Medina	441	59	472	70	680	842	1
ML,	475	59	492	70	680	842	1
Medina	495	59	526	70	680	842	1
MG,	528	59	546	70	680	842	1
Merino	548	59	578	70	680	842	1
LA	580	59	594	70	680	842	1
Consideraciones	227	71	295	82	680	842	1
actuales	298	71	332	82	680	842	1
sobre	334	71	356	82	680	842	1
la	359	71	367	82	680	842	1
presencia	369	71	409	82	680	842	1
de	411	71	421	82	680	842	1
papilomavirus	423	71	482	82	680	842	1
humano	484	71	517	82	680	842	1
en	520	71	529	82	680	842	1
la	532	71	540	82	680	842	1
cavidad	542	71	574	82	680	842	1
oral	577	71	594	82	680	842	1
Consideraciones	81	105	271	139	680	842	1
actuales	280	105	374	139	680	842	1
sobre	383	105	447	139	680	842	1
la	455	105	475	139	680	842	1
presencia	483	105	593	139	680	842	1
de	81	133	109	167	680	842	1
papilomavirus	117	133	274	167	680	842	1
humano	281	133	378	167	680	842	1
en	385	133	414	167	680	842	1
la	421	133	441	167	680	842	1
cavidad	448	133	535	167	680	842	1
oral	542	133	585	167	680	842	1
Current	81	172	137	191	680	842	1
considerations	142	172	250	191	680	842	1
about	255	172	297	191	680	842	1
the	303	172	326	191	680	842	1
presence	331	172	396	191	680	842	1
of	402	172	416	191	680	842	1
the	421	172	444	191	680	842	1
human	449	172	500	191	680	842	1
papilomavirus	81	190	186	209	680	842	1
in	191	190	205	209	680	842	1
the	210	190	233	209	680	842	1
oral	239	190	268	209	680	842	1
cavity	273	190	318	209	680	842	1
Medina	81	221	124	238	680	842	1
ML*,	129	221	158	238	680	842	1
Medina	162	221	206	238	680	842	1
MG**,	210	221	249	238	680	842	1
Merino	254	221	294	238	680	842	1
LA***	299	221	336	238	680	842	1
RESUMEN	314	256	363	268	680	842	1
Palabras	100	363	140	375	680	842	1
clave:	143	363	169	375	680	842	1
Papilomavirus	173	363	233	375	680	842	1
humano,	236	363	276	375	680	842	1
cavidad	279	363	312	375	680	842	1
oral.	315	363	335	375	680	842	1
SUMMARY	314	391	363	403	680	842	1
Key	100	486	118	498	680	842	1
words:	121	486	151	498	680	842	1
Human	155	486	187	498	680	842	1
papilloma	190	486	233	498	680	842	1
virus,	236	486	259	498	680	842	1
oral	262	486	279	498	680	842	1
cavity.	282	486	309	498	680	842	1
Fecha	100	515	128	527	680	842	1
de	131	515	142	527	680	842	1
recepción:	145	515	193	527	680	842	1
12	197	515	208	527	680	842	1
de	211	515	222	527	680	842	1
noviembre	225	515	271	527	680	842	1
de	274	515	284	527	680	842	1
2009.	288	515	313	527	680	842	1
Aceptado	100	526	144	538	680	842	1
para	147	526	168	538	680	842	1
publicación:	171	526	227	538	680	842	1
1	230	526	235	538	680	842	1
de	239	526	249	538	680	842	1
diciembre	252	526	296	538	680	842	1
de	299	526	309	538	680	842	1
2009.	313	526	338	538	680	842	1
*	100	554	105	566	680	842	1
**	100	566	111	578	680	842	1
***	100	578	116	590	680	842	1
Docente-Investigador.	129	554	224	566	680	842	1
Facultad	227	554	264	566	680	842	1
de	267	554	278	566	680	842	1
Odontología.	281	554	338	566	680	842	1
Universidad	341	554	392	566	680	842	1
Nacional	395	554	433	566	680	842	1
del	436	554	449	566	680	842	1
Nordeste.	452	554	495	566	680	842	1
Docente-Investigador.	129	566	224	578	680	842	1
Facultad	227	566	264	578	680	842	1
de	267	566	278	578	680	842	1
Medicina.	281	566	323	578	680	842	1
Universidad	326	566	376	578	680	842	1
Nacional	380	566	418	578	680	842	1
del	421	566	434	578	680	842	1
Nordeste.	437	566	479	578	680	842	1
Docente-Investigador.	129	578	224	590	680	842	1
Facultad	227	578	264	590	680	842	1
de	267	578	278	590	680	842	1
Medicina.	281	578	323	590	680	842	1
Universidad	326	578	376	590	680	842	1
Nacional	380	578	418	590	680	842	1
del	421	578	434	590	680	842	1
Nordeste.	437	578	479	590	680	842	1
Medina	100	606	132	618	680	842	1
ML,	134	606	150	618	680	842	1
Medina	153	606	184	618	680	842	1
MG,	187	606	205	618	680	842	1
Merino	207	606	237	618	680	842	1
LA.	240	606	254	618	680	842	1
Consideraciones	257	606	329	618	680	842	1
actuales	331	606	367	618	680	842	1
sobre	370	606	394	618	680	842	1
la	396	606	404	618	680	842	1
presencia	406	606	448	618	680	842	1
de	451	606	461	618	680	842	1
papilomavirus	464	606	524	618	680	842	1
humano	527	606	563	618	680	842	1
en	566	606	577	618	680	842	1
la	100	617	108	629	680	842	1
cavidad	111	617	144	629	680	842	1
oral.	147	617	167	629	680	842	1
Av.	170	617	183	629	680	842	1
Odontoestomatol	186	617	264	629	680	842	1
2010;	267	617	292	629	680	842	1
26	296	617	307	629	680	842	1
(2):	310	617	324	629	680	842	1
71-80.	328	617	356	629	680	842	1
INTRODUCCIÓN	81	670	167	684	680	842	1
La	81	696	92	710	680	842	1
infección	97	696	140	710	680	842	1
por	146	696	162	710	680	842	1
Papilomavirus	167	696	233	710	680	842	1
Humano	238	696	280	710	680	842	1
(HPV)	285	696	312	710	680	842	1
es	317	696	327	710	680	842	1
una	81	709	98	723	680	842	1
de	102	709	114	723	680	842	1
las	118	709	130	723	680	842	1
enfermedades	134	709	202	723	680	842	1
virales	205	709	235	723	680	842	1
más	239	709	259	723	680	842	1
difundidas	263	709	312	723	680	842	1
en	316	709	327	723	680	842	1
la	81	722	89	736	680	842	1
población	92	722	138	736	680	842	1
mundial	141	722	180	736	680	842	1
ya	183	722	194	736	680	842	1
que	196	722	214	736	680	842	1
es	217	722	228	736	680	842	1
transmitida	230	722	284	736	680	842	1
por	287	722	303	736	680	842	1
con-	306	722	327	736	680	842	1
tactos	81	735	110	749	680	842	1
sexuales	113	735	153	749	680	842	1
cercanos	157	735	200	749	680	842	1
y	203	735	208	749	680	842	1
repetidos,	212	735	259	749	680	842	1
por	262	735	278	749	680	842	1
lo	282	735	291	749	680	842	1
que	294	735	312	749	680	842	1
en	316	735	327	749	680	842	1
la	347	670	355	684	680	842	1
actualidad	360	670	409	684	680	842	1
es	415	670	425	684	680	842	1
reconocida	430	670	483	684	680	842	1
como	489	670	516	684	680	842	1
de	521	670	533	684	680	842	1
transmisión	538	670	594	684	680	842	1
sexual	347	683	376	697	680	842	1
(1).	379	683	395	697	680	842	1
La	398	683	410	697	680	842	1
gran	413	683	434	697	680	842	1
mayoría	437	683	475	697	680	842	1
de	478	683	490	697	680	842	1
éstas	493	683	517	697	680	842	1
infecciones	520	683	574	697	680	842	1
son	577	683	594	697	680	842	1
asintomáticas	347	696	414	710	680	842	1
o	419	696	425	710	680	842	1
subclínicas,	431	696	487	710	680	842	1
no	492	696	504	710	680	842	1
originan	510	696	549	710	680	842	1
ninguna	555	696	594	710	680	842	1
manifestación	347	709	413	723	680	842	1
clínica	415	709	445	723	680	842	1
o	448	709	454	723	680	842	1
morfológica	456	709	513	723	680	842	1
y	515	709	520	723	680	842	1
pasan	523	709	551	723	680	842	1
desaper-	553	709	594	723	680	842	1
cibidas	347	722	380	736	680	842	1
a	384	722	389	736	680	842	1
no	393	722	405	736	680	842	1
ser	409	722	423	736	680	842	1
que	426	722	444	736	680	842	1
se	448	722	458	736	680	842	1
haga	461	722	485	736	680	842	1
una	488	722	506	736	680	842	1
prueba	510	722	543	736	680	842	1
molecular	546	722	594	736	680	842	1
para	347	735	368	749	680	842	1
detectar	371	735	410	749	680	842	1
fragmentos	413	735	467	749	680	842	1
del	471	735	485	749	680	842	1
genoma	488	735	527	749	680	842	1
en	530	735	542	749	680	842	1
las	545	735	558	749	680	842	1
células	561	735	594	749	680	842	1
AVANCES	408	774	450	784	680	842	1
EN	452	774	464	784	680	842	1
ODONTOESTOMATOLOGÍA/	466	774	583	784	680	842	1
71	585	774	594	784	680	842	1
AVANCES	86	59	132	70	680	842	2
EN	135	59	148	70	680	842	2
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	2
Vol.	86	71	103	82	680	842	2
26	105	71	115	82	680	842	2
-	118	71	121	82	680	842	2
Núm.	124	71	146	82	680	842	2
2	149	71	154	82	680	842	2
-	157	71	160	82	680	842	2
2010	162	71	183	82	680	842	2
infectadas.	86	111	138	125	680	842	2
Casi	142	111	162	125	680	842	2
todas	167	111	193	125	680	842	2
las	197	111	210	125	680	842	2
infecciones	214	111	268	125	680	842	2
son	272	111	289	125	680	842	2
transito-	293	111	333	125	680	842	2
rias,	86	124	106	138	680	842	2
pues	109	124	132	138	680	842	2
son	135	124	152	138	680	842	2
controladas	155	124	211	138	680	842	2
por	214	124	230	138	680	842	2
la	234	124	242	138	680	842	2
respuesta	245	124	291	138	680	842	2
inmune,	294	124	333	138	680	842	2
sólo	86	137	106	151	680	842	2
entre	110	137	134	151	680	842	2
10%	138	137	158	151	680	842	2
y	162	137	167	151	680	842	2
20%	170	137	191	151	680	842	2
de	194	137	206	151	680	842	2
las	210	137	223	151	680	842	2
infecciones	226	137	280	151	680	842	2
se	283	137	294	151	680	842	2
vuelven	297	137	333	151	680	842	2
crónicas	86	150	126	164	680	842	2
o	129	150	135	164	680	842	2
persistentes	138	150	195	164	680	842	2
y	198	150	202	164	680	842	2
éstas	205	150	229	164	680	842	2
son	232	150	249	164	680	842	2
las	252	150	265	164	680	842	2
que	268	150	286	164	680	842	2
tienen	289	150	318	164	680	842	2
un	321	150	333	164	680	842	2
mayor	86	163	116	177	680	842	2
potencial	119	163	163	177	680	842	2
oncogénico	165	163	221	177	680	842	2
(2,3).	224	163	249	177	680	842	2
El	252	163	261	177	680	842	2
HPV	264	163	284	177	680	842	2
conforma	287	163	333	177	680	842	2
un	86	176	99	190	680	842	2
grupo	102	176	130	190	680	842	2
grande	133	176	166	190	680	842	2
de	170	176	181	190	680	842	2
virus	184	176	206	190	680	842	2
de	210	176	221	190	680	842	2
los	224	176	238	190	680	842	2
cuales	241	176	271	190	680	842	2
se	274	176	285	190	680	842	2
han	288	176	306	190	680	842	2
iden-	309	176	333	190	680	842	2
tificado	86	189	121	203	680	842	2
más	124	189	145	203	680	842	2
de	148	189	159	203	680	842	2
100	163	189	181	203	680	842	2
tipos,	184	189	210	203	680	842	2
de	214	189	225	203	680	842	2
éstos	228	189	253	203	680	842	2
cerca	256	189	282	203	680	842	2
de	286	189	297	203	680	842	2
40	300	189	313	203	680	842	2
son	316	189	333	203	680	842	2
transmitidos	86	202	145	216	680	842	2
sexualmente,	149	202	211	216	680	842	2
afectan	215	202	250	216	680	842	2
principalmente	253	202	324	216	680	842	2
a	327	202	333	216	680	842	2
las	86	215	99	229	680	842	2
células	103	215	136	229	680	842	2
epiteliales	139	215	186	229	680	842	2
de	189	215	201	229	680	842	2
la	204	215	212	229	680	842	2
piel	216	215	233	229	680	842	2
y	236	215	241	229	680	842	2
la	244	215	253	229	680	842	2
mucosa	256	215	294	229	680	842	2
y	298	215	302	229	680	842	2
gene-	306	215	333	229	680	842	2
ralmente	86	228	128	242	680	842	2
lo	132	228	140	242	680	842	2
hacen	144	228	172	242	680	842	2
en	176	228	187	242	680	842	2
las	191	228	204	242	680	842	2
capas	207	228	235	242	680	842	2
basales.	238	228	276	242	680	842	2
Los	279	228	296	242	680	842	2
papilo-	300	228	333	242	680	842	2
mavirus	86	241	124	255	680	842	2
pueden	128	241	164	255	680	842	2
presentar	168	241	213	255	680	842	2
diferentes	217	241	263	255	680	842	2
tropismos,	268	241	318	255	680	842	2
es	323	241	333	255	680	842	2
decir,	86	254	112	268	680	842	2
preferencias	114	254	172	268	680	842	2
por	175	254	191	268	680	842	2
un	194	254	206	268	680	842	2
tipo	209	254	227	268	680	842	2
de	230	254	241	268	680	842	2
epitelio	244	254	278	268	680	842	2
determina-	281	254	333	268	680	842	2
do,	86	267	102	281	680	842	2
o	105	267	111	281	680	842	2
por	115	267	131	281	680	842	2
una	135	267	153	281	680	842	2
zona	156	267	178	281	680	842	2
concreta	182	267	224	281	680	842	2
de	227	267	239	281	680	842	2
la	243	267	251	281	680	842	2
piel.	254	267	274	281	680	842	2
Así	278	267	292	281	680	842	2
algunos	295	267	333	281	680	842	2
papilomavirus	86	280	154	294	680	842	2
infectan	159	280	197	294	680	842	2
la	203	280	211	294	680	842	2
mucosa	216	280	255	294	680	842	2
bucal,	260	280	289	294	680	842	2
otros	295	280	319	294	680	842	2
la	325	280	333	294	680	842	2
mucosa	86	293	124	307	680	842	2
laríngea,	127	293	168	307	680	842	2
otros	170	293	195	307	680	842	2
los	197	293	211	307	680	842	2
genitales	214	293	256	307	680	842	2
externos	259	293	298	307	680	842	2
y	301	293	306	307	680	842	2
otros	309	293	333	307	680	842	2
la	86	306	94	320	680	842	2
mucosa	97	306	134	320	680	842	2
cervical	137	306	172	320	680	842	2
(4).	175	306	190	320	680	842	2
Estudios	193	306	233	320	680	842	2
epidemiológicos	236	306	313	320	680	842	2
han	315	306	333	320	680	842	2
demostrado	86	319	144	333	680	842	2
que	150	319	168	333	680	842	2
el	173	319	181	333	680	842	2
80%	186	319	207	333	680	842	2
de	212	319	224	333	680	842	2
las	230	319	243	333	680	842	2
mujeres	248	319	286	333	680	842	2
que	292	319	310	333	680	842	2
han	315	319	333	333	680	842	2
adquirido	86	332	131	346	680	842	2
el	134	332	142	346	680	842	2
HPV	145	332	166	346	680	842	2
han	169	332	186	346	680	842	2
eliminado	189	332	236	346	680	842	2
la	239	332	247	346	680	842	2
infección	250	332	293	346	680	842	2
a	296	332	301	346	680	842	2
los	304	332	318	346	680	842	2
18	321	332	333	346	680	842	2
meses	86	345	117	359	680	842	2
(5).	121	345	137	359	680	842	2
Sólo	141	345	163	359	680	842	2
una	167	345	185	359	680	842	2
pequeña	189	345	230	359	680	842	2
proporción	234	345	287	359	680	842	2
de	291	345	302	359	680	842	2
infec-	306	345	333	359	680	842	2
ciones	86	358	117	372	680	842	2
se	120	358	131	372	680	842	2
manifiesta	134	358	183	372	680	842	2
clínicamente	186	358	246	372	680	842	2
y	249	358	254	372	680	842	2
resulta	258	358	289	372	680	842	2
en	292	358	304	372	680	842	2
lesio-	307	358	333	372	680	842	2
nes	86	371	103	385	680	842	2
precancerosas,	107	371	179	385	680	842	2
cáncer	184	371	216	385	680	842	2
o	220	371	226	385	680	842	2
lesiones	231	371	269	385	680	842	2
benignas.	273	371	319	385	680	842	2
El	324	371	333	385	680	842	2
resultado	86	384	130	398	680	842	2
final	134	384	154	398	680	842	2
de	157	384	169	398	680	842	2
una	172	384	190	398	680	842	2
infección	193	384	236	398	680	842	2
por	240	384	256	398	680	842	2
HPV	259	384	279	398	680	842	2
está	283	384	302	398	680	842	2
deter-	305	384	333	398	680	842	2
minado	86	397	123	411	680	842	2
por	126	397	142	411	680	842	2
el	145	397	153	411	680	842	2
tipo	156	397	174	411	680	842	2
de	177	397	189	411	680	842	2
HPV,	192	397	214	411	680	842	2
por	217	397	233	411	680	842	2
la	237	397	245	411	680	842	2
respuesta	248	397	294	411	680	842	2
inmune	297	397	333	411	680	842	2
del	86	410	100	424	680	842	2
huésped	103	410	144	424	680	842	2
y	147	410	151	424	680	842	2
por	154	410	170	424	680	842	2
otros	173	410	197	424	680	842	2
cofactores	200	410	250	424	680	842	2
(6).	253	410	269	424	680	842	2
Los	271	410	288	424	680	842	2
HPV	291	410	312	424	680	842	2
fue-	315	410	333	424	680	842	2
ron	86	423	102	437	680	842	2
agrupados	106	423	157	437	680	842	2
de	160	423	172	437	680	842	2
acuerdo	176	423	214	437	680	842	2
a	218	423	224	437	680	842	2
los	227	423	241	437	680	842	2
diferentes	244	423	291	437	680	842	2
tipos	295	423	318	437	680	842	2
en	321	423	333	437	680	842	2
alto,	86	436	107	450	680	842	2
intermedio	110	436	161	450	680	842	2
y	164	436	169	450	680	842	2
bajo	172	436	193	450	680	842	2
grado	196	436	223	450	680	842	2
de	227	436	238	450	680	842	2
incidencia	241	436	289	450	680	842	2
en	292	436	304	450	680	842	2
lesio-	307	436	333	450	680	842	2
nes	86	449	103	463	680	842	2
intraepiteliales	107	449	175	463	680	842	2
escamosas	179	449	232	463	680	842	2
y	236	449	241	463	680	842	2
así,	245	449	261	463	680	842	2
los	265	449	279	463	680	842	2
considera-	283	449	333	463	680	842	2
dos	86	462	104	476	680	842	2
de	107	462	119	476	680	842	2
bajo	122	462	143	476	680	842	2
riesgo	146	462	175	476	680	842	2
son	179	462	196	476	680	842	2
el	200	462	208	476	680	842	2
2,6,11,13,48,43	211	462	288	476	680	842	2
y	292	462	297	476	680	842	2
44,	301	462	316	476	680	842	2
los	320	462	333	476	680	842	2
de	86	475	98	489	680	842	2
riesgo	102	475	131	489	680	842	2
intermedio	135	475	187	489	680	842	2
son	191	475	208	489	680	842	2
el	212	475	220	489	680	842	2
31,33,35,50,51	224	475	298	489	680	842	2
y	303	475	307	489	680	842	2
52	312	475	324	489	680	842	2
y	328	475	333	489	680	842	2
los	86	488	100	502	680	842	2
de	104	488	115	502	680	842	2
alto	119	488	136	502	680	842	2
riesgo	140	488	169	502	680	842	2
son	173	488	190	502	680	842	2
el	194	488	202	502	680	842	2
16,	205	488	221	502	680	842	2
18,	224	488	240	502	680	842	2
45	243	488	256	502	680	842	2
y	259	488	264	502	680	842	2
59	268	488	280	502	680	842	2
(7).	284	488	300	502	680	842	2
Respuesta	86	527	139	541	680	842	2
inmune	142	527	180	541	680	842	2
del	184	527	199	541	680	842	2
huésped	203	527	246	541	680	842	2
Los	86	553	103	567	680	842	2
factores	107	553	145	567	680	842	2
genéticos	148	553	194	567	680	842	2
e	198	553	203	567	680	842	2
inmunológicos	207	553	277	567	680	842	2
son	281	553	298	567	680	842	2
impor-	301	553	333	567	680	842	2
tantes	86	566	115	580	680	842	2
para	119	566	140	580	680	842	2
el	143	566	151	580	680	842	2
desarrollo	154	566	201	580	680	842	2
de	205	566	216	580	680	842	2
la	220	566	228	580	680	842	2
enfermedad	231	566	288	580	680	842	2
por	292	566	308	580	680	842	2
HPV,	311	566	333	580	680	842	2
pero	86	579	108	593	680	842	2
su	112	579	123	593	680	842	2
papel	127	579	153	593	680	842	2
no	157	579	169	593	680	842	2
ha	173	579	185	593	680	842	2
sido	189	579	208	593	680	842	2
establecido	212	579	266	593	680	842	2
con	270	579	288	593	680	842	2
claridad.	292	579	333	593	680	842	2
La	86	592	98	606	680	842	2
carga	101	592	127	606	680	842	2
viral	130	592	149	606	680	842	2
es	151	592	162	606	680	842	2
también	164	592	203	606	680	842	2
un	206	592	218	606	680	842	2
determinante	220	592	283	606	680	842	2
importan-	286	592	333	606	680	842	2
te	86	605	95	619	680	842	2
de	98	605	110	619	680	842	2
las	112	605	125	619	680	842	2
manifestaciones	128	605	205	619	680	842	2
clínicas	208	605	243	619	680	842	2
de	246	605	258	619	680	842	2
la	260	605	268	619	680	842	2
infección	271	605	314	619	680	842	2
(8).	317	605	333	619	680	842	2
Cofactores	86	644	141	658	680	842	2
Son	86	670	105	684	680	842	2
aquellos	109	670	148	684	680	842	2
elementos	152	670	200	684	680	842	2
que	204	670	222	684	680	842	2
aumentan	226	670	273	684	680	842	2
la	277	670	285	684	680	842	2
probabili-	289	670	333	684	680	842	2
dad	86	683	104	697	680	842	2
de	106	683	117	697	680	842	2
progresión	119	683	168	697	680	842	2
de	170	683	182	697	680	842	2
la	184	683	192	697	680	842	2
infección	194	683	235	697	680	842	2
hacia	237	683	261	697	680	842	2
el	263	683	271	697	680	842	2
cáncer	273	683	304	697	680	842	2
como	306	683	333	697	680	842	2
ser	86	696	100	710	680	842	2
el	104	696	112	710	680	842	2
consumo	115	696	159	710	680	842	2
de	162	696	174	710	680	842	2
tabaco	177	696	209	710	680	842	2
y	213	696	218	710	680	842	2
alcohol,	221	696	258	710	680	842	2
entre	261	696	285	710	680	842	2
otros.	289	696	315	710	680	842	2
Aunque	86	722	123	736	680	842	2
esta	129	722	148	736	680	842	2
enfermedad	154	722	212	736	680	842	2
puede	217	722	247	736	680	842	2
evitarse	252	722	289	736	680	842	2
en	294	722	306	736	680	842	2
gran	311	722	333	736	680	842	2
medida,	86	735	125	749	680	842	2
los	129	735	142	749	680	842	2
esfuerzos	146	735	191	749	680	842	2
colectivos	195	735	242	749	680	842	2
para	246	735	267	749	680	842	2
prevenirla	271	735	317	749	680	842	2
no	321	735	333	749	680	842	2
72	86	774	95	784	680	842	2
/AVANCES	97	774	141	784	680	842	2
EN	143	774	155	784	680	842	2
ODONTOESTOMATOLOGÍA	157	774	272	784	680	842	2
han	353	111	371	125	680	842	2
logrado	375	111	411	125	680	842	2
disminuir	415	111	459	125	680	842	2
su	463	111	474	125	680	842	2
carga	478	111	505	125	680	842	2
en	509	111	520	125	680	842	2
la	524	111	533	125	680	842	2
región	537	111	567	125	680	842	2
de	571	111	582	125	680	842	2
las	586	111	599	125	680	842	2
Américas	353	124	397	138	680	842	2
(9).	401	124	416	138	680	842	2
Dada	353	150	378	164	680	842	2
la	381	150	389	164	680	842	2
magnitud	392	150	437	164	680	842	2
del	440	150	454	164	680	842	2
presente	457	150	498	164	680	842	2
problema,	500	150	549	164	680	842	2
se	552	150	562	164	680	842	2
decidió	565	150	599	164	680	842	2
exponer	353	163	390	177	680	842	2
los	392	163	406	177	680	842	2
conocimientos	408	163	477	177	680	842	2
actuales	480	163	518	177	680	842	2
respecto	520	163	560	177	680	842	2
del	563	163	577	177	680	842	2
HPV	579	163	599	177	680	842	2
bucal,	353	176	382	190	680	842	2
de	384	176	396	190	680	842	2
manera	399	176	435	190	680	842	2
de	437	176	449	190	680	842	2
transmitir	452	176	497	190	680	842	2
la	500	176	508	190	680	842	2
necesidad	510	176	558	190	680	842	2
de	561	176	573	190	680	842	2
iden-	575	176	599	190	680	842	2
tificar	353	189	379	203	680	842	2
precozmente	383	189	445	203	680	842	2
las	449	189	462	203	680	842	2
manifestaciones	466	189	543	203	680	842	2
bucales	547	189	584	203	680	842	2
de	588	189	599	203	680	842	2
dicha	353	202	379	216	680	842	2
patología	384	202	428	216	680	842	2
y	433	202	438	216	680	842	2
valorar	443	202	475	216	680	842	2
la	480	202	488	216	680	842	2
importancia	493	202	550	216	680	842	2
del	555	202	569	216	680	842	2
trata-	574	202	599	216	680	842	2
miento	353	215	386	229	680	842	2
oportuno.	390	215	437	229	680	842	2
EPIDEMIOLOGÍA	353	254	440	268	680	842	2
Prevalencia	353	280	410	294	680	842	2
La	353	306	364	320	680	842	2
infección	369	306	412	320	680	842	2
por	416	306	432	320	680	842	2
HPV	436	306	456	320	680	842	2
es	461	306	471	320	680	842	2
una	475	306	493	320	680	842	2
de	497	306	509	320	680	842	2
las	513	306	526	320	680	842	2
infecciones	530	306	584	320	680	842	2
de	588	306	599	320	680	842	2
transmisión	353	319	408	333	680	842	2
sexual	411	319	440	333	680	842	2
(más	443	319	467	333	680	842	2
comunes	470	319	514	333	680	842	2
en	517	319	528	333	680	842	2
el	531	319	539	333	680	842	2
mundo.	542	319	579	333	680	842	2
Los	582	319	599	333	680	842	2
estudios	353	332	392	346	680	842	2
coordinados	395	332	454	346	680	842	2
por	457	332	473	346	680	842	2
la	476	332	484	346	680	842	2
International	486	332	546	346	680	842	2
Agency	549	332	584	346	680	842	2
for	586	332	599	346	680	842	2
Research	353	345	397	359	680	842	2
on	403	345	415	359	680	842	2
Cáncer	421	345	455	359	680	842	2
(IARC)	461	345	492	359	680	842	2
en	498	345	510	359	680	842	2
más	515	345	536	359	680	842	2
de	541	345	553	359	680	842	2
18.0000	559	345	599	359	680	842	2
mujeres	353	358	391	372	680	842	2
mayores	394	358	434	372	680	842	2
de	437	358	449	372	680	842	2
15	451	358	464	372	680	842	2
años	467	358	489	372	680	842	2
en	492	358	504	372	680	842	2
13	507	358	519	372	680	842	2
países	522	358	551	372	680	842	2
han	554	358	572	372	680	842	2
mos-	575	358	599	372	680	842	2
trado	353	371	378	385	680	842	2
tasas	381	371	406	385	680	842	2
de	409	371	421	385	680	842	2
prevalencia	424	371	478	385	680	842	2
de	481	371	493	385	680	842	2
ADN	496	371	519	385	680	842	2
de	522	371	534	385	680	842	2
HPV	538	371	558	385	680	842	2
que	562	371	579	385	680	842	2
van	583	371	599	385	680	842	2
desde	353	384	381	398	680	842	2
1,6%	384	384	408	398	680	842	2
en	410	384	422	398	680	842	2
España	425	384	460	398	680	842	2
y	463	384	468	398	680	842	2
Hanoi	471	384	499	398	680	842	2
(Vietnam),	502	384	551	398	680	842	2
con	554	384	572	398	680	842	2
tasas	575	384	599	398	680	842	2
de	353	397	364	411	680	842	2
incidencia	369	397	417	411	680	842	2
muy	422	397	443	411	680	842	2
bajas	447	397	472	411	680	842	2
de	477	397	489	411	680	842	2
cáncer	493	397	525	411	680	842	2
cervical,	530	397	569	411	680	842	2
hasta	574	397	599	411	680	842	2
27%	353	410	373	424	680	842	2
en	376	410	387	424	680	842	2
Nigeria,	390	410	427	424	680	842	2
con	429	410	447	424	680	842	2
una	450	410	467	424	680	842	2
tasa	470	410	489	424	680	842	2
