Neurocirugía	505	42	547	53	595	791	1
2009;	486	53	503	64	595	791	1
20:	505	53	515	64	595	791	1
567-570	519	53	545	64	595	791	1
Hematoma	54	80	120	99	595	791	1
epidural	123	80	174	99	595	791	1
secundario	178	80	243	99	595	791	1
al	246	80	257	99	595	791	1
empleo	261	80	304	99	595	791	1
de	307	80	321	99	595	791	1
cabezal	325	80	369	99	595	791	1
autoestático	372	80	444	99	595	791	1
en	447	80	461	99	595	791	1
un	465	80	480	99	595	791	1
adulto	484	80	522	99	595	791	1
R.	54	143	64	157	595	791	1
Serramito-García;	68	143	145	157	595	791	1
A.	149	143	159	157	595	791	1
Arcos-Algaba;	163	143	225	157	595	791	1
J.M.	230	143	249	157	595	791	1
Santín-Amo;	253	143	308	157	595	791	1
A.	312	143	322	157	595	791	1
García-Allut;	327	143	383	157	595	791	1
F.J.	388	143	402	157	595	791	1
Bandín-Diéguez	407	143	476	157	595	791	1
y	481	143	486	157	595	791	1
M.	491	143	503	157	595	791	1
Gelabert-	507	143	547	157	595	791	1
González	54	154	94	168	595	791	1
Servicio	54	176	82	187	595	791	1
de	85	176	94	187	595	791	1
Neurocirugía.	96	176	144	187	595	791	1
Hospital	147	176	176	187	595	791	1
Clínico	179	176	204	187	595	791	1
Universitario	207	176	253	187	595	791	1
de	255	176	264	187	595	791	1
Santiago	267	176	297	187	595	791	1
de	299	176	308	187	595	791	1
Compostela.	311	176	354	187	595	791	1
Departamento	357	176	405	187	595	791	1
de	408	176	416	187	595	791	1
Cirugía.	419	176	447	187	595	791	1
Universidad	450	176	492	187	595	791	1
de	495	176	503	187	595	791	1
Santiago	506	176	536	187	595	791	1
de	539	176	547	187	595	791	1
Compostela.	54	184	97	195	595	791	1
Resumen	54	230	93	243	595	791	1
PALABRAS	54	386	105	399	595	791	1
CLAVE:	107	386	142	399	595	791	1
Complicación.	144	386	203	399	595	791	1
Cabezal	205	386	237	399	595	791	1
autoestático.	239	386	289	399	595	791	1
Hematoma	54	398	98	411	595	791	1
epidural.	100	398	136	411	595	791	1
Ventriculostomía	138	398	206	411	595	791	1
endoscópica.	209	398	261	411	595	791	1
Epidural	54	422	92	435	595	791	1
haematoma	95	422	145	435	595	791	1
due	147	422	163	435	595	791	1
to	165	422	174	435	595	791	1
an	176	422	187	435	595	791	1
headrest	189	422	226	435	595	791	1
in	228	422	236	435	595	791	1
an	239	422	250	435	595	791	1
adult	252	422	274	435	595	791	1
Summary	54	446	96	459	595	791	1
KEY	54	578	74	591	595	791	1
WORDS:	77	578	116	591	595	791	1
Complication.	120	578	177	591	595	791	1
Endoscopic	180	578	227	591	595	791	1
third	231	578	249	591	595	791	1
ventricu-	253	578	289	591	595	791	1
lostomy.	54	590	88	603	595	791	1
Epidural	90	590	125	603	595	791	1
haematoma.	127	590	176	603	595	791	1
Headrest.	178	590	217	603	595	791	1
Introducción	54	614	109	627	595	791	1
Los	68	638	83	651	595	791	1
cabezales	87	638	126	651	595	791	1
autoestáticos	130	638	182	651	595	791	1
(de	187	638	199	651	595	791	1
pinchos)	204	638	238	651	595	791	1
constituyen	243	638	289	651	595	791	1
una	54	650	68	663	595	791	1
herramienta	71	650	119	663	595	791	1
fundamental	122	650	172	663	595	791	1
en	175	650	185	663	595	791	1
las	188	650	199	663	595	791	1
intervenciones	202	650	260	663	595	791	1
neuro-	263	650	289	663	595	791	1
quirúrgicas	54	662	99	675	595	791	1
craneales	103	662	140	675	595	791	1
al	144	662	151	675	595	791	1
permitir	155	662	187	675	595	791	1
una	191	662	206	675	595	791	1
fijación	210	662	240	675	595	791	1
estricta	244	662	273	675	595	791	1
del	277	662	289	675	595	791	1
cráneo	54	674	81	687	595	791	1
del	83	674	95	687	595	791	1
paciente.	98	674	134	687	595	791	1
Su	136	674	147	687	595	791	1
empleo	149	674	179	687	595	791	1
en	181	674	191	687	595	791	1
general	193	674	223	687	595	791	1
está	225	674	241	687	595	791	1
reservado	243	674	282	687	595	791	1
a	285	674	289	687	595	791	1
pacientes	54	686	91	699	595	791	1
mayores	93	686	127	699	595	791	1
de	130	686	139	699	595	791	1
2	141	686	146	699	595	791	1
años,	149	686	170	699	595	791	1
edad	172	686	191	699	595	791	1
en	193	686	203	699	595	791	1
la	205	686	212	699	595	791	1
que	214	686	229	699	595	791	1
el	231	686	238	699	595	791	1
cráneo	241	686	267	699	595	791	1
tiene	270	686	289	699	595	791	1
Recibido:	54	711	88	723	595	791	1
12-07-09.	90	712	123	723	595	791	1
Aceptado:	125	712	160	723	595	791	1
7-10-09	162	712	189	723	595	791	1
un	312	230	322	243	595	791	1
grosor	325	230	350	243	595	791	1
aceptable	353	230	391	243	595	791	1
para	394	230	411	243	595	791	1
evitar	414	230	437	243	595	791	1
la	440	230	447	243	595	791	1
penetración	450	230	497	243	595	791	1
intracraneal	500	230	547	243	595	791	1
de	312	242	321	255	595	791	1
alguno	324	242	351	255	595	791	1
de	354	242	364	255	595	791	1
los	366	242	378	255	595	791	1
pinchos	381	242	412	255	595	791	1
de	415	242	424	255	595	791	1
fijación.	427	242	460	255	595	791	1
Sin	462	242	476	255	595	791	1
embargo,	479	242	516	255	595	791	1
a	519	242	523	255	595	791	1
pesar	526	242	547	255	595	791	1
de	312	254	321	267	595	791	1
su	324	254	333	267	595	791	1
correcto	336	254	368	267	595	791	1
empleo	371	254	400	267	595	791	1
existen	403	254	431	267	595	791	1
una	434	254	449	267	595	791	1
serie	451	254	470	267	595	791	1
de	473	254	482	267	595	791	1
complicaciones	485	254	547	267	595	791	1
descritas	312	266	347	279	595	791	1
en	351	266	360	279	595	791	1
la	364	266	371	279	595	791	1
literatura	375	266	411	279	595	791	1
tanto	414	266	434	279	595	791	1
en	438	266	448	279	595	791	1
niños	451	266	473	279	595	791	1
como	477	266	499	279	595	791	1
en	503	266	512	279	595	791	1
adultos,	516	266	547	279	595	791	1
entre	312	278	332	291	595	791	1
las	335	278	346	291	595	791	1
que	349	278	363	291	595	791	1
se	366	278	375	291	595	791	1
incluyen	378	278	412	291	595	791	1
infecciones	415	278	461	291	595	791	1
en	464	278	473	291	595	791	1
el	476	278	483	291	595	791	1
punto	486	278	509	291	595	791	1
de	512	278	522	291	595	791	1
inser-	525	278	547	291	595	791	1
ción,	312	290	332	303	595	791	1
desplazamiento	335	290	397	303	595	791	1
durante	400	290	430	303	595	791	1
la	434	290	441	303	595	791	1
cirugía,	444	290	474	303	595	791	1
embolismo	478	290	522	303	595	791	1
aéreo	525	290	547	303	595	791	1
desde	312	302	335	315	595	791	1
la	339	302	346	315	595	791	1
herida	350	302	375	315	595	791	1
del	379	302	391	315	595	791	1
pincho	396	302	423	315	595	791	1
2	423	303	426	310	595	791	1
,	426	302	428	315	595	791	1
lesión	432	302	456	315	595	791	1
vascular	460	302	494	315	595	791	1
cutánea	498	302	528	315	595	791	1
con	533	302	547	315	595	791	1
hemorragia	312	314	357	327	595	791	1
o	361	314	366	327	595	791	1
formación	370	314	411	327	595	791	1
de	415	314	425	327	595	791	1
un	429	314	439	327	595	791	1
pseudoaneurisma	443	314	512	327	595	791	1
cutáneo	516	314	547	327	595	791	1
por	312	326	325	339	595	791	1
punción	328	326	360	339	595	791	1
de	363	326	372	339	595	791	1
