ISSN	198	20	209	27	595	794	1
(electrónico):	210	20	238	27	595	794	1
1699-5198	239	20	266	27	595	794	1
-	267	20	270	27	595	794	1
ISSN	271	20	282	27	595	794	1
(papel):	283	20	299	27	595	794	1
0212-1611	300	20	328	27	595	794	1
-	329	20	331	27	595	794	1
CODEN	333	20	349	27	595	794	1
NUHOEQ	351	20	371	27	595	794	1
S.V.R.	374	20	387	27	595	794	1
318	388	20	397	27	595	794	1
Nutrición	244	32	351	59	595	794	1
Hospitalaria	227	56	368	82	595	794	1
Papel	57	108	90	122	595	794	1
de	94	108	110	122	595	794	1
la	113	108	122	122	595	794	1
nutrición	126	108	177	122	595	794	1
en	180	108	196	122	595	794	1
la	199	108	208	122	595	794	1
prevención	212	108	279	122	595	794	1
y	282	108	289	122	595	794	1
control	292	108	334	122	595	794	1
de	338	108	353	122	595	794	1
diversos	357	108	407	122	595	794	1
problemas	411	108	475	122	595	794	1
y	57	122	63	136	595	794	1
enfermedades	67	122	156	136	595	794	1
Desórdenes	57	147	122	164	595	794	1
menstruales:	126	147	198	164	595	794	1
lo	201	147	210	164	595	794	1
que	214	147	235	164	595	794	1
sabemos	238	147	288	164	595	794	1
de	292	147	305	164	595	794	1
la	309	147	319	164	595	794	1
terapia	322	147	361	164	595	794	1
dietética-nutricional	364	147	475	164	595	794	1
Menstrual	57	164	105	179	595	794	1
disorders:	108	164	155	179	595	794	1
what	158	164	182	179	595	794	1
we	185	164	199	179	595	794	1
know	202	164	228	179	595	794	1
about	231	164	258	179	595	794	1
dietary-nutritional	261	164	347	179	595	794	1
therapy	350	164	386	179	595	794	1
Elena	57	187	76	198	595	794	1
Aguilar-Aguilar	78	187	130	198	595	794	1
Nutrition	57	205	81	214	595	794	1
and	82	205	93	214	595	794	1
Clinical	95	205	115	214	595	794	1
Trials	117	205	131	214	595	794	1
Unit.	133	205	146	214	595	794	1
GENYAL	148	205	170	214	595	794	1
Platform	172	205	196	214	595	794	1
IMDEA-Food	198	205	233	214	595	794	1
Institute.	235	205	259	214	595	794	1
CEI	261	205	270	214	595	794	1
UAM	272	205	286	214	595	794	1
+	288	205	292	214	595	794	1
CSIC.	294	205	310	214	595	794	1
Madrid	311	205	331	214	595	794	1
Resumen	135	258	193	272	595	794	1
Palabras	57	314	81	322	595	794	1
clave:	83	314	99	322	595	794	1
Desórdenes	57	328	86	336	595	794	1
menstruales.	57	336	89	344	595	794	1
Dismenorrea.	57	344	90	352	595	794	1
Endometriosis.	57	352	93	360	595	794	1
Síndrome	57	360	80	368	595	794	1
premenstrual.	57	368	91	376	595	794	1
Terapia	92	368	110	376	595	794	1
dietética-nutricional.	57	376	107	384	595	794	1
Keywords:	57	498	86	507	595	794	1
Menstrual	57	512	81	520	595	794	1
disorders.	83	512	107	520	595	794	1
Dysmenorrhea.	57	520	94	528	595	794	1
Endometriosis.	57	528	93	536	595	794	1
Premenstrual	57	536	90	544	595	794	1
syndrome.	57	544	83	552	595	794	1
Dietary-	84	544	104	552	595	794	1
nutritional	57	552	81	560	595	794	1
Aguilar-Aguilar	57	706	98	715	595	794	1
E.	100	706	106	715	595	794	1
Desórdenes	107	706	141	715	595	794	1
menstruales:	143	706	179	715	595	794	1
lo	181	706	186	715	595	794	1
que	188	706	198	715	595	794	1
sabemos	200	706	226	715	595	794	1
de	228	706	235	715	595	794	1
la	237	706	241	715	595	794	1
terapia	243	706	263	715	595	794	1
dietética-nutricional.	265	706	322	715	595	794	1
Nutr	324	706	336	715	595	794	1
Hosp	338	706	352	715	595	794	1
2020;37(N.º	57	715	92	724	595	794	1
Extra	94	715	108	724	595	794	1
2):52-56	110	715	135	724	595	794	1
DOI:	57	732	69	741	595	794	1
http://dx.doi.org/10.20960/nh.03358	70	732	177	741	595	794	1
Elena	383	706	399	715	595	794	1
Aguilar-Aguilar.	400	706	443	715	595	794	1
Nutrition	445	706	469	715	595	794	1
and	471	706	481	715	595	794	1
Clinical	483	706	503	715	595	794	1
Trials	505	706	520	715	595	794	1
Unit.	522	706	534	715	595	794	1
GENYAL	383	715	406	724	595	794	1
Platform	408	715	432	724	595	794	1
IMDEA-Food	433	715	469	724	595	794	1
Institute.	471	715	495	724	595	794	1
CEI	497	715	506	724	595	794	1
UAM	508	715	521	724	595	794	1
+	523	715	528	724	595	794	1
CSIC.	383	724	399	733	595	794	1
Ctra.	400	724	414	733	595	794	1
de	416	724	423	733	595	794	1
Cantoblanco,	425	724	462	733	595	794	1
8.	463	724	469	733	595	794	1
28049	471	724	490	733	595	794	1
Madrid	492	724	511	733	595	794	1
e-mail:	383	733	403	742	595	794	1
elena.aguilar@imdea.org	405	733	476	742	595	794	1
Copyright	61	749	87	759	595	794	1
2020	89	749	105	759	595	794	1
SENPE	107	749	126	759	595	794	1
y	128	749	130	759	595	794	1
©	132	750	136	755	595	794	1
Arán	136	749	149	759	595	794	1
Ediciones	151	749	178	759	595	794	1
S.L.	180	749	191	759	595	794	1
Este	193	749	205	759	595	794	1
es	207	749	213	759	595	794	1
un	215	749	222	759	595	794	1
artículo	224	749	245	759	595	794	1
Open	247	749	262	759	595	794	1
Access	263	749	283	759	595	794	1
bajo	285	749	297	759	595	794	1
la	299	749	304	759	595	794	1
licencia	306	749	327	759	595	794	1
CC	329	749	337	759	595	794	1
(http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/).	370	749	520	759	595	794	1
©	57	750	61	755	595	794	1
DESÓRDENES	57	40	106	52	595	794	2
MENSTRUALES:	109	40	166	52	595	794	2
LO	168	40	177	52	595	794	2
QUE	180	40	195	52	595	794	2
SABEMOS	197	40	234	52	595	794	2
DE	236	40	246	52	595	794	2
LA	248	40	258	52	595	794	2
TERAPIA	260	40	290	52	595	794	2
DIETÉTICA-NUTRICIONAL	292	40	382	52	595	794	2
CICLO	57	82	88	94	595	794	2
MENSTRUAL	91	82	154	94	595	794	2
Tabla	340	84	365	96	595	794	2
I.	368	84	374	96	595	794	2
Factores	377	84	424	96	595	794	2
predisponentes	427	84	509	96	595	794	2
de	368	96	382	108	595	794	2
dismenorrea	385	96	452	108	595	794	2
(4-6)	455	96	481	108	595	794	2
El	65	106	71	118	595	794	2
ciclo	74	106	90	118	595	794	2
menstrual	92	106	127	118	595	794	2
comienza	129	106	163	118	595	794	2
con	165	106	178	118	595	794	2
la	180	106	186	118	595	794	2
menstruación,	188	106	239	118	595	794	2
dura	241	106	257	118	595	794	2
aproxi-	259	106	283	118	595	794	2
madamente	57	118	99	130	595	794	2
28	101	118	111	130	595	794	2
días	113	118	127	130	595	794	2
y	130	118	133	130	595	794	2
depende	136	118	166	130	595	794	2
de	168	118	177	130	595	794	2
varias	179	118	200	130	595	794	2
hormonas	202	118	237	130	595	794	2
del	240	118	250	130	595	794	2
eje	253	118	263	130	595	794	2
hipo-	265	118	283	130	595	794	2
tálamo-hipófisis-ovarios.	57	130	146	142	595	794	2
Las	148	130	161	142	595	794	2
fluctuaciones	164	130	211	142	595	794	2
hormonales	214	130	256	142	595	794	2
que	259	130	272	142	595	794	2
se	275	130	283	142	595	794	2
suceden	57	142	86	154	595	794	2
influyen	89	142	116	154	595	794	2
directamente	119	142	165	154	595	794	2
sobre	167	142	187	154	595	794	2
la	189	142	195	154	595	794	2
salud,	198	142	219	154	595	794	2
así	221	142	231	154	595	794	2
como	234	142	253	154	595	794	2
sobre	255	142	275	154	595	794	2
la	277	142	283	154	595	794	2
ingesta,	57	154	85	166	595	794	2
el	87	154	93	166	595	794	2
gasto	96	154	115	166	595	794	2
energético	118	154	155	166	595	794	2
y	158	154	161	166	595	794	2
la	164	154	170	166	595	794	2
preferencia	173	154	213	166	595	794	2
por	216	154	227	166	595	794	2
alimentos	230	154	264	166	595	794	2
ricos	267	154	284	166	595	794	2
en	57	166	65	178	595	794	2
