ORIGINALES	496	12	553	27	595	794	1
Uso	43	88	72	109	595	794	1
de	75	88	94	109	595	794	1
jabón	97	88	140	109	595	794	1
en	143	88	162	109	595	794	1
heridas:	166	88	226	109	595	794	1
encuesta	43	110	110	131	595	794	1
a	113	110	123	131	595	794	1
profesionales	126	110	226	131	595	794	1
sanitarios	43	132	116	153	595	794	1
Raúl	306	88	322	100	595	794	1
Muñoz	324	88	348	100	595	794	1
Martín	350	88	374	100	595	794	1
1,	374	89	378	96	595	794	1
*	378	88	382	100	595	794	1
Laura	306	100	326	112	595	794	1
Alonso	328	100	352	112	595	794	1
Herrera	354	100	381	112	595	794	1
1	381	101	383	108	595	794	1
M.ª	306	112	319	124	595	794	1
Pilar	321	112	336	124	595	794	1
López	338	112	358	124	595	794	1
Layos	361	112	381	124	595	794	1
1	381	113	383	120	595	794	1
María	306	124	327	136	595	794	1
Aránzazu	329	124	361	136	595	794	1
de	364	124	372	136	595	794	1
Gracia	374	124	397	136	595	794	1
de	399	124	408	136	595	794	1
Gracia	410	124	433	136	595	794	1
2	433	125	435	132	595	794	1
Isabel	306	136	327	148	595	794	1
Quintana	329	136	361	148	595	794	1
López	363	136	384	148	595	794	1
3	383	137	386	144	595	794	1
Use	43	163	72	187	595	794	1
of	76	163	91	187	595	794	1
soap	95	163	132	187	595	794	1
in	137	163	152	187	595	794	1
wounds:	157	163	224	187	595	794	1
a	43	185	53	209	595	794	1
health	57	185	107	209	595	794	1
professionals	111	185	213	209	595	794	1
survey	217	185	270	209	595	794	1
1.	306	158	311	168	595	794	1
Enfermero/a.	315	158	350	168	595	794	1
Unidad	352	158	371	168	595	794	1
de	373	158	380	168	595	794	1
Cuidados	381	158	407	168	595	794	1
Paliativos	408	158	435	168	595	794	1
Domiciliarios.	437	158	474	168	595	794	1
Hospital	476	158	498	168	595	794	1
Provincial.	500	158	528	168	595	794	1
Complejo	315	168	340	178	595	794	1
Hospitalario	342	168	375	178	595	794	1
de	377	168	384	178	595	794	1
Toledo.	385	168	405	178	595	794	1
Toledo.	407	168	426	178	595	794	1
España.	428	168	449	178	595	794	1
2.	306	177	311	187	595	794	1
Enfermera.	315	177	344	187	595	794	1
Equipo	346	177	365	187	595	794	1
de	366	177	373	187	595	794	1
Atención	375	177	399	187	595	794	1
Psicosocial.	401	177	433	187	595	794	1
Toledo.	434	177	454	187	595	794	1
España.	456	177	477	187	595	794	1
Fundación	479	177	507	187	595	794	1
La	508	177	515	187	595	794	1
Caixa.	516	177	533	187	595	794	1
3.	306	187	311	197	595	794	1
Enfermera.	315	187	344	197	595	794	1
Área	346	187	359	197	595	794	1
quirúrgica.	361	187	390	197	595	794	1
Complejo	392	187	417	197	595	794	1
Hospitalario	419	187	452	197	595	794	1
de	454	187	460	197	595	794	1
Toledo.	462	187	482	197	595	794	1
Toledo.	483	187	503	197	595	794	1
España.	505	187	526	197	595	794	1
*Autor	306	207	325	217	595	794	1
para	327	207	340	217	595	794	1
correspondencia.	341	207	389	217	595	794	1
Correo	306	217	325	227	595	794	1
electrónico:	326	217	359	227	595	794	1
ramuma@jccm.es	361	217	412	227	595	794	1
(Raúl	413	217	428	227	595	794	1
Muñoz	429	217	448	227	595	794	1
Martín).	450	217	473	227	595	794	1
Recibido	306	237	330	247	595	794	1
el	332	237	337	247	595	794	1
24	339	237	346	247	595	794	1
de	348	237	355	247	595	794	1
abril	356	237	369	247	595	794	1
de	370	237	377	247	595	794	1
2019;	379	237	395	247	595	794	1
aceptado	396	237	422	247	595	794	1
el	424	237	429	247	595	794	1
29	431	237	438	247	595	794	1
de	440	237	447	247	595	794	1
noviembre	448	237	478	247	595	794	1
de	479	237	486	247	595	794	1
2019.	488	237	504	247	595	794	1
PALABRAS	71	563	115	575	595	794	1
CLAVE:	117	563	148	575	595	794	1
Heridas,	150	563	180	576	595	794	1
jabones,	182	563	211	576	595	794	1
enfermería,	214	563	254	576	595	794	1
encuestas	256	563	289	576	595	794	1
y	234	574	238	587	595	794	1
cuestionarios.	241	574	289	587	595	794	1
INTRODUCCIÓN	55	626	157	642	595	794	1
La	43	651	51	664	595	794	1
Real	53	651	68	664	595	794	1
Academia	71	651	105	664	595	794	1
Española	107	651	138	664	595	794	1
define	140	651	162	664	595	794	1
herida	164	651	185	664	595	794	1
como	188	651	207	664	595	794	1
perforación	209	651	249	664	595	794	1
o	251	651	256	664	595	794	1
desgarra-	258	651	289	664	595	794	1
miento	43	662	67	675	595	794	1
en	70	662	78	675	595	794	1
algún	80	662	100	675	595	794	1
lugar	102	662	119	675	595	794	1
de	122	662	130	675	595	794	1
un	132	662	142	675	595	794	1
cuerpo	144	662	168	675	595	794	1
vivo	170	662	184	675	595	794	1
1	184	663	187	670	595	794	1
.	187	662	189	675	595	794	1
Aplicado	192	662	222	675	595	794	1
al	225	662	231	675	595	794	1
medio	233	662	255	675	595	794	1
sanitario,	257	662	289	675	595	794	1
otros	43	673	60	686	595	794	1
textos	62	673	82	686	595	794	1
definen	84	673	110	686	595	794	1
herida	112	673	134	686	595	794	1
como	136	673	156	686	595	794	1
aquella	158	673	182	686	595	794	1
lesión	184	673	205	686	595	794	1
que	207	673	219	686	595	794	1
afecta	222	673	241	686	595	794	1
a	243	673	247	686	595	794	1
la	249	673	255	686	595	794	1
piel,	257	673	272	686	595	794	1
pro-	274	673	289	686	595	794	1
duciendo	43	684	75	697	595	794	1
una	78	684	91	697	595	794	1
pérdida	93	684	119	697	595	794	1
de	122	684	130	697	595	794	1
su	133	684	140	697	595	794	1
integridad	143	684	179	697	595	794	1
o	181	684	186	697	595	794	1
una	189	684	202	697	595	794	1
solución	204	684	233	697	595	794	1
de	236	684	244	697	595	794	1
continuidad	247	684	289	697	595	794	1
de	43	695	51	708	595	794	1
la	54	695	59	708	595	794	1
epidermis	62	695	96	708	595	794	1
y	99	695	103	708	595	794	1
dermis	106	695	130	708	595	794	1
2	130	696	132	703	595	794	1
,	132	695	134	708	595	794	1
o	137	695	142	708	595	794	1
como	145	695	164	708	595	794	1
el	167	695	173	708	595	794	1
compromiso	176	695	220	708	595	794	1
en	222	695	231	708	595	794	1
la	234	695	240	708	595	794	1
integridad	243	695	278	708	595	794	1
de	281	695	289	708	595	794	1
cualquier	43	706	75	719	595	794	1
tejido	76	706	96	719	595	794	1
(p.	98	706	108	719	595	794	1
ej.,	110	706	120	719	595	794	1
rotura	122	706	143	719	595	794	1
de	145	706	153	719	595	794	1
la	155	706	161	719	595	794	1
piel,	163	706	178	719	595	794	1
del	180	706	190	719	595	794	1
músculo,	192	706	224	719	595	794	1
quemaduras	226	706	268	719	595	794	1
o	270	706	274	719	595	794	1
una	276	706	289	719	595	794	1
fractura	43	717	69	730	595	794	1
del	71	717	82	730	595	794	1
hueso)	83	717	106	730	595	794	1
3	106	718	109	725	595	794	1
.	109	717	111	730	595	794	1
Una	113	717	128	730	595	794	1
de	130	717	138	730	595	794	1
las	140	717	148	730	595	794	1
áreas	150	717	167	730	595	794	1
de	169	717	177	730	595	794	1
trabajo	179	717	203	730	595	794	1
de	205	717	213	730	595	794	1
los	215	717	224	730	595	794	1
profesionales	226	717	271	730	595	794	1
sani-	273	717	289	730	595	794	1
tarios	43	728	62	741	595	794	1
es	64	728	70	741	595	794	1
la	73	728	79	741	595	794	1
atención	81	728	111	741	595	794	1
al	113	728	119	741	595	794	1
paciente	122	728	150	741	595	794	1
con	153	728	165	741	595	794	1
heridas	168	728	192	741	595	794	1
agudas	195	728	218	741	595	794	1
y	221	728	225	741	595	794	1
crónicas,	227	728	257	741	595	794	1
especial-	260	728	289	741	595	794	1
mente	43	739	64	752	595	794	1
en	67	739	75	752	595	794	1
nuestro	78	739	104	752	595	794	1
medio	107	739	129	752	595	794	1
por	132	739	144	752	595	794	1
parte	147	739	165	752	595	794	1
de	168	739	176	752	595	794	1
los	179	739	188	752	595	794	1
profesionales	191	739	236	752	595	794	1
de	239	739	247	752	595	794	1
enfermería.	250	739	289	752	595	794	1
248	23	761	36	774	595	794	1
Gerokomos.	43	764	71	772	595	794	1
2020;31(4):248-255	72	764	117	772	595	794	1
KEYWORDS:	306	563	359	575	595	794	1
Wounds,	361	563	393	576	595	794	1
soaps,	395	563	416	576	595	794	1
nursing,	418	563	446	576	595	794	1
surveys	449	563	474	576	595	794	1
and	306	574	319	587	595	794	1
questionnaires.	321	574	373	587	595	794	1
La	306	629	315	642	595	794	1
aparición	317	629	350	642	595	794	1
de	352	629	361	642	595	794	1
heridas	363	629	388	642	595	794	1
puede	391	629	412	642	595	794	1
tener	414	629	432	642	595	794	1
gran	435	629	450	642	595	794	1
repercusión	453	629	493	642	595	794	1
en	496	629	504	642	595	794	1
la	507	629	512	642	595	794	1
vida	515	629	530	642	595	794	1
de	532	629	540	642	595	794	1
los	543	629	553	642	595	794	1
pacientes,	306	640	340	653	595	794	1
afectando	344	640	377	653	595	794	1
en	380	640	389	653	595	794	1
las	392	640	401	653	595	794	1
áreas	405	640	421	653	595	794	1
física,	425	640	444	653	595	794	1
psicológica	448	640	486	653	595	794	1
y	489	640	493	653	595	794	1
social,	497	640	518	653	595	794	1
y	521	640	525	653	595	794	1
produ-	529	640	553	653	595	794	1
ciendo	306	651	329	664	595	794	1
disminución	332	651	376	664	595	794	1
de	378	651	386	664	595	794	1
la	389	651	395	664	595	794	1
calidad	398	651	422	664	595	794	1
de	425	651	433	664	595	794	1
vida	436	651	450	664	595	794	1
y	453	651	457	664	595	794	1
aumento	459	651	490	664	595	794	1
de	493	651	501	664	595	794	1
la	504	651	510	664	595	794	1
mortalidad,	512	651	553	664	595	794	1
especialmente	306	662	354	675	595	794	1
en	356	662	365	675	595	794	1
pacientes	367	662	399	675	595	794	1
de	401	662	409	675	595	794	1
edad	411	662	428	675	595	794	1
avanzada	430	662	461	675	595	794	1
4	461	663	464	670	595	794	1
.	464	662	466	675	595	794	1
Para	315	673	329	686	595	794	1
el	333	673	339	686	595	794	1
tratamiento	342	673	382	686	595	794	1
de	386	673	394	686	595	794	1
las	397	673	406	686	595	794	1
heridas	409	673	434	686	595	794	1
es	437	673	443	686	595	794	1
habitual	447	673	475	686	595	794	1
encontrar	478	673	512	686	595	794	1
pautas	515	673	537	686	595	794	1
que	540	673	553	686	595	794	1
incluyen	306	684	336	697	595	794	1
productos	339	684	373	697	595	794	1
de	376	684	384	697	595	794	1
limpieza	387	684	416	697	595	794	1
de	419	684	427	697	595	794	1
la	430	684	436	697	595	794	1
lesión.	439	684	461	697	595	794	1
Un	464	684	475	697	595	794	1
producto	478	684	510	697	595	794	1
de	513	684	521	697	595	794	1
limpieza	524	684	553	697	595	794	1
ideal	306	695	322	708	595	794	1
debería	325	695	350	708	595	794	1
realizar	352	695	377	708	595	794	1
una	379	695	392	708	595	794	1
reducción	394	695	429	708	595	794	1
periódica	431	695	463	708	595	794	1
de	465	695	473	708	595	794	1
la	476	695	482	708	595	794	1
contaminación	484	695	536	708	595	794	1
bac-	538	695	553	708	595	794	1
teriana	306	706	330	719	595	794	1
de	332	706	340	719	595	794	1
la	343	706	348	719	595	794	1
herida	351	706	372	719	595	794	1
y	375	706	379	719	595	794	1
una	381	706	394	719	595	794	1
retirada	396	706	423	719	595	794	1
de	425	706	433	719	595	794	1
residuos,	435	706	466	719	595	794	1
sin	468	706	478	719	595	794	1
provocar	480	706	510	719	595	794	1
un	513	706	522	719	595	794	1
impacto	524	706	553	719	595	794	1
negativo	306	717	335	730	595	794	1
en	338	717	346	730	595	794	1
la	349	717	355	730	595	794	1
actividad	357	717	388	730	595	794	1
celular	391	717	414	730	595	794	1
4	414	718	416	725	595	794	1
.	416	717	419	730	595	794	1
Es	421	717	429	730	595	794	1
frecuente	432	717	464	730	595	794	1
encontrar	466	717	500	730	595	794	1
en	502	717	511	730	595	794	1
nuestro	513	717	539	730	595	794	1
en-	542	717	553	730	595	794	1
torno	306	728	325	741	595	794	1
sanitario	327	728	357	741	595	794	1
pautas	359	728	381	741	595	794	1
o	383	728	387	741	595	794	1
recomendaciones	389	728	449	741	595	794	1
para	451	728	466	741	595	794	1
el	468	728	473	741	595	794	1
tratamiento	475	728	516	741	595	794	1
de	518	728	526	741	595	794	1
heridas	528	728	553	741	595	794	1
que	306	739	319	752	595	794	1
incluyen	321	739	351	752	595	794	1
el	353	739	359	752	595	794	1
jabón	361	739	381	752	595	794	1
como	383	739	403	752	595	794	1
producto	405	739	437	752	595	794	1
de	439	739	448	752	595	794	1
limpieza,	450	739	481	752	595	794	1
sin	484	739	494	752	595	794	1
especificar	496	739	532	752	595	794	1
gene-	534	739	553	752	595	794	1
HELCOS	480	5	569	33	595	794	2
ORIGINALES	41	12	98	27	595	794	2
Raúl	306	55	316	63	595	794	2
Muñoz	317	55	331	63	595	794	2
Martín,	333	55	348	63	595	794	2
Laura	350	55	361	63	595	794	2
Alonso	362	55	377	63	595	794	2
Herrera,	378	55	396	63	595	794	2
M.ª	397	55	404	63	595	794	2
Pilar	406	55	415	63	595	794	2
López	416	55	428	63	595	794	2
Layos,	429	55	443	63	595	794	2
María	444	55	457	63	595	794	2
Aránzazu	458	55	477	63	595	794	2
de	478	55	484	63	595	794	2
Gracia	485	55	499	63	595	794	2
de	500	55	505	63	595	794	2
Gracia	506	55	520	63	595	794	2
y	521	55	524	63	595	794	2
Isabel	525	55	537	63	595	794	2
Quintana	539	55	558	63	595	794	2
López	559	55	571	63	595	794	2
Uso	415	63	425	72	595	794	2
de	427	63	433	72	595	794	2
jabón	435	63	449	72	595	794	2
en	450	63	457	72	595	794	2
heridas:	458	63	479	72	595	794	2
encuesta	480	63	504	72	595	794	2
a	505	63	508	72	595	794	2
profesionales	510	63	545	72	595	794	2
sanitarios	546	63	571	72	595	794	2
ralmente	43	90	73	103	595	794	2
el	75	90	81	103	595	794	2
tipo,	83	90	99	103	595	794	2
la	101	90	107	103	595	794	2
frecuencia	109	90	144	103	595	794	2
de	146	90	154	103	595	794	2
uso	156	90	168	103	595	794	2
o	170	90	174	103	595	794	2
la	176	90	182	103	595	794	2
duración	184	90	215	103	595	794	2
del	217	90	227	103	595	794	2
tratamiento.	229	90	272	103	595	794	2
Fue-	273	90	289	103	595	794	2
ra	43	101	49	114	595	794	2
del	52	101	62	114	595	794	2
ámbito	65	101	89	114	595	794	2
sanitario,	92	101	124	114	595	794	2
también	127	101	155	114	595	794	2
es	158	101	164	114	595	794	2
habitual	167	101	195	114	595	794	2
encontrar	198	101	231	114	595	794	2
a	234	101	238	114	595	794	2
cuidadores	240	101	277	114	595	794	2
no	280	101	289	114	595	794	2
profesionales	43	112	87	125	595	794	2
o	89	112	94	125	595	794	2
familias	96	112	123	125	595	794	2
que	125	112	138	125	595	794	2
usan	140	112	156	125	595	794	2
jabón	158	112	178	125	595	794	2
para	180	112	195	125	595	794	2
el	197	112	203	125	595	794	2
tratamiento	205	112	246	125	595	794	2
de	248	112	256	125	595	794	2
heridas	258	112	283	125	595	794	2
5	283	113	285	120	595	794	2
.	285	112	288	125	595	794	2
Se	51	123	59	136	595	794	2
define	62	123	83	136	595	794	2
jabón	86	123	106	136	595	794	2
como	109	123	128	136	595	794	2
un	132	123	141	136	595	794	2
producto	144	123	176	136	595	794	2
soluble	179	123	204	136	595	794	2
en	207	123	215	136	595	794	2
agua	218	123	234	136	595	794	2
resultado	237	123	269	136	595	794	2
de	272	123	280	136	595	794	2
la	283	123	289	136	595	794	2
combinación	43	134	88	147	595	794	2
de	90	134	98	147	595	794	2
un	100	134	109	147	595	794	2
álcali	111	134	129	147	595	794	2
(sales	131	134	149	147	595	794	2
alcalinas)	151	134	183	147	595	794	2
con	185	134	197	147	595	794	2
los	199	134	209	147	595	794	2
ácidos	211	134	232	147	595	794	2
del	234	134	245	147	595	794	2
aceite	247	134	266	147	595	794	2
u	268	134	273	147	595	794	2
otro	275	134	289	147	595	794	2
cuerpo	43	145	66	158	595	794	2
graso	68	145	86	158	595	794	2
(de	88	145	99	158	595	794	2
origen	102	145	124	158	595	794	2
animal	126	145	149	158	595	794	2
o	152	145	156	158	595	794	2
vegetal),	158	145	187	158	595	794	2
que	189	145	202	158	595	794	2
se	204	145	210	158	595	794	2
usa	212	145	224	158	595	794	2
generalmente	226	145	272	158	595	794	2
para	274	145	289	158	595	794	2
lavar	43	156	59	169	595	794	2
1,5	59	157	65	164	595	794	2
.	65	156	68	169	595	794	2
El	71	156	78	169	595	794	2
jabón	81	156	100	169	595	794	2
medicinal	103	156	137	169	595	794	2
es	140	156	147	169	595	794	2
aquel	150	156	168	169	595	794	2
jabón	171	156	191	169	595	794	2
al	194	156	199	169	595	794	2
que	202	156	215	169	595	794	2
se	218	156	224	169	595	794	2
añaden	227	156	252	169	595	794	2
sustancias	255	156	289	169	595	794	2
medicinales	43	167	83	180	595	794	2
que	85	167	98	180	595	794	2
generalmente	100	167	147	180	595	794	2
no	149	167	158	180	595	794	2
producen	160	167	193	180	595	794	2
saponificación	196	167	245	180	595	794	2
1	245	168	248	175	595	794	2
.	248	167	250	180	595	794	2
Por	252	167	264	180	595	794	2
sus	266	167	277	180	595	794	2
ca-	279	167	289	180	595	794	2
racterísticas	43	178	82	191	595	794	2
químicas,	85	178	118	191	595	794	2
los	121	178	131	191	595	794	2
jabones	133	178	159	191	595	794	2
y	162	178	166	191	595	794	2
detergentes	169	178	208	191	595	794	2
producen	210	178	243	191	595	794	2
un	246	178	255	191	595	794	2
efecto	258	178	278	191	595	794	2
de	281	178	289	191	595	794	2
emulsión	43	189	74	202	595	794	2
sobre	77	189	96	202	595	794	2
las	99	189	107	202	595	794	2
grasas,	110	189	133	202	595	794	2
formando	136	189	170	202	595	794	2
micelas,	173	189	201	202	595	794	2
y	204	189	208	202	595	794	2
rompiendo	211	189	249	202	595	794	2
los	252	189	262	202	595	794	2
enlaces	265	189	289	202	595	794	2
entre	43	200	60	213	595	794	2
el	63	200	68	213	595	794	2
tejido	71	200	91	213	595	794	2
y	94	200	98	213	595	794	2
las	100	200	109	213	595	794	2
partículas	112	200	145	213	595	794	2
de	148	200	156	213	595	794	2
suciedad,	158	200	190	213	595	794	2
bacterias	193	200	223	213	595	794	2
y	226	200	230	213	595	794	2
otros	232	200	250	213	595	794	2
materiales,	252	200	289	213	595	794	2
manteniéndolos	43	211	98	224	595	794	2
en	100	211	109	224	595	794	2
suspensión	111	211	148	224	595	794	2
y	151	211	155	224	595	794	2
facilitando	157	211	194	224	595	794	2
su	196	211	203	224	595	794	2
limpieza	206	211	235	224	595	794	2
por	237	211	249	224	595	794	2
arrastre	251	211	277	224	595	794	2
5-7	277	212	284	219	595	794	2
.	284	211	286	224	595	794	2
Los	51	222	63	235	595	794	2
jabones	67	222	93	235	595	794	2
han	96	222	109	235	595	794	2
sido	112	222	126	235	595	794	2
usados	129	222	152	235	595	794	2
durante	156	222	183	235	595	794	2
décadas	186	222	212	235	595	794	2
para	215	222	230	235	595	794	2
limpiar	234	222	259	235	595	794	2
heridas	262	222	287	235	595	794	2
7	287	223	289	230	595	794	2
y	43	233	46	246	595	794	2
con	49	233	62	246	595	794	2
frecuencia	65	233	100	246	595	794	2
es	102	233	109	246	595	794	2
utilizado	112	233	142	246	595	794	2
con	145	233	157	246	595	794	2
un	160	233	169	246	595	794	2
fin	172	233	181	246	595	794	2
antimicrobiano	184	233	237	246	595	794	2
6	237	234	240	241	595	794	2
,	240	233	242	246	595	794	2
si	245	233	250	246	595	794	2
bien	253	233	268	246	595	794	2
no	271	233	280	246	595	794	2
es	283	233	289	246	595	794	2
considerado	43	244	84	257	595	794	2
un	87	244	96	257	595	794	2
antiséptico	99	244	136	257	595	794	2
en	139	244	147	257	595	794	2
primera	150	244	177	257	595	794	2
instancia	180	244	210	257	595	794	2
4	210	245	213	252	595	794	2
.	213	244	215	257	595	794	2
En	218	244	228	257	595	794	2
los	230	244	240	257	595	794	2
últimos	242	244	269	257	595	794	2
años,	271	244	289	257	595	794	2
los	43	255	52	268	595	794	2
detergentes	56	255	95	268	595	794	2
sintéticos	98	255	130	268	595	794	2
se	134	255	140	268	595	794	2
han	144	255	157	268	595	794	2
convertido	160	255	198	268	595	794	2
en	201	255	209	268	595	794	2
los	213	255	223	268	595	794	2
agentes	226	255	251	268	595	794	2
preferidos	255	255	289	268	595	794	2
para	43	266	57	279	595	794	2
la	60	266	66	279	595	794	2
limpieza	69	266	98	279	595	794	2
de	101	266	109	279	595	794	2
las	112	266	121	279	595	794	2
heridas,	124	266	151	279	595	794	2
siendo	154	266	176	279	595	794	2
los	179	266	189	279	595	794	2
principales	191	266	229	279	595	794	2
componentes	232	266	278	279	595	794	2
de	281	266	289	279	595	794	2
los	43	277	52	290	595	794	2
limpiadores	54	277	95	290	595	794	2
7	95	278	97	285	595	794	2
.	97	277	100	290	595	794	2
Internet	51	288	79	301	595	794	2
ofrece	81	288	102	301	595	794	2
gran	104	288	120	301	595	794	2
cantidad	122	288	152	301	595	794	2
de	154	288	162	301	595	794	2
información	164	288	207	301	595	794	2
sobre	209	288	227	301	595	794	2
el	230	288	235	301	595	794	2
cuidado	238	288	265	301	595	794	2
de	268	288	276	301	595	794	2
he-	278	288	289	301	595	794	2
ridas,	43	299	61	312	595	794	2
no	64	299	73	312	595	794	2
siempre	75	299	102	312	595	794	2
contrastada,	105	299	147	312	595	794	2
pero	149	299	164	312	595	794	2
de	167	299	175	312	595	794	2
fácil	178	299	192	312	595	794	2
acceso	195	299	216	312	595	794	2
para	219	299	234	312	595	794	2
el	236	299	242	312	595	794	2
usuario.	244	299	272	312	595	794	2
Una	274	299	289	312	595	794	2
búsqueda	43	310	75	323	595	794	2
rápida	79	310	101	323	595	794	2
nos	104	310	116	323	595	794	2
lleva	120	310	135	323	595	794	2
a	139	310	142	323	595	794	2
varias	146	310	165	323	595	794	2
páginas	169	310	194	323	595	794	2
que	198	310	211	323	595	794	2
mencionan	214	310	253	323	595	794	2
el	256	310	262	323	595	794	2
uso	266	310	278	323	595	794	2
de	281	310	289	323	595	794	2
jabón,	43	321	64	334	595	794	2
sin	66	321	76	334	595	794	2
aportar	79	321	104	334	595	794	2
información	106	321	149	334	595	794	2
concreta	151	321	180	334	595	794	2
que	182	321	195	334	595	794	2
justifique	197	321	229	334	595	794	2
su	231	321	239	334	595	794	2
utilización	241	321	277	334	595	794	2
8-12	277	322	287	329	595	794	2
.	287	321	289	334	595	794	2
Una	51	332	66	345	595	794	2
búsqueda	69	332	102	345	595	794	2
de	105	332	113	345	595	794	2
literatura	117	332	148	345	595	794	2
científica	151	332	183	345	595	794	2
y	186	332	190	345	595	794	2
protocolos	193	332	230	345	595	794	2
de	233	332	241	345	595	794	2
actuación	244	332	278	345	595	794	2
en	281	332	289	345	595	794	2
vigor,	43	343	62	356	595	794	2
realizada	64	343	94	356	595	794	2
en	97	343	105	356	595	794	2
diferentes	108	343	141	356	595	794	2
bases	144	343	162	356	595	794	2
de	164	343	172	356	595	794	2
datos	175	343	193	356	595	794	2
(PubMed,	196	343	231	356	595	794	2
UpToDate,	234	343	273	356	595	794	2
Co-	276	343	289	356	595	794	2
chrane)	43	354	69	367	595	794	2
y	72	354	76	367	595	794	2
asociaciones	80	354	122	367	595	794	2
o	126	354	130	367	595	794	2
centros	134	354	159	367	595	794	2
sanitarios	163	354	196	367	595	794	2
[Grupo	200	354	226	367	595	794	2
Nacional	229	354	261	367	595	794	2
para	265	354	279	367	595	794	2
el	283	354	289	367	595	794	2
Estudio	43	365	69	378	595	794	2
y	73	365	77	378	595	794	2
Asesoramiento	80	365	131	378	595	794	2
en	135	365	143	378	595	794	2
Úlceras	147	365	172	378	595	794	2
por	176	365	188	378	595	794	2
Presión	191	365	217	378	595	794	2
y	220	365	224	378	595	794	2
Heridas	228	365	255	378	595	794	2
Crónicas	258	365	289	378	595	794	2
(GNEAUPP),	43	376	92	389	595	794	2
GuiaSalud,	93	376	132	389	595	794	2
páginas	134	376	160	389	595	794	2
web	162	376	176	389	595	794	2
de	177	376	185	389	595	794	2
centros	187	376	212	389	595	794	2
sanitarios	214	376	247	389	595	794	2
nacionales],	248	376	289	389	595	794	2
tampoco	43	387	73	400	595	794	2
ofrecen	76	387	101	400	595	794	2
una	104	387	117	400	595	794	2
información	120	387	162	400	595	794	2
clara	165	387	181	400	595	794	2
acerca	184	387	205	400	595	794	2
del	208	387	218	400	595	794	2
uso	221	387	233	400	595	794	2
de	235	387	244	400	595	794	2
jabón	246	387	266	400	595	794	2
en	269	387	277	400	595	794	2
los	280	387	289	400	595	794	2
distintos	43	398	72	411	595	794	2
tipos	74	398	91	411	595	794	2
de	94	398	102	411	595	794	2
heridas.	104	398	131	411	595	794	2
En	51	409	61	422	595	794	2
piel	64	409	76	422	595	794	2
sana,	79	409	96	422	595	794	2
algunos	99	409	126	422	595	794	2
estudios	128	409	156	422	595	794	2
no	159	409	168	422	595	794	2
recomiendan	171	409	216	422	595	794	2
su	219	409	226	422	595	794	2
uso	229	409	241	422	595	794	2
por	244	409	256	422	595	794	2
su	258	409	266	422	595	794	2
efecto	269	409	289	422	595	794	2
irritativo	43	420	73	433	595	794	2
y	76	420	80	433	595	794	2
secante	83	420	108	433	595	794	2
sobre	111	420	130	433	595	794	2
la	133	420	139	433	595	794	2
piel	142	420	155	433	595	794	2
al	158	420	164	433	595	794	2
alterar	167	420	189	433	595	794	2
el	192	420	198	433	595	794	2
manto	202	420	224	433	595	794	2
lipídico	227	420	254	433	595	794	2
y	257	420	261	433	595	794	2