un	375	326	385	339	595	791	1
vaso	388	326	406	339	595	791	1
del	409	326	421	339	595	791	1
cuero	423	326	446	339	595	791	1
cabelludo	448	326	487	339	595	791	1
6	487	327	490	334	595	791	1
o	493	326	498	339	595	791	1
penetración	500	326	547	339	595	791	1
intracraneal	312	338	359	351	595	791	1
del	363	338	375	351	595	791	1
pincho	379	338	406	351	595	791	1
sobre	409	338	431	351	595	791	1
todo	435	338	452	351	595	791	1
en	456	338	466	351	595	791	1
la	469	338	476	351	595	791	1
población	480	338	520	351	595	791	1
infan-	523	338	547	351	595	791	1
til	312	350	320	363	595	791	1
12	320	351	326	358	595	791	1
.	326	350	328	363	595	791	1
Presentamos	326	362	376	375	595	791	1
el	381	362	389	375	595	791	1
caso	394	362	412	375	595	791	1
de	417	362	426	375	595	791	1
un	431	362	441	375	595	791	1
paciente	446	362	480	375	595	791	1
adulto	485	362	510	375	595	791	1
que	515	362	529	375	595	791	1
fue	534	362	547	375	595	791	1
sometido	312	374	348	387	595	791	1
a	352	374	356	387	595	791	1
una	359	374	374	387	595	791	1
ventriculostomía	377	374	444	387	595	791	1
endoscópica	447	374	497	387	595	791	1
y	500	374	505	387	595	791	1
que	508	374	523	387	595	791	1
desa-	526	374	547	387	595	791	1
rrolló	312	386	334	399	595	791	1
en	336	386	346	399	595	791	1
el	348	386	355	399	595	791	1
postoperatorio	357	386	415	399	595	791	1
inmediato	417	386	457	399	595	791	1
un	459	386	469	399	595	791	1
hematoma	471	386	512	399	595	791	1
epidural	514	386	547	399	595	791	1
derivado	312	398	347	411	595	791	1
de	350	398	359	411	595	791	1
la	362	398	370	411	595	791	1
penetración	373	398	419	411	595	791	1
intracraneal	423	398	470	411	595	791	1
de	473	398	482	411	595	791	1
uno	485	398	500	411	595	791	1
de	504	398	513	411	595	791	1
los	516	398	528	411	595	791	1
pin-	531	398	547	411	595	791	1
chos	312	410	330	423	595	791	1
del	333	410	345	423	595	791	1
cabezal.	347	410	380	423	595	791	1
Caso	312	434	333	447	595	791	1
clínico	335	434	363	447	595	791	1
Paciente	326	458	360	471	595	791	1
varón	363	458	386	471	595	791	1
de	390	458	399	471	595	791	1
19	403	458	413	471	595	791	1
años	416	458	435	471	595	791	1
remitido	438	458	472	471	595	791	1
desde	476	458	498	471	595	791	1
un	502	458	512	471	595	791	1
hospital	515	458	547	471	595	791	1
comarcal	312	470	348	483	595	791	1
para	354	470	371	483	595	791	1
intervención	376	470	426	483	595	791	1
quirúrgica	432	470	473	483	595	791	1
por	478	470	491	483	595	791	1
hidrocefalia.	497	470	547	483	595	791	1
Presentaba	312	482	355	495	595	791	1
una	360	482	375	495	595	791	1
historia	380	482	410	495	595	791	1
de	416	482	425	495	595	791	1
aproximadamente	430	482	502	495	595	791	1
1	507	482	512	495	595	791	1
año	518	482	532	495	595	791	1
de	538	482	547	495	595	791	1
evolución	312	494	351	507	595	791	1
de	356	494	365	507	595	791	1
cefalea	370	494	398	507	595	791	1
hemicraneal	403	494	452	507	595	791	1
izquierda	456	494	493	507	595	791	1
que	498	494	513	507	595	791	1
empeo-	517	494	547	507	595	791	1
raba	312	506	329	519	595	791	1
con	332	506	347	519	595	791	1
los	350	506	362	519	595	791	1
esfuerzos.	365	506	406	519	595	791	1
En	409	506	420	519	595	791	1
las	424	506	435	519	595	791	1
últimas	438	506	467	519	595	791	1
semanas	471	506	505	519	595	791	1
la	508	506	515	519	595	791	1
cefalea	519	506	547	519	595	791	1
se	312	518	320	531	595	791	1
incrementó	324	518	369	531	595	791	1
en	372	518	382	531	595	791	1
intensidad	385	518	426	531	595	791	1
y	430	518	435	531	595	791	1
frecuencia.	438	518	482	531	595	791	1
La	486	518	496	531	595	791	1
exploración	500	518	547	531	595	791	1
neurológica	312	530	359	543	595	791	1
mostraba	361	530	398	543	595	791	1
únicamente	401	530	447	543	595	791	1
un	449	530	459	543	595	791	1
edema	461	530	488	543	595	791	1
de	490	530	499	543	595	791	1
papila	502	530	526	543	595	791	1
bila-	529	530	547	543	595	791	1
teral.	312	542	332	555	595	791	1
El	326	554	335	567	595	791	1
paciente	337	554	371	567	595	791	1
aporta	373	554	398	567	595	791	1
una	401	554	416	567	595	791	1
resonancia	418	554	461	567	595	791	1
magnética	464	554	505	567	595	791	1
(RM)	508	554	530	567	595	791	1
que	533	554	547	567	595	791	1
muestra	312	566	343	579	595	791	1
una	346	566	360	579	595	791	1
dilatación	362	566	402	579	595	791	1
ventricular	404	566	447	579	595	791	1
supratentorial	449	566	504	579	595	791	1
con	506	566	521	579	595	791	1
índice	523	566	547	579	595	791	1
de	312	578	321	591	595	791	1
Evans	325	578	349	591	595	791	1
de	353	578	363	591	595	791	1
0.43,	366	578	386	591	595	791	1
aclaramiento	390	578	442	591	595	791	1
periependimario	445	578	511	591	595	791	1
en	515	578	524	591	595	791	1
astas	528	578	547	591	595	791	1
frontales	312	590	347	603	595	791	1
y	350	590	355	603	595	791	1
una	357	590	372	603	595	791	1
pequeña	374	590	408	603	595	791	1
lesión	411	590	434	603	595	791	1
tectal	437	590	459	603	595	791	1
que	462	590	476	603	595	791	1
no	479	590	489	603	595	791	1
se	492	590	500	603	595	791	1
modificaba	503	590	547	603	595	791	1
con	312	602	326	615	595	791	1
contraste.	329	602	367	615	595	791	1
El	370	602	379	615	595	791	1
cuarto	381	602	406	615	595	791	1
ventrículo	409	602	449	615	595	791	1
era	452	602	464	615	595	791	1
normal	466	602	495	615	595	791	1
(Figura	497	602	527	615	595	791	1
1).	529	602	540	615	595	791	1
Con	326	614	342	627	595	791	1
el	349	614	356	627	595	791	1
diagnóstico	362	614	408	627	595	791	1
de	414	614	424	627	595	791	1
estenosis	430	614	466	627	595	791	1
del	472	614	485	627	595	791	1
acueducto	491	614	531	627	595	791	1
de	538	614	547	627	595	791	1
Silvio	312	626	336	639	595	791	1
se	340	626	348	639	595	791	1
realizó	352	626	379	639	595	791	1
a	383	626	387	639	595	791	1
través	391	626	415	639	595	791	1
de	419	626	428	639	595	791	1
un	432	626	442	639	595	791	1
agujero	446	626	476	639	595	791	1
de	480	626	489	639	595	791	1
trépano	493	626	523	639	595	791	1
fron-	527	626	547	639	595	791	1
tal	312	638	322	651	595	791	1
derecho,	330	638	364	651	595	791	1
una	372	638	386	651	595	791	1
ventriculocisternostomía	394	638	493	651	595	791	1
premamilar	501	638	547	651	595	791	1
endoscópica	312	650	361	663	595	791	1
según	364	650	387	663	595	791	1
la	390	650	397	663	595	791	1
técnica	400	650	428	663	595	791	1
habtiual	431	650	463	663	595	791	1
3	463	651	466	658	595	791	1
.	466	650	468	663	595	791	1
Para	471	650	489	663	595	791	1
la	491	650	498	663	595	791	1
inmoviliza-	501	650	547	663	595	791	1
ción	312	662	329	675	595	791	1
de	332	662	341	675	595	791	1
la	344	662	351	675	595	791	1
cabeza	354	662	381	675	595	791	1
se	384	662	392	675	595	791	1
empleó	395	662	424	675	595	791	1
un	427	662	437	675	595	791	1
cabezal	440	662	470	675	595	791	1
de	473	662	482	675	595	791	1
Mayfield	485	662	521	675	595	791	1
(Ohio	524	662	547	675	595	791	1