hidratos	68	166	96	178	595	794	2
de	98	166	107	178	595	794	2
carbono	109	166	137	178	595	794	2
y	140	166	143	178	595	794	2
grasas.	146	166	171	178	595	794	2
Esto	173	166	188	178	595	794	2
podría	190	166	212	178	595	794	2
verse	215	166	234	178	595	794	2
acentuado	236	166	273	178	595	794	2
en	275	166	283	178	595	794	2
mujeres	57	178	85	190	595	794	2
con	87	178	100	190	595	794	2
síndrome	102	178	135	190	595	794	2
premenstrual	137	178	184	190	595	794	2
(SPM)	186	178	207	190	595	794	2
y	209	178	213	190	595	794	2
reducido	215	178	245	190	595	794	2
en	247	178	256	190	595	794	2
las	258	178	268	190	595	794	2
que	270	178	283	190	595	794	2
toman	57	190	79	202	595	794	2
anticonceptivos	81	190	136	202	595	794	2
orales	138	190	160	202	595	794	2
(ACO)	162	190	182	202	595	794	2
(1-3).	185	190	204	202	595	794	2
Existen	65	202	90	214	595	794	2
varios	93	202	114	214	595	794	2
desórdenes	117	202	158	214	595	794	2
menstruales	161	202	204	214	595	794	2
que	207	202	220	214	595	794	2
pueden	223	202	249	214	595	794	2
afectar	252	202	277	214	595	794	2
a	279	202	283	214	595	794	2
las	57	214	67	226	595	794	2
mujeres	69	214	97	226	595	794	2
en	100	214	109	226	595	794	2
edad	111	214	128	226	595	794	2
fértil.	131	214	149	226	595	794	2
Factores	336	112	374	122	595	794	2
individuales	330	124	380	134	595	794	2
y	331	136	335	146	595	794	2
familiares	338	136	380	146	595	794	2
Factores	336	162	374	173	595	794	2
relacionados	318	174	373	185	595	794	2
con	376	174	392	185	595	794	2
la	321	186	328	197	595	794	2
menstruación	331	186	390	197	595	794	2
y	332	198	337	209	595	794	2
fertilidad	340	198	378	209	595	794	2
DISMENORREA	57	246	132	258	595	794	2
Dolor	65	267	84	278	595	794	2
uterino	86	267	110	278	595	794	2
en	113	267	121	278	595	794	2
días	124	267	138	278	595	794	2
previos	140	267	165	278	595	794	2
o	168	267	172	278	595	794	2
durante	174	267	201	278	595	794	2
la	203	267	209	278	595	794	2
menstruación.	212	267	262	278	595	794	2
Suele	264	267	283	278	595	794	2
intensificarse	57	279	103	290	595	794	2
al	105	279	112	290	595	794	2
día	114	279	124	290	595	794	2
siguiente	126	279	158	290	595	794	2
de	160	279	169	290	595	794	2
comenzar	171	279	206	290	595	794	2
a	208	279	212	290	595	794	2
menstruar	214	279	250	290	595	794	2
y	252	279	256	290	595	794	2
prolon-	258	279	283	290	595	794	2
garse	57	291	76	302	595	794	2
2-3	79	291	92	302	595	794	2
días	94	291	108	302	595	794	2
(4-5).	111	291	131	302	595	794	2
Los	65	303	77	314	595	794	2
factores	79	303	107	314	595	794	2
predisponentes	109	303	163	314	595	794	2
son	164	303	177	314	595	794	2
múltiples	179	303	210	314	595	794	2
e	212	303	216	314	595	794	2
independientes	218	303	271	314	595	794	2
del	273	303	283	314	595	794	2
tipo	57	315	70	326	595	794	2
de	72	315	81	326	595	794	2
dismenorrea	83	315	127	326	595	794	2
(4-6)	130	315	147	326	595	794	2
(Tabla	149	315	170	326	595	794	2
I).	173	315	179	326	595	794	2
Habitualmente	65	327	116	338	595	794	2
se	118	327	126	338	595	794	2
presenta	128	327	159	338	595	794	2
como	161	327	180	338	595	794	2
dolor	182	327	200	338	595	794	2
recurrente	202	327	238	338	595	794	2
suprapúbico	240	327	283	338	595	794	2
y	57	339	60	350	595	794	2
sensación	62	339	97	350	595	794	2
de	99	339	107	350	595	794	2
quemazón,	109	339	148	350	595	794	2
pero	149	339	165	350	595	794	2
puede	166	339	188	350	595	794	2
ser	190	339	201	350	595	794	2
cólico	203	339	222	350	595	794	2
e	224	339	229	350	595	794	2
irradiarse	231	339	263	350	595	794	2
hacia	265	339	283	350	595	794	2
la	57	351	63	362	595	794	2
espalda	66	351	93	362	595	794	2
y	96	351	100	362	595	794	2
zona	102	351	119	362	595	794	2
alta	122	351	135	362	595	794	2
de	137	351	146	362	595	794	2
las	149	351	159	362	595	794	2
piernas	162	351	188	362	595	794	2
(4-6).	190	351	210	362	595	794	2
Suele	213	351	232	362	595	794	2
acompañarse	235	351	283	362	595	794	2
de	57	363	65	374	595	794	2
cefaleas,	68	363	100	374	595	794	2
fatiga,	103	363	125	374	595	794	2
hinchazón,	127	363	166	374	595	794	2
problemas	168	363	206	374	595	794	2
de	208	363	217	374	595	794	2
tránsito	220	363	247	374	595	794	2
intestinal,	249	363	284	374	595	794	2
náuseas	57	375	86	386	595	794	2
y	89	375	92	386	595	794	2
polaquiuria	95	375	133	386	595	794	2
(5).	136	375	148	386	595	794	2
Su	65	387	74	398	595	794	2
prevalencia	76	387	116	398	595	794	2
es	117	387	125	398	595	794	2
confusa	127	387	155	398	595	794	2
(17-81	156	387	181	398	595	794	2
%),	183	387	194	398	595	794	2
aunque	196	387	222	398	595	794	2
es	224	387	232	398	595	794	2
considerado	233	387	276	398	595	794	2
el	277	387	283	398	595	794	2
desorden	57	399	89	410	595	794	2
menstrual	92	399	127	410	595	794	2
más	129	399	144	410	595	794	2
frecuente	146	399	180	410	595	794	2
en	182	399	190	410	595	794	2
cualquier	193	399	225	410	595	794	2
edad	227	399	245	410	595	794	2
y	247	399	251	410	595	794	2
etnia	253	399	270	410	595	794	2
(6).	272	399	284	410	595	794	2
Puede	57	411	79	422	595	794	2
perturbar	82	411	115	422	595	794	2
seriamente	117	411	157	422	595	794	2
la	160	411	166	422	595	794	2
vida	169	411	183	422	595	794	2
de	186	411	194	422	595	794	2
las	197	411	207	422	595	794	2
afectadas,	210	411	247	422	595	794	2
con	249	411	262	422	595	794	2
bajas	265	411	284	422	595	794	2
laborales,	57	423	91	434	595	794	2
absentismo	93	423	134	434	595	794	2
escolar	136	423	161	434	595	794	2
y	164	423	167	434	595	794	2
retraimiento	170	423	212	434	595	794	2
social	215	423	235	434	595	794	2
(5,6).	237	423	256	434	595	794	2
TIPOLOGÍAS	57	458	118	470	595	794	2
Puede	65	483	87	494	595	794	2
clasificarse	90	483	129	494	595	794	2
en	132	483	140	494	595	794	2
dos	143	483	155	494	595	794	2
grupos	158	483	182	494	595	794	2
según	184	483	206	494	595	794	2
su	208	483	217	494	595	794	2
etiología	219	483	248	494	595	794	2
(Tabla	251	483	271	494	595	794	2
II).	274	483	282	494	595	794	2
La	65	495	74	506	595	794	2
tipo	76	495	89	506	595	794	2
primaria	92	495	121	506	595	794	2
podría	124	495	146	506	595	794	2
deberse	149	495	177	506	595	794	2
al	180	495	186	506	595	794	2
descenso	189	495	223	506	595	794	2
de	225	495	234	506	595	794	2
progesterona	237	495	284	506	595	794	2
en	57	507	65	518	595	794	2
la	67	507	73	518	595	794	2
fase	75	507	90	518	595	794	2
lútea,	92	507	111	518	595	794	2
que	113	507	126	518	595	794	2
provoca	128	507	156	518	595	794	2
disminución	158	507	199	518	595	794	2
de	201	507	210	518	595	794	2
enzimas	212	507	241	518	595	794	2
lisosomales	243	507	284	518	595	794	2
y	57	519	60	530	595	794	2
liberación	63	519	98	530	595	794	2
de	101	519	110	530	595	794	2
fosfolipasa	113	519	152	530	595	794	2
A2	154	519	164	530	595	794	2
endometrial,	167	519	213	530	595	794	2
con	215	519	228	530	595	794	2
incremento	231	519	272	530	595	794	2
de	275	519	283	530	595	794	2
prostaglandinas	57	531	112	542	595	794	2
que	114	531	127	542	595	794	2
contraen	129	531	160	542	595	794	2
el	162	531	168	542	595	794	2
útero	170	531	188	542	595	794	2
y	190	531	193	542	595	794	2
las	195	531	205	542	595	794	2
arterias	207	531	233	542	595	794	2
y,	235	531	241	542	595	794	2