de	492	410	503	424	680	842	2
cáncer	506	410	538	424	680	842	2
cervical	541	410	576	424	680	842	2
muy	579	410	599	424	680	842	2
alta	353	423	370	437	680	842	2
(10).	374	423	396	437	680	842	2
Existe	399	423	427	437	680	842	2
una	431	423	449	437	680	842	2
relación	453	423	490	437	680	842	2
directa	494	423	526	437	680	842	2
entre	530	423	554	437	680	842	2
la	558	423	566	437	680	842	2
preva-	570	423	599	437	680	842	2
lencia	353	436	381	450	680	842	2
de	386	436	397	450	680	842	2
la	403	436	411	450	680	842	2
infección	416	436	459	450	680	842	2
por	464	436	480	450	680	842	2
HPV	485	436	506	450	680	842	2
y	511	436	516	450	680	842	2
la	521	436	529	450	680	842	2
incidencia	534	436	583	450	680	842	2
de	588	436	599	450	680	842	2
cáncer	353	449	385	463	680	842	2
cervical	388	449	424	463	680	842	2
(10).	427	449	449	463	680	842	2
En	452	449	465	463	680	842	2
Estados	468	449	505	463	680	842	2
Unidos	508	449	542	463	680	842	2
la	545	449	553	463	680	842	2
prevalen-	556	449	599	463	680	842	2
cia	353	462	366	476	680	842	2
de	369	462	381	476	680	842	2
HPV	383	462	404	476	680	842	2
en	407	462	418	476	680	842	2
adolescentes	421	462	483	476	680	842	2
y	486	462	490	476	680	842	2
mujeres	493	462	531	476	680	842	2
jóvenes	534	462	569	476	680	842	2
oscila	572	462	599	476	680	842	2
entre	353	475	377	489	680	842	2
51%	380	475	400	489	680	842	2
y	403	475	408	489	680	842	2
64%	411	475	432	489	680	842	2
(11).	435	475	457	489	680	842	2
La	460	475	471	489	680	842	2
prevalencia	474	475	528	489	680	842	2
de	531	475	542	489	680	842	2
la	545	475	553	489	680	842	2
infección	556	475	599	489	680	842	2
por	353	488	369	502	680	842	2
HPV	372	488	393	502	680	842	2
en	396	488	408	502	680	842	2
hombres	411	488	453	502	680	842	2
es	457	488	467	502	680	842	2
menos	470	488	503	502	680	842	2
definida	506	488	544	502	680	842	2
fundamen-	547	488	599	502	680	842	2
talmente	353	501	395	515	680	842	2
por	400	501	416	515	680	842	2
la	422	501	430	515	680	842	2
dificultad	435	501	479	515	680	842	2
en	485	501	497	515	680	842	2
la	502	501	510	515	680	842	2
obtención	516	501	564	515	680	842	2
de	569	501	581	515	680	842	2
las	586	501	599	515	680	842	2
muestras	353	514	396	528	680	842	2
adecuadas	400	514	451	528	680	842	2
para	454	514	475	528	680	842	2
la	478	514	486	528	680	842	2
detección	489	514	536	528	680	842	2
de	539	514	550	528	680	842	2
ADN.	554	514	579	528	680	842	2
Los	582	514	599	528	680	842	2
estimativos	353	527	406	541	680	842	2
generales	409	527	454	541	680	842	2
de	457	527	469	541	680	842	2
infección	472	527	515	541	680	842	2
por	517	527	533	541	680	842	2
HPV	536	527	557	541	680	842	2
en	559	527	571	541	680	842	2
hom-	574	527	599	541	680	842	2
bres	353	540	373	554	680	842	2
oscilan	376	540	409	554	680	842	2
entre	412	540	436	554	680	842	2
16%	439	540	459	554	680	842	2
y	462	540	467	554	680	842	2
45%	469	540	490	554	680	842	2
y	492	540	497	554	680	842	2
son	500	540	517	554	680	842	2
similares	520	540	562	554	680	842	2
o	564	540	570	554	680	842	2
supe-	573	540	599	554	680	842	2
riores	353	553	379	567	680	842	2
a	382	553	387	567	680	842	2
los	390	553	403	567	680	842	2
encontrados	406	553	465	567	680	842	2
en	468	553	479	567	680	842	2
mujeres	482	553	520	567	680	842	2
(12).	522	553	545	567	680	842	2
En	547	553	560	567	680	842	2
el	562	553	570	567	680	842	2
varón	573	553	599	567	680	842	2
la	353	566	361	580	680	842	2
infección	364	566	407	580	680	842	2
se	410	566	420	580	680	842	2
produce,	423	566	466	580	680	842	2
como	469	566	496	580	680	842	2
en	499	566	511	580	680	842	2
las	514	566	527	580	680	842	2
mujeres	530	566	568	580	680	842	2
con	571	566	588	580	680	842	2
el	591	566	599	580	680	842	2
inicio	353	579	378	593	680	842	2
de	381	579	392	593	680	842	2
las	395	579	408	593	680	842	2
relaciones	411	579	459	593	680	842	2
sexuales,	462	579	505	593	680	842	2
cada	508	579	531	593	680	842	2
vez	534	579	548	593	680	842	2
en	551	579	563	593	680	842	2
edades	566	579	599	593	680	842	2
más	353	592	373	606	680	842	2
tempranas	376	592	426	606	680	842	2
de	429	592	441	606	680	842	2
la	444	592	452	606	680	842	2
vida	455	592	474	606	680	842	2
(13)	477	592	496	606	680	842	2
y	499	592	503	606	680	842	2
casi	506	592	525	606	680	842	2
todos	528	592	554	606	680	842	2
los	557	592	571	606	680	842	2
hom-	574	592	599	606	680	842	2
bres	353	605	373	619	680	842	2
son	376	605	393	619	680	842	2
asintomáticos	396	605	462	619	680	842	2
(14).	465	605	487	619	680	842	2
Estudios	490	605	531	619	680	842	2
epidemiológi-	534	605	599	619	680	842	2
cos	353	618	369	632	680	842	2
han	373	618	391	632	680	842	2
postulado	394	618	441	632	680	842	2
la	444	618	452	632	680	842	2
existencia	456	618	502	632	680	842	2
de	506	618	517	632	680	842	2
un	521	618	533	632	680	842	2
agente	536	618	569	632	680	842	2
trans-	572	618	599	632	680	842	2
mitido	353	631	383	645	680	842	2
sexualmente	387	631	446	645	680	842	2
de	450	631	462	645	680	842	2
hombre	465	631	503	645	680	842	2
a	506	631	512	645	680	842	2
mujer,	516	631	545	645	680	842	2
por	549	631	565	645	680	842	2
ello	569	631	585	645	680	842	2
se	589	631	599	645	680	842	2
cree	353	644	373	658	680	842	2
que	376	644	394	658	680	842	2
el	397	644	405	658	680	842	2
hombre	408	644	446	658	680	842	2
cumple	449	644	484	658	680	842	2
un	488	644	500	658	680	842	2
papel	503	644	529	658	680	842	2
importante	532	644	584	658	680	842	2
en	588	644	599	658	680	842	2
la	353	657	361	671	680	842	2
transmisión	364	657	419	671	680	842	2
del	422	657	436	671	680	842	2
HPV	439	657	459	671	680	842	2
(15).	462	657	484	671	680	842	2
Se	487	657	499	671	680	842	2
ha	502	657	513	671	680	842	2
encontrado	516	657	571	671	680	842	2
que	573	657	591	671	680	842	2
a	594	657	599	671	680	842	2
mayor	353	670	383	684	680	842	2
diferencia	389	670	436	684	680	842	2
de	441	670	453	684	680	842	2
edades	458	670	492	684	680	842	2
con	498	670	516	684	680	842	2
la	521	670	529	684	680	842	2
pareja	535	670	564	684	680	842	2
sexual	570	670	599	684	680	842	2
masculina,	353	683	404	697	680	842	2
se	408	683	418	697	680	842	2
incrementa	421	683	475	697	680	842	2
el	478	683	486	697	680	842	2
riesgo	490	683	519	697	680	842	2
de	522	683	534	697	680	842	2
infección	537	683	580	697	680	842	2
por	583	683	599	697	680	842	2
HPV	353	696	373	710	680	842	2
(16)	378	696	397	710	680	842	2
y	401	696	406	710	680	842	2
esto	411	696	431	710	680	842	2
probablemente	435	696	507	710	680	842	2
se	512	696	522	710	680	842	2
explique	527	696	566	710	680	842	2
por	571	696	587	710	680	842	2
la	591	696	599	710	680	842	2
experiencia	353	709	405	723	680	842	2
sexual	407	709	436	723	680	842	2
del	438	709	452	723	680	842	2
hombre	455	709	491	723	680	842	2
durante	494	709	530	723	680	842	2
los	532	709	545	723	680	842	2
años	548	709	570	723	680	842	2
trans-	573	709	599	723	680	842	2
curridos	353	722	391	736	680	842	2
y	394	722	399	736	680	842	2
por	401	722	417	736	680	842	2
la	420	722	428	736	680	842	2
multiplicidad	430	722	491	736	680	842	2
de	494	722	505	736	680	842	2
compañeras	508	722	566	736	680	842	2
sexua-	569	722	599	736	680	842	2
les,	353	735	369	749	680	842	2
a	373	735	379	749	680	842	2
diferencia	384	735	430	749	680	842	2
de	435	735	446	749	680	842	2
las	451	735	464	749	680	842	2
mujeres.	469	735	510	749	680	842	2
La	514	735	526	749	680	842	2
prevalencia	531	735	584	749	680	842	2
es	589	735	599	749	680	842	2
Medina	441	59	472	70	680	842	3
ML,	475	59	492	70	680	842	3
Medina	495	59	526	70	680	842	3
MG,	528	59	546	70	680	842	3
Merino	548	59	578	70	680	842	3
LA	580	59	594	70	680	842	3
Consideraciones	227	71	295	82	680	842	3
actuales	298	71	332	82	680	842	3
sobre	334	71	356	82	680	842	3
la	359	71	367	82	680	842	3
presencia	369	71	409	82	680	842	3
de	411	71	421	82	680	842	3
papilomavirus	423	71	482	82	680	842	3
humano	484	71	517	82	680	842	3
en	520	71	529	82	680	842	3
la	532	71	540	82	680	842	3
cavidad	542	71	574	82	680	842	3
oral	577	71	594	82	680	842	3
mayor	81	111	111	125	680	842	3
en	114	111	125	125	680	842	3
mujeres	129	111	167	125	680	842	3
menores	170	111	211	125	680	842	3
de	215	111	226	125	680	842	3
25	229	111	242	125	680	842	3
años	245	111	268	125	680	842	3
y	271	111	276	125	680	842	3
disminuye	279	111	327	125	680	842	3
paulatinamente	81	124	154	138	680	842	3
hasta	158	124	184	138	680	842	3
llegar	187	124	213	138	680	842	3
a	217	124	222	138	680	842	3
los	226	124	239	138	680	842	3
niveles	243	124	275	138	680	842	3
más	278	124	298	138	680	842	3
bajos	302	124	327	138	680	842	3
en	81	137	92	151	680	842	3
la	97	137	105	151	680	842	3
cuarta	110	137	140	151	680	842	3
o	145	137	152	151	680	842	3
quinta	157	137	186	151	680	842	3
décadas	192	137	231	151	680	842	3
(17).	236	137	258	151	680	842	3
No	263	137	277	151	680	842	3
obstante,	282	137	327	151	680	842	3
existen	81	150	114	164	680	842	3
autores	116	150	152	164	680	842	3
que	154	150	172	164	680	842	3
han	175	150	193	164	680	842	3
observado	196	150	245	164	680	842	3
un	248	150	260	164	680	842	3
segundo	263	150	304	164	680	842	3
pico	307	150	327	164	680	842	3
después	81	163	121	177	680	842	3
de	125	163	137	177	680	842	3
la	142	163	150	177	680	842	3
quinta	155	163	186	177	680	842	3
década,	191	163	229	177	680	842	3
dando	234	163	264	177	680	842	3
lugar	269	163	294	177	680	842	3
a	299	163	304	177	680	842	3
una	309	163	327	177	680	842	3
curva	81	176	107	190	680	842	3
bimodal,	111	176	154	190	680	842	3
muy	158	176	179	190	680	842	3
común	184	176	218	190	680	842	3
en	222	176	234	190	680	842	3
los	238	176	252	190	680	842	3
países	256	176	287	190	680	842	3
latinoa-	291	176	327	190	680	842	3
mericanos	81	189	131	203	680	842	3
(18).	134	189	157	203	680	842	3
El	160	189	169	203	680	842	3
primer	173	189	204	203	680	842	3
pico	208	189	228	203	680	842	3
representa	231	189	283	203	680	842	3
la	286	189	294	203	680	842	3
rápida	297	189	327	203	680	842	3
adquisición	81	202	136	216	680	842	3
de	139	202	151	216	680	842	3
las	154	202	167	216	680	842	3
infecciones	170	202	224	216	680	842	3
después	227	202	267	216	680	842	3
del	270	202	284	216	680	842	3
comien-	287	202	327	216	680	842	3
zo	81	215	91	229	680	842	3
de	94	215	106	229	680	842	3
la	108	215	117	229	680	842	3
actividad	119	215	162	229	680	842	3
sexual,	165	215	198	229	680	842	3
suele	201	215	226	229	680	842	3
durar	228	215	254	229	680	842	3
de	257	215	269	229	680	842	3
8-10	271	215	294	229	680	842	3
meses	296	215	327	229	680	842	3
y	81	228	85	242	680	842	3
en	89	228	100	242	680	842	3
condiciones	103	228	162	242	680	842	3
de	165	228	176	242	680	842	3
inmunidad	179	228	231	242	680	842	3
habituales	234	228	284	242	680	842	3
es	287	228	297	242	680	842	3
elimi-	300	228	327	242	680	842	3
nada	81	241	104	255	680	842	3
en	108	241	120	255	680	842	3
la	124	241	132	255	680	842	3
mayoría	136	241	175	255	680	842	3
de	179	241	191	255	680	842	3
los	195	241	209	255	680	842	3
casos;	213	241	243	255	680	842	3
solo	247	241	267	255	680	842	3
persisten	272	241	315	255	680	842	3
el	319	241	327	255	680	842	3
10%	81	254	101	268	680	842	3
de	104	254	116	268	680	842	3
las	118	254	132	268	680	842	3
infecciones	134	254	189	268	680	842	3
a	192	254	197	268	680	842	3
los	200	254	214	268	680	842	3
35	216	254	229	268	680	842	3
años	231	254	254	268	680	842	3
(19).	257	254	280	268	680	842	3
El	282	254	292	268	680	842	3
segun-	294	254	327	268	680	842	3
do	81	267	93	281	680	842	3
pico	96	267	116	281	680	842	3
se	119	267	129	281	680	842	3
da	132	267	144	281	680	842	3
en	147	267	158	281	680	842	3
mujeres	161	267	200	281	680	842	3
posmenopáusicas,	202	267	293	281	680	842	3
estaría	296	267	327	281	680	842	3
dado	81	280	105	294	680	842	3
por	111	280	127	294	680	842	3
la	133	280	141	294	680	842	3
reactivación	147	280	205	294	680	842	3
de	211	280	223	294	680	842	3
infecciones	228	280	284	294	680	842	3
latentes	289	280	327	294	680	842	3
(pero	81	293	106	307	680	842	3
todavía	110	293	144	307	680	842	3
no	148	293	160	307	680	842	3
se	164	293	174	307	680	842	3
demuestra	178	293	229	307	680	842	3
un	233	293	245	307	680	842	3
estado	249	293	281	307	680	842	3
de	285	293	296	307	680	842	3
laten-	300	293	327	307	680	842	3
cia	81	306	94	320	680	842	3
para	98	306	120	320	680	842	3
el	124	306	132	320	680	842	3
HPV)	136	306	159	320	680	842	3
o	163	306	169	320	680	842	3
puede	173	306	202	320	680	842	3
representar	206	306	260	320	680	842	3
nuevas	264	306	297	320	680	842	3
infec-	301	306	327	320	680	842	3
ciones	81	319	111	333	680	842	3
(20).	115	319	137	333	680	842	3
Incidencia	81	358	132	372	680	842	3
La	81	384	92	398	680	842	3
adquisición	97	384	151	398	680	842	3
de	156	384	168	398	680	842	3
la	173	384	181	398	680	842	3
infección	186	384	229	398	680	842	3
es	233	384	244	398	680	842	3
muy	249	384	269	398	680	842	3
común,	274	384	311	398	680	842	3
en	316	384	327	398	680	842	3
adolescentes	81	397	142	411	680	842	3
y	146	397	151	411	680	842	3
en	155	397	166	411	680	842	3
personas	170	397	213	411	680	842	3
jóvenes.	216	397	255	411	680	842	3
Se	259	397	271	411	680	842	3
estima	274	397	306	411	680	842	3
que	309	397	327	411	680	842	3
el	81	410	89	424	680	842	3
75%	94	410	114	424	680	842	3
de	119	410	131	424	680	842	3
la	136	410	144	424	680	842	3
población	149	410	196	424	680	842	3
sexualmente	201	410	260	424	680	842	3
activa	265	410	293	424	680	842	3
puede	298	410	327	424	680	842	3
adquirir	81	423	117	437	680	842	3
la	121	423	129	437	680	842	3
infección	133	423	176	437	680	842	3
durante	179	423	216	437	680	842	3
la	220	423	228	437	680	842	3
vida	231	423	250	437	680	842	3
(21).	254	423	276	437	680	842	3
Factores	81	462	126	476	680	842	3
de	132	462	144	476	680	842	3
riesgo	150	462	183	476	680	842	3
para	189	462	212	476	680	842	3
la	218	462	227	476	680	842	3
adquisición	233	462	293	476	680	842	3
de	300	462	312	476	680	842	3
la	318	462	327	476	680	842	3
infección	81	475	126	489	680	842	3
El	81	501	90	515	680	842	3
factor	93	501	121	515	680	842	3
de	124	501	136	515	680	842	3
riesgo	139	501	168	515	680	842	3
más	171	501	191	515	680	842	3
consistente	195	501	249	515	680	842	3
y	252	501	257	515	680	842	3
documentado	261	501	327	515	680	842	3
para	81	514	102	528	680	842	3
la	104	514	112	528	680	842	3
infección	115	514	158	528	680	842	3
por	160	514	176	528	680	842	3
HPV	179	514	199	528	680	842	3
es	202	514	212	528	680	842	3
el	215	514	222	528	680	842	3
número	225	514	262	528	680	842	3
de	265	514	276	528	680	842	3
compañe-	279	514	327	528	680	842	3
ros	81	527	95	541	680	842	3
sexuales	98	527	138	541	680	842	3
(2).	140	527	156	541	680	842	3
Otros	159	527	185	541	680	842	3
factores	188	527	226	541	680	842	3
de	228	527	240	541	680	842	3
riesgo	242	527	271	541	680	842	3
para	274	527	295	541	680	842	3
adqui-	297	527	327	541	680	842	3
rir	81	540	90	554	680	842	3
la	93	540	101	554	680	842	3
infección	104	540	146	554	680	842	3
por	149	540	165	554	680	842	3
HPV	167	540	188	554	680	842	3
son	191	540	207	554	680	842	3
la	210	540	218	554	680	842	3
iniciación	221	540	265	554	680	842	3
temprana	268	540	313	554	680	842	3
de	316	540	327	554	680	842	3
relaciones	81	553	128	567	680	842	3
sexuales	131	553	170	567	680	842	3
y	174	553	178	567	680	842	3
el	182	553	190	567	680	842	3
consumo	193	553	237	567	680	842	3
de	241	553	252	567	680	842	3
cigarrillos	256	553	300	567	680	842	3
(1).	304	553	319	567	680	842	3
Influencia	81	592	130	606	680	842	3
geográfica	133	592	186	606	680	842	3
en	190	592	202	606	680	842	3
la	206	592	214	606	680	842	3
distribución	218	592	278	606	680	842	3
de	281	592	294	606	680	842	3
HPV	297	592	319	606	680	842	3
Es	81	618	92	632	680	842	3
importante	95	618	147	632	680	842	3
considerar	150	618	200	632	680	842	3
la	203	618	211	632	680	842	3
influencia	214	618	260	632	680	842	3
en	316	618	327	632	680	842	3
la	81	631	89	645	680	842	3
distribución	92	631	148	645	680	842	3
del	151	631	165	645	680	842	3
tipo	169	631	187	645	680	842	3
de	190	631	202	645	680	842	3
HPV.	205	631	227	645	680	842	3
La	230	631	242	645	680	842	3
OMS	245	631	269	645	680	842	3
recomendó	273	631	327	645	680	842	3
realizar	81	644	114	658	680	842	3
estudios	119	644	159	658	680	842	3
para	164	644	185	658	680	842	3
investigar	190	644	235	658	680	842	3
y	240	644	245	658	680	842	3
adquirir	250	644	286	658	680	842	3
conoci-	292	644	327	658	680	842	3
mientos	81	657	119	671	680	842	3
sobre	122	657	148	671	680	842	3
prevalencia	152	657	205	671	680	842	3
de	208	657	220	671	680	842	3
los	223	657	237	671	680	842	3
diferentes	240	657	286	671	680	842	3
tipos	289	657	312	671	680	842	3
de	316	657	327	671	680	842	3
HPV,	81	670	103	684	680	842	3
no	106	670	118	684	680	842	3
solamente	122	670	171	684	680	842	3
en	175	670	186	684	680	842	3
el	190	670	198	684	680	842	3
tracto	201	670	229	684	680	842	3
anogenital,	232	670	285	684	680	842	3
también	288	670	327	684	680	842	3
en	81	683	92	697	680	842	3
la	96	683	104	697	680	842	3
piel	107	683	124	697	680	842	3
y	127	683	132	697	680	842	3
en	135	683	147	697	680	842	3
el	151	683	158	697	680	842	3
tracto	162	683	190	697	680	842	3
aerodigestivo.	193	683	259	697	680	842	3
Esta	263	683	283	697	680	842	3
informa-	287	683	327	697	680	842	3
ción	81	696	101	710	680	842	3
epidemiológica	105	696	177	710	680	842	3
podría	181	696	211	710	680	842	3
ser	215	696	229	710	680	842	3
considerada	233	696	291	710	680	842	3
para	294	696	315	710	680	842	3
la	319	696	327	710	680	842	3
estrategia	81	709	127	723	680	842	3
de	130	709	141	723	680	842	3
prevención	144	709	197	723	680	842	3
de	200	709	211	723	680	842	3
esta	214	709	234	723	680	842	3
infección	237	709	280	723	680	842	3
mediante	283	709	327	723	680	842	3
la	81	722	89	736	680	842	3
aplicación	93	722	141	736	680	842	3
de	145	722	157	736	680	842	3
vacunas	161	722	200	736	680	842	3
profilácticas	204	722	261	736	680	842	3
que	265	722	283	736	680	842	3
se	287	722	298	736	680	842	3
están	302	722	327	736	680	842	3
autorizando.	81	735	139	749	680	842	3
En	347	111	360	125	680	842	3
países	363	111	392	125	680	842	3
en	396	111	407	125	680	842	3
vías	410	111	428	125	680	842	3
de	431	111	443	125	680	842	3
desarrollo	446	111	493	125	680	842	3
el	496	111	504	125	680	842	3
20%	507	111	527	125	680	842	3
de	530	111	542	125	680	842	3
los	545	111	559	125	680	842	3
cánce-	562	111	594	125	680	842	3
res	347	124	361	138	680	842	3
en	364	124	376	138	680	842	3
mujeres	379	124	417	138	680	842	3
son	420	124	438	138	680	842	3
causados	441	124	486	138	680	842	3
por	489	124	505	138	680	842	3
HPV,	508	124	530	138	680	842	3
o	534	124	540	138	680	842	3
sea	543	124	559	138	680	842	3
que	562	124	580	138	680	842	3
es	583	124	594	138	680	842	3
la	347	137	355	151	680	842	3
causa	360	137	387	151	680	842	3
más	392	137	412	151	680	842	3
importante	417	137	469	151	680	842	3
de	473	137	485	151	680	842	3
cánceres	489	137	532	151	680	842	3
en	536	137	548	151	680	842	3
mujeres.	553	137	594	151	680	842	3
Mientras	347	150	387	164	680	842	3
que	391	150	409	164	680	842	3
el	413	150	421	164	680	842	3
10%	425	150	446	164	680	842	3
de	450	150	461	164	680	842	3
los	465	150	479	164	680	842	3
cánceres	483	150	525	164	680	842	3
de	529	150	541	164	680	842	3
la	545	150	553	164	680	842	3
cavidad	557	150	594	164	680	842	3
oral	347	163	365	177	680	842	3
son	368	163	385	177	680	842	3
producidos	388	163	442	177	680	842	3
por	445	163	461	177	680	842	3
el	464	163	472	177	680	842	3
HPV	475	163	496	177	680	842	3
(7).	499	163	515	177	680	842	3
En	518	163	530	177	680	842	3
Argentina,	534	163	583	177	680	842	3
el	586	163	594	177	680	842	3
promedio	347	176	393	190	680	842	3
de	398	176	409	190	680	842	3
muerte	414	176	447	190	680	842	3
por	452	176	468	190	680	842	3
cáncer	472	176	504	190	680	842	3
oral	509	176	527	190	680	842	3
entre	531	176	555	190	680	842	3
1997	560	176	584	190	680	842	3
y	589	176	594	190	680	842	3
2000	347	189	372	203	680	842	3
fue	376	189	391	203	680	842	3
de	395	189	406	203	680	842	3
1,15	411	189	432	203	680	842	3
por	436	189	452	203	680	842	3
100.000	457	189	497	203	680	842	3
habitantes.	501	189	553	203	680	842	3
La	557	189	569	203	680	842	3
inci-	573	189	594	203	680	842	3
dencia	347	202	378	216	680	842	3
estimada	382	202	425	216	680	842	3
a	429	202	434	216	680	842	3
partir	437	202	462	216	680	842	3
de	466	202	477	216	680	842	3
los	481	202	494	216	680	842	3
datos	498	202	524	216	680	842	3
de	527	202	539	216	680	842	3
mortalidad	542	202	594	216	680	842	3
con	347	215	365	229	680	842	3
la	367	215	375	229	680	842	3
aplicación	377	215	425	229	680	842	3
del	427	215	441	229	680	842	3
sistema	443	215	479	229	680	842	3
desarrollado	482	215	539	229	680	842	3
por	542	215	558	229	680	842	3
el	560	215	568	229	680	842	3
IARC	570	215	594	229	680	842	3
esta	347	228	366	242	680	842	3
entre	371	228	395	242	680	842	3
2,67	400	228	422	242	680	842	3
y	427	228	431	242	680	842	3
2,95	436	228	458	242	680	842	3
nuevos	463	228	496	242	680	842	3
casos	501	228	528	242	680	842	3
por	533	228	549	242	680	842	3
100.000	554	228	594	242	680	842	3
habitantes	347	241	396	255	680	842	3
por	400	241	416	255	680	842	3
año.	419	241	440	255	680	842	3
VÍAS	347	280	372	294	680	842	3
DE	375	280	391	294	680	842	3
TRANSMISIÓN	394	280	471	294	680	842	3
DE	474	280	490	294	680	842	3
HPV	493	280	515	294	680	842	3
La	347	306	359	320	680	842	3
vía	362	306	374	320	680	842	3
de	377	306	389	320	680	842	3
transmisión	392	306	447	320	680	842	3
del	450	306	464	320	680	842	3
HPV	467	306	488	320	680	842	3
es	491	306	501	320	680	842	3
diversa	504	306	537	320	680	842	3
puede	540	306	569	320	680	842	3
ocu-	572	306	594	320	680	842	3
rrir	347	319	361	333	680	842	3
por	364	319	380	333	680	842	3
vía	383	319	396	333	680	842	3
perinatal	399	319	440	333	680	842	3
(22),	444	319	466	333	680	842	3
por	469	319	485	333	680	842	3
infección	488	319	531	333	680	842	3
transplacen-	535	319	594	333	680	842	3
taria	347	332	368	346	680	842	3
(23),	373	332	395	346	680	842	3
por	400	332	416	346	680	842	3
líquido	421	332	453	346	680	842	3
amniótico	458	332	506	346	680	842	3
(24),	511	332	533	346	680	842	3
por	538	332	554	346	680	842	3
sangre,	559	332	594	346	680	842	3
por	347	345	363	359	680	842	3
contacto	366	345	408	359	680	842	3
sexual	411	345	440	359	680	842	3
(25),	443	345	466	359	680	842	3
por	469	345	485	359	680	842	3
autoinoculación	488	345	564	359	680	842	3
(26)	567	345	586	359	680	842	3
y	589	345	594	359	680	842	3
algunos	347	358	384	372	680	842	3
autores	386	358	421	372	680	842	3
sugieren	423	358	463	372	680	842	3
una	466	358	483	372	680	842	3
posible	485	358	519	372	680	842	3
transmisión	521	358	576	372	680	842	3
por	578	358	594	372	680	842	3
saliva	347	371	373	385	680	842	3
(27).	376	371	398	385	680	842	3
El	401	371	411	385	680	842	3
papiloma	414	371	458	385	680	842	3
bucal	461	371	487	385	680	842	3
es	490	371	500	385	680	842	3
una	504	371	521	385	680	842	3
de	525	371	536	385	680	842	3
las	539	371	552	385	680	842	3
lesiones	556	371	594	385	680	842	3
epiteliales	347	384	394	398	680	842	3
orales	397	384	425	398	680	842	3
más	429	384	449	398	680	842	3
frecuentes	452	384	501	398	680	842	3
y	505	384	509	398	680	842	3
es	513	384	523	398	680	842	3
producida	526	384	574	398	680	842	3
por	578	384	594	398	680	842	3
el	347	397	355	411	680	842	3
HPV	358	397	379	411	680	842	3
(28).	382	397	404	411	680	842	3
Este	407	397	428	411	680	842	3
virus	431	397	453	411	680	842	3
se	457	397	467	411	680	842	3
transmite	470	397	515	411	680	842	3