Medical	312	674	345	687	595	791	1
Instrument	349	674	393	687	595	791	1
Co,	398	674	412	687	595	791	1
Inc.,	416	674	434	687	595	791	1
Cincinnati,	439	674	483	687	595	791	1
Oh,	488	674	503	687	595	791	1
USA).	508	674	533	687	595	791	1
El	538	674	547	687	595	791	1
postoperatorio	312	686	370	699	595	791	1
inmediato	372	686	412	699	595	791	1
transcurre	414	686	454	699	595	791	1
sin	457	686	468	699	595	791	1
incidencias	471	686	516	699	595	791	1
aunque	518	686	547	699	595	791	1
el	312	698	319	711	595	791	1
paciente	322	698	355	711	595	791	1
aquejaba	358	698	393	711	595	791	1
cefalea.	396	698	427	711	595	791	1
A	429	698	436	711	595	791	1
las	438	698	450	711	595	791	1
48	452	698	462	711	595	791	1
horas	465	698	487	711	595	791	1
de	489	698	499	711	595	791	1
la	502	698	509	711	595	791	1
cirugía	512	698	539	711	595	791	1
y	542	698	547	711	595	791	1
previa	312	710	337	723	595	791	1
al	339	710	347	723	595	791	1
alta	349	710	364	723	595	791	1
hospitalaria	366	710	413	723	595	791	1
programada	415	710	463	723	595	791	1
se	466	710	474	723	595	791	1
realizó	476	710	504	723	595	791	1
una	506	710	521	723	595	791	1
nueva	523	710	547	723	595	791	1
567	532	749	547	762	595	791	1
Neurocirugía	499	57	541	68	595	791	2
2009;	482	68	499	79	595	791	2
20:	501	68	512	79	595	791	2
567-570	514	68	541	79	595	791	2
Serramito-García	48	68	104	79	595	791	2
y	106	68	110	79	595	791	2
col	112	68	122	79	595	791	2
Figura	48	338	74	351	595	791	2
1.	77	338	84	351	595	791	2
RM	87	338	101	351	595	791	2
preoperatoria	104	338	159	351	595	791	2
mostrando	162	338	205	351	595	791	2
la	207	338	215	351	595	791	2
dilatación	218	338	258	351	595	791	2
ventricular	261	338	305	351	595	791	2
supratentorial.	308	338	367	351	595	791	2
Figura	400	566	426	579	595	791	2
2.	433	566	440	579	595	791	2
RM	448	566	462	579	595	791	2
postventriculosto-	469	566	541	579	595	791	2
mía:	400	578	418	591	595	791	2
hematoma	423	578	465	591	595	791	2
epidural	470	578	504	591	595	791	2
parietal	510	578	541	591	595	791	2
izquierdo	400	590	437	603	595	791	2
con	441	590	456	603	595	791	2
moderado	460	590	500	603	595	791	2
efecto	504	590	528	603	595	791	2
de	532	590	541	603	595	791	2
masa	400	602	421	615	595	791	2
sobre	423	602	445	615	595	791	2
el	448	602	455	615	595	791	2
ventrículo	457	602	498	615	595	791	2
lateral.	500	602	530	615	595	791	2
RM	48	626	64	639	595	791	2
en	67	626	76	639	595	791	2
la	80	626	87	639	595	791	2
que	90	626	105	639	595	791	2
llama	108	626	130	639	595	791	2
la	133	626	141	639	595	791	2
atención	144	626	178	639	595	791	2
la	181	626	188	639	595	791	2
presencia	191	626	229	639	595	791	2
de	232	626	242	639	595	791	2
un	245	626	255	639	595	791	2
hema-	258	626	283	639	595	791	2
toma	48	638	68	651	595	791	2
epidural	71	638	104	651	595	791	2
de	106	638	116	651	595	791	2
localización	118	638	167	651	595	791	2
parietal	169	638	199	651	595	791	2
izquierda	202	638	239	651	595	791	2
con	242	638	256	651	595	791	2
efecto	259	638	283	651	595	791	2
de	48	650	58	663	595	791	2
masa	60	650	81	663	595	791	2
sobre	83	650	105	663	595	791	2
el	107	650	115	663	595	791	2
ventrículo	117	650	158	663	595	791	2
lateral	160	650	185	663	595	791	2
ipsilateral	188	650	227	663	595	791	2
(Figura	230	650	259	663	595	791	2
2).	261	650	272	663	595	791	2
Seguidamente	62	662	119	675	595	791	2
se	125	662	133	675	595	791	2
practicó	139	662	171	675	595	791	2
una	178	662	192	675	595	791	2
craneotomía	198	662	247	675	595	791	2
parietal	253	662	283	675	595	791	2
izquierda,	48	674	88	687	595	791	2
observándose	90	674	145	687	595	791	2
como	147	674	170	687	595	791	2
existía	172	674	198	687	595	791	2
una	201	674	215	687	595	791	2
perforación	218	674	264	687	595	791	2
que	269	674	283	687	595	791	2
atravesaba	48	686	90	699	595	791	2
la	93	686	100	699	595	791	2
totalidad	102	686	137	699	595	791	2
del	139	686	151	699	595	791	2
hueso	153	686	177	699	595	791	2
sin	179	686	191	699	595	791	2
afectar	193	686	220	699	595	791	2
a	222	686	227	699	595	791	2
la	229	686	236	699	595	791	2
duramadre.	238	686	283	699	595	791	2
Se	48	698	58	711	595	791	2
procedió	61	698	96	711	595	791	2
al	98	698	105	711	595	791	2
drenaje	108	698	137	711	595	791	2
del	140	698	152	711	595	791	2
hematoma	155	698	196	711	595	791	2
y	199	698	204	711	595	791	2
a	206	698	211	711	595	791	2
la	213	698	221	711	595	791	2
coagulación	223	698	271	711	595	791	2
de	274	698	283	711	595	791	2
una	48	710	63	723	595	791	2
pequeña	66	710	99	723	595	791	2
arteria	102	710	128	723	595	791	2
dural	131	710	152	723	595	791	2
sangrante.	155	710	196	723	595	791	2
El	199	710	208	723	595	791	2
paciente	211	710	245	723	595	791	2
fue	248	710	261	723	595	791	2
dado	264	710	283	723	595	791	2
568	48	748	63	761	595	791	2
de	306	626	316	639	595	791	2
alta	319	626	333	639	595	791	2
a	336	626	341	639	595	791	2
los	344	626	356	639	595	791	2
6	359	626	364	639	595	791	2
días	367	626	383	639	595	791	2
aquejando	386	626	428	639	595	791	2
únicamente	431	626	477	639	595	791	2
cierto	480	626	503	639	595	791	2
grado	506	626	529	639	595	791	2
de	532	626	541	639	595	791	2
cefalea.	306	638	337	651	595	791	2
Al	339	638	349	651	595	791	2
año	352	638	366	651	595	791	2
de	369	638	378	651	595	791	2
la	381	638	388	651	595	791	2
cirugía	390	638	418	651	595	791	2
se	421	638	429	651	595	791	2
encuentra	432	638	470	651	595	791	2
asintomático	473	638	524	651	595	791	2
y	527	638	532	651	595	791	2
la	534	638	541	651	595	791	2
lesión	306	650	330	663	595	791	2
tectal	333	650	354	663	595	791	2
no	357	650	367	663	595	791	2
muestra	369	650	401	663	595	791	2
cambios	403	650	437	663	595	791	2
en	439	650	449	663	595	791	2
los	451	650	463	663	595	791	2
estudios	465	650	498	663	595	791	2
de	501	650	510	663	595	791	2
RM.	513	650	531	663	595	791	2
Discusión	306	674	347	687	595	791	2
Los	320	698	335	711	595	791	2
cabezales	339	698	377	711	595	791	2
autoestáticos	381	698	432	711	595	791	2
de	436	698	445	711	595	791	2
inmovilización	449	698	509	711	595	791	2
craneal	513	698	541	711	595	791	2
constituyen	306	710	352	723	595	791	2
una	355	710	370	723	595	791	2
herramienta	373	710	421	723	595	791	2
imprescindible	424	710	483	723	595	791	2
en	487	710	496	723	595	791	2
la	499	710	507	723	595	791	2
práctica	510	710	541	723	595	791	2
Neurocirugía	505	57	547	68	595	791	3
2009;	487	68	505	79	595	791	3
20:	507	68	517	79	595	791	3
567-570	519	68	545	79	595	791	3
Hematoma	54	68	89	79	595	791	3
epidural	91	68	117	79	595	791	3
secundario	119	68	154	79	595	791	3
al	156	68	162	79	595	791	3
empleo	164	68	187	79	595	791	3
de	189	68	197	79	595	791	3
cabezal	199	68	223	79	595	791	3
autoestático	225	68	263	79	595	791	3
en	265	68	272	79	595	791	3
un	274	68	282	79	595	791	3
adulto	284	68	304	79	595	791	3
Tabla	285	98	309	111	595	791	3
1	311	98	316	111	595	791	3