consecuen-	242	531	283	542	595	794	2
temente,	57	543	88	554	595	794	2
crean	90	543	110	554	595	794	2
isquemia	112	543	144	554	595	794	2
y	146	543	149	554	595	794	2
dolor	152	543	169	554	595	794	2
uterino	171	543	196	554	595	794	2
(7).	198	543	210	554	595	794	2
Suele	211	543	231	554	595	794	2
mejorar	233	543	260	554	595	794	2
con	262	543	275	554	595	794	2
el	277	543	283	554	595	794	2
embarazo	57	555	91	566	595	794	2
y	94	555	97	566	595	794	2
la	100	555	106	566	595	794	2
edad	108	555	126	566	595	794	2
(5).	128	555	140	566	595	794	2
53	529	40	539	52	595	794	2
Antecedentes	402	118	445	128	595	794	2
familiares	447	118	478	128	595	794	2
de	480	118	488	128	595	794	2
1.	490	118	497	128	595	794	2
er	497	119	501	125	595	794	2
grado	503	118	521	128	595	794	2
Edad	402	130	418	140	595	794	2
<	420	130	425	140	595	794	2
30	427	130	436	140	595	794	2
años	438	130	453	140	595	794	2
Ciclos	402	151	421	161	595	794	2
menstruales	423	151	462	161	595	794	2
irregulares	464	151	498	161	595	794	2
Menarquia	402	163	436	173	595	794	2
temprana	438	163	468	173	595	794	2
(<	470	163	478	173	595	794	2
12	480	163	489	173	595	794	2
años)	491	163	508	173	595	794	2
Menstruaciones	402	175	452	185	595	794	2
prolongadas	455	175	494	185	595	794	2
y	496	175	499	185	595	794	2
abundantes	402	187	439	197	595	794	2
Síntomas	402	199	431	209	595	794	2
premenstruales	434	199	483	209	595	794	2
Infertilidad	402	211	435	221	595	794	2
Hábitos	322	237	355	247	595	794	2
de	357	237	368	247	595	794	2
vida	371	237	388	247	595	794	2
Consumo	402	225	432	235	595	794	2
de	434	225	442	235	595	794	2
alcohol	444	225	467	235	595	794	2
Hábito	402	237	422	247	595	794	2
tabáquico	424	237	455	247	595	794	2
Sedentarismo	402	249	446	259	595	794	2
Factores	336	281	374	292	595	794	2
fisiopatológicos	321	293	389	304	595	794	2
Patologías	402	263	435	274	595	794	2
pélvicas	437	263	462	274	595	794	2
Abuso	402	275	422	286	595	794	2
sexual	424	275	444	286	595	794	2
Ansiedad	402	287	431	298	595	794	2
Bajo	402	299	416	310	595	794	2
IMC	418	299	430	310	595	794	2
Depresión	402	311	434	322	595	794	2
DIAGNÓSTICO	312	363	383	375	595	794	2
La	320	388	329	399	595	794	2
historia	331	388	357	399	595	794	2
clínica	359	388	381	399	595	794	2
debe	384	388	401	399	595	794	2
incluir	403	388	425	399	595	794	2
información	427	388	468	399	595	794	2
relacionada	471	388	511	399	595	794	2
con	514	388	526	399	595	794	2
los	529	388	539	399	595	794	2
factores	312	400	340	411	595	794	2
predisponentes	342	400	396	411	595	794	2
y	398	400	402	411	595	794	2
anamnesis	404	400	442	411	595	794	2
menstrual,	444	400	482	411	595	794	2
con	483	400	496	411	595	794	2
descripción	498	400	539	411	595	794	2
pormenorizada	312	412	366	423	595	794	2
de	369	412	378	423	595	794	2
antecedentes	381	412	430	423	595	794	2
médicos-quirúrgicos	433	412	508	423	595	794	2
y	511	412	515	423	595	794	2
sínto-	518	412	539	423	595	794	2
mas	312	424	327	435	595	794	2
(5):	330	424	342	435	595	794	2
inicio,	344	424	366	435	595	794	2
características,	368	424	423	435	595	794	2
factores	426	424	455	435	595	794	2
que	457	424	471	435	595	794	2
potencian/mitigan	474	424	539	435	595	794	2
síntomas,	312	436	346	447	595	794	2
grado	348	436	368	447	595	794	2
de	371	436	379	447	595	794	2
afectación	382	436	418	447	595	794	2
a	421	436	425	447	595	794	2
la	427	436	433	447	595	794	2
vida	436	436	450	447	595	794	2
diaria	452	436	472	447	595	794	2
y	474	436	478	447	595	794	2
actividad	480	436	512	447	595	794	2
sexual,	514	436	539	447	595	794	2
y	312	448	316	459	595	794	2
presencia	318	448	352	459	595	794	2
de	355	448	363	459	595	794	2
síntomas	366	448	398	459	595	794	2
añadidos.	400	448	434	459	595	794	2
Algunos	436	448	464	459	595	794	2
son	467	448	479	459	595	794	2
más	482	448	497	459	595	794	2
específicos	499	448	539	459	595	794	2
de	312	460	321	471	595	794	2
la	323	460	329	471	595	794	2
dismenorrea	332	460	376	471	595	794	2
secundaria,	379	460	420	471	595	794	2
como	423	460	442	471	595	794	2
sangrado	445	460	478	471	595	794	2
uterino	480	460	505	471	595	794	2
anormal,	508	460	539	471	595	794	2
dispareunia,	312	472	357	483	595	794	2
cambios	359	472	390	483	595	794	2
en	393	472	402	483	595	794	2
duración,	405	472	439	483	595	794	2
intensidad	441	472	479	483	595	794	2
y	482	472	486	483	595	794	2
frecuencia	489	472	527	483	595	794	2
de	530	472	539	483	595	794	2
dolores	312	484	338	495	595	794	2
pélvicos,	340	484	371	495	595	794	2
sangrado	373	484	405	495	595	794	2
poscoital	408	484	439	495	595	794	2
y	442	484	445	495	595	794	2
esterilidad	448	484	484	495	595	794	2
(8).	486	484	498	495	595	794	2
Debe	320	496	339	507	595	794	2
acompañarse	341	496	389	507	595	794	2
de	391	496	399	507	595	794	2
un	401	496	410	507	595	794	2
examen	412	496	440	507	595	794	2
físico	442	496	461	507	595	794	2
para	463	496	478	507	595	794	2
comprobar	481	496	519	507	595	794	2
posi-	521	496	539	507	595	794	2
bles	312	508	326	519	595	794	2
patologías	329	508	365	519	595	794	2
pelvianas	367	508	400	519	595	794	2
sin	402	508	413	519	595	794	2
diagnosticar	415	508	458	519	595	794	2
o	461	508	465	519	595	794	2
factores	467	508	496	519	595	794	2
anatómicos	498	508	539	519	595	794	2
involucrados,	312	520	358	531	595	794	2
como	360	520	379	531	595	794	2
orificio	381	520	404	531	595	794	2
cervical	406	520	433	531	595	794	2
estrecho	435	520	465	531	595	794	2
(5).	467	520	479	531	595	794	2
En	481	520	490	531	595	794	2
ocasiones,	492	520	529	531	595	794	2
se	531	520	539	531	595	794	2
requieren	312	532	345	543	595	794	2
pruebas	347	532	375	543	595	794	2
complementarias,	377	532	439	543	595	794	2
como	441	532	460	543	595	794	2
ecografía	462	532	494	543	595	794	2
transvaginal	496	532	538	543	595	794	2
y	312	544	316	555	595	794	2
pélvica	317	544	342	555	595	794	2
(6)	344	544	353	555	595	794	2
o	355	544	359	555	595	794	2
laparoscopia	361	544	405	555	595	794	2
(5).	407	544	418	555	595	794	2
Es	420	544	428	555	595	794	2
importante	430	544	468	555	595	794	2
descartar	470	544	502	555	595	794	2
embarazo	504	544	538	555	595	794	2
e	312	556	316	567	595	794	2
infecciones	318	556	358	567	595	794	2
(6).	361	556	372	567	595	794	2
Tabla	106	594	132	606	595	794	2
II.	134	594	143	606	595	794	2
Características	146	594	225	606	595	794	2
diferenciadoras	228	594	310	606	595	794	2
de	313	594	327	606	595	794	2
los	330	594	345	606	595	794	2
tipos	348	594	374	606	595	794	2
de	377	594	391	606	595	794	2
dismenorrea	394	594	461	606	595	794	2
(4,5)	464	594	489	606	595	794	2
Primaria	257	612	293	622	595	794	2
Secundaria	424	612	472	622	595	794	2
Prevalencia	61	629	98	639	595	794	2
sobre	100	629	118	639	595	794	2
el	120	629	125	639	595	794	2
total	127	629	141	639	595	794	2
90	195	629	204	639	595	794	2
%,	206	629	215	639	595	794	2
especialmente	216	629	262	639	595	794	2
en	265	629	272	639	595	794	2
adolescentes	275	629	316	639	595	794	2
10	362	629	371	639	595	794	2
%	373	629	380	639	595	794	2
Causa	61	657	81	667	595	794	2
Contracciones	195	645	240	655	595	794	2
del	242	645	252	655	595	794	2