por	518	397	534	411	680	842	3
contacto	537	397	578	411	680	842	3
di-	582	397	594	411	680	842	3
recto	347	410	371	424	680	842	3
y	374	410	379	424	680	842	3
la	382	410	390	424	680	842	3
mayoría	393	410	430	424	680	842	3
de	433	410	445	424	680	842	3
las	448	410	461	424	680	842	3
lesiones	464	410	501	424	680	842	3
de	504	410	515	424	680	842	3
la	518	410	526	424	680	842	3
cavidad	529	410	565	424	680	842	3
bucal	568	410	594	424	680	842	3
se	347	423	357	437	680	842	3
deben	360	423	388	437	680	842	3
a	391	423	396	437	680	842	3
contacto	399	423	439	437	680	842	3
directo	442	423	474	437	680	842	3
por	476	423	492	437	680	842	3
autoinoculación	494	423	569	437	680	842	3
y	571	423	576	437	680	842	3
por	578	423	594	437	680	842	3
relaciones	347	436	394	450	680	842	3
orogenitales	397	436	454	450	680	842	3
(29).	456	436	478	450	680	842	3
La	481	436	492	450	680	842	3
saliva	495	436	520	450	680	842	3
ha	523	436	535	450	680	842	3
demostrado	537	436	594	450	680	842	3
tener	347	449	371	463	680	842	3
un	373	449	385	463	680	842	3
papel	388	449	413	463	680	842	3
protector	415	449	458	463	680	842	3
de	461	449	472	463	680	842	3
las	475	449	487	463	680	842	3
infecciones	490	449	542	463	680	842	3
a	544	449	550	463	680	842	3
través	552	449	580	463	680	842	3
de	582	449	594	463	680	842	3
la	347	462	355	476	680	842	3
existencia	359	462	404	476	680	842	3
de	408	462	419	476	680	842	3
un	423	462	435	476	680	842	3
gran	439	462	461	476	680	842	3
número	464	462	501	476	680	842	3
de	505	462	517	476	680	842	3
agentes	521	462	557	476	680	842	3
antimi-	561	462	594	476	680	842	3
crobianos	347	475	392	489	680	842	3
orales	395	475	422	489	680	842	3
tales	424	475	445	489	680	842	3
como:	448	475	478	489	680	842	3
lisozima,	480	475	520	489	680	842	3
lactoferrina,	522	475	576	489	680	842	3
IgA	578	475	594	489	680	842	3
y	347	488	352	502	680	842	3
citoquinas	355	488	403	502	680	842	3
(30).	406	488	428	502	680	842	3
Además	431	488	469	502	680	842	3
los	473	488	486	502	680	842	3
tejidos	489	488	520	502	680	842	3
altamente	523	488	569	502	680	842	3
que-	572	488	594	502	680	842	3
ratinizados	347	501	397	515	680	842	3
que	400	501	418	515	680	842	3
caracterizan	421	501	477	515	680	842	3
la	480	501	488	515	680	842	3
cavidad	491	501	527	515	680	842	3
bucal	530	501	555	515	680	842	3
pueden	559	501	594	515	680	842	3
proveer	347	514	382	528	680	842	3
una	386	514	403	528	680	842	3
barrera	407	514	440	528	680	842	3
contra	443	514	473	528	680	842	3
la	477	514	485	528	680	842	3
infección	488	514	531	528	680	842	3
por	534	514	550	528	680	842	3
HPV,	553	514	575	528	680	842	3
ha-	578	514	594	528	680	842	3
ciendo	347	527	378	541	680	842	3
menos	382	527	413	541	680	842	3
probable	416	527	458	541	680	842	3
que	461	527	478	541	680	842	3
el	481	527	489	541	680	842	3
virus	492	527	514	541	680	842	3
invada	517	527	547	541	680	842	3
y	550	527	555	541	680	842	3
alcance	558	527	594	541	680	842	3
las	347	540	360	554	680	842	3
células	365	540	397	554	680	842	3
de	402	540	413	554	680	842	3
las	419	540	431	554	680	842	3
capas	436	540	464	554	680	842	3
basales	469	540	503	554	680	842	3
a	508	540	514	554	680	842	3
diferencia	519	540	564	554	680	842	3
de	569	540	581	554	680	842	3
la	586	540	594	554	680	842	3
mucosa	347	553	384	567	680	842	3
cervical	387	553	422	567	680	842	3
(31).	425	553	447	567	680	842	3
No	450	553	463	567	680	842	3
obstante,	466	553	510	567	680	842	3
mientras	512	553	553	567	680	842	3
en	556	553	567	567	680	842	3
algu-	570	553	594	567	680	842	3
nos	347	566	364	580	680	842	3
estudios	368	566	407	580	680	842	3
la	410	566	418	580	680	842	3
carencia	422	566	461	580	680	842	3
de	465	566	477	580	680	842	3
evidencia	480	566	524	580	680	842	3
de	528	566	539	580	680	842	3
asociación	543	566	594	580	680	842	3
entre	347	579	371	593	680	842	3
los	374	579	388	593	680	842	3
tipos	391	579	414	593	680	842	3
de	417	579	429	593	680	842	3
HPV	432	579	452	593	680	842	3
en	455	579	467	593	680	842	3
el	470	579	478	593	680	842	3
cérvix	481	579	508	593	680	842	3
y	511	579	516	593	680	842	3
en	519	579	530	593	680	842	3
cavidad	533	579	570	593	680	842	3
oral,	573	579	594	593	680	842	3
hacen	347	592	376	606	680	842	3
que	380	592	397	606	680	842	3
permanezcan	401	592	465	606	680	842	3
desconocidas	469	592	534	606	680	842	3
las	538	592	551	606	680	842	3
rutas	555	592	578	606	680	842	3
de	582	592	594	606	680	842	3
transmisión	347	605	403	619	680	842	3
y	406	605	410	619	680	842	3
de	413	605	425	619	680	842	3
infectividad	428	605	482	619	680	842	3
del	485	605	499	619	680	842	3
virus;	502	605	527	619	680	842	3
otros	530	605	554	619	680	842	3
han	557	605	575	619	680	842	3
de-	578	605	594	619	680	842	3
mostrado	347	618	393	632	680	842	3
una	397	618	415	632	680	842	3
pequeña	419	618	461	632	680	842	3
concordancia	465	618	530	632	680	842	3
de	534	618	546	632	680	842	3
infección	550	618	594	632	680	842	3
en	347	631	359	645	680	842	3
estos	362	631	387	645	680	842	3
dos	391	631	408	645	680	842	3
sitios	412	631	436	645	680	842	3
en	440	631	451	645	680	842	3
parejas	455	631	489	645	680	842	3
sexuales	493	631	532	645	680	842	3
(32).	536	631	558	645	680	842	3
ASPECTOS	347	670	406	684	680	842	3
CLÍNICOS	410	670	463	684	680	842	3
DE	466	670	482	684	680	842	3
LESIONES	485	670	541	684	680	842	3
ORALES	544	670	589	684	680	842	3
POR	347	683	370	697	680	842	3
HPV	374	683	395	697	680	842	3
El	347	709	356	723	680	842	3
diagnóstico	361	709	416	723	680	842	3
en	421	709	432	723	680	842	3
cavidad	437	709	473	723	680	842	3
oral	478	709	496	723	680	842	3
de	501	709	512	723	680	842	3
las	517	709	530	723	680	842	3
lesiones	535	709	573	723	680	842	3
por	578	709	594	723	680	842	3
HPV	347	722	367	736	680	842	3
se	371	722	381	736	680	842	3
hace	384	722	407	736	680	842	3
por	410	722	426	736	680	842	3
las	430	722	443	736	680	842	3
características	446	722	514	736	680	842	3
clínicas	517	722	552	736	680	842	3
de	556	722	567	736	680	842	3
la	571	722	579	736	680	842	3
le-	582	722	594	736	680	842	3
sión	347	735	367	749	680	842	3
como	370	735	397	749	680	842	3
ser:	400	735	417	749	680	842	3
color	420	735	444	749	680	842	3
blanco	447	735	479	749	680	842	3
o	482	735	488	749	680	842	3
morado	491	735	529	749	680	842	3
dependiendo	531	735	594	749	680	842	3
AVANCES	408	774	450	784	680	842	3
EN	452	774	464	784	680	842	3
ODONTOESTOMATOLOGÍA/	466	774	583	784	680	842	3
73	585	774	594	784	680	842	3
AVANCES	86	59	132	70	680	842	4
EN	135	59	148	70	680	842	4
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	4
Vol.	86	71	103	82	680	842	4
26	105	71	115	82	680	842	4
-	118	71	121	82	680	842	4
Núm.	124	71	146	82	680	842	4
2	149	71	154	82	680	842	4
-	157	71	160	82	680	842	4
2010	162	71	183	82	680	842	4
del	86	111	100	125	680	842	4
grado	104	111	132	125	680	842	4
de	135	111	147	125	680	842	4
queratinización	150	111	222	125	680	842	4
de	226	111	238	125	680	842	4
la	241	111	249	125	680	842	4
mucosa,	253	111	294	125	680	842	4
superfi-	297	111	333	125	680	842	4
cie	86	124	100	138	680	842	4
rugosa,	105	124	140	138	680	842	4
de	145	124	157	138	680	842	4
bordes	162	124	194	138	680	842	4
pronunciados	199	124	265	138	680	842	4
e	270	124	275	138	680	842	4
irregulares,	280	124	333	138	680	842	4
sésiles	86	137	117	151	680	842	4
o	121	137	127	151	680	842	4
pediculadas,	131	137	191	151	680	842	4
únicas	194	137	225	151	680	842	4
o	229	137	235	151	680	842	4
múltiples	239	137	282	151	680	842	4
y	286	137	290	151	680	842	4
general-	294	137	333	151	680	842	4
mente	86	150	116	164	680	842	4
asintomática	119	150	180	164	680	842	4
(33).	183	150	205	164	680	842	4
Las	208	150	224	164	680	842	4
características	227	150	295	164	680	842	4
clínicas	298	150	333	164	680	842	4
de	86	163	98	177	680	842	4
la	102	163	110	177	680	842	4
mayoría	113	163	151	177	680	842	4
de	155	163	167	177	680	842	4
los	170	163	184	177	680	842	4
papilomas	188	163	237	177	680	842	4
bucales	240	163	277	177	680	842	4
es	280	163	291	177	680	842	4
que	294	163	312	177	680	842	4
son	316	163	333	177	680	842	4
pequeños	86	176	133	190	680	842	4
y	137	176	142	190	680	842	4
no	145	176	158	190	680	842	4
superan	161	176	199	190	680	842	4
el	203	176	211	190	680	842	4
centímetro	215	176	266	190	680	842	4
aunque	270	176	306	190	680	842	4
a	310	176	315	190	680	842	4
ve-	319	176	333	190	680	842	4
ces	86	189	102	203	680	842	4
pueden	105	189	140	203	680	842	4
encontrarse	143	189	199	203	680	842	4
lesiones	202	189	240	203	680	842	4
más	243	189	263	203	680	842	4
grandes	266	189	304	203	680	842	4
inclu-	306	189	333	203	680	842	4
so	86	202	97	216	680	842	4
de	101	202	112	216	680	842	4
3	115	202	122	216	680	842	4
centímetros	125	202	181	216	680	842	4
(Fig.	184	202	206	216	680	842	4
1).	210	202	222	216	680	842	4
Se	225	202	238	216	680	842	4
pueden	241	202	276	216	680	842	4
presentar	280	202	324	216	680	842	4
a	327	202	333	216	680	842	4
cualquier	86	215	130	229	680	842	4
edad	133	215	156	229	680	842	4
entre	159	215	183	229	680	842	4
la	186	215	194	229	680	842	4
tercera	197	215	230	229	680	842	4
y	233	215	238	229	680	842	4
la	240	215	248	229	680	842	4
quinta	251	215	281	229	680	842	4
década	284	215	318	229	680	842	4
de	321	215	333	229	680	842	4
la	86	228	94	242	680	842	4
vida	99	228	118	242	680	842	4
y	123	228	128	242	680	842	4
puede	133	228	163	242	680	842	4
aparecer	168	228	209	242	680	842	4
en	214	228	225	242	680	842	4
cualquier	230	228	274	242	680	842	4
parte	279	228	303	242	680	842	4
de	308	228	320	242	680	842	4
la	325	228	333	242	680	842	4
cavidad	86	241	123	255	680	842	4
bucal	126	241	152	255	680	842	4
siendo	155	241	186	255	680	842	4
el	190	241	198	255	680	842	4
sitio	201	241	220	255	680	842	4
más	224	241	244	255	680	842	4
frecuente	247	241	291	255	680	842	4
de	295	241	306	255	680	842	4
loca-	310	241	333	255	680	842	4
lización	86	254	122	268	680	842	4
la	124	254	132	268	680	842	4
cara	135	254	155	268	680	842	4
interna	158	254	191	268	680	842	4
del	193	254	208	268	680	842	4
labio,	210	254	236	268	680	842	4
paladar	239	254	274	268	680	842	4
duro	277	254	299	268	680	842	4
y	301	254	306	268	680	842	4
blan-	309	254	333	268	680	842	4
do,	86	267	102	281	680	842	4
úvula	105	267	130	281	680	842	4
y	134	267	139	281	680	842	4
borde	142	267	170	281	680	842	4
lateral	173	267	202	281	680	842	4
de	206	267	217	281	680	842	4
la	221	267	229	281	680	842	4
lengua	233	267	265	281	680	842	4
(33).	268	267	290	281	680	842	4
El	294	267	303	281	680	842	4
carci-	306	267	333	281	680	842	4
noma	86	280	114	294	680	842	4
oral	117	280	135	294	680	842	4
de	139	280	151	294	680	842	4
células	154	280	187	294	680	842	4
escamosas	191	280	243	294	680	842	4
se	247	280	257	294	680	842	4
presenta	261	280	302	294	680	842	4
como	305	280	333	294	680	842	4
una	86	293	104	307	680	842	4
lesión	107	293	134	307	680	842	4
sobreelevada	137	293	199	307	680	842	4
(Fig.	202	293	224	307	680	842	4
2),	226	293	239	307	680	842	4
sin	241	293	255	307	680	842	4
embargo,	257	293	303	307	680	842	4
cuan-	306	293	333	307	680	842	4
do	86	306	99	320	680	842	4
son	102	306	119	320	680	842	4
lesiones	123	306	161	320	680	842	4
planas	164	306	195	320	680	842	4
no	198	306	211	320	680	842	4
se	214	306	224	320	680	842	4
pueden	228	306	264	320	680	842	4
identificar	267	306	314	320	680	842	4
por	317	306	333	320	680	842	4
Fig.	116	519	130	529	680	842	4
1.	133	519	140	529	680	842	4
Papiloma	142	519	175	529	680	842	4
en	178	519	186	529	680	842	4
borde	189	519	209	529	680	842	4
izquierdo	212	519	244	529	680	842	4
de	246	519	255	529	680	842	4
la	258	519	263	529	680	842	4
úvula	266	519	285	529	680	842	4
(57).	287	519	304	529	680	842	4
Fig.	86	738	101	748	680	842	4
2.	103	738	110	748	680	842	4
Carcinoma	112	738	151	748	680	842	4
oral	153	738	166	748	680	842	4
de	169	738	177	748	680	842	4
células	180	738	204	748	680	842	4
escamosas	206	738	245	748	680	842	4
en	247	738	256	748	680	842	4
reborde	258	738	285	748	680	842	4
alveolar	287	738	314	748	680	842	4
(58).	317	738	333	748	680	842	4
74	86	774	95	784	680	842	4
/AVANCES	97	774	141	784	680	842	4
EN	143	774	155	784	680	842	4
ODONTOESTOMATOLOGÍA	157	774	272	784	680	842	4
simple	353	111	384	125	680	842	4
observación	388	111	445	125	680	842	4
clínicas	448	111	484	125	680	842	4
motivo	487	111	520	125	680	842	4
por	524	111	540	125	680	842	4
el	543	111	551	125	680	842	4
cual	555	111	575	125	680	842	4
para	578	111	599	125	680	842	4
observarse	353	124	404	138	680	842	4
debe	409	124	432	138	680	842	4
aplicarse	437	124	479	138	680	842	4
ácido	484	124	510	138	680	842	4
acético	514	124	549	138	680	842	4
o	553	124	559	138	680	842	4
azul	564	124	583	138	680	842	4
de	588	124	599	138	680	842	4
toluidina	353	137	394	151	680	842	4
al	396	137	404	151	680	842	4
2%	407	137	421	151	680	842	4
(34).	424	137	446	151	680	842	4
Sin	448	137	464	151	680	842	4
embargo,	466	137	512	151	680	842	4
estos	515	137	540	151	680	842	4
procesos	542	137	585	151	680	842	4
de	588	137	599	151	680	842	4
identificación	353	150	416	164	680	842	4
de	419	150	430	164	680	842	4
las	433	150	446	164	680	842	4
lesiones	448	150	487	164	680	842	4
orales	489	150	518	164	680	842	4
en	520	150	532	164	680	842	4
cavidad	534	150	571	164	680	842	4
bucal	573	150	599	164	680	842	4
son	353	163	370	177	680	842	4
cuestionados,	374	163	440	177	680	842	4
ya	443	163	454	177	680	842	4
que	457	163	475	177	680	842	4
otras	479	163	502	177	680	842	4
lesiones	506	163	544	177	680	842	4
no	548	163	560	177	680	842	4
relacio-	564	163	599	177	680	842	4
nadas	353	176	381	190	680	842	4
con	384	176	402	190	680	842	4
HPV	404	176	425	190	680	842	4
también	428	176	466	190	680	842	4
tienden	469	176	504	190	680	842	4
a	507	176	513	190	680	842	4
dar	515	176	531	190	680	842	4
un	534	176	546	190	680	842	4
color	549	176	573	190	680	842	4
blan-	575	176	599	190	680	842	4
quecino	353	189	391	203	680	842	4
(Fig.	394	189	415	203	680	842	4
3).	418	189	431	203	680	842	4
Se	433	189	445	203	680	842	4
ha	448	189	460	203	680	842	4
calculado	463	189	508	203	680	842	4
que	511	189	529	203	680	842	4
entre	531	189	556	203	680	842	4
el	558	189	566	203	680	842	4
conta-	569	189	599	203	680	842	4
gio	353	202	367	216	680	842	4
y	371	202	376	216	680	842	4
la	379	202	387	216	680	842	4
aparición	391	202	435	216	680	842	4
de	438	202	450	216	680	842	4
alguna	454	202	486	216	680	842	4
lesión,	489	202	520	216	680	842	4
puede	523	202	553	216	680	842	4
existir	556	202	584	216	680	842	4
un	587	202	599	216	680	842	4
período	353	215	389	229	680	842	4
que	393	215	411	229	680	842	4
oscila	415	215	442	229	680	842	4
entre	446	215	470	229	680	842	4
3	474	215	480	229	680	842	4
meses	484	215	514	229	680	842	4
y	518	215	523	229	680	842	4
varios	527	215	554	229	680	842	4
años,	558	215	584	229	680	842	4
he	588	215	599	229	680	842	4
incluso	353	228	387	242	680	842	4
se	390	228	401	242	680	842	4
ha	404	228	416	242	680	842	4
reportado	419	228	466	242	680	842	4
casos	469	228	496	242	680	842	4
donde	500	228	530	242	680	842	4
hay	534	228	550	242	680	842	4
presencia	554	228	599	242	680	842	4
del	353	241	367	255	680	842	4
virus	371	241	393	255	680	842	4
y	396	241	401	255	680	842	4
no	405	241	417	255	680	842	4
hay	421	241	437	255	680	842	4
lesión	441	241	469	255	680	842	4
alguna	472	241	505	255	680	842	4
(33).	508	241	530	255	680	842	4
ASOCIACIÓN	353	280	423	294	680	842	4
DE	426	280	442	294	680	842	4
LOS	445	280	468	294	680	842	4
TIPOS	472	280	505	294	680	842	4
DE	508	280	524	294	680	842	4
HPV	527	280	549	294	680	842	4
CON	553	280	577	294	680	842	4
LAS	353	293	374	307	680	842	4
LESIONES	377	293	433	307	680	842	4
BUCALES	437	293	488	307	680	842	4
Se	353	319	365	333	680	842	4
han	369	319	386	333	680	842	4
identificado	390	319	445	333	680	842	4
más	449	319	469	333	680	842	4
de	473	319	485	333	680	842	4
75	488	319	501	333	680	842	4
genotipos	504	319	551	333	680	842	4
de	555	319	567	333	680	842	4
HPV	570	319	591	333	680	842	4
y	595	319	599	333	680	842	4
en	353	332	364	346	680	842	4
los	369	332	382	346	680	842	4
tipos	387	332	410	346	680	842	4
que	414	332	432	346	680	842	4
se	436	332	447	346	680	842	4
incluyen	451	332	491	346	680	842	4
en	495	332	507	346	680	842	4
las	511	332	524	346	680	842	4
lesiones	528	332	567	346	680	842	4
orales	571	332	599	346	680	842	4
son:	353	345	373	359	680	842	4
1,2,3,4,6,7,10,11,13,16,18,31,32,33,35	379	345	572	359	680	842	4
y	577	345	582	359	680	842	4
57	587	345	599	359	680	842	4
(35).	353	358	375	372	680	842	4
El	377	358	387	372	680	842	4
13	389	358	401	372	680	842	4
y	404	358	409	372	680	842	4
32	411	358	424	372	680	842	4
son	426	358	443	372	680	842	4
exclusivos	446	358	493	372	680	842	4
de	496	358	507	372	680	842	4
cavidad	510	358	546	372	680	842	4
bucal	549	358	575	372	680	842	4
(36).	577	358	599	372	680	842	4
Estos	353	371	379	385	680	842	4
virus	381	371	403	385	680	842	4
poseen	406	371	440	385	680	842	4
marcado	443	371	485	385	680	842	4
epiteliotropismo	488	371	564	385	680	842	4
e	567	371	572	385	680	842	4
indu-	575	371	599	385	680	842	4
cen	353	384	370	398	680	842	4
lesiones	374	384	412	398	680	842	4
hiperplásicas	416	384	478	398	680	842	4
como:	482	384	512	398	680	842	4
vegetaciones,	516	384	581	398	680	842	4
ve-	585	384	599	398	680	842	4
rrugosidades	353	397	413	411	680	842	4
y	415	397	420	411	680	842	4
papilomas	422	397	470	411	680	842	4
tanto	473	397	497	411	680	842	4
en	499	397	511	411	680	842	4
mucosa	513	397	550	411	680	842	4
oral	552	397	570	411	680	842	4
como	572	397	599	411	680	842	4
en	353	410	364	424	680	842	4
piel	367	410	384	424	680	842	4
(33).	387	410	409	424	680	842	4
La	412	410	423	424	680	842	4
mayoría	426	410	465	424	680	842	4
son	467	410	485	424	680	842	4
de	488	410	499	424	680	842	4
bajo	502	410	522	424	680	842	4
grado	525	410	553	424	680	842	4
de	556	410	568	424	680	842	4
riesgo	570	410	599	424	680	842	4
(no	353	423	368	437	680	842	4
oncogénico)	372	423	431	437	680	842	4
y	434	423	439	437	680	842	4
están	442	423	468	437	680	842	4
asociados	471	423	518	437	680	842	4
con	522	423	539	437	680	842	4
lesiones	543	423	581	437	680	842	4
pa-	584	423	599	437	680	842	4
pilomatosas	353	436	410	450	680	842	4
benignas;	413	436	460	450	680	842	4
6	463	436	469	450	680	842	4
y	472	436	477	450	680	842	4
11	480	436	492	450	680	842	4
están	496	436	521	450	680	842	4
asociados	524	436	572	450	680	842	4
a	575	436	581	450	680	842	4
pa-	584	436	599	450	680	842	4
piloma	353	449	385	463	680	842	4
bucal	388	449	414	463	680	842	4
y	417	449	422	463	680	842	4
son	424	449	442	463	680	842	4
considerados	444	449	508	463	680	842	4
los	511	449	524	463	680	842	4
subgrupos	527	449	577	463	680	842	4
más	580	449	599	463	680	842	4
comúnmente	353	462	416	476	680	842	4
hallados	420	462	459	476	680	842	4
en	463	462	474	476	680	842	4
cavidad	478	462	514	476	680	842	4
bucal	518	462	544	476	680	842	4
(37);	548	462	570	476	680	842	4
6	574	462	580	476	680	842	4
y	584	462	589	476	680	842	4
4	593	462	599	476	680	842	4
asociado	353	475	395	489	680	842	4
a	397	475	403	489	680	842	4
verruga	406	475	441	489	680	842	4
vulgar;	443	475	475	489	680	842	4
11	477	475	489	489	680	842	4
asociados	492	475	539	489	680	842	4
a	542	475	547	489	680	842	4
condiloma	550	475	599	489	680	842	4
acuminado	353	488	405	502	680	842	4
(37);	408	488	429	502	680	842	4
13	432	488	444	502	680	842	4
y	446	488	451	502	680	842	4
32	454	488	466	502	680	842	4
asociado	468	488	510	502	680	842	4
a	513	488	518	502	680	842	4
hiperplasia	521	488	571	502	680	842	4
epite-	573	488	599	502	680	842	4
lial	353	501	365	515	680	842	4
focal	369	501	391	515	680	842	4
y	394	501	399	515	680	842	4
tienen	402	501	430	515	680	842	4
bajo	433	501	454	515	680	842	4
potencial	457	501	499	515	680	842	4
de	502	501	514	515	680	842	4
progresión	517	501	567	515	680	842	4
malig-	570	501	599	515	680	842	4
na.	353	514	367	528	680	842	4
En	370	514	383	528	680	842	4
contraste,	386	514	433	528	680	842	4
los	436	514	449	528	680	842	4
genotipos	452	514	499	528	680	842	4
de	502	514	513	528	680	842	4
alto	516	514	534	528	680	842	4
riesgo	537	514	565	528	680	842	4
(onco-	568	514	599	528	680	842	4
génicos)	353	527	392	541	680	842	4
como	395	527	422	541	680	842	4
el	425	527	433	541	680	842	4
tipo	435	527	453	541	680	842	4
16,	456	527	471	541	680	842	4
18,	474	527	489	541	680	842	4
31,	492	527	507	541	680	842	4
33	510	527	522	541	680	842	4
y	524	527	529	541	680	842	4
35;	532	527	547	541	680	842	4
se	550	527	560	541	680	842	4
asocian	563	527	599	541	680	842	4
Fig.	409	738	424	748	680	842	4
3.	426	738	433	748	680	842	4
Leucoplasia	436	738	478	748	680	842	4
en	481	738	489	748	680	842	4
la	492	738	498	748	680	842	4
lengua	500	738	524	748	680	842	4
(59).	527	738	543	748	680	842	4
Medina	441	59	472	70	680	842	5
ML,	475	59	492	70	680	842	5
Medina	495	59	526	70	680	842	5
MG,	528	59	546	70	680	842	5
Merino	548	59	578	70	680	842	5
LA	580	59	594	70	680	842	5
Consideraciones	227	71	295	82	680	842	5
actuales	298	71	332	82	680	842	5
sobre	334	71	356	82	680	842	5
la	359	71	367	82	680	842	5
presencia	369	71	409	82	680	842	5
de	411	71	421	82	680	842	5
papilomavirus	423	71	482	82	680	842	5
humano	484	71	517	82	680	842	5
en	520	71	529	82	680	842	5
la	532	71	540	82	680	842	5
cavidad	542	71	574	82	680	842	5
oral	577	71	594	82	680	842	5
con	81	111	98	125	680	842	5
leucoplasia	103	111	156	125	680	842	5
y	161	111	166	125	680	842	5
carcinoma	170	111	221	125	680	842	5
escamocelular	225	111	294	125	680	842	5
(35)	299	111	318	125	680	842	5
y	322	111	327	125	680	842	5
son	81	124	98	138	680	842	5
considerados	100	124	163	138	680	842	5
desde	166	124	194	138	680	842	5
1995,	197	124	224	138	680	842	5
carcinogénicos	227	124	298	138	680	842	5
sobre	301	124	327	138	680	842	5
bases	81	137	108	151	680	842	5
epidemiológicas	111	137	188	151	680	842	5
y	191	137	196	151	680	842	5
moleculares	199	137	256	151	680	842	5
por	259	137	275	151	680	842	5
la	278	137	286	151	680	842	5
Agencia	289	137	327	151	680	842	5
Internacional	81	150	142	164	680	842	5
de	147	150	158	164	680	842	5
Investigación	162	150	225	164	680	842	5
sobre	229	150	255	164	680	842	5
Cáncer	259	150	293	164	680	842	5
(IARC,	297	150	327	164	680	842	5
Lyon;	81	163	107	177	680	842	5
Francia)	110	163	149	177	680	842	5
perteneciente	152	163	217	177	680	842	5
a	221	163	226	177	680	842	5
la	230	163	238	177	680	842	5
OMS	241	163	265	177	680	842	5
(33).	269	163	291	177	680	842	5
Recientes	81	189	125	203	680	842	5
estudios	129	189	168	203	680	842	5
detectaron	171	189	221	203	680	842	5
al	224	189	232	203	680	842	5
genoma	236	189	274	203	680	842	5
de	277	189	289	203	680	842	5
HPV	292	189	312	203	680	842	5
en	316	189	327	203	680	842	5
23,3%	81	202	110	216	680	842	5
de	112	202	124	216	680	842	5
los	126	202	139	216	680	842	5
pacientes	142	202	186	216	680	842	5
de	188	202	200	216	680	842	5
un	202	202	214	216	680	842	5
grupo	216	202	244	216	680	842	5
control,	246	202	282	216	680	842	5
en	284	202	296	216	680	842	5
45,7%	298	202	327	216	680	842	5
de	81	215	92	229	680	842	5
leucoplasias	95	215	152	229	680	842	5
orales	154	215	182	229	680	842	5
y	185	215	190	229	680	842	5
39,4%	192	215	222	229	680	842	5
de	224	215	236	229	680	842	5
carcinomas	238	215	293	229	680	842	5
oral	295	215	313	229	680	842	5
de	316	215	327	229	680	842	5
células	81	228	113	242	680	842	5
escamosas.	117	228	172	242	680	842	5
Solamente	177	228	227	242	680	842	5
HPV-16	232	228	268	242	680	842	5