Sumario	99	110	136	123	595	791	3
de	138	110	148	123	595	791	3
casos	151	110	173	123	595	791	3
publicados	176	110	222	123	595	791	3
con	224	110	239	123	595	791	3
complicaciones	242	110	306	123	595	791	3
derivadas	309	110	350	123	595	791	3
del	353	110	366	123	595	791	3
empleo	368	110	399	123	595	791	3
del	401	110	414	123	595	791	3
cabezal	416	110	448	123	595	791	3
autoestático	451	110	502	123	595	791	3
Caso	58	135	77	147	595	791	3
Edad	126	135	146	147	595	791	3
Sexo	126	147	144	159	595	791	3
Diagnóstico	162	135	207	147	595	791	3
Cabezudo	58	170	97	183	595	791	3
et	59	182	66	195	595	791	3
al	69	182	76	195	595	791	3
2	76	183	79	190	595	791	3
27/V	126	170	146	183	595	791	3
Hemangio-	162	170	207	183	595	791	3
blastoma	162	182	198	195	595	791	3
de	162	194	171	207	595	791	3
cerebelo	174	194	208	207	595	791	3
De	59	218	71	231	595	791	3
Lange	73	218	98	231	595	791	3
et	59	230	66	243	595	791	3
al	69	230	76	243	595	791	3
4	76	231	79	238	595	791	3
77/V	126	218	146	231	595	791	3
Fernández	59	266	101	279	595	791	3
et	59	278	66	291	595	791	3
al	69	278	76	291	595	791	3
6	76	279	79	286	595	791	3
HIC	236	135	253	147	595	791	3
Complicación	270	135	323	147	595	791	3
Momento	342	135	379	147	595	791	3
del	381	135	393	147	595	791	3
diagnóstico	342	147	385	159	595	791	3
de	414	147	423	159	595	791	3
alarma	425	147	453	159	595	791	3
Tratamiento	486	135	534	147	595	791	3
?	239	170	243	183	595	791	3
Embolismo	270	170	316	183	595	791	3
aéreo	270	182	292	195	595	791	3
Intraoperatorio	342	170	398	183	595	791	3
Registro	414	170	448	183	595	791	3
con	414	182	428	195	595	791	3
Doppler	431	182	464	195	595	791	3
Sutura	486	170	512	183	595	791	3
herida	514	170	539	183	595	791	3
cutánea	486	182	516	195	595	791	3
y	519	182	524	195	595	791	3
ex-	526	182	539	195	595	791	3
tracción	486	194	515	207	595	791	3
del	517	194	528	207	595	791	3
aire	530	194	544	207	595	791	3
Metástasis.	162	218	207	231	595	791	3
parieto-	162	230	193	243	595	791	3
occipital	162	242	196	255	595	791	3
Si	236	218	245	231	595	791	3
Embolismo	270	218	316	231	595	791	3
aéreo	270	230	292	243	595	791	3
Intraoperatorio	342	218	398	231	595	791	3
Registro	414	218	448	231	595	791	3
con	414	230	428	243	595	791	3
Doppler	431	230	464	243	595	791	3
Sutura	486	218	512	231	595	791	3
herida	514	218	539	231	595	791	3
cutánea	488	230	519	243	595	791	3
51/V	126	266	146	279	595	791	3
Aneurisma	162	266	206	279	595	791	3
ACoA	161	278	187	291	595	791	3
No	236	266	249	279	595	791	3
Aneurisma	270	266	311	279	595	791	3
arteria	270	278	294	291	595	791	3
temporal	270	290	303	303	595	791	3
superficial	270	302	309	315	595	791	3
5	342	266	347	279	595	791	3
semanas	349	266	383	279	595	791	3
Masa	414	266	436	279	595	791	3
pulsátil	438	266	467	279	595	791	3
en	414	278	423	291	595	791	3
cuero	426	278	448	291	595	791	3
cabelludo	413	290	452	303	595	791	3
Resección	486	266	527	279	595	791	3
quirúrgica	488	278	529	291	595	791	3
Medina	59	326	89	339	595	791	3
et	59	338	66	351	595	791	3
al	69	338	76	351	595	791	3
9	76	339	79	346	595	791	3
13/V	126	326	146	339	595	791	3
Quiste	162	326	188	339	595	791	3
supratentorial	162	338	214	351	595	791	3
Si	236	326	245	339	595	791	3
Hematoma	270	326	314	339	595	791	3
epidural	270	338	303	351	595	791	3
Intraoperatorio	342	326	398	339	595	791	3
Edema	414	326	441	339	595	791	3
cerebral	443	326	473	339	595	791	3
Craneotomía	486	326	538	339	595	791	3
y	486	338	491	351	595	791	3
evacuación	493	338	538	351	595	791	3
del	486	350	498	363	595	791	3
hematoma	501	350	542	363	595	791	3
Erbayraktar	58	374	104	387	595	791	3
et	59	386	66	399	595	791	3
al	69	386	76	399	595	791	3
5	76	387	79	394	595	791	3
23/V	126	374	146	387	595	791	3
Adenoma	162	374	201	387	595	791	3
hipófisis	162	386	196	399	595	791	3
No	236	374	249	387	595	791	3
Fractura	270	374	303	387	595	791	3
craneal	270	386	299	399	595	791	3
+	301	386	307	399	595	791	3
epidural	270	398	303	411	595	791	3
Intraoperatorio	342	374	398	387	595	791	3
Edema	414	374	441	387	595	791	3
cerebral	443	374	473	387	595	791	3
e	414	386	418	399	595	791	3
hipertensión	421	386	470	399	595	791	3
intracraneal	414	398	461	411	595	791	3
Craneotomía	486	374	538	387	595	791	3
y	488	386	493	399	595	791	3
evacuación	496	386	541	399	595	791	3
del	488	398	501	411	595	791	3
epidural	503	398	536	411	595	791	3
Sade	59	422	78	435	595	791	3
y	81	422	86	435	595	791	3
Mohr	59	434	81	447	595	791	3
10	81	435	87	442	595	791	3
24/V	126	422	146	435	595	791	3
Meningioma	162	422	213	435	595	791	3
supratentorial	162	434	214	447	595	791	3
Si	236	422	245	435	595	791	3
Fractura	270	422	301	435	595	791	3
deprimida	270	434	308	447	595	791	3
+	310	434	316	447	595	791	3
epidural	270	446	303	459	595	791	3
6	342	422	347	435	595	791	3
horas	349	422	371	435	595	791	3
Crisis.	414	422	440	435	595	791	3
Derterioro	414	434	456	447	595	791	3
neurológico	414	446	462	459	595	791	3
Craneotomía	486	422	538	435	595	791	3
y	486	434	491	447	595	791	3
evacuación	493	434	538	447	595	791	3
del	486	446	498	459	595	791	3
epidural	501	446	533	459	595	791	3
Yan	58	470	74	483	595	791	3
13	74	471	80	478	595	791	3
15/V	126	470	146	483	595	791	3
Plexopapiloma	162	470	219	483	595	791	3
de	162	482	171	495	595	791	3
IV	173	482	184	495	595	791	3
ventrículo	185	482	224	495	595	791	3
Si	236	470	245	483	595	791	3
Fractura	270	470	303	483	595	791	3
deprimida	270	482	310	495	595	791	3
+	313	482	319	495	595	791	3
hematoma	270	494	312	507	595	791	3
epidural	270	506	303	519	595	791	3
6	342	470	347	483	595	791	3
horas	349	470	371	483	595	791	3
Hematoma	416	470	460	483	595	791	3
epidural	416	482	449	495	595	791	3
Craneotomía	486	470	537	483	595	791	3
y	539	470	544	483	595	791	3
evacuación	486	482	530	495	595	791	3
del	532	482	544	495	595	791	3
epidural	486	494	519	507	595	791	3
HIC:	54	531	72	543	595	791	3
hipertensión	74	531	119	543	595	791	3
intracraneal	121	531	163	543	595	791	3
neuroquirúrgica	54	554	118	567	595	791	3
actual.	121	554	148	567	595	791	3
Su	152	554	162	567	595	791	3
empleo	166	554	195	567	595	791	3
permite	199	554	230	567	595	791	3
una	234	554	248	567	595	791	3
inmovili-	252	554	289	567	595	791	3
zación	54	566	80	579	595	791	3
absoluta	84	566	118	579	595	791	3
de	122	566	131	579	595	791	3
la	136	566	143	579	595	791	3
cabeza	147	566	174	579	595	791	3
y	179	566	184	579	595	791	3
evita	188	566	207	579	595	791	3
las	212	566	223	579	595	791	3
complicaciones	227	566	289	579	595	791	3
cutáneas	54	578	88	591	595	791	3
(escaras)	92	578	127	591	595	791	3
y	131	578	136	591	595	791	3
oculares	139	578	173	591	595	791	3
que	176	578	191	591	595	791	3
se	194	578	202	591	595	791	3
producían	206	578	246	591	595	791	3
cuando	250	578	278	591	595	791	3
la	282	578	289	591	595	791	3
cabeza	54	590	81	603	595	791	3
se	83	590	92	603	595	791	3