la	264	420	270	433	595	794	2
flora	273	420	289	433	595	794	2
saprofita	43	431	72	444	595	794	2
5,13	72	432	81	439	595	794	2
.	81	431	83	444	595	794	2
En	87	431	97	444	595	794	2
esta	100	431	113	444	595	794	2
línea,	116	431	134	444	595	794	2
una	138	431	151	444	595	794	2
revisión	154	431	181	444	595	794	2
no	184	431	193	444	595	794	2
recomienda	196	431	236	444	595	794	2
su	240	431	247	444	595	794	2
uso	250	431	262	444	595	794	2
para	265	431	280	444	595	794	2
el	283	431	289	444	595	794	2
cuidado	43	442	70	455	595	794	2
de	73	442	81	455	595	794	2
personas	83	442	113	455	595	794	2
con	115	442	128	455	595	794	2
incontinencia	130	442	178	455	595	794	2
14	178	443	183	450	595	794	2
.	183	442	185	455	595	794	2
Respecto	188	442	219	455	595	794	2
al	221	442	227	455	595	794	2
efecto	229	442	250	455	595	794	2
sobre	252	442	270	455	595	794	2
heri-	273	442	289	455	595	794	2
das,	43	453	56	466	595	794	2
en	58	453	66	466	595	794	2
algunos	68	453	94	466	595	794	2
textos	96	453	116	466	595	794	2
se	118	453	125	466	595	794	2
desestima	127	453	160	466	595	794	2
el	162	453	168	466	595	794	2
uso	169	453	181	466	595	794	2
de	183	453	191	466	595	794	2
jabón	193	453	213	466	595	794	2
por	215	453	226	466	595	794	2
presentar	228	453	260	466	595	794	2
posibles	262	453	289	466	595	794	2
interacciones	43	464	88	477	595	794	2
con	90	464	103	477	595	794	2
otros	106	464	123	477	595	794	2
productos	126	464	161	477	595	794	2
15-17	161	465	173	472	595	794	2
o	176	464	180	477	595	794	2
por	183	464	195	477	595	794	2
dañar	198	464	218	477	595	794	2
el	220	464	226	477	595	794	2
tejido	229	464	249	477	595	794	2
e	252	464	255	477	595	794	2
interferir	258	464	289	477	595	794	2
en	43	475	51	488	595	794	2
la	54	475	60	488	595	794	2
función	63	475	90	488	595	794	2
tisular	94	475	115	488	595	794	2
7	115	476	118	483	595	794	2
.	118	475	120	488	595	794	2
Se	123	475	131	488	595	794	2
ha	135	475	143	488	595	794	2
señalado	146	475	176	488	595	794	2
que	179	475	192	488	595	794	2
interfiere	195	475	227	488	595	794	2
en	230	475	238	488	595	794	2
la	242	475	247	488	595	794	2
función	251	475	278	488	595	794	2
ti-	281	475	289	488	595	794	2
sular,	43	486	61	499	595	794	2
deteniendo	64	486	103	499	595	794	2
la	106	486	112	499	595	794	2
cicatrización	115	486	159	499	595	794	2
y	162	486	166	499	595	794	2
provocando	169	486	210	499	595	794	2
daño	214	486	231	499	595	794	2
microvascular	234	486	282	499	595	794	2
y	285	486	289	499	595	794	2
hemólisis	43	497	75	510	595	794	2
de	77	497	85	510	595	794	2
la	88	497	93	510	595	794	2
serie	96	497	111	510	595	794	2
roja	113	497	127	510	595	794	2
y	129	497	133	510	595	794	2
granulocitos	135	497	178	510	595	794	2
7	178	498	180	505	595	794	2
.	180	497	183	510	595	794	2
No	185	497	196	510	595	794	2
se	198	497	205	510	595	794	2
recomienda	207	497	248	510	595	794	2
como	250	497	269	510	595	794	2
parte	272	497	289	510	595	794	2
del	43	508	53	521	595	794	2
tratamiento	56	508	97	521	595	794	2
en	100	508	108	521	595	794	2
la	112	508	117	521	595	794	2
hidrosadenitis	121	508	169	521	595	794	2
supurativa	173	508	208	521	595	794	2
18	208	509	214	516	595	794	2
.	214	508	216	521	595	794	2
Si	219	508	226	521	595	794	2
bien	229	508	244	521	595	794	2
es	247	508	254	521	595	794	2
frecuente	257	508	289	521	595	794	2
encontrar	43	519	76	532	595	794	2
la	79	519	85	532	595	794	2
recomendación	89	519	142	532	595	794	2
del	145	519	155	532	595	794	2
uso	159	519	171	532	595	794	2
de	174	519	182	532	595	794	2
suero	186	519	204	532	595	794	2
fisiológico	208	519	243	532	595	794	2
para	246	519	261	532	595	794	2
realizar	264	519	289	532	595	794	2
la	43	530	48	543	595	794	2
limpieza	51	530	80	543	595	794	2
de	83	530	91	543	595	794	2
la	93	530	99	543	595	794	2
herida	102	530	123	543	595	794	2
15,19-21	123	531	142	538	595	794	2
,	142	530	144	543	595	794	2
también	147	530	175	543	595	794	2
el	178	530	184	543	595	794	2
uso	186	530	198	543	595	794	2
de	201	530	209	543	595	794	2
agua	211	530	227	543	595	794	2
corriente	230	530	261	543	595	794	2
o	263	530	268	543	595	794	2
desti-	270	530	289	543	595	794	2
lada	43	541	57	554	595	794	2
15,19	57	542	68	549	595	794	2
o	70	541	74	554	595	794	2
antimicrobianos	77	541	133	554	595	794	2
u	136	541	141	554	595	794	2
otros	143	541	161	554	595	794	2
productos	163	541	198	554	595	794	2
como	201	541	220	554	595	794	2
decil	223	541	239	554	595	794	2
glucósido	242	541	275	554	595	794	2
15,21	275	542	287	549	595	794	2
,	287	541	289	554	595	794	2
otras	43	552	59	565	595	794	2
revisiones	62	552	95	565	595	794	2
concluyen	98	552	133	565	595	794	2
que	136	552	148	565	595	794	2
no	151	552	160	565	595	794	2
existe	163	552	182	565	595	794	2
evidencia	184	552	216	565	595	794	2
suficiente	219	552	252	565	595	794	2
para	254	552	269	565	595	794	2
reco-	272	552	289	565	595	794	2
mendar	43	563	69	576	595	794	2
algún	72	563	92	576	595	794	2
producto	95	563	127	576	595	794	2
de	130	563	138	576	595	794	2
limpieza,	141	563	173	576	595	794	2
ni	176	563	183	576	595	794	2
incluso	186	563	211	576	595	794	2
recomendar	214	563	255	576	595	794	2
una	258	563	271	576	595	794	2
lim-	275	563	289	576	595	794	2
pieza	43	574	60	587	595	794	2
de	63	574	71	587	595	794	2
la	74	574	79	587	595	794	2
herida	82	574	104	587	595	794	2
20,21	104	575	116	582	595	794	2
.	116	574	118	587	595	794	2
Existen	121	574	146	587	595	794	2
estudios	149	574	177	587	595	794	2
que	179	574	192	587	595	794	2
han	195	574	208	587	595	794	2
realizado	210	574	241	587	595	794	2
comparativas	244	574	289	587	595	794	2
sobre	43	585	61	598	595	794	2
diferentes	64	585	97	598	595	794	2
productos	100	585	134	598	595	794	2
de	137	585	145	598	595	794	2
limpieza	148	585	177	598	595	794	2
en	180	585	188	598	595	794	2
diferentes	191	585	225	598	595	794	2
tipos	227	585	244	598	595	794	2
de	247	585	255	598	595	794	2
heridas	258	585	282	598	595	794	2
y	285	585	289	598	595	794	2
superficies,	43	596	80	609	595	794	2
incluyendo	83	596	121	609	595	794	2
varios	123	596	143	609	595	794	2
tipos	145	596	162	609	595	794	2
de	165	596	173	609	595	794	2
jabón	175	596	194	609	595	794	2
(como	196	596	219	609	595	794	2
el	221	596	227	609	595	794	2
jabón	229	596	248	609	595	794	2
castellano),	250	596	289	609	595	794	2
no	43	607	52	620	595	794	2
encontrando	54	607	98	620	595	794	2
en	100	607	108	620	595	794	2
general	110	607	134	620	595	794	2
diferencias	136	607	173	620	595	794	2
entre	175	607	193	620	595	794	2
productos,	195	607	231	620	595	794	2
con	233	607	246	620	595	794	2
lo	248	607	255	620	595	794	2
que	257	607	269	620	595	794	2
plan-	271	607	289	620	595	794	2
tean	43	618	57	631	595	794	2
su	59	618	67	631	595	794	2
uso	69	618	81	631	595	794	2
por	83	618	95	631	595	794	2
su	97	618	105	631	595	794	2
bajo	107	618	122	631	595	794	2
coste	124	618	141	631	595	794	2
22-27	141	619	154	626	595	794	2
.	154	618	156	631	595	794	2
Otros	158	618	178	631	595	794	2
textos	180	618	201	631	595	794	2
incluyen	203	618	232	631	595	794	2
el	235	618	240	631	595	794	2
uso	243	618	254	631	595	794	2
de	257	618	265	631	595	794	2
agua	267	618	283	631	595	794	2
y	285	618	289	631	595	794	2
jabón	43	629	62	642	595	794	2
como	64	629	84	642	595	794	2
parte	86	629	103	642	595	794	2
del	106	629	116	642	595	794	2
tratamiento	118	629	159	642	595	794	2
de	161	629	169	642	595	794	2
diferentes	171	629	205	642	595	794	2
tipos	207	629	224	642	595	794	2
de	226	629	234	642	595	794	2
heridas	237	629	261	642	595	794	2
28-37	261	630	273	637	595	794	2
.	273	629	276	642	595	794	2
Sin	278	629	289	642	595	794	2
embargo,	43	640	75	653	595	794	2
en	77	640	85	653	595	794	2
muchos	87	640	114	653	595	794	2
casos	117	640	134	653	595	794	2
no	136	640	145	653	595	794	2
se	147	640	154	653	595	794	2
detallan	156	640	183	653	595	794	2
aspectos	185	640	213	653	595	794	2
sobre	215	640	234	653	595	794	2
el	236	640	241	653	595	794	2
tipo	243	640	257	653	595	794	2
de	259	640	268	653	595	794	2
jabón	270	640	289	653	595	794	2
usado,	43	651	65	664	595	794	2
la	68	651	74	664	595	794	2
frecuencia	77	651	112	664	595	794	2
de	116	651	124	664	595	794	2
las	127	651	136	664	595	794	2
curas	139	651	157	664	595	794	2
o	160	651	165	664	595	794	2
la	168	651	174	664	595	794	2
forma	177	651	198	664	595	794	2
de	201	651	209	664	595	794	2
aplicarlo.	213	651	244	664	595	794	2
En	248	651	257	664	595	794	2
aspectos	261	651	289	664	595	794	2
sobre	43	662	61	675	595	794	2
seguridad,	64	662	99	675	595	794	2
debe	102	662	118	675	595	794	2
comentarse	121	662	160	675	595	794	2
que	163	662	176	675	595	794	2
el	178	662	184	675	595	794	2
jabón	187	662	206	675	595	794	2
en	209	662	218	675	595	794	2
barra	220	662	238	675	595	794	2
o	241	662	245	675	595	794	2
pastilla	248	662	272	675	595	794	2
pre-	275	662	289	675	595	794	2
senta	43	673	60	686	595	794	2
mayor	63	673	85	686	595	794	2
riesgo	87	673	107	686	595	794	2
de	110	673	118	686	595	794	2
contaminación	121	673	173	686	595	794	2
que	175	673	188	686	595	794	2
otras	191	673	207	686	595	794	2
presentaciones	210	673	260	686	595	794	2
13	260	674	265	681	595	794	2
,	265	673	267	686	595	794	2
y	270	673	274	686	595	794	2
que	276	673	289	686	595	794	2
debido	43	684	66	697	595	794	2
a	68	684	72	697	595	794	2
que	74	684	87	697	595	794	2
los	89	684	98	697	595	794	2
productos	100	684	135	697	595	794	2
limpiadores	137	684	177	697	595	794	2
pueden	179	684	205	697	595	794	2
contener	207	684	237	697	595	794	2
conservadores,	239	684	289	697	595	794	2
antisépticos,	43	695	85	708	595	794	2
humectantes	88	695	132	708	595	794	2
y	134	695	138	708	595	794	2
otros	141	695	158	708	595	794	2
ingredientes,	161	695	205	708	595	794	2
además	208	695	233	708	595	794	2
del	236	695	246	708	595	794	2
surfactante,	249	695	289	708	595	794	2
la	43	706	48	719	595	794	2
selección	51	706	81	719	595	794	2
del	84	706	94	719	595	794	2
producto	96	706	128	719	595	794	2
solo	130	706	144	719	595	794	2
por	147	706	158	719	595	794	2
este	161	706	174	719	595	794	2
no	176	706	185	719	595	794	2
puede	187	706	208	719	595	794	2
asegurar	210	706	239	719	595	794	2
la	241	706	247	719	595	794	2
seguridad	249	706	282	719	595	794	2
7	282	707	285	714	595	794	2
.	285	706	287	719	595	794	2
Si	51	717	58	730	595	794	2
bien	61	717	77	730	595	794	2
existen	80	717	104	730	595	794	2
soluciones	108	717	144	730	595	794	2
antisépticas	147	717	187	730	595	794	2
jabonosas	191	717	224	730	595	794	2
clasificadas	228	717	266	730	595	794	2
como	270	717	289	730	595	794	2
medicamento	43	728	90	741	595	794	2
38	90	729	95	736	595	794	2
,	95	728	97	741	595	794	2
la	100	728	106	741	595	794	2
normativa	109	728	144	741	595	794	2
actual	147	728	167	741	595	794	2
incluye	170	728	195	741	595	794	2
a	198	728	201	741	595	794	2
la	204	728	210	741	595	794	2
mayoría	213	728	241	741	595	794	2
de	243	728	252	741	595	794	2
productos	254	728	289	741	595	794	2
jabonosos	43	739	77	752	595	794	2
de	79	739	88	752	595	794	2
uso	91	739	102	752	595	794	2
cotidiano	105	739	138	752	595	794	2
(geles	141	739	160	752	595	794	2
de	163	739	171	752	595	794	2
baño	174	739	191	752	595	794	2
o	194	739	199	752	595	794	2
ducha,	201	739	225	752	595	794	2
jabón	228	739	247	752	595	794	2
de	250	739	258	752	595	794	2
tocador,	261	739	289	752	595	794	2
champús	306	90	337	103	595	794	2
o	340	90	344	103	595	794	2
jabón	347	90	366	103	595	794	2
de	369	90	377	103	595	794	2
afeitar)	380	90	404	103	595	794	2
como	407	90	426	103	595	794	2
productos	429	90	464	103	595	794	2
cosméticos,	467	90	506	103	595	794	2
y	509	90	513	103	595	794	2
ateniéndo-	516	90	553	103	595	794	2
nos	306	101	318	114	595	794	2
a	321	101	325	114	595	794	2
dicha	328	101	347	114	595	794	2
normativa,	350	101	387	114	595	794	2
solo	390	101	404	114	595	794	2
se	407	101	414	114	595	794	2
contempla	417	101	453	114	595	794	2
su	456	101	464	114	595	794	2
uso	467	101	479	114	595	794	2
externo,	482	101	510	114	595	794	2
es	513	101	520	114	595	794	2
decir,	523	101	541	114	595	794	2
en	544	101	553	114	595	794	2
piel	306	112	319	125	595	794	2
íntegra	322	112	346	125	595	794	2
o	349	112	353	125	595	794	2
mucosas	356	112	385	125	595	794	2
39	385	113	390	120	595	794	2
.	390	112	393	125	595	794	2
Los	396	112	408	125	595	794	2
productos	411	112	445	125	595	794	2
sanitarios,	448	112	483	125	595	794	2
dependiendo	486	112	531	125	595	794	2
de	534	112	542	125	595	794	2
su	545	112	553	125	595	794	2
clasificación,	306	123	350	136	595	794	2
sí	352	123	357	136	595	794	2
podrían	359	123	387	136	595	794	2
estar	389	123	405	136	595	794	2
indicados	407	123	440	136	595	794	2
para	442	123	457	136	595	794	2
su	459	123	466	136	595	794	2
uso	469	123	480	136	595	794	2
en	483	123	491	136	595	794	2
lesiones	493	123	520	136	595	794	2
o	522	123	526	136	595	794	2
heridas	528	123	553	136	595	794	2
abiertas	306	134	333	147	595	794	2
40	333	135	338	142	595	794	2
.	338	134	340	147	595	794	2
Sin	342	134	354	147	595	794	2
embargo,	356	134	388	147	595	794	2
no	390	134	400	147	595	794	2
hemos	402	134	424	147	595	794	2
encontrado	427	134	466	147	595	794	2
jabones	468	134	494	147	595	794	2
como	496	134	516	147	595	794	2
productos	518	134	553	147	595	794	2
sanitarios	306	145	339	158	595	794	2
aceptados	341	145	374	158	595	794	2
para	376	145	391	158	595	794	2
uso	393	145	405	158	595	794	2
en	407	145	415	158	595	794	2
piel	417	145	429	158	595	794	2
dañada	431	145	456	158	595	794	2
o	458	145	462	158	595	794	2
zonas	464	145	483	158	595	794	2
internas	485	145	513	158	595	794	2
del	515	145	525	158	595	794	2
cuerpo.	527	145	553	158	595	794	2
Ante	315	156	331	169	595	794	2
la	334	156	340	169	595	794	2
falta	342	156	357	169	595	794	2
de	360	156	368	169	595	794	2
información	370	156	413	169	595	794	2
clara	416	156	432	169	595	794	2
y	434	156	438	169	595	794	2
la	441	156	447	169	595	794	2
disparidad	449	156	485	169	595	794	2
de	488	156	496	169	595	794	2
criterios	499	156	526	169	595	794	2
encon-	529	156	553	169	595	794	2
trados,	306	167	330	180	595	794	2
hemos	333	167	355	180	595	794	2
desarrollado	358	167	400	180	595	794	2
este	404	167	416	180	595	794	2
estudio,	419	167	447	180	595	794	2
para	450	167	465	180	595	794	2
conocer	468	167	495	180	595	794	2
el	498	167	504	180	595	794	2
uso	507	167	519	180	595	794	2
de	522	167	530	180	595	794	2
jabón	533	167	553	180	595	794	2
para	306	178	321	191	595	794	2
el	323	178	329	191	595	794	2
tratamiento	331	178	372	191	595	794	2
de	374	178	382	191	595	794	2
heridas	384	178	409	191	595	794	2
que	411	178	424	191	595	794	2
se	426	178	432	191	595	794	2
hace	435	178	450	191	595	794	2
por	452	178	464	191	595	794	2
parte	466	178	484	191	595	794	2
de	486	178	494	191	595	794	2
los	496	178	506	191	595	794	2
profesionales	508	178	553	191	595	794	2
sanitarios.	306	189	341	202	595	794	2
OBJETIVOS	319	219	387	235	595	794	2
Objetivo	306	244	337	256	595	794	2
general:	339	244	367	256	595	794	2
conocer	369	244	396	257	595	794	2
el	398	244	404	257	595	794	2
uso	406	244	418	257	595	794	2
de	420	244	428	257	595	794	2
jabón	430	244	450	257	595	794	2
en	452	244	460	257	595	794	2
las	462	244	471	257	595	794	2
heridas	473	244	498	257	595	794	2
por	500	244	511	257	595	794	2
parte	513	244	531	257	595	794	2
de	533	244	541	257	595	794	2
los	543	244	553	257	595	794	2
profesionales	306	255	351	268	595	794	2
sanitarios.	353	255	388	268	595	794	2
Objetivos	315	277	349	289	595	794	2
específicos:	351	277	391	289	595	794	2
•	306	299	310	312	595	794	2
Conocer	315	299	345	312	595	794	2
el	346	299	352	312	595	794	2
tipo	354	299	368	312	595	794	2
de	370	299	378	312	595	794	2
jabón	380	299	400	312	595	794	2
usado	402	299	422	312	595	794	2
por	424	299	436	312	595	794	2
los	438	299	447	312	595	794	2
profesionales	449	299	494	312	595	794	2
sanitarios	496	299	528	312	595	794	2
para	530	299	545	312	595	794	2
el	547	299	553	312	595	794	2
tratamiento	315	310	355	323	595	794	2
de	358	310	366	323	595	794	2
heridas.	368	310	395	323	595	794	2
•	306	321	310	334	595	794	2
Conocer	315	321	345	334	595	794	2
las	347	321	356	334	595	794	2
características	359	321	406	334	595	794	2
de	409	321	417	334	595	794	2
las	419	321	428	334	595	794	2
heridas	431	321	455	334	595	794	2
en	458	321	466	334	595	794	2
las	469	321	478	334	595	794	2
que	481	321	493	334	595	794	2
los	496	321	505	334	595	794	2
profesionales	508	321	553	334	595	794	2
usen	315	332	330	345	595	794	2
jabón.	333	332	354	345	595	794	2
•	306	343	310	356	595	794	2
Conocer	315	343	345	356	595	794	2
los	347	343	356	356	595	794	2
documentos	359	343	401	356	595	794	2
en	403	343	412	356	595	794	2
los	414	343	424	356	595	794	2
que	426	343	438	356	595	794	2
se	441	343	447	356	595	794	2
basan	449	343	469	356	595	794	2
los	471	343	481	356	595	794	2
profesionales	483	343	528	356	595	794	2
para	530	343	545	356	595	794	2
el	547	343	553	356	595	794	2
uso	315	354	327	367	595	794	2
de	329	354	337	367	595	794	2
jabón	339	354	359	367	595	794	2
en	361	354	369	367	595	794	2
las	371	354	380	367	595	794	2
heridas.	382	354	409	367	595	794	2
MATERIAL	319	384	385	400	595	794	2
Y	387	384	397	400	595	794	2
MÉTODOS	400	384	465	400	595	794	2
Tipo	306	410	328	423	595	794	2
de	331	410	342	423	595	794	2
estudio	345	410	382	423	595	794	2
Es	306	431	314	444	595	794	2
un	316	431	326	444	595	794	2
estudio	328	431	353	444	595	794	2
observacional	355	431	401	444	595	794	2
transversal,	403	431	442	444	595	794	2
descriptivo,	444	431	484	444	595	794	2
en	486	431	494	444	595	794	2
el	496	431	502	444	595	794	2
que	504	431	516	444	595	794	2
se	518	431	525	444	595	794	2
pasa	527	431	541	444	595	794	2
un	543	431	553	444	595	794	2
cuestionario	306	442	348	455	595	794	2
a	351	442	354	455	595	794	2
profesionales	357	442	402	455	595	794	2
sanitarios	404	442	437	455	595	794	2
pertenecientes	439	442	489	455	595	794	2
a	491	442	495	455	595	794	2
varias	497	442	517	455	595	794	2
asociacio-	519	442	553	455	595	794	2
nes	306	453	317	466	595	794	2
profesionales	320	453	364	466	595	794	2
relacionadas	367	453	409	466	595	794	2
con	411	453	424	466	595	794	2
el	426	453	432	466	595	794	2
cuidado	434	453	462	466	595	794	2
de	464	453	472	466	595	794	2
pacientes	474	453	506	466	595	794	2
con	508	453	521	466	595	794	2
heridas.	523	453	550	466	595	794	2
Ámbito	306	476	342	489	595	794	2
de	345	476	357	489	595	794	2
estudio	360	476	396	489	595	794	2
Han	306	497	322	510	595	794	2
participado	325	497	364	510	595	794	2
tres	367	497	379	510	595	794	2
asociaciones	382	497	424	510	595	794	2
nacionales	426	497	462	510	595	794	2
relacionadas	465	497	507	510	595	794	2
con	510	497	523	510	595	794	2
el	525	497	531	510	595	794	2
trata-	534	497	553	510	595	794	2
miento	306	508	331	521	595	794	2
de	334	508	342	521	595	794	2
personas	345	508	374	521	595	794	2
con	377	508	390	521	595	794	2
heridas:	392	508	419	521	595	794	2
GNEAUPP,	422	508	464	521	595	794	2
SEHER	466	508	494	521	595	794	2
(Sociedad	497	508	531	521	595	794	2
Espa-	533	508	553	521	595	794	2
ñola	306	519	321	532	595	794	2
de	325	519	333	532	595	794	2
Heridas),	336	519	369	532	595	794	2
y	372	519	376	532	595	794	2
AEEV	380	519	402	532	595	794	2
(Asociación	405	519	446	532	595	794	2
Española	449	519	481	532	595	794	2
de	484	519	492	532	595	794	2
Enfermería	496	519	535	532	595	794	2
Vas-	538	519	553	532	595	794	2
cular).	306	530	328	543	595	794	2
Estas	331	530	349	543	595	794	2
asociaciones	352	530	394	543	595	794	2
se	396	530	403	543	595	794	2
eligieron	406	530	436	543	595	794	2
a	439	530	442	543	595	794	2
conveniencia	445	530	490	543	595	794	2
entre	493	530	511	543	595	794	2
los	513	530	523	543	595	794	2
autores.	526	530	553	543	595	794	2
Mediante	306	541	339	554	595	794	2
correo	342	541	364	554	595	794	2
electrónico,	367	541	407	554	595	794	2
se	410	541	417	554	595	794	2
contactó	420	541	450	554	595	794	2
con	453	541	465	554	595	794	2
dichas	468	541	490	554	595	794	2
asociaciones	493	541	535	554	595	794	2
para	538	541	553	554	595	794	2
solicitar	306	552	333	565	595	794	2
la	335	552	341	565	595	794	2
participación	344	552	389	565	595	794	2
por	391	552	403	565	595	794	2
parte	405	552	423	565	595	794	2
de	425	552	433	565	595	794	2
sus	436	552	446	565	595	794	2
socios	448	552	469	565	595	794	2
en	471	552	479	565	595	794	2
nuestro	482	552	507	565	595	794	2
estudio,	510	552	537	565	595	794	2
me-	539	552	553	565	595	794	2
diante	306	563	328	576	595	794	2
la	331	563	337	576	595	794	2
realización	340	563	377	576	595	794	2
de	380	563	388	576	595	794	2
un	391	563	400	576	595	794	2
cuestionario	404	563	446	576	595	794	2
anónimo.	449	563	482	576	595	794	2
En	486	563	495	576	595	794	2
dicho	499	563	518	576	595	794	2
correo	521	563	543	576	595	794	2
se	546	563	553	576	595	794	2
explicó	306	574	331	587	595	794	2
el	334	574	340	587	595	794	2
objetivo	343	574	371	587	595	794	2
del	375	574	385	587	595	794	2
estudio	388	574	414	587	595	794	2
y	417	574	421	587	595	794	2
la	424	574	430	587	595	794	2
metodología,	434	574	479	587	595	794	2
además	483	574	508	587	595	794	2
de	511	574	520	587	595	794	2
dejar	523	574	540	587	595	794	2
un	543	574	553	587	595	794	2
correo	306	585	328	598	595	794	2
de	330	585	338	598	595	794	2
contacto	341	585	371	598	595	794	2
para	373	585	388	598	595	794	2
aclarar	390	585	413	598	595	794	2
dudas	416	585	436	598	595	794	2
o	438	585	443	598	595	794	2
cuestiones	445	585	480	598	595	794	2
referentes	483	585	516	598	595	794	2
al	518	585	524	598	595	794	2
trabajo.	526	585	553	598	595	794	2
La	306	596	315	609	595	794	2
recogida	317	596	346	609	595	794	2
de	348	596	356	609	595	794	2
datos	359	596	377	609	595	794	2
se	379	596	386	609	595	794	2
llevó	388	596	404	609	595	794	2
a	406	596	410	609	595	794	2
cabo	412	596	428	609	595	794	2
durante	431	596	457	609	595	794	2
el	460	596	465	609	595	794	2
mes	468	596	481	609	595	794	2
de	484	596	492	609	595	794	2
julio	494	596	510	609	595	794	2
de	512	596	520	609	595	794	2
2018.	522	596	543	609	595	794	2
Sujetos	306	619	342	632	595	794	2
de	345	619	357	632	595	794	2
estudio	360	619	396	632	595	794	2
Se	306	640	314	653	595	794	2
recogieron	317	640	353	653	595	794	2
opiniones	357	640	390	653	595	794	2
de	394	640	402	653	595	794	2
profesionales	405	640	450	653	595	794	2
sanitarios	453	640	485	653	595	794	2
de	488	640	497	653	595	794	2
diferentes	500	640	533	653	595	794	2
cate-	536	640	553	653	595	794	2
gorías	306	651	326	664	595	794	2
(medicina,	329	651	366	664	595	794	2
enfermería,	370	651	409	664	595	794	2
auxiliares,	412	651	446	664	595	794	2
podología,	449	651	486	664	595	794	2
etc.)	489	651	504	664	595	794	2
y	507	651	511	664	595	794	2
de	514	651	522	664	595	794	2
diferen-	526	651	553	664	595	794	2
tes	306	662	315	675	595	794	2
ámbitos	318	662	346	675	595	794	2
de	348	662	356	675	595	794	2
trabajo	359	662	383	675	595	794	2
(atención	386	662	418	675	595	794	2
primaria,	421	662	453	675	595	794	2
especializada,	455	662	501	675	595	794	2
sociosanitaria,	504	662	553	675	595	794	2
etc.),	306	673	323	686	595	794	2
siempre	326	673	353	686	595	794	2
que	356	673	369	686	595	794	2
tuvieran	371	673	400	686	595	794	2
relación	403	673	430	686	595	794	2
con	433	673	445	686	595	794	2
alguna	448	673	471	686	595	794	2
de	474	673	482	686	595	794	2
las	485	673	494	686	595	794	2
sociedades	496	673	532	686	595	794	2
ante-	535	673	553	686	595	794	2
riormente	306	684	341	697	595	794	2
citadas.	343	684	368	697	595	794	2
Población	306	707	353	720	595	794	2
y	356	707	362	720	595	794	2
muestra	365	707	405	720	595	794	2
El	306	728	314	741	595	794	2
cuestionario	316	728	359	741	595	794	2
se	362	728	368	741	595	794	2
envió	371	728	390	741	595	794	2
a	393	728	396	741	595	794	2
las	399	728	408	741	595	794	2
tres	411	728	423	741	595	794	2
asociaciones	426	728	468	741	595	794	2
citadas	471	728	494	741	595	794	2
para	497	728	512	741	595	794	2