(p=0,0005)	272	228	327	242	680	842	5
fue	81	241	95	255	680	842	5
detectado	99	241	145	255	680	842	5
perceptiblemente	149	241	230	255	680	842	5
con	233	241	251	255	680	842	5
más	254	241	274	255	680	842	5
frecuencia	278	241	327	255	680	842	5
en	81	254	92	268	680	842	5
las	95	254	108	268	680	842	5
leucoplasias	111	254	169	268	680	842	5
(40%)	172	254	199	268	680	842	5
y	202	254	207	268	680	842	5
carcinomas	210	254	265	268	680	842	5
oral	268	254	286	268	680	842	5
de	289	254	301	268	680	842	5
célu-	304	254	327	268	680	842	5
las	81	267	94	281	680	842	5
escamosas	97	267	150	281	680	842	5
(33,3%)	154	267	191	281	680	842	5
comparado	194	267	249	281	680	842	5
con	253	267	271	281	680	842	5
los	275	267	288	281	680	842	5
contro-	292	267	327	281	680	842	5
les	81	280	94	294	680	842	5
(0%).	97	280	121	294	680	842	5
No	124	280	138	294	680	842	5
se	142	280	152	294	680	842	5
encontró	155	280	198	294	680	842	5
ninguna	202	280	240	294	680	842	5
relación	244	280	281	294	680	842	5
significa-	285	280	327	294	680	842	5
tiva	81	293	97	307	680	842	5
entre	100	293	124	307	680	842	5
la	126	293	134	307	680	842	5
presencia	137	293	183	307	680	842	5
de	185	293	197	307	680	842	5
genoma	199	293	239	307	680	842	5
viral	241	293	260	307	680	842	5
y	263	293	268	307	680	842	5
las	270	293	283	307	680	842	5
variables	286	293	327	307	680	842	5
clinicopatológicas	81	306	166	320	680	842	5
principales.	170	306	224	320	680	842	5
Según	228	306	259	320	680	842	5
estos	263	306	288	320	680	842	5
resulta-	292	306	327	320	680	842	5
dos,	81	319	101	333	680	842	5
la	105	319	113	333	680	842	5
presencia	117	319	162	333	680	842	5
de	166	319	178	333	680	842	5
HPV-16	182	319	218	333	680	842	5
se	222	319	233	333	680	842	5
asocia	237	319	267	333	680	842	5
perceptible-	271	319	327	333	680	842	5
mente	81	332	111	346	680	842	5
a	114	332	119	346	680	842	5
leucoplasia	122	332	176	346	680	842	5
oral	179	332	197	346	680	842	5
y	200	332	204	346	680	842	5
a	207	332	213	346	680	842	5
las	216	332	229	346	680	842	5
lesiones	232	332	270	346	680	842	5
de	273	332	285	346	680	842	5
carcino-	288	332	327	346	680	842	5
ma	81	345	96	359	680	842	5
oral	100	345	118	359	680	842	5
de	123	345	134	359	680	842	5
células	139	345	171	359	680	842	5
escamosas,	176	345	232	359	680	842	5
por	236	345	252	359	680	842	5
lo	256	345	265	359	680	842	5
tanto	269	345	294	359	680	842	5
según	298	345	327	359	680	842	5
este	81	358	100	372	680	842	5
estudio	103	358	138	372	680	842	5
el	141	358	149	372	680	842	5
virus	151	358	174	372	680	842	5
puede	176	358	206	372	680	842	5
ser	209	358	223	372	680	842	5
un	226	358	238	372	680	842	5
elemento	241	358	285	372	680	842	5
carcinó-	288	358	327	372	680	842	5
geno	81	371	105	385	680	842	5
en	108	371	120	385	680	842	5
esta	123	371	143	385	680	842	5
patología	146	371	191	385	680	842	5
(38).	194	371	216	385	680	842	5
Se	81	397	93	411	680	842	5
ha	97	397	108	411	680	842	5
detectado	112	397	160	411	680	842	5
al	164	397	172	411	680	842	5
HPV	176	397	196	411	680	842	5
en	200	397	212	411	680	842	5
lesiones	216	397	254	411	680	842	5
benignas,	258	397	304	411	680	842	5
pre-	308	397	327	411	680	842	5
malignas	81	410	124	424	680	842	5
y	128	410	133	424	680	842	5
malignas	137	410	180	424	680	842	5
de	184	410	195	424	680	842	5
la	199	410	207	424	680	842	5
cavidad	211	410	248	424	680	842	5
bucal.	252	410	281	424	680	842	5
Entre	285	410	310	424	680	842	5
las	314	410	327	424	680	842	5
lesiones	81	423	120	437	680	842	5
bucales	123	423	161	437	680	842	5
benignas	164	423	208	437	680	842	5
se	212	423	222	437	680	842	5
incluyen:	226	423	268	437	680	842	5
el	272	423	280	437	680	842	5
papiloma	283	423	327	437	680	842	5
bucal,	81	436	110	450	680	842	5
verruga	114	436	149	450	680	842	5
vulgar	153	436	182	450	680	842	5
bucal,	186	436	215	450	680	842	5
condiloma	219	436	270	450	680	842	5
acuminado	274	436	327	450	680	842	5
bucal	81	449	107	463	680	842	5
e	109	449	115	463	680	842	5
hiperplasia	117	449	168	463	680	842	5
epitelial	171	449	207	463	680	842	5
focal,	210	449	236	463	680	842	5
hiperplasia	238	449	289	463	680	842	5
fibrosa,	292	449	327	463	680	842	5
hiperplasia	81	462	132	476	680	842	5
papilomatosa;	135	462	203	476	680	842	5
entre	206	462	230	476	680	842	5
las	233	462	246	476	680	842	5
lesiones	250	462	289	476	680	842	5
prema-	293	462	327	476	680	842	5
lignas	81	475	110	489	680	842	5
o	114	475	120	489	680	842	5
malignas	123	475	169	489	680	842	5
se	172	475	183	489	680	842	5
incluyen:	186	475	229	489	680	842	5
lesiones	232	475	271	489	680	842	5
producidas	274	475	327	489	680	842	5
por	81	488	97	502	680	842	5
acción	102	488	134	502	680	842	5
del	140	488	154	502	680	842	5
tabaco,	160	488	196	502	680	842	5
queratosis,	202	488	255	502	680	842	5
queratoquiste	260	488	327	502	680	842	5
odontogénico,	81	501	151	515	680	842	5
ameloblastoma,	156	501	234	515	680	842	5
liquen	239	501	268	515	680	842	5
plano	274	501	300	515	680	842	5
oral,	306	501	327	515	680	842	5
leucoplasia	81	514	134	528	680	842	5
vellosa,	137	514	172	528	680	842	5
carcinoma	176	514	226	528	680	842	5
escamocelular	230	514	299	528	680	842	5
(35).	302	514	325	528	680	842	5
IMPLICACIONES	81	553	167	567	680	842	5
DE	170	553	186	567	680	842	5
LA	189	553	203	567	680	842	5
PRESENCIA	207	553	269	567	680	842	5
DE	272	553	288	567	680	842	5
ADN	291	553	315	567	680	842	5
DE	81	566	96	580	680	842	5
HPV	100	566	121	580	680	842	5
EN	125	566	140	580	680	842	5
MUCOSA	144	566	192	580	680	842	5
ORAL	196	566	226	580	680	842	5
NORMAL	230	566	277	580	680	842	5
Existe	81	592	108	606	680	842	5
poca	113	592	136	606	680	842	5
información	141	592	198	606	680	842	5
de	202	592	214	606	680	842	5
la	218	592	226	606	680	842	5
prevalencia	231	592	284	606	680	842	5
de	289	592	300	606	680	842	5
ADN	305	592	327	606	680	842	5
de	81	605	92	619	680	842	5
HPV	96	605	116	619	680	842	5
en	119	605	131	619	680	842	5
la	134	605	142	619	680	842	5
mucosa	146	605	183	619	680	842	5
bucal	187	605	213	619	680	842	5
clínicamente	216	605	276	619	680	842	5
sana	280	605	302	619	680	842	5
(39).	305	605	327	619	680	842	5
Sin	81	618	96	632	680	842	5
embargo	101	618	144	632	680	842	5
se	149	618	159	632	680	842	5
ha	164	618	176	632	680	842	5
podido	181	618	214	632	680	842	5
demostrar	219	618	268	632	680	842	5
en	273	618	285	632	680	842	5
algunos	290	618	327	632	680	842	5
trabajos	81	631	119	645	680	842	5
científicos	122	631	170	645	680	842	5
la	174	631	182	645	680	842	5
presencia	185	631	231	645	680	842	5
de	234	631	246	645	680	842	5
tipos	250	631	273	645	680	842	5
de	276	631	288	645	680	842	5
HPV	292	631	312	645	680	842	5
de	316	631	327	645	680	842	5
alto	81	644	99	658	680	842	5
riesgo	104	644	133	658	680	842	5
oncogénico,	139	644	199	658	680	842	5
en	204	644	216	658	680	842	5
muestras	222	644	266	658	680	842	5
de	272	644	283	658	680	842	5
mucosa	289	644	327	658	680	842	5
bucal	81	657	107	671	680	842	5
normal	109	657	143	671	680	842	5
(40).	146	657	168	671	680	842	5
Los	171	657	188	671	680	842	5
subtipos	191	657	232	671	680	842	5
mas	235	657	255	671	680	842	5
frecuentemen-	258	657	327	671	680	842	5
te	81	670	89	684	680	842	5
hallados	93	670	133	684	680	842	5
fueron:	136	670	170	684	680	842	5
16	174	670	186	684	680	842	5
(10%)	190	670	217	684	680	842	5
y	221	670	225	684	680	842	5
18	229	670	241	684	680	842	5
(11%).	245	670	275	684	680	842	5
Se	279	670	291	684	680	842	5
desco-	295	670	327	684	680	842	5
noce	81	683	104	697	680	842	5
el	107	683	115	697	680	842	5
significado	119	683	170	697	680	842	5
de	174	683	185	697	680	842	5
este	189	683	208	697	680	842	5
hallazgo,	212	683	254	697	680	842	5
pudiendo	257	683	302	697	680	842	5
pen-	306	683	327	697	680	842	5
sarse	81	696	105	710	680	842	5
que	109	696	127	710	680	842	5
el	131	696	138	710	680	842	5
virus	142	696	164	710	680	842	5
todavía	168	696	202	710	680	842	5
no	206	696	218	710	680	842	5
ha	222	696	234	710	680	842	5
producido	237	696	286	710	680	842	5
lesión	290	696	317	710	680	842	5
o	321	696	327	710	680	842	5
que	81	709	98	723	680	842	5
en	102	709	113	723	680	842	5
muchos	117	709	155	723	680	842	5
casos	159	709	186	723	680	842	5
las	189	709	202	723	680	842	5
lesiones	205	709	244	723	680	842	5
pueden	247	709	283	723	680	842	5
remitirse	286	709	327	723	680	842	5
espontáneamente	81	722	166	736	680	842	5
(41).	170	722	192	736	680	842	5
No	196	722	210	736	680	842	5
obstante,	214	722	259	736	680	842	5
la	263	722	271	736	680	842	5
proporción	275	722	327	736	680	842	5
es	81	735	91	749	680	842	5
muy	95	735	116	749	680	842	5
inferior	120	735	153	749	680	842	5
a	157	735	162	749	680	842	5
la	166	735	174	749	680	842	5
demostrada	178	735	235	749	680	842	5
en	239	735	251	749	680	842	5
los	254	735	268	749	680	842	5
carcinomas	272	735	327	749	680	842	5
(42).	347	111	369	125	680	842	5
Algunos	372	111	411	125	680	842	5
autores	414	111	450	125	680	842	5
han	453	111	471	125	680	842	5
demostrado	474	111	532	125	680	842	5
que	535	111	553	125	680	842	5
la	556	111	564	125	680	842	5
infec-	567	111	594	125	680	842	5
ción	347	124	367	138	680	842	5
por	370	124	386	138	680	842	5
HPV	388	124	409	138	680	842	5
de	411	124	423	138	680	842	5
alto	426	124	443	138	680	842	5
riesgo	446	124	474	138	680	842	5
puede	477	124	506	138	680	842	5
ser	509	124	523	138	680	842	5
un	526	124	538	138	680	842	5
cofactor	540	124	579	138	680	842	5
en	582	124	594	138	680	842	5
la	347	137	355	151	680	842	5
carcinogénesis	359	137	429	151	680	842	5
oral	433	137	451	151	680	842	5
y	454	137	459	151	680	842	5
que	463	137	480	151	680	842	5
la	484	137	492	151	680	842	5
infección	496	137	539	151	680	842	5
latente	542	137	574	151	680	842	5
por	578	137	594	151	680	842	5
el	347	150	355	164	680	842	5
virus	358	150	380	164	680	842	5
es	383	150	394	164	680	842	5
común.	397	150	434	164	680	842	5
La	437	150	449	164	680	842	5
presencia	452	150	497	164	680	842	5
del	501	150	515	164	680	842	5
virus	518	150	540	164	680	842	5
del	543	150	557	164	680	842	5
papilo-	560	150	594	164	680	842	5
ma	347	163	362	177	680	842	5
humano	367	163	407	177	680	842	5
no	413	163	425	177	680	842	5
sería	430	163	452	177	680	842	5
suficiente	457	163	503	177	680	842	5
para	508	163	529	177	680	842	5
ocasionar	534	163	580	177	680	842	5
la	586	163	594	177	680	842	5
transgresión	347	176	406	190	680	842	5
maligna,	411	176	452	190	680	842	5
siendo	457	176	488	190	680	842	5
necesarios	493	176	543	190	680	842	5
probable-	548	176	594	190	680	842	5
mente	347	189	377	203	680	842	5
cambios	382	189	422	203	680	842	5
genéticos	427	189	473	203	680	842	5
adicionales	477	189	530	203	680	842	5
para	535	189	556	203	680	842	5
la	561	189	569	203	680	842	5
pro-	574	189	594	203	680	842	5
gresión	347	202	382	216	680	842	5
a	385	202	391	216	680	842	5
un	394	202	406	216	680	842	5
estadio	410	202	444	216	680	842	5
neoplásico	447	202	498	216	680	842	5
(43).	502	202	524	216	680	842	5
El	527	202	536	216	680	842	5
hallazgo	540	202	579	216	680	842	5
de	582	202	594	216	680	842	5
ADN	347	215	369	229	680	842	5
de	372	215	384	229	680	842	5
HPV	387	215	407	229	680	842	5
en	410	215	422	229	680	842	5
mucosas	424	215	467	229	680	842	5
normales,	470	215	517	229	680	842	5
señalaría	520	215	562	229	680	842	5
que	565	215	583	229	680	842	5
el	586	215	594	229	680	842	5
virus	347	228	369	242	680	842	5
por	372	228	388	242	680	842	5
sí	390	228	397	242	680	842	5
solo	400	228	420	242	680	842	5
no	422	228	434	242	680	842	5
podría	437	228	467	242	680	842	5
asociarse	470	228	514	242	680	842	5
a	517	228	522	242	680	842	5
malignidad,	525	228	581	242	680	842	5
ya	583	228	594	242	680	842	5
que	347	241	365	255	680	842	5
el	369	241	377	255	680	842	5
curso	382	241	408	255	680	842	5
clínico	412	241	443	255	680	842	5
de	448	241	459	255	680	842	5
una	464	241	481	255	680	842	5
infección	486	241	529	255	680	842	5
puede	533	241	563	255	680	842	5
ser	567	241	581	255	680	842	5
la	586	241	594	255	680	842	5
regresión,	347	254	394	268	680	842	5
la	398	254	406	268	680	842	5
persistencia	410	254	466	268	680	842	5
o	469	254	476	268	680	842	5
la	479	254	487	268	680	842	5
progresión	491	254	542	268	680	842	5
en	545	254	557	268	680	842	5
depen-	560	254	594	268	680	842	5
dencia	347	267	378	281	680	842	5
de	382	267	393	281	680	842	5
múltiples	397	267	440	281	680	842	5
cofactores	443	267	493	281	680	842	5
tales	496	267	518	281	680	842	5
como	521	267	549	281	680	842	5
compro-	552	267	594	281	680	842	5
miso	347	280	370	294	680	842	5
inmune,	374	280	413	294	680	842	5
tabaquismo,	417	280	477	294	680	842	5
carencias	481	280	526	294	680	842	5
nutricionales,	530	280	594	294	680	842	5
acción	347	293	378	307	680	842	5
hormonal,	382	293	431	307	680	842	5
alcoholismo	435	293	493	307	680	842	5
y	497	293	502	307	680	842	5
predisposición	506	293	575	307	680	842	5
ge-	578	293	594	307	680	842	5
nética	347	306	376	320	680	842	5
(44).	379	306	401	320	680	842	5
El	405	306	414	320	680	842	5
ADN	418	306	440	320	680	842	5
de	444	306	455	320	680	842	5
HPV	459	306	479	320	680	842	5
ha	483	306	494	320	680	842	5
sido	498	306	518	320	680	842	5
demostrado	521	306	579	320	680	842	5
en	582	306	594	320	680	842	5
muestras	347	319	391	333	680	842	5
orales	394	319	422	333	680	842	5
de	426	319	437	333	680	842	5
sujetos	441	319	474	333	680	842	5
sanos	477	319	505	333	680	842	5
en	508	319	520	333	680	842	5
numerosos	523	319	576	333	680	842	5
es-	580	319	594	333	680	842	5
tudios,	347	332	379	346	680	842	5
dejando	383	332	421	346	680	842	5
aclarado	424	332	465	346	680	842	5
que	469	332	486	346	680	842	5
la	490	332	498	346	680	842	5
mucosa	501	332	539	346	680	842	5
oral	543	332	561	346	680	842	5
puede	564	332	594	346	680	842	5
actuar	347	345	377	359	680	842	5
como	381	345	408	359	680	842	5
un	412	345	424	359	680	842	5
reservorio	428	345	475	359	680	842	5
para	478	345	499	359	680	842	5
nuevas	503	345	536	359	680	842	5
infecciones	540	345	594	359	680	842	5
por	347	358	363	372	680	842	5
HPV	366	358	387	372	680	842	5
y	390	358	395	372	680	842	5
/o	399	358	408	372	680	842	5
una	411	358	429	372	680	842	5
fuente	433	358	463	372	680	842	5
de	466	358	478	372	680	842	5
recidiva	481	358	517	372	680	842	5
de	521	358	533	372	680	842	5
lesiones	536	358	574	372	680	842	5
por	578	358	594	372	680	842	5
HPV.	347	371	369	385	680	842	5
Si	372	371	381	385	680	842	5
bien	383	371	403	385	680	842	5
los	406	371	420	385	680	842	5
hallazgos	422	371	466	385	680	842	5
de	468	371	480	385	680	842	5
HPV	482	371	503	385	680	842	5
en	505	371	517	385	680	842	5
mucosa	520	371	557	385	680	842	5
normal	560	371	594	385	680	842	5
varían	347	384	375	398	680	842	5
de	378	384	389	398	680	842	5
0,1%	392	384	415	398	680	842	5
hasta	418	384	443	398	680	842	5
60%	446	384	466	398	680	842	5
(45),	469	384	491	398	680	842	5
el	493	384	501	398	680	842	5
conocimiento	504	384	569	398	680	842	5
de	572	384	583	398	680	842	5
la	586	384	594	398	680	842	5
prevalencia	347	397	401	411	680	842	5
de	405	397	417	411	680	842	5
HPV	421	397	442	411	680	842	5
en	446	397	458	411	680	842	5
ella	462	397	478	411	680	842	5
es	483	397	493	411	680	842	5
un	498	397	510	411	680	842	5
importante	514	397	566	411	680	842	5
paso	571	397	594	411	680	842	5
para	347	410	368	424	680	842	5
poder	372	410	400	424	680	842	5
aportar	403	410	438	424	680	842	5
la	442	410	450	424	680	842	5
evidencia	454	410	498	424	680	842	5
epidemiológica	502	410	574	424	680	842	5
ne-	578	410	594	424	680	842	5
cesaria	347	423	380	437	680	842	5
para	385	423	406	437	680	842	5
establecer	412	423	460	437	680	842	5
la	465	423	473	437	680	842	5
asociación	478	423	529	437	680	842	5
entre	534	423	558	437	680	842	5
HPV	563	423	584	437	680	842	5
y	589	423	594	437	680	842	5
carcinoma	347	436	397	450	680	842	5
de	402	436	414	450	680	842	5
células	418	436	451	450	680	842	5
escamosas	455	436	508	450	680	842	5
(46).	512	436	535	450	680	842	5
Además	539	436	578	450	680	842	5
en	582	436	594	450	680	842	5
mucosa	347	449	385	463	680	842	5
oral	388	449	406	463	680	842	5
normal	409	449	442	463	680	842	5
se	445	449	456	463	680	842	5
observó	458	449	496	463	680	842	5
HPV	499	449	519	463	680	842	5
de	522	449	534	463	680	842	5
alto	537	449	554	463	680	842	5
riesgo	557	449	586	463	680	842	5
y	589	449	594	463	680	842	5
con	347	462	365	476	680	842	5
una	368	462	386	476	680	842	5
alta	390	462	407	476	680	842	5
prevalencia	411	462	464	476	680	842	5
del	468	462	482	476	680	842	5
55%	486	462	506	476	680	842	5
(47).	510	462	532	476	680	842	5
HPV	347	501	369	515	680	842	5
Y	372	501	379	515	680	842	5
LESIONES	382	501	438	515	680	842	5
BUCALES	442	501	493	515	680	842	5
PREMALIGNAS	497	501	575	515	680	842	5
Durante	347	527	385	541	680	842	5
los	390	527	404	541	680	842	5
últimos	409	527	444	541	680	842	5
años	449	527	472	541	680	842	5
se	476	527	487	541	680	842	5
puso	492	527	515	541	680	842	5
en	520	527	531	541	680	842	5
evidencia	536	527	581	541	680	842	5
la	586	527	594	541	680	842	5
implicación	347	540	402	554	680	842	5
del	405	540	419	554	680	842	5
HPV	421	540	442	554	680	842	5
en	445	540	456	554	680	842	5
el	459	540	467	554	680	842	5
desarrollo	470	540	517	554	680	842	5
de	519	540	531	554	680	842	5
lesiones	534	540	572	554	680	842	5
pre-	575	540	594	554	680	842	5
cancerígenas	347	553	410	567	680	842	5
y	414	553	419	567	680	842	5
del	423	553	437	567	680	842	5
carcinoma	442	553	492	567	680	842	5
escamocelular	496	553	565	567	680	842	5
de	570	553	581	567	680	842	5
la	586	553	594	567	680	842	5
cavidad	347	566	383	580	680	842	5
bucal	388	566	413	580	680	842	5
(48).	418	566	440	580	680	842	5
La	444	566	456	580	680	842	5
alta	460	566	477	580	680	842	5
prevalencia	481	566	535	580	680	842	5
de	539	566	551	580	680	842	5
la	555	566	563	580	680	842	5
infec-	567	566	594	580	680	842	5
ción	347	579	367	593	680	842	5
por	372	579	388	593	680	842	5
este	392	579	412	593	680	842	5
virus	416	579	438	593	680	842	5
en	443	579	455	593	680	842	5
el	459	579	467	593	680	842	5
caso	472	579	494	593	680	842	5
de	498	579	510	593	680	842	5
lesiones	515	579	553	593	680	842	5
bucales	557	579	594	593	680	842	5
premalignas	347	592	405	606	680	842	5
indica	410	592	439	606	680	842	5
que	444	592	461	606	680	842	5
la	466	592	474	606	680	842	5
infección	479	592	522	606	680	842	5
podría	527	592	558	606	680	842	5
ser	562	592	577	606	680	842	5
un	581	592	594	606	680	842	5
evento	347	605	379	619	680	842	5
temprano	383	605	429	619	680	842	5
en	434	605	446	619	680	842	5
el	450	605	458	619	680	842	5
proceso	463	605	501	619	680	842	5
de	505	605	517	619	680	842	5
transformación	521	605	594	619	680	842	5
maligna	347	618	385	632	680	842	5
(49).	388	618	410	632	680	842	5
La	413	618	425	632	680	842	5
asociación	427	618	478	632	680	842	5
epidemiológica	481	618	553	632	680	842	5
del	556	618	570	632	680	842	5
HPV	573	618	594	632	680	842	5
con	347	631	365	645	680	842	5
carcinoma	369	631	419	645	680	842	5
de	424	631	435	645	680	842	5
células	440	631	472	645	680	842	5
escamosas,	477	631	532	645	680	842	5
así	537	631	550	645	680	842	5
como	554	631	581	645	680	842	5
la	586	631	594	645	680	842	5
evidencia	347	644	391	658	680	842	5
biológica	396	644	439	658	680	842	5
dada	444	644	467	658	680	842	5
por	472	644	488	658	680	842	5
la	492	644	500	658	680	842	5
transformación	505	644	577	658	680	842	5
de	582	644	594	658	680	842	5
las	347	657	360	671	680	842	5
células	363	657	396	671	680	842	5
epiteliales	399	657	445	671	680	842	5
por	448	657	464	671	680	842	5
oncogenes	467	657	519	671	680	842	5
del	523	657	537	671	680	842	5
virus	540	657	562	671	680	842	5
sugie-	565	657	594	671	680	842	5
ren	347	670	362	684	680	842	5
que	365	670	383	684	680	842	5
los	386	670	400	684	680	842	5
HPV	403	670	423	684	680	842	5
específicos	426	670	478	684	680	842	5
son	481	670	499	684	680	842	5
importantes	502	670	559	684	680	842	5
para	562	670	583	684	680	842	5
el	586	670	594	684	680	842	5
proceso	347	683	385	697	680	842	5
de	388	683	400	697	680	842	5
malignización,	403	683	471	697	680	842	5
sin	475	683	488	697	680	842	5
que	491	683	509	697	680	842	5
este	512	683	531	697	680	842	5
determine	534	683	583	697	680	842	5
el	586	683	594	697	680	842	5
tamaño	347	696	384	710	680	842	5
ni	387	696	396	710	680	842	5
el	399	696	407	710	680	842	5
estado	410	696	442	710	680	842	5
del	446	696	460	710	680	842	5
tumor	463	696	492	710	680	842	5
(50).	496	696	518	710	680	842	5
Es	521	696	533	710	680	842	5
conveniente	536	696	594	710	680	842	5
aclarar	347	709	379	723	680	842	5
que	384	709	402	723	680	842	5
la	407	709	415	723	680	842	5
detección	420	709	466	723	680	842	5
temprana	471	709	516	723	680	842	5
de	521	709	533	723	680	842	5
las	538	709	551	723	680	842	5
lesiones	555	709	594	723	680	842	5
bucales	347	722	383	736	680	842	5
precancerosas	386	722	455	736	680	842	5
asociadas	458	722	505	736	680	842	5
al	508	722	516	736	680	842	5
HPV	519	722	540	736	680	842	5
resulta	543	722	575	736	680	842	5
pri-	578	722	594	736	680	842	5
mordial	347	735	383	749	680	842	5
para	388	735	409	749	680	842	5
el	414	735	422	749	680	842	5
tratamiento	426	735	481	749	680	842	5
oportuno	486	735	530	749	680	842	5
del	535	735	549	749	680	842	5
paciente	553	735	594	749	680	842	5
AVANCES	408	774	450	784	680	842	5
EN	452	774	464	784	680	842	5
ODONTOESTOMATOLOGÍA/	466	774	583	784	680	842	5
75	585	774	594	784	680	842	5
AVANCES	86	59	132	70	680	842	6
EN	135	59	148	70	680	842	6
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	6
Vol.	86	71	103	82	680	842	6
26	105	71	115	82	680	842	6
-	118	71	121	82	680	842	6
Núm.	124	71	146	82	680	842	6
2	149	71	154	82	680	842	6
-	157	71	160	82	680	842	6
2010	162	71	183	82	680	842	6
(23).	86	111	108	125	680	842	6
Asimismo,	111	111	161	125	680	842	6
la	164	111	172	125	680	842	6
persistencia	175	111	232	125	680	842	6
de	235	111	246	125	680	842	6
la	249	111	257	125	680	842	6
infección	260	111	303	125	680	842	6
por	306	111	322	125	680	842	6
el	325	111	333	125	680	842	6
HPV	86	124	107	138	680	842	6
en	110	124	122	138	680	842	6
lesiones	125	124	163	138	680	842	6
bucales,	166	124	206	138	680	842	6
es	209	124	219	138	680	842	6
importante,	223	124	278	138	680	842	6
más	281	124	301	138	680	842	6
aún	305	124	322	138	680	842	6
si	326	124	333	138	680	842	6
se	86	137	97	151	680	842	6
encuentra	101	137	149	151	680	842	6
asociada	153	137	195	151	680	842	6
con	200	137	218	151	680	842	6
hábitos	222	137	257	151	680	842	6
tales	261	137	283	151	680	842	6
como	288	137	315	151	680	842	6
los	319	137	333	151	680	842	6
tabáquicos,	86	150	143	164	680	842	6
alcohólicos,	149	150	207	164	680	842	6
uso	213	150	230	164	680	842	6
de	236	150	248	164	680	842	6
anticonceptivos,	253	150	333	164	680	842	6
onicofagia,	86	163	139	177	680	842	6
entre	142	163	166	177	680	842	6
otros.	170	163	197	177	680	842	6
La	200	163	212	177	680	842	6
combinación	215	163	277	177	680	842	6
de	280	163	292	177	680	842	6
factores	295	163	333	177	680	842	6
de	86	176	98	190	680	842	6
riesgo	103	176	132	190	680	842	6
podrían	137	176	174	190	680	842	6
potenciar	179	176	223	190	680	842	6
cambios	229	176	269	190	680	842	6
celulares	274	176	316	190	680	842	6
de	321	176	333	190	680	842	6
lesiones	86	189	124	203	680	842	6
clínicamente	128	189	189	203	680	842	6
benignas	192	189	235	203	680	842	6
con	239	189	257	203	680	842	6
transformación	261	189	333	203	680	842	6
premalignas	86	202	145	216	680	842	6
y/o	148	202	163	216	680	842	6
malignas	166	202	209	216	680	842	6