apoyaba	94	590	127	603	595	791	3
durante	130	590	160	603	595	791	3
largos	162	590	186	603	595	791	3
períodos	189	590	223	603	595	791	3
de	226	590	235	603	595	791	3
tiempo	237	590	265	603	595	791	3
sobre	267	590	289	603	595	791	3
un	54	602	64	615	595	791	3
cabezal	66	602	96	615	595	791	3
de	99	602	108	615	595	791	3
herradura.	111	602	152	615	595	791	3
Las	68	614	82	627	595	791	3
complicaciones	87	614	149	627	595	791	3
más	153	614	169	627	595	791	3
graves	174	614	200	627	595	791	3
descritas	204	614	239	627	595	791	3
incluyen	243	614	278	627	595	791	3
la	282	614	289	627	595	791	3
fractura	54	626	85	639	595	791	3
hundimiento	90	626	141	639	595	791	3
del	146	626	158	639	595	791	3
cráneo,	163	626	192	639	595	791	3
la	197	626	204	639	595	791	3
perforación	209	626	255	639	595	791	3
craneal	260	626	289	639	595	791	3
con	54	638	68	651	595	791	3
lesión	72	638	96	651	595	791	3
sobre	100	638	122	651	595	791	3
la	125	638	133	651	595	791	3
duramadre	137	638	179	651	595	791	3
y	183	638	188	651	595	791	3
cerebro	192	638	222	651	595	791	3
y	226	638	231	651	595	791	3
están	235	638	255	651	595	791	3
ceñidas	259	638	289	651	595	791	3
casi	54	650	69	663	595	791	3
siempre	75	650	106	663	595	791	3
a	112	650	116	663	595	791	3
pacientes	122	650	159	663	595	791	3
infantiles,	164	650	204	663	595	791	3
siendo	209	650	235	663	595	791	3
excepciona-	241	650	289	663	595	791	3
les	54	662	65	675	595	791	3
en	70	662	79	675	595	791	3
adultos	84	662	113	675	595	791	3
10	113	663	119	670	595	791	3
.	119	662	121	675	595	791	3
Aunque	125	662	157	675	595	791	3
existen	162	662	190	675	595	791	3
pinchos	195	662	226	675	595	791	3
de	231	662	240	675	595	791	3
cabezal	245	662	275	675	595	791	3
de	280	662	289	675	595	791	3
pequeño	54	674	88	687	595	791	3
tamaño,	90	674	122	687	595	791	3
específicos	124	674	168	687	595	791	3
para	170	674	187	687	595	791	3
los	190	674	201	687	595	791	3
pacientes	203	674	241	687	595	791	3
pediátricos,	243	674	289	687	595	791	3
y	54	686	59	699	595	791	3
algunas	62	686	93	699	595	791	3
ayudas	96	686	124	699	595	791	3
técnicas	127	686	159	699	595	791	3
para	163	686	180	699	595	791	3
minimizar	183	686	224	699	595	791	3
su	228	686	236	699	595	791	3
efecto	240	686	264	699	595	791	3
sobre	267	686	289	699	595	791	3
el	54	698	61	711	595	791	3
cráneo	64	698	91	711	595	791	3
infantil	94	698	122	711	595	791	3
1,11	122	699	132	706	595	791	3
,	132	698	135	711	595	791	3
su	138	698	147	711	595	791	3
empleo	150	698	179	711	595	791	3
por	182	698	195	711	595	791	3
debajo	198	698	225	711	595	791	3
de	228	698	237	711	595	791	3
los	240	698	252	711	595	791	3
2-3	255	698	268	711	595	791	3
años	271	698	289	711	595	791	3
debe	54	710	73	723	595	791	3
realizarse	77	710	115	723	595	791	3
con	119	710	133	723	595	791	3
estricto	137	710	167	723	595	791	3
cuidado	170	710	202	723	595	791	3
ya	206	710	215	723	595	791	3
que	219	710	234	723	595	791	3
el	238	710	245	723	595	791	3
cráneo	249	710	275	723	595	791	3
no	279	710	289	723	595	791	3
soporta	312	554	341	567	595	791	3
la	346	554	353	567	595	791	3
presión	358	554	387	567	595	791	3
de	391	554	401	567	595	791	3
los	405	554	417	567	595	791	3
fijadores,	422	554	459	567	595	791	3
existiendo	463	554	504	567	595	791	3
riesgo	509	554	533	567	595	791	3
de	538	554	547	567	595	791	3
lesión	312	566	336	579	595	791	3
ósea	339	566	356	579	595	791	3
e	359	566	364	579	595	791	3
intracaneal	367	566	411	579	595	791	3
8	411	567	413	574	595	791	3
.	413	566	416	579	595	791	3
En	419	566	430	579	595	791	3
la	433	566	440	579	595	791	3
reciente	443	566	475	579	595	791	3
revisión	478	566	510	579	595	791	3
de	513	566	522	579	595	791	3
Vitali	525	566	547	579	595	791	3
y	312	578	317	591	595	791	3
Steinbock	320	578	360	591	595	791	3
12	360	579	366	586	595	791	3
sobre	368	578	390	591	595	791	3
una	393	578	407	591	595	791	3
población	410	578	450	591	595	791	3
pediátrica	453	578	492	591	595	791	3
de	495	578	505	591	595	791	3
766	508	578	523	591	595	791	3
niños	525	578	547	591	595	791	3
intervenidos	312	590	361	603	595	791	3
empleando	365	590	409	603	595	791	3
un	413	590	423	603	595	791	3
cabezal	427	590	457	603	595	791	3
de	461	590	471	603	595	791	3
Mayfiled,	475	590	514	603	595	791	3
presen-	518	590	547	603	595	791	3
taron	312	602	332	615	595	791	3
5	336	602	341	615	595	791	3
casos	344	602	365	615	595	791	3
(0.65%)	369	602	401	615	595	791	3
de	404	602	414	615	595	791	3
lesión	417	602	441	615	595	791	3
ósea	444	602	462	615	595	791	3
craneal	465	602	494	615	595	791	3
y	497	602	502	615	595	791	3
hematoma	505	602	547	615	595	791	3
epidural,	312	614	347	627	595	791	3
estando	351	614	381	627	595	791	3
la	385	614	392	627	595	791	3
edad	395	614	414	627	595	791	3
de	418	614	427	627	595	791	3
los	431	614	443	627	595	791	3
niños	446	614	468	627	595	791	3
comprendida	471	614	524	627	595	791	3
entre	527	614	547	627	595	791	3
2.7	312	626	324	639	595	791	3
y	327	626	332	639	595	791	3
6.6	334	626	346	639	595	791	3
años.	349	626	370	639	595	791	3
En	372	626	383	639	595	791	3
esta	385	626	401	639	595	791	3
serie,	403	626	425	639	595	791	3
en	427	626	437	639	595	791	3
tres	439	626	453	639	595	791	3
casos	456	626	477	639	595	791	3
el	480	626	487	639	595	791	3
diagnóstico	489	626	535	639	595	791	3
de	538	626	547	639	595	791	3
la	312	638	319	651	595	791	3
fractura	322	638	353	651	595	791	3
se	357	638	365	651	595	791	3
realizó	368	638	396	651	595	791	3
en	399	638	408	651	595	791	3
el	412	638	419	651	595	791	3
momento	422	638	460	651	595	791	3
de	463	638	473	651	595	791	3
aplicar	476	638	503	651	595	791	3
el	507	638	514	651	595	791	3
cabezal	517	638	547	651	595	791	3
y	312	650	317	663	595	791	3
en	321	650	330	663	595	791	3
los	334	650	346	663	595	791	3
otros	350	650	370	663	595	791	3
dos	373	650	387	663	595	791	3
casos	391	650	413	663	595	791	3
el	417	650	424	663	595	791	3
diagnóstico	428	650	474	663	595	791	3
fue	478	650	491	663	595	791	3
precedido	494	650	534	663	595	791	3
de	538	650	547	663	595	791	3
un	312	662	322	675	595	791	3
deterioro	325	662	361	675	595	791	3
neurológico	365	662	413	675	595	791	3
del	416	662	428	675	595	791	3
paciente.	432	662	468	675	595	791	3
En	471	662	482	675	595	791	3
la	486	662	493	675	595	791	3
serie	497	662	516	675	595	791	3
de	519	662	529	675	595	791	3
Lee	532	662	547	675	595	791	3
et	312	674	319	687	595	791	3
al	322	674	329	687	595	791	3
7	329	675	332	682	595	791	3
,	332	674	335	687	595	791	3
tienen	338	674	362	687	595	791	3
5	365	674	370	687	595	791	3
pacientes	373	674	410	687	595	791	3
con	414	674	428	687	595	791	3
complicaciones	431	674	493	687	595	791	3
derivadas	496	674	535	687	595	791	3
de	538	674	547	687	595	791	3
los	312	686	323	699	595	791	3
pinchos,	326	686	360	699	595	791	3
aunque	363	686	392	699	595	791	3