su	515	728	523	741	595	794	2
cumpli-	525	728	553	741	595	794	2
mentación	306	739	343	752	595	794	2
por	346	739	358	752	595	794	2
parte	361	739	378	752	595	794	2
de	381	739	389	752	595	794	2
los	392	739	401	752	595	794	2
participantes,	404	739	451	752	595	794	2
de	454	739	462	752	595	794	2
los	465	739	474	752	595	794	2
que	477	739	490	752	595	794	2
desconocemos	493	739	542	752	595	794	2
su	545	739	553	752	595	794	2
Gerokomos.	479	764	507	772	595	794	2
2020;31(4):248-255	508	764	553	772	595	794	2
249	559	761	573	774	595	794	2
ORIGINALES	496	12	553	27	595	794	3
Raúl	23	55	32	63	595	794	3
Muñoz	33	55	48	63	595	794	3
Martín,	49	55	65	63	595	794	3
Laura	66	55	78	63	595	794	3
Alonso	79	55	94	63	595	794	3
Herrera,	95	55	112	63	595	794	3
M.ª	113	55	121	63	595	794	3
Pilar	122	55	131	63	595	794	3
López	132	55	145	63	595	794	3
Layos,	146	55	159	63	595	794	3
María	160	55	173	63	595	794	3
Aránzazu	174	55	194	63	595	794	3
de	195	55	200	63	595	794	3
Gracia	201	55	215	63	595	794	3
de	216	55	221	63	595	794	3
Gracia	223	55	236	63	595	794	3
y	238	55	240	63	595	794	3
Isabel	241	55	254	63	595	794	3
Quintana	255	55	274	63	595	794	3
López	275	55	288	63	595	794	3
Uso	23	63	33	72	595	794	3
de	34	63	41	72	595	794	3
jabón	42	63	56	72	595	794	3
en	58	63	64	72	595	794	3
heridas:	66	63	86	72	595	794	3
encuesta	88	63	111	72	595	794	3
a	113	63	116	72	595	794	3
profesionales	117	63	152	72	595	794	3
sanitarios	153	63	179	72	595	794	3
número	43	90	70	103	595	794	3
total.	72	90	90	103	595	794	3
Para	92	90	106	103	595	794	3
una	108	90	121	103	595	794	3
población	123	90	158	103	595	794	3
desconocida,	160	90	204	103	595	794	3
con	206	90	219	103	595	794	3
un	221	90	230	103	595	794	3
nivel	232	90	249	103	595	794	3
de	250	90	259	103	595	794	3
confian-	261	90	289	103	595	794	3
za	43	101	50	114	595	794	3
del	52	101	62	114	595	794	3
95%	65	101	81	114	595	794	3
y	83	101	87	114	595	794	3
una	90	101	103	114	595	794	3
precisión	105	101	136	114	595	794	3
del	139	101	149	114	595	794	3
5%,	151	101	166	114	595	794	3
se	168	101	174	114	595	794	3
precisa	177	101	200	114	595	794	3
un	202	101	212	114	595	794	3
mínimo	214	101	242	114	595	794	3
de	244	101	252	114	595	794	3
respuestas	255	101	289	114	595	794	3
de	43	112	51	125	595	794	3
73.	53	112	64	125	595	794	3
Si	66	112	72	125	595	794	3
se	74	112	81	125	595	794	3
calculan	82	112	111	125	595	794	3
unas	112	112	128	125	595	794	3
pérdidas	130	112	159	125	595	794	3
del	161	112	171	125	595	794	3
15%,	173	112	192	125	595	794	3
el	194	112	200	125	595	794	3
tamaño	202	112	228	125	595	794	3
muestral	230	112	259	125	595	794	3
mínimo	261	112	289	125	595	794	3
necesario	43	123	74	136	595	794	3
sería	76	123	92	136	595	794	3
de	94	123	102	136	595	794	3
86	104	123	113	136	595	794	3
participantes.	116	123	162	136	595	794	3
Criterios	43	146	84	159	595	794	3
de	87	146	99	159	595	794	3
inclusión	102	146	147	159	595	794	3
Profesionales	43	167	87	180	595	794	3
sanitarios	90	167	122	180	595	794	3
asociados	124	167	157	180	595	794	3
o	159	167	163	180	595	794	3
vinculados	165	167	202	180	595	794	3
con	204	167	217	180	595	794	3
las	219	167	228	180	595	794	3
asociaciones	230	167	272	180	595	794	3
pro-	274	167	289	180	595	794	3
fesionales	43	178	75	191	595	794	3
GNEAUPP,	78	178	119	191	595	794	3
SEHER	122	178	149	191	595	794	3
y	152	178	156	191	595	794	3
AEEV.	158	178	181	191	595	794	3
Criterios	43	201	84	214	595	794	3
de	87	201	99	214	595	794	3
exclusión	102	201	149	214	595	794	3
•	43	222	46	235	595	794	3
Encuestas	51	222	85	235	595	794	3
mal	87	222	100	235	595	794	3
cumplimentadas	102	222	160	235	595	794	3
o	162	222	166	235	595	794	3
con	169	222	181	235	595	794	3
vocabulario	183	222	224	235	595	794	3
inadmisible.	226	222	268	235	595	794	3
•	43	233	46	246	595	794	3
Problemas	51	233	87	246	595	794	3
para	89	233	104	246	595	794	3
la	106	233	112	246	595	794	3
comunicación.	114	233	166	246	595	794	3
Recogida	43	256	86	269	595	794	3
de	89	256	101	269	595	794	3
datos.	104	256	133	269	595	794	3
Cuestionario	136	256	198	269	595	794	3
(Anexo)	201	256	239	269	595	794	3
El	43	277	50	290	595	794	3
instrumento	52	277	95	290	595	794	3
utilizado	97	277	128	290	595	794	3
ha	130	277	138	290	595	794	3
sido	141	277	155	290	595	794	3
un	157	277	166	290	595	794	3
cuestionario	169	277	211	290	595	794	3
anónimo	213	277	245	290	595	794	3
con	247	277	260	290	595	794	3
pregun-	262	277	289	290	595	794	3
tas	43	288	52	301	595	794	3
cerradas	54	288	82	301	595	794	3
y	84	288	88	301	595	794	3
abiertas	90	288	117	301	595	794	3
diseñado	119	288	150	301	595	794	3
ad	152	288	160	301	595	794	3
hoc	162	288	173	301	595	794	3
para	175	288	189	301	595	794	3
este	192	288	204	301	595	794	3
trabajo.	207	288	233	301	595	794	3
Con	51	299	66	312	595	794	3
anterioridad	70	299	112	312	595	794	3
a	116	299	119	312	595	794	3
la	123	299	129	312	595	794	3
puesta	132	299	154	312	595	794	3
en	158	299	166	312	595	794	3
marcha	169	299	195	312	595	794	3
del	198	299	209	312	595	794	3
estudio	212	299	237	312	595	794	3
se	241	299	247	312	595	794	3
realizó	250	299	273	312	595	794	3
una	276	299	289	312	595	794	3
muestra	43	310	70	323	595	794	3
piloto	72	310	93	323	595	794	3
a	96	310	99	323	595	794	3
5	102	310	106	323	595	794	3
profesionales	108	310	153	323	595	794	3
con	156	310	168	323	595	794	3
características	171	310	218	323	595	794	3
similares	220	310	250	323	595	794	3
a	253	310	256	323	595	794	3
la	259	310	265	323	595	794	3
pobla-	267	310	289	323	595	794	3
ción	43	321	58	334	595	794	3
de	61	321	69	334	595	794	3
estudio,	72	321	99	334	595	794	3
para	102	321	117	334	595	794	3
comprobar	120	321	159	334	595	794	3
la	162	321	168	334	595	794	3
compresión	171	321	211	334	595	794	3
y	214	321	218	334	595	794	3
claridad	221	321	249	334	595	794	3
de	252	321	260	334	595	794	3
las	263	321	272	334	595	794	3
pre-	275	321	289	334	595	794	3
guntas	43	332	65	345	595	794	3
del	67	332	78	345	595	794	3
cuestionario.	80	332	124	345	595	794	3
Las	126	332	138	345	595	794	3
encuestas	140	332	172	345	595	794	3
realizadas	174	332	207	345	595	794	3
en	209	332	217	345	595	794	3
el	219	332	225	345	595	794	3
pilotaje	227	332	253	345	595	794	3
no	255	332	264	345	595	794	3
fueron	266	332	289	345	595	794	3
incluidas	43	343	73	356	595	794	3
en	76	343	84	356	595	794	3
el	86	343	92	356	595	794	3
estudio	94	343	119	356	595	794	3
final.	122	343	139	356	595	794	3
El	51	354	58	367	595	794	3
cuestionario	61	354	103	367	595	794	3
se	105	354	112	367	595	794	3
realizó	114	354	136	367	595	794	3
con	139	354	151	367	595	794	3
la	154	354	159	367	595	794	3
herramienta	162	354	204	367	595	794	3
Google	206	354	231	367	595	794	3
Drive	233	354	253	367	595	794	3
y	255	354	259	367	595	794	3
se	262	354	268	367	595	794	3
envió	270	354	289	367	595	794	3
a	43	365	46	378	595	794	3
las	48	365	57	378	595	794	3
listas	59	365	76	378	595	794	3
de	78	365	86	378	595	794	3
correo	88	365	110	378	595	794	3
electrónico	112	365	150	378	595	794	3
de	152	365	160	378	595	794	3
las	162	365	171	378	595	794	3
asociaciones	173	365	215	378	595	794	3
profesionales	217	365	262	378	595	794	3
partici-	264	365	289	378	595	794	3
pantes.	43	376	67	389	595	794	3
La	69	376	78	389	595	794	3
cumplimentación	80	376	141	389	595	794	3
del	143	376	154	389	595	794	3
cuestionario	156	376	198	389	595	794	3
se	200	376	207	389	595	794	3
realizó	209	376	232	389	595	794	3
on-line.	234	376	258	389	595	794	3
En	51	387	61	400	595	794	3
varios	63	387	83	400	595	794	3
apartados	85	387	118	400	595	794	3
se	120	387	126	400	595	794	3
permitía	128	387	158	400	595	794	3
la	160	387	165	400	595	794	3
señalización	167	387	209	400	595	794	3
de	211	387	219	400	595	794	3
más	221	387	234	400	595	794	3
de	236	387	244	400	595	794	3
una	246	387	259	400	595	794	3
respues-	261	387	289	400	595	794	3
ta	43	398	49	411	595	794	3
y	51	398	55	411	595	794	3
la	57	398	63	411	595	794	3
añadidura	65	398	100	411	595	794	3
de	102	398	111	411	595	794	3
otras.	113	398	132	411	595	794	3
Principales	306	91	360	104	595	794	3
limitaciones	363	91	423	104	595	794	3
Los	306	112	318	125	595	794	3
cuestionarios	321	112	367	125	595	794	3
representan	370	112	409	125	595	794	3
herramientas	412	112	457	125	595	794	3
útiles	460	112	479	125	595	794	3
para	482	112	497	125	595	794	3
recopilar	500	112	530	125	595	794	3
infor-	533	112	553	125	595	794	3
mación,	306	123	334	136	595	794	3
identificar	338	123	373	136	595	794	3
problemas	376	123	412	136	595	794	3
y	415	123	419	136	595	794	3
necesidades	423	123	463	136	595	794	3
y	466	123	470	136	595	794	3
planificación	474	123	518	136	595	794	3
sanitaria.	522	123	553	136	595	794	3
Sin	306	134	317	147	595	794	3
embargo,	321	134	353	147	595	794	3
está	357	134	370	147	595	794	3
sujeta	373	134	393	147	595	794	3
a	397	134	400	147	595	794	3
sesgos	404	134	424	147	595	794	3
como	428	134	447	147	595	794	3
los	451	134	460	147	595	794	3
relacionados	464	134	507	147	595	794	3
con	510	134	523	147	595	794	3
el	527	134	532	147	595	794	3
error	536	134	553	147	595	794	3
de	306	145	314	158	595	794	3
no	317	145	326	158	595	794	3
respuesta,	329	145	363	158	595	794	3
error	366	145	382	158	595	794	3
de	385	145	393	158	595	794	3
no	396	145	405	158	595	794	3
cobertura	408	145	441	158	595	794	3
y	444	145	448	158	595	794	3
a	451	145	455	158	595	794	3
los	457	145	467	158	595	794	3
inherentes	470	145	505	158	595	794	3
al	508	145	514	158	595	794	3
diseño	517	145	540	158	595	794	3
del	542	145	553	158	595	794	3
propio	306	156	329	169	595	794	3
cuestionario.	332	156	376	169	595	794	3
Consideraciones	306	179	386	192	595	794	3
éticas	389	179	418	192	595	794	3
Se	306	200	314	213	595	794	3
ha	317	200	325	213	595	794	3
considerado	328	200	369	213	595	794	3
y	372	200	376	213	595	794	3
garantizado	379	200	419	213	595	794	3
la	421	200	427	213	595	794	3
seguridad	430	200	463	213	595	794	3
y	466	200	470	213	595	794	3
confidencialidad	473	200	530	213	595	794	3
de	532	200	541	213	595	794	3
los	543	200	553	213	595	794	3
datos	306	211	324	224	595	794	3
recogidos.	327	211	362	224	595	794	3
Este	364	211	378	224	595	794	3
trabajo	381	211	405	224	595	794	3
respeta	407	211	431	224	595	794	3
las	433	211	442	224	595	794	3
recomendaciones	444	211	504	224	595	794	3
expresadas	506	211	542	224	595	794	3
en	544	211	553	224	595	794	3
la	306	222	312	235	595	794	3
Declaración	314	222	355	235	595	794	3
de	357	222	365	235	595	794	3
Helsinki.	367	222	399	235	595	794	3
Los	401	222	413	235	595	794	3
autores	415	222	439	235	595	794	3
no	441	222	450	235	595	794	3
señalan	452	222	477	235	595	794	3
conflicto	479	222	510	235	595	794	3
de	511	222	520	235	595	794	3
intereses.	521	222	553	235	595	794	3
RESULTADOS	319	252	403	268	595	794	3
Se	306	277	314	290	595	794	3
recibieron	317	277	352	290	595	794	3
un	355	277	364	290	595	794	3
total	367	277	383	290	595	794	3
de	386	277	394	290	595	794	3
179	397	277	411	290	595	794	3
encuestas	414	277	446	290	595	794	3
cumplimentadas,	449	277	509	290	595	794	3
que	512	277	524	290	595	794	3
señalan	527	277	553	290	595	794	3
una	306	288	319	301	595	794	3
mediana	321	288	351	301	595	794	3
de	353	288	361	301	595	794	3
edad	364	288	380	301	595	794	3
de	382	288	390	301	595	794	3
45	393	288	402	301	595	794	3
años	404	288	420	301	595	794	3
y	422	288	426	301	595	794	3
en	428	288	436	301	595	794	3
más	439	288	452	301	595	794	3
de	455	288	463	301	595	794	3
un	465	288	474	301	595	794	3
92%	477	288	493	301	595	794	3
cumplimentadas	495	288	553	301	595	794	3
por	306	299	318	312	595	794	3
personal	321	299	350	312	595	794	3
de	352	299	361	312	595	794	3
enfermería.	363	299	403	312	595	794	3
En	405	299	415	312	595	794	3
la	418	299	424	312	595	794	3
tabla	426	299	443	312	595	794	3
1	446	299	450	312	595	794	3
pueden	453	299	479	312	595	794	3
consultarse	481	299	520	312	595	794	3
los	522	299	532	312	595	794	3
datos	535	299	553	312	595	794	3
sociodemográficos.	306	310	372	323	595	794	3
Utilizan	315	321	342	334	595	794	3
jabón	345	321	365	334	595	794	3
para	368	321	382	334	595	794	3
el	385	321	391	334	595	794	3
tratamiento	394	321	434	334	595	794	3
de	437	321	445	334	595	794	3
las	448	321	457	334	595	794	3
heridas	460	321	484	334	595	794	3
un	487	321	496	334	595	794	3
74%	499	321	516	334	595	794	3
de	518	321	527	334	595	794	3
los	529	321	539	334	595	794	3
en-	542	321	553	334	595	794	3
cuestados	306	332	339	345	595	794	3
(de	341	332	352	345	595	794	3
estos,	355	332	373	345	595	794	3
lo	376	332	382	345	595	794	3
usan	384	332	400	345	595	794	3
de	402	332	411	345	595	794	3
forma	413	332	433	345	595	794	3
habitual	436	332	464	345	595	794	3
un	466	332	476	345	595	794	3
43%	478	332	494	345	595	794	3
y	497	332	501	345	595	794	3
ocasionalmen-	503	332	553	345	595	794	3
te	306	343	312	356	595	794	3
el	316	343	322	356	595	794	3
57%),	325	343	347	356	595	794	3
mientras	350	343	380	356	595	794	3
que	384	343	396	356	595	794	3
se	400	343	406	356	595	794	3
refirió	410	343	431	356	595	794	3
el	434	343	440	356	595	794	3
uso	443	343	455	356	595	794	3
de	458	343	467	356	595	794	3
jabón	470	343	490	356	595	794	3
en	493	343	501	356	595	794	3
heridas	505	343	529	356	595	794	3
sucias	533	343	553	356	595	794	3
(96,7%),	306	354	337	367	595	794	3
con	340	354	353	367	595	794	3
presencia	355	354	387	367	595	794	3
o	389	354	393	367	595	794	3
sospecha	396	354	426	367	595	794	3
de	428	354	436	367	595	794	3
infección	439	354	471	367	595	794	3
(55,4%)	473	354	502	367	595	794	3
o	504	354	509	367	595	794	3
superficiales	511	354	553	367	595	794	3
(50%).	306	365	331	378	595	794	3
Los	333	365	346	378	595	794	3
principales	348	365	385	378	595	794	3
tipos	388	365	405	378	595	794	3
de	407	365	416	378	595	794	3
jabón	418	365	438	378	595	794	3
utilizados	440	365	473	378	595	794	3
fueron	476	365	499	378	595	794	3
antisépticos	501	365	541	378	595	794	3
ja-	544	365	553	378	595	794	3
bonosos	306	376	334	389	595	794	3
(65,4%)	336	376	365	389	595	794	3
y	367	376	371	389	595	794	3
geles	373	376	389	389	595	794	3
(22%),	391	376	416	389	595	794	3
y	418	376	422	389	595	794	3
un	424	376	433	389	595	794	3
82%	435	376	451	389	595	794	3
refirió	453	376	474	389	595	794	3
desconocer	476	376	514	389	595	794	3
protocolos	516	376	553	389	595	794	3
Tabla	306	409	326	420	595	794	3
1.	328	409	334	420	595	794	3
Datos	336	410	355	420	595	794	3
sociodemográficos	357	410	417	420	595	794	3
Variables	43	421	88	434	595	794	3
El	43	442	50	455	595	794	3
cuestionario	52	442	94	455	595	794	3
recoge	97	442	119	455	595	794	3
las	121	442	130	455	595	794	3
siguientes	132	442	166	455	595	794	3
variables:	168	442	200	455	595	794	3
•	43	464	46	477	595	794	3
Sociodemográficas	51	464	115	477	595	794	3
y	117	464	121	477	595	794	3
de	124	464	132	477	595	794	3
control:	134	464	161	477	595	794	3
—	57	475	66	488	595	794	3
Edad.	68	475	88	488	595	794	3
—	57	486	66	499	595	794	3
Sexo.	68	486	86	499	595	794	3
—	57	497	66	510	595	794	3
Categoría	68	497	101	510	595	794	3
profesional.	104	497	144	510	595	794	3
—	57	508	66	521	595	794	3
Centro	68	508	93	521	595	794	3
de	95	508	103	521	595	794	3
trabajo.	105	508	131	521	595	794	3
—	57	519	66	532	595	794	3
Si	68	519	75	532	595	794	3
realiza	77	519	98	532	595	794	3
tratamiento	101	519	141	532	595	794	3
directo	144	519	168	532	595	794	3
de	170	519	178	532	595	794	3
heridas.	180	519	207	532	595	794	3
—	57	530	66	543	595	794	3
Formación	68	530	106	543	595	794	3
posgrado.	108	530	141	543	595	794	3
—	57	541	66	554	595	794	3
Docencia.	68	541	103	554	595	794	3
•	43	552	46	565	595	794	3
De	53	552	64	565	595	794	3
estudio:	66	552	93	565	595	794	3
—	57	563	66	576	595	794	3
Uso	68	563	82	576	595	794	3
de	84	563	92	576	595	794	3
jabón.	94	563	116	576	595	794	3
—	57	574	66	587	595	794	3
Efecto	68	574	90	587	595	794	3
esperado	92	574	122	587	595	794	3
del	125	574	135	587	595	794	3
jabón.	137	574	159	587	595	794	3
—	57	585	66	598	595	794	3
Tipo	68	585	84	598	595	794	3
de	87	585	95	598	595	794	3
jabón	97	585	117	598	595	794	3
usado.	119	585	141	598	595	794	3
—	57	596	66	609	595	794	3
Conocimiento	68	596	118	609	595	794	3
sobre	121	596	139	609	595	794	3
documentos	141	596	184	609	595	794	3
que	186	596	199	609	595	794	3
recogen	201	596	228	609	595	794	3
el	230	596	236	609	595	794	3
uso	238	596	250	609	595	794	3
de	252	596	260	609	595	794	3
jabón.	262	596	284	609	595	794	3
—	57	607	66	620	595	794	3
Documentos	68	607	113	620	595	794	3
que	115	607	128	620	595	794	3
recogen	130	607	157	620	595	794	3
el	159	607	165	620	595	794	3
uso	167	607	179	620	595	794	3
de	181	607	189	620	595	794	3
jabón.	192	607	213	620	595	794	3
—	57	618	66	631	595	794	3
Recomendación	68	618	124	631	595	794	3
de	126	618	134	631	595	794	3
jabón.	136	618	158	631	595	794	3
Análisis	43	641	82	654	595	794	3
estadístico	85	641	137	654	595	794	3
Los	43	662	55	675	595	794	3
análisis	61	662	86	675	595	794	3
estadísticos	92	662	131	675	595	794	3
cuantitativos	137	662	181	675	595	794	3
fueron	188	662	211	675	595	794	3
realizados	217	662	251	675	595	794	3
mediante	257	662	289	675	595	794	3
SPSS17.0.	43	673	79	686	595	794	3
Se	82	673	90	686	595	794	3
realizó	93	673	116	686	595	794	3
un	119	673	129	686	595	794	3
análisis	132	673	157	686	595	794	3
descriptivo	160	673	198	686	595	794	3
de	202	673	210	686	595	794	3
las	213	673	222	686	595	794	3
variables	225	673	255	686	595	794	3
del	259	673	269	686	595	794	3
estu-	272	673	289	686	595	794	3
dio	43	684	54	697	595	794	3
expresando	57	684	95	697	595	794	3
los	98	684	107	697	595	794	3
datos	110	684	128	697	595	794	3
con	131	684	144	697	595	794	3
sus	147	684	157	697	595	794	3
correspondientes	160	684	218	697	595	794	3
medias,	221	684	247	697	595	794	3
medianas	250	684	282	697	595	794	3
y	285	684	289	697	595	794	3
porcentajes.	43	695	84	708	595	794	3
Se	87	695	94	708	595	794	3
han	97	695	110	708	595	794	3
ajustado	113	695	142	708	595	794	3
las	145	695	154	708	595	794	3
respuestas	157	695	191	708	595	794	3
basándose	194	695	229	708	595	794	3
en	232	695	240	708	595	794	3
las	243	695	252	708	595	794	3
respuestas	255	695	289	708	595	794	3
recibidas,	43	706	75	719	595	794	3
incluyendo	77	706	116	719	595	794	3
las	118	706	127	719	595	794	3
nuevas	129	706	152	719	595	794	3
variables	154	706	184	719	595	794	3
y	186	706	190	719	595	794	3
comentarios	192	706	235	719	595	794	3
añadidos,	237	706	270	719	595	794	3
y	272	706	276	719	595	794	3
eli-	278	706	289	719	595	794	3
minando	43	717	74	730	595	794	3
aquellas	76	717	103	730	595	794	3
respuestas	106	717	140	730	595	794	3
no	142	717	151	730	595	794	3
procedentes.	154	717	197	730	595	794	3
Las	51	728	63	741	595	794	3
respuestas	65	728	99	741	595	794	3
recogidas	101	728	133	741	595	794	3
en	135	728	143	741	595	794	3
texto	146	728	163	741	595	794	3
libre	165	728	181	741	595	794	3
se	183	728	189	741	595	794	3
han	191	728	204	741	595	794	3
analizado	207	728	239	741	595	794	3
mediante	241	728	273	741	595	794	3
me-	276	728	289	741	595	794	3
todología	43	739	75	752	595	794	3
cualitativa	77	739	113	752	595	794	3
a	115	739	119	752	595	794	3
través	121	739	141	752	595	794	3
de	143	739	151	752	595	794	3
la	153	739	159	752	595	794	3
categorización	161	739	211	752	595	794	3
de	213	739	221	752	595	794	3
las	223	739	232	752	595	794	3
respuestas.	234	739	271	752	595	794	3
250	23	761	36	774	595	794	3
Gerokomos.	43	764	71	772	595	794	3
2020;31(4):248-255	72	764	117	772	595	794	3
Encuestas	312	440	348	452	595	794	3
recibidas	350	440	382	452	595	794	3
Edad	312	454	329	466	595	794	3
(mediana)	331	454	365	466	595	794	3
Hombre	403	468	427	480	595	794	3
Mujer	403	482	421	494	595	794	3
Enfermería	403	496	436	508	595	794	3
Medicina	403	510	432	522	595	794	3
Categoría	312	524	345	536	595	794	3
profesional	347	524	386	536	595	794	3
Auxiliar	403	524	426	536	595	794	3
de	428	524	436	536	595	794	3
enfermería	437	524	471	536	595	794	3
Fisioterapia	403	539	439	551	595	794	3
Podología	403	553	433	565	595	794	3
Hospital	403	567	428	579	595	794	3
Atención	403	581	430	593	595	794	3
primaria	432	581	458	593	595	794	3
Ámbito	312	594	336	607	595	794	3
laboral	338	594	362	607	595	794	3
Atención	403	595	430	607	595	794	3
sociosanitaria	432	595	475	607	595	794	3
Universidad	403	609	439	621	595	794	3
Otros	403	623	419	635	595	794	3
Varias	403	637	422	649	595	794	3
veces/semana	423	637	468	649	595	794	3
<1	403	651	410	663	595	794	3
vez/semana	412	651	449	663	595	794	3
Trato	312	652	329	664	595	794	3
a	331	652	336	664	595	794	3
pacientes	337	652	371	664	595	794	3
con	312	663	325	675	595	794	3
heridas	327	663	352	675	595	794	3
<1	403	665	410	677	595	794	3
vez/mes	412	665	438	677	595	794	3
No	403	679	412	691	595	794	3
atienden	413	679	441	691	595	794	3
Formación	312	694	348	707	595	794	3
de	350	694	359	707	595	794	3
posgrado	360	694	393	707	595	794	3
Sí	403	693	409	705	595	794	3
en	312	705	321	718	595	794	3
heridas	322	705	348	718	595	794	3
No	403	707	412	719	595	794	3
Sí	403	721	409	733	595	794	3
Docencia	312	728	345	740	595	794	3
en	347	728	356	740	595	794	3
heridas	357	728	383	740	595	794	3
No	403	735	412	747	595	794	3
Sexo	312	475	329	487	595	794	3
N	494	426	500	438	595	794	3
179	492	440	503	452	595	794	3
45	494	454	501	466	595	794	3
38	494	468	501	480	595	794	3
141	492	482	503	494	595	794	3
166	492	496	503	508	595	794	3
7	495	510	499	522	595	794	3
4	495	524	499	536	595	794	3
1	495	539	499	551	595	794	3
1	495	553	499	565	595	794	3
83	494	567	501	579	595	794	3
63	494	581	501	593	595	794	3
14	494	595	501	607	595	794	3
5	495	609	499	621	595	794	3
14	494	623	501	635	595	794	3
156	492	637	503	649	595	794	3
13	494	651	501	663	595	794	3
6	495	665	499	677	595	794	3
2	495	679	499	691	595	794	3
83	494	693	501	705	595	794	3
96	494	707	501	719	595	794	3
79	494	721	501	733	595	794	3
100	492	735	503	747	595	794	3
%	531	426	538	438	595	794	3
21,2	528	468	541	480	595	794	3
78,8	528	482	541	494	595	794	3
92,7	528	496	541	508	595	794	3
3,9	530	510	539	522	595	794	3
2,2	530	524	539	536	595	794	3
0,6	530	539	539	551	595	794	3
0,6	530	553	539	565	595	794	3
46,4	528	567	541	579	595	794	3
35,2	528	581	541	593	595	794	3
7,8	530	595	539	607	595	794	3
2,8	530	609	539	621	595	794	3
7,8	530	623	539	635	595	794	3
88,1	528	637	541	649	595	794	3
7,3	530	651	539	663	595	794	3
3,4	530	665	539	677	595	794	3
1,1	530	679	539	691	595	794	3
46,4	528	693	541	705	595	794	3
53,6	528	707	541	719	595	794	3
44,1	528	721	541	733	595	794	3
55,8	528	735	541	747	595	794	3
HELCOS	480	5	569	33	595	794	4
ORIGINALES	41	12	98	27	595	794	4
Raúl	306	55	316	63	595	794	4
Muñoz	317	55	331	63	595	794	4
Martín,	333	55	348	63	595	794	4
Laura	350	55	361	63	595	794	4
Alonso	362	55	377	63	595	794	4
Herrera,	378	55	396	63	595	794	4
M.ª	397	55	404	63	595	794	4
Pilar	406	55	415	63	595	794	4
López	416	55	428	63	595	794	4
Layos,	429	55	443	63	595	794	4
María	444	55	457	63	595	794	4
Aránzazu	458	55	477	63	595	794	4
de	478	55	484	63	595	794	4
Gracia	485	55	499	63	595	794	4
de	500	55	505	63	595	794	4
Gracia	506	55	520	63	595	794	4
y	521	55	524	63	595	794	4
Isabel	525	55	537	63	595	794	4
Quintana	539	55	558	63	595	794	4
López	559	55	571	63	595	794	4
Uso	415	63	425	72	595	794	4
de	427	63	433	72	595	794	4
jabón	435	63	449	72	595	794	4
en	450	63	457	72	595	794	4
heridas:	458	63	479	72	595	794	4
encuesta	480	63	504	72	595	794	4
a	505	63	508	72	595	794	4
profesionales	510	63	545	72	595	794	4
sanitarios	546	63	571	72	595	794	4
o	43	90	47	103	595	794	4
guías	49	90	67	103	595	794	4
que	69	90	82	103	595	794	4
recomienden	85	90	130	103	595	794	4
el	132	90	138	103	595	794	4
uso	140	90	152	103	595	794	4
de	155	90	163	103	595	794	4
jabón	166	90	185	103	595	794	4
para	188	90	202	103	595	794	4
las	205	90	214	103	595	794	4
heridas.	216	90	243	103	595	794	4
En	246	90	256	103	595	794	4