de	213	202	224	216	680	842	6
la	228	202	236	216	680	842	6
cavidad	240	202	276	216	680	842	6
bucal.	280	202	309	216	680	842	6
ROL	86	241	109	255	680	842	6
DE	113	241	128	255	680	842	6
LA	132	241	145	255	680	842	6
INFECCIÓN	149	241	210	255	680	842	6
POR	214	241	237	255	680	842	6
HPV	240	241	262	255	680	842	6
EN	266	241	281	255	680	842	6
LAS	284	241	305	255	680	842	6
LESIONES	86	254	142	268	680	842	6
ORALES	145	254	190	268	680	842	6
MALIGNAS	194	254	251	268	680	842	6
El	86	280	96	294	680	842	6
HPV	99	280	119	294	680	842	6
es	122	280	132	294	680	842	6
considerado	135	280	194	294	680	842	6
un	197	280	209	294	680	842	6
factor	212	280	240	294	680	842	6
de	243	280	254	294	680	842	6
riesgo	257	280	286	294	680	842	6
en	289	280	301	294	680	842	6
el	304	280	312	294	680	842	6
car-	315	280	333	294	680	842	6
cinoma	86	293	122	307	680	842	6
de	125	293	136	307	680	842	6
células	139	293	172	307	680	842	6
escamosas	175	293	228	307	680	842	6
de	230	293	242	307	680	842	6
cabeza	245	293	278	307	680	842	6
y	280	293	285	307	680	842	6
cuello,	288	293	320	307	680	842	6
ya	322	293	333	307	680	842	6
que	86	306	104	320	680	842	6
se	107	306	117	320	680	842	6
asocia	120	306	150	320	680	842	6
con	153	306	171	320	680	842	6
el	174	306	182	320	680	842	6
riesgo	184	306	213	320	680	842	6
de	216	306	228	320	680	842	6
desarrollo	231	306	278	320	680	842	6
de	280	306	292	320	680	842	6
la	295	306	303	320	680	842	6
enfer-	306	306	333	320	680	842	6
medad	86	319	119	333	680	842	6
(23).	122	319	144	333	680	842	6
Sin	147	319	162	333	680	842	6
embargo,	164	319	210	333	680	842	6
no	213	319	225	333	680	842	6
todos	228	319	254	333	680	842	6
los	257	319	270	333	680	842	6
tipos	273	319	296	333	680	842	6
de	298	319	310	333	680	842	6
HPV	313	319	333	333	680	842	6
se	86	332	97	346	680	842	6
asocian	99	332	136	346	680	842	6
con	138	332	156	346	680	842	6
la	159	332	167	346	680	842	6
producción	169	332	223	346	680	842	6
de	226	332	237	346	680	842	6
cáncer	240	332	272	346	680	842	6
(4).	275	332	291	346	680	842	6
En	293	332	306	346	680	842	6
1985	308	332	333	346	680	842	6
fue	86	345	101	359	680	842	6
descrita	105	345	142	359	680	842	6
por	145	345	161	359	680	842	6
primera	165	345	202	359	680	842	6
vez	205	345	220	359	680	842	6
la	223	345	232	359	680	842	6
relación	235	345	273	359	680	842	6
entre	276	345	301	359	680	842	6
HPV	304	345	325	359	680	842	6
y	328	345	333	359	680	842	6
el	86	358	94	372	680	842	6
cáncer	98	358	130	372	680	842	6
de	134	358	145	372	680	842	6
células	149	358	181	372	680	842	6
escamosas	185	358	238	372	680	842	6
de	241	358	253	372	680	842	6
cabeza	257	358	289	372	680	842	6
y	293	358	298	372	680	842	6
cuello.	302	358	333	372	680	842	6
Estudios	86	371	127	385	680	842	6
epidemiológicos	130	371	208	385	680	842	6
y	211	371	216	385	680	842	6
biológicos	218	371	267	385	680	842	6
recientes	270	371	312	385	680	842	6
han	315	371	333	385	680	842	6
relacionado	86	384	142	398	680	842	6
al	144	384	153	398	680	842	6
HPV	155	384	176	398	680	842	6
de	178	384	190	398	680	842	6
alto	192	384	210	398	680	842	6
riesgo	212	384	241	398	680	842	6
(HPV-16	244	384	283	398	680	842	6
y	286	384	291	398	680	842	6
HPV-18)	293	384	333	398	680	842	6
con	86	397	104	411	680	842	6
algunos	107	397	144	411	680	842	6
cánceres	147	397	189	411	680	842	6
de	192	397	203	411	680	842	6
cabeza	206	397	239	411	680	842	6
y	241	397	246	411	680	842	6
cuello,	249	397	280	411	680	842	6
en	282	397	294	411	680	842	6
concre-	297	397	333	411	680	842	6
to	86	410	96	424	680	842	6
con	101	410	119	424	680	842	6
lesiones	124	410	162	424	680	842	6
escamosas	168	410	221	424	680	842	6
de	226	410	238	424	680	842	6
cavidad	243	410	279	424	680	842	6
oral	285	410	303	424	680	842	6
de	308	410	320	424	680	842	6
la	325	410	333	424	680	842	6
cavidad	86	423	123	437	680	842	6
oral	126	423	144	437	680	842	6
(51).	147	423	169	437	680	842	6
La	172	423	183	437	680	842	6
prevalencia	186	423	240	437	680	842	6
de	243	423	255	437	680	842	6
HPV	258	423	278	437	680	842	6
en	281	423	293	437	680	842	6
los	296	423	309	437	680	842	6
cán-	312	423	333	437	680	842	6
ceres	86	436	111	450	680	842	6
de	116	436	128	450	680	842	6
cavidad	132	436	169	450	680	842	6
oral	173	436	191	450	680	842	6
varía	196	436	218	450	680	842	6
de	223	436	234	450	680	842	6
31%	239	436	260	450	680	842	6
a	264	436	270	450	680	842	6
74%	274	436	295	450	680	842	6
(52).	300	436	322	450	680	842	6
A	326	436	333	450	680	842	6
través	86	449	114	463	680	842	6
de	118	449	130	463	680	842	6
las	134	449	147	463	680	842	6
técnicas	151	449	190	463	680	842	6
de	194	449	206	463	680	842	6
biología	210	449	247	463	680	842	6
molecular	251	449	299	463	680	842	6
(PCR),	303	449	333	463	680	842	6
se	86	462	97	476	680	842	6
halló	100	462	123	476	680	842	6
que	126	462	144	476	680	842	6
aproximadamente	147	462	233	476	680	842	6
del	237	462	251	476	680	842	6
20	254	462	266	476	680	842	6
al	269	462	278	476	680	842	6
70%	281	462	301	476	680	842	6
de	305	462	316	476	680	842	6
los	319	462	333	476	680	842	6
pacientes	86	475	132	489	680	842	6
con	135	475	152	489	680	842	6
cáncer	155	475	187	489	680	842	6
de	191	475	202	489	680	842	6
cabeza	205	475	238	489	680	842	6
y	241	475	246	489	680	842	6
cuello	249	475	277	489	680	842	6
tienen	280	475	309	489	680	842	6
HPV	312	475	333	489	680	842	6
tipo	86	488	104	502	680	842	6
16	108	488	121	502	680	842	6
o	124	488	131	502	680	842	6
18	134	488	147	502	680	842	6
(53).	150	488	173	502	680	842	6
De	176	488	190	502	680	842	6
éstos	194	488	219	502	680	842	6
el	222	488	230	502	680	842	6
más	234	488	254	502	680	842	6
frecuentemente	258	488	333	502	680	842	6
detectado	86	501	134	515	680	842	6
fue	137	501	152	515	680	842	6
el	155	501	163	515	680	842	6
16	166	501	178	515	680	842	6
encontrándose	181	501	252	515	680	842	6
en	255	501	267	515	680	842	6
el	270	501	278	515	680	842	6
75%	281	501	302	515	680	842	6
de	305	501	316	515	680	842	6
los	319	501	333	515	680	842	6
cánceres	86	514	129	528	680	842	6
bucales.	132	514	171	528	680	842	6
Mientras	174	514	214	528	680	842	6
que	217	514	235	528	680	842	6
el	238	514	246	528	680	842	6
tipo	249	514	267	528	680	842	6
18	270	514	283	528	680	842	6
fue	286	514	300	528	680	842	6
detec-	303	514	333	528	680	842	6
tado	86	527	108	541	680	842	6
en	113	527	124	541	680	842	6
un	130	527	142	541	680	842	6
30%	147	527	168	541	680	842	6
de	173	527	185	541	680	842	6
los	190	527	203	541	680	842	6
carcinomas	209	527	264	541	680	842	6
bucales	269	527	306	541	680	842	6
(54).	311	527	333	541	680	842	6
Algunos	86	540	125	554	680	842	6
estudios	128	540	168	554	680	842	6
sugieren	171	540	212	554	680	842	6
que	215	540	233	554	680	842	6
la	236	540	244	554	680	842	6
carcinogénesis	247	540	318	554	680	842	6
de	321	540	333	554	680	842	6
la	86	553	94	567	680	842	6
mucosa	98	553	136	567	680	842	6
oral	139	553	157	567	680	842	6
procede	160	553	199	567	680	842	6
a	202	553	208	567	680	842	6
través	211	553	239	567	680	842	6
de	242	553	254	567	680	842	6
mecanismos	257	553	317	567	680	842	6
di-	321	553	333	567	680	842	6
ferentes	86	566	124	580	680	842	6
en	127	566	139	580	680	842	6
aquéllos	142	566	182	580	680	842	6
HPV	185	566	206	580	680	842	6
de	209	566	221	580	680	842	6
alto	224	566	242	580	680	842	6
riesgo	245	566	274	580	680	842	6
y	277	566	282	580	680	842	6
es	285	566	296	580	680	842	6
posible	299	566	333	580	680	842	6
que	86	579	104	593	680	842	6
cuando	107	579	142	593	680	842	6
una	145	579	162	593	680	842	6
combinación	165	579	227	593	680	842	6
de	229	579	241	593	680	842	6
varios	243	579	271	593	680	842	6
tipos	273	579	296	593	680	842	6
de	298	579	310	593	680	842	6
HPV	313	579	333	593	680	842	6
están	86	592	112	606	680	842	6
juntos,	118	592	151	606	680	842	6
actúen	157	592	190	606	680	842	6
sinérgicamente	195	592	270	606	680	842	6
y	275	592	280	606	680	842	6
causando	286	592	333	606	680	842	6
malignidades	86	605	151	619	680	842	6
(47).	156	605	178	619	680	842	6
Los	184	605	201	619	680	842	6
carcinomas	207	605	262	619	680	842	6
orales,	268	605	300	619	680	842	6
como	305	605	333	619	680	842	6
otras	86	618	110	632	680	842	6
malignidades	114	618	178	632	680	842	6
relacionadas	182	618	242	632	680	842	6
al	246	618	254	632	680	842	6
HPV	258	618	279	632	680	842	6
en	283	618	294	632	680	842	6
la	299	618	307	632	680	842	6
zona	311	618	333	632	680	842	6
aerodigestiva	86	631	149	645	680	842	6
superior,	154	631	194	645	680	842	6
parecen	199	631	237	645	680	842	6
tener	242	631	266	645	680	842	6
bajo	271	631	291	645	680	842	6
número	296	631	333	645	680	842	6
de	86	644	98	658	680	842	6
ADN	101	644	123	658	680	842	6
de	126	644	137	658	680	842	6
HPV,	140	644	162	658	680	842	6
produciendo	164	644	225	658	680	842	6
generalmente	227	644	293	658	680	842	6
produc-	295	644	333	658	680	842	6
tos	86	657	101	671	680	842	6
más	104	657	124	671	680	842	6
débiles	127	657	160	671	680	842	6
de	163	657	175	671	680	842	6
PCR	178	657	198	671	680	842	6
que	201	657	219	671	680	842	6
especímenes	222	657	284	671	680	842	6
cervicales	287	657	333	671	680	842	6
positivos	86	670	128	684	680	842	6
de	130	670	142	684	680	842	6
HPV.	145	670	166	684	680	842	6
El	169	670	178	684	680	842	6
papel	181	670	207	684	680	842	6
de	209	670	221	684	680	842	6
la	223	670	231	684	680	842	6
infección	234	670	277	684	680	842	6
por	280	670	296	684	680	842	6
HPV	298	670	319	684	680	842	6
en	321	670	333	684	680	842	6
la	86	683	94	697	680	842	6
carcinogénesis	99	683	169	697	680	842	6
oral	174	683	192	697	680	842	6
se	196	683	206	697	680	842	6
plantea	210	683	245	697	680	842	6
por	249	683	265	697	680	842	6
la	269	683	277	697	680	842	6
posibilidad	282	683	333	697	680	842	6
de	86	696	98	710	680	842	6
inmortalización	102	696	175	710	680	842	6
de	179	696	190	710	680	842	6
los	194	696	208	710	680	842	6
queratinocitos	212	696	280	710	680	842	6
infectados	284	696	333	710	680	842	6
(41).	86	709	108	723	680	842	6
A	111	709	118	723	680	842	6
pesar	121	709	147	723	680	842	6
que	149	709	167	723	680	842	6
la	170	709	178	723	680	842	6
infección	181	709	224	723	680	842	6
por	227	709	243	723	680	842	6
HPV	246	709	266	723	680	842	6
ha	269	709	281	723	680	842	6
sido	284	709	303	723	680	842	6
impli-	306	709	333	723	680	842	6
cada	86	722	109	736	680	842	6
como	112	722	140	736	680	842	6
un	142	722	155	736	680	842	6
factor	158	722	185	736	680	842	6
de	188	722	199	736	680	842	6
riesgo	202	722	231	736	680	842	6
para	234	722	255	736	680	842	6
el	258	722	266	736	680	842	6
desarrollo	269	722	316	736	680	842	6
del	319	722	333	736	680	842	6
cáncer	86	735	118	749	680	842	6
oral;	121	735	142	749	680	842	6
sugerido	145	735	186	749	680	842	6
por	189	735	205	749	680	842	6
las	207	735	220	749	680	842	6
similitudes	223	735	274	749	680	842	6
histológicas	277	735	333	749	680	842	6
76	86	774	95	784	680	842	6
/AVANCES	97	774	141	784	680	842	6
EN	143	774	155	784	680	842	6
ODONTOESTOMATOLOGÍA	157	774	272	784	680	842	6
entre	353	111	377	125	680	842	6
las	381	111	394	125	680	842	6
lesiones	398	111	436	125	680	842	6
de	440	111	451	125	680	842	6
la	455	111	463	125	680	842	6
mucosa	467	111	505	125	680	842	6
oral	509	111	527	125	680	842	6
y	530	111	535	125	680	842	6
genital	539	111	571	125	680	842	6
y	575	111	580	125	680	842	6
por	583	111	599	125	680	842	6
estudios	353	124	392	138	680	842	6
in	395	124	404	138	680	842	6
vitro	407	124	429	138	680	842	6
que	431	124	449	138	680	842	6
demostraron	452	124	513	138	680	842	6
que	516	124	533	138	680	842	6
el	536	124	544	138	680	842	6
HPV	547	124	567	138	680	842	6
puede	570	124	599	138	680	842	6
persistir	353	137	390	151	680	842	6
en	392	137	404	151	680	842	6
los	406	137	420	151	680	842	6
queratinocitos	422	137	490	151	680	842	6
orales,	493	137	524	151	680	842	6
la	526	137	534	151	680	842	6
comprensión	537	137	599	151	680	842	6
del	353	150	367	164	680	842	6
rol	371	150	383	164	680	842	6
del	387	150	401	164	680	842	6
HPV	404	150	425	164	680	842	6
en	429	150	440	164	680	842	6
carcinogénesis	444	150	515	164	680	842	6
oral	518	150	536	164	680	842	6
se	540	150	550	164	680	842	6
ha	554	150	566	164	680	842	6
obsta-	569	150	599	164	680	842	6
culizado	353	163	392	177	680	842	6
debido	395	163	427	177	680	842	6
a	430	163	436	177	680	842	6
la	439	163	447	177	680	842	6
amplia	450	163	482	177	680	842	6
variación	485	163	527	177	680	842	6
de	530	163	542	177	680	842	6
la	545	163	553	177	680	842	6
prevalen-	556	163	599	177	680	842	6
cia	353	176	366	190	680	842	6
de	370	176	381	190	680	842	6
HPV	385	176	405	190	680	842	6
(10-80%)	409	176	452	190	680	842	6
hallada	456	176	490	190	680	842	6
en	494	176	505	190	680	842	6
los	509	176	522	190	680	842	6
diferentes	526	176	572	190	680	842	6
estu-	576	176	599	190	680	842	6
dios;	353	189	375	203	680	842	6
en	377	189	389	203	680	842	6
lesiones	391	189	428	203	680	842	6
orales	430	189	458	203	680	842	6
preneoplásicas	460	189	530	203	680	842	6
y	532	189	537	203	680	842	6
neoplásticas,	539	189	599	203	680	842	6
incluso	353	202	387	216	680	842	6
empleando	389	202	443	216	680	842	6
los	445	202	459	216	680	842	6
métodos	461	202	503	216	680	842	6
de	506	202	518	216	680	842	6
PCR.	520	202	544	216	680	842	6
No	547	202	561	216	680	842	6
obstan-	563	202	599	216	680	842	6
te,	353	215	365	229	680	842	6
las	369	215	382	229	680	842	6
razones	387	215	424	229	680	842	6
de	428	215	440	229	680	842	6
estas	445	215	469	229	680	842	6
discrepancias	474	215	538	229	680	842	6
son	543	215	560	229	680	842	6
todavía	565	215	599	229	680	842	6
confusas	353	228	395	242	680	842	6
por	397	228	413	242	680	842	6
las	415	228	428	242	680	842	6
diferencias	430	228	480	242	680	842	6
en	483	228	494	242	680	842	6
los	497	228	510	242	680	842	6
métodos	512	228	554	242	680	842	6
de	556	228	568	242	680	842	6
mues-	570	228	599	242	680	842	6
treo,	353	241	375	255	680	842	6
los	379	241	392	255	680	842	6
perfiles	396	241	430	255	680	842	6
de	434	241	446	255	680	842	6
los	449	241	463	255	680	842	6
pacientes	467	241	512	255	680	842	6
y	516	241	521	255	680	842	6
los	525	241	538	255	680	842	6
sistemas	542	241	584	255	680	842	6
de	588	241	599	255	680	842	6
detección	353	254	401	268	680	842	6
los	406	254	420	268	680	842	6
que	426	254	444	268	680	842	6
podrían	450	254	487	268	680	842	6
llevar	493	254	518	268	680	842	6
a	524	254	530	268	680	842	6
conclusiones	535	254	599	268	680	842	6
inexactas.	353	267	400	281	680	842	6
Además	403	267	442	281	680	842	6
la	445	267	453	281	680	842	6
presencia	457	267	502	281	680	842	6
de	506	267	518	281	680	842	6
HPV	521	267	542	281	680	842	6
también	545	267	584	281	680	842	6
ha	588	267	599	281	680	842	6
sido	353	280	372	294	680	842	6
observada	375	280	424	294	680	842	6
en	427	280	439	294	680	842	6
lesiones	442	280	480	294	680	842	6
orales	483	280	511	294	680	842	6
benignas	514	280	557	294	680	842	6
y	560	280	565	294	680	842	6
muco-	568	280	599	294	680	842	6
sa	353	293	363	307	680	842	6
normal	367	293	401	307	680	842	6
de	405	293	416	307	680	842	6
pacientes	420	293	465	307	680	842	6
sin	469	293	483	307	680	842	6
verrugas	487	293	527	307	680	842	6
o	531	293	537	307	680	842	6
tumores.	541	293	584	307	680	842	6
La	588	293	599	307	680	842	6
patogénesis	353	306	410	320	680	842	6
de	415	306	426	320	680	842	6
los	431	306	445	320	680	842	6
tumores	450	306	490	320	680	842	6
orales	495	306	523	320	680	842	6
también	528	306	567	320	680	842	6
se	572	306	583	320	680	842	6
ha	588	306	599	320	680	842	6
relacionado	353	319	408	333	680	842	6
con	412	319	430	333	680	842	6
infección	433	319	476	333	680	842	6
viral	480	319	499	333	680	842	6
persistente	502	319	554	333	680	842	6
HPV	558	319	578	333	680	842	6
con	582	319	599	333	680	842	6
interacciones	353	332	416	346	680	842	6
moleculares	418	332	476	346	680	842	6
con	479	332	497	346	680	842	6
HIV	499	332	516	346	680	842	6
que	519	332	537	346	680	842	6
contribuirían	539	332	599	346	680	842	6
a	353	345	358	359	680	842	6
las	361	345	374	359	680	842	6
alteraciones	378	345	435	359	680	842	6
genéticas	438	345	483	359	680	842	6
que	486	345	504	359	680	842	6
desencadenarían	507	345	588	359	680	842	6
el	591	345	599	359	680	842	6
desarrollo	353	358	400	372	680	842	6
de	404	358	416	372	680	842	6
tumor	420	358	449	372	680	842	6
participando	454	358	513	372	680	842	6
como	518	358	545	372	680	842	6
cofactores	550	358	599	372	680	842	6
en	353	371	364	385	680	842	6
el	367	371	375	385	680	842	6
desarrollo	379	371	426	385	680	842	6
del	429	371	443	385	680	842	6
carcinoma	446	371	496	385	680	842	6
epidermoide	500	371	559	385	680	842	6
oral	562	371	580	385	680	842	6
por	583	371	599	385	680	842	6
activación,	353	384	404	398	680	842	6
amplificación	406	384	470	398	680	842	6
y	472	384	477	398	680	842	6
sobre	480	384	506	398	680	842	6
expresión	509	384	554	398	680	842	6
de	557	384	569	398	680	842	6
onco-	571	384	599	398	680	842	6
genes	353	397	381	411	680	842	6
preexistentes	385	397	447	411	680	842	6
dentro	451	397	482	411	680	842	6
de	487	397	498	411	680	842	6
los	503	397	516	411	680	842	6
tejidos	521	397	552	411	680	842	6
neoplási-	556	397	599	411	680	842	6
cos	353	410	369	424	680	842	6
(54).	373	410	395	424	680	842	6
VALIDEZ	353	449	399	463	680	842	6
DE	402	449	418	463	680	842	6
LAS	421	449	442	463	680	842	6
TÉCNICAS	446	449	501	463	680	842	6
DIAGNÓSTICAS	505	449	589	463	680	842	6
DE	353	462	368	476	680	842	6
HPV	372	462	393	476	680	842	6
EMPLEADAS	397	462	464	476	680	842	6
EN	467	462	482	476	680	842	6
CAVIDAD	486	462	534	476	680	842	6
BUCAL	538	462	575	476	680	842	6
La	353	488	364	502	680	842	6
clarificación	367	488	424	502	680	842	6
de	426	488	438	502	680	842	6
los	440	488	454	502	680	842	6
riesgos	456	488	490	502	680	842	6
asociados	492	488	540	502	680	842	6
con	542	488	560	502	680	842	6
la	562	488	570	502	680	842	6
infec-	573	488	599	502	680	842	6
ción	353	501	373	515	680	842	6
oral	376	501	394	515	680	842	6
por	397	501	412	515	680	842	6
HPV	415	501	436	515	680	842	6
esta	438	501	458	515	680	842	6
obstaculizada	461	501	525	515	680	842	6
por	528	501	544	515	680	842	6
la	547	501	555	515	680	842	6
ausencia	557	501	599	515	680	842	6
de	353	514	364	528	680	842	6
un	368	514	380	528	680	842	6
método	384	514	421	528	680	842	6
gold	425	514	446	528	680	842	6
estándar	450	514	491	528	680	842	6
para	494	514	515	528	680	842	6
la	519	514	527	528	680	842	6
detección	531	514	578	528	680	842	6
oral	581	514	599	528	680	842	6
de	353	527	364	541	680	842	6
HPV.	368	527	390	541	680	842	6
La	394	527	405	541	680	842	6
detección	409	527	455	541	680	842	6
temprana	459	527	505	541	680	842	6
de	508	527	520	541	680	842	6
lesiones	524	527	562	541	680	842	6
asocia-	565	527	599	541	680	842	6
das	353	540	369	554	680	842	6
al	373	540	381	554	680	842	6
HPV	384	540	405	554	680	842	6
en	408	540	420	554	680	842	6
la	423	540	431	554	680	842	6
mucosa	435	540	473	554	680	842	6
bucal	476	540	502	554	680	842	6
resulta	505	540	537	554	680	842	6
imprescindi-	540	540	599	554	680	842	6
ble	353	553	367	567	680	842	6
en	370	553	381	567	680	842	6
la	384	553	392	567	680	842	6
prevención	395	553	448	567	680	842	6
del	451	553	465	567	680	842	6
cáncer	468	553	500	567	680	842	6
bucal	503	553	529	567	680	842	6
por	532	553	547	567	680	842	6
lo	550	553	559	567	680	842	6
que	562	553	580	567	680	842	6
hay	583	553	599	567	680	842	6
consenso	353	566	398	580	680	842	6
sobre	400	566	426	580	680	842	6
la	429	566	437	580	680	842	6
necesidad	439	566	486	580	680	842	6
de	489	566	500	580	680	842	6
desarrollar	503	566	552	580	680	842	6
una	554	566	572	580	680	842	6
prue-	574	566	599	580	680	842	6
ba	353	579	364	593	680	842	6
de	367	579	378	593	680	842	6
laboratorio	380	579	431	593	680	842	6
sensitiva	433	579	472	593	680	842	6
validada	474	579	512	593	680	842	6
para	515	579	535	593	680	842	6
detectar	538	579	576	593	680	842	6
HPV.	578	579	599	593	680	842	6
Muchas	353	592	389	606	680	842	6
investigaciones	394	592	466	606	680	842	6
serían	471	592	499	606	680	842	6
necesarias	504	592	554	606	680	842	6
para	558	592	579	606	680	842	6
de-	584	592	599	606	680	842	6
terminar	353	605	393	619	680	842	6
el	398	605	405	619	680	842	6
uso	410	605	427	619	680	842	6
del	432	605	446	619	680	842	6
test	451	605	468	619	680	842	6
de	472	605	484	619	680	842	6
HPV	488	605	509	619	680	842	6
con	513	605	531	619	680	842	6
respecto	536	605	577	619	680	842	6
a	581	605	587	619	680	842	6
la	591	605	599	619	680	842	6
prevención,	353	618	408	632	680	842	6
terapia,	411	618	446	632	680	842	6
resultado	449	618	493	632	680	842	6
y	496	618	501	632	680	842	6
vigilancia	503	618	547	632	680	842	6
de	550	618	561	632	680	842	6
la	564	618	572	632	680	842	6
recu-	575	618	599	632	680	842	6
rrencia	353	631	385	645	680	842	6
de	390	631	402	645	680	842	6
lesiones	407	631	445	645	680	842	6
orales.	450	631	481	645	680	842	6
Existe	486	631	514	645	680	842	6
la	519	631	527	645	680	842	6
posibilidad	532	631	583	645	680	842	6
de	588	631	599	645	680	842	6
encontrar	353	644	399	658	680	842	6
material	402	644	440	658	680	842	6
genético	443	644	484	658	680	842	6
de	487	644	498	658	680	842	6
HPV	501	644	522	658	680	842	6
en	525	644	536	658	680	842	6
mucosa	539	644	577	658	680	842	6
nor-	580	644	599	658	680	842	6
mal	353	657	370	671	680	842	6
o	374	657	380	671	680	842	6
lesionada,	383	657	431	671	680	842	6
ya	435	657	445	671	680	842	6
sea	449	657	465	671	680	842	6
en	468	657	480	671	680	842	6
lesiones	483	657	521	671	680	842	6
benignas	525	657	568	671	680	842	6
o	571	657	577	671	680	842	6
ma-	580	657	599	671	680	842	6
lignas.	353	670	384	684	680	842	6
En	386	670	399	684	680	842	6
mucosa	402	670	440	684	680	842	6
sana	443	670	465	684	680	842	6
y	468	670	473	684	680	842	6
en	476	670	487	684	680	842	6
relación	490	670	528	684	680	842	6
con	531	670	549	684	680	842	6
el	552	670	559	684	680	842	6
método	562	670	599	684	680	842	6
de	353	683	364	697	680	842	6
estudio	368	683	402	697	680	842	6
empleado,	406	683	456	697	680	842	6
es	459	683	470	697	680	842	6
posible	473	683	507	697	680	842	6
el	510	683	518	697	680	842	6
hallazgo	522	683	561	697	680	842	6
de	564	683	576	697	680	842	6
HPV	579	683	599	697	680	842	6
en	353	696	364	710	680	842	6
el	367	696	375	710	680	842	6
13-40%	378	696	414	710	680	842	6
de	417	696	428	710	680	842	6
las	431	696	444	710	680	842	6
muestras,	446	696	493	710	680	842	6
con	496	696	514	710	680	842	6
material	516	696	555	710	680	842	6
obtenido	557	696	599	710	680	842	6
por	353	709	369	723	680	842	6
biopsias,	372	709	414	723	680	842	6
citología	418	709	459	723	680	842	6
exfoliativa	462	709	509	723	680	842	6
(citobrush,	513	709	564	723	680	842	6
hisopo	567	709	599	723	680	842	6
o	353	722	359	736	680	842	6
espátula)	362	722	405	736	680	842	6
o	408	722	414	736	680	842	6
por	417	722	433	736	680	842	6
enjuague	436	722	480	736	680	842	6
bucal	483	722	509	736	680	842	6
(33).	512	722	534	736	680	842	6
Los	537	722	554	736	680	842	6
métodos	557	722	599	736	680	842	6
citológicos	353	735	403	749	680	842	6
se	406	735	416	749	680	842	6
han	419	735	436	749	680	842	6
usado	439	735	467	749	680	842	6
principalmente	470	735	540	749	680	842	6
para	542	735	563	749	680	842	6
el	565	735	573	749	680	842	6
diag-	576	735	599	749	680	842	6
Medina	441	59	472	70	680	842	7
ML,	475	59	492	70	680	842	7
Medina	495	59	526	70	680	842	7
MG,	528	59	546	70	680	842	7
Merino	548	59	578	70	680	842	7
LA	580	59	594	70	680	842	7
Consideraciones	227	71	295	82	680	842	7