se	395	686	403	699	595	791	3
trata	406	686	424	699	595	791	3
de	427	686	436	699	595	791	3
pacientes	439	686	476	699	595	791	3
de	479	686	489	699	595	791	3
más	492	686	508	699	595	791	3
edad	511	686	530	699	595	791	3
que	533	686	547	699	595	791	3
los	312	698	323	711	595	791	3
de	326	698	336	711	595	791	3
Vitali	338	698	360	711	595	791	3
y	363	698	368	711	595	791	3
Steinbok	371	698	406	711	595	791	3
12	406	699	412	706	595	791	3
entre	415	698	435	711	595	791	3
3	437	698	442	711	595	791	3
y	445	698	450	711	595	791	3
8	453	698	458	711	595	791	3
años.	460	698	481	711	595	791	3
En	484	698	495	711	595	791	3
cuatro	498	698	523	711	595	791	3
casos	525	698	547	711	595	791	3
la	312	710	319	723	595	791	3
complicación	322	710	375	723	595	791	3
fue	378	710	391	723	595	791	3
detectada	393	710	431	723	595	791	3
en	434	710	443	723	595	791	3
el	446	710	453	723	595	791	3
momento	455	710	493	723	595	791	3
de	496	710	505	723	595	791	3
colocar	508	710	537	723	595	791	3
el	540	710	547	723	595	791	3
569	531	748	546	761	595	791	3
Serramito-García	48	68	104	79	595	791	4
y	106	68	110	79	595	791	4
col	112	68	122	79	595	791	4
cabezal	48	86	78	99	595	791	4
antes	83	86	103	99	595	791	4
de	106	86	115	99	595	791	4
iniciar	118	86	143	99	595	791	4
la	146	86	153	99	595	791	4
cirugía:	155	86	186	99	595	791	4
en	188	86	198	99	595	791	4
3	200	86	205	99	595	791	4
casos	207	86	229	99	595	791	4
se	231	86	240	99	595	791	4
detectó	242	86	271	99	595	791	4
un	273	86	283	99	595	791	4
hundimiento	48	98	99	111	595	791	4
en	101	98	110	111	595	791	4
el	112	98	120	111	595	791	4
momento	122	98	159	111	595	791	4
de	161	98	171	111	595	791	4
cerrar	173	98	196	111	595	791	4
el	198	98	205	111	595	791	4
cabezal	208	98	237	111	595	791	4
y	240	98	245	111	595	791	4
en	247	98	256	111	595	791	4
el	258	98	265	111	595	791	4
otro	267	98	283	111	595	791	4
caso	48	110	66	123	595	791	4
se	69	110	77	123	595	791	4
observó	80	110	112	123	595	791	4
que	115	110	130	123	595	791	4
el	133	110	140	123	595	791	4
pincho	143	110	170	123	595	791	4
penetraba	173	110	212	123	595	791	4
en	215	110	225	123	595	791	4
exceso	228	110	255	123	595	791	4
dentro	258	110	283	123	595	791	4
del	48	122	60	135	595	791	4
cráneo.	64	122	93	135	595	791	4
Los	96	122	111	135	595	791	4
cuatro	114	122	139	135	595	791	4
pacientes	143	122	180	135	595	791	4
tuvieron	183	122	216	135	595	791	4
que	220	122	234	135	595	791	4
ser	237	122	249	135	595	791	4
interve-	252	122	283	135	595	791	4
nidos	48	134	70	147	595	791	4
para	74	134	92	147	595	791	4
la	96	134	103	147	595	791	4
corrección	108	134	150	147	595	791	4
del	154	134	167	147	595	791	4
hundimiento;	171	134	224	147	595	791	4
en	229	134	238	147	595	791	4
tres	243	134	257	147	595	791	4
casos	262	134	283	147	595	791	4
observaron	48	146	93	159	595	791	4
lesión	96	146	120	159	595	791	4
dural	123	146	143	159	595	791	4
y	146	146	151	159	595	791	4
cortical	155	146	185	159	595	791	4
y	188	146	193	159	595	791	4
en	196	146	205	159	595	791	4
el	208	146	216	159	595	791	4
niño	219	146	236	159	595	791	4
restante,	240	146	273	159	595	791	4
la	276	146	283	159	595	791	4
fractura	48	158	79	171	595	791	4
se	82	158	90	171	595	791	4
diagnosticó	93	158	139	171	595	791	4
en	141	158	151	171	595	791	4
un	153	158	163	171	595	791	4
control	166	158	194	171	595	791	4
postoperatorio.	196	158	257	171	595	791	4
En	62	170	73	183	595	791	4
pacientes	75	170	112	183	595	791	4
adultos	114	170	143	183	595	791	4
este	144	170	160	183	595	791	4
tipo	162	170	177	183	595	791	4
de	179	170	188	183	595	791	4
complicaciones	190	170	252	183	595	791	4
es	254	170	262	183	595	791	4
poco	264	170	283	183	595	791	4
habitual	48	182	80	195	595	791	4
y	82	182	87	195	595	791	4
en	89	182	99	195	595	791	4
nuestra	101	182	130	195	595	791	4
revisión	132	182	164	195	595	791	4
únicamente	166	182	212	195	595	791	4
hemos	214	182	240	195	595	791	4
localizado	242	182	283	195	595	791	4
7	48	194	53	207	595	791	4
casos	56	194	77	207	595	791	4
de	80	194	89	207	595	791	4
complicaciones	92	194	154	207	595	791	4
graves	157	194	183	207	595	791	4
entre	185	194	205	207	595	791	4
las	208	194	219	207	595	791	4
que	221	194	236	207	595	791	4
se	238	194	247	207	595	791	4
incluyen	249	194	283	207	595	791	4
casos	48	206	70	219	595	791	4
de	72	206	82	219	595	791	4
embolismo	84	206	128	219	595	791	4
aéreo	131	206	152	219	595	791	4
2,4,5	152	207	164	214	595	791	4
,	164	206	167	219	595	791	4
hematoma	169	206	211	219	595	791	4
epidural	213	206	246	219	595	791	4
13	246	207	252	214	595	791	4
y	254	206	259	219	595	791	4
aneu-	261	206	283	219	595	791	4
risma	48	218	70	231	595	791	4
traumático	73	218	116	231	595	791	4
de	119	218	128	231	595	791	4
arteria	131	218	156	231	595	791	4
temporal	159	218	195	231	595	791	4
superficial	197	218	239	231	595	791	4
6	239	219	242	226	595	791	4
(Tabla	245	218	270	231	595	791	4
1).	273	218	283	231	595	791	4
Esta	48	230	65	243	595	791	4
baja	70	230	87	243	595	791	4
incidencia	92	230	133	243	595	791	4
puede	137	230	161	243	595	791	4
estar	166	230	185	243	595	791	4
relacionada	190	230	236	243	595	791	4
en	240	230	250	243	595	791	4
nuestra	255	230	283	243	595	791	4
opinión,	48	242	81	255	595	791	4
con	84	242	98	255	595	791	4
el	101	242	108	255	595	791	4
empleo	110	242	140	255	595	791	4
meticuloso	142	242	186	255	595	791	4
y	189	242	194	255	595	791	4
estricto	196	242	226	255	595	791	4
del	228	242	240	255	595	791	4
cabezal.	243	242	275	255	595	791	4
En	62	254	73	267	595	791	4
nuestro	78	254	108	267	595	791	4
paciente,	113	254	149	267	595	791	4
se	154	254	162	267	595	791	4
observó	167	254	198	267	595	791	4
durante	203	254	233	267	595	791	4
la	238	254	246	267	595	791	4
segunda	251	254	283	267	595	791	4
cirugía	48	266	76	279	595	791	4
que	79	266	94	279	595	791	4
presentaba	97	266	139	279	595	791	4
un	143	266	153	279	595	791	4
cráneo	156	266	182	279	595	791	4
excesivamente	186	266	244	279	595	791	4
fino	248	266	263	279	595	791	4
para	266	266	283	279	595	791	4
la	48	278	55	291	595	791	4
edad	60	278	79	291	595	791	4
del	84	278	97	291	595	791	4
mismo,	102	278	131	291	595	791	4
este	136	278	152	291	595	791	4
adelgazamiento	157	278	220	291	595	791	4
craneal	225	278	253	291	595	791	4
estaba	258	278	283	291	595	791	4
posiblemente	48	290	102	303	595	791	4
en	109	290	118	303	595	791	4
relación	125	290	157	303	595	791	4
directa	164	290	191	303	595	791	4
con	198	290	213	303	595	791	4
la	220	290	227	303	595	791	4
hipertensión	234	290	283	303	595	791	4
intracraneal	48	302	95	315	595	791	4
mantenida	98	302	139	315	595	791	4
a	142	302	146	315	595	791	4
lo	148	302	156	315	595	791	4
largo	158	302	179	315	595	791	4
de	181	302	191	315	595	791	4
un	193	302	203	315	595	791	4
período	205	302	236	315	595	791	4
prolongado	238	302	283	315	595	791	4
de	48	314	58	327	595	791	4