las	258	90	267	103	595	794	4
tablas	269	90	289	103	595	794	4
2	43	101	47	114	595	794	4
y	49	101	53	114	595	794	4
3	56	101	60	114	595	794	4
se	62	101	69	114	595	794	4
presentan	71	101	104	114	595	794	4
los	107	101	116	114	595	794	4
resultados	119	101	153	114	595	794	4
de	155	101	164	114	595	794	4
las	166	101	175	114	595	794	4
variables	177	101	206	114	595	794	4
de	209	101	217	114	595	794	4
estudio	219	101	244	114	595	794	4
recogidas	247	101	279	114	595	794	4
en	281	101	289	114	595	794	4
la	43	112	48	125	595	794	4
encuesta.	51	112	82	125	595	794	4
Solo	51	123	66	136	595	794	4
se	69	123	75	136	595	794	4
han	78	123	91	136	595	794	4
recibido	93	123	121	136	595	794	4
19	124	123	133	136	595	794	4
reseñas	135	123	160	136	595	794	4
sobre	162	123	180	136	595	794	4
protocolos	183	123	219	136	595	794	4
o	222	123	226	136	595	794	4
guías	229	123	246	136	595	794	4
que	249	123	261	136	595	794	4
señalen	264	123	289	136	595	794	4
el	43	134	48	147	595	794	4
uso	50	134	62	147	595	794	4
de	64	134	72	147	595	794	4
jabón	74	134	93	147	595	794	4
como	95	134	115	147	595	794	4
tratamiento	117	134	157	147	595	794	4
a	159	134	163	147	595	794	4
los	165	134	174	147	595	794	4
pacientes	176	134	208	147	595	794	4
con	209	134	222	147	595	794	4
heridas.	224	134	251	147	595	794	4
Se	253	134	261	147	595	794	4
recogen	262	134	289	147	595	794	4
datos	43	145	61	158	595	794	4
sobre	64	145	82	158	595	794	4
documentos	85	145	127	158	595	794	4
internos	130	145	158	158	595	794	4
de	161	145	169	158	595	794	4
centros	172	145	197	158	595	794	4
o	200	145	204	158	595	794	4
empresas	207	145	238	158	595	794	4
y	241	145	245	158	595	794	4
alguna	248	145	271	158	595	794	4
refe-	274	145	289	158	595	794	4
rencia	43	156	63	169	595	794	4
a	66	156	69	169	595	794	4
trabajos	71	156	98	169	595	794	4
científicos.	101	156	138	169	595	794	4
A	51	167	57	180	595	794	4
su	59	167	67	180	595	794	4
vez,	69	167	83	180	595	794	4
se	86	167	92	180	595	794	4
han	95	167	108	180	595	794	4
recibido	111	167	140	180	595	794	4
119	143	167	156	180	595	794	4
respuestas	159	167	195	180	595	794	4
en	197	167	206	180	595	794	4
texto	208	167	226	180	595	794	4
libre	229	167	245	180	595	794	4
para	248	167	263	180	595	794	4
justifi-	266	167	289	180	595	794	4
car	43	178	53	191	595	794	4
la	55	178	61	191	595	794	4
recomendación	63	178	119	191	595	794	4
o	121	178	125	191	595	794	4
no	127	178	137	191	595	794	4
del	139	178	150	191	595	794	4
uso	152	178	164	191	595	794	4
de	166	178	174	191	595	794	4
jabón	177	178	197	191	595	794	4
en	199	178	207	191	595	794	4
las	210	178	219	191	595	794	4
heridas.	221	178	249	191	595	794	4
En	251	178	261	191	595	794	4
la	263	178	269	191	595	794	4
tabla	272	178	289	191	595	794	4
4	43	189	47	202	595	794	4
se	51	189	58	202	595	794	4
recoge	62	189	84	202	595	794	4
la	88	189	94	202	595	794	4
categorización	98	189	150	202	595	794	4
realizada	154	189	185	202	595	794	4
y	189	189	193	202	595	794	4
algunas	197	189	224	202	595	794	4
de	228	189	236	202	595	794	4
las	240	189	249	202	595	794	4
respuestas	253	189	289	202	595	794	4
obtenidas.	43	200	80	213	595	794	4
Las	51	211	63	224	595	794	4
respuestas	65	211	99	224	595	794	4
en	101	211	110	224	595	794	4
texto	112	211	129	224	595	794	4
libre	132	211	147	224	595	794	4
se	149	211	156	224	595	794	4
han	158	211	171	224	595	794	4
agrupado	173	211	206	224	595	794	4
en	208	211	216	224	595	794	4
categorías:	218	211	255	224	595	794	4
•	43	233	46	246	595	794	4
Uso	51	233	63	246	595	794	4
de	65	233	72	246	595	794	4
jabón,	75	233	95	246	595	794	4
pudiendo	97	233	130	246	595	794	4
realizar	133	233	157	246	595	794	4
tres	160	233	172	246	595	794	4
subcategorías	175	233	221	246	595	794	4
(uso	223	233	238	246	595	794	4
para	240	233	255	246	595	794	4
limpieza,	258	233	289	246	595	794	4
uso	51	244	63	257	595	794	4
como	65	244	85	257	595	794	4
desinfectante	87	244	133	257	595	794	4
y	135	244	139	257	595	794	4
uso	141	244	153	257	595	794	4
para	156	244	170	257	595	794	4
piel	173	244	186	257	595	794	4
perilesional).	188	244	233	257	595	794	4
El	235	244	242	257	595	794	4
uso	245	244	257	257	595	794	4
de	259	244	267	257	595	794	4
jabón	270	244	289	257	595	794	4
para	51	255	66	268	595	794	4
la	69	255	75	268	595	794	4
limpieza	77	255	107	268	595	794	4
de	109	255	118	268	595	794	4
la	120	255	126	268	595	794	4
herida	129	255	151	268	595	794	4
ha	154	255	162	268	595	794	4
sido	165	255	179	268	595	794	4
la	182	255	188	268	595	794	4
subcategoría	191	255	234	268	595	794	4
con	236	255	249	268	595	794	4
mayor	252	255	274	268	595	794	4
nú-	277	255	289	268	595	794	4
mero	51	266	69	279	595	794	4
de	71	266	79	279	595	794	4
respuestas,	82	266	118	279	595	794	4
refiriéndose	121	266	161	279	595	794	4
a	163	266	167	279	595	794	4
la	169	266	175	279	595	794	4
eliminación	177	266	218	279	595	794	4
de	220	266	228	279	595	794	4
restos	231	266	250	279	595	794	4
de	252	266	261	279	595	794	4
detritos	263	266	289	279	595	794	4
u	51	277	56	290	595	794	4
otros	58	277	75	290	595	794	4
materiales,	78	277	115	290	595	794	4
como	117	277	136	290	595	794	4
heces	139	277	157	290	595	794	4
o	159	277	164	290	595	794	4
tierra.	166	277	187	290	595	794	4
También	189	277	219	290	595	794	4
muy	222	277	237	290	595	794	4
comentado	240	277	278	290	595	794	4
ha	281	277	289	290	595	794	4
sido	51	288	65	301	595	794	4
el	67	288	73	301	595	794	4
uso	75	288	87	301	595	794	4
como	90	288	109	301	595	794	4
agente	111	288	134	301	595	794	4
desinfectante.	136	288	183	301	595	794	4
•	43	299	46	312	595	794	4
No	51	299	61	312	595	794	4
uso	63	299	73	312	595	794	4
de	74	299	82	312	595	794	4
jabón,	83	299	103	312	595	794	4
en	105	299	114	312	595	794	4
la	116	299	121	312	595	794	4
que	124	299	136	312	595	794	4
se	138	299	145	312	595	794	4
recogen	147	299	174	312	595	794	4
los	176	299	185	312	595	794	4
comentarios	187	299	230	312	595	794	4
en	232	299	240	312	595	794	4
contra	242	299	264	312	595	794	4
de	266	299	274	312	595	794	4
este	276	299	289	312	595	794	4
tratamiento,	51	310	94	323	595	794	4
por	97	310	109	323	595	794	4
considerarlo	112	310	154	323	595	794	4
dañino	157	310	181	323	595	794	4
o	184	310	189	323	595	794	4
no	192	310	201	323	595	794	4
disponer	204	310	234	323	595	794	4
de	237	310	245	323	595	794	4
la	248	310	254	323	595	794	4
evidencia	257	310	289	323	595	794	4
necesaria.	51	321	84	334	595	794	4
•	43	332	46	345	595	794	4
Uso	51	332	63	345	595	794	4
de	66	332	73	345	595	794	4
jabón	76	332	94	345	595	794	4
según	96	332	114	345	595	794	4
la	116	332	122	345	595	794	4
situación	125	332	153	345	595	794	4
del	156	332	165	345	595	794	4
paciente	168	332	194	345	595	794	4
y	197	332	200	345	595	794	4
herida,	203	332	225	345	595	794	4
en	228	332	236	345	595	794	4
la	239	332	245	345	595	794	4
que	248	332	261	345	595	794	4
se	264	332	271	345	595	794	4
hace	274	332	289	345	595	794	4
hincapié	51	343	80	356	595	794	4
en	83	343	91	356	595	794	4
la	93	343	99	356	595	794	4
variabilidad	101	343	142	356	595	794	4
y	144	343	148	356	595	794	4
la	150	343	156	356	595	794	4
individualización.	158	343	220	356	595	794	4
Tabla	306	90	326	101	595	794	4
2.	328	90	334	101	595	794	4
Resultados	336	91	372	101	595	794	4
de	374	91	382	101	595	794	4
las	384	91	393	101	595	794	4
variables	395	91	425	101	595	794	4
de	427	91	435	101	595	794	4
estudio.	437	91	463	101	595	794	4
En	465	91	473	101	595	794	4
varias	475	91	494	101	595	794	4
preguntas	496	91	529	101	595	794	4
se	531	91	538	101	595	794	4
permitía	306	101	333	112	595	794	4
la	335	101	341	112	595	794	4
selección	343	101	374	112	595	794	4
de	376	101	384	112	595	794	4
más	386	101	399	112	595	794	4
de	401	101	409	112	595	794	4
una	411	101	423	112	595	794	4
respuesta	425	101	457	112	595	794	4
N	479	124	485	135	595	794	4
Total	503	120	518	131	595	794	4
(%)	505	129	515	140	595	794	4
Uso	366	143	377	154	595	794	4
regular	378	143	398	154	595	794	4
Uso	366	155	377	166	595	794	4
ocasional	378	155	405	166	595	794	4
No	366	168	374	178	595	794	4
lo	376	168	381	178	595	794	4
usa	382	168	392	178	595	794	4
Desinfección	366	180	402	191	595	794	4
Agente	366	192	386	203	595	794	4
de	387	192	395	203	595	794	4
limpieza	396	192	419	203	595	794	4
Desbridamiento	366	204	410	215	595	794	4
Cicatrizante	366	216	399	227	595	794	4
Desconocen	366	228	400	239	595	794	4
efecto	401	228	419	239	595	794	4
No	366	241	374	251	595	794	4
buscan	376	241	395	251	595	794	4
ningún	397	241	416	251	595	794	4
efecto	417	241	435	251	595	794	4
No	366	253	374	264	595	794	4
usan	376	253	389	264	595	794	4
jabón	390	253	406	264	595	794	4
Abrasiones	366	265	397	276	595	794	4
Úlceras	366	277	387	288	595	794	4
venosas	388	277	411	288	595	794	4
Heridas	366	289	387	300	595	794	4
quirúrgicas	389	289	419	300	595	794	4
Úlceras	366	302	387	312	595	794	4
por	388	302	397	312	595	794	4
presión	399	302	419	312	595	794	4
Úlceras	366	314	387	325	595	794	4
isquémicas	388	314	420	325	595	794	4
Quemaduras	366	326	401	337	595	794	4
Otras	366	338	381	349	595	794	4
(mordeduras,	382	338	419	349	595	794	4
uso	420	338	430	349	595	794	4
en	432	338	439	349	595	794	4
piel	440	338	450	349	595	794	4
perilesional,	366	347	400	358	595	794	4
etc.)	401	347	413	358	595	794	4
Según	366	359	383	370	595	794	4
situación	385	359	410	370	595	794	4
No	366	371	374	382	595	794	4
usan	376	371	389	382	595	794	4
jabón	390	371	406	382	595	794	4
Sucias	366	384	384	394	595	794	4
Presencia/sospecha	366	396	421	407	595	794	4
infección	423	396	448	407	595	794	4
Superficiales	366	408	402	419	595	794	4
Lecho	366	420	382	431	595	794	4
limpio/no	384	420	410	431	595	794	4
sospecha	412	420	438	431	595	794	4
infección	439	420	465	431	595	794	4
Otras	366	432	381	443	595	794	4
(para	382	432	396	443	595	794	4
limpiar	398	432	417	443	595	794	4
restos	419	432	436	443	595	794	4
de	437	432	444	443	595	794	4
productos,	366	441	395	452	595	794	4
en	396	441	403	452	595	794	4
personas	405	441	430	452	595	794	4
con	432	441	442	452	595	794	4
falta	443	441	456	452	595	794	4
de	366	450	373	461	595	794	4
higiene,	374	450	396	461	595	794	4
etc.)	398	450	410	461	595	794	4
Según	366	463	383	473	595	794	4
situación	385	463	410	473	595	794	4
No	366	475	374	486	595	794	4
usan	376	475	389	486	595	794	4
jabón	390	475	406	486	595	794	4
Adultos	366	487	387	498	595	794	4
Mayor	366	499	384	510	595	794	4
o	385	499	389	510	595	794	4
anciano	390	499	412	510	595	794	4
Niños	366	511	382	522	595	794	4
Otras	366	524	381	534	595	794	4
respuestas	382	524	413	534	595	794	4
(todos	414	524	431	534	595	794	4
los	433	524	441	534	595	794	4
pacientes,	366	533	394	543	595	794	4
etc.)	396	533	408	543	595	794	4
Según	366	545	383	556	595	794	4
la	385	545	390	556	595	794	4
situación	392	545	417	556	595	794	4
No	366	557	374	568	595	794	4
usan	376	557	389	568	595	794	4
jabón	390	557	406	568	595	794	4
Antiséptico	366	569	397	580	595	794	4
jabonoso	399	569	424	580	595	794	4
Gel	366	581	375	592	595	794	4
Casero	366	593	385	604	595	794	4
De	366	606	374	616	595	794	4
coco	375	606	388	616	595	794	4
Otros	366	618	381	629	595	794	4
(neutro,	382	618	404	629	595	794	4
ozono,	405	618	423	629	595	794	4
blanco,	425	618	445	629	595	794	4
neutro	366	627	384	638	595	794	4
blanco,	385	627	405	638	595	794	4
común,	407	627	427	638	595	794	4
hospitalario,	429	627	463	638	595	794	4
lagarto,	366	636	387	647	595	794	4
el	388	636	394	647	595	794	4
que	395	636	406	647	595	794	4
dispongo,	407	636	434	647	595	794	4
etc.)	436	636	448	647	595	794	4
No	366	648	374	659	595	794	4
usan	376	648	389	659	595	794	4
jabón	390	648	406	659	595	794	4
57	478	143	485	154	595	794	4
75	478	155	485	166	595	794	4
47	478	168	485	178	595	794	4
84	478	180	485	191	595	794	4
48	478	192	485	203	595	794	4
13	478	204	485	215	595	794	4
6	480	216	484	227	595	794	4
2	480	228	484	239	595	794	4
7	480	241	484	251	595	794	4
43	478	253	485	264	595	794	4
59	478	265	485	276	595	794	4
53	478	277	485	288	595	794	4
49	478	289	485	300	595	794	4
43	478	302	485	312	595	794	4
37	478	314	485	325	595	794	4
24	478	326	485	337	595	794	4
31,8	504	143	516	154	595	794	4
41,9	504	155	516	166	595	794	4
26,3	504	168	516	178	595	794	4
46,9	504	180	516	191	595	794	4
26,8	504	192	516	203	595	794	4
7,3	506	204	515	215	595	794	4
3,4	506	216	515	227	595	794	4
1,1	506	228	515	239	595	794	4
3,9	506	241	515	251	595	794	4
24	507	253	514	264	595	794	4
33	507	265	514	276	595	794	4
29,6	504	277	516	288	595	794	4
27,4	504	289	516	300	595	794	4
24	507	302	514	312	595	794	4
20,7	504	314	516	325	595	794	4
13,4	504	326	516	337	595	794	4
22	478	343	485	353	595	794	4
12,2	504	343	516	353	595	794	4
26,5	533	343	545	353	595	794	4
53	478	359	485	370	595	794	4
43	478	371	485	382	595	794	4
89	478	384	485	394	595	794	4
51	478	396	485	407	595	794	4
46	478	408	485	419	595	794	4
32	478	420	485	431	595	794	4
29,6	504	359	516	370	595	794	4
24	507	371	514	382	595	794	4
49,7	504	384	516	394	595	794	4
28,5	504	396	516	407	595	794	4
25,7	504	408	516	419	595	794	4
17,9	504	420	516	431	595	794	4
96,7	533	384	545	394	595	794	4
55,4	533	396	545	407	595	794	4
50	535	408	542	419	595	794	4
34,7	533	420	545	431	595	794	4
13	478	441	485	452	595	794	4
7,2	506	441	515	452	595	794	4
14,1	533	441	545	452	595	794	4
45	478	463	485	473	595	794	4
42	478	475	485	486	595	794	4
49	478	487	485	498	595	794	4
39	478	499	485	510	595	794	4
31	478	511	485	522	595	794	4
25,1	504	463	516	473	595	794	4
23,5	504	475	516	486	595	794	4
27,4	504	487	516	498	595	794	4
21,8	504	499	516	510	595	794	4
17,3	504	511	516	522	595	794	4
87,5	533	487	545	498	595	794	4
69,6	533	499	545	510	595	794	4
55,3	533	511	545	522	595	794	4
7	480	528	484	539	595	794	4
3,9	506	528	515	539	595	794	4
12,5	533	528	545	539	595	794	4
79	478	545	485	556	595	794	4
44	478	557	485	568	595	794	4
89	478	569	485	580	595	794	4
30	478	581	485	592	595	794	4
5	480	593	484	604	595	794	4
2	480	606	484	616	595	794	4
44,1	504	545	516	556	595	794	4
24,6	504	557	516	568	595	794	4
49,7	504	569	516	580	595	794	4
16,8	504	581	516	592	595	794	4
2,8	506	593	515	604	595	794	4
1,1	506	606	515	616	595	794	4
65,4	533	569	545	580	595	794	4
22	535	581	542	592	595	794	4
3,6	534	593	543	604	595	794	4
1,4	534	606	543	616	595	794	4
32	478	627	485	638	595	794	4
17,8	504	627	516	638	595	794	4
23,5	533	627	545	638	595	794	4
43	478	648	485	659	595	794	4
24	507	648	514	659	595	794	4
Conoce	309	660	331	671	595	794	4
protocolos	309	669	340	680	595	794	4
o	341	669	345	680	595	794	4
guías	309	678	325	689	595	794	4
sobre	326	678	343	689	595	794	4
uso	344	678	355	689	595	794	4
de	309	687	316	698	595	794	4
jabón	318	687	334	698	595	794	4
Sí	366	663	371	674	595	794	4
32	478	663	485	674	595	794	4
17,9	504	663	516	674	595	794	4
No	366	682	374	693	595	794	4
147	477	682	487	693	595	794	4
82,1	504	682	516	693	595	794	4
Recomendaría	309	701	354	712	595	794	4
uso	309	710	320	721	595	794	4
de	322	710	330	721	595	794	4
jabón	309	719	326	730	595	794	4
como	328	719	345	730	595	794	4
tratamiento	309	728	345	739	595	794	4
en	309	737	317	748	595	794	4
heridas	318	737	342	748	595	794	4
Sí	366	702	371	712	595	794	4
46	478	702	485	712	595	794	4
25,7	504	702	516	712	595	794	4
En	366	719	373	730	595	794	4
ocasiones/según	374	719	421	730	595	794	4
la	423	719	428	730	595	794	4
situación	430	719	455	730	595	794	4
86	478	719	485	730	595	794	4
48	507	719	514	730	595	794	4
No	366	736	374	747	595	794	4
47	478	736	485	747	595	794	4
26,3	504	736	516	747	595	794	4
Uso	309	150	321	162	595	794	4
de	309	159	317	171	595	794	4
jabón	318	159	336	171	595	794	4
Efecto	309	211	329	223	595	794	4
esperado	309	220	338	232	595	794	4
Tipo	309	313	322	325	595	794	4
de	309	322	317	334	595	794	4
herida	318	322	338	334	595	794	4
DISCUSIÓN	55	373	127	389	595	794	4
Los	43	398	55	411	595	794	4
resultados	58	398	92	411	595	794	4
obtenidos	96	398	130	411	595	794	4
demuestran	133	398	174	411	595	794	4
que	177	398	189	411	595	794	4
una	193	398	206	411	595	794	4
amplia	209	398	232	411	595	794	4
mayoría	236	398	264	411	595	794	4
(75%)	267	398	289	411	595	794	4
de	43	409	51	422	595	794	4
los	53	409	63	422	595	794	4
participantes	66	409	110	422	595	794	4
usan	113	409	129	422	595	794	4
jabón	131	409	151	422	595	794	4
para	153	409	168	422	595	794	4
el	171	409	177	422	595	794	4
tratamiento	179	409	220	422	595	794	4
de	223	409	231	422	595	794	4
heridas,	234	409	260	422	595	794	4
bien	263	409	278	422	595	794	4
de	281	409	289	422	595	794	4
forma	43	420	63	433	595	794	4
habitual	66	420	94	433	595	794	4
u	96	420	101	433	595	794	4
ocasional,	103	420	137	433	595	794	4
por	140	420	151	433	595	794	4
lo	154	420	160	433	595	794	4
que	163	420	175	433	595	794	4
podemos	178	420	209	433	595	794	4
considerar	212	420	247	433	595	794	4
que	250	420	262	433	595	794	4
se	265	420	271	433	595	794	4
trata	273	420	289	433	595	794	4
de	43	431	51	444	595	794	4
una	53	431	66	444	595	794	4
práctica	68	431	95	444	595	794	4
extendida	97	431	131	444	595	794	4
en	133	431	142	444	595	794	4
el	144	431	150	444	595	794	4
ámbito	152	431	177	444	595	794	4
asistencial.	179	431	216	444	595	794	4
El	51	442	58	455	595	794	4
resultado	61	442	92	455	595	794	4
más	94	442	108	455	595	794	4
esperado	110	442	140	455	595	794	4
tras	143	442	155	455	595	794	4
su	157	442	165	455	595	794	4
utilización	167	442	203	455	595	794	4
ha	205	442	213	455	595	794	4
sido	216	442	230	455	595	794	4
la	232	442	238	455	595	794	4
desinfección	240	442	283	455	595	794	4
y	285	442	289	455	595	794	4
el	43	453	48	466	595	794	4
efecto	51	453	71	466	595	794	4
antimicrobiano,	74	453	129	466	595	794	4
de	131	453	140	466	595	794	4
ahí	142	453	153	466	595	794	4
que	155	453	168	466	595	794	4
exista	170	453	189	466	595	794	4
una	191	453	204	466	595	794	4
mayor	207	453	229	466	595	794	4
referencia	231	453	264	466	595	794	4
de	267	453	275	466	595	794	4
uso	277	453	289	466	595	794	4
de	43	464	51	477	595	794	4
jabón	53	464	73	477	595	794	4
en	75	464	84	477	595	794	4
heridas	86	464	111	477	595	794	4
que	114	464	126	477	595	794	4
se	129	464	135	477	595	794	4
consideran	138	464	175	477	595	794	4
sucias	178	464	198	477	595	794	4
(96%)	201	464	223	477	595	794	4
o	226	464	230	477	595	794	4
con	233	464	245	477	595	794	4
sospecha	248	464	278	477	595	794	4
de	281	464	289	477	595	794	4
infección	43	475	74	488	595	794	4
(55%).	77	475	101	488	595	794	4
Si	104	475	110	488	595	794	4
bien	113	475	128	488	595	794	4
no	130	475	139	488	595	794	4
hay	142	475	154	488	595	794	4
una	156	475	169	488	595	794	4
clara	172	475	188	488	595	794	4
evidencia	190	475	222	488	595	794	4
sobre	225	475	243	488	595	794	4
su	245	475	253	488	595	794	4
uso	255	475	267	488	595	794	4
como	270	475	289	488	595	794	4
parte	43	486	60	499	595	794	4
del	63	486	73	499	595	794	4
tratamiento,	75	486	118	499	595	794	4
existen	121	486	144	499	595	794	4
estudios	147	486	175	499	595	794	4
que,	177	486	192	499	595	794	4
al	195	486	201	499	595	794	4
realizar	203	486	228	499	595	794	4
comparativas	230	486	276	499	595	794	4
en-	278	486	289	499	595	794	4
tre	43	497	52	510	595	794	4
diferentes	54	497	87	510	595	794	4
productos	90	497	124	510	595	794	4
de	127	497	135	510	595	794	4
limpieza	137	497	166	510	595	794	4
y	168	497	172	510	595	794	4
antimicrobianos,	175	497	233	510	595	794	4
lo	235	497	242	510	595	794	4
recomiendan	244	497	289	510	595	794	4
por	43	508	54	521	595	794	4
su	58	508	65	521	595	794	4
bajo	68	508	83	521	595	794	4
coste	86	508	103	521	595	794	4
22-27	103	509	115	516	595	794	4
.	115	508	118	521	595	794	4
Además,	121	508	150	521	595	794	4
es	153	508	160	521	595	794	4
posible	163	508	187	521	595	794	4
que	190	508	203	521	595	794	4
este	206	508	219	521	595	794	4
efecto	222	508	242	521	595	794	4
haya	245	508	261	521	595	794	4
podido	264	508	289	521	595	794	4
trascender	43	519	78	532	595	794	4
hacia	80	519	98	532	595	794	4
ámbitos	100	519	128	532	595	794	4
no	130	519	139	532	595	794	4
profesionales,	142	519	189	532	595	794	4
vista	191	519	207	532	595	794	4
su	209	519	216	532	595	794	4
repercusión	219	519	259	532	595	794	4
en	261	519	269	532	595	794	4
pági-	272	519	289	532	595	794	4
nas	43	530	54	543	595	794	4
de	56	530	64	543	595	794	4
ámbito	66	530	91	543	595	794	4
no	93	530	102	543	595	794	4
científico	104	530	136	543	595	794	4
8-12	136	531	146	538	595	794	4
.	146	530	148	543	595	794	4
Este	150	530	164	543	595	794	4
dato	166	530	182	543	595	794	4
es	184	530	190	543	595	794	4
muy	192	530	208	543	595	794	4
interesante	210	530	248	543	595	794	4
a	250	530	253	543	595	794	4
la	255	530	261	543	595	794	4
hora	263	530	279	543	595	794	4
de	281	530	289	543	595	794	4
planificar	43	541	75	554	595	794	4
y	77	541	81	554	595	794	4
prestar	83	541	107	554	595	794	4
cuidados	109	541	140	554	595	794	4
en	142	541	150	554	595	794	4
el	152	541	158	554	595	794	4
domicilio.	160	541	196	554	595	794	4
Aunque	51	552	78	565	595	794	4
nuestro	80	552	106	565	595	794	4
trabajo	108	552	132	565	595	794	4
recoge	134	552	156	565	595	794	4
un	158	552	167	565	595	794	4
uso	169	552	181	565	595	794	4
extendido	183	552	217	565	595	794	4
de	219	552	227	565	595	794	4
jabón,	229	552	251	565	595	794	4
pocos	253	552	272	565	595	794	4
pro-	274	552	289	565	595	794	4
fesionales	43	563	75	576	595	794	4
encuestados	79	563	120	576	595	794	4
(18%)	123	563	145	576	595	794	4
refieren	149	563	175	576	595	794	4
conocer	178	563	205	576	595	794	4
guías	208	563	226	576	595	794	4
o	229	563	233	576	595	794	4
protocolos	237	563	273	576	595	794	4
que	276	563	289	576	595	794	4
avalen	43	574	64	587	595	794	4
ese	68	574	78	587	595	794	4
uso,	81	574	95	587	595	794	4
lo	99	574	106	587	595	794	4
que	109	574	122	587	595	794	4
sugiere	125	574	149	587	595	794	4
la	153	574	159	587	595	794	4
experiencia	162	574	201	587	595	794	4
personal	204	574	233	587	595	794	4
del	237	574	247	587	595	794	4
profesional	251	574	289	587	595	794	4
como	43	585	62	598	595	794	4
principal	64	585	95	598	595	794	4
fuente	97	585	119	598	595	794	4
de	121	585	130	598	595	794	4
conocimiento.	132	585	182	598	595	794	4
Se	51	596	59	609	595	794	4
ha	61	596	69	609	595	794	4
encontrado	71	596	111	609	595	794	4
gran	113	596	129	609	595	794	4
variabilidad	131	596	173	609	595	794	4
y	175	596	178	609	595	794	4
falta	180	596	196	609	595	794	4
de	198	596	206	609	595	794	4
especificidad	208	596	253	609	595	794	4
respecto	255	596	284	609	595	794	4
a	286	596	289	609	595	794	4
aspectos	43	607	71	620	595	794	4
como	74	607	94	620	595	794	4
tipo	96	607	110	620	595	794	4
de	113	607	121	620	595	794	4
jabón	124	607	144	620	595	794	4
usado,	146	607	169	620	595	794	4
metodología	171	607	216	620	595	794	4
utilizada,	218	607	251	620	595	794	4
frecuencia	253	607	289	620	595	794	4
de	43	618	51	631	595	794	4
uso,	53	618	67	631	595	794	4
tipo	69	618	83	631	595	794	4
de	85	618	94	631	595	794	4
lesiones	96	618	123	631	595	794	4
en	125	618	133	631	595	794	4
los	135	618	145	631	595	794	4
que	147	618	160	631	595	794	4
usarlo,	162	618	185	631	595	794	4
etc.,	187	618	202	631	595	794	4
especialmente	204	618	253	631	595	794	4
reseñados	255	618	289	631	595	794	4
en	43	629	51	642	595	794	4
las	54	629	63	642	595	794	4
respuestas	66	629	101	642	595	794	4
de	104	629	112	642	595	794	4
texto	115	629	133	642	595	794	4
libre,	136	629	154	642	595	794	4
algo	157	629	172	642	595	794	4
similar	175	629	199	642	595	794	4
a	202	629	206	642	595	794	4
lo	209	629	215	642	595	794	4
que	219	629	231	642	595	794	4
ocurre	234	629	257	642	595	794	4
en	260	629	268	642	595	794	4
otros	271	629	289	642	595	794	4
trabajos	43	640	70	653	595	794	4
consultados	74	640	116	653	595	794	4
28-37	116	641	128	648	595	794	4
.	128	640	130	653	595	794	4
De	134	640	145	653	595	794	4
ahí	149	640	159	653	595	794	4
la	163	640	169	653	595	794	4
importancia	173	640	216	653	595	794	4
de	219	640	228	653	595	794	4