útero	254	645	270	655	595	794	2
e	273	645	276	655	595	794	2
isquemia	279	645	307	655	595	794	2
(mediación	195	657	230	667	595	794	2
por	232	657	242	667	595	794	2
factores	244	657	270	667	595	794	2
de	272	657	280	667	595	794	2
infamación,	282	657	319	667	595	794	2
como	321	657	338	667	595	794	2
prostaglandinas)	195	669	247	679	595	794	2
–	362	651	367	661	595	794	2
Patologías	374	651	406	661	595	794	2
pelvianas	409	651	438	661	595	794	2
(endometriosis,	440	651	489	661	595	794	2
miomas,	491	651	518	661	595	794	2
etc.)	520	651	534	661	595	794	2
–	362	663	367	673	595	794	2
Malformaciones	374	663	424	673	595	794	2
congénitas	427	663	461	673	595	794	2
Desarrollo	61	692	92	702	595	794	2
en	94	692	102	702	595	794	2
relación	104	692	129	702	595	794	2
con	130	692	142	702	595	794	2
la	144	692	149	702	595	794	2
menarquia	151	692	184	702	595	794	2
Dentro	195	686	216	696	595	794	2
del	219	686	228	696	595	794	2
primer	230	686	251	696	595	794	2
año:	253	686	267	696	595	794	2
con	269	686	280	696	595	794	2
el	282	686	288	696	595	794	2
establecimiento	290	686	340	696	595	794	2
de	342	686	350	696	595	794	2
los	195	698	204	708	595	794	2
ciclos	206	698	224	708	595	794	2
ovulatorios	226	698	261	708	595	794	2
Años	362	692	378	702	595	794	2
después,	380	692	409	702	595	794	2
excepto	411	692	436	702	595	794	2
el	438	692	443	702	595	794	2
tipo	446	692	457	702	595	794	2
congénito	459	692	490	702	595	794	2
Momento	61	720	91	731	595	794	2
en	93	720	101	731	595	794	2
el	103	720	109	731	595	794	2
que	111	720	123	731	595	794	2
aparece	125	720	151	731	595	794	2
Con	195	714	208	725	595	794	2
la	210	714	215	725	595	794	2
aparición	217	714	246	725	595	794	2
del	249	714	258	725	595	794	2
flujo	260	714	274	725	595	794	2
menstrual	276	714	307	725	595	794	2
o	310	714	313	725	595	794	2
algo	316	714	329	725	595	794	2
antes	331	714	348	725	595	794	2
Suele	195	726	213	737	595	794	2
durar	215	726	232	737	595	794	2
unas	234	726	249	737	595	794	2
8-72	251	726	267	737	595	794	2
horas	270	726	287	737	595	794	2
Puede	362	720	382	731	595	794	2
aparecer	385	720	413	731	595	794	2
antes	415	720	432	731	595	794	2
o	434	720	438	731	595	794	2
durante	440	720	465	731	595	794	2
la	467	720	472	731	595	794	2
menstruación	474	720	518	731	595	794	2
[	57	758	60	774	595	794	2
Nutr	60	763	74	773	595	794	2
Hosp	76	763	92	773	595	794	2
2020;37(N.º	94	763	133	773	595	794	2
Extra.	136	763	154	773	595	794	2
2):52-56	155	763	184	773	595	794	2
]	184	758	188	774	595	794	2
54	57	40	66	52	595	794	3
TRATAMIENTO	57	82	128	94	595	794	3
Es	65	107	74	118	595	794	3
necesario	76	107	110	118	595	794	3
conocer	112	107	140	118	595	794	3
el	142	107	148	118	595	794	3
origen	151	107	173	118	595	794	3
desencadenante	175	107	233	118	595	794	3
para	235	107	251	118	595	794	3
determi-	253	107	283	118	595	794	3
nar	57	119	68	130	595	794	3
la	71	119	77	130	595	794	3
terapia	79	119	103	130	595	794	3
(5).	106	119	117	130	595	794	3
Se	65	131	74	142	595	794	3
recomienda	76	131	117	142	595	794	3
mantener	119	131	153	142	595	794	3
una	155	131	168	142	595	794	3
correcta	170	131	199	142	595	794	3
higiene	201	131	226	142	595	794	3
del	228	131	238	142	595	794	3
sueño,	240	131	264	142	595	794	3
reali-	266	131	284	142	595	794	3
zar	57	143	67	154	595	794	3
ejercicio	70	143	99	154	595	794	3
físico	101	143	120	154	595	794	3
moderado	122	143	158	154	595	794	3
(5)	160	143	169	154	595	794	3
y	172	143	175	154	595	794	3
aplicar	178	143	201	154	595	794	3
calor	204	143	221	154	595	794	3
tópico	223	143	244	154	595	794	3
(6).	247	143	259	154	595	794	3
Es	65	155	74	166	595	794	3
habitual	76	155	104	166	595	794	3
la	107	155	113	166	595	794	3
prescripción	116	155	159	166	595	794	3
de	162	155	171	166	595	794	3
fármacos	173	155	206	166	595	794	3
para	209	155	225	166	595	794	3
reducir	227	155	252	166	595	794	3
las	255	155	265	166	595	794	3
con-	267	155	284	166	595	794	3
tracciones	57	167	94	178	595	794	3
uterinas	97	167	126	178	595	794	3
(4),	129	167	141	178	595	794	3
como	144	167	164	178	595	794	3
antiinflamatorios	167	167	227	178	595	794	3
no	230	167	239	178	595	794	3
esteroideos	242	167	284	178	595	794	3
(AINE).	57	179	80	190	595	794	3
En	83	179	92	190	595	794	3
casos	95	179	115	190	595	794	3
severos,	118	179	148	190	595	794	3
combinación	150	179	195	190	595	794	3
con	198	179	211	190	595	794	3
ACO	213	179	229	190	595	794	3
de	232	179	241	190	595	794	3
bajas	243	179	262	190	595	794	3
dosis	265	179	283	190	595	794	3
de	57	191	65	202	595	794	3
estrógenos	68	191	107	202	595	794	3
y	110	191	114	202	595	794	3
protestágenos	116	191	167	202	595	794	3
u	169	191	174	202	595	794	3
otras	177	191	194	202	595	794	3
terapias	197	191	225	202	595	794	3
hormonales	228	191	270	202	595	794	3
(5).	272	191	284	202	595	794	3
En	57	203	66	214	595	794	3
dismenorrea	68	203	113	214	595	794	3
primaria	116	203	145	214	595	794	3
la	148	203	154	214	595	794	3
terapia	157	203	181	214	595	794	3
de	184	203	193	214	595	794	3
primera	195	203	223	214	595	794	3
elección	226	203	255	214	595	794	3
son	258	203	271	214	595	794	3
los	273	203	283	214	595	794	3
AINE	57	215	73	226	595	794	3
1-2	75	215	88	226	595	794	3
días	90	215	105	226	595	794	3
previos	107	215	132	226	595	794	3
a	134	215	138	226	595	794	3
la	140	215	146	226	595	794	3
menstruación	148	215	196	226	595	794	3
y	198	215	202	226	595	794	3
durante	204	215	231	226	595	794	3
2-3	233	215	246	226	595	794	3
días.	248	215	265	226	595	794	3
En	267	215	275	226	595	794	3
la	277	215	284	226	595	794	3
secundaria	57	227	95	238	595	794	3
a	98	227	102	238	595	794	3
endometriosis	104	227	154	238	595	794	3
debe	156	227	174	238	595	794	3
complementarse	176	227	235	238	595	794	3
con	237	227	250	238	595	794	3
ACO	252	227	268	238	595	794	3
(6).	270	227	282	238	595	794	3
Nutricionalmente,	65	239	127	250	595	794	3
ciertos	129	239	152	250	595	794	3
autores	154	239	180	250	595	794	3
indican	182	239	207	250	595	794	3
que	209	239	222	250	595	794	3
una	224	239	237	250	595	794	3
dieta	239	239	256	250	595	794	3
baja	258	239	273	250	595	794	3
en	275	239	284	250	595	794	3
grasas	57	251	80	262	595	794	3
podría	82	251	104	262	595	794	3
ser	106	251	116	262	595	794	3
de	118	251	127	262	595	794	3
ayuda	129	251	150	262	595	794	3
(5),	152	251	163	262	595	794	3
mientras	165	251	195	262	595	794	3
que	197	251	210	262	595	794	3
las	212	251	222	262	595	794	3
de	224	251	233	262	595	794	3
alto	235	251	247	262	595	794	3
contenido	249	251	283	262	595	794	3
en	57	263	65	274	595	794	3
hidratos	67	263	95	274	595	794	3
de	97	263	106	274	595	794	3
carbono	107	263	136	274	595	794	3
refinados,	137	263	172	274	595	794	3
sodio	173	263	192	274	595	794	3
y	194	263	197	274	595	794	3
bebidas	199	263	226	274	595	794	3
estimulantes	228	263	272	274	595	794	3
(9)	274	263	283	274	595	794	3
favorecerían	57	275	100	286	595	794	3
el	103	275	109	286	595	794	3
dolor	112	275	130	286	595	794	3
uterino.	132	275	160	286	595	794	3
Se	162	275	171	286	595	794	3
recomienda	174	275	216	286	595	794	3
consumir	218	275	251	286	595	794	3
líquidos,	254	275	284	286	595	794	3