actuales	298	71	332	82	680	842	7
sobre	334	71	356	82	680	842	7
la	359	71	367	82	680	842	7
presencia	369	71	409	82	680	842	7
de	411	71	421	82	680	842	7
papilomavirus	423	71	482	82	680	842	7
humano	484	71	517	82	680	842	7
en	520	71	529	82	680	842	7
la	532	71	540	82	680	842	7
cavidad	542	71	574	82	680	842	7
oral	577	71	594	82	680	842	7
nóstico	81	111	115	125	680	842	7
de	121	111	132	125	680	842	7
enfermedad	138	111	195	125	680	842	7
en	200	111	212	125	680	842	7
la	217	111	225	125	680	842	7
mujer,	230	111	260	125	680	842	7
poniendo	265	111	310	125	680	842	7
de	316	111	327	125	680	842	7
manifiesto	81	124	130	138	680	842	7
las	135	124	148	138	680	842	7
alteraciones	152	124	209	138	680	842	7
morfológicas	214	124	276	138	680	842	7
que	280	124	298	138	680	842	7
la	302	124	310	138	680	842	7
in-	315	124	327	138	680	842	7
fección	81	137	115	151	680	842	7
por	120	137	136	151	680	842	7
HPV	142	137	162	151	680	842	7
podría	167	137	198	151	680	842	7
producir.	203	137	245	151	680	842	7
Existen	250	137	284	151	680	842	7
muchas	289	137	327	151	680	842	7
técnicas	81	150	120	164	680	842	7
con	124	150	142	164	680	842	7
una	146	150	164	164	680	842	7
gran	169	150	190	164	680	842	7
variabilidad	195	150	248	164	680	842	7
en	253	150	265	164	680	842	7
cuanto	269	150	302	164	680	842	7
a	306	150	312	164	680	842	7
su	316	150	327	164	680	842	7
sensibilidad	81	163	136	177	680	842	7
y	140	163	144	177	680	842	7
especificidad	148	163	209	177	680	842	7
para	213	163	234	177	680	842	7
detectar	237	163	276	177	680	842	7
ADN	279	163	302	177	680	842	7
viral.	305	163	327	177	680	842	7
De	81	176	94	190	680	842	7
acuerdo	98	176	136	190	680	842	7
a	140	176	145	190	680	842	7
los	149	176	162	190	680	842	7
datos	166	176	192	190	680	842	7
obtenidos	195	176	242	190	680	842	7
se	246	176	256	190	680	842	7
hallan	260	176	288	190	680	842	7
tres	292	176	309	190	680	842	7
ca-	312	176	327	190	680	842	7
tegorías	81	189	119	203	680	842	7
de	125	189	136	203	680	842	7
sensibilidad:	142	189	202	203	680	842	7
métodos	207	189	250	203	680	842	7
inmunológicos	255	189	327	203	680	842	7
ponen	81	202	110	216	680	842	7
de	113	202	124	216	680	842	7
manifiesto	127	202	175	216	680	842	7
la	177	202	185	216	680	842	7
presencia	188	202	232	216	680	842	7
de	235	202	246	216	680	842	7
anticuerpos	249	202	303	216	680	842	7
fren-	306	202	327	216	680	842	7
te	81	215	89	229	680	842	7
a	92	215	98	229	680	842	7
HPV	100	215	121	229	680	842	7
(51).	124	215	146	229	680	842	7
Esta	149	215	169	229	680	842	7
determinación	172	215	240	229	680	842	7
tiene	243	215	266	229	680	842	7
una	269	215	287	229	680	842	7
limitada	289	215	327	229	680	842	7
sensibilidad	81	228	136	242	680	842	7
produce	140	228	179	242	680	842	7
resultados	182	228	231	242	680	842	7
de	235	228	246	242	680	842	7
difícil	250	228	275	242	680	842	7
interpreta-	278	228	327	242	680	842	7
ción	81	241	101	255	680	842	7
y	104	241	109	255	680	842	7
habitualmente	113	241	181	255	680	842	7
no	184	241	196	255	680	842	7
permite	200	241	236	255	680	842	7
diferenciar	240	241	290	255	680	842	7
los	293	241	307	255	680	842	7
dis-	310	241	327	255	680	842	7
tintos	81	254	107	268	680	842	7
genotipos	110	254	157	268	680	842	7
que	160	254	178	268	680	842	7
producen	181	254	227	268	680	842	7
la	230	254	238	268	680	842	7
infección.	241	254	287	268	680	842	7
Su	291	254	303	268	680	842	7
utili-	307	254	327	268	680	842	7
zación	81	267	111	281	680	842	7
estaría	114	267	145	281	680	842	7
dirigida	148	267	183	281	680	842	7
fundamentalmente	186	267	276	281	680	842	7
a	279	267	285	281	680	842	7
estudios	288	267	327	281	680	842	7
epidemiológicos	81	280	159	294	680	842	7
y	163	280	167	294	680	842	7
de	171	280	183	294	680	842	7
prevalencia.	186	280	243	294	680	842	7
No	247	280	261	294	680	842	7
se	265	280	275	294	680	842	7
recomien-	279	280	327	294	680	842	7
dan	81	293	98	307	680	842	7
para	102	293	123	307	680	842	7
el	127	293	135	307	680	842	7
diagnóstico	138	293	193	307	680	842	7
de	197	293	208	307	680	842	7
la	212	293	220	307	680	842	7
enfermedad.	224	293	284	307	680	842	7
La	287	293	299	307	680	842	7
hibri-	303	293	327	307	680	842	7
dación	81	306	113	320	680	842	7
del	115	306	130	320	680	842	7
ADN	132	306	155	320	680	842	7
es	157	306	168	320	680	842	7
una	170	306	188	320	680	842	7
técnica	191	306	225	320	680	842	7
que	228	306	245	320	680	842	7
permite	248	306	284	320	680	842	7
determi-	287	306	327	320	680	842	7
nar	81	319	96	333	680	842	7
la	100	319	108	333	680	842	7
presencia	111	319	157	333	680	842	7
del	160	319	174	333	680	842	7
virus	178	319	200	333	680	842	7
y	203	319	208	333	680	842	7
más	212	319	232	333	680	842	7
específicamente	235	319	312	333	680	842	7
de	316	319	327	333	680	842	7
su	81	332	92	346	680	842	7
ADN	95	332	117	346	680	842	7
(28).	121	332	143	346	680	842	7
La	146	332	158	346	680	842	7
hibridación	161	332	214	346	680	842	7
realizada	218	332	259	346	680	842	7
con	263	332	280	346	680	842	7
dos	284	332	301	346	680	842	7
tipos	304	332	327	346	680	842	7
de	81	345	92	359	680	842	7
sondas	95	345	129	359	680	842	7
múltiple,	131	345	173	359	680	842	7
(una	176	345	197	359	680	842	7
contiene	199	345	240	359	680	842	7
genotipos	243	345	290	359	680	842	7
de	293	345	304	359	680	842	7
bajo	307	345	327	359	680	842	7
riesgo	81	358	110	372	680	842	7
y	112	358	117	372	680	842	7
la	120	358	128	372	680	842	7
otra	131	358	150	372	680	842	7
contiene	153	358	194	372	680	842	7
los	197	358	210	372	680	842	7
de	213	358	225	372	680	842	7
alto	228	358	245	372	680	842	7
riesgo)	248	358	281	372	680	842	7
tiene	283	358	306	372	680	842	7
una	309	358	327	372	680	842	7
limitada	81	371	119	385	680	842	7
sensibilidad	122	371	178	385	680	842	7
y	182	371	186	385	680	842	7
no	190	371	202	385	680	842	7
permite	206	371	243	385	680	842	7
averiguar	246	371	290	385	680	842	7
genoti-	294	371	327	385	680	842	7
po	81	384	93	398	680	842	7
exacto,	97	384	131	398	680	842	7
lo	135	384	144	398	680	842	7
que	148	384	166	398	680	842	7
conlleva	170	384	209	398	680	842	7
a	214	384	219	398	680	842	7
determinados	223	384	289	398	680	842	7
proble-	293	384	327	398	680	842	7
mas	81	397	101	411	680	842	7
de	105	397	117	411	680	842	7
tipo	122	397	140	411	680	842	7
epidemiológicos	145	397	223	411	680	842	7
y	227	397	232	411	680	842	7
social	237	397	264	411	680	842	7
(14);	269	397	291	411	680	842	7
in	296	397	305	411	680	842	7
situ	310	397	327	411	680	842	7
puede	81	410	110	424	680	842	7
detectar	114	410	152	424	680	842	7
más	156	410	176	424	680	842	7
de	180	410	191	424	680	842	7
10	195	410	207	424	680	842	7
copias	211	410	241	424	680	842	7
del	245	410	259	424	680	842	7
ADN	263	410	285	424	680	842	7
viral	289	410	308	424	680	842	7
por	311	410	327	424	680	842	7
célula;	81	423	112	437	680	842	7
el	116	423	124	437	680	842	7
Southerm	128	423	175	437	680	842	7
blot	180	423	198	437	680	842	7
puede	202	423	232	437	680	842	7
detectar	236	423	275	437	680	842	7
de	279	423	291	437	680	842	7
1	295	423	301	437	680	842	7
a	305	423	311	437	680	842	7
10	315	423	327	437	680	842	7
copias	81	436	111	450	680	842	7
del	116	436	130	450	680	842	7
ADN	135	436	157	450	680	842	7
viral	162	436	181	450	680	842	7
por	186	436	202	450	680	842	7
célula.	207	436	238	450	680	842	7
Las	242	436	259	450	680	842	7
dos	264	436	281	450	680	842	7
primeras	286	436	327	450	680	842	7
técnicas	81	449	120	463	680	842	7
tienen	123	449	152	463	680	842	7
una	155	449	173	463	680	842	7
sensibilidad	176	449	232	463	680	842	7
moderada	235	449	284	463	680	842	7
y	287	449	292	463	680	842	7
el	295	449	303	463	680	842	7
aná-	306	449	327	463	680	842	7
lisis	81	462	98	476	680	842	7
de	102	462	113	476	680	842	7
la	117	462	125	476	680	842	7
longitud	129	462	168	476	680	842	7
de	172	462	183	476	680	842	7
los	187	462	201	476	680	842	7
fragmentos	204	462	259	476	680	842	7
de	262	462	274	476	680	842	7
restricción	278	462	327	476	680	842	7
de	81	475	92	489	680	842	7
la	96	475	104	489	680	842	7
amplificación	107	475	171	489	680	842	7
mediante	174	475	219	489	680	842	7
la	222	475	230	489	680	842	7
reacción	234	475	274	489	680	842	7
en	278	475	289	489	680	842	7
cadena	293	475	327	489	680	842	7
de	81	488	92	502	680	842	7
la	96	488	104	502	680	842	7
polimerasa	108	488	161	502	680	842	7
(PCR-RFLP)	165	488	221	502	680	842	7
puede	225	488	255	502	680	842	7
detectar	259	488	298	502	680	842	7
hasta	302	488	327	502	680	842	7
una	81	501	98	515	680	842	7
copia	101	501	127	515	680	842	7
del	130	501	144	515	680	842	7
ADN	146	501	169	515	680	842	7
viral	171	501	191	515	680	842	7
por	193	501	209	515	680	842	7
célula	212	501	240	515	680	842	7
y	242	501	247	515	680	842	7
permite	250	501	286	515	680	842	7
el	289	501	297	515	680	842	7
geno-	299	501	327	515	680	842	7
tipado	81	514	111	528	680	842	7
individual	114	514	159	528	680	842	7
de	163	514	174	528	680	842	7
HPV	178	514	198	528	680	842	7
por	202	514	218	528	680	842	7
lo	221	514	230	528	680	842	7
que	233	514	251	528	680	842	7
está	254	514	274	528	680	842	7
considera-	277	514	327	528	680	842	7
do	81	527	93	541	680	842	7
el	96	527	104	541	680	842	7
de	106	527	118	541	680	842	7
más	121	527	141	541	680	842	7
alta	144	527	161	541	680	842	7
sensibilidad	164	527	219	541	680	842	7
(55).	222	527	244	541	680	842	7
Algunos	247	527	285	541	680	842	7
reportes	288	527	327	541	680	842	7
han	81	540	98	554	680	842	7
considerado	103	540	162	554	680	842	7
que	167	540	184	554	680	842	7
el	189	540	197	554	680	842	7
uso	202	540	219	554	680	842	7
de	224	540	236	554	680	842	7
exfoliación	240	540	291	554	680	842	7
celular	296	540	327	554	680	842	7
podría	81	553	111	567	680	842	7
subestimar	116	553	168	567	680	842	7
la	173	553	181	567	680	842	7
detección	185	553	232	567	680	842	7
viral,	237	553	259	567	680	842	7
mientras	263	553	305	567	680	842	7
que	309	553	327	567	680	842	7
otros	81	566	105	580	680	842	7
han	108	566	126	580	680	842	7
obtenido	129	566	171	580	680	842	7
resultados	174	566	223	580	680	842	7
similares	227	566	268	580	680	842	7
con	272	566	289	580	680	842	7
análisis	293	566	327	580	680	842	7
de	81	579	92	593	680	842	7
biopsias.	96	579	138	593	680	842	7
específicas	347	111	399	125	680	842	7
para	403	111	424	125	680	842	7
cada	428	111	450	125	680	842	7
genotipo,	454	111	500	125	680	842	7
bien	503	111	524	125	680	842	7
sea	528	111	544	125	680	842	7
del	548	111	562	125	680	842	7
geno-	566	111	594	125	680	842	7
ma	347	124	362	138	680	842	7
completo	365	124	410	138	680	842	7
o	412	124	418	138	680	842	7
de	421	124	432	138	680	842	7
fragmentos	435	124	489	138	680	842	7
amplificados	492	124	552	138	680	842	7
median-	554	124	594	138	680	842	7
te	347	137	356	151	680	842	7
la	360	137	368	151	680	842	7
PCR	371	137	392	151	680	842	7
(21).	396	137	418	151	680	842	7
Las	81	605	97	619	680	842	7
biopsias	100	605	138	619	680	842	7
tienen	141	605	170	619	680	842	7
como	173	605	200	619	680	842	7
limitante	203	605	244	619	680	842	7
de	246	605	258	619	680	842	7
que	260	605	278	619	680	842	7
no	281	605	293	619	680	842	7
provee	295	605	327	619	680	842	7
información	81	618	138	632	680	842	7
sobre	142	618	169	632	680	842	7
el	173	618	181	632	680	842	7
genotipo	186	618	228	632	680	842	7
del	232	618	246	632	680	842	7
virus	251	618	273	632	680	842	7
infectante,	277	618	327	632	680	842	7
además	81	631	118	645	680	842	7
de	121	631	133	645	680	842	7
no	135	631	148	645	680	842	7
permitir	151	631	188	645	680	842	7
a	190	631	196	645	680	842	7
veces	199	631	225	645	680	842	7
la	228	631	236	645	680	842	7
detección	239	631	285	645	680	842	7
del	288	631	302	645	680	842	7
virus	305	631	327	645	680	842	7
porque	81	644	114	658	680	842	7
las	117	644	130	658	680	842	7
células	133	644	166	658	680	842	7
aparecen	169	644	213	658	680	842	7
como	216	644	243	658	680	842	7
normales	246	644	290	658	680	842	7
(56).	293	644	315	658	680	842	7
El	318	644	327	658	680	842	7
empleo	81	657	116	671	680	842	7
de	119	657	130	671	680	842	7
microscopio	133	657	192	671	680	842	7
electrónico	195	657	248	671	680	842	7
tiene	250	657	273	671	680	842	7
como	276	657	304	671	680	842	7
limi-	306	657	327	671	680	842	7
taciones	81	670	120	684	680	842	7
que	125	670	142	684	680	842	7
sólo	147	670	166	684	680	842	7
puede	170	670	200	684	680	842	7
emplearse	204	670	253	684	680	842	7
en	257	670	269	684	680	842	7
lesiones	273	670	311	684	680	842	7
en	316	670	327	684	680	842	7
las	81	683	94	697	680	842	7
que	97	683	115	697	680	842	7
el	119	683	127	697	680	842	7
número	131	683	168	697	680	842	7
de	172	683	184	697	680	842	7
partículas	188	683	234	697	680	842	7
virales	238	683	267	697	680	842	7
resulta	271	683	303	697	680	842	7
muy	307	683	327	697	680	842	7
alto,	81	696	101	710	680	842	7
además	104	696	142	710	680	842	7
de	145	696	156	710	680	842	7
ser	159	696	173	710	680	842	7
un	176	696	188	710	680	842	7
método	191	696	228	710	680	842	7
muy	231	696	252	710	680	842	7
costoso	255	696	292	710	680	842	7
y	295	696	300	710	680	842	7
labo-	303	696	327	710	680	842	7
rioso	81	709	104	723	680	842	7
(28).	108	709	130	723	680	842	7
Para	134	709	155	723	680	842	7
resumir	158	709	194	723	680	842	7
los	198	709	212	723	680	842	7
mejores	216	709	254	723	680	842	7
métodos	257	709	299	723	680	842	7
diag-	303	709	327	723	680	842	7
nósticos	81	722	120	736	680	842	7
son	124	722	141	736	680	842	7
las	145	722	158	736	680	842	7
pruebas	162	722	200	736	680	842	7
moleculares	203	722	261	736	680	842	7
entre	265	722	289	736	680	842	7
las	293	722	306	736	680	842	7
que	309	722	327	736	680	842	7
se	81	735	91	749	680	842	7
cuentan	96	735	134	749	680	842	7
la	139	735	147	749	680	842	7
hibridación	152	735	205	749	680	842	7
con	210	735	227	749	680	842	7
sondas	232	735	266	749	680	842	7
genéricas	271	735	316	749	680	842	7
o	321	735	327	749	680	842	7
6.	352	605	361	619	680	842	7
Muñoz	366	605	398	619	680	842	7
N,	404	605	415	619	680	842	7
Castellsagué	421	605	485	619	680	842	7
X,	491	605	501	619	680	842	7
de	507	605	519	619	680	842	7
González	525	605	570	619	680	842	7
AB,	576	605	594	619	680	842	7
Gissmann	366	618	413	632	680	842	7
L.	418	618	427	632	680	842	7
Chapter	431	618	469	632	680	842	7
1:	473	618	482	632	680	842	7
HPV	486	618	507	632	680	842	7
in	511	618	520	632	680	842	7
the	524	618	539	632	680	842	7
etiology	543	618	580	632	680	842	7
of	584	618	594	632	680	842	7
human	366	631	399	645	680	842	7
cancer.	403	631	437	645	680	842	7
Vaccine	440	631	476	645	680	842	7
2006;24	480	631	520	645	680	842	7
Suppl	523	631	551	645	680	842	7
3:1-10.	554	631	589	645	680	842	7
CONCLUSIONES	347	176	436	190	680	842	7
La	347	202	359	216	680	842	7
detección	363	202	409	216	680	842	7
temprana	413	202	459	216	680	842	7
de	463	202	474	216	680	842	7
lesiones	479	202	517	216	680	842	7
producidas	521	202	574	216	680	842	7
por	578	202	594	216	680	842	7
HPV	347	215	367	229	680	842	7
en	372	215	384	229	680	842	7
la	389	215	397	229	680	842	7
mucosa	401	215	439	229	680	842	7
bucal	444	215	470	229	680	842	7
es	474	215	485	229	680	842	7
de	490	215	501	229	680	842	7
suma	506	215	532	229	680	842	7
importancia	537	215	594	229	680	842	7
para	347	228	368	242	680	842	7
mejorar	372	228	408	242	680	842	7
el	412	228	420	242	680	842	7
pronóstico	423	228	474	242	680	842	7
de	478	228	489	242	680	842	7
cáncer	493	228	525	242	680	842	7
bucal,	528	228	557	242	680	842	7
debido	561	228	594	242	680	842	7
al	347	241	355	255	680	842	7
potencial	359	241	402	255	680	842	7
oncogénico	406	241	462	255	680	842	7
viral.	465	241	487	255	680	842	7
BIBLIOGRAFÍA	347	280	425	294	680	842	7
1.	352	306	361	320	680	842	7
Schwartz	366	306	408	320	680	842	7
S,	411	306	421	320	680	842	7
Daling	423	306	454	320	680	842	7
J,	457	306	465	320	680	842	7
Doody	468	306	499	320	680	842	7
D,	502	306	513	320	680	842	7
Wipf	515	306	537	320	680	842	7
G,	540	306	551	320	680	842	7
Carter	553	306	582	320	680	842	7
J,	585	306	594	320	680	842	7
Madeleine	366	319	413	333	680	842	7
M,	416	319	428	333	680	842	7
et	431	319	440	333	680	842	7
al.	443	319	454	333	680	842	7
Oral	457	319	477	333	680	842	7
cancer	480	319	512	333	680	842	7
risk	515	319	531	333	680	842	7
in	534	319	543	333	680	842	7
relation	546	319	581	333	680	842	7
to	584	319	594	333	680	842	7
sexual	366	332	395	346	680	842	7
history	400	332	431	346	680	842	7
and	436	332	454	346	680	842	7
evidence	459	332	501	346	680	842	7
of	506	332	515	346	680	842	7
human	520	332	553	346	680	842	7
papillo-	558	332	594	346	680	842	7
mavirus	366	345	403	359	680	842	7
infection.	408	345	452	359	680	842	7
J	456	345	462	359	680	842	7
Natl	466	345	486	359	680	842	7
Cancer	490	345	524	359	680	842	7
Inst	529	345	546	359	680	842	7
1998;90:	551	345	594	359	680	842	7
1626-36.	366	358	409	372	680	842	7
2.	352	384	361	398	680	842	7
Moscicki	366	384	407	398	680	842	7
AB,	413	384	430	398	680	842	7
Schiffman	435	384	485	398	680	842	7
M,	490	384	502	398	680	842	7
Kjaer	507	384	532	398	680	842	7
S,	538	384	547	398	680	842	7
Villa	553	384	573	398	680	842	7
LL.	578	384	594	398	680	842	7
Chapter	366	397	403	411	680	842	7
5:	407	397	417	411	680	842	7
Updating	421	397	464	411	680	842	7
the	468	397	483	411	680	842	7
natural	487	397	520	411	680	842	7
history	524	397	556	411	680	842	7
of	560	397	569	411	680	842	7
HPV	573	397	594	411	680	842	7
and	366	410	383	424	680	842	7
anogenital	388	410	438	424	680	842	7
cancer.	442	410	476	424	680	842	7
Vaccine	481	410	517	424	680	842	7
2006;24	522	410	561	424	680	842	7
Suppl	566	410	594	424	680	842	7
3:42-51.	366	423	406	437	680	842	7
3.	352	449	361	463	680	842	7
Mosciki	366	449	400	463	680	842	7
AB.	403	449	419	463	680	842	7
Impact	422	449	454	463	680	842	7
of	457	449	466	463	680	842	7
HPV	468	449	488	463	680	842	7
infection	490	449	530	463	680	842	7
in	533	449	541	463	680	842	7
adolescent	543	449	594	463	680	842	7
populations.	366	462	424	476	680	842	7
J	428	462	433	476	680	842	7
Adolesc	437	462	474	476	680	842	7
Health	478	462	509	476	680	842	7
2005;37:S3-9.	512	462	581	476	680	842	7
4.	352	488	361	502	680	842	7
Ha	366	488	379	502	680	842	7
PK,	383	488	399	502	680	842	7
Califano	403	488	442	502	680	842	7
JA.	446	488	461	502	680	842	7
The	464	488	483	502	680	842	7
role	486	488	504	502	680	842	7
of	508	488	517	502	680	842	7
human	521	488	554	502	680	842	7
papillo-	558	488	594	502	680	842	7
mavirus	366	501	403	515	680	842	7
in	405	501	414	515	680	842	7
oral	416	501	434	515	680	842	7
carcinogenesis.	437	501	511	515	680	842	7
Crit	513	501	530	515	680	842	7
Rev	533	501	550	515	680	842	7
Oral	552	501	573	515	680	842	7
Biol	575	501	594	515	680	842	7
Med	366	514	386	528	680	842	7
2004;15:188-96.	389	514	469	528	680	842	7
5.	352	540	361	554	680	842	7
Schiffman	365	540	413	554	680	842	7
M,	416	540	427	554	680	842	7
Kjaer	429	540	454	554	680	842	7
SK.	456	540	473	554	680	842	7
Chapter	475	540	512	554	680	842	7
2:	515	540	524	554	680	842	7
Natural	526	540	560	554	680	842	7
history	563	540	594	554	680	842	7
of	366	553	375	567	680	842	7
anogenital	377	553	426	567	680	842	7
human	428	553	461	567	680	842	7
papillomavirus	464	553	531	567	680	842	7
infection	534	553	574	567	680	842	7
and	576	553	594	567	680	842	7
neoplasia.	366	566	414	580	680	842	7
J	419	566	424	580	680	842	7
Natl	429	566	449	580	680	842	7
Cancer	454	566	488	580	680	842	7
Inst	493	566	510	580	680	842	7
Monogr	515	566	552	580	680	842	7
2003;3:	557	566	594	580	680	842	7
14-9.	366	579	391	593	680	842	7
7.	352	657	361	671	680	842	7
Lörincz	366	657	400	671	680	842	7
A.	405	657	415	671	680	842	7
Molecular	420	657	466	671	680	842	7
methods	471	657	513	671	680	842	7
for	517	657	530	671	680	842	7
detection	535	657	580	671	680	842	7
of	584	657	594	671	680	842	7
human	366	670	399	684	680	842	7
papillomavirus	402	670	471	684	680	842	7
infection.	474	670	518	684	680	842	7
Obstet	520	670	552	684	680	842	7
Gynecol	555	670	594	684	680	842	7
Clin	366	683	384	697	680	842	7
of	388	683	397	697	680	842	7
North	400	683	428	697	680	842	7
Am	431	683	447	697	680	842	7
1996;23:707-15.	451	683	532	697	680	842	7
8.	352	709	361	723	680	842	7
Snijders	366	709	406	723	680	842	7
PJ,	412	709	427	723	680	842	7
Hogewoning	433	709	496	723	680	842	7
CJ,	502	709	519	723	680	842	7
Hesselink	525	709	573	723	680	842	7
AT,	579	709	594	723	680	842	7
Berkhorf	366	722	408	736	680	842	7
J,	413	722	422	736	680	842	7
Voorhorst	428	722	474	736	680	842	7
FJ,	480	722	496	736	680	842	7
Bleeker	501	722	537	736	680	842	7
MC,	543	722	562	736	680	842	7
et	568	722	577	736	680	842	7
al.	582	722	594	736	680	842	7
Determination	366	735	434	749	680	842	7
of	437	735	446	749	680	842	7
viral	449	735	468	749	680	842	7
load	471	735	491	749	680	842	7
thresholds	494	735	544	749	680	842	7
in	546	735	555	749	680	842	7
cervical	558	735	594	749	680	842	7
AVANCES	408	774	450	784	680	842	7
EN	452	774	464	784	680	842	7
ODONTOESTOMATOLOGÍA/	466	774	583	784	680	842	7
77	585	774	594	784	680	842	7
AVANCES	86	59	132	70	680	842	8
EN	135	59	148	70	680	842	8
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	8
Vol.	86	71	103	82	680	842	8
26	105	71	115	82	680	842	8
-	118	71	121	82	680	842	8
Núm.	124	71	146	82	680	842	8
2	149	71	154	82	680	842	8
-	157	71	160	82	680	842	8
2010	162	71	183	82	680	842	8
scrapings	105	111	150	125	680	842	8
to	155	111	164	125	680	842	8
rule	168	111	186	125	680	842	8
out	191	111	206	125	680	842	8
CIN	211	111	229	125	680	842	8
3	233	111	239	125	680	842	8
in	243	111	252	125	680	842	8
HPV	256	111	277	125	680	842	8
16,	281	111	297	125	680	842	8
18,	301	111	316	125	680	842	8
31	321	111	333	125	680	842	8
and	105	124	123	138	680	842	8
33-positive	125	124	177	138	680	842	8
women	180	124	215	138	680	842	8
with	217	124	237	138	680	842	8
normal	239	124	273	138	680	842	8
cytology.	276	124	318	138	680	842	8
Int	321	124	333	138	680	842	8
J	105	137	110	151	680	842	8
Cancer	114	137	147	151	680	842	8
2006;	151	137	179	151	680	842	8
119:1102-7.	182	137	241	151	680	842	8
9.	91	163	101	177	680	842	8
Luciani	105	163	141	177	680	842	8
S,	146	163	156	177	680	842	8
Winkler	162	163	199	177	680	842	8
J.	205	163	214	177	680	842	8
Prevención	219	163	274	177	680	842	8
del	280	163	294	177	680	842	8
cáncer	300	163	333	177	680	842	8
cervicouterino	105	176	172	190	680	842	8
en	176	176	188	190	680	842	8
el	192	176	200	190	680	842	8
Perú:	204	176	228	190	680	842	8
lecciones	232	176	276	190	680	842	8
aprendidas	280	176	333	190	680	842	8
del	105	189	119	203	680	842	8
proyecto	122	189	164	203	680	842	8
demostrativo	167	189	229	203	680	842	8
tamizaje	233	189	272	203	680	842	8
y	275	189	280	203	680	842	8
tratamien-	284	189	333	203	680	842	8
to	105	202	114	216	680	842	8
inmediato	118	202	165	216	680	842	8
(TATI)	169	202	197	216	680	842	8
de	201	202	213	216	680	842	8
las	216	202	229	216	680	842	8
lesiones	232	202	271	216	680	842	8
cervicouteri-	274	202	333	216	680	842	8
nas.	105	215	124	229	680	842	8
Washington:	127	215	185	229	680	842	8
Organización	188	215	250	229	680	842	8
Panamericana	252	215	319	229	680	842	8
de	321	215	333	229	680	842	8
la	105	228	113	242	680	842	8
Salud;	116	228	146	242	680	842	8
2006.	150	228	178	242	680	842	8
10.	86	254	102	268	680	842	8
Clifford	105	254	138	268	680	842	8
GM,	140	254	159	268	680	842	8
Gallus	161	254	189	268	680	842	8
S,	191	254	201	268	680	842	8
Herrero	203	254	238	268	680	842	8
R,	240	254	250	268	680	842	8
Muñoz	252	254	282	268	680	842	8
N,	284	254	294	268	680	842	8