realizar	231	640	257	653	595	794	4
estudios	261	640	289	653	595	794	4
más	43	651	56	664	595	794	4
amplios	60	651	87	664	595	794	4
para	91	651	106	664	595	794	4
poder	109	651	130	664	595	794	4
encontrar	133	651	167	664	595	794	4
evidencia	171	651	203	664	595	794	4
sobre	207	651	225	664	595	794	4
esta	229	651	242	664	595	794	4
práctica	245	651	273	664	595	794	4
y	276	651	280	664	595	794	4
si	284	651	289	664	595	794	4
demuestra	43	662	79	675	595	794	4
beneficios	82	662	117	675	595	794	4
para	120	662	135	675	595	794	4
poder	138	662	159	675	595	794	4
implementarla	162	662	213	675	595	794	4
en	216	662	224	675	595	794	4
el	227	662	233	675	595	794	4
tratamiento	236	662	278	675	595	794	4
de	281	662	289	675	595	794	4
las	43	673	51	686	595	794	4
heridas.	54	673	81	686	595	794	4
Los	51	684	63	697	595	794	4
datos	66	684	84	697	595	794	4
del	87	684	98	697	595	794	4
estudio	100	684	126	697	595	794	4
muestran	128	684	161	697	595	794	4
menor	163	684	186	697	595	794	4
uso	189	684	201	697	595	794	4
y	204	684	208	697	595	794	4
menor	211	684	233	697	595	794	4
recomendación	236	684	289	697	595	794	4
de	43	695	51	708	595	794	4
jabón	53	695	73	708	595	794	4
por	75	695	87	708	595	794	4
parte	89	695	107	708	595	794	4
de	109	695	118	708	595	794	4
aquellos	120	695	148	708	595	794	4
profesionales	151	695	195	708	595	794	4
que	198	695	210	708	595	794	4
refieren	213	695	239	708	595	794	4
mayor	241	695	263	708	595	794	4
forma-	266	695	289	708	595	794	4
ción	43	706	58	719	595	794	4
(formación	60	706	99	719	595	794	4
posgrado	102	706	133	719	595	794	4
y	136	706	140	719	595	794	4
realización	143	706	180	719	595	794	4
de	183	706	191	719	595	794	4
docencia	194	706	224	719	595	794	4
sobre	227	706	245	719	595	794	4
heridas).	248	706	278	719	595	794	4
Es	281	706	289	719	595	794	4
posible	43	717	67	730	595	794	4
que	70	717	82	730	595	794	4
la	85	717	91	730	595	794	4
mayor	93	717	115	730	595	794	4
formación	118	717	154	730	595	794	4
recibida	156	717	184	730	595	794	4
y	186	717	190	730	595	794	4
realizada	193	717	223	730	595	794	4
inste	225	717	242	730	595	794	4
a	244	717	248	730	595	794	4
buscar	251	717	273	730	595	794	4
ma-	276	717	289	730	595	794	4
yores	43	728	60	741	595	794	4
evidencias	63	728	98	741	595	794	4
en	100	728	109	741	595	794	4
los	111	728	121	741	595	794	4
productos	123	728	158	741	595	794	4
o	161	728	165	741	595	794	4
tratamientos,	168	728	213	741	595	794	4
y	216	728	220	741	595	794	4
a	223	728	226	741	595	794	4
ser	229	728	238	741	595	794	4
más	241	728	254	741	595	794	4
cauteloso	257	728	289	741	595	794	4
con	43	739	55	752	595	794	4
aquellos	58	739	86	752	595	794	4
que	89	739	102	752	595	794	4
la	105	739	111	752	595	794	4
poseen	114	739	138	752	595	794	4
en	141	739	149	752	595	794	4
menor	152	739	175	752	595	794	4
cantidad	178	739	208	752	595	794	4
y	211	739	214	752	595	794	4
calidad,	218	739	244	752	595	794	4
si	247	739	253	752	595	794	4
bien	256	739	271	752	595	794	4
sería	274	739	289	752	595	794	4
Características	309	424	356	436	595	794	4
de	309	433	317	445	595	794	4
la	318	433	324	445	595	794	4
herida	326	433	345	445	595	794	4
Pacientes	309	522	340	533	595	794	4
Tipo	309	608	322	619	595	794	4
de	323	608	331	619	595	794	4
jabón	333	608	350	619	595	794	4
Parcial	527	120	550	131	595	794	4
(%)	534	129	544	140	595	794	4
61,7	533	180	545	191	595	794	4
35,2	533	192	545	203	595	794	4
9,5	534	204	543	215	595	794	4
4,4	534	216	543	227	595	794	4
1,4	534	228	543	239	595	794	4
5,1	534	241	543	251	595	794	4
71	535	265	542	276	595	794	4
63,8	533	277	545	288	595	794	4
59,0	533	289	545	300	595	794	4
51,8	533	302	545	312	595	794	4
44,5	533	314	545	325	595	794	4
28,9	533	326	545	337	595	794	4
Gerokomos.	479	764	507	772	595	794	4
2020;31(4):248-255	508	764	553	772	595	794	4
251	559	761	573	774	595	794	4
ORIGINALES	496	12	553	27	595	794	5
Raúl	23	55	32	63	595	794	5
Muñoz	33	55	48	63	595	794	5
Martín,	49	55	65	63	595	794	5
Laura	66	55	78	63	595	794	5
Alonso	79	55	94	63	595	794	5
Herrera,	95	55	112	63	595	794	5
M.ª	113	55	121	63	595	794	5
Pilar	122	55	131	63	595	794	5
López	132	55	145	63	595	794	5
Layos,	146	55	159	63	595	794	5
María	160	55	173	63	595	794	5
Aránzazu	174	55	194	63	595	794	5
de	195	55	200	63	595	794	5
Gracia	201	55	215	63	595	794	5
de	216	55	221	63	595	794	5
Gracia	223	55	236	63	595	794	5
y	238	55	240	63	595	794	5
Isabel	241	55	254	63	595	794	5
Quintana	255	55	274	63	595	794	5
López	275	55	288	63	595	794	5
Uso	23	63	33	72	595	794	5
de	34	63	41	72	595	794	5
jabón	42	63	56	72	595	794	5
en	58	63	64	72	595	794	5
heridas:	66	63	86	72	595	794	5
encuesta	88	63	111	72	595	794	5
a	113	63	116	72	595	794	5
profesionales	117	63	152	72	595	794	5
sanitarios	153	63	179	72	595	794	5
Tabla	43	90	62	101	595	794	5
3.	64	90	70	101	595	794	5
Variables	72	91	102	101	595	794	5
principales	104	91	140	101	595	794	5
según	142	91	161	101	595	794	5
datos	163	91	181	101	595	794	5
sociodemográficos	183	91	244	101	595	794	5
Sí	231	126	238	137	595	794	5
Hospital	91	157	114	168	595	794	5
Atención	91	170	116	181	595	794	5
primaria	118	170	141	181	595	794	5
Ámbito	46	172	68	183	595	794	5
laboral	46	181	67	192	595	794	5
Atención	91	183	116	194	595	794	5
sociosanitaria	118	183	156	194	595	794	5
Unidad	91	197	111	208	595	794	5
de	113	197	120	208	595	794	5
heridas	121	197	142	208	595	794	5
Varias	91	210	109	221	595	794	5
veces/semana	110	210	151	221	595	794	5
Menos	91	223	111	234	595	794	5
de	112	223	119	234	595	794	5
1	121	223	124	234	595	794	5
vez/semana	126	223	159	234	595	794	5
Trata	46	225	62	236	595	794	5
a	63	225	67	236	595	794	5
pacientes	46	234	77	245	595	794	5
Raramente,	91	237	123	248	595	794	5
menos	125	237	144	248	595	794	5
con	46	243	58	254	595	794	5
heridas	59	243	82	254	595	794	5
de	91	246	98	257	595	794	5
1	100	246	103	257	595	794	5
vez/mes	105	246	128	257	595	794	5
No	91	259	100	270	595	794	5
Formación	46	274	79	285	595	794	5
Sí	91	272	97	283	595	794	5
posgrado	46	283	75	294	595	794	5
No	91	286	100	297	595	794	5
Sí	91	299	97	310	595	794	5
Docencia	46	301	76	312	595	794	5
en	46	310	54	321	595	794	5
heridas	55	310	79	321	595	794	5
No	91	312	100	323	595	794	5
Usa	261	108	273	119	595	794	5
jabón	275	108	293	119	595	794	5
En	273	121	281	132	595	794	5
ocasiones	261	130	293	141	595	794	5
n	264	143	268	154	595	794	5
%	284	143	291	154	595	794	5
31	263	157	270	168	595	794	5
37,3	281	157	294	168	595	794	5
29	263	170	270	181	595	794	5
46	284	170	291	181	595	794	5
10	263	183	270	194	595	794	5
71,4	281	183	294	194	595	794	5
0	264	197	268	208	595	794	5
0	286	197	289	208	595	794	5
67	263	210	270	221	595	794	5
42,9	281	210	294	221	595	794	5
6	264	223	268	234	595	794	5
46,1	281	223	294	234	595	794	5
n	179	143	183	154	595	794	5
83	178	157	185	168	595	794	5
63	178	170	185	181	595	794	5
14	178	183	185	194	595	794	5
1	179	197	183	208	595	794	5
156	176	210	186	221	595	794	5
13	178	223	185	234	595	794	5
%	199	143	206	154	595	794	5
46,3	196	157	209	168	595	794	5
35,1	196	170	209	181	595	794	5
7,8	198	183	207	194	595	794	5
0,5	198	197	207	208	595	794	5
87,1	196	210	209	221	595	794	5
7,2	198	223	207	234	595	794	5
n	222	143	226	154	595	794	5
29	220	157	227	168	595	794	5
22	220	170	227	181	595	794	5
1	222	183	226	194	595	794	5
0	222	197	226	208	595	794	5
50	220	210	227	221	595	794	5
3	222	223	226	234	595	794	5
%	242	143	248	154	595	794	5
34,9	239	157	251	168	595	794	5
34,9	239	170	251	181	595	794	5
7,1	241	183	249	194	595	794	5
0	243	197	247	208	595	794	5
32	241	210	249	221	595	794	5
23	241	223	249	234	595	794	5
6	179	241	183	252	595	794	5
3,3	198	241	207	252	595	794	5
3	222	241	226	252	595	794	5
50	241	241	249	252	595	794	5
1	264	241	268	252	595	794	5
2	179	259	183	270	595	794	5
83	178	272	185	283	595	794	5
96	178	286	185	297	595	794	5
79	178	299	185	310	595	794	5
100	176	312	186	323	595	794	5
1,1	198	259	207	270	595	794	5
46,3	196	272	209	283	595	794	5
53,6	196	286	209	297	595	794	5
44,1	196	299	209	310	595	794	5
55,8	196	312	209	323	595	794	5
0	222	259	226	270	595	794	5
25	220	272	227	283	595	794	5
32	220	286	227	297	595	794	5
21	220	299	227	310	595	794	5
36	220	312	227	323	595	794	5
0	243	259	247	270	595	794	5
30,1	239	272	251	283	595	794	5
33,3	239	286	251	297	595	794	5
26,5	239	299	251	310	595	794	5
36	241	312	249	323	595	794	5
0	264	259	268	270	595	794	5
24	263	272	270	283	595	794	5
51	263	286	270	297	595	794	5
28	263	299	270	310	595	794	5
47	263	312	270	323	595	794	5
No	315	126	324	137	595	794	5
Recomienda	375	108	415	119	595	794	5
jabón	416	108	434	119	595	794	5
En	400	121	408	132	595	794	5
Sí	359	126	365	137	595	794	5
No	442	126	452	137	595	794	5
ocasiones	388	130	421	141	595	794	5
%	369	143	376	154	595	794	5
n	392	143	396	154	595	794	5
%	412	143	418	154	595	794	5
n	434	143	438	154	595	794	5
%	454	143	461	154	595	794	5
25,3	366	157	379	168	595	794	5
41	390	157	397	168	595	794	5
49,3	409	157	421	168	595	794	5
21	433	157	440	168	595	794	5
35,3	452	157	464	168	595	794	5
28,5	366	170	379	181	595	794	5
31	390	170	397	181	595	794	5
49,2	409	170	421	181	595	794	5
14	433	170	440	181	595	794	5
22,2	452	170	464	181	595	794	5
14,2	366	183	379	194	595	794	5
9	392	183	396	194	595	794	5
64,2	409	183	421	194	595	794	5
3	435	183	438	194	595	794	5
21,4	452	183	464	194	595	794	5
0	371	197	374	208	595	794	5
0	392	197	396	208	595	794	5
0	413	197	417	208	595	794	5
1	435	197	438	208	595	794	5
100	452	197	463	208	595	794	5
27,5	366	210	379	221	595	794	5
75	390	210	397	221	595	794	5
48	412	210	419	221	595	794	5
38	433	210	440	221	595	794	5
24,3	452	210	464	221	595	794	5
15,3	366	223	379	234	595	794	5
6	392	223	396	234	595	794	5
46,1	409	223	421	234	595	794	5
5	435	223	438	234	595	794	5
38,4	452	223	464	234	595	794	5
n	307	143	311	154	595	794	5
23	305	157	312	168	595	794	5
12	305	170	312	181	595	794	5
3	307	183	311	194	595	794	5
1	307	197	311	208	595	794	5
39	305	210	312	221	595	794	5
4	307	223	311	234	595	794	5
%	327	143	333	154	595	794	5
27,7	324	157	336	168	595	794	5
19	327	170	334	181	595	794	5
21,4	324	183	336	194	595	794	5
100	325	197	335	208	595	794	5
25	327	210	334	221	595	794	5
30,7	324	223	336	234	595	794	5
n	349	143	353	154	595	794	5
21	348	157	355	168	595	794	5
28	348	170	355	181	595	794	5
2	349	183	353	194	595	794	5
0	349	197	353	208	595	794	5
43	348	210	355	221	595	794	5
2	349	223	353	234	595	794	5
16,6	281	241	294	252	595	794	5
2	307	241	311	252	595	794	5
33,3	324	241	336	252	595	794	5
0	349	241	353	252	595	794	5
0	371	241	374	252	595	794	5
4	392	241	396	252	595	794	5
66,6	409	241	421	252	595	794	5
2	435	241	438	252	595	794	5
0	286	259	289	270	595	794	5
28,9	281	272	294	283	595	794	5
53,1	281	286	294	297	595	794	5
35,4	281	299	294	310	595	794	5
47	284	312	291	323	595	794	5
2	307	259	311	270	595	794	5
34	305	272	312	283	595	794	5
13	305	286	312	297	595	794	5
30	305	299	312	310	595	794	5
17	305	312	312	323	595	794	5
100	325	259	335	270	595	794	5
40,9	324	272	336	283	595	794	5
13,5	324	286	336	297	595	794	5
37,9	324	299	336	310	595	794	5
17	327	312	334	323	595	794	5
0	349	259	353	270	595	794	5
20	348	272	355	283	595	794	5
26	348	286	355	297	595	794	5
17	348	299	355	310	595	794	5
29	348	312	355	323	595	794	5
0	371	259	374	270	595	794	5
24	369	272	376	283	595	794	5
27	369	286	376	297	595	794	5
21,5	366	299	379	310	595	794	5
29	369	312	376	323	595	794	5
0	392	259	396	270	595	794	5
28	390	272	397	283	595	794	5
58	390	286	397	297	595	794	5
29	390	299	397	310	595	794	5
57	390	312	397	323	595	794	5
0	413	259	417	270	595	794	5
33,7	409	272	421	283	595	794	5
60,4	409	286	421	297	595	794	5
36,7	409	299	421	310	595	794	5
57	412	312	419	323	595	794	5
2	435	259	438	270	595	794	5
35	433	272	440	283	595	794	5
12	433	286	440	297	595	794	5
33	433	299	440	310	595	794	5
14	433	312	440	323	595	794	5
Conoce	481	108	505	119	595	794	5
protocolos	507	108	541	119	595	794	5
Sí	486	126	493	137	595	794	5
No	528	126	537	137	595	794	5
n	477	143	481	154	595	794	5
14	475	157	482	168	595	794	5
13	475	170	482	181	595	794	5
4	477	183	481	194	595	794	5
0	477	197	481	208	595	794	5
30	475	210	482	221	595	794	5
1	477	223	481	234	595	794	5
%	497	143	503	154	595	794	5
16,8	494	157	506	168	595	794	5
20,6	494	170	506	181	595	794	5
28,5	494	183	506	194	595	794	5
0	498	197	502	208	595	794	5
19,2	494	210	506	221	595	794	5
7,6	496	223	504	234	595	794	5
n	519	143	523	154	595	794	5
69	518	157	525	168	595	794	5
50	518	170	525	181	595	794	5
10	518	183	525	194	595	794	5
1	520	197	523	208	595	794	5
126	516	210	527	221	595	794	5
12	518	223	525	234	595	794	5
%	539	143	546	154	595	794	5
83,1	537	157	549	168	595	794	5
79,3	537	170	549	181	595	794	5
71,4	537	183	549	194	595	794	5
100	537	197	548	208	595	794	5
80,7	537	210	549	221	595	794	5
92,3	537	223	549	234	595	794	5
33,3	452	241	464	252	595	794	5
0	477	241	481	252	595	794	5
0	498	241	502	252	595	794	5
6	520	241	523	252	595	794	5
100	537	241	548	252	595	794	5
100	452	259	463	270	595	794	5
42,1	452	272	464	283	595	794	5
12,5	452	286	464	297	595	794	5
41,7	452	299	464	310	595	794	5
14	454	312	461	323	595	794	5
0	477	259	481	270	595	794	5
19	475	272	482	283	595	794	5
13	475	286	482	297	595	794	5
18	475	299	482	310	595	794	5
14	475	312	482	323	595	794	5
0	498	259	502	270	595	794	5
22,8	494	272	506	283	595	794	5
13,5	494	286	506	297	595	794	5
22,7	494	299	506	310	595	794	5
14	497	312	504	323	595	794	5
2	520	259	523	270	595	794	5
64	518	272	525	283	595	794	5
83	518	286	525	297	595	794	5
61	518	299	525	310	595	794	5
86	518	312	525	323	595	794	5
100	537	259	548	270	595	794	5
77,1	537	272	549	283	595	794	5
86,4	537	286	549	297	595	794	5
77,2	537	299	549	310	595	794	5
86	539	312	546	323	595	794	5
Tabla	43	332	62	343	595	794	5
4.	64	332	70	343	595	794	5
Categorización	72	333	120	343	595	794	5
de	122	333	130	343	595	794	5
respuestas	132	333	168	343	595	794	5
en	170	333	178	343	595	794	5
texto	180	333	196	343	595	794	5
libre	198	333	213	343	595	794	5
Para	88	355	103	367	595	794	5
limpiar	88	365	109	377	595	794	5
Según	45	401	65	412	595	794	5
el	45	411	51	422	595	794	5
uso	53	411	64	422	595	794	5
del	45	421	55	432	595	794	5
jabón	57	421	75	432	595	794	5
“Cuando	130	351	155	362	595	794	5
la	156	351	161	362	595	794	5
herida	163	351	180	362	595	794	5
está	182	351	194	362	595	794	5
muy	195	351	207	362	595	794	5
sucia	209	351	223	362	595	794	5
o	225	351	228	362	595	794	5
contaminada	230	351	266	362	595	794	5
se	268	351	274	362	595	794	5
necesita	276	351	299	362	595	794	5
una	301	351	311	362	595	794	5
buena	313	351	330	362	595	794	5
limpieza	331	351	355	362	595	794	5
de	356	351	363	362	595	794	5
base”	365	351	381	362	595	794	5
“Ayuda	132	361	153	372	595	794	5
a	154	361	158	372	595	794	5
retirar	159	361	176	372	595	794	5
piel	178	361	188	372	595	794	5
muerta,	189	361	211	372	595	794	5
limpiar	212	361	232	372	595	794	5
restos,	233	361	252	372	595	794	5
prepara	254	361	275	372	595	794	5
para	277	361	289	372	595	794	5
antiséptico”	291	361	324	372	595	794	5
“Cuando	130	371	155	382	595	794	5
la	156	371	161	382	595	794	5
herida	163	371	180	382	595	794	5
está	182	371	194	382	595	794	5
muy	195	371	207	382	595	794	5
sucia,	209	371	225	382	595	794	5
ya	227	371	233	382	595	794	5
sea	235	371	245	382	595	794	5
por	246	371	255	382	595	794	5
materia	257	371	278	382	595	794	5
fecal	280	371	293	382	595	794	5
o	295	371	298	382	595	794	5
tierra”	300	371	318	382	595	794	5
“Como	130	386	150	397	595	794	5
desinfectante”	151	386	192	397	595	794	5
“Lo	130	396	140	407	595	794	5
recomendaría,	141	396	181	407	595	794	5
aunque	183	396	204	407	595	794	5
sé	205	396	212	407	595	794	5
que	213	396	224	407	595	794	5
no	225	396	232	407	595	794	5
es	234	396	240	407	595	794	5
necesario	242	396	269	407	595	794	5
en	270	396	277	407	595	794	5
todas	279	396	294	407	595	794	5
las	296	396	304	407	595	794	5
heridas,	305	396	328	407	595	794	5
yo	329	396	336	407	595	794	5
lo	337	396	342	407	595	794	5
uso	344	396	354	407	595	794	5
en	355	396	362	407	595	794	5
general	364	396	385	407	595	794	5
en	386	396	393	407	595	794	5
úlceras,	395	396	417	407	595	794	5
heridas	418	396	439	407	595	794	5
sucias	440	396	458	407	595	794	5
y	459	396	462	407	595	794	5
con	464	396	474	407	595	794	5
exudado.	475	396	501	407	595	794	5
Considero	502	396	530	407	595	794	5
que	532	396	542	407	595	794	5
Para	88	400	103	412	595	794	5
una	130	406	141	417	595	794	5
herida	142	406	160	417	595	794	5
únicamente	161	406	194	417	595	794	5
limpiada	196	406	220	417	595	794	5
con	221	406	231	417	595	794	5
suero	233	406	248	417	595	794	5
o	250	406	253	417	595	794	5
agua	255	406	269	417	595	794	5
no	270	406	277	417	595	794	5
termina	279	406	300	417	595	794	5
de	302	406	309	417	595	794	5
cicatrizar	310	406	335	417	595	794	5
bien	337	406	349	417	595	794	5
si	350	406	355	417	595	794	5
no	357	406	364	417	595	794	5
ayudamos	365	406	394	417	595	794	5
a	395	406	399	417	595	794	5
eliminar	400	406	423	417	595	794	5
la	424	406	430	417	595	794	5
infección	431	406	456	417	595	794	5
(creo	458	406	471	417	595	794	5
que	473	406	483	417	595	794	5
únicamente	485	406	518	417	595	794	5
estaríamos	519	406	550	417	595	794	5
desinfectar	88	410	123	422	595	794	5
moviendo	130	416	158	427	595	794	5
bacterias)”	159	416	189	427	595	794	5
“Hay	130	426	144	437	595	794	5
heridas	146	426	166	437	595	794	5
en	168	426	175	437	595	794	5
que	176	426	187	437	595	794	5
es	188	426	195	437	595	794	5
necesario	196	426	223	437	595	794	5
la	225	426	230	437	595	794	5
utilización	232	426	260	437	595	794	5
de	261	426	268	437	595	794	5
jabón	270	426	285	437	595	794	5
blanco	287	426	305	437	595	794	5
para	307	426	319	437	595	794	5
desinfectar	321	426	352	437	595	794	5
la	353	426	359	437	595	794	5
úlcera,	360	426	379	437	595	794	5
más	380	426	392	437	595	794	5
si	394	426	398	437	595	794	5
es	400	426	407	437	595	794	5
un	408	426	415	437	595	794	5
paciente	416	426	441	437	595	794	5
diabético”	442	426	471	437	595	794	5
“Retirada	130	441	157	452	595	794	5
de	158	441	165	452	595	794	5
pieles	167	441	184	452	595	794	5
muertas	185	441	208	452	595	794	5
perilesional”	210	441	245	452	595	794	5
Para	88	445	103	457	595	794	5
“En	130	451	140	462	595	794	5
heridas	142	451	163	462	595	794	5
no	164	451	171	462	595	794	5
utilizo	172	451	189	462	595	794	5
jabón.	191	451	208	462	595	794	5
Otra	209	451	221	462	595	794	5
cosa	223	451	236	462	595	794	5
es	237	451	244	462	595	794	5
la	245	451	251	462	595	794	5
higiene	252	451	273	462	595	794	5
de	274	451	281	462	595	794	5
la	283	451	288	462	595	794	5
piel	289	451	300	462	595	794	5
perilesional	301	451	333	462	595	794	5
donde	335	451	352	462	595	794	5
sí	354	451	359	462	595	794	5
utilizo	360	451	377	462	595	794	5
jabón	378	451	394	462	595	794	5
de	395	451	402	462	595	794	5
pH	404	451	412	462	595	794	5
neutro	413	451	431	462	595	794	5
o	433	451	436	462	595	794	5
jabón	438	451	453	462	595	794	5
antiséptico	455	451	485	462	595	794	5
con	487	451	497	462	595	794	5
posterior	498	451	523	462	595	794	5
aclarado	525	451	549	462	595	794	5
limpieza	88	455	113	467	595	794	5
e	130	461	134	472	595	794	5
hidratación	135	461	167	472	595	794	5
de	168	461	175	472	595	794	5
la	177	461	182	472	595	794	5
misma.	183	461	204	472	595	794	5
La	205	461	212	472	595	794	5
limpieza	213	461	236	472	595	794	5
de	238	461	245	472	595	794	5
la	246	461	252	472	595	794	5
úlcera	253	461	270	472	595	794	5
la	272	461	277	472	595	794	5
realizo	278	461	297	472	595	794	5
con	298	461	308	472	595	794	5
suero	310	461	325	472	595	794	5
fisiológico	327	461	355	472	595	794	5
a	356	461	360	472	595	794	5
presión	362	461	382	472	595	794	5
eliminando	384	461	415	472	595	794	5
restos	416	461	433	472	595	794	5
de	435	461	442	472	595	794	5
detritos	443	461	465	472	595	794	5
y	466	461	469	472	595	794	5
posteriormente	471	461	513	472	595	794	5
fomentos	515	461	541	472	595	794	5
perilesional	88	465	124	477	595	794	5
con	130	471	140	482	595	794	5
PHMB	142	471	160	482	595	794	5
(polihexametilbiguanida)”	161	471	233	482	595	794	5
252	23	761	36	774	595	794	5
Según	45	496	65	507	595	794	5
la	67	496	73	507	595	794	5
situación	74	496	104	507	595	794	5
del	105	496	115	507	595	794	5
paciente	45	506	73	517	595	794	5
y	74	506	78	517	595	794	5
herida	80	506	100	517	595	794	5
"Dependiendo	130	486	170	497	595	794	5
de	171	486	178	497	595	794	5
la	180	486	185	497	595	794	5
herida	186	486	204	497	595	794	5
y	206	486	209	497	595	794	5
de	210	486	217	497	595	794	5
los	219	486	227	497	595	794	5
medios	228	486	249	497	595	794	5
que	250	486	261	497	595	794	5
tenga	262	486	278	497	595	794	5
a	280	486	283	497	595	794	5
mi	285	486	292	497	595	794	5
disposición	293	486	324	497	595	794	5
o	326	486	329	497	595	794	5
el	331	486	336	497	595	794	5
paciente	338	486	362	497	595	794	5
tenga	363	486	379	497	595	794	5
a	381	486	384	497	595	794	5
su	386	486	392	497	595	794	5
disposición”	394	486	428	497	595	794	5
“Dependiendo	130	496	170	507	595	794	5
del	172	496	181	507	595	794	5
tipo	182	496	193	507	595	794	5
de	194	496	201	507	595	794	5
herida	203	496	220	507	595	794	5
y	222	496	225	507	595	794	5
sus	227	496	236	507	595	794	5
condiciones,	238	496	272	507	595	794	5
así	274	496	282	507	595	794	5
como	283	496	299	507	595	794	5
las	300	496	308	507	595	794	5
condiciones	310	496	343	507	595	794	5
del	344	496	353	507	595	794	5
paciente,	354	496	380	507	595	794	5
es	382	496	388	507	595	794	5
recomendable	390	496	429	507	595	794	5
el	431	496	436	507	595	794	5
uso	437	496	447	507	595	794	5
de	449	496	456	507	595	794	5
jabón	457	496	473	507	595	794	5
en	474	496	481	507	595	794	5
algunas	483	496	505	507	595	794	5
heridas	506	496	527	507	595	794	5
limpieza	130	506	154	517	595	794	5
y	155	506	158	517	595	794	5
desinfección	160	506	195	517	595	794	5
del	196	506	205	517	595	794	5
lecho”	206	506	224	517	595	794	5
“Cuando	130	516	155	527	595	794	5
precise	156	516	176	527	595	794	5
la	178	516	183	527	595	794	5
situación”	184	516	213	527	595	794	5
Sobre	45	536	64	547	595	794	5
la	66	536	72	547	595	794	5
no	73	536	81	547	595	794	5
recomendación	45	546	95	557	595	794	5
del	45	556	55	567	595	794	5
uso	57	556	68	567	595	794	5
de	70	556	78	567	595	794	5
jabón	79	556	97	567	595	794	5
“No	130	531	142	542	595	794	5
tiene	143	531	157	542	595	794	5
evidencia	159	531	185	542	595	794	5
científica	187	531	212	542	595	794	5
en	214	531	221	542	595	794	5
heridas	222	531	243	542	595	794	5
crónicas”	244	531	270	542	595	794	5
“Es	130	541	140	552	595	794	5
dañino,	141	541	162	552	595	794	5
retrasa	164	541	183	552	595	794	5
la	185	541	190	552	595	794	5
cicatrización”	191	541	229	552	595	794	5
“No,	130	551	143	562	595	794	5
porque	145	551	164	562	595	794	5
muchos	166	551	187	562	595	794	5
de	189	551	196	562	595	794	5
estos	197	551	213	562	595	794	5
productos	214	551	242	562	595	794	5
se	243	551	250	562	595	794	5
sabe	251	551	264	562	595	794	5
que	266	551	276	562	595	794	5
alteran	278	551	298	562	595	794	5
la	299	551	304	562	595	794	5
proliferación	306	551	341	562	595	794	5
y	342	551	345	562	595	794	5
función	347	551	367	562	595	794	5
de	369	551	376	562	595	794	5
los	377	551	386	562	595	794	5
fibroblastos	387	551	420	562	595	794	5
y	421	551	424	562	595	794	5
otras	426	551	440	562	595	794	5
extirpes	441	551	464	562	595	794	5
celulares,	465	551	492	562	595	794	5
relacionadas	494	551	529	562	595	794	5
con	531	551	541	562	595	794	5
cicatrización”	130	561	168	572	595	794	5
Otras	45	656	62	667	595	794	5
respuestas	64	656	98	667	595	794	5
“Al	130	576	140	587	595	794	5
iniciar	141	576	158	587	595	794	5
curaciones	159	576	190	587	595	794	5
de	191	576	198	587	595	794	5
heridas	199	576	220	587	595	794	5
sucias	222	576	239	587	595	794	5
o	241	576	244	587	595	794	5
con	246	576	256	587	595	794	5
sospecha	257	576	284	587	595	794	5
de	285	576	292	587	595	794	5