frutas	57	287	77	298	595	794	3
y	79	287	83	298	595	794	3
verduras	85	287	116	298	595	794	3
y	118	287	122	298	595	794	3
evitar	124	287	144	298	595	794	3
la	146	287	152	298	595	794	3
cafeína,	155	287	183	298	595	794	3
el	185	287	191	298	595	794	3
alcohol	193	287	218	298	595	794	3
y	220	287	224	298	595	794	3
el	227	287	233	298	595	794	3
tabaco	235	287	259	298	595	794	3
(10).	261	287	278	298	595	794	3
Se	65	299	74	310	595	794	3
ha	77	299	86	310	595	794	3
valorado	89	299	119	310	595	794	3
que	122	299	136	310	595	794	3
ciertos	138	299	162	310	595	794	3
suplementos	165	299	211	310	595	794	3
(ω3,	214	299	231	310	595	794	3
hierbas	233	299	260	310	595	794	3
[enel-	262	299	283	310	595	794	3
do,	57	311	68	322	595	794	3
guayaba,	70	311	103	322	595	794	3
hinojo,	105	311	129	322	595	794	3
manzanilla,	131	311	171	322	595	794	3
ruibarbo,	173	311	205	322	595	794	3
sauzgatillo,	208	311	247	322	595	794	3
valeriana,	250	311	284	322	595	794	3
Zataria	57	323	81	335	595	794	3
multiflora],	83	323	120	335	595	794	3
minerales	121	323	155	334	595	794	3
[Mg,	157	323	173	334	595	794	3
Zn]	174	323	186	334	595	794	3
y	188	323	191	334	595	794	3
vitaminas	193	323	226	334	595	794	3
[B	228	323	235	334	595	794	3
1	235	330	238	337	595	794	3
,	238	323	241	334	595	794	3
E])	242	323	251	334	595	794	3
pudieran	253	323	283	334	595	794	3
ser	57	335	68	346	595	794	3
efectivos	70	335	102	346	595	794	3
(4,5,7).	104	335	130	346	595	794	3
Sin	133	335	144	346	595	794	3
embargo,	147	335	180	346	595	794	3
en	183	335	191	346	595	794	3
2016,	194	335	216	346	595	794	3
una	218	335	231	346	595	794	3
revisión	234	335	261	346	595	794	3
sobre	264	335	284	346	595	794	3
27	57	347	66	358	595	794	3
ensayos	68	347	96	358	595	794	3
controlados	98	347	139	358	595	794	3
aleatorizados	141	347	186	358	595	794	3
(ECA)	188	347	207	358	595	794	3
concluyó	209	347	239	358	595	794	3
que	241	347	254	358	595	794	3
no	256	347	265	358	595	794	3
exis-	267	347	283	358	595	794	3
ten	57	359	68	370	595	794	3
pruebas	70	359	98	370	595	794	3
con	100	359	112	370	595	794	3
suficiente	114	359	147	370	595	794	3
calidad	149	359	174	370	595	794	3
para	176	359	191	370	595	794	3
asegurar	193	359	224	370	595	794	3
que	226	359	239	370	595	794	3
sean	241	359	257	370	595	794	3
útiles	259	359	278	370	595	794	3
y	280	359	283	370	595	794	3
no	57	371	65	382	595	794	3
aportan	67	371	94	382	595	794	3
datos	96	371	115	382	595	794	3
de	117	371	126	382	595	794	3
seguridad	128	371	162	382	595	794	3
de	164	371	173	382	595	794	3
su	175	371	183	382	595	794	3
uso.	185	371	200	382	595	794	3
Algunos	201	371	229	382	595	794	3
ECA	231	371	246	382	595	794	3
mostraron	248	371	284	382	595	794	3
indicios	57	383	83	394	595	794	3
de	85	383	94	394	595	794	3
muy	96	383	111	394	595	794	3
baja	112	383	127	394	595	794	3
efectividad	129	383	167	394	595	794	3
para	169	383	184	394	595	794	3
algunos	186	383	214	394	595	794	3
suplementos,	215	383	262	394	595	794	3
por	264	383	275	394	595	794	3
lo	277	383	283	394	595	794	3
que	57	395	70	406	595	794	3
se	72	395	80	406	595	794	3
recomienda	83	395	124	406	595	794	3
continuar	127	395	159	406	595	794	3
con	162	395	175	406	595	794	3
esta	177	395	192	406	595	794	3
línea	194	395	211	406	595	794	3
de	213	395	222	406	595	794	3
investigación	224	395	270	406	595	794	3
(4).	272	395	284	406	595	794	3
Se	65	407	74	418	595	794	3
han	77	407	90	418	595	794	3
considerado	92	407	135	418	595	794	3
otras	137	407	155	418	595	794	3
terapias	157	407	185	418	595	794	3
alternativas,	188	407	231	418	595	794	3
como	232	407	252	418	595	794	3
la	254	407	260	418	595	794	3
medi-	263	407	283	418	595	794	3
cina	57	419	71	430	595	794	3
china,	73	419	94	430	595	794	3
acupresión,	96	419	136	430	595	794	3
acupuntura,	138	419	180	430	595	794	3
quiropraxis	181	419	220	430	595	794	3
o	222	419	226	430	595	794	3
yoga,	228	419	247	430	595	794	3
sin	248	419	258	430	595	794	3
que	260	419	273	430	595	794	3
se	275	419	283	430	595	794	3
haya	57	431	73	442	595	794	3
demostrado	75	431	117	442	595	794	3
evidencia	119	431	153	442	595	794	3
científica	155	431	186	442	595	794	3
suficiente	188	431	222	442	595	794	3
de	224	431	233	442	595	794	3
eficacia	235	431	262	442	595	794	3
(4-7).	264	431	284	442	595	794	3
ENDOMETRIOSIS	57	462	141	474	595	794	3
Enfermedad	65	487	108	498	595	794	3
crónica	111	487	137	498	595	794	3
inflamatoria	140	487	182	498	595	794	3
caracterizada	184	487	232	498	595	794	3
por	235	487	247	498	595	794	3
presentar	249	487	283	498	595	794	3
extrauterinamente	57	499	121	510	595	794	3
tejido	123	499	142	510	595	794	3
de	145	499	153	510	595	794	3
forma	156	499	177	510	595	794	3
y	179	499	183	510	595	794	3
tipología	185	499	215	510	595	794	3
similar	217	499	241	510	595	794	3
al	243	499	249	510	595	794	3
endome-	252	499	283	510	595	794	3
trio.	57	511	71	522	595	794	3
Fuertemente	73	511	118	522	595	794	3
dependiente	120	511	164	522	595	794	3
de	167	511	176	522	595	794	3
las	178	511	188	522	595	794	3
hormonas,	191	511	229	522	595	794	3
en	231	511	240	522	595	794	3
su	243	511	251	522	595	794	3
etiología	254	511	283	522	595	794	3
pueden	57	523	83	534	595	794	3
participar	85	523	117	534	595	794	3
factores	119	523	148	534	595	794	3
ambientales,	149	523	194	534	595	794	3
genéticos,	196	523	232	534	595	794	3
inmunológicos	233	523	284	534	595	794	3
y	57	535	60	546	595	794	3
psicológicos	63	535	106	546	595	794	3
(8,11).	108	535	132	546	595	794	3
Cursa	65	547	86	558	595	794	3
con	88	547	101	558	595	794	3
dolor	104	547	121	558	595	794	3
pélvico,	124	547	151	558	595	794	3
cíclico	153	547	175	558	595	794	3
o	177	547	181	558	595	794	3
no,	184	547	195	558	595	794	3
durante	197	547	224	558	595	794	3
la	227	547	233	558	595	794	3
menstruación	236	547	283	558	595	794	3
e	57	559	61	570	595	794	3
irregularidad	64	559	108	570	595	794	3
menstrual	111	559	146	570	595	794	3
(8).	148	559	160	570	595	794	3
Los	162	559	175	570	595	794	3
dolores	177	559	203	570	595	794	3
característicos	206	559	257	570	595	794	3
son	260	559	272	570	595	794	3
de	275	559	283	570	595	794	3
cuatro	57	571	80	582	595	794	3
tipos:	83	571	103	582	595	794	3
dismenorrea	106	571	152	582	595	794	3
secundaria,	155	571	198	582	595	794	3
dispareunia,	201	571	246	582	595	794	3
disquecia	249	571	283	582	595	794	3
y	57	583	60	594	595	794	3
pélvico	63	583	88	594	595	794	3
(6).	91	583	103	594	595	794	3
En	105	583	114	594	595	794	3
ocasiones	117	583	153	594	595	794	3
también	156	583	185	594	595	794	3
se	188	583	196	594	595	794	3
asocia	199	583	222	594	595	794	3
con	225	583	238	594	595	794	3
disuria	241	583	265	594	595	794	3
(6)	268	583	277	594	595	794	3
y	280	583	283	594	595	794	3
mayor	57	595	79	606	595	794	3
incidencia	82	595	119	606	595	794	3
de	122	595	131	606	595	794	3
alergias,	134	595	166	606	595	794	3
enfermedades	168	595	221	606	595	794	3
autoinmunes	224	595	271	606	595	794	3
(8)	274	595	284	606	595	794	3
y	57	607	60	618	595	794	3
problemas	63	607	100	618	595	794	3
de	102	607	111	618	595	794	3
fertilidad	113	607	144	618	595	794	3
(30-50	146	607	171	618	595	794	3