tiempo.	60	314	90	327	595	791	4
Bibliografía	48	338	99	351	595	791	4
1.	62	362	69	375	595	791	4
Aoki,	71	362	93	375	595	791	4
N.,	96	362	107	375	595	791	4
Sakai,	110	362	133	375	595	791	4
T.:	136	362	146	375	595	791	4
Modified	149	362	184	375	595	791	4
application	186	362	228	375	595	791	4
of	231	362	239	375	595	791	4
three-point	242	362	283	375	595	791	4
skull	48	374	67	387	595	791	4
clamp	69	374	92	387	595	791	4
for	95	374	106	387	595	791	4
infants.	108	374	136	387	595	791	4
Neurosurgery	139	374	191	387	595	791	4
1989;	193	374	215	387	595	791	4
25:	217	374	229	387	595	791	4
660-662.	232	374	266	387	595	791	4
2.	62	386	69	399	595	791	4
Cabezudo,	74	386	114	399	595	791	4
J.M.,	119	386	138	399	595	791	4
Glsanz,	143	386	172	399	595	791	4
F.,	176	386	186	399	595	791	4
Vaquero,	190	386	224	399	595	791	4
J,	229	386	235	399	595	791	4
Areitio,	239	386	268	399	595	791	4
E.,	273	386	283	399	595	791	4
Martínez,	48	398	85	411	595	791	4
R.:	89	398	101	411	595	791	4
Air	105	398	117	411	595	791	4
embolims	122	398	159	411	595	791	4
from	163	398	182	411	595	791	4
wounds	186	398	216	411	595	791	4
from	220	398	239	411	595	791	4
a	243	398	247	411	595	791	4
pin-type	252	398	283	411	595	791	4
head-holder	48	410	94	423	595	791	4
as	96	410	104	423	595	791	4
a	107	410	111	423	595	791	4
complication	114	410	163	423	595	791	4
of	166	410	174	423	595	791	4
posterior	177	410	210	423	595	791	4
fossa	213	410	233	423	595	791	4
in	235	410	243	423	595	791	4
the	245	410	257	423	595	791	4
sitting	260	410	283	423	595	791	4
position.	48	422	81	435	595	791	4
J	84	422	87	435	595	791	4
Neurosurg	90	422	130	435	595	791	4
1981;	132	422	154	435	595	791	4
55:	158	422	170	435	595	791	4
147-148.	173	422	207	435	595	791	4
3.	62	434	69	447	595	791	4
Conde,	73	434	101	447	595	791	4
C.,	105	434	116	447	595	791	4
Rumiá,	120	434	147	447	595	791	4
J.,	152	434	160	447	595	791	4
García,	164	434	192	447	595	791	4
G.,	196	434	207	447	595	791	4
Aguas,	211	434	238	447	595	791	4
J.,	242	434	250	447	595	791	4
Gaston,	254	434	283	447	595	791	4
F.:	48	446	58	459	595	791	4
Tratamiento	62	446	108	459	595	791	4
neuroendocópico	112	446	177	459	595	791	4
de	181	446	190	459	595	791	4
la	194	446	201	459	595	791	4
hidrocefalia:	205	446	253	459	595	791	4
nuevas	257	446	283	459	595	791	4
posibilidades	48	458	98	471	595	791	4
para	102	458	119	471	595	791	4
una	123	458	136	471	595	791	4
vieja	140	458	159	471	595	791	4
técnica.	163	458	192	471	595	791	4
Neurocirugía	196	458	246	471	595	791	4
1993;	250	458	272	471	595	791	4
3:	276	458	283	471	595	791	4
196-204.	48	470	82	483	595	791	4
4.	62	482	69	495	595	791	4
De	72	482	83	495	595	791	4
Lange,	85	482	111	495	595	791	4
J.J.,	113	482	128	495	595	791	4
Baerta,	130	482	157	495	595	791	4
W.D.,	159	482	181	495	595	791	4
Booij,	184	482	207	495	595	791	4
L.H.:	209	482	229	495	595	791	4
Air	231	482	244	495	595	791	4
embolism	246	482	283	495	595	791	4
due	48	494	62	507	595	791	4
to	64	494	71	507	595	791	4
the	73	494	85	507	595	791	4
Mayfield	87	494	121	507	595	791	4
skull	123	494	142	507	595	791	4
clamp.	144	494	170	507	595	791	4
Acta	171	494	189	507	595	791	4
Anaesthesiol	191	494	240	507	595	791	4
Belg	242	494	260	507	595	791	4
1984;	262	494	283	507	595	791	4
35:	48	506	60	519	595	791	4
237-241.	63	506	97	519	595	791	4
5.	62	518	69	531	595	791	4
Erbayraktar,	74	518	121	531	595	791	4
S.,	126	518	136	531	595	791	4
Gökmen,	141	518	176	531	595	791	4
N.,	181	518	193	531	595	791	4
Acar,	197	518	218	531	595	791	4
Ü.:	223	518	235	531	595	791	4
Intracranial	240	518	283	531	595	791	4
penetrating	48	530	91	543	595	791	4
injury	94	530	117	543	595	791	4
associated	121	530	160	543	595	791	4
with	163	530	180	543	595	791	4
an	184	530	193	543	595	791	4
intraoperative	196	530	249	543	595	791	4
epidural	252	530	283	543	595	791	4
haematoma	48	542	92	555	595	791	4
caused	95	542	120	555	595	791	4
by	123	542	133	555	595	791	4
a	135	542	139	555	595	791	4
spring-laden	142	542	190	555	595	791	4
pin	192	542	204	555	595	791	4
of	207	542	215	555	595	791	4
a	218	542	222	555	595	791	4
multipoise	224	542	264	555	595	791	4
hea-	267	542	283	555	595	791	4
drest.	48	554	69	567	595	791	4
Br	71	554	81	567	595	791	4
J	83	554	87	567	595	791	4
Neurosurg	89	554	129	567	595	791	4
2001;	132	554	153	567	595	791	4
15:	156	554	168	567	595	791	4
425-428.	170	554	204	567	595	791	4
570	48	748	63	761	595	791	4
Neurocirugía	499	57	541	68	595	791	4
2009;	482	68	499	79	595	791	4
20:	501	68	512	79	595	791	4
567-570	515	68	542	79	595	791	4
6.	320	86	327	99	595	791	4
Fernández-Portales,	330	86	406	99	595	791	4
I.,	409	86	417	99	595	791	4
Cabezudo,	420	86	460	99	595	791	4
J.M.,	463	86	482	99	595	791	4
Lorenzana,	485	86	528	99	595	791	4
L.,	531	86	541	99	595	791	4
Gómez,	306	98	336	111	595	791	4
L.,	339	98	350	111	595	791	4
Porras,	353	98	380	111	595	791	4
L.,	383	98	393	111	595	791	4
Rodríguez,	396	98	438	111	595	791	4
J.A.:	442	98	460	111	595	791	4
Traumatic	463	98	501	111	595	791	4
aneurysm	504	98	541	111	595	791	4
of	306	110	314	123	595	791	4
the	316	110	328	123	595	791	4
superficial	330	110	370	123	595	791	4
temporal	372	110	406	123	595	791	4
artery	409	110	431	123	595	791	4
as	433	110	441	123	595	791	4
a	443	110	448	123	595	791	4
complicaton	450	110	497	123	595	791	4
of	499	110	507	123	595	791	4
pin-type	510	110	541	123	595	791	4
head-holder	306	122	352	135	595	791	4
device.	354	122	382	135	595	791	4
Case	385	122	403	135	595	791	4
report.	406	122	431	135	595	791	4
Surg	434	122	452	135	595	791	4
Neurol	455	122	481	135	595	791	4
1999;	484	122	506	135	595	791	4
52:	509	122	521	135	595	791	4
400-	524	122	541	135	595	791	4
403.	306	134	323	147	595	791	4
7.	320	146	327	159	595	791	4
Lee,	329	146	346	159	595	791	4
M.,	348	146	361	159	595	791	4
Rezai,	363	146	387	159	595	791	4
A.R.,	388	146	409	159	595	791	4
Chou,	411	146	434	159	595	791	4
J.:	436	146	444	159	595	791	4
Depressed	446	146	486	159	595	791	4
skull	488	146	506	159	595	791	4
fractures	508	146	541	159	595	791	4
in	306	158	314	171	595	791	4
children	316	158	347	171	595	791	4
secondary	350	158	389	171	595	791	4
to	392	158	399	171	595	791	4
skull	402	158	420	171	595	791	4
clamp	423	158	446	171	595	791	4
fixation	449	158	478	171	595	791	4
devices.	481	158	512	171	595	791	4
Pediatr	515	158	541	171	595	791	4
Neurosurg	306	170	346	183	595	791	4
1992;	348	170	370	183	595	791	4
21:	372	170	385	183	595	791	4
174-178.	387	170	421	183	595	791	4
8.	320	182	327	195	595	791	4
Márquez,	335	182	371	195	595	791	4
J.,	379	182	387	195	595	791	4
Quiroga,	395	182	428	195	595	791	4
E.,	436	182	447	195	595	791	4
Giménez,	454	182	491	195	595	791	4
J.,	499	182	507	195	595	791	4
et	515	182	522	195	595	791	4
al.:	530	182	541	195	595	791	4
Astrocitomas	306	194	357	207	595	791	4