infección.	294	576	320	587	595	794	5
En	322	576	329	587	595	794	5
heridas	330	576	351	587	595	794	5
cercanas	352	576	377	587	595	794	5
a	379	576	383	587	595	794	5
lugares	384	576	405	587	595	794	5
muy	406	576	418	587	595	794	5
contaminados	419	576	459	587	595	794	5
(úlceras	460	576	482	587	595	794	5
sacras),	483	576	505	587	595	794	5
en	506	576	513	587	595	794	5
caso	515	576	528	587	595	794	5
de	529	576	536	587	595	794	5
pie	538	576	546	587	595	794	5
diabético,	130	586	158	597	595	794	5
solo	159	586	171	597	595	794	5
en	172	586	179	597	595	794	5
las	181	586	189	597	595	794	5
tres	191	586	201	597	595	794	5
primeras	203	586	227	597	595	794	5
curaciones”	229	586	262	597	595	794	5
“En	130	596	140	607	595	794	5
pacientes	142	596	169	607	595	794	5
muy	170	596	182	607	595	794	5
concretos	184	596	211	607	595	794	5
donde	212	596	230	607	595	794	5
la	231	596	236	607	595	794	5
falta	238	596	251	607	595	794	5
de	252	596	259	607	595	794	5
higiene	261	596	281	607	595	794	5
sea	283	596	293	607	595	794	5
un	294	596	301	607	595	794	5
problema	303	596	329	607	595	794	5
de	330	596	337	607	595	794	5
salud”	339	596	357	607	595	794	5
“El	130	606	139	617	595	794	5
jabón	140	606	156	617	595	794	5
de	157	606	164	617	595	794	5
ozono,	166	606	184	617	595	794	5
como	185	606	200	617	595	794	5
el	202	606	207	617	595	794	5
tratamiento	209	606	241	617	595	794	5
con	243	606	253	617	595	794	5
productos	254	606	282	617	595	794	5
que	283	606	294	617	595	794	5
lo	295	606	300	617	595	794	5
contienen,	302	606	331	617	595	794	5
ayuda	332	606	349	617	595	794	5
a	351	606	354	617	595	794	5
la	356	606	361	617	595	794	5
cicatrización”	362	606	400	617	595	794	5
“Solo	130	616	146	627	595	794	5
recomiendo	147	616	180	627	595	794	5
jabón	182	616	197	627	595	794	5
cremoso	199	616	222	627	595	794	5
que	224	616	234	627	595	794	5
se	236	616	242	627	595	794	5
asemeje	244	616	268	627	595	794	5
al	269	616	274	627	595	794	5
pH	276	616	284	627	595	794	5
de	285	616	292	627	595	794	5
la	294	616	299	627	595	794	5
piel”	300	616	314	627	595	794	5
“Porque	130	626	153	637	595	794	5
pienso	154	626	173	637	595	794	5
que	174	626	185	637	595	794	5
es	186	626	193	637	595	794	5
beneficioso”	194	626	229	637	595	794	5
“Para	130	636	146	647	595	794	5
disminuir	147	636	173	647	595	794	5
carga	175	636	190	647	595	794	5
bacteriana.	192	636	223	647	595	794	5
Pero	224	636	237	647	595	794	5
sin	238	636	247	647	595	794	5
abusar	248	636	267	647	595	794	5
de	268	636	275	647	595	794	5
su	277	636	284	647	595	794	5
uso	285	636	295	647	595	794	5
para	297	636	309	647	595	794	5
no	311	636	318	647	595	794	5
crear	319	636	333	647	595	794	5
resistencia.	335	636	367	647	595	794	5
Solo	368	636	381	647	595	794	5
en	382	636	389	647	595	794	5
heridas	391	636	411	647	595	794	5
sucias	413	636	430	647	595	794	5
o	432	636	435	647	595	794	5
infectadas”	437	636	469	647	595	794	5
“Hay	130	646	144	657	595	794	5
algunas	146	646	168	657	595	794	5
heridas	169	646	190	657	595	794	5
en	191	646	198	657	595	794	5
que	200	646	210	657	595	794	5
es	212	646	218	657	595	794	5
mejor	220	646	236	657	595	794	5
no	237	646	244	657	595	794	5
usar	246	646	258	657	595	794	5
jabón	259	646	275	657	595	794	5
para	276	646	289	657	595	794	5
evitar	290	646	306	657	595	794	5
la	308	646	313	657	595	794	5
irritación	314	646	339	657	595	794	5
y	341	646	344	657	595	794	5
el	345	646	350	657	595	794	5
dolor	352	646	366	657	595	794	5
al	368	646	373	657	595	794	5
paciente”	374	646	401	657	595	794	5
“Recomendo	130	656	166	667	595	794	5
o	168	656	171	667	595	794	5
uso	173	656	183	667	595	794	5
de	184	656	191	667	595	794	5
sabão	193	656	210	667	595	794	5
para	211	656	224	667	595	794	5
a	225	656	229	667	595	794	5
lavagem	230	656	254	667	595	794	5
de	256	656	263	667	595	794	5
mãos.	264	656	281	667	595	794	5
Para	282	656	295	667	595	794	5
a	296	656	300	667	595	794	5
limpeza	301	656	323	667	595	794	5
de	324	656	332	667	595	794	5
feridas,	333	656	354	667	595	794	5
recomendo	355	656	386	667	595	794	5
soro	388	656	400	667	595	794	5
fisiológico	402	656	430	667	595	794	5
morno”	431	656	452	667	595	794	5
“Medida	130	666	155	677	595	794	5
higiénica	157	666	182	677	595	794	5
básica”	183	666	204	677	595	794	5
“Un	130	676	141	687	595	794	5
jabón	143	676	158	687	595	794	5
neutro	160	676	178	687	595	794	5
para	179	676	192	687	595	794	5
higiene,	193	676	216	687	595	794	5
ya	217	676	224	687	595	794	5
que	225	676	236	687	595	794	5
ayuda	237	676	254	687	595	794	5
en	255	676	262	687	595	794	5
pieles	264	676	281	687	595	794	5
sensibles	282	676	308	687	595	794	5
y	310	676	313	687	595	794	5
es	314	676	321	687	595	794	5
hipoalergénico”	322	676	367	687	595	794	5
“Porque	130	686	153	697	595	794	5
es	154	686	161	697	595	794	5
una	162	686	173	697	595	794	5
manera	174	686	196	697	595	794	5
de	197	686	204	697	595	794	5
prevenir	205	686	228	697	595	794	5
y	230	686	233	697	595	794	5
propagar	234	686	259	697	595	794	5
infecciones”	261	686	295	697	595	794	5
“Lavar	130	696	148	707	595	794	5
la	150	696	155	707	595	794	5
herida	157	696	174	707	595	794	5
depende	176	696	200	707	595	794	5
de	201	696	208	707	595	794	5
las	210	696	218	707	595	794	5
indicaciones	220	696	254	707	595	794	5
médicas”	256	696	282	707	595	794	5
“Lo	130	706	140	717	595	794	5
recomendaría	141	706	180	717	595	794	5
siempre	181	706	204	717	595	794	5
y	205	706	208	717	595	794	5
cuando	210	706	230	717	595	794	5
hubiese	231	706	253	717	595	794	5
evidencia	255	706	281	717	595	794	5
científica	283	706	308	717	595	794	5
y	310	706	313	717	595	794	5
qué	314	706	325	717	595	794	5
características	326	706	367	717	595	794	5
debe	368	706	382	717	595	794	5
reunir	384	706	400	717	595	794	5
el	401	706	407	717	595	794	5
jabón”	408	706	427	717	595	794	5
“Solo	130	716	146	727	595	794	5
si	147	716	152	727	595	794	5
no	154	716	161	727	595	794	5
tienes	162	716	179	727	595	794	5
otro	181	716	192	727	595	794	5
producto	194	716	218	727	595	794	5
más	219	716	231	727	595	794	5
adecuado,	233	716	262	727	595	794	5
como	263	716	278	727	595	794	5
heridas	280	716	300	727	595	794	5
en	302	716	309	727	595	794	5
el	310	716	316	727	595	794	5
campo”	317	716	339	727	595	794	5
“Primera	130	726	155	737	595	794	5
vez	156	726	165	737	595	794	5
que	167	726	177	737	595	794	5
se	179	726	185	737	595	794	5
atiende	187	726	208	737	595	794	5
a	210	726	213	737	595	794	5
un	215	726	222	737	595	794	5
paciente.	223	726	249	737	595	794	5
Antes	250	726	267	737	595	794	5
de	268	726	275	737	595	794	5
realizar	277	726	297	737	595	794	5
toma	299	726	313	737	595	794	5
para	314	726	327	737	595	794	5
biopsia	328	726	349	737	595	794	5
y	350	726	353	737	595	794	5
cultivo,	355	726	375	737	595	794	5
son	376	726	386	737	595	794	5
prácticamente	388	726	428	737	595	794	5
las	429	726	437	737	595	794	5
únicas	439	726	457	737	595	794	5
ocasiones	458	726	486	737	595	794	5
que	488	726	498	737	595	794	5
utilizamos	500	726	528	737	595	794	5
jabón”	529	726	548	737	595	794	5
“Siempre	130	736	157	747	595	794	5
recomiendo	158	736	191	747	595	794	5
secar	192	736	207	747	595	794	5
la	209	736	214	747	595	794	5
herida	216	736	233	747	595	794	5
con	235	736	245	747	595	794	5
un	246	736	253	747	595	794	5
secador	255	736	277	747	595	794	5
con	278	736	288	747	595	794	5
aire	290	736	300	747	595	794	5
frío	302	736	311	747	595	794	5
para	313	736	325	747	595	794	5
evitar	327	736	343	747	595	794	5
la	344	736	349	747	595	794	5
maceración	351	736	383	747	595	794	5
por	385	736	394	747	595	794	5
la	395	736	400	747	595	794	5
humedad”	402	736	431	747	595	794	5
Gerokomos.	43	764	71	772	595	794	5
2020;31(4):248-255	72	764	117	772	595	794	5
HELCOS	480	5	569	33	595	794	6
ORIGINALES	41	12	98	27	595	794	6
Raúl	306	55	316	63	595	794	6
Muñoz	317	55	331	63	595	794	6
Martín,	333	55	348	63	595	794	6
Laura	350	55	361	63	595	794	6
Alonso	362	55	377	63	595	794	6
Herrera,	378	55	396	63	595	794	6
M.ª	397	55	404	63	595	794	6
Pilar	406	55	415	63	595	794	6
López	416	55	428	63	595	794	6
Layos,	429	55	443	63	595	794	6
María	444	55	457	63	595	794	6
Aránzazu	458	55	477	63	595	794	6
de	478	55	484	63	595	794	6
Gracia	485	55	499	63	595	794	6
de	500	55	505	63	595	794	6
Gracia	506	55	520	63	595	794	6
y	521	55	524	63	595	794	6
Isabel	525	55	537	63	595	794	6
Quintana	539	55	558	63	595	794	6
López	559	55	571	63	595	794	6
Uso	415	63	425	72	595	794	6
de	427	63	433	72	595	794	6
jabón	435	63	449	72	595	794	6
en	450	63	457	72	595	794	6
heridas:	458	63	479	72	595	794	6
encuesta	480	63	504	72	595	794	6
a	505	63	508	72	595	794	6
profesionales	510	63	545	72	595	794	6
sanitarios	546	63	571	72	595	794	6
necesaria	43	90	73	103	595	794	6
la	76	90	82	103	595	794	6
realización	85	90	122	103	595	794	6
de	125	90	133	103	595	794	6
trabajos	136	90	163	103	595	794	6
específicos	166	90	202	103	595	794	6
para	205	90	220	103	595	794	6
poder	222	90	242	103	595	794	6
conocer	245	90	273	103	595	794	6
más	276	90	289	103	595	794	6
en	43	101	51	114	595	794	6
profundidad	53	101	97	114	595	794	6
esta	99	101	112	114	595	794	6
relación.	114	101	144	114	595	794	6
Son	51	112	63	125	595	794	6
los	65	112	73	125	595	794	6
profesionales	75	112	115	125	595	794	6
de	117	112	124	125	595	794	6
enfermería	126	112	159	125	595	794	6
los	161	112	169	125	595	794	6
que	171	112	183	125	595	794	6
mayoritariamente	184	112	239	125	595	794	6
(93%)	241	112	261	125	595	794	6
han	263	112	275	125	595	794	6
par-	276	112	289	125	595	794	6
ticipado	43	123	68	136	595	794	6
en	70	123	77	136	595	794	6
el	79	123	84	136	595	794	6
estudio,	86	123	111	136	595	794	6
algo	113	123	125	136	595	794	6
esperable	127	123	156	136	595	794	6
ya	157	123	164	136	595	794	6
que	166	123	178	136	595	794	6
en	179	123	187	136	595	794	6
España	189	123	211	136	595	794	6
el	213	123	218	136	595	794	6
cuidado	220	123	245	136	595	794	6
y	247	123	251	136	595	794	6
tratamiento	253	123	289	136	595	794	6
de	43	134	50	147	595	794	6
las	52	134	60	147	595	794	6
heridas	62	134	84	147	595	794	6
y	86	134	89	147	595	794	6
úlceras	91	134	112	147	595	794	6
están	114	134	130	147	595	794	6
entre	132	134	148	147	595	794	6
las	149	134	157	147	595	794	6
funciones	159	134	189	147	595	794	6
reconocidas	191	134	228	147	595	794	6
de	230	134	237	147	595	794	6
los	239	134	247	147	595	794	6
enfermeros.	249	134	286	147	595	794	6
La	51	145	60	158	595	794	6
buena	62	145	83	158	595	794	6
respuesta	86	145	117	158	595	794	6
obtenida	120	145	150	158	595	794	6
(más	153	145	169	158	595	794	6
del	172	145	182	158	595	794	6
doble	185	145	204	158	595	794	6
de	207	145	215	158	595	794	6
la	217	145	223	158	595	794	6
muestra	226	145	253	158	595	794	6
estimada)	256	145	289	158	595	794	6
demuestra	43	156	78	169	595	794	6
el	81	156	86	169	595	794	6
interés	89	156	111	169	595	794	6
sobre	114	156	132	169	595	794	6
el	134	156	140	169	595	794	6
tema,	143	156	162	169	595	794	6
sobre	164	156	183	169	595	794	6
todo	185	156	201	169	595	794	6
en	203	156	212	169	595	794	6
aquellos	214	156	242	169	595	794	6
profesionales	244	156	289	169	595	794	6
relacionados	43	167	85	180	595	794	6
directamente	88	167	133	180	595	794	6
con	137	167	149	180	595	794	6
el	152	167	158	180	595	794	6
tema	161	167	178	180	595	794	6
como	181	167	201	180	595	794	6
son	204	167	216	180	595	794	6
los	219	167	228	180	595	794	6
miembros	231	167	266	180	595	794	6
de	269	167	277	180	595	794	6
las	280	167	289	180	595	794	6
sociedades	43	178	79	191	595	794	6
científicas	81	178	115	191	595	794	6
relacionadas	117	178	159	191	595	794	6
con	162	178	174	191	595	794	6
heridas.	176	178	203	191	595	794	6
CONCLUSIONES	55	208	156	224	595	794	6
El	43	233	50	246	595	794	6
uso	52	233	64	246	595	794	6
del	67	233	77	246	595	794	6
jabón	80	233	99	246	595	794	6
en	102	233	110	246	595	794	6
sus	113	233	123	246	595	794	6
distintas	126	233	155	246	595	794	6
presentaciones	157	233	207	246	595	794	6
(antiséptico,	210	233	252	246	595	794	6
gel,	255	233	267	246	595	794	6
jabón	270	233	289	246	595	794	6
casero,	43	244	66	257	595	794	6
etc.)	69	244	84	257	595	794	6
es	86	244	93	257	595	794	6
una	96	244	109	257	595	794	6
práctica	112	244	139	257	595	794	6
ampliamente	142	244	187	257	595	794	6
extendida	189	244	223	257	595	794	6
entre	226	244	243	257	595	794	6
los	246	244	256	257	595	794	6
profesio-	259	244	289	257	595	794	6
nales	306	90	323	103	595	794	6
de	326	90	334	103	595	794	6
enfermería	337	90	374	103	595	794	6
para	376	90	391	103	595	794	6
el	394	90	399	103	595	794	6
tratamiento	402	90	443	103	595	794	6
de	445	90	453	103	595	794	6
las	456	90	465	103	595	794	6
heridas,	467	90	494	103	595	794	6
aunque	497	90	523	103	595	794	6
no	525	90	534	103	595	794	6
haya	537	90	553	103	595	794	6
estudios	306	101	334	114	595	794	6
suficientes	336	101	372	114	595	794	6
que	374	101	387	114	595	794	6
avalen	389	101	411	114	595	794	6
esta	413	101	426	114	595	794	6
práctica.	428	101	457	114	595	794	6
Su	459	101	468	114	595	794	6
utilización	470	101	506	114	595	794	6
más	509	101	522	114	595	794	6
frecuen-	524	101	553	114	595	794	6
te	306	112	312	125	595	794	6
es	315	112	321	125	595	794	6
para	323	112	338	125	595	794	6
la	341	112	346	125	595	794	6
limpieza	349	112	378	125	595	794	6
de	380	112	388	125	595	794	6
heridas	390	112	415	125	595	794	6
sucias.	417	112	439	125	595	794	6
Es	315	123	323	136	595	794	6
necesaria	325	123	356	136	595	794	6
la	359	123	365	136	595	794	6
realización	367	123	404	136	595	794	6
de	406	123	414	136	595	794	6
nuevas	417	123	440	136	595	794	6
investigaciones	443	123	494	136	595	794	6
que	497	123	509	136	595	794	6
deben	512	123	533	136	595	794	6
ir	535	123	540	136	595	794	6
di-	543	123	553	136	595	794	6
rigidas	306	134	329	147	595	794	6
a	331	134	335	147	595	794	6
evaluar	337	134	362	147	595	794	6
los	364	134	374	147	595	794	6
posibles	376	134	403	147	595	794	6
beneficios	406	134	440	147	595	794	6
del	442	134	453	147	595	794	6
uso	455	134	467	147	595	794	6
del	469	134	480	147	595	794	6
jabón	482	134	502	147	595	794	6
en	504	134	512	147	595	794	6
las	515	134	524	147	595	794	6
heridas,	526	134	553	147	595	794	6
para	306	145	321	158	595	794	6
poder	324	145	344	158	595	794	6
incluirlas	346	145	378	158	595	794	6
si	380	145	385	158	595	794	6
se	388	145	394	158	595	794	6
demuestran	397	145	437	158	595	794	6
efectos	440	145	463	158	595	794	6
positivos,	466	145	498	158	595	794	6
de	501	145	509	158	595	794	6
una	512	145	525	158	595	794	6
manera	527	145	553	158	595	794	6
segura	306	156	328	169	595	794	6
y	330	156	334	169	595	794	6
adecuada	336	156	368	169	595	794	6
en	370	156	379	169	595	794	6
la	381	156	387	169	595	794	6
práctica	389	156	416	169	595	794	6
asistencial	418	156	453	169	595	794	6
Conflicto	306	178	341	190	595	794	6
de	343	178	352	190	595	794	6
intereses	354	178	385	190	595	794	6
Los	306	189	318	202	595	794	6
autores	321	189	345	202	595	794	6
declaran	348	189	377	202	595	794	6
no	379	189	388	202	595	794	6
tener	390	189	408	202	595	794	6
ningún	410	189	435	202	595	794	6
conflicto	437	189	468	202	595	794	6
de	470	189	478	202	595	794	6
intereses.	481	189	512	202	595	794	6
Agradecimientos	306	211	368	223	595	794	6
Los	306	222	318	235	595	794	6
autores	321	222	346	235	595	794	6
agradecen	349	222	383	235	595	794	6
la	386	222	392	235	595	794	6
colaboración	395	222	439	235	595	794	6
y	442	222	446	235	595	794	6
el	449	222	455	235	595	794	6
apoyo	458	222	478	235	595	794	6
prestado	481	222	510	235	595	794	6
para	513	222	528	235	595	794	6
la	531	222	537	235	595	794	6
rea-	540	222	553	235	595	794	6
lización	306	233	333	246	595	794	6
de	336	233	344	246	595	794	6
este	347	233	359	246	595	794	6
trabajo	362	233	387	246	595	794	6
a	389	233	393	246	595	794	6
todos	396	233	415	246	595	794	6
los	418	233	427	246	595	794	6
integrantes	430	233	468	246	595	794	6
del	471	233	481	246	595	794	6
equipo	484	233	508	246	595	794	6
de	511	233	519	246	595	794	6
cuidados	522	233	553	246	595	794	6
paliativos	306	244	339	257	595	794	6
de	341	244	349	257	595	794	6
Toledo.	351	244	377	257	595	794	6
Anexo.	261	298	291	312	595	794	6
Encuesta	294	298	335	311	595	794	6
USO	197	340	224	356	595	794	6
DE	227	340	245	356	595	794	6
JABÓN	248	340	289	356	595	794	6
EN	293	340	310	356	595	794	6
LAS	314	340	339	356	595	794	6
HERIDAS	342	340	398	356	595	794	6
Las	71	365	82	377	595	794	6
siguientes	84	365	118	377	595	794	6
preguntas	120	365	153	377	595	794	6
están	155	365	173	377	595	794	6
relacionadas	176	365	217	377	595	794	6
con	219	365	231	377	595	794	6
el	233	365	239	377	595	794	6
uso	242	365	253	377	595	794	6
de	256	365	264	377	595	794	6
jabón	266	365	284	377	595	794	6
para	287	365	301	377	595	794	6
el	304	365	310	377	595	794	6
tratamiento	312	365	350	377	595	794	6
de	352	365	360	377	595	794	6
las	363	365	372	377	595	794	6
heridas	375	365	399	377	595	794	6
por	401	365	412	377	595	794	6
parte	414	365	431	377	595	794	6
de	434	365	442	377	595	794	6
profesionales	444	365	488	377	595	794	6
sanitarios.	490	365	524	377	595	794	6
Con	71	376	83	388	595	794	6
este	85	376	99	388	595	794	6
objetivo,	101	376	129	388	595	794	6
hemos	131	376	152	388	595	794	6
desarrollado	154	376	194	388	595	794	6
una	196	376	208	388	595	794	6
breve	210	376	228	388	595	794	6
encuesta,	230	376	261	388	595	794	6
cuyos	263	376	281	388	595	794	6
datos	283	376	301	388	595	794	6
esperamos	303	376	338	388	595	794	6
nos	340	376	351	388	595	794	6
aporten	353	376	378	388	595	794	6
información	380	376	418	388	595	794	6
veraz	420	376	437	388	595	794	6
y	439	376	442	388	595	794	6
general	444	376	469	388	595	794	6
sobre	470	376	488	388	595	794	6
este	490	376	504	388	595	794	6
tema.	506	376	524	388	595	794	6
Responder	71	387	105	399	595	794	6
a	107	387	111	399	595	794	6
las	113	387	123	399	595	794	6
siguientes	125	387	158	399	595	794	6
cuestiones	160	387	195	399	595	794	6
no	197	387	205	399	595	794	6
le	207	387	213	399	595	794	6
llevará	215	387	237	399	595	794	6
más	239	387	253	399	595	794	6
de	255	387	263	399	595	794	6
5	265	387	269	399	595	794	6
minutos.	271	387	299	399	595	794	6
Agradecemos	301	387	345	399	595	794	6
de	347	387	355	399	595	794	6
antemano	357	387	390	399	595	794	6
su	392	387	399	399	595	794	6
colaboración.	401	387	445	399	595	794	6
1.	71	406	77	418	595	794	6
Indique	79	406	106	418	595	794	6
su	108	406	117	418	595	794	6
sexo:	119	406	138	418	595	794	6
Mujer	82	420	102	432	595	794	6
Hombre	82	431	108	443	595	794	6
2.	71	450	77	463	595	794	6
Indique	79	450	106	463	595	794	6
su	108	450	117	463	595	794	6
edad	119	450	137	463	595	794	6
(en	139	450	150	463	595	794	6
número):	152	450	184	463	595	794	6
3.	71	484	77	496	595	794	6
Indique	79	484	106	496	595	794	6
su	108	484	117	496	595	794	6
categoría	119	484	154	496	595	794	6
profesional	156	484	197	496	595	794	6
(principal	199	484	235	496	595	794	6
o	237	484	241	496	595	794	6
de	243	484	252	496	595	794	6
mayor	254	484	277	496	595	794	6
desarrollo):	279	484	321	496	595	794	6
Enfermería	82	498	118	510	595	794	6
Fisioterapia	210	498	248	510	595	794	6
Medicina	82	509	113	521	595	794	6
Terapia	210	509	234	521	595	794	6
ocupacional	236	509	275	521	595	794	6
Auxiliar	82	520	107	532	595	794	6
de	109	520	117	532	595	794	6
enfermería	119	520	155	532	595	794	6
Podología	210	520	242	532	595	794	6
4.	71	539	77	551	595	794	6
Indique	79	539	106	551	595	794	6
su	108	539	117	551	595	794	6
centro	119	539	142	551	595	794	6
de	144	539	153	551	595	794	6
trabajo	155	539	181	551	595	794	6
(principal	183	539	219	551	595	794	6
o	221	539	225	551	595	794	6
de	227	539	236	551	595	794	6
mayor	238	539	261	551	595	794	6
desarrollo):	263	539	305	551	595	794	6
Hospital	82	553	109	565	595	794	6
Atención	210	553	239	565	595	794	6
sociosanitaria	241	553	286	565	595	794	6
Atención	82	564	111	576	595	794	6
primaria	113	564	140	576	595	794	6
Colegio	210	564	234	576	595	794	6
Otra	337	498	351	510	595	794	6
(señalar	353	498	379	510	595	794	6
cual):	381	498	399	510	595	794	6
Universidad	337	553	376	565	595	794	6
Otra	337	564	351	576	595	794	6
(señalar	353	564	379	576	595	794	6
cual):	381	564	399	576	595	794	6
5.	71	583	77	596	595	794	6
En	79	583	88	596	595	794	6
su	90	583	98	596	595	794	6
práctica	100	583	131	596	595	794	6
profesional,	133	583	176	596	595	794	6
¿lleva	178	583	200	596	595	794	6
a	202	583	207	596	595	794	6
cabo	209	583	227	596	595	794	6
el	229	583	236	596	595	794	6
tratamiento	238	583	280	596	595	794	6
directo	282	583	308	596	595	794	6
a	310	583	314	596	595	794	6
pacientes	316	583	352	596	595	794	6
con	354	583	368	596	595	794	6
heridas?	370	583	401	596	595	794	6
Sí,	82	597	91	609	595	794	6
varias	93	597	112	609	595	794	6
veces	114	597	133	609	595	794	6
a	135	597	139	609	595	794	6
la	141	597	147	609	595	794	6
semana	149	597	200	609	595	794	6
No	337	597	347	609	595	794	6
De	82	608	91	620	595	794	6
forma	93	608	112	620	595	794	6
ocasional,	114	608	147	620	595	794	6
menos	149	608	171	620	595	794	6
de	173	608	181	620	595	794	6
una	183	608	195	620	595	794	6
vez	197	608	207	620	595	794	6
a	209	608	213	620	595	794	6
la	215	608	221	620	595	794	6
semana	223	608	249	620	595	794	6
Otra	337	608	351	620	595	794	6
(señalar	353	608	379	620	595	794	6
cual):	381	608	399	620	595	794	6
Raramente,	82	619	120	631	595	794	6
menos	122	619	143	631	595	794	6
de	145	619	153	631	595	794	6
una	155	619	167	631	595	794	6
vez	169	619	180	631	595	794	6
al	182	619	188	631	595	794	6
mes	190	619	203	631	595	794	6
6.	71	639	77	651	595	794	6
¿Ha	78	639	92	651	595	794	6
realizado	94	639	128	651	595	794	6
algún	130	639	150	651	595	794	6
tipo	152	639	166	651	595	794	6
de	167	639	176	651	595	794	6
formación	178	639	215	651	595	794	6
posgrado	216	639	250	651	595	794	6
(experto	252	639	282	651	595	794	6
o	284	639	288	651	595	794	6
título	290	639	309	651	595	794	6
propio,	310	639	336	651	595	794	6
máster	338	639	363	651	595	794	6
o	364	639	369	651	595	794	6
doctorado),	370	639	412	651	595	794	6
relacionado	413	639	457	651	595	794	6
con	459	639	472	651	595	794	6
el	474	639	481	651	595	794	6
tratamiento	482	639	524	651	595	794	6
a	71	650	75	662	595	794	6
pacientes	77	650	113	662	595	794	6
con	115	650	129	662	595	794	6
heridas?	131	650	162	662	595	794	6
Sí	82	664	89	676	595	794	6
No	82	675	92	687	595	794	6
7.	71	694	77	706	595	794	6
¿Ha	79	694	93	706	595	794	6
realizado	95	694	129	706	595	794	6
formación	131	694	168	706	595	794	6
como	170	694	190	706	595	794	6
docente	192	694	221	706	595	794	6
en	223	694	232	706	595	794	6
programas	234	694	273	706	595	794	6
formativos	275	694	314	706	595	794	6
para	316	694	332	706	595	794	6
profesionales	334	694	384	706	595	794	6
sanitarios	386	694	423	706	595	794	6
sobre	425	694	445	706	595	794	6
heridas?	447	694	479	706	595	794	6
Sí	82	708	89	720	595	794	6
No	82	719	92	731	595	794	6
Continúa	499	735	531	747	595	794	6
>>	533	735	542	747	595	794	6
Gerokomos.	479	764	507	772	595	794	6
2020;31(4):248-255	508	764	553	772	595	794	6
253	559	761	573	774	595	794	6
ORIGINALES	496	12	553	27	595	794	7
Raúl	23	55	32	63	595	794	7
Muñoz	33	55	48	63	595	794	7
Martín,	49	55	65	63	595	794	7
Laura	66	55	78	63	595	794	7
Alonso	79	55	94	63	595	794	7
Herrera,	95	55	112	63	595	794	7
M.ª	113	55	121	63	595	794	7
Pilar	122	55	131	63	595	794	7
López	132	55	145	63	595	794	7
Layos,	146	55	159	63	595	794	7
María	160	55	173	63	595	794	7
Aránzazu	174	55	194	63	595	794	7
de	195	55	200	63	595	794	7
Gracia	201	55	215	63	595	794	7
de	216	55	221	63	595	794	7
Gracia	223	55	236	63	595	794	7
y	238	55	240	63	595	794	7
Isabel	241	55	254	63	595	794	7
Quintana	255	55	274	63	595	794	7
López	275	55	288	63	595	794	7
Uso	23	63	33	72	595	794	7
de	34	63	41	72	595	794	7
jabón	42	63	56	72	595	794	7
en	58	63	64	72	595	794	7
heridas:	66	63	86	72	595	794	7
encuesta	88	63	111	72	595	794	7
a	113	63	116	72	595	794	7
profesionales	117	63	152	72	595	794	7