Snijders	297	254	333	268	680	842	8
PJ,	105	267	119	281	680	842	8
Vaccarella	123	267	170	281	680	842	8
S,	174	267	184	281	680	842	8
et	188	267	196	281	680	842	8
al.	200	267	211	281	680	842	8
Worldwide	215	267	263	281	680	842	8
distribution	267	267	319	281	680	842	8
of	324	267	333	281	680	842	8
human	105	280	138	294	680	842	8
papillomavirus	141	280	210	294	680	842	8
types	213	280	238	294	680	842	8
in	241	280	249	294	680	842	8
cytologically	252	280	311	294	680	842	8
nor-	313	280	333	294	680	842	8
mal	105	293	123	307	680	842	8
women	129	293	165	307	680	842	8
in	171	293	180	307	680	842	8
the	186	293	201	307	680	842	8
International	207	293	271	307	680	842	8
Agency	277	293	313	307	680	842	8
for	319	293	333	307	680	842	8
Research	105	306	148	320	680	842	8
on	152	306	164	320	680	842	8
Cancer	168	306	202	320	680	842	8
HPV	206	306	227	320	680	842	8
prevalence	230	306	281	320	680	842	8
surveys:	285	306	323	320	680	842	8
a	327	306	333	320	680	842	8
pooled	105	319	137	333	680	842	8
analysis.	141	319	181	333	680	842	8
Lancet	184	319	217	333	680	842	8
2005;366:991-8.	220	319	301	333	680	842	8
11.	86	345	102	359	680	842	8
Tarkowski	105	345	151	359	680	842	8
TA,	154	345	170	359	680	842	8
Koumans	172	345	218	359	680	842	8
EH,	220	345	238	359	680	842	8
Sawyer	241	345	274	359	680	842	8
M,	277	345	289	359	680	842	8
Pierce	291	345	320	359	680	842	8
A,	323	345	333	359	680	842	8
Black	105	358	131	372	680	842	8
CM,	133	358	152	372	680	842	8
Papp	154	358	178	372	680	842	8
JR,	180	358	195	372	680	842	8
et	198	358	206	372	680	842	8
al.	209	358	220	372	680	842	8
Epidemiology	222	358	286	372	680	842	8
of	288	358	297	372	680	842	8
human	300	358	333	372	680	842	8
papillomavirus	105	371	174	385	680	842	8
infection	177	371	218	385	680	842	8
and	221	371	238	385	680	842	8
abnormal	242	371	287	385	680	842	8
cytologic	290	371	333	385	680	842	8
test	105	384	122	398	680	842	8
results	125	384	156	398	680	842	8
in	159	384	167	398	680	842	8
an	171	384	182	398	680	842	8
urban	185	384	213	398	680	842	8
adolescent	216	384	267	398	680	842	8
population.	270	384	324	398	680	842	8
J	327	384	333	398	680	842	8
Infect	105	397	131	411	680	842	8
Dis	135	397	150	411	680	842	8
2004;189:46-50.	153	397	234	411	680	842	8
12.	86	423	102	437	680	842	8
Partridge	105	423	152	437	680	842	8
JM,	158	423	177	437	680	842	8
Koutsky	183	423	224	437	680	842	8
LA.	230	423	247	437	680	842	8
Genital	254	423	291	437	680	842	8
human	297	423	333	437	680	842	8
papillomavirus	105	436	173	450	680	842	8
infection	175	436	215	450	680	842	8
in	218	436	226	450	680	842	8
men.	229	436	253	450	680	842	8
Lancet	255	436	287	450	680	842	8
Infect	289	436	315	450	680	842	8
Dis	318	436	333	450	680	842	8
2006;6:21-31.	105	449	172	463	680	842	8
13.	86	475	102	489	680	842	8
Castellsagué	105	475	165	489	680	842	8
X,	170	475	180	489	680	842	8
Bosch	185	475	216	489	680	842	8
X,	221	475	231	489	680	842	8
Muñoz	236	475	267	489	680	842	8
N,	273	475	283	489	680	842	8
Meijer	289	475	317	489	680	842	8
C,	322	475	333	489	680	842	8
Shah	105	488	129	502	680	842	8
K,	133	488	143	502	680	842	8
de	147	488	158	502	680	842	8
Sanjosé	162	488	199	502	680	842	8
S,	203	488	213	502	680	842	8
et	216	488	225	502	680	842	8
al.	229	488	240	502	680	842	8
Male	243	488	265	502	680	842	8
circumcision,	269	488	333	502	680	842	8
penile	105	501	133	515	680	842	8
human	136	501	169	515	680	842	8
papillomavirus	172	501	241	515	680	842	8
infection	243	501	284	515	680	842	8
and	287	501	305	515	680	842	8
cervi-	307	501	333	515	680	842	8
cal	105	514	118	528	680	842	8
cancer.	122	514	156	528	680	842	8
N	160	514	167	528	680	842	8
Engl	171	514	192	528	680	842	8
J	196	514	201	528	680	842	8
Med	205	514	225	528	680	842	8
2002;346:1105-12.	229	514	322	528	680	842	8
14.	86	540	102	554	680	842	8
Gómez	105	540	138	554	680	842	8
García	144	540	175	554	680	842	8
E,	180	540	190	554	680	842	8
Gómez	195	540	229	554	680	842	8
Mampaso	234	540	281	554	680	842	8
S,	286	540	296	554	680	842	8
Conde	301	540	333	554	680	842	8
Someso	105	553	144	567	680	842	8
E,	149	553	158	567	680	842	8
Manganto	163	553	211	567	680	842	8
Pavón	216	553	244	567	680	842	8
E,	249	553	259	567	680	842	8
Navio	264	553	291	567	680	842	8
Niño	296	553	318	567	680	842	8
S,	323	553	333	567	680	842	8
Allona	105	566	134	580	680	842	8
Almagro	139	566	179	580	680	842	8
A.	184	566	194	580	680	842	8
Infección	198	566	242	580	680	842	8
por	246	566	262	580	680	842	8
Papilomavirus	267	566	333	580	680	842	8
en	105	579	116	593	680	842	8
el	118	579	126	593	680	842	8
hombre.	128	579	168	593	680	842	8
Estado	170	579	202	593	680	842	8
actual.	204	579	235	593	680	842	8
Actas	237	579	263	593	680	842	8
Urol	265	579	284	593	680	842	8
Esp	286	579	304	593	680	842	8
2005;	306	579	333	593	680	842	8
29:365-72.	105	592	157	606	680	842	8
15.	86	618	102	632	680	842	8
Sánchez-Alemán	105	618	184	632	680	842	8
MA,	186	618	204	632	680	842	8
Uribe-Salas	207	618	261	632	680	842	8
F,	263	618	271	632	680	842	8
Conde-Gon-	274	618	333	632	680	842	8
zález	105	631	127	645	680	842	8
CJ.	131	631	147	645	680	842	8
La	151	631	162	645	680	842	8
infección	166	631	209	645	680	842	8
por	213	631	229	645	680	842	8
el	233	631	241	645	680	842	8
virus	245	631	267	645	680	842	8
del	271	631	285	645	680	842	8
papiloma	289	631	333	645	680	842	8
humano,	105	644	147	658	680	842	8
un	150	644	162	658	680	842	8
posible	164	644	198	658	680	842	8
marcador	200	644	246	658	680	842	8
biológico	248	644	292	658	680	842	8
de	294	644	306	658	680	842	8
com-	308	644	333	658	680	842	8
portamiento	105	657	163	671	680	842	8
sexual	165	657	195	671	680	842	8
en	197	657	209	671	680	842	8
estudiantes	211	657	265	671	680	842	8
universitarios.	268	657	333	671	680	842	8
Salud	105	670	132	684	680	842	8
Pública	135	670	170	684	680	842	8
Mex	173	670	192	684	680	842	8
2002;44:442-7.	196	670	270	684	680	842	8
16.	86	696	102	710	680	842	8
Valderrama	105	696	158	710	680	842	8
CM,	162	696	181	710	680	842	8
Campos	185	696	225	710	680	842	8
FE,	229	696	246	710	680	842	8
Cazares	250	696	286	710	680	842	8
González	291	696	333	710	680	842	8
E,	105	709	114	723	680	842	8
Cárcamo	118	709	161	723	680	842	8
CP,	164	709	178	723	680	842	8
García	181	709	212	723	680	842	8
PJ.	215	709	230	723	680	842	8
Factores	233	709	274	723	680	842	8
asociados	277	709	324	723	680	842	8
a	327	709	333	723	680	842	8
lesiones	105	722	143	736	680	842	8
cervicales	146	722	193	736	680	842	8
o	196	722	202	736	680	842	8
presencia	206	722	251	736	680	842	8
del	255	722	269	736	680	842	8
Virus	273	722	296	736	680	842	8
del	300	722	314	736	680	842	8
Pa-	318	722	333	736	680	842	8
piloma	105	735	137	749	680	842	8
Humano	139	735	181	749	680	842	8
en	183	735	195	749	680	842	8
dos	197	735	214	749	680	842	8
poblaciones	216	735	273	749	680	842	8
de	275	735	287	749	680	842	8
estudian-	289	735	333	749	680	842	8
78	86	774	95	784	680	842	8
/AVANCES	97	774	141	784	680	842	8
EN	143	774	155	784	680	842	8
ODONTOESTOMATOLOGÍA	157	774	272	784	680	842	8
tes	371	111	385	125	680	842	8
de	390	111	401	125	680	842	8
Lima.	406	111	433	125	680	842	8
Rev	438	111	455	125	680	842	8
Peruana	460	111	498	125	680	842	8
Med	503	111	523	125	680	842	8
Experim	528	111	567	125	680	842	8
Salud	572	111	599	125	680	842	8
Pública.	371	124	409	138	680	842	8
2007;24:234-9.	412	124	486	138	680	842	8
17.	353	150	368	164	680	842	8
Koutsky	371	150	411	164	680	842	8
L.	417	150	427	164	680	842	8
Epidemiology	433	150	502	164	680	842	8
of	508	150	518	164	680	842	8
genital	524	150	558	164	680	842	8
human	564	150	599	164	680	842	8
papillomavirus	371	163	440	177	680	842	8
infection.	446	163	490	177	680	842	8
Am	495	163	512	177	680	842	8
J	517	163	522	177	680	842	8
Med	528	163	548	177	680	842	8
1997;102	553	163	599	177	680	842	8
(5A):3-8.	371	176	413	190	680	842	8
18.	353	202	368	216	680	842	8
Ferreccio	371	202	415	216	680	842	8
C,	418	202	429	216	680	842	8
Prado	432	202	460	216	680	842	8
RB,	463	202	480	216	680	842	8
Luzoro	483	202	516	216	680	842	8
AV,	519	202	533	216	680	842	8
Ampuero	536	202	580	216	680	842	8
SL,	583	202	599	216	680	842	8
Snijders	371	215	409	229	680	842	8
PJ,	414	215	429	229	680	842	8
Meijer	434	215	462	229	680	842	8
CJ,	467	215	483	229	680	842	8
et	487	215	496	229	680	842	8
al.	501	215	512	229	680	842	8
Population-based	517	215	599	229	680	842	8
prevalence	371	228	427	242	680	842	8
and	433	228	452	242	680	842	8
age	458	228	476	242	680	842	8
distribution	483	228	542	242	680	842	8
of	548	228	557	242	680	842	8
human	564	228	599	242	680	842	8
papillomavirus	371	241	441	255	680	842	8
among	446	241	480	255	680	842	8
women	485	241	520	255	680	842	8
in	526	241	534	255	680	842	8
Santiago	540	241	582	255	680	842	8
de	588	241	599	255	680	842	8
Chile.	371	254	398	268	680	842	8
Cancer	402	254	435	268	680	842	8
Epidemiol	439	254	487	268	680	842	8
Biomarkers	490	254	545	268	680	842	8
Prev	548	254	568	268	680	842	8
2004;	572	254	599	268	680	842	8
13:2271-6.	371	267	424	281	680	842	8
19.	353	293	368	307	680	842	8
Franco	371	293	403	307	680	842	8
EL,	405	293	420	307	680	842	8
Villa	422	293	440	307	680	842	8
LL,	442	293	456	307	680	842	8
Ruiz	458	293	477	307	680	842	8
A,	479	293	488	307	680	842	8
Costa	490	293	516	307	680	842	8
C.	518	293	528	307	680	842	8
Transmission	530	293	589	307	680	842	8
of	590	293	599	307	680	842	8
cervical	371	306	405	320	680	842	8
human	409	306	442	320	680	842	8
papillomavirus	445	306	511	320	680	842	8
infection	514	306	554	320	680	842	8
by	557	306	568	320	680	842	8
sexual	571	306	599	320	680	842	8
activity:	371	319	404	333	680	842	8
Differences	405	319	455	333	680	842	8
between	457	319	494	333	680	842	8
low	496	319	511	333	680	842	8
and	513	319	530	333	680	842	8
high	531	319	551	333	680	842	8
oncogenic	553	319	599	333	680	842	8
risk	371	332	388	346	680	842	8
types.	391	332	419	346	680	842	8
J	423	332	428	346	680	842	8
Infect	432	332	458	346	680	842	8
Dis	462	332	477	346	680	842	8
1995;172:756-63.	481	332	567	346	680	842	8
20.	353	358	368	372	680	842	8
Franceschi	371	358	423	372	680	842	8
S,	428	358	437	372	680	842	8
Herrero	442	358	478	372	680	842	8
R,	483	358	493	372	680	842	8
Clifford	498	358	532	372	680	842	8
GM,	537	358	557	372	680	842	8
Snijders	561	358	599	372	680	842	8
PJ,	371	371	386	385	680	842	8
Arslan	389	371	419	385	680	842	8
A,	422	371	432	385	680	842	8
Anh	435	371	453	385	680	842	8
PT,	457	371	471	385	680	842	8
et	474	371	483	385	680	842	8
al.	486	371	497	385	680	842	8
Variations	500	371	546	385	680	842	8
in	549	371	557	385	680	842	8
the	561	371	575	385	680	842	8
age-	579	371	599	385	680	842	8
specific	371	384	412	398	680	842	8
curves	419	384	453	398	680	842	8
of	461	384	470	398	680	842	8
human	478	384	514	398	680	842	8
papillomavirus	522	384	599	398	680	842	8
prevalence	371	397	422	411	680	842	8
in	428	397	436	411	680	842	8
women	441	397	476	411	680	842	8
worldwide.	481	397	532	411	680	842	8
Int	537	397	550	411	680	842	8
J	555	397	560	411	680	842	8
Cancer	566	397	599	411	680	842	8
2006;119:2677-84.	371	410	463	424	680	842	8
21.	353	436	368	450	680	842	8
Reina	371	436	397	450	680	842	8
JC,	399	436	415	450	680	842	8
Muñoz	417	436	448	450	680	842	8
N,	450	436	461	450	680	842	8
Sánchez	463	436	502	450	680	842	8
GI.	505	436	518	450	680	842	8
El	521	436	530	450	680	842	8
estado	532	436	563	450	680	842	8
del	565	436	579	450	680	842	8
arte	582	436	599	450	680	842	8
en	371	449	383	463	680	842	8
las	386	449	398	463	680	842	8
infecciones	401	449	454	463	680	842	8
producidas	456	449	508	463	680	842	8
por	511	449	527	463	680	842	8
El	530	449	539	463	680	842	8
Virus	542	449	565	463	680	842	8
del	568	449	582	463	680	842	8
Pa-	584	449	599	463	680	842	8
piloma	371	462	403	476	680	842	8
Humano.	406	462	450	476	680	842	8
Colomb	454	462	491	476	680	842	8
Méd	494	462	514	476	680	842	8
2008;	517	462	544	476	680	842	8
39:189-95.	548	462	599	476	680	842	8
22.	353	488	368	502	680	842	8
Kaye	371	488	394	502	680	842	8
JN,	397	488	413	502	680	842	8
Starkey	416	488	451	502	680	842	8
WG,	454	488	475	502	680	842	8
Kell	477	488	495	502	680	842	8
B,	497	488	508	502	680	842	8
Biswas	510	488	543	502	680	842	8
C,	546	488	556	502	680	842	8
Raju	559	488	580	502	680	842	8
KS,	582	488	599	502	680	842	8
Best	371	501	392	515	680	842	8
JM,	395	501	412	515	680	842	8
et	416	501	424	515	680	842	8
al.	428	501	439	515	680	842	8
Human	442	501	477	515	680	842	8
papillomavirus	480	501	549	515	680	842	8
type	552	501	572	515	680	842	8
16	575	501	588	515	680	842	8
in	591	501	599	515	680	842	8
infants	371	514	403	528	680	842	8
use	407	514	423	528	680	842	8
of	427	514	436	528	680	842	8
DNA	440	514	462	528	680	842	8
sequence	466	514	511	528	680	842	8
analyses	515	514	555	528	680	842	8
to	559	514	568	528	680	842	8
deter-	572	514	599	528	680	842	8
mine	371	527	395	541	680	842	8
the	399	527	414	541	680	842	8
source	418	527	449	541	680	842	8
of	453	527	462	541	680	842	8
infection.	466	527	510	541	680	842	8
J	514	527	520	541	680	842	8
Gen	523	527	543	541	680	842	8
Virol	547	527	568	541	680	842	8
1996;	572	527	599	541	680	842	8
77:1139-43.	371	540	430	554	680	842	8
23.	353	566	368	580	680	842	8
Tenti	371	566	394	580	680	842	8
P,	396	566	403	580	680	842	8
Zappatore	405	566	453	580	680	842	8
R,	456	566	466	580	680	842	8
Migliora	468	566	506	580	680	842	8
P,	508	566	515	580	680	842	8
Spinillo	517	566	552	580	680	842	8
A,	555	566	564	580	680	842	8
Belloni	567	566	599	580	680	842	8
C,	371	579	382	593	680	842	8
Carnevali	386	579	430	593	680	842	8
L.	434	579	443	593	680	842	8
Perintal	448	579	483	593	680	842	8
transmission	487	579	548	593	680	842	8
of	552	579	561	593	680	842	8
human	566	579	599	593	680	842	8
papillomavirus	371	592	449	606	680	842	8
from	457	592	481	606	680	842	8
gravidas	489	592	533	606	680	842	8
with	541	592	562	606	680	842	8
latent	569	592	599	606	680	842	8
infections.	371	605	420	619	680	842	8
Obstet	424	605	455	619	680	842	8
Gynecol	459	605	497	619	680	842	8
1999;93:475-9.	501	605	575	619	680	842	8
24.	353	631	368	645	680	842	8
Tseng	371	631	399	645	680	842	8
CJ,	402	631	418	645	680	842	8
Lin	421	631	435	645	680	842	8
CY,	438	631	453	645	680	842	8
Wang	456	631	483	645	680	842	8
RL,	486	631	502	645	680	842	8
Chen	505	631	530	645	680	842	8
LJ,	533	631	547	645	680	842	8
Chang	550	631	581	645	680	842	8
YL,	584	631	599	645	680	842	8
Hsieh	371	644	397	658	680	842	8
TT,	399	644	413	658	680	842	8
et	415	644	424	658	680	842	8
al.	426	644	437	658	680	842	8
Possible	439	644	475	658	680	842	8
transplacental	477	644	540	658	680	842	8
transmission	542	644	599	658	680	842	8
of	371	657	380	671	680	842	8
human	384	657	418	671	680	842	8
papillomavirus.	421	657	493	671	680	842	8
Am	497	657	513	671	680	842	8
J	516	657	522	671	680	842	8
Obstet	525	657	557	671	680	842	8
Gynecol	561	657	599	671	680	842	8
1992;166:	371	670	420	684	680	842	8
35-40.	424	670	455	684	680	842	8
25.	353	696	368	710	680	842	8
Scully	371	696	403	710	680	842	8
C,	411	696	422	710	680	842	8
Field	429	696	455	710	680	842	8
JK,	463	696	480	710	680	842	8
Tanzawa	488	696	532	710	680	842	8
H.	540	696	551	710	680	842	8
Genetic	559	696	599	710	680	842	8
aberrations	371	709	425	723	680	842	8
in	428	709	437	723	680	842	8
oral	440	709	458	723	680	842	8
or	462	709	472	723	680	842	8
head	475	709	499	723	680	842	8
and	502	709	520	723	680	842	8
neck	523	709	546	723	680	842	8
squamous	550	709	599	723	680	842	8
cell	371	722	387	736	680	842	8
carcinoma	389	722	439	736	680	842	8
2:	441	722	450	736	680	842	8
Chromosomal	452	722	519	736	680	842	8
aberrations.	522	722	577	736	680	842	8
Oral	579	722	599	736	680	842	8
Oncol	371	735	400	749	680	842	8
2000;36:311-27.	403	735	484	749	680	842	8
Medina	441	59	472	70	680	842	9
ML,	475	59	492	70	680	842	9
Medina	495	59	526	70	680	842	9
MG,	528	59	546	70	680	842	9
Merino	548	59	578	70	680	842	9
LA	580	59	594	70	680	842	9
Consideraciones	227	71	295	82	680	842	9
actuales	298	71	332	82	680	842	9
sobre	334	71	356	82	680	842	9
la	359	71	367	82	680	842	9
presencia	369	71	409	82	680	842	9
de	411	71	421	82	680	842	9
papilomavirus	423	71	482	82	680	842	9
humano	484	71	517	82	680	842	9
en	520	71	529	82	680	842	9
la	532	71	540	82	680	842	9
cavidad	542	71	574	82	680	842	9
oral	577	71	594	82	680	842	9
26.	81	111	96	125	680	842	9
Summersgill	99	111	159	125	680	842	9
KF,	163	111	179	125	680	842	9
Smith	183	111	211	125	680	842	9
ME,	215	111	234	125	680	842	9
Levy	238	111	259	125	680	842	9
BT,	263	111	279	125	680	842	9
Allen	283	111	306	125	680	842	9
JM,	310	111	327	125	680	842	9
Haugen	99	124	137	138	680	842	9
TH,	140	124	158	138	680	842	9
Turek	161	124	187	138	680	842	9
LP.	191	124	204	138	680	842	9
Human	207	124	243	138	680	842	9
papillomavirus	246	124	315	138	680	842	9
in	319	124	327	138	680	842	9
the	99	137	114	151	680	842	9
oral	116	137	134	151	680	842	9
cavities	137	137	171	151	680	842	9
of	174	137	183	151	680	842	9
children	185	137	223	151	680	842	9
and	225	137	243	151	680	842	9
adolescents.	246	137	305	151	680	842	9
Oral	307	137	327	151	680	842	9
Surg	99	150	122	164	680	842	9
Oral	127	150	147	164	680	842	9
Med	152	150	172	164	680	842	9
Oral	177	150	197	164	680	842	9
Pathol	202	150	232	164	680	842	9
Oral	236	150	257	164	680	842	9
Radiol	262	150	291	164	680	842	9
Endod	296	150	327	164	680	842	9
2001;92:62-9.	99	163	167	177	680	842	9
27.	81	189	96	203	680	842	9
Gutman	99	189	141	203	680	842	9
LT,	152	189	166	203	680	842	9
Herman	177	189	219	203	680	842	9
ME,	230	189	249	203	680	842	9
Phelps	260	189	295	203	680	842	9
WC.	306	189	327	203	680	842	9
Transmission	99	202	160	216	680	842	9
of	162	202	172	216	680	842	9
human	174	202	207	216	680	842	9
genital	209	202	240	216	680	842	9
papillomavirus	243	202	310	216	680	842	9
ge-	312	202	327	216	680	842	9
nital	99	215	119	229	680	842	9
disease:	121	215	159	229	680	842	9
comparison	161	215	217	229	680	842	9
of	220	215	229	229	680	842	9
data	231	215	252	229	680	842	9
from	254	215	276	229	680	842	9
adults	279	215	307	229	680	842	9
and	310	215	327	229	680	842	9
children.	99	228	140	242	680	842	9
Pediatrics	144	228	189	242	680	842	9
1993;91:31-8.	192	228	261	242	680	842	9
28.	81	254	96	268	680	842	9
Syrjänen	99	254	143	268	680	842	9
SM.	149	254	168	268	680	842	9
Basic	174	254	201	268	680	842	9
concepts	207	254	253	268	680	842	9
and	259	254	278	268	680	842	9
practical	284	254	327	268	680	842	9
application	99	267	151	281	680	842	9
of	156	267	165	281	680	842	9
recombinant	170	267	230	281	680	842	9
DNA	235	267	257	281	680	842	9
techniques	262	267	314	281	680	842	9
in	319	267	327	281	680	842	9
detection	99	280	148	294	680	842	9
of	155	280	165	294	680	842	9
human	171	280	207	294	680	842	9
papillomavirus	214	280	291	294	680	842	9
(HPV)	298	280	327	294	680	842	9
infection.	99	293	143	307	680	842	9
APMIS	147	293	178	307	680	842	9
1990;	181	293	209	307	680	842	9
98:95-110.	212	293	265	307	680	842	9
29.	81	319	96	333	680	842	9
Perrone	99	319	136	333	680	842	9
M.	138	319	150	333	680	842	9
Infecciones	152	319	206	333	680	842	9
virales	209	319	238	333	680	842	9
de	241	319	252	333	680	842	9
interés	255	319	286	333	680	842	9
odonto-	289	319	327	333	680	842	9
lógico.	99	332	131	346	680	842	9
Acta	135	332	156	346	680	842	9
Odontol	159	332	198	346	680	842	9
Venezol	202	332	238	346	680	842	9
1988;26:33-5.	241	332	309	346	680	842	9
30.	81	358	96	372	680	842	9
Steele	99	358	128	372	680	842	9
C,	132	358	143	372	680	842	9
Fidel	147	358	170	372	680	842	9
Jr	174	358	183	372	680	842	9
PL.	188	358	203	372	680	842	9
Cytokine	207	358	249	372	680	842	9
and	253	358	270	372	680	842	9
chemokine	275	358	327	372	680	842	9
production	99	371	151	385	680	842	9
by	154	371	165	385	680	842	9
human	169	371	202	385	680	842	9
oral	206	371	224	385	680	842	9
and	227	371	245	385	680	842	9
vaginal	248	371	282	385	680	842	9
epithelial	285	371	327	385	680	842	9
cells	99	384	120	398	680	842	9
in	126	384	134	398	680	842	9
response	140	384	183	398	680	842	9
to	189	384	198	398	680	842	9
Candida	203	384	245	398	680	842	9
albicans.	250	384	295	398	680	842	9
Infect	300	384	327	398	680	842	9
Immun	99	397	133	411	680	842	9
2002;70:577-83.	137	397	217	411	680	842	9
31.	81	423	96	437	680	842	9
Smith	99	423	127	437	680	842	9
EM,	129	423	147	437	680	842	9
Ritchie	149	423	181	437	680	842	9
JM,	183	423	200	437	680	842	9
Yankowitz	202	423	247	437	680	842	9
J,	249	423	258	437	680	842	9
Wang	260	423	286	437	680	842	9
D,	289	423	300	437	680	842	9
Turek	302	423	327	437	680	842	9
LP,	99	436	112	450	680	842	9
Haugen	118	436	155	450	680	842	9
TH.	161	436	179	450	680	842	9
HPV	184	436	205	450	680	842	9
prevalence	210	436	262	450	680	842	9
and	267	436	285	450	680	842	9
concor-	290	436	327	450	680	842	9
dance	99	449	128	463	680	842	9
in	132	449	141	463	680	842	9
the	145	449	160	463	680	842	9
cervix	164	449	191	463	680	842	9
and	196	449	213	463	680	842	9
oral	218	449	236	463	680	842	9
cavity	240	449	267	463	680	842	9
of	271	449	280	463	680	842	9
pregnant	285	449	327	463	680	842	9
women.	99	462	137	476	680	842	9
Infect	141	462	167	476	680	842	9
Dis	171	462	186	476	680	842	9
Obstet	190	462	222	476	680	842	9
Gynecol	226	462	264	476	680	842	9
2004;12:45-	268	462	327	476	680	842	9
56.	99	475	114	489	680	842	9
32.	81	501	96	515	680	842	9
Schneider	99	501	153	515	680	842	9
A,	160	501	170	515	680	842	9
Kirschhoff	177	501	232	515	680	842	9
T,	239	501	248	515	680	842	9
Meinhardt	255	501	308	515	680	842	9
G,	316	501	327	515	680	842	9
Gissmann	99	514	149	528	680	842	9
L.	154	514	164	528	680	842	9
Repeated	169	514	216	528	680	842	9
evaluation	221	514	272	528	680	842	9
of	278	514	287	528	680	842	9
human	293	514	327	528	680	842	9
papillomavirus	99	527	165	541	680	842	9
16	167	527	179	541	680	842	9
status	181	527	209	541	680	842	9
in	211	527	219	541	680	842	9
cervical	221	527	255	541	680	842	9
swabs	257	527	285	541	680	842	9
of	288	527	297	541	680	842	9
young	299	527	327	541	680	842	9
women	99	540	134	554	680	842	9
with	139	540	158	554	680	842	9
a	163	540	169	554	680	842	9
history	174	540	205	554	680	842	9
of	211	540	220	554	680	842	9
normal	225	540	259	554	680	842	9
Papanicolaou	264	540	327	554	680	842	9
smears.	99	553	136	567	680	842	9
Obstet	139	553	170	567	680	842	9
Gynecol	174	553	212	567	680	842	9
1992;79:683-8.	215	553	288	567	680	842	9
33.	81	579	96	593	680	842	9
Chang	99	579	130	593	680	842	9
F,	135	579	143	593	680	842	9
Syrjänen	147	579	188	593	680	842	9
S,	192	579	202	593	680	842	9
Kellokoski	206	579	254	593	680	842	9
J,	259	579	267	593	680	842	9
Syrjänen	271	579	313	593	680	842	9
K.	317	579	327	593	680	842	9
Human	99	592	135	606	680	842	9
papillomavirus	137	592	206	606	680	842	9
(HPV)	208	592	235	606	680	842	9
infections	238	592	283	606	680	842	9
and	286	592	304	606	680	842	9
their	306	592	327	606	680	842	9
associations	99	605	157	619	680	842	9
with	160	605	179	619	680	842	9
oral	182	605	200	619	680	842	9
disease.	203	605	241	619	680	842	9
J	244	605	249	619	680	842	9
Oral	252	605	272	619	680	842	9
Pathol	275	605	304	619	680	842	9
Med	307	605	327	619	680	842	9
1991;20:305-17.	99	618	179	632	680	842	9
34.	81	644	96	658	680	842	9
Adler-Storthz	99	644	161	658	680	842	9
K,	164	644	175	658	680	842	9
Newland	178	644	219	658	680	842	9
JR,	222	644	238	658	680	842	9
Tessin	241	644	270	658	680	842	9
BA,	273	644	291	658	680	842	9
Yeudall	294	644	327	658	680	842	9