%)	173	607	183	618	595	794	3
(11).	185	607	202	618	595	794	3
Se	65	619	74	630	595	794	3
estima	77	619	102	630	595	794	3
que	105	619	118	630	595	794	3
la	121	619	128	630	595	794	3
padece	131	619	157	630	595	794	3
el	160	619	166	630	595	794	3
5-15	170	619	188	630	595	794	3
%	191	619	198	630	595	794	3
de	201	619	210	630	595	794	3
las	213	619	223	630	595	794	3
mujeres	226	619	256	630	595	794	3
fértiles	259	619	283	630	595	794	3
entre	57	631	75	642	595	794	3
15	77	631	87	642	595	794	3
y	90	631	93	642	595	794	3
50	96	631	106	642	595	794	3
años	108	631	125	642	595	794	3
(8,11)	128	631	149	642	595	794	3
y	151	631	155	642	595	794	3
es	158	631	166	642	595	794	3
menos	169	631	192	642	595	794	3
frecuente	195	631	228	642	595	794	3
en	231	631	240	642	595	794	3
mayores	242	631	272	642	595	794	3
de	275	631	283	642	595	794	3
44	57	643	66	654	595	794	3
años.	68	643	87	654	595	794	3
Es	89	643	97	654	595	794	3
la	99	643	105	654	595	794	3
causa	107	643	128	654	595	794	3
más	130	643	145	654	595	794	3
habitual	147	643	174	654	595	794	3
de	176	643	185	654	595	794	3
dismenorrea	187	643	230	654	595	794	3
secundaria	232	643	270	654	595	794	3
(6).	272	643	284	654	595	794	3
Declina	57	655	83	666	595	794	3
durante	86	655	114	666	595	794	3
el	117	655	123	666	595	794	3
embarazo	126	655	161	666	595	794	3
y	164	655	168	666	595	794	3
tras	171	655	185	666	595	794	3
la	187	655	194	666	595	794	3
menopausia	197	655	240	666	595	794	3
(6).	243	655	255	666	595	794	3
Existen	258	655	284	666	595	794	3
varios	57	667	77	678	595	794	3
factores	80	667	108	678	595	794	3
predisponentes	111	667	165	678	595	794	3
(Tabla	167	667	188	678	595	794	3
III).	190	667	200	678	595	794	3
DIAGNÓSTICO	57	698	127	710	595	794	3
La	65	719	74	730	595	794	3
historia	76	719	102	730	595	794	3
clínica	104	719	126	730	595	794	3
debe	129	719	146	730	595	794	3
incluir	149	719	170	730	595	794	3
información	172	719	214	730	595	794	3
sobre	216	719	236	730	595	794	3
factores	238	719	266	730	595	794	3
pre-	269	719	283	730	595	794	3
disponentes,	57	731	102	742	595	794	3
anamnesis	104	731	142	742	595	794	3
menstrual	144	731	179	742	595	794	3
y	182	731	186	742	595	794	3
sintomatológica	188	731	243	742	595	794	3
(12).	246	731	262	742	595	794	3
E.	478	40	485	52	595	794	3
Aguilar-Aguilar	486	40	539	52	595	794	3
Tabla	337	83	363	95	595	794	3
III.	365	83	377	95	595	794	3
Factores	380	83	427	95	595	794	3
predisponentes	430	83	512	95	595	794	3
de	339	95	352	107	595	794	3
endometriosis	356	95	430	107	595	794	3
(6,12,19,35,36)	434	95	511	107	595	794	3
Factores	333	116	370	127	595	794	3
individuales	326	128	377	139	595	794	3
y	327	140	332	151	595	794	3
familiares	334	140	376	151	595	794	3
Ciertas	395	111	417	121	595	794	3
variaciones	419	111	455	121	595	794	3
genéticas	457	111	488	121	595	794	3
Antecedentes	395	123	438	133	595	794	3
familiares	440	123	471	133	595	794	3
de	473	123	481	133	595	794	3
1.	483	123	490	133	595	794	3
er	490	123	494	129	595	794	3
grado	496	123	514	133	595	794	3
Etnia	395	135	411	145	595	794	3
blanca	413	135	434	145	595	794	3
Rango	395	147	415	157	595	794	3
etario	417	147	435	157	595	794	3
25-29	437	147	458	157	595	794	3
años	460	147	475	157	595	794	3
Factores	333	161	370	171	595	794	3
relacionados	324	173	379	183	595	794	3
con	339	185	355	195	595	794	3
la	357	185	365	195	595	794	3
menstruación	322	197	381	207	595	794	3
Menarquia	395	161	429	171	595	794	3
temprana	431	161	461	171	595	794	3
(<	463	161	471	171	595	794	3
12	473	161	482	171	595	794	3
años)	484	161	501	171	595	794	3
Ciclos	395	173	414	183	595	794	3
menstruales	416	173	455	183	595	794	3
irregulares	457	173	491	183	595	794	3
y	493	173	497	183	595	794	3
cortos	499	173	518	183	595	794	3
(<	395	185	402	195	595	794	3
27	404	185	413	195	595	794	3
días)	415	185	430	195	595	794	3
Menstruaciones	395	197	445	207	595	794	3
prolongadas	448	197	487	207	595	794	3
(≥	489	197	495	207	595	794	3
7	497	197	502	207	595	794	3
días)	504	197	519	207	595	794	3
Factores	333	211	370	222	595	794	3
Enfermedades	395	212	441	222	595	794	3
autoinmunes	443	212	484	222	595	794	3
(celiaquía,	486	212	518	222	595	794	3
fisiopatológicos	317	223	386	234	595	794	3
tiroiditis	395	224	420	234	595	794	3
autoinmune,	422	224	462	234	595	794	3
lupus	463	224	481	234	595	794	3
sistémico,	483	224	515	234	595	794	3
etc.)	517	224	530	234	595	794	3
Además,	320	263	351	274	595	794	3
puede	353	263	374	274	595	794	3
complementarse	376	263	435	274	595	794	3
con	436	263	449	274	595	794	3
otros	451	263	468	274	595	794	3
métodos	470	263	500	274	595	794	3
de	502	263	511	274	595	794	3
evalua-	513	263	539	274	595	794	3
ción	312	275	326	286	595	794	3
tanto	328	275	346	286	595	794	3
invasivos	348	275	379	286	595	794	3
como	381	275	400	286	595	794	3
no	402	275	411	286	595	794	3
invasivos	413	275	444	286	595	794	3
(8).	446	275	457	286	595	794	3
El	459	275	465	286	595	794	3
examen	467	275	495	286	595	794	3
rectovaginal	496	275	538	286	595	794	3
mostrará	312	287	343	298	595	794	3
un	346	287	355	298	595	794	3
útero	357	287	376	298	595	794	3
fijo	378	287	389	298	595	794	3
o	391	287	395	298	595	794	3
retrovertido,	398	287	441	298	595	794	3
movilidad	443	287	476	298	595	794	3
uterina	479	287	503	298	595	794	3
reducida,	506	287	539	298	595	794	3
masas	312	299	335	310	595	794	3
anexiales	337	299	370	310	595	794	3
y	373	299	376	310	595	794	3
nodularidad	379	299	420	310	595	794	3
uterosacra	422	299	460	310	595	794	3
(6).	462	299	474	310	595	794	3
TRATAMIENTO	312	334	383	346	595	794	3
Puede	320	359	343	370	595	794	3
incluir	345	359	367	370	595	794	3
control	369	359	393	370	595	794	3
sintomatológico	396	359	451	370	595	794	3
con	454	359	467	370	595	794	3
analgésicos	470	359	511	370	595	794	3
y	514	359	517	370	595	794	3
AINE,	520	359	539	370	595	794	3
tratamiento	312	371	353	382	595	794	3
hormonal	357	371	391	382	595	794	3
con	394	371	407	382	595	794	3
ACO	409	371	426	382	595	794	3
y	429	371	432	382	595	794	3
progestinas	435	371	478	382	595	794	3
y/o	481	371	492	382	595	794	3
cirugía	495	371	519	382	595	794	3
para	522	371	539	382	595	794	3
extirpar	312	383	338	394	595	794	3
zonas	341	383	361	394	595	794	3
afectadas.	364	383	401	394	595	794	3
Algunos	403	383	431	394	595	794	3
fármacos	434	383	467	394	595	794	3
repercuten	469	383	508	394	595	794	3
sobre	510	383	530	394	595	794	3
la	533	383	539	394	595	794	3
cantidad	312	395	342	406	595	794	3
de	344	395	353	406	595	794	3
estrógeno,	355	395	393	406	595	794	3
por	394	395	406	406	595	794	3
lo	408	395	414	406	595	794	3
que	416	395	430	406	595	794	3
el	432	395	438	406	595	794	3
médico	440	395	466	406	595	794	3
valorará	468	395	496	406	595	794	3
la	498	395	505	406	595	794	3
prescrip-	507	395	539	406	595	794	3
ción	312	407	326	418	595	794	3
de	328	407	337	418	595	794	3
suplementos	339	407	383	418	595	794	3
de	385	407	394	418	595	794	3
vitamina	396	407	425	418	595	794	3
D	427	407	433	418	595	794	3
y	435	407	438	418	595	794	3
calcio	440	407	460	418	595	794	3
en	462	407	471	418	595	794	3
pacientes	473	407	507	418	595	794	3