sanitarios	153	63	179	72	595	794	7
8.	71	108	77	120	595	794	7
Para	79	108	96	120	595	794	7
tratar	98	108	118	120	595	794	7
heridas,	120	108	149	120	595	794	7
¿utiliza	151	108	178	120	595	794	7
jabón	180	108	200	120	595	794	7
de	202	108	211	120	595	794	7
forma	213	108	234	120	595	794	7
regular,	236	108	264	120	595	794	7
o	266	108	271	120	595	794	7
aconseja	273	108	306	120	595	794	7
su	308	108	317	120	595	794	7
uso?	319	108	336	120	595	794	7
Sí	82	122	89	134	595	794	7
En	82	133	90	145	595	794	7
ocasiones	92	133	125	145	595	794	7
No	82	144	92	156	595	794	7
9.	71	163	77	176	595	794	7
Si	79	163	86	176	595	794	7
utiliza	88	163	111	176	595	794	7
jabón,	113	163	135	176	595	794	7
¿qué	137	163	155	176	595	794	7
efecto	157	163	180	176	595	794	7
espera	182	163	207	176	595	794	7
conseguir?	209	163	249	176	595	794	7
(puede	251	164	273	176	595	794	7
seleccionar	275	164	312	176	595	794	7
más	314	164	328	176	595	794	7
de	330	164	338	176	595	794	7
una	340	164	352	176	595	794	7
respuesta):	354	164	390	176	595	794	7
No	82	177	92	189	595	794	7
utilizo	94	177	113	189	595	794	7
jabón	115	177	133	189	595	794	7
Cicatrizar	210	177	240	189	595	794	7
Otra	337	177	351	189	595	794	7
(señalar	353	177	379	189	595	794	7
cual):	381	177	399	189	595	794	7
Ningún	82	188	106	200	595	794	7
efecto	108	188	128	200	595	794	7
Desinfectar	210	188	247	200	595	794	7
Desbridar	82	199	114	211	595	794	7
No	210	199	219	211	595	794	7
lo	221	199	227	211	595	794	7
sé	229	199	237	211	595	794	7
10.	71	219	81	231	595	794	7
Si	83	219	90	231	595	794	7
utiliza	92	219	115	231	595	794	7
jabón,	117	219	139	231	595	794	7
¿lo	141	219	152	231	595	794	7
usa	154	219	167	231	595	794	7
en	169	219	178	231	595	794	7
algún	180	219	201	231	595	794	7
tipo	203	219	217	231	595	794	7
de	219	219	228	231	595	794	7
herida	230	219	253	231	595	794	7
en	255	219	264	231	595	794	7
concreto?	266	219	303	231	595	794	7
(puede	305	219	327	231	595	794	7
seleccionar	329	219	366	231	595	794	7
más	368	219	381	231	595	794	7
de	383	219	391	231	595	794	7
una	393	219	405	231	595	794	7
respuesta):	407	219	443	231	595	794	7
No	82	233	92	245	595	794	7
utilizo	94	233	113	245	595	794	7
jabón	115	233	200	245	595	794	7
Úlceras	337	233	362	245	595	794	7
venosas	364	233	390	245	595	794	7
No,	82	244	94	256	595	794	7
según	96	244	115	256	595	794	7
la	117	244	123	256	595	794	7
situación	125	244	155	256	595	794	7
de	157	244	165	256	595	794	7
la	167	244	173	256	595	794	7
herida	175	244	195	256	595	794	7
y	197	244	201	256	595	794	7
paciente	203	244	231	256	595	794	7
Úlceras	337	244	362	256	595	794	7
isquémicas	364	244	400	256	595	794	7
Abrasiones	82	255	200	267	595	794	7
Quemaduras	337	255	378	267	595	794	7
Heridas	82	266	107	278	595	794	7
quirúrgicas	109	266	200	278	595	794	7
Otra	337	266	351	278	595	794	7
(señalar	353	266	379	278	595	794	7
cual):	381	266	399	278	595	794	7
Úlceras	82	277	107	289	595	794	7
por	109	277	119	289	595	794	7
presión	121	277	145	289	595	794	7
11.	71	296	81	308	595	794	7
Si	83	296	90	308	595	794	7
utiliza	92	296	115	308	595	794	7
jabón,	117	296	139	308	595	794	7
¿lo	141	296	152	308	595	794	7
usa	154	296	167	308	595	794	7
en	169	296	178	308	595	794	7
heridas	180	296	208	308	595	794	7
con	210	296	223	308	595	794	7
alguna	225	296	250	308	595	794	7
característica	252	296	304	308	595	794	7
en	306	296	315	308	595	794	7
concreto?	317	296	353	308	595	794	7
(puede	355	296	377	308	595	794	7
seleccionar	379	296	416	308	595	794	7
más	418	296	432	308	595	794	7
de	434	296	442	308	595	794	7
una	444	296	456	308	595	794	7
respuesta):	458	296	494	308	595	794	7
No	82	310	92	322	595	794	7
utilizo	94	310	113	322	595	794	7
jabón	115	310	200	322	595	794	7
Heridas	337	310	362	322	595	794	7
superficiales	364	310	405	322	595	794	7
No,	82	321	94	333	595	794	7
según	96	321	115	333	595	794	7
la	117	321	123	333	595	794	7
situación	125	321	155	333	595	794	7
de	157	321	165	333	595	794	7
la	167	321	173	333	595	794	7
herida	175	321	195	333	595	794	7
y	197	321	201	333	595	794	7
paciente	203	321	231	333	595	794	7
Heridas	337	321	362	333	595	794	7
sucias	364	321	385	333	595	794	7
Presencia	82	332	114	344	595	794	7
o	116	332	120	344	595	794	7
sospecha	122	332	152	344	595	794	7
de	154	332	162	344	595	794	7
infección	164	332	200	344	595	794	7
Otra	337	332	351	344	595	794	7
(señalar	353	332	379	344	595	794	7
cual):	381	332	399	344	595	794	7
Lecho	82	343	101	355	595	794	7
limpio	103	343	123	355	595	794	7
sin	125	343	135	355	595	794	7
signos	137	343	158	355	595	794	7
de	160	343	168	355	595	794	7
infección	170	343	199	355	595	794	7
12.	71	362	81	375	595	794	7
Si	83	362	90	375	595	794	7
utiliza	92	362	115	375	595	794	7
jabón,	117	362	139	375	595	794	7
¿lo	141	362	152	375	595	794	7
usa	154	362	167	375	595	794	7
para	169	362	186	375	595	794	7
algún	188	362	208	375	595	794	7
paciente	210	362	242	375	595	794	7
en	244	362	253	375	595	794	7
concreto?	255	362	292	375	595	794	7
(puede	294	363	316	375	595	794	7
seleccionar	318	363	355	375	595	794	7
más	357	363	370	375	595	794	7
de	372	363	380	375	595	794	7
una	382	363	394	375	595	794	7
respuesta):	396	363	432	375	595	794	7
No	82	376	92	388	595	794	7
utilizo	94	376	113	388	595	794	7
jabón	115	376	200	388	595	794	7
Niños	337	376	356	388	595	794	7
No,	82	387	94	399	595	794	7
según	96	387	115	399	595	794	7
la	117	387	123	399	595	794	7
situación	125	387	155	399	595	794	7
de	157	387	165	399	595	794	7
la	167	387	173	399	595	794	7
herida	175	387	195	399	595	794	7
y	197	387	201	399	595	794	7
paciente	203	387	231	399	595	794	7
Adultos	337	387	362	399	595	794	7
Mayor	82	398	103	410	595	794	7
o	105	398	109	410	595	794	7
anciano	111	398	200	410	595	794	7
Otra	337	398	351	410	595	794	7
(señalar	353	398	379	410	595	794	7
cual):	381	398	399	410	595	794	7
13.	71	418	81	430	595	794	7
Si	83	418	90	430	595	794	7
utiliza	92	418	115	430	595	794	7
jabón,	117	418	139	430	595	794	7
¿usa	141	418	158	430	595	794	7
algún	160	418	181	430	595	794	7
tipo	183	418	197	430	595	794	7
de	199	418	208	430	595	794	7
jabón	210	418	230	430	595	794	7
en	232	418	241	430	595	794	7
concreto?	243	418	280	430	595	794	7
(puede	282	418	304	430	595	794	7
seleccionar	306	418	343	430	595	794	7
más	345	418	358	430	595	794	7
de	360	418	368	430	595	794	7
una	370	418	382	430	595	794	7
respuesta):	384	418	420	430	595	794	7
No	82	432	92	444	595	794	7
utilizo	94	432	113	444	595	794	7
jabón	115	432	133	444	595	794	7
Gel	210	432	221	444	595	794	7
Otra	337	432	351	444	595	794	7
(señalar	353	432	379	444	595	794	7
cual):	381	432	399	444	595	794	7
Casero	82	443	105	455	595	794	7
Antiséptico	210	443	247	455	595	794	7
jabonoso	249	443	278	455	595	794	7
De	82	454	91	466	595	794	7
coco	93	454	108	466	595	794	7
Me	210	454	221	466	595	794	7
es	223	454	230	466	595	794	7
indiferente	232	454	268	466	595	794	7
14.	71	473	81	485	595	794	7
¿Conoce	83	473	114	485	595	794	7
protocolos,	116	473	157	485	595	794	7
guías	159	473	179	485	595	794	7
u	181	473	186	485	595	794	7
otros	188	473	206	485	595	794	7
documentos	208	473	253	485	595	794	7
que	255	473	268	485	595	794	7
recomienden	270	473	318	485	595	794	7
el	320	473	327	485	595	794	7
uso	329	473	342	485	595	794	7
de	344	473	353	485	595	794	7
jabón	355	473	376	485	595	794	7
en	378	473	387	485	595	794	7
las	389	473	400	485	595	794	7
heridas?	402	473	433	485	595	794	7
Sí	82	487	89	499	595	794	7
No	82	498	92	510	595	794	7
15.	71	517	81	530	595	794	7
Si	83	517	90	530	595	794	7
ha	92	517	101	530	595	794	7
contestado	103	517	144	530	595	794	7
que	146	517	159	530	595	794	7
sí	161	517	168	530	595	794	7
a	170	517	174	530	595	794	7
la	176	517	183	530	595	794	7
anterior	185	517	214	530	595	794	7
pregunta,	216	517	251	530	595	794	7
¿puede	253	517	279	530	595	794	7
señalar	281	517	309	530	595	794	7
los	311	517	322	530	595	794	7
protocolos,	324	517	365	530	595	794	7
guías	367	517	387	530	595	794	7
u	389	517	393	530	595	794	7
otros	395	517	414	530	595	794	7
documentos	416	517	460	530	595	794	7
que	462	517	476	530	595	794	7
conoce?	478	517	509	530	595	794	7
16.	71	573	81	585	595	794	7
¿Recomendaría	83	573	140	585	595	794	7
en	142	573	151	585	595	794	7
general	153	573	181	585	595	794	7
el	183	573	190	585	595	794	7
uso	192	573	205	585	595	794	7
de	207	573	216	585	595	794	7
jabón	218	573	238	585	595	794	7
para	240	573	257	585	595	794	7
las	259	573	270	585	595	794	7
heridas?	272	573	303	585	595	794	7
Sí	82	587	89	599	595	794	7
En	82	598	90	610	595	794	7
ocasiones	92	598	125	610	595	794	7
No	82	609	92	621	595	794	7
17.	71	628	81	640	595	794	7
Por	83	628	95	640	595	794	7
favor,	97	628	117	640	595	794	7
explique	119	628	151	640	595	794	7
su	153	628	162	640	595	794	7
respuesta	164	628	200	640	595	794	7
a	202	628	206	640	595	794	7
la	208	628	215	640	595	794	7
anterior	217	628	246	640	595	794	7
pregunta	248	628	281	640	595	794	7
La	95	708	104	720	595	794	7
encuesta	106	708	139	720	595	794	7
ha	141	708	150	720	595	794	7
terminado.	152	708	191	720	595	794	7
Gracias	193	708	221	720	595	794	7
por	223	708	235	720	595	794	7
su	237	708	245	720	595	794	7
participación.	247	708	297	720	595	794	7
Por	299	708	311	720	595	794	7
favor,	313	708	333	720	595	794	7
señale	335	708	359	720	595	794	7
cualquier	361	708	395	720	595	794	7
cometario	397	708	433	720	595	794	7
que	435	708	449	720	595	794	7
quiera	451	708	474	720	595	794	7
añadir.	476	708	500	720	595	794	7
254	23	761	36	774	595	794	7
Gerokomos.	43	764	71	772	595	794	7
2020;31(4):248-255	72	764	117	772	595	794	7
HELCOS	480	5	569	33	595	794	8
ORIGINALES	41	12	98	27	595	794	8
Raúl	306	55	316	63	595	794	8
Muñoz	317	55	331	63	595	794	8
Martín,	333	55	348	63	595	794	8
Laura	350	55	361	63	595	794	8
Alonso	362	55	377	63	595	794	8
Herrera,	378	55	396	63	595	794	8
M.ª	397	55	404	63	595	794	8
Pilar	406	55	415	63	595	794	8
López	416	55	428	63	595	794	8
Layos,	429	55	443	63	595	794	8
María	444	55	457	63	595	794	8
Aránzazu	458	55	477	63	595	794	8
de	478	55	484	63	595	794	8
Gracia	485	55	499	63	595	794	8
de	500	55	505	63	595	794	8
Gracia	506	55	520	63	595	794	8
y	521	55	524	63	595	794	8
Isabel	525	55	537	63	595	794	8
Quintana	539	55	558	63	595	794	8
López	559	55	571	63	595	794	8
Uso	415	63	425	72	595	794	8
de	427	63	433	72	595	794	8
jabón	435	63	449	72	595	794	8
en	450	63	457	72	595	794	8
heridas:	458	63	479	72	595	794	8
encuesta	480	63	504	72	595	794	8
a	505	63	508	72	595	794	8
profesionales	510	63	545	72	595	794	8
sanitarios	546	63	571	72	595	794	8
BIBLIOGRAFÍA	56	101	146	116	595	794	8
1.	47	122	51	131	595	794	8
Real	54	122	63	131	595	794	8
Academia	65	122	86	131	595	794	8
de	87	122	93	131	595	794	8
la	94	122	98	131	595	794	8
Lengua.	99	122	116	131	595	794	8
[Consultado	117	122	142	131	595	794	8
el	143	122	147	131	595	794	8
13	148	122	154	131	595	794	8
de	155	122	160	131	595	794	8
julio	162	122	171	131	595	794	8
de	172	122	177	131	595	794	8
2018].	179	122	192	131	595	794	8
Dis-	193	122	201	131	595	794	8
ponible	54	130	70	139	595	794	8
en:	71	130	77	139	595	794	8
www.rae.es	78	130	104	139	595	794	8
2.	47	138	51	147	595	794	8
Pancorbo	54	138	74	147	595	794	8
Hidalgo	78	138	94	147	595	794	8
P.	99	138	102	147	595	794	8
Investigación	106	138	134	147	595	794	8
sobre	139	138	150	147	595	794	8
heridas.	155	138	172	147	595	794	8
Gerokomos.	176	138	201	147	595	794	8
2016;27(3):89-90.	54	146	90	155	595	794	8
Disponible	93	146	115	155	595	794	8
en:	118	146	124	155	595	794	8
http://gerokomos.com/wp-content/	127	146	201	155	595	794	8
uploads/2016/11/27-3-2016-editorial.pdf	54	154	140	163	595	794	8
3.	47	162	51	171	595	794	8
Torra	54	162	65	171	595	794	8
Bou	66	162	74	171	595	794	8
JE,	75	162	82	171	595	794	8
Martínez	83	162	102	171	595	794	8
Cuervo	103	162	118	171	595	794	8
F,	119	162	122	171	595	794	8
García	123	162	137	171	595	794	8
Fernández	138	162	159	171	595	794	8
FP,	161	162	166	171	595	794	8
Rovira	167	162	181	171	595	794	8
Calero	182	162	195	171	595	794	8
G,	197	162	201	171	595	794	8
Segovia	54	170	71	179	595	794	8
Gómez	73	170	87	179	595	794	8
T.	89	170	92	179	595	794	8
El	94	170	98	179	595	794	8
proceso	99	170	116	179	595	794	8
biológico	118	170	137	179	595	794	8
de	138	170	144	179	595	794	8
reparación	145	170	168	179	595	794	8
de	170	170	175	179	595	794	8
las	177	170	183	179	595	794	8
heridas.	184	170	201	179	595	794	8
En:	54	178	60	187	595	794	8
García	61	178	75	187	595	794	8
Fernández	76	178	98	187	595	794	8
FP,	99	178	104	187	595	794	8
Soldevilla	105	178	126	187	595	794	8
Ágreda	127	178	142	187	595	794	8
JJ,	143	178	150	187	595	794	8
Torra	151	178	162	187	595	794	8
i	163	178	164	187	595	794	8
Bou	165	178	174	187	595	794	8
J,	175	178	179	187	595	794	8
eds.	180	178	188	187	595	794	8
Aten-	189	178	201	187	595	794	8
ción	54	186	63	195	595	794	8
integral	64	186	80	195	595	794	8
de	81	186	87	195	595	794	8
las	88	186	94	195	595	794	8
heridas	95	186	111	195	595	794	8
crónicas.	112	186	131	195	595	794	8
2.a	132	186	138	195	595	794	8
ed.	139	186	146	195	595	794	8
Logroño:	147	186	165	195	595	794	8
GNEAUPP-FSJJ;	166	186	201	195	595	794	8
2016.	54	194	66	203	595	794	8
p.	67	194	71	203	595	794	8
147-63.	72	194	88	203	595	794	8
4.	47	202	51	211	595	794	8
Wilson	54	202	69	211	595	794	8
JR,	71	202	78	211	595	794	8
Mills	79	202	90	211	595	794	8
JG,	92	202	99	211	595	794	8
Prather	100	202	116	211	595	794	8
ID,	117	202	123	211	595	794	8
Dimitrijevich	125	202	151	211	595	794	8
SD.	153	202	160	211	595	794	8
A	162	202	166	211	595	794	8
toxicity	167	202	182	211	595	794	8
index	184	202	195	211	595	794	8
of	197	202	201	211	595	794	8
skin	54	210	62	219	595	794	8
and	64	210	72	219	595	794	8
wound	74	210	89	219	595	794	8
cleansers	90	210	111	219	595	794	8
used	112	210	123	219	595	794	8
on	125	210	130	219	595	794	8
in	132	210	136	219	595	794	8
vitro	138	210	147	219	595	794	8
fibroblasts	149	210	171	219	595	794	8
and	173	210	181	219	595	794	8
keratino-	182	210	201	219	595	794	8
cytes.	54	218	66	227	595	794	8
Adv	67	218	76	227	595	794	8
Skin	77	218	86	227	595	794	8
Wound	87	218	102	227	595	794	8
Care.	103	218	115	227	595	794	8
2005;18(7):373-8.	116	218	152	227	595	794	8
5.	47	226	51	235	595	794	8
Pedro	54	226	66	235	595	794	8
F,	67	226	70	235	595	794	8
Fernández	71	226	93	235	595	794	8
G,	94	226	99	235	595	794	8
Moncasí	100	226	118	235	595	794	8
PI,	120	226	125	235	595	794	8
Cuervo	126	226	141	235	595	794	8
FM,	142	226	150	235	595	794	8
Pérez	151	226	163	235	595	794	8
EP,	164	226	170	235	595	794	8
Palma	171	226	184	235	595	794	8
MR.	185	226	195	235	595	794	8
In-	196	226	201	235	595	794	8
continencia	54	234	78	243	595	794	8
y	79	234	82	243	595	794	8
Úlceras	82	234	98	243	595	794	8
por	99	234	106	243	595	794	8
Presión.	107	234	124	243	595	794	8
Serie	125	234	136	243	595	794	8
Documentos	137	234	163	243	595	794	8
Técnicos	164	234	182	243	595	794	8
GNEAU-	183	234	201	243	595	794	8
PP	54	242	59	251	595	794	8
no	61	242	66	251	595	794	8
10	68	242	73	251	595	794	8
[Internet].	75	242	95	251	595	794	8
Madrid:	97	242	114	251	595	794	8
GNEAUPP;	115	242	138	251	595	794	8
2006.	140	242	151	251	595	794	8
Disponible	153	242	176	251	595	794	8
en:	177	242	184	251	595	794	8
https://	185	242	201	251	595	794	8
gneaupp.info/wp-content/uploads/2014/12/18_pdf.pdf	54	250	170	259	595	794	8
6.	47	258	51	267	595	794	8
Arévalo	54	258	70	267	595	794	8
JM,	72	258	81	267	595	794	8
Arribas	82	258	98	267	595	794	8
JL,	99	258	106	267	595	794	8
Hernández	107	258	130	267	595	794	8
M,	132	258	138	267	595	794	8
Lizán.	140	258	152	267	595	794	8
M.	153	258	160	267	595	794	8
Guía	161	258	171	267	595	794	8
de	173	258	178	267	595	794	8
utilización	180	258	201	267	595	794	8
de	54	266	59	275	595	794	8
antisépticos	61	266	86	275	595	794	8
[Internet].	87	266	108	275	595	794	8
Sociedad	109	266	129	275	595	794	8
española	130	266	149	275	595	794	8
de	151	266	156	275	595	794	8
medicina	157	266	177	275	595	794	8
preventiva,	178	266	201	275	595	794	8
salud	54	274	65	283	595	794	8
pública	67	274	83	283	595	794	8
e	85	274	88	283	595	794	8
higiene.	90	274	106	283	595	794	8
1998.	108	274	120	283	595	794	8
Disponible	122	274	145	283	595	794	8
en:	147	274	153	283	595	794	8
https://www.sefh.es/	155	274	201	283	595	794	8
fichadjuntos/Antisepticos.pdf	54	282	116	291	595	794	8
7.	47	290	51	299	595	794	8
Witkowski	54	290	76	299	595	794	8
JA,	79	290	86	299	595	794	8
Parish	89	290	102	299	595	794	8
LC.	105	290	111	299	595	794	8
Wound	114	290	130	299	595	794	8
cleansers.	132	290	154	299	595	794	8
Clin	156	290	164	299	595	794	8
Dermatol.	167	290	188	299	595	794	8
1996	191	290	201	299	595	794	8
;14(1):89-93.	54	298	80	307	595	794	8
8.	47	306	51	315	595	794	8
Euroquímica.	54	306	81	315	595	794	8
920.000	83	306	100	315	595	794	8
personas	102	306	121	315	595	794	8
padecen	123	306	141	315	595	794	8
alergias	143	306	159	315	595	794	8
cutáneas	161	306	181	315	595	794	8
en	182	306	188	315	595	794	8
Espa-	189	306	201	315	595	794	8
ña.	54	314	60	323	595	794	8
[Internet].	62	314	82	323	595	794	8
2018	83	314	94	323	595	794	8
[citado	95	314	110	323	595	794	8
12	111	314	116	323	595	794	8
de	118	314	123	323	595	794	8
julio	124	314	133	323	595	794	8
de	135	314	140	323	595	794	8
2018].	142	314	155	323	595	794	8
Disponible	156	314	178	323	595	794	8
en:	180	314	186	323	595	794	8
http://	188	314	201	323	595	794	8
www.lagarto.es/consejo/920-000-personas-padecen-alergias-cuta-	54	322	201	331	595	794	8
neas-en-espana/	54	330	90	339	595	794	8
9.	47	338	51	347	595	794	8
Fernández	54	338	75	347	595	794	8
Salazar	77	338	93	347	595	794	8
S.	94	338	99	347	595	794	8
¿Es	101	338	108	347	595	794	8
bueno	110	338	123	347	595	794	8
lavar	125	338	135	347	595	794	8
las	137	338	143	347	595	794	8
heridas	145	338	160	347	595	794	8
con	162	338	170	347	595	794	8
jabón	171	338	183	347	595	794	8
casero?	185	338	201	347	595	794	8
[Internet].	54	346	74	355	595	794	8
Cuidado	75	346	92	355	595	794	8
de	93	346	98	355	595	794	8
las	99	346	105	355	595	794	8
heridas.	106	346	123	355	595	794	8
2014	124	346	135	355	595	794	8
[citado	135	346	150	355	595	794	8
13	150	346	156	355	595	794	8
de	157	346	162	355	595	794	8
julio	163	346	172	355	595	794	8
de	173	346	178	355	595	794	8
2018].	179	346	192	355	595	794	8
Dis-	193	346	201	355	595	794	8
ponible	54	354	70	363	595	794	8
en:	72	354	78	363	595	794	8
http://cuidadosdelasheridas.com/es-bueno-lavar-las-heri-	80	354	201	363	595	794	8
das-con-jabon-casero/	54	362	101	371	595	794	8
10.	45	370	51	379	595	794	8
López	54	370	66	379	595	794	8
P.	68	370	71	379	595	794	8
Heridas	73	370	89	379	595	794	8
en	91	370	96	379	595	794	8
bicicleta.	98	370	117	379	595	794	8
¿Qué	118	370	129	379	595	794	8
hacer?	131	370	145	379	595	794	8
[Internet].	147	370	167	379	595	794	8
Cuidado	169	370	186	379	595	794	8
de	188	370	193	379	595	794	8
heridas.	54	378	71	387	595	794	8
2016	72	378	83	387	595	794	8
[citado	84	378	98	387	595	794	8
13	99	378	105	387	595	794	8
de	106	378	111	387	595	794	8
julio	112	378	121	387	595	794	8
de	123	378	128	387	595	794	8
2018].	129	378	142	387	595	794	8
Disponible	143	378	166	387	595	794	8
en:	167	378	174	387	595	794	8
http://cuida-	175	378	201	387	595	794	8
dosdelasheridas.com/heridas-en-bicicleta-que-hacer/	54	386	166	395	595	794	8
11.	45	394	51	403	595	794	8
¿Para	54	394	66	403	595	794	8
limpiar	66	394	81	403	595	794	8
las	82	394	88	403	595	794	8
heridas	89	394	105	403	595	794	8
es	105	394	110	403	595	794	8
mejor	111	394	123	403	595	794	8
usar	124	394	133	403	595	794	8
suero	134	394	146	403	595	794	8
fisiológico	147	394	168	403	595	794	8
o	169	394	172	403	595	794	8
agua	173	394	183	403	595	794	8
y	184	394	186	403	595	794	8
jabón?	187	394	201	403	595	794	8
El	54	402	58	411	595	794	8
Blog	59	402	69	411	595	794	8
de	70	402	75	411	595	794	8
Tiritas®	76	402	94	411	595	794	8
[Internet].	95	402	115	411	595	794	8
2016	116	402	127	411	595	794	8
[citado	128	402	142	411	595	794	8
17	144	402	149	411	595	794	8
de	150	402	156	411	595	794	8
julio	157	402	166	411	595	794	8
de	167	402	172	411	595	794	8
2018].	173	402	186	411	595	794	8
Dispo-	188	402	201	411	595	794	8
nible	54	410	64	419	595	794	8
en:	67	410	74	419	595	794	8
http://www.tiritas.es/2016/04/26/para-limpiar-las-heridas-	77	410	201	419	595	794	8
es-mejor-usar-suero-fisiologico-o-agua-y-jabon/	54	418	154	427	595	794	8
12.	45	426	51	435	595	794	8
Ante	54	426	64	435	595	794	8
una	66	426	74	435	595	794	8
herida,	75	426	90	435	595	794	8
agua	92	426	102	435	595	794	8
y	104	426	106	435	595	794	8
jabón	108	426	120	435	595	794	8
[Internet].	121	426	141	435	595	794	8
2015	143	426	154	435	595	794	8
[citado	155	426	170	435	595	794	8
13	171	426	177	435	595	794	8
de	178	426	184	435	595	794	8
julio	185	426	194	435	595	794	8
de	196	426	201	435	595	794	8
2018].	54	434	67	443	595	794	8
Disponible	69	434	92	443	595	794	8
en:	94	434	101	443	595	794	8
https://www.nectar.es/especialistas-en-salud/	103	434	201	443	595	794	8
detalle-noticias/810/ante-una-herida-agua-y-jabon	54	442	161	451	595	794	8
13.	45	450	51	459	595	794	8
Bryant	54	450	68	459	595	794	8
RA,	70	450	77	459	595	794	8
Rolstad	79	450	95	459	595	794	8
BS.	97	450	105	459	595	794	8
Examining	107	450	129	459	595	794	8
threats	131	450	146	459	595	794	8
to	148	450	152	459	595	794	8
skin	154	450	163	459	595	794	8
integrity.	165	450	183	459	595	794	8
Ostomy	185	450	201	459	595	794	8
Wound	54	458	69	467	595	794	8
Manage.	70	458	90	467	595	794	8
2001;47(6):18-27.	91	458	127	467	595	794	8
14.	45	466	51	475	595	794	8
Beeckman	54	466	76	475	595	794	8
D,	77	466	82	475	595	794	8
Van	83	466	92	475	595	794	8
Damme	93	466	110	475	595	794	8
N,	111	466	116	475	595	794	8
Schoonhoven	117	466	146	475	595	794	8
L,	147	466	151	475	595	794	8
Van	152	466	160	475	595	794	8
Lancker	162	466	178	475	595	794	8
A,	179	466	184	475	595	794	8
Kottner	185	466	201	475	595	794	8
J,	54	474	58	483	595	794	8
Beele	60	474	72	483	595	794	8
H,	74	474	78	483	595	794	8
et	80	474	85	483	595	794	8
al.	86	474	92	483	595	794	8
Intervenciones	93	474	125	483	595	794	8
para	126	474	136	483	595	794	8
la	138	474	142	483	595	794	8
prevención	144	474	167	483	595	794	8
y	169	474	171	483	595	794	8
el	173	474	177	483	595	794	8
tratamien-	179	474	201	483	595	794	8
to	54	482	58	491	595	794	8
de	60	482	65	491	595	794	8
la	67	482	71	491	595	794	8
dermatitis	72	482	94	491	595	794	8
asociada	96	482	115	491	595	794	8
a	116	482	119	491	595	794	8
la	121	482	125	491	595	794	8
incontinencia	126	482	155	491	595	794	8
en	156	482	162	491	595	794	8
adultos	163	482	179	491	595	794	8
[Internet].	181	482	201	491	595	794	8
Cochrane	54	490	74	499	595	794	8
Database	75	490	96	499	595	794	8
Syst	97	490	106	499	595	794	8
Rev.	107	490	116	499	595	794	8
2016.	117	490	129	499	595	794	8
Disponible	130	490	153	499	595	794	8
en:	154	490	160	499	595	794	8
http://www.biblio-	161	490	201	499	595	794	8
15.	220	138	227	147	595	794	8
16.	220	178	227	187	595	794	8
17.	221	226	227	235	595	794	8
18.	220	258	227	267	595	794	8
19.	220	282	227	291	595	794	8
20.	220	306	227	315	595	794	8
21.	221	346	227	355	595	794	8
22.	220	370	227	379	595	794	8
23.	220	402	227	411	595	794	8
24.	220	434	227	443	595	794	8
25.	220	466	227	475	595	794	8
26.	220	490	227	499	595	794	8
tecacochracom/BCPGetDocument.asp?SessionID=	230	122	337	131	595	794	8
13661578&Docu-	340	122	377	131	595	794	8
mentICD011627	230	130	264	139	595	794	8
Soldevilla	230	138	250	147	595	794	8
Ágreda	252	138	268	147	595	794	8
JJ,	270	138	276	147	595	794	8
Blasco	278	138	292	147	595	794	8
García	294	138	308	147	595	794	8
MC,	310	138	319	147	595	794	8
García	321	138	335	147	595	794	8
González	337	138	356	147	595	794	8
RF,	358	138	364	147	595	794	8
Gago	366	138	377	147	595	794	8
Fornells	230	146	246	155	595	794	8
M,	247	146	253	155	595	794	8