supratentoriales.	360	194	422	207	595	791	4
En:	425	194	438	207	595	791	4
Villarejo	440	194	474	207	595	791	4
F,	476	194	483	207	595	791	4
Madero	486	194	516	207	595	791	4
L	518	194	524	207	595	791	4
eds.	526	194	541	207	595	791	4
Tumores	306	206	340	219	595	791	4
del	342	206	353	219	595	791	4
sistema	355	206	384	219	595	791	4
nervioso	386	206	419	219	595	791	4
central	421	206	446	219	595	791	4
en	448	206	457	219	595	791	4
niños.	459	206	482	219	595	791	4
Madrid:	484	206	515	219	595	791	4
Ergos,	517	206	541	219	595	791	4
2007;	306	218	328	231	595	791	4
pp	330	218	340	231	595	791	4
33-69.	342	218	367	231	595	791	4
9.	320	230	327	243	595	791	4
Medina,	330	230	361	243	595	791	4
M.,	364	230	377	243	595	791	4
Melcarne,	380	230	418	243	595	791	4
A.,	420	230	432	243	595	791	4
Musso,	435	230	462	243	595	791	4
C.,	465	230	476	243	595	791	4
Ettore,	479	230	504	243	595	791	4
F.:	507	230	517	243	595	791	4
Acute	519	230	541	243	595	791	4
brain	306	242	326	255	595	791	4
swelling	329	242	361	255	595	791	4
during	364	242	389	255	595	791	4
removal	392	242	423	255	595	791	4
of	427	242	435	255	595	791	4
supratentorial	438	242	490	255	595	791	4
cystic	493	242	515	255	595	791	4
lesion	519	242	541	255	595	791	4
caused	306	254	332	267	595	791	4
by	337	254	347	267	595	791	4
contralateral	352	254	399	267	595	791	4
extradural	404	254	443	267	595	791	4
hematoma:	448	254	490	267	595	791	4
case	495	254	511	267	595	791	4
report.	516	254	541	267	595	791	4
Surg	306	266	324	279	595	791	4
Neurol	326	266	353	279	595	791	4
1997;	355	266	377	279	595	791	4
47:	379	266	391	279	595	791	4
428-431.	394	266	428	279	595	791	4
10.	320	278	332	291	595	791	4
Sade,	337	278	358	291	595	791	4
B.,	363	278	374	291	595	791	4
Mohr,	379	278	403	291	595	791	4
G.:	408	278	420	291	595	791	4
Depressed	425	278	464	291	595	791	4
skull	469	278	488	291	595	791	4
fracture	493	278	523	291	595	791	4
and	528	278	541	291	595	791	4
epidural	306	290	337	303	595	791	4
hematoma:	342	290	384	303	595	791	4
an	388	290	397	303	595	791	4
unusual	402	290	431	303	595	791	4
post-operatve	436	290	487	303	595	791	4
complication	492	290	541	303	595	791	4
of	306	302	314	315	595	791	4
pin	317	302	329	315	595	791	4
headrest	331	302	363	315	595	791	4
in	365	302	373	315	595	791	4
an	375	302	384	315	595	791	4
adult.	387	302	408	315	595	791	4
Acta	410	302	428	315	595	791	4
Neurochir	430	302	469	315	595	791	4
(Wien)	471	302	498	315	595	791	4
2005;	500	302	522	315	595	791	4
147:	525	302	541	315	595	791	4
101-103.	306	314	340	327	595	791	4
11.	320	326	332	339	595	791	4
Sgouros,	336	326	371	339	595	791	4
S.,	375	326	386	339	595	791	4
Grainger,	390	326	427	339	595	791	4
M.C.,	432	326	454	339	595	791	4
McCallin,	458	326	498	339	595	791	4
S.:	503	326	513	339	595	791	4
Adap-	517	326	541	339	595	791	4
tation	306	338	329	351	595	791	4
of	333	338	341	351	595	791	4
skull	345	338	364	351	595	791	4
clamp	369	338	393	351	595	791	4
for	397	338	408	351	595	791	4
use	412	338	425	351	595	791	4
in	430	338	437	351	595	791	4
image-guided	441	338	496	351	595	791	4
surgery	500	338	529	351	595	791	4
of	533	338	541	351	595	791	4
children	306	350	339	363	595	791	4
in	342	350	349	363	595	791	4
the	352	350	364	363	595	791	4
first	367	350	383	363	595	791	4
2	386	350	391	363	595	791	4
years	394	350	414	363	595	791	4
of	417	350	426	363	595	791	4
life.	429	350	444	363	595	791	4
Childs	448	350	473	363	595	791	4
Nerv	476	350	496	363	595	791	4
Syst	499	350	516	363	595	791	4
2005;	519	350	541	363	595	791	4
21:	306	362	319	375	595	791	4
101-103.	321	362	357	375	595	791	4
12.	320	374	332	387	595	791	4
Vitali,	335	374	359	387	595	791	4
A.,	362	374	374	387	595	791	4
M.,	377	374	390	387	595	791	4
Steinbok,	394	374	430	387	595	791	4
P.:	434	374	443	387	595	791	4
Depressed	447	374	486	387	595	791	4
skull	490	374	508	387	595	791	4
fracture	512	374	541	387	595	791	4
and	306	386	320	399	595	791	4
epidural	323	386	354	399	595	791	4
hematoma	357	386	397	399	595	791	4
from	400	386	418	399	595	791	4
head	421	386	439	399	595	791	4
fixation	442	386	471	399	595	791	4
with	474	386	491	399	595	791	4
pins	494	386	510	399	595	791	4
for	513	386	524	399	595	791	4
cra-	527	386	541	399	595	791	4
niotomy	306	398	338	411	595	791	4
in	340	398	348	411	595	791	4
children.	350	398	383	411	595	791	4
Childs	386	398	411	411	595	791	4
Nerv	413	398	432	411	595	791	4
Syst	434	398	451	411	595	791	4
2008;	453	398	475	411	595	791	4
24:	477	398	489	411	595	791	4
917-923.	492	398	526	411	595	791	4
13.	320	410	332	423	595	791	4
Yan,	336	410	354	423	595	791	4
H.,J.:	358	410	379	423	595	791	4
Epidural	384	410	416	423	595	791	4
hematoma	421	410	461	423	595	791	4
following	465	410	502	423	595	791	4
use	507	410	520	423	595	791	4
of	525	410	532	423	595	791	4
a	537	410	541	423	595	791	4
three-point	306	422	348	435	595	791	4
skull	350	422	369	435	595	791	4
clamp.	371	422	397	435	595	791	4
J	399	422	403	435	595	791	4
Clin	405	422	421	435	595	791	4
Neurosci	424	422	458	435	595	791	4
2007;	461	422	482	435	595	791	4
14:	485	422	497	435	595	791	4
691-693.	499	422	533	435	595	791	4
Serramito-García,	306	446	378	459	595	791	4
R.;	386	446	398	459	595	791	4
Arcos-Algaba,	404	446	463	459	595	791	4
A.;	470	446	483	459	595	791	4
Santín-Amo,	490	446	541	459	595	791	4
J.M.;	306	458	327	471	595	791	4
García-Allut,	332	458	385	471	595	791	4
A.;	390	458	403	471	595	791	4
Bandín-Diéguez,	408	458	476	471	595	791	4
F.J.;	482	458	498	471	595	791	4
Gelabert-	504	458	541	471	595	791	4
González,	306	470	346	483	595	791	4
M.:	350	470	365	483	595	791	4
Hematoma	369	470	413	483	595	791	4
epidural	417	470	449	483	595	791	4
secundario	453	470	497	483	595	791	4
al	501	470	508	483	595	791	4
empleo	512	470	541	483	595	791	4
de	306	482	316	495	595	791	4
cabezal	319	482	349	495	595	791	4
autoestático	353	482	401	495	595	791	4
en	404	482	414	495	595	791	4
un	417	482	427	495	595	791	4
adulto.	431	482	459	495	595	791	4
Neurocirugía	462	482	515	495	595	791	4
2009;	519	482	541	495	595	791	4
20:	306	494	319	507	595	791	4
567-570.	321	494	357	507	595	791	4
Correspondencia:	306	519	371	531	595	791	4
Ramón	374	519	400	531	595	791	4
Serramito	403	519	439	531	595	791	4
García.	442	519	468	531	595	791	4
Servicio	471	519	501	531	595	791	4
de	504	519	513	531	595	791	4
Neuro-	516	519	541	531	595	791	4
cirugía.	306	531	333	543	595	791	4
Hospital	336	531	367	543	595	791	4
Clínico	370	531	396	543	595	791	4
Universitario.	399	531	449	543	595	791	4
La	452	531	461	543	595	791	4
Choupana	464	531	500	543	595	791	4
s/n.	503	531	516	543	595	791	4
15706	519	531	541	543	595	791	4
Santiago	306	543	338	555	595	791	4
de	340	543	348	555	595	791	4
Compostela	351	543	394	555	595	791	4
ramonserramito@yahoo.es	306	555	403	567	595	791	4