WA,	99	657	119	671	680	842	9
Shillitoe	126	657	169	671	680	842	9
EJ.	175	657	192	671	680	842	9
Identification	198	657	268	671	680	842	9
of	275	657	285	671	680	842	9
human	291	657	327	671	680	842	9
papillomavirus	99	670	168	684	680	842	9
types	173	670	197	684	680	842	9
in	202	670	211	684	680	842	9
oral	215	670	233	684	680	842	9
verruca	238	670	273	684	680	842	9
vulgaris.	278	670	317	684	680	842	9
J	322	670	327	684	680	842	9
Oral	99	683	120	697	680	842	9
Pathol	123	683	153	697	680	842	9
Med	156	683	176	697	680	842	9
1986;15:230-5.	180	683	254	697	680	842	9
35.	81	709	96	723	680	842	9
Miller	99	709	125	723	680	842	9
CS,	131	709	149	723	680	842	9
White	155	709	183	723	680	842	9
DK.	189	709	207	723	680	842	9
Human	213	709	250	723	680	842	9
papillomavirus	255	709	327	723	680	842	9
expression	99	722	155	736	680	842	9
in	162	722	171	736	680	842	9
oral	178	722	198	736	680	842	9
mucosa,	205	722	250	736	680	842	9
premalignant	257	722	327	736	680	842	9
conditions,	99	735	152	749	680	842	9
and	155	735	173	749	680	842	9
squamous	177	735	226	749	680	842	9
cell	230	735	246	749	680	842	9
carcinoma.	250	735	303	749	680	842	9
Oral	307	735	327	749	680	842	9
Surg	366	111	388	125	680	842	9
Oral	393	111	413	125	680	842	9
Med	418	111	438	125	680	842	9
Oral	443	111	464	125	680	842	9
Pathol	468	111	498	125	680	842	9
Oral	503	111	523	125	680	842	9
Radiol	528	111	558	125	680	842	9
Endod	562	111	594	125	680	842	9
1996;82:57-68.	366	124	439	138	680	842	9
36.	347	150	362	164	680	842	9
Yang	366	150	388	164	680	842	9
YY,	391	150	405	164	680	842	9
Koh	408	150	427	164	680	842	9
LW,	430	150	446	164	680	842	9
Tsai	449	150	467	164	680	842	9
JH,	470	150	486	164	680	842	9
Tsai	489	150	507	164	680	842	9
CH,	510	150	528	164	680	842	9
Wong	531	150	559	164	680	842	9
EF,	561	150	576	164	680	842	9
Lin	579	150	594	164	680	842	9
SJ,	366	163	381	177	680	842	9
Yang	385	163	407	177	680	842	9
CC.	411	163	429	177	680	842	9
Involvement	432	163	490	177	680	842	9
of	494	163	503	177	680	842	9
viral	506	163	526	177	680	842	9
and	529	163	547	177	680	842	9
chemical	551	163	594	177	680	842	9
factors	366	176	398	190	680	842	9
with	403	176	422	190	680	842	9
oral	427	176	445	190	680	842	9
cancer	450	176	482	190	680	842	9
in	488	176	496	190	680	842	9
Taiwan.	501	176	537	190	680	842	9
Jpn	542	176	560	190	680	842	9
J	565	176	570	190	680	842	9
Clin	575	176	594	190	680	842	9
Oncol	366	189	394	203	680	842	9
2004;34:176-83.	397	189	478	203	680	842	9
37.	347	215	362	229	680	842	9
Taira	366	215	390	229	680	842	9
AV.	396	215	411	229	680	842	9
Evaluating	417	215	471	229	680	842	9
human	477	215	513	229	680	842	9
papillomavirus	519	215	594	229	680	842	9
vaccination	366	228	419	242	680	842	9
programs.	424	228	473	242	680	842	9
Emerg	478	228	510	242	680	842	9
Infect	515	228	541	242	680	842	9
Dis	546	228	561	242	680	842	9
2004;	566	228	594	242	680	842	9
10:1915-23.	366	241	424	255	680	842	9
38.	347	267	362	281	680	842	9
Llamas-Martínez	366	267	440	281	680	842	9
S,	445	267	454	281	680	842	9
Esparza-Gómez	464	267	536	281	680	842	9
G,	541	267	551	281	680	842	9
Campo-	556	267	594	281	680	842	9
Trapero	366	280	400	294	680	842	9
J,	405	280	413	294	680	842	9
Cancela-Rodríguez	418	280	504	294	680	842	9
P,	508	280	515	294	680	842	9
Bascones-Martí-	519	280	594	294	680	842	9
nez	366	293	381	307	680	842	9
A,	385	293	394	307	680	842	9
Moreno-López	401	293	468	307	680	842	9
LA,	471	293	487	307	680	842	9
et	490	293	499	307	680	842	9
al.	503	293	513	307	680	842	9
Genotypic	517	293	564	307	680	842	9
deter-	567	293	594	307	680	842	9
mination	366	306	406	320	680	842	9
by	410	306	420	320	680	842	9
PCR-RFLP	424	306	472	320	680	842	9
of	476	306	485	320	680	842	9
Human	489	306	523	320	680	842	9
Papillomavirus	527	306	594	320	680	842	9
in	366	319	374	333	680	842	9
normal	377	319	411	333	680	842	9
oral	413	319	431	333	680	842	9
mucosa,	434	319	475	333	680	842	9
oral	478	319	496	333	680	842	9
leukoplakia	499	319	552	333	680	842	9
and	555	319	573	333	680	842	9
oral	576	319	594	333	680	842	9
squamous	366	332	416	346	680	842	9
cell	422	332	438	346	680	842	9
carcinoma	444	332	495	346	680	842	9
samples	501	332	541	346	680	842	9
in	546	332	555	346	680	842	9
Madrid	560	332	594	346	680	842	9
(Spain).	366	345	402	359	680	842	9
Anticancer	409	345	460	359	680	842	9
Res	464	345	481	359	680	842	9
2008;28:3733-41.	484	345	571	359	680	842	9
39.	347	371	362	385	680	842	9
de	366	371	377	385	680	842	9
Villiers	383	371	416	385	680	842	9
EM.	422	371	440	385	680	842	9
Heterogeneity	446	371	516	385	680	842	9
of	522	371	532	385	680	842	9
the	537	371	553	385	680	842	9
human	559	371	594	385	680	842	9
papillomavirus	366	384	433	398	680	842	9
group.	436	384	466	398	680	842	9
J	469	384	474	398	680	842	9
Virol	477	384	498	398	680	842	9
1989;	500	384	527	398	680	842	9
63:4898-903.	530	384	594	398	680	842	9
40.	347	410	362	424	680	842	9
Jiménez	366	410	405	424	680	842	9
C,	410	410	421	424	680	842	9
Correnti	426	410	465	424	680	842	9
M,	470	410	482	424	680	842	9
Salma	487	410	517	424	680	842	9
N,	523	410	534	424	680	842	9
Cavazza	539	410	577	424	680	842	9
M,	582	410	594	424	680	842	9
Perrone	366	423	401	437	680	842	9
M.	403	423	415	437	680	842	9
Detección	417	423	464	437	680	842	9
del	466	423	480	437	680	842	9
Virus	483	423	505	437	680	842	9
Papiloma	508	423	551	437	680	842	9
Humano	553	423	594	437	680	842	9
en	366	436	377	450	680	842	9
entidades	379	436	423	450	680	842	9
clínicas	425	436	459	450	680	842	9
benignas	461	436	503	450	680	842	9
de	505	436	516	450	680	842	9
la	519	436	526	450	680	842	9
cavidad	529	436	564	450	680	842	9
bucal,	566	436	594	450	680	842	9
mediante	366	449	408	463	680	842	9
la	412	449	420	463	680	842	9
reacción	424	449	463	463	680	842	9
de	468	449	479	463	680	842	9
la	483	449	491	463	680	842	9
polimerasa	495	449	545	463	680	842	9
e	549	449	555	463	680	842	9
hibrida-	559	449	594	463	680	842	9
ción	366	462	385	476	680	842	9
molecular.	388	462	436	476	680	842	9
Acta	439	462	459	476	680	842	9
Odontol	462	462	500	476	680	842	9
Venez	503	462	529	476	680	842	9
2001;39:1-6.	532	462	592	476	680	842	9
41.	347	488	362	502	680	842	9
Sugerman	366	488	415	502	680	842	9
PB,	418	488	435	502	680	842	9
Shillitoe	437	488	475	502	680	842	9
EJ.	478	488	493	502	680	842	9
The	496	488	514	502	680	842	9
high	517	488	538	502	680	842	9
risk	541	488	557	502	680	842	9
human	560	488	594	502	680	842	9
papillomaviruses	366	501	445	515	680	842	9
and	450	501	467	515	680	842	9
oral	472	501	490	515	680	842	9
cancer:	495	501	530	515	680	842	9
evidence	534	501	576	515	680	842	9
for	581	501	594	515	680	842	9
and	366	514	384	528	680	842	9
against	390	514	426	528	680	842	9
a	432	514	438	528	680	842	9
causal	444	514	476	528	680	842	9
relationship.	482	514	544	528	680	842	9
Oral	550	514	572	528	680	842	9
Dis	578	514	594	528	680	842	9
1997;3:130-47.	366	527	439	541	680	842	9
42.	347	553	362	567	680	842	9
Gimeno	366	553	403	567	680	842	9
M,	407	553	418	567	680	842	9
Lacruz	422	553	453	567	680	842	9
C,	456	553	467	567	680	842	9
Salmerón	470	553	516	567	680	842	9
JI,	519	553	531	567	680	842	9
Acero	534	553	561	567	680	842	9
J.	565	553	573	567	680	842	9
De-	577	553	594	567	680	842	9
tección	366	566	400	580	680	842	9
de	403	566	415	580	680	842	9
papilomavirus	418	566	484	580	680	842	9
humano	488	566	527	580	680	842	9
(HPV)	530	566	558	580	680	842	9
en	561	566	572	580	680	842	9
car-	576	566	594	580	680	842	9
cinoma	366	579	401	593	680	842	9
epidermoide	404	579	464	593	680	842	9
de	466	579	478	593	680	842	9
paladar	481	579	516	593	680	842	9
en	519	579	531	593	680	842	9
paciente	533	579	574	593	680	842	9
HIV	577	579	594	593	680	842	9
positive.	366	592	405	606	680	842	9
Rev	408	592	425	606	680	842	9
Esp	429	592	446	606	680	842	9
Patol	450	592	474	606	680	842	9
2002;35:331-6.	477	592	552	606	680	842	9
43.	347	618	362	632	680	842	9
Li	366	618	374	632	680	842	9
X,	378	618	388	632	680	842	9
Lee	392	618	410	632	680	842	9
NK,	414	618	432	632	680	842	9
Ye	436	618	447	632	680	842	9
YW,	451	618	468	632	680	842	9
Waber	473	618	503	632	680	842	9
PG,	507	618	524	632	680	842	9
Schweitzer	528	618	579	632	680	842	9
C,	583	618	594	632	680	842	9
Cheng	366	631	397	645	680	842	9
QC,	402	631	421	645	680	842	9
et	426	631	434	645	680	842	9
al.	439	631	450	645	680	842	9
Allelic	455	631	483	645	680	842	9
loss	488	631	506	645	680	842	9
at	511	631	520	645	680	842	9
chromosomes	525	631	594	645	680	842	9
3p,	366	644	381	658	680	842	9
8p,	384	644	399	658	680	842	9
13q,	402	644	423	658	680	842	9
and	426	644	444	658	680	842	9
17p	447	644	465	658	680	842	9
associated	468	644	518	658	680	842	9
with	521	644	540	658	680	842	9
poor	543	644	565	658	680	842	9
prog-	568	644	594	658	680	842	9
nosis	366	657	390	671	680	842	9
in	395	657	403	671	680	842	9
head	408	657	432	671	680	842	9
and	437	657	454	671	680	842	9
neck	459	657	482	671	680	842	9
cancer.	487	657	521	671	680	842	9
J	526	657	531	671	680	842	9
Natl	536	657	555	671	680	842	9
Cancer	560	657	594	671	680	842	9
Inst	366	670	383	684	680	842	9
1994;86:1524-9.	386	670	466	684	680	842	9
44.	347	696	362	710	680	842	9
Gutiérrez	366	696	408	710	680	842	9
RA,	411	696	427	710	680	842	9
Colacino	430	696	472	710	680	842	9
MC,	474	696	493	710	680	842	9
Picconi	496	696	530	710	680	842	9
MA,	533	696	551	710	680	842	9
Alonio	553	696	584	710	680	842	9
V,	586	696	594	710	680	842	9
Teysiée	366	709	400	723	680	842	9
A,	403	709	413	723	680	842	9
Keszler	416	709	449	723	680	842	9
A.	452	709	462	723	680	842	9
Detección	465	709	513	723	680	842	9
y	517	709	522	723	680	842	9
tipificación	525	709	576	723	680	842	9
del	580	709	594	723	680	842	9
HPV	366	722	386	736	680	842	9
en	390	722	401	736	680	842	9
lesiones	405	722	443	736	680	842	9
orales.	447	722	478	736	680	842	9
Dermatol	482	722	527	736	680	842	9
Arg	530	722	547	736	680	842	9
2006;12:	551	722	594	736	680	842	9
114-9.	366	735	397	749	680	842	9
AVANCES	408	774	450	784	680	842	9
EN	452	774	464	784	680	842	9
ODONTOESTOMATOLOGÍA/	466	774	583	784	680	842	9
79	585	774	594	784	680	842	9
AVANCES	86	59	132	70	680	842	10
EN	135	59	148	70	680	842	10
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	10
Vol.	86	71	103	82	680	842	10
26	105	71	115	82	680	842	10
-	118	71	121	82	680	842	10
Núm.	124	71	146	82	680	842	10
2	149	71	154	82	680	842	10
-	157	71	160	82	680	842	10
2010	162	71	183	82	680	842	10
45.	86	111	102	125	680	842	10
Lambropoulos	105	111	173	125	680	842	10
AF,	176	111	191	125	680	842	10
Dimitrakopoulus	194	111	271	125	680	842	10
J,	275	111	283	125	680	842	10
Framgou-	287	111	333	125	680	842	10
lides	105	124	127	138	680	842	10
E,	132	124	142	138	680	842	10
Katopodi	147	124	191	138	680	842	10
RM,	197	124	215	138	680	842	10
Kotsis	221	124	250	138	680	842	10
A,	255	124	265	138	680	842	10
Karakasis	270	124	316	138	680	842	10
D.	322	124	333	138	680	842	10
Incidence	105	137	150	151	680	842	10
of	155	137	164	151	680	842	10
human	169	137	203	151	680	842	10
papillomavirus	208	137	276	151	680	842	10
6,11,16,18	281	137	333	151	680	842	10
and	105	150	123	164	680	842	10
33	129	150	142	164	680	842	10
in	148	150	157	164	680	842	10
normal	163	150	199	164	680	842	10
oral	205	150	224	164	680	842	10
mucosa	230	150	270	164	680	842	10
of	276	150	285	164	680	842	10
a	292	150	297	164	680	842	10
Greek	303	150	333	164	680	842	10
population.	105	163	158	177	680	842	10
Eur	161	163	177	177	680	842	10
J	180	163	186	177	680	842	10
Oral	189	163	209	177	680	842	10
Sci	213	163	227	177	680	842	10
1997;105:294-7.	230	163	309	177	680	842	10
46.	86	189	102	203	680	842	10
González-Losa	105	189	174	203	680	842	10
MR,	178	189	197	203	680	842	10
Manzano-Cabrera	201	189	285	203	680	842	10
L,	289	189	299	203	680	842	10
Rueda	303	189	333	203	680	842	10
Gordillo	105	202	142	216	680	842	10
F,	146	202	154	216	680	842	10
Hernández	158	202	209	216	680	842	10
Solís	213	202	236	216	680	842	10
SE,	240	202	256	216	680	842	10
Puerto	260	202	291	216	680	842	10
Solís	295	202	318	216	680	842	10
M.	321	202	333	216	680	842	10
Low	105	215	124	229	680	842	10
prevalence	128	215	179	229	680	842	10
of	182	215	191	229	680	842	10
high	195	215	215	229	680	842	10
risk	219	215	235	229	680	842	10
Human	239	215	274	229	680	842	10
Papilomavi-	278	215	333	229	680	842	10
rus	105	228	120	242	680	842	10
in	126	228	135	242	680	842	10
normal	140	228	175	242	680	842	10
mucosa	181	228	220	242	680	842	10
by	226	228	238	242	680	842	10
hybrid	243	228	274	242	680	842	10
capture	280	228	318	242	680	842	10
2.	323	228	333	242	680	842	10
Brazilian	105	241	145	255	680	842	10
J	148	241	154	255	680	842	10
Microbiol	157	241	201	255	680	842	10
2008;39:32-4.	204	241	273	255	680	842	10
47.	86	267	102	281	680	842	10
Koyama	105	267	143	281	680	842	10
K,	148	267	158	281	680	842	10
Uobe	162	267	188	281	680	842	10
K,	192	267	202	281	680	842	10
Tanaka	207	267	240	281	680	842	10
A.	244	267	254	281	680	842	10
Highly	258	267	288	281	680	842	10
sensitive	293	267	333	281	680	842	10
detection	105	280	150	294	680	842	10
of	155	280	164	294	680	842	10
HPV-DNA	170	280	217	294	680	842	10
in	222	280	231	294	680	842	10
paraffin	237	280	273	294	680	842	10
sections	279	280	318	294	680	842	10
of	324	280	333	294	680	842	10
human	105	293	139	307	680	842	10
oral	145	293	164	307	680	842	10
carcinomas.	170	293	231	307	680	842	10
J	237	293	242	307	680	842	10
Oral	248	293	269	307	680	842	10
Pathol	275	293	306	307	680	842	10
Med	312	293	333	307	680	842	10
2007;36:18-24.	105	306	179	320	680	842	10
48.	86	332	102	346	680	842	10
Van	105	332	122	346	680	842	10
Oijen	128	332	154	346	680	842	10
MG,	160	332	180	346	680	842	10
Leppers	186	332	226	346	680	842	10
VD,	231	332	249	346	680	842	10
Straat	255	332	284	346	680	842	10
FG.	290	332	308	346	680	842	10
The	314	332	333	346	680	842	10
origins	105	345	138	359	680	842	10
of	143	345	153	359	680	842	10
multiple	158	345	197	359	680	842	10
squamous	203	345	254	359	680	842	10
cell	259	345	276	359	680	842	10
carcinoma	281	345	333	359	680	842	10
in	105	358	113	372	680	842	10
the	116	358	131	372	680	842	10
aerodigestive	134	358	198	372	680	842	10
tract.	201	358	226	372	680	842	10
Cancer	229	358	263	372	680	842	10
2000;88:884-	266	358	333	372	680	842	10
93.	105	371	120	385	680	842	10
49.	86	397	102	411	680	842	10
Elamin	105	397	138	411	680	842	10
F,	141	397	149	411	680	842	10
Steingrimsdottir	153	397	229	411	680	842	10
H,	232	397	243	411	680	842	10
Wanakulasuriya	246	397	320	411	680	842	10
S,	323	397	333	411	680	842	10
Johnson	105	410	146	424	680	842	10
N,	151	410	161	424	680	842	10
Tavassoli	166	410	208	424	680	842	10
M.	213	410	225	424	680	842	10
Prevalence	229	410	281	424	680	842	10
of	285	410	295	424	680	842	10
human	299	410	333	424	680	842	10
papillomavirus	105	423	176	437	680	842	10
infection	182	423	224	437	680	842	10
in	230	423	238	437	680	842	10
premalignant	244	423	309	437	680	842	10
and	315	423	333	437	680	842	10
malignant	105	436	152	450	680	842	10
lesion	155	436	182	450	680	842	10
of	185	436	194	450	680	842	10
the	196	436	211	450	680	842	10
oral	214	436	231	450	680	842	10
cavity	234	436	260	450	680	842	10
in	263	436	271	450	680	842	10
UK	274	436	289	450	680	842	10
subjects:	291	436	333	450	680	842	10
a	105	449	110	463	680	842	10
novel	113	449	137	463	680	842	10
method	139	449	176	463	680	842	10
of	178	449	187	463	680	842	10
detection.	189	449	235	463	680	842	10
Oral	238	449	258	463	680	842	10
Oncol	260	449	288	463	680	842	10
1998;34:	291	449	333	463	680	842	10
191-7.	105	462	136	476	680	842	10
50.	86	488	102	502	680	842	10
Al-Bakkal	105	488	150	502	680	842	10
G,	154	488	165	502	680	842	10
Ficarra	168	488	202	502	680	842	10
G,	205	488	216	502	680	842	10
McNeill	220	488	255	502	680	842	10
K,	259	488	269	502	680	842	10
Eversole	273	488	313	502	680	842	10
LR,	317	488	333	502	680	842	10
Sterrantino	105	501	158	515	680	842	10
G,	162	501	173	515	680	842	10
Birek	177	501	201	515	680	842	10
C.	206	501	216	515	680	842	10
Human	220	501	256	515	680	842	10
papilloma	260	501	307	515	680	842	10
virus	311	501	333	515	680	842	10
type	105	514	125	528	680	842	10
16	130	514	142	528	680	842	10
E6	148	514	161	528	680	842	10
gene	166	514	189	528	680	842	10
expression	195	514	245	528	680	842	10
in	251	514	259	528	680	842	10
oral	265	514	283	528	680	842	10
exophytic	288	514	333	528	680	842	10
epithelial	105	527	147	541	680	842	10
lesions	152	527	185	541	680	842	10
as	190	527	200	541	680	842	10
detected	205	527	247	541	680	842	10
by-in	252	527	275	541	680	842	10
situ	280	527	297	541	680	842	10
rtPCR.	302	527	333	541	680	842	10
Oral	105	540	126	554	680	842	10
Surg	131	540	155	554	680	842	10
Oral	160	540	181	554	680	842	10
Med	187	540	207	554	680	842	10
Oral	213	540	234	554	680	842	10
Pathol	240	540	270	554	680	842	10
Oral	276	540	297	554	680	842	10
Radiol	302	540	333	554	680	842	10
Endod	105	553	136	567	680	842	10
1999;87:197-208.	139	553	226	567	680	842	10
51.	86	579	102	593	680	842	10
Crum	105	579	132	593	680	842	10
CP.	138	579	153	593	680	842	10
Contemporary	159	579	229	593	680	842	10
theories	235	579	275	593	680	842	10
of	280	579	290	593	680	842	10
cervical	296	579	333	593	680	842	10
carcinogenesis:	105	592	179	606	680	842	10
the	182	592	197	606	680	842	10
virus,	200	592	225	606	680	842	10
the	228	592	243	606	680	842	10
host	247	592	267	606	680	842	10
and	270	592	288	606	680	842	10
the	291	592	306	606	680	842	10
stem	309	592	333	606	680	842	10
cell.	105	605	124	619	680	842	10
Mod	127	605	148	619	680	842	10
Pathol	152	605	181	619	680	842	10
2000;13:243-51.	185	605	265	619	680	842	10
80	86	774	95	784	680	842	10
/AVANCES	97	774	141	784	680	842	10
EN	143	774	155	784	680	842	10
ODONTOESTOMATOLOGÍA	157	774	272	784	680	842	10
52.	353	111	368	125	680	842	10
Zur	371	111	387	125	680	842	10
Hausen	389	111	425	125	680	842	10
H.	428	111	438	125	680	842	10
Papillomavirus	441	111	508	125	680	842	10
infections	511	111	556	125	680	842	10
-	558	111	562	125	680	842	10
a	564	111	570	125	680	842	10
major	572	111	599	125	680	842	10
cause	371	124	399	138	680	842	10
of	402	124	411	138	680	842	10
human	414	124	448	138	680	842	10
cancers.	451	124	491	138	680	842	10
Biochim	494	124	534	138	680	842	10
Biophys	537	124	575	138	680	842	10
Acta	578	124	599	138	680	842	10
1996;1288:F55-78.	371	137	464	151	680	842	10
53.	353	163	368	177	680	842	10
Nishioka	371	163	412	177	680	842	10
S,	416	163	426	177	680	842	10
Fukushima	431	163	483	177	680	842	10
K,	487	163	498	177	680	842	10
Nishizaki	502	163	544	177	680	842	10
K,	548	163	558	177	680	842	10
Gunduz	563	163	599	177	680	842	10
M,	371	176	383	190	680	842	10
Tominaga	389	176	437	190	680	842	10
S,	443	176	453	190	680	842	10
Fukazawa	459	176	507	190	680	842	10
M,	513	176	525	190	680	842	10
et	530	176	539	190	680	842	10
al.	545	176	557	190	680	842	10
Human	563	176	599	190	680	842	10
papillomavirus	371	189	440	203	680	842	10
as	443	189	453	203	680	842	10
a	456	189	462	203	680	842	10
risk	465	189	481	203	680	842	10
factor	484	189	511	203	680	842	10
for	514	189	527	203	680	842	10
head	530	189	553	203	680	842	10
and	556	189	574	203	680	842	10
neck	577	189	599	203	680	842	10
cancers:	371	202	411	216	680	842	10
a	415	202	421	216	680	842	10
case	424	202	446	216	680	842	10
control	450	202	483	216	680	842	10
study.	487	202	515	216	680	842	10
Acta	518	202	540	216	680	842	10
Otolaryngol	543	202	599	216	680	842	10
Suppl	371	215	399	229	680	842	10
1999;540:77-80.	402	215	482	229	680	842	10
54.	353	241	368	255	680	842	10
Flaitz	371	241	395	255	680	842	10
CM,	398	241	416	255	680	842	10
Hicks	419	241	444	255	680	842	10
MJ.	447	241	463	255	680	842	10
Molecular	466	241	510	255	680	842	10
piracy:	513	241	543	255	680	842	10
the	546	241	560	255	680	842	10
viral	563	241	581	255	680	842	10
link	583	241	599	255	680	842	10
to	371	254	380	268	680	842	10
carcinogenesis.	383	254	454	268	680	842	10
Oral	457	254	477	268	680	842	10
Oncol	480	254	508	268	680	842	10
1998;34:448-53.	511	254	589	268	680	842	10
55.	353	280	368	294	680	842	10
Syrjänen	371	280	412	294	680	842	10
S.	415	280	424	294	680	842	10
Human	427	280	462	294	680	842	10
papillomavirus	465	280	533	294	680	842	10
(HPV)	536	280	563	294	680	842	10
in	565	280	574	294	680	842	10
head	576	280	599	294	680	842	10
and	371	293	389	307	680	842	10
neck	395	293	418	307	680	842	10
cancer.	423	293	458	307	680	842	10
J	463	293	469	307	680	842	10
Clin	474	293	493	307	680	842	10
Virol	498	293	520	307	680	842	10
2005;32	525	293	566	307	680	842	10
Suppl	571	293	599	307	680	842	10
1:S59-66.	371	306	418	320	680	842	10
56.	353	332	368	346	680	842	10
Zur	371	332	387	346	680	842	10
Hansen	389	332	425	346	680	842	10
H,	428	332	438	346	680	842	10
Gissman	441	332	482	346	680	842	10
L,	484	332	493	346	680	842	10
Schlehofer	496	332	546	346	680	842	10
JR.	548	332	563	346	680	842	10
Viruses	566	332	599	346	680	842	10
in	371	345	380	359	680	842	10
the	382	345	397	359	680	842	10
etiology	399	345	436	359	680	842	10
of	438	345	447	359	680	842	10
human	450	345	483	359	680	842	10
genital	486	345	517	359	680	842	10
cancer.	519	345	553	359	680	842	10
Prog	555	345	577	359	680	842	10
Med	579	345	599	359	680	842	10
Viral	371	358	392	372	680	842	10
1985;30:170-86.	395	358	476	372	680	842	10
57.	353	384	368	398	680	842	10
Vasallo	371	384	404	398	680	842	10
FJ,	407	384	422	398	680	842	10
López-Pintor	425	384	485	398	680	842	10
R,	488	384	498	398	680	842	10
De	501	384	514	398	680	842	10
Arriba	517	384	546	398	680	842	10
L,	548	384	558	398	680	842	10
Hernán-	561	384	599	398	680	842	10
dez	371	397	388	411	680	842	10
G,	393	397	404	411	680	842	10
López	410	397	439	411	680	842	10
AF.	445	397	460	411	680	842	10
Papiloma	466	397	511	411	680	842	10
oral.	517	397	539	411	680	842	10
Cient	545	397	570	411	680	842	10
Dent	576	397	599	411	680	842	10
2009;6:123-5.	371	410	439	424	680	842	10
58.	353	436	368	450	680	842	10
Kinast	371	436	401	450	680	842	10
Feliú	405	436	427	450	680	842	10
H.	431	436	442	450	680	842	10
Conviviendo	446	436	505	450	680	842	10
con	509	436	526	450	680	842	10
el	530	436	538	450	680	842	10
cancer.	542	436	576	450	680	842	10
Dis-	580	436	599	450	680	842	10
ponible	371	449	405	463	680	842	10
en	407	449	418	463	680	842	10
http://www.kinastchile.cl/ccc1_archivos/	420	449	599	463	680	842	10
image010.jpg.	371	462	440	476	680	842	10
59.	353	488	368	502	680	842	10
García-Pola	371	488	426	502	680	842	10
Vallejo	428	488	459	502	680	842	10
MJ,	461	488	478	502	680	842	10
García	481	488	511	502	680	842	10
Martín	514	488	544	502	680	842	10
JM.	546	488	563	502	680	842	10
Leuco-	566	488	599	502	680	842	10
plasia	371	501	398	515	680	842	10
oral.	402	501	423	515	680	842	10
Aten	427	501	448	515	680	842	10
Primaria	452	501	491	515	680	842	10
2002;29:39-49.	495	501	569	515	680	842	10
CORRESPONDENCIA	353	540	464	554	680	842	10
Myriam	353	566	388	580	680	842	10
Lucrecia	391	566	432	580	680	842	10
Medina	435	566	470	580	680	842	10
San	353	579	371	593	680	842	10
Lorenzo	375	579	413	593	680	842	10
534.	417	579	438	593	680	842	10
Resistencia	442	579	495	593	680	842	10
(Chaco).	498	579	539	593	680	842	10
Argentina.	353	592	402	606	680	842	10
C.P.	405	592	423	606	680	842	10
3500	426	592	451	606	680	842	10
Correo	353	605	384	619	680	842	10
electrónico:	386	605	439	619	680	842	10
dramyriammedina@yahoo.com.ar	442	605	599	619	680	842	10