López	255	146	267	155	595	794	8
Casanova	268	146	289	155	595	794	8
P,	290	146	293	155	595	794	8
Segovía	294	146	312	155	595	794	8
Gómez	313	146	327	155	595	794	8
T,	329	146	332	155	595	794	8
et	333	146	338	155	595	794	8
al.	339	146	344	155	595	794	8
Preparación	345	146	370	155	595	794	8
de	372	146	377	155	595	794	8
lecho	230	154	241	163	595	794	8
de	242	154	248	163	595	794	8
la	249	154	253	163	595	794	8
herida:	254	154	268	163	595	794	8
limpieza	269	154	287	163	595	794	8
y	288	154	290	163	595	794	8
desbridamiento.	291	154	325	163	595	794	8
En:	326	154	333	163	595	794	8
García	334	154	348	163	595	794	8
Fernández	349	154	370	163	595	794	8
FP,	372	154	377	163	595	794	8
Soldevilla	230	162	250	171	595	794	8
Ágreda	252	162	267	171	595	794	8
JJ,	269	162	275	171	595	794	8
eds.	277	162	286	171	595	794	8
Atención	287	162	306	171	595	794	8
Integral	308	162	324	171	595	794	8
de	325	162	331	171	595	794	8
las	332	162	338	171	595	794	8
Heridas	340	162	356	171	595	794	8
Crónicas.	358	162	377	171	595	794	8
2a	230	170	235	179	595	794	8
ed.	236	170	243	179	595	794	8
Logroño:	244	170	262	179	595	794	8
GNEAUPP-FSJJ;	263	170	298	179	595	794	8
2016.	299	170	311	179	595	794	8
p.	312	170	316	179	595	794	8
447-60.	317	170	333	179	595	794	8
Blanco	230	178	244	187	595	794	8
Blanco	245	178	259	187	595	794	8
J,	260	178	264	187	595	794	8
Blasco	265	178	279	187	595	794	8
García	280	178	293	187	595	794	8
C,	294	178	298	187	595	794	8
Ballesté	299	178	316	187	595	794	8
Torralba	317	178	334	187	595	794	8
J,	335	178	339	187	595	794	8
Casamada	340	178	362	187	595	794	8
Humet	363	178	377	187	595	794	8
N,	230	186	235	195	595	794	8
García	236	186	249	195	595	794	8
González	250	186	269	195	595	794	8
F,	270	186	273	195	595	794	8
Gago	274	186	285	195	595	794	8
Fornels	286	186	301	195	595	794	8
M,	302	186	309	195	595	794	8
et	310	186	314	195	595	794	8
al.	315	186	320	195	595	794	8
Recomendaciones	321	186	359	195	595	794	8
sobre	360	186	372	195	595	794	8
la	373	186	377	195	595	794	8
utilización	230	194	250	203	595	794	8
de	252	194	257	203	595	794	8
antisépticos	259	194	284	203	595	794	8
en	285	194	290	203	595	794	8
el	292	194	296	203	595	794	8
cuidado	297	194	314	203	595	794	8
de	315	194	320	203	595	794	8
heridas	322	194	337	203	595	794	8
crónicas	339	194	356	203	595	794	8
[Internet].	357	194	377	203	595	794	8
Casteldefells:	230	202	258	211	595	794	8
GNEAUPP;	260	202	283	211	595	794	8
2002.	286	202	297	211	595	794	8
Disponible	300	202	322	211	595	794	8
en:	325	202	331	211	595	794	8
http://gneaupp-1fb3.	334	202	377	211	595	794	8
kxcdn.com/wp-content/uploads/2014/12/recomendaciones-sobre-la-	230	210	377	219	595	794	8
utilizacion-de-antisepticos-en-el-cuidado-de-heridas-cronicas.pdf	230	218	363	227	595	794	8
Strohal	230	226	245	235	595	794	8
R,	246	226	250	235	595	794	8
Apelqvist	251	226	271	235	595	794	8
J,	272	226	276	235	595	794	8
Dissemond	277	226	300	235	595	794	8
J,	301	226	305	235	595	794	8
et	307	226	311	235	595	794	8
al.	312	226	317	235	595	794	8
EWMA	319	226	334	235	595	794	8
Document:	335	226	358	235	595	794	8
Debride-	359	226	377	235	595	794	8
ment.	230	234	242	243	595	794	8
J	243	234	246	243	595	794	8
Wound	248	234	263	243	595	794	8
Care	265	234	275	243	595	794	8
[Internet].	277	234	296	243	595	794	8
EWMA:	298	234	315	243	595	794	8
2013;22:1-52.	317	234	345	243	595	794	8
Disponible	347	234	369	243	595	794	8
en:	371	234	377	243	595	794	8
https://ewma.org/fileadmin/user_upload/EWMA.org/Project_Portfolio/	230	242	377	251	595	794	8
EWMA_Documents/EWMA_Debridement_Document_JWCfinal.pdf	230	250	372	259	595	794	8
Orgill	230	258	241	267	595	794	8
DP.	243	258	249	267	595	794	8
Surgical	251	258	268	267	595	794	8
management	270	258	298	267	595	794	8
of	300	258	305	267	595	794	8
hidrosadenitis	307	258	336	267	595	794	8
suppurativa	338	258	363	267	595	794	8
[Inter-	365	258	377	267	595	794	8
net].	230	266	239	275	595	794	8
UpToDate:	240	266	262	275	595	794	8
2019	263	266	273	275	595	794	8
[citado	274	266	289	275	595	794	8
25	289	266	295	275	595	794	8
de	296	266	301	275	595	794	8
junio	302	266	312	275	595	794	8
de	313	266	318	275	595	794	8
2019].	319	266	332	275	595	794	8
Disponible	333	266	356	275	595	794	8
en:	356	266	363	275	595	794	8
www.	364	266	377	275	595	794	8
uptodate.com	230	274	259	283	595	794	8
Moore	230	282	244	291	595	794	8
ZEH,	245	282	255	291	595	794	8
Cowman	257	282	276	291	595	794	8
S.	278	282	282	291	595	794	8
Limpieza	284	282	302	291	595	794	8
de	304	282	309	291	595	794	8
la	311	282	315	291	595	794	8
herida	316	282	330	291	595	794	8
en	331	282	337	291	595	794	8
las	338	282	345	291	595	794	8
úlceras	346	282	361	291	595	794	8
de	363	282	368	291	595	794	8
de-	370	282	377	291	595	794	8
cúbito.	230	290	244	299	595	794	8
[Internet].	245	290	265	299	595	794	8
Cochrane	266	290	286	299	595	794	8
Database	288	290	308	299	595	794	8
Syst	309	290	319	299	595	794	8
Rev.	320	290	329	299	595	794	8
2008;4.	330	290	346	299	595	794	8
Disponible	347	290	369	299	595	794	8
en:	370	290	377	299	595	794	8
http://www.bibliotecacochrane.com	230	298	306	307	595	794	8
Position	230	306	248	315	595	794	8
Document:	249	306	274	315	595	794	8
Wound	275	306	291	315	595	794	8
Bed	292	306	301	315	595	794	8
Preparation	302	306	329	315	595	794	8
in	330	306	334	315	595	794	8
Practice	335	306	354	315	595	794	8
[Internet].	355	306	377	315	595	794	8
Londres:	230	314	249	323	595	794	8
European	251	314	273	323	595	794	8
Wound	275	314	292	323	595	794	8
Management	294	314	325	323	595	794	8
Association	327	314	354	323	595	794	8
(EWMA);	356	314	377	323	595	794	8
2004.	230	322	242	331	595	794	8
Disponible	243	322	267	331	595	794	8
en:	268	322	275	331	595	794	8
http://gneaupp-1fb3.kxcdn.com/wp-content/	276	322	377	331	595	794	8
uploads/2014/12/preparacion-del-lecho-de-la-herida-en-la-	230	330	377	339	595	794	8
practica.pdf	230	338	257	347	595	794	8
Moore	230	346	244	355	595	794	8
ZEH	244	346	253	355	595	794	8
CS.	254	346	261	355	595	794	8
Wound	262	346	277	355	595	794	8
cleansing	278	346	297	355	595	794	8
for	298	346	304	355	595	794	8
pressure	304	346	322	355	595	794	8
ulcers.	323	346	337	355	595	794	8
[Internet].	337	346	357	355	595	794	8
Cochrane	357	346	377	355	595	794	8
Database	230	354	250	363	595	794	8
Syst	251	354	260	363	595	794	8
Rev:	262	354	271	363	595	794	8
2013.	272	354	284	363	595	794	8
Disponible	285	354	307	363	595	794	8
en:	309	354	315	363	595	794	8
https://www.cochranelibrary.	317	354	377	363	595	794	8
com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD004983.pub3/epdf/abstract	230	362	361	371	595	794	8
Lethaby	230	370	246	379	595	794	8
A,	248	370	253	379	595	794	8
Temple	254	370	270	379	595	794	8
J,	271	370	275	379	595	794	8
Santy-Tomlinson	277	370	312	379	595	794	8
J.	313	370	317	379	595	794	8
Pin	319	370	325	379	595	794	8
site	327	370	335	379	595	794	8
care	336	370	346	379	595	794	8
for	347	370	353	379	595	794	8
preventing	355	370	377	379	595	794	8
infections	230	378	250	387	595	794	8
associated	252	378	275	387	595	794	8
with	276	378	286	387	595	794	8
external	287	378	305	387	595	794	8
bone	306	378	317	387	595	794	8
fixators	318	378	334	387	595	794	8
and	336	378	344	387	595	794	8
pins.	345	378	355	387	595	794	8
Cochrane	357	378	377	387	595	794	8
Database	230	386	250	395	595	794	8
Syst	252	386	261	395	595	794	8
Rev:	262	386	272	395	595	794	8
2013;12.	273	386	291	395	595	794	8
Disponible	293	386	315	395	595	794	8
en:	317	386	324	395	595	794	8
https://www.cochraneli-	325	386	377	395	595	794	8
brary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD004551.pub3/abstract	230	394	364	403	595	794	8
Webster	230	402	248	411	595	794	8
J,	250	402	254	411	595	794	8
Osborne	255	402	273	411	595	794	8
S.	275	402	279	411	595	794	8
Preoperative	281	402	308	411	595	794	8
bathing	309	402	325	411	595	794	8
or	327	402	331	411	595	794	8
showering	333	402	355	411	595	794	8
with	357	402	367	411	595	794	8
skin	368	402	377	411	595	794	8
antiseptics	230	410	253	419	595	794	8
to	254	410	258	419	595	794	8
prevent	260	410	276	419	595	794	8
surgical	277	410	293	419	595	794	8
site	295	410	303	419	595	794	8
infection.	304	410	323	419	595	794	8
Cochrane	325	410	345	419	595	794	8
Database	346	410	366	419	595	794	8
Syst	368	410	377	419	595	794	8
Rev:	230	418	239	427	595	794	8
2015;2.	241	418	257	427	595	794	8
Disponible	260	418	282	427	595	794	8
en:	285	418	291	427	595	794	8
https://www.cochranelibrary.com/cdsr/	294	418	377	427	595	794	8
doi/10.1002/14651858.CD004985.pub5/full	230	426	321	435	595	794	8
Tanner	230	434	244	443	595	794	8
J,	246	434	250	443	595	794	8
Dumville	253	434	271	443	595	794	8
JC,	274	434	280	443	595	794	8
Norman	283	434	300	443	595	794	8
G,	302	434	307	443	595	794	8
Fortnam	309	434	327	443	595	794	8
M.	329	434	335	443	595	794	8
Surgical	338	434	355	443	595	794	8
hand	357	434	368	443	595	794	8
an-	370	434	377	443	595	794	8
tisepsis	230	442	246	451	595	794	8
to	248	442	252	451	595	794	8
reduce	255	442	269	451	595	794	8
surgical	272	442	288	451	595	794	8
site	291	442	298	451	595	794	8
infection.	301	442	320	451	595	794	8
Cochrane	323	442	343	451	595	794	8
Database	345	442	365	451	595	794	8
Syst	368	442	377	451	595	794	8
Rev:	230	450	239	459	595	794	8
2016;1.	241	450	257	459	595	794	8
Disponible	260	450	282	459	595	794	8
en:	285	450	291	459	595	794	8
https://www.cochranelibrary.com/cdsr/	294	450	377	459	595	794	8
doi/10.1002/14651858.CD004288.pub3/full	230	458	321	467	595	794	8
Anglen	230	466	245	475	595	794	8
JO.	246	466	253	475	595	794	8
Comparison	254	466	279	475	595	794	8
of	280	466	284	475	595	794	8
soap	285	466	296	475	595	794	8
and	296	466	304	475	595	794	8
antibiotic	305	466	325	475	595	794	8
solutions	326	466	345	475	595	794	8
for	346	466	352	475	595	794	8
irrigation	353	466	372	475	595	794	8
of	373	466	377	475	595	794	8
lower-limb	230	474	252	483	595	794	8
open	254	474	264	483	595	794	8
fracture	265	474	282	483	595	794	8
wounds.	283	474	301	483	595	794	8
A	303	474	306	483	595	794	8
prospective,	308	474	333	483	595	794	8
randomized	335	474	359	483	595	794	8
study.	360	474	373	483	595	794	8
J	374	474	377	483	595	794	8
Bone	230	482	241	491	595	794	8
Joint	242	482	252	491	595	794	8
Surg	253	482	263	491	595	794	8
Am.	264	482	273	491	595	794	8
2005;87(7):1415-22.	274	482	316	491	595	794	8
Anglen	230	490	245	499	595	794	8
J,	246	490	250	499	595	794	8
Apostoles	251	490	273	499	595	794	8
PS,	274	490	281	499	595	794	8
Christensen	282	490	307	499	595	794	8
G,	309	490	313	499	595	794	8
Gainor	315	490	329	499	595	794	8
B,	330	490	335	499	595	794	8
Lane	336	490	346	499	595	794	8
J.	348	490	352	499	595	794	8
Removal	353	490	371	499	595	794	8
of	373	490	377	499	595	794	8
surface	405	122	421	131	595	794	8
bacteria	422	122	439	131	595	794	8
by	440	122	445	131	595	794	8
irrigation.	446	122	467	131	595	794	8
J	468	122	470	131	595	794	8
Orthop	471	122	486	131	595	794	8
Res.	487	122	496	131	595	794	8
1996;14(2):251-4.	497	122	534	131	595	794	8
27.	396	130	403	139	595	794	8
Najafian	405	130	423	139	595	794	8
A,	425	130	430	139	595	794	8
Fallahi	431	130	445	139	595	794	8
S,	447	130	451	139	595	794	8
Khorgoei	453	130	472	139	595	794	8
T,	473	130	477	139	595	794	8
Ghahiri	478	130	494	139	595	794	8
A,	495	130	500	139	595	794	8
Alavi	501	130	512	139	595	794	8
A,	514	130	518	139	595	794	8
Rajaei	520	130	533	139	595	794	8
M,	535	130	541	139	595	794	8
Efte-	543	130	553	139	595	794	8
khaari	405	138	418	147	595	794	8
TE.	420	138	427	147	595	794	8
Role	428	138	438	147	595	794	8
of	439	138	444	147	595	794	8
soap	445	138	456	147	595	794	8
and	457	138	465	147	595	794	8
water	467	138	479	147	595	794	8
in	481	138	485	147	595	794	8
the	486	138	493	147	595	794	8
treatment	495	138	516	147	595	794	8
of	518	138	522	147	595	794	8
wound	523	138	538	147	595	794	8
dehis-	540	138	553	147	595	794	8
cence	405	146	418	155	595	794	8
compared	419	146	440	155	595	794	8
to	441	146	446	155	595	794	8
normal	447	146	462	155	595	794	8
saline	463	146	476	155	595	794	8
plus	477	146	486	155	595	794	8
povidone-iodine:	487	146	522	155	595	794	8
A	523	146	527	155	595	794	8
randomized	528	146	553	155	595	794	8
clinical	405	154	420	163	595	794	8
trial.	421	154	431	163	595	794	8
J	432	154	435	163	595	794	8
Educ	436	154	446	163	595	794	8
Health	447	154	461	163	595	794	8
Promot.	462	154	478	163	595	794	8
2015;4:86.	479	154	501	163	595	794	8
28.	396	162	403	171	595	794	8
Martínez	405	162	424	171	595	794	8
ML.	425	162	434	171	595	794	8
Guía	435	162	445	171	595	794	8
de	446	162	451	171	595	794	8
antisépticos	452	162	478	171	595	794	8
y	479	162	481	171	595	794	8
desinfectantes	482	162	513	171	595	794	8
[Internet].	514	162	534	171	595	794	8
Hospital	535	162	553	171	595	794	8
Universitario	405	170	432	179	595	794	8
de	434	170	440	179	595	794	8
Ceuta.	442	170	455	179	595	794	8
Ministerio	457	170	479	179	595	794	8
de	481	170	486	179	595	794	8
Sanidad,	488	170	507	179	595	794	8
Servicios	509	170	528	179	595	794	8
Sociales	530	170	548	179	595	794	8
e	550	170	553	179	595	794	8
Igualdad;	405	178	425	187	595	794	8
2013.	426	178	438	187	595	794	8
Disponible	439	178	462	187	595	794	8
en:	463	178	470	187	595	794	8
https://ingesa.sanidad.gob.es/bibliote-	471	178	553	187	595	794	8
caPublicaciones/publicaciones/internet/docs/Guia_Antisepticos_des-	405	186	553	195	595	794	8
infectantes.pdf	405	194	437	203	595	794	8
29.	396	202	403	211	595	794	8
Petit-Jornet	405	202	430	211	595	794	8
T-VX.	432	202	443	211	595	794	8
Quemaduras	445	202	472	211	595	794	8
como	474	202	485	211	595	794	8
herida	487	202	501	211	595	794	8
crónica.	502	202	519	211	595	794	8
En:	521	202	527	211	595	794	8
García	529	202	543	211	595	794	8
Fer-	545	202	553	211	595	794	8
nández	405	210	420	219	595	794	8
FP,	422	210	427	219	595	794	8
Soldevilla	428	210	449	219	595	794	8
Ágreda	450	210	466	219	595	794	8
JJ,	467	210	474	219	595	794	8
eds.	475	210	484	219	595	794	8
Atención	485	210	504	219	595	794	8
Integral	505	210	521	219	595	794	8
de	522	210	528	219	595	794	8
las	529	210	535	219	595	794	8
Heridas	536	210	553	219	595	794	8
Crónicas-2.a	405	218	432	227	595	794	8
edición.	433	218	449	227	595	794	8
Logroño:	450	218	468	227	595	794	8
GNEAUPP-FSJJ;	469	218	504	227	595	794	8
2016.	505	218	517	227	595	794	8
p.	518	218	522	227	595	794	8
413-32.	523	218	539	227	595	794	8
30.	396	226	403	235	595	794	8
Muñoz	405	226	420	235	595	794	8
A,	422	226	426	235	595	794	8
Ballesteros	428	226	452	235	595	794	8
MV,	454	226	462	235	595	794	8
Escanciano	464	226	488	235	595	794	8
I,	489	226	492	235	595	794	8
Polimón	494	226	511	235	595	794	8
I,	512	226	515	235	595	794	8
Díaz	517	226	526	235	595	794	8
C,	528	226	532	235	595	794	8
González	534	226	553	235	595	794	8
J,	405	234	409	243	595	794	8
et	411	234	415	243	595	794	8
al.	417	234	422	243	595	794	8
Manual	423	234	440	243	595	794	8
de	441	234	447	243	595	794	8
protocolos	448	234	470	243	595	794	8
y	471	234	474	243	595	794	8
procedimientos	475	234	508	243	595	794	8
en	509	234	515	243	595	794	8
el	516	234	520	243	595	794	8
cuidado	522	234	538	243	595	794	8
de	540	234	545	243	595	794	8
las	546	234	553	243	595	794	8
heridas	405	242	421	251	595	794	8
[Internet].	423	242	443	251	595	794	8
Hospital	446	242	463	251	595	794	8
Universitario	465	242	492	251	595	794	8
de	494	242	500	251	595	794	8
Móstoles:	502	242	523	251	595	794	8
2011.	526	242	537	251	595	794	8
p.	540	242	544	251	595	794	8
98-	546	242	553	251	595	794	8
100.	405	250	415	259	595	794	8
Disponible	417	250	439	259	595	794	8
en:	441	250	448	259	595	794	8
https://elenfermerodelpendiente.files.wordpress.	450	250	553	259	595	794	8
com/2015/02/manual-de-heridas-del-hospital-universitario-de-m-sto-	405	258	553	267	595	794	8
les.pdf	405	266	420	275	595	794	8
31.	396	274	403	283	595	794	8
Baddour	405	274	423	283	595	794	8
LM,	425	274	433	283	595	794	8
Harper	434	274	449	283	595	794	8
M.	450	274	456	283	595	794	8
Animal	458	274	473	283	595	794	8
bites	474	274	485	283	595	794	8
(dogs,	486	274	499	283	595	794	8
cats,	500	274	510	283	595	794	8
and	512	274	520	283	595	794	8
other	521	274	532	283	595	794	8
animals):	534	274	553	283	595	794	8
evaluation	405	282	427	291	595	794	8
and	429	282	437	291	595	794	8
management	438	282	466	291	595	794	8
[Internet].	468	282	488	291	595	794	8
UpToDate:	489	282	511	291	595	794	8
2019	513	282	523	291	595	794	8
[citado	525	282	539	291	595	794	8
25	541	282	546	291	595	794	8
de	547	282	553	291	595	794	8
junio	405	290	416	299	595	794	8
de	417	290	422	299	595	794	8
2019].	423	290	436	299	595	794	8
Disponible	437	290	460	299	595	794	8
en:	461	290	467	299	595	794	8
www.uptodate.com	468	290	510	299	595	794	8
32.	396	298	403	307	595	794	8
deLemos	405	298	425	307	595	794	8
DM.	426	298	436	307	595	794	8
Closure	437	298	453	307	595	794	8
of	455	298	459	307	595	794	8
minor	461	298	473	307	595	794	8
skin	475	298	484	307	595	794	8
wounds	485	298	502	307	595	794	8
with	504	298	514	307	595	794	8
sutures	515	298	531	307	595	794	8
[Internet].	533	298	553	307	595	794	8
UpToDate:	405	306	428	315	595	794	8
2019	429	306	440	315	595	794	8
[citado	442	306	456	315	595	794	8
25	458	306	463	315	595	794	8
de	465	306	471	315	595	794	8
junio	472	306	483	315	595	794	8
de	485	306	490	315	595	794	8
2019].	492	306	505	315	595	794	8
Disponible	507	306	529	315	595	794	8
en:	531	306	538	315	595	794	8
www.	540	306	553	315	595	794	8
uptodate.com	405	314	434	323	595	794	8
33.	396	322	403	331	595	794	8
Rice	405	322	415	331	595	794	8
PL,	416	322	423	331	595	794	8
Orgill	425	322	436	331	595	794	8
DP.	438	322	444	331	595	794	8
Emergency	446	322	469	331	595	794	8
care	471	322	480	331	595	794	8
of	482	322	487	331	595	794	8
moderate	488	322	509	331	595	794	8
and	511	322	519	331	595	794	8
severe	520	322	535	331	595	794	8
thermal	536	322	553	331	595	794	8
burns	405	330	417	339	595	794	8
in	418	330	422	339	595	794	8
adults	423	330	436	339	595	794	8
[Internet].	437	330	458	339	595	794	8
UpToDate:	459	330	481	339	595	794	8
2019	482	330	492	339	595	794	8
[citado	494	330	508	339	595	794	8
25	509	330	514	339	595	794	8
de	515	330	521	339	595	794	8
junio	522	330	532	339	595	794	8
de	533	330	539	339	595	794	8
2019].	540	330	553	339	595	794	8
Disponible	405	338	428	347	595	794	8
en:	429	338	435	347	595	794	8
www.uptodate.com	436	338	478	347	595	794	8
34.	396	346	403	355	595	794	8
Baddour	405	346	423	355	595	794	8
LM,	424	346	433	355	595	794	8
Harper	434	346	448	355	595	794	8
M.	450	346	456	355	595	794	8
Human	457	346	472	355	595	794	8
bites:	474	346	485	355	595	794	8
evaluation	487	346	509	355	595	794	8
and	510	346	518	355	595	794	8
managemet	519	346	545	355	595	794	8
[In-	546	346	553	355	595	794	8
ternet].	405	354	420	363	595	794	8
UpToDate:	422	354	444	363	595	794	8
2019	446	354	457	363	595	794	8
[citado	458	354	472	363	595	794	8
25	474	354	480	363	595	794	8
de	481	354	487	363	595	794	8
junio	488	354	499	363	595	794	8
de	500	354	506	363	595	794	8
2019].	507	354	520	363	595	794	8
Disponible	522	354	544	363	595	794	8
en:	546	354	553	363	595	794	8
www.uptodate.com	405	362	447	371	595	794	8
35.	396	370	403	379	595	794	8
Hugh	405	370	417	379	595	794	8
JM.	418	370	427	379	595	794	8
Minor	428	370	441	379	595	794	8
dermatologic	443	370	470	379	595	794	8
procedures	472	370	495	379	595	794	8
[Internet].	497	370	517	379	595	794	8
UpToDate:	519	370	541	379	595	794	8
2019	542	370	553	379	595	794	8
[citado	405	378	420	387	595	794	8
25	421	378	426	387	595	794	8
de	427	378	432	387	595	794	8
junio	433	378	444	387	595	794	8
de	445	378	450	387	595	794	8
2019].	451	378	464	387	595	794	8
Disponible	465	378	488	387	595	794	8
en:	489	378	495	387	595	794	8
www.uptodate.com	497	378	539	387	595	794	8
36.	396	386	403	395	595	794	8
Evans	405	386	418	395	595	794	8
K,	419	386	423	395	595	794	8
Kim	424	386	433	395	595	794	8
P.	434	386	437	395	595	794	8
overview	438	386	457	395	595	794	8
of	458	386	463	395	595	794	8
chronic	464	386	479	395	595	794	8
wounds	480	386	497	395	595	794	8
[Internet].	498	386	518	395	595	794	8
UpToDate:	519	386	541	395	595	794	8
2019	542	386	553	395	595	794	8
[citado	405	394	420	403	595	794	8
25	421	394	426	403	595	794	8
de	427	394	432	403	595	794	8
junio	433	394	444	403	595	794	8
de	445	394	450	403	595	794	8
2019].	451	394	464	403	595	794	8
Disponible	465	394	488	403	595	794	8
en:	489	394	495	403	595	794	8
www.uptodate.com	497	394	539	403	595	794	8
37.	396	402	403	411	595	794	8
Alguire	405	402	421	411	595	794	8
PC,	422	402	429	411	595	794	8
Mathes	430	402	447	411	595	794	8
BM.	448	402	457	411	595	794	8
Skin	459	402	468	411	595	794	8
biopsy	469	402	483	411	595	794	8
techniques	485	402	508	411	595	794	8
[Internet].	509	402	529	411	595	794	8
UpToDate:	531	402	553	411	595	794	8
2019	405	410	416	419	595	794	8
[citado	417	410	431	419	595	794	8
25	432	410	438	419	595	794	8
de	439	410	444	419	595	794	8
junio	445	410	456	419	595	794	8
de	457	410	462	419	595	794	8
2019].	464	410	477	419	595	794	8
Disponible	478	410	501	419	595	794	8
en:	502	410	508	419	595	794	8
www.uptodate.com	509	410	551	419	595	794	8
38.	396	418	403	427	595	794	8
AEMPS.	405	418	423	427	595	794	8
No	424	418	431	427	595	794	8
Title	432	418	441	427	595	794	8
[Internet].	442	418	462	427	595	794	8
[citado	463	418	477	427	595	794	8
19	479	418	484	427	595	794	8
de	485	418	491	427	595	794	8
julio	492	418	501	427	595	794	8
de	502	418	507	427	595	794	8
2018].	508	418	521	427	595	794	8
Disponible	523	418	545	427	595	794	8
en:	546	418	553	427	595	794	8
https://www.aemps.gob.es/cima/publico/lista.html	405	426	514	435	595	794	8
39.	396	434	403	443	595	794	8
Real	405	434	415	443	595	794	8
Decreto	416	434	433	443	595	794	8
1599/1997,	434	434	459	443	595	794	8
de	460	434	465	443	595	794	8
17	467	434	472	443	595	794	8
de	474	434	479	443	595	794	8
octubre,	480	434	498	443	595	794	8
sobre	499	434	511	443	595	794	8
productos	512	434	533	443	595	794	8
cosméti-	534	434	553	443	595	794	8
cos.	405	442	414	451	595	794	8
[Internet].	415	442	435	451	595	794	8
Boletín	437	442	452	451	595	794	8
Oficial	453	442	466	451	595	794	8
del	467	442	474	451	595	794	8
Estado.	475	442	491	451	595	794	8
Ministerio	492	442	514	451	595	794	8
de	515	442	521	451	595	794	8
la	522	442	526	451	595	794	8
Presidencia:	527	442	553	451	595	794	8
1997.	405	450	417	459	595	794	8
Disponible	419	450	441	459	595	794	8
en:	442	450	449	459	595	794	8
https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/31/pdfs/	450	450	553	459	595	794	8
A31486-31513.pdf	405	458	444	467	595	794	8
40.	396	466	403	475	595	794	8
Real	405	466	415	475	595	794	8
Decreto	417	466	433	475	595	794	8
1591/2009,	435	466	459	475	595	794	8
De	461	466	467	475	595	794	8
16	469	466	474	475	595	794	8
De	476	466	482	475	595	794	8
Octubre,	484	466	501	475	595	794	8
Por	503	466	510	475	595	794	8
El	512	466	516	475	595	794	8
Que	518	466	526	475	595	794	8
Se	528	466	534	475	595	794	8
Regulan	535	466	553	475	595	794	8
Los	405	474	413	483	595	794	8
Productos	414	474	435	483	595	794	8
Sanitarios	437	474	458	483	595	794	8
[Internet].	460	474	480	483	595	794	8
Boletín	482	474	497	483	595	794	8
Oficial	498	474	512	483	595	794	8
del	513	474	520	483	595	794	8
Estado.	522	474	537	483	595	794	8
Minis-	539	474	553	483	595	794	8
terio	405	482	415	491	595	794	8
de	416	482	422	491	595	794	8
la	423	482	427	491	595	794	8
Presidencia.	428	482	453	491	595	794	8
2009.	454	482	466	491	595	794	8
Disponible	467	482	490	491	595	794	8
en:	491	482	497	491	595	794	8
https://www.boe.es/boe/	498	482	553	491	595	794	8
dias/2009/11/06/pdfs/BOE-A-2009-17606.pdf	405	490	502	499	595	794	8
Gerokomos.	479	764	507	772	595	794	8
2020;31(4):248-255	508	764	553	772	595	794	8
255	559	761	573	774	595	794	8