en	509	407	517	418	595	794	3
trata-	519	407	538	418	595	794	3
miento	312	419	336	430	595	794	3
por	338	419	350	430	595	794	3
más	352	419	367	430	595	794	3
de	369	419	378	430	595	794	3
seis	380	419	394	430	595	794	3
meses,	396	419	421	430	595	794	3
para	423	419	439	430	595	794	3
asegurar	441	419	472	430	595	794	3
la	474	419	480	430	595	794	3
salud	483	419	501	430	595	794	3
ósea	504	419	520	430	595	794	3
(13).	523	419	539	430	595	794	3
Los	312	431	324	442	595	794	3
efectos	327	431	353	442	595	794	3
secundarios	355	431	398	442	595	794	3
de	401	431	409	442	595	794	3
la	412	431	418	442	595	794	3
cirugía	421	431	444	442	595	794	3
son	447	431	460	442	595	794	3
numerosos	462	431	501	442	595	794	3
y	504	431	508	442	595	794	3
hay	510	431	523	442	595	794	3
alta	526	431	538	442	595	794	3
probabilidad	312	443	355	454	595	794	3
de	357	443	366	454	595	794	3
recurrencia	369	443	409	454	595	794	3
(8).	411	443	423	454	595	794	3
Ciertos	320	455	345	466	595	794	3
estudios	347	455	377	466	595	794	3
apuntan	379	455	407	466	595	794	3
a	410	455	414	466	595	794	3
la	416	455	422	466	595	794	3
alimentación	424	455	469	466	595	794	3
como	471	455	491	466	595	794	3
factor	493	455	513	466	595	794	3
modu-	515	455	539	466	595	794	3
lador,	312	467	331	478	595	794	3
aunque	334	467	360	478	595	794	3
se	363	467	371	478	595	794	3
recomienda	374	467	416	478	595	794	3
incrementar	419	467	462	478	595	794	3
la	465	467	471	478	595	794	3
investigación	474	467	520	478	595	794	3
para	523	467	539	478	595	794	3
comprender	312	479	354	490	595	794	3
su	357	479	365	490	595	794	3
influencia	368	479	402	490	595	794	3
(11,14).	404	479	433	490	595	794	3
Una	435	479	449	490	595	794	3
alimentación	451	479	496	490	595	794	3
saludable	499	479	532	490	595	794	3
y	535	479	539	490	595	794	3
equilibrada	312	491	350	502	595	794	3
podría	352	491	374	502	595	794	3
repercutir	376	491	409	502	595	794	3
favorablemente	411	491	465	502	595	794	3
en	467	491	476	502	595	794	3
la	478	491	484	502	595	794	3
sintomatología;	486	491	539	502	595	794	3
se	312	503	320	514	595	794	3
recomienda	322	503	364	514	595	794	3
evitar	366	503	385	514	595	794	3
alcohol,	387	503	415	514	595	794	3
alimentos	416	503	451	514	595	794	3
ricos	453	503	470	514	595	794	3
en	472	503	480	514	595	794	3
grasas	483	503	506	514	595	794	3
y	508	503	512	514	595	794	3
en	514	503	523	514	595	794	3
áci-	525	503	539	514	595	794	3
dos	312	515	324	526	595	794	3
grasos	326	515	350	526	595	794	3
(AG)	351	515	366	526	595	794	3
trans	368	515	386	526	595	794	3
y	388	515	391	526	595	794	3
carnes	393	515	417	526	595	794	3
rojas	419	515	435	526	595	794	3
(11).	437	515	454	526	595	794	3
Aunque	455	515	482	526	595	794	3
se	484	515	492	526	595	794	3
ha	494	515	502	526	595	794	3
planteado	504	515	538	526	595	794	3
que	312	527	325	538	595	794	3
el	327	527	333	538	595	794	3
consumo	335	527	367	538	595	794	3
de	369	527	378	538	595	794	3
cafeína	380	527	405	538	595	794	3
podría	407	527	429	538	595	794	3
asociarse	431	527	464	538	595	794	3
a	466	527	470	538	595	794	3
un	472	527	481	538	595	794	3
mayor	483	527	505	538	595	794	3
riesgo	507	527	528	538	595	794	3
de	530	527	539	538	595	794	3
endometriosis,	312	539	364	550	595	794	3
un	365	539	374	550	595	794	3
metaanálisis	377	539	421	550	595	794	3
llevado	423	539	447	550	595	794	3
a	450	539	454	550	595	794	3
cabo	456	539	473	550	595	794	3
en	475	539	484	550	595	794	3
2013	486	539	505	550	595	794	3
concluyó	508	539	539	550	595	794	3
que	312	551	325	562	595	794	3
no	327	551	336	562	595	794	3
existía	338	551	361	562	595	794	3
suficiente	363	551	397	562	595	794	3
evidencia	399	551	432	562	595	794	3
(15).	435	551	451	562	595	794	3
Para	320	563	337	574	595	794	3
evitar	340	563	359	574	595	794	3
la	362	563	368	574	595	794	3
endometriosis	371	563	422	574	595	794	3
se	425	563	433	574	595	794	3
recomienda	436	563	478	574	595	794	3
el	481	563	487	574	595	794	3
consumo	490	563	523	574	595	794	3
fre-	526	563	539	574	595	794	3
cuente	312	575	336	586	595	794	3
de	339	575	348	586	595	794	3
frutas,	350	575	374	586	595	794	3
verduras,	376	575	410	586	595	794	3
lácteos	412	575	437	586	595	794	3
y	440	575	444	586	595	794	3
alimentos	447	575	481	586	595	794	3
ricos	484	575	501	586	595	794	3
en	504	575	513	586	595	794	3
calcio,	516	575	539	586	595	794	3
vitamina	312	587	341	598	595	794	3
D	344	587	349	598	595	794	3
y	352	587	355	598	595	794	3
AG	357	587	368	598	595	794	3
ω3	370	586	382	599	595	794	3
(11).	384	587	401	598	595	794	3
Por	320	599	332	610	595	794	3
la	335	599	342	610	595	794	3
implicación	344	599	385	610	595	794	3
del	388	599	399	610	595	794	3
ácido	402	599	421	610	595	794	3
fólico,	424	599	446	610	595	794	3
vitamina	449	599	479	610	595	794	3
C	482	599	487	610	595	794	3
y	490	599	494	610	595	794	3
B	497	599	502	610	595	794	3
12	502	606	508	612	595	794	3
sobre	509	599	529	610	595	794	3
la	532	599	539	610	595	794	3
fertilidad	312	611	342	622	595	794	3
(16)	344	611	358	622	595	794	3
puede	360	611	382	622	595	794	3
ser	384	611	395	622	595	794	3
importante	397	611	435	622	595	794	3
valorar	437	611	460	622	595	794	3
su	462	611	471	622	595	794	3
efecto	473	611	494	622	595	794	3
en	496	611	505	622	595	794	3
endome-	507	611	539	622	595	794	3
triosis,	312	623	335	634	595	794	3
donde	337	623	359	634	595	794	3
existe	361	623	382	634	595	794	3
alta	384	623	397	634	595	794	3
prevalencia	399	623	439	634	595	794	3
de	442	623	451	634	595	794	3
esterilidad.	453	623	492	634	595	794	3
Algunos	320	635	348	646	595	794	3
expertos	350	635	380	646	595	794	3
han	382	635	395	646	595	794	3
planteado	397	635	431	646	595	794	3
que	433	635	446	646	595	794	3
el	448	635	454	646	595	794	3
gluten	456	635	477	646	595	794	3
puede	479	635	501	646	595	794	3
incremen-	503	635	538	646	595	794	3
tar	312	647	321	658	595	794	3
la	324	647	330	658	595	794	3
producción	333	647	373	658	595	794	3
de	376	647	385	658	595	794	3
citoquinas	388	647	425	658	595	794	3
proinflamatorias	427	647	486	658	595	794	3
y	488	647	492	658	595	794	3
empeorar	495	647	530	658	595	794	3
la	532	647	539	658	595	794	3
sintomatología,	312	659	365	670	595	794	3
por	367	659	379	670	595	794	3
lo	381	659	387	670	595	794	3
que	390	659	403	670	595	794	3
podrían	405	659	432	670	595	794	3
ser	434	659	445	670	595	794	3
útiles	447	659	466	670	595	794	3
las	468	659	478	670	595	794	3
dietas	481	659	502	670	595	794	3
sin	504	659	514	670	595	794	3
gluten	517	659	539	670	595	794	3
junto	312	671	329	682	595	794	3
a	332	671	336	682	595	794	3
la	339	671	345	682	595	794	3
terapia	348	671	372	682	595	794	3
farmacológica	375	671	425	682	595	794	3
(17,18).	428	671	457	682	595	794	3
No	459	671	469	682	595	794	3
obstante,	471	671	504	682	595	794	3
no	507	671	515	682	595	794	3
existe	518	671	539	682	595	794	3
suficiente	312	683	346	694	595	794	3
evidencia	348	683	381	694	595	794	3
para	383	683	399	694	595	794	3
afirmar	401	683	426	694	595	794	3
la	428	683	434	694	595	794	3
relación	437	683	464	694	595	794	3
real,	466	683	482	694	595	794	3
pues	484	683	501	694	595	794	3
existe	503	683	523	694	595	794	3
una	525	683	539	694	595	794	3
alta	312	695	325	706	595	794	3
prevalencia	328	695	370	706	595	794	3
de	373	695	382	706	595	794	3
celiaquía	385	695	417	706	595	794	3
en	420	695	429	706	595	794	3
el	432	695	438	706	595	794	3
colectivo	441	695	473	706	595	794	3
de	476	695	485	706	595	794	3
afectadas	488	695	524	706	595	794	3
por	527	695	539	706	595	794	3
endometriosis	312	707	361	718	595	794	3
(19).	364	707	380	718	595	794	3
Una	320	719	334	730	595	794	3
revisión	336	719	363	730	595	794	3
sistemática	365	719	405	730	595	794	3
de	408	719	416	730	595	794	3
2012	418	719	438	730	595	794	3
para	440	719	456	730	595	794	3
examinar	458	719	490	730	595	794	3
la	492	719	498	730	595	794	3
efectividad	501	719	539	730	595	794	3
y	312	731	316	742	595	794	3
la	317	731	324	742	595	794	3
seguridad	325	731	360	742	595	794	3
de	362	731	371	742	595	794	3
hierbas	373	731	398	742	595	794	3
medicinales	400	731	442	742	595	794	3
chinas	444	731	466	742	595	794	3
para	468	731	484	742	595	794	3
mitigar	486	731	510	742	595	794	3
el	512	731	518	742	595	794	3
dolor,	520	731	539	742	595	794	3
[	408	758	411	774	595	794	3
Nutr	411	763	425	773	595	794	3
Hosp	427	763	443	773	595	794	3
2020;37(N.º	445	763	484	773	595	794	3
Extra.	487	763	505	773	595	794	3
2):52-56	506	763	535	773	595	794	3
]	535	758	539	774	595	794	3
DESÓRDENES	57	40	106	52	595	794	4
MENSTRUALES:	109	40	166	52	595	794	4
LO	168	40	177	52	595	794	4
QUE	180	40	195	52	595	794	4
SABEMOS	197	40	234	52	595	794	4
DE	236	40	246	52	595	794	4
LA	248	40	258	52	595	794	4
TERAPIA	260	40	290	52	595	794	4
DIETÉTICA-NUTRICIONAL	292	40	382	52	595	794	4
fomentar	57	83	88	94	595	794	4
la	90	83	96	94	595	794	4
fertilidad	98	83	128	94	595	794	4
y	130	83	134	94	595	794	4
evitar	136	83	155	94	595	794	4
la	157	83	163	94	595	794	4
recurrencia	165	83	204	94	595	794	4
de	206	83	215	94	595	794	4
endometriosis	217	83	266	94	595	794	4
pos-	268	83	284	94	595	794	4
cirugía	57	95	81	106	595	794	4
en	83	95	92	106	595	794	4
158	95	95	109	106	595	794	4
mujeres	112	95	140	106	595	794	4
concluyó	143	95	174	106	595	794	4
que	177	95	190	106	595	794	4
podrían	193	95	220	106	595	794	4
ser	222	95	233	106	595	794	4
efectivas	236	95	267	106	595	794	4
tras	270	95	283	106	595	794	4
la	57	107	63	118	595	794	4
cirugía,	66	107	92	118	595	794	4
pero	94	107	110	118	595	794	4
se	113	107	121	118	595	794	4
requieren	124	107	158	118	595	794	4
más	161	107	176	118	595	794	4
ECA	179	107	194	118	595	794	4
ante	196	107	212	118	595	794	4
la	215	107	221	118	595	794	4
falta	224	107	239	118	595	794	4
de	242	107	250	118	595	794	4
robustez	253	107	284	118	595	794	4
de	57	119	65	130	595	794	4
los	68	119	78	130	595	794	4
existentes	80	119	116	130	595	794	4
(8).	118	119	130	130	595	794	4
SÍNDROME	57	154	112	166	595	794	4
PREMENSTRUAL	114	154	198	166	595	794	4
Conjunto	65	179	98	190	595	794	4
variable	102	179	131	190	595	794	4
de	135	179	144	190	595	794	4
síntomas	148	179	182	190	595	794	4
físicos	185	179	209	190	595	794	4
y	213	179	216	190	595	794	4
psicológicos	220	179	266	190	595	794	4
que	270	179	284	190	595	794	4
aparecen	57	191	90	202	595	794	4
en	92	191	101	202	595	794	4
la	104	191	110	202	595	794	4
fase	113	191	128	202	595	794	4
lútea	130	191	148	202	595	794	4
y	151	191	154	202	595	794	4
suelen	157	191	180	202	595	794	4
cesar	183	191	202	202	595	794	4
al	205	191	211	202	595	794	4
comenzar	214	191	249	202	595	794	4
la	251	191	258	202	595	794	4
mens-	260	191	283	202	595	794	4
truación	57	203	85	214	595	794	4
(20),	88	203	105	214	595	794	4
excepto	107	203	134	214	595	794	4
en	137	203	146	214	595	794	4
perimenopáusicas,	148	203	215	214	595	794	4
que	218	203	231	214	595	794	4
mantienen	234	203	271	214	595	794	4
los	274	203	284	214	595	794	4
síntomas	57	215	89	226	595	794	4
después	91	215	121	226	595	794	4
(21).	123	215	139	226	595	794	4
Su	65	227	75	238	595	794	4
prevalencia	78	227	119	238	595	794	4
se	122	227	130	238	595	794	4
estima	133	227	157	238	595	794	4
en	160	227	169	238	595	794	4
el	172	227	178	238	595	794	4
20-50	181	227	204	238	595	794	4
%	207	227	215	238	595	794	4
de	218	227	226	238	595	794	4
las	229	227	240	238	595	794	4
mujeres	243	227	272	238	595	794	4
en	275	227	284	238	595	794	4
edad	57	239	74	250	595	794	4
fértil	76	239	92	250	595	794	4
(21).	94	239	111	250	595	794	4
La	65	251	74	262	595	794	4
sintomatología	76	251	127	262	595	794	4
es	129	251	137	262	595	794	4
inespecífica	139	251	181	262	595	794	4
y	183	251	187	262	595	794	4
muy	189	251	204	262	595	794	4
variable	206	251	233	262	595	794	4
entre	235	251	253	262	595	794	4
mujeres	255	251	284	262	595	794	4
y	57	263	60	274	595	794	4
ciclos	63	263	82	274	595	794	4
menstruales,	85	263	130	274	595	794	4
destacando	132	263	173	274	595	794	4
la	175	263	181	274	595	794	4
ansiedad,	183	263	217	274	595	794	4
calambres,	219	263	258	274	595	794	4
depre-	260	263	283	274	595	794	4
sión,	57	275	74	286	595	794	4
dolor	76	275	93	286	595	794	4
y	96	275	99	286	595	794	4
sensibilidad	102	275	143	286	595	794	4
mamaria,	146	275	179	286	595	794	4
fatiga,	181	275	203	286	595	794	4
malestar	206	275	236	286	595	794	4
general	239	275	265	286	595	794	4
(20),	267	275	284	286	595	794	4
cambios	57	287	87	298	595	794	4
de	89	287	98	298	595	794	4
ánimo,	101	287	125	298	595	794	4
retención	128	287	161	298	595	794	4
de	163	287	172	298	595	794	4
líquidos	175	287	202	298	595	794	4
(9),	205	287	217	298	595	794	4
aumento	219	287	250	298	595	794	4
de	253	287	262	298	595	794	4
peso,	265	287	284	298	595	794	4
irritabilidad,	57	299	98	310	595	794	4
agitación,	100	299	135	310	595	794	4
problemas	137	299	174	310	595	794	4
de	176	299	185	310	595	794	4
concentración,	188	299	240	310	595	794	4
meteorismo	242	299	283	310	595	794	4
y	57	311	60	322	595	794	4
trastornos	63	311	98	322	595	794	4
del	101	311	111	322	595	794	4
sueño	114	311	135	322	595	794	4
(21).	137	311	154	322	595	794	4
Su	65	323	75	334	595	794	4
etiología	78	323	108	334	595	794	4
es	111	323	119	334	595	794	4
desconocida	122	323	168	334	595	794	4
y	171	323	175	334	595	794	4
parece	178	323	203	334	595	794	4
ser	206	323	217	334	595	794	4
compleja:	220	323	255	334	595	794	4
predis-	258	323	284	334	595	794	4
posición	57	335	86	346	595	794	4
genética;	89	335	122	346	595	794	4
concentraciones	125	335	184	346	595	794	4
bajas	187	335	206	346	595	794	4
de	209	335	218	346	595	794	4
calcio,	221	335	244	346	595	794	4
magnesio,	247	335	284	346	595	794	4
vitamina	57	347	86	358	595	794	4
D	88	347	94	358	595	794	4
y	96	347	100	358	595	794	4
B	102	347	107	358	595	794	4
6	107	354	110	361	595	794	4
;	110	347	112	358	595	794	4
desequilibrio	114	347	159	358	595	794	4
hormonal	161	347	194	358	595	794	4
relacionado	196	347	237	358	595	794	4
con	239	347	252	358	595	794	4
estróge-	254	347	283	358	595	794	4
nos,	57	359	72	370	595	794	4
progesterona	74	359	121	370	595	794	4
y/o	124	359	135	370	595	794	4
aldosterona;	137	359	181	370	595	794	4
y	184	359	188	370	595	794	4
alteraciones	190	359	233	370	595	794	4
en	236	359	245	370	595	794	4
la	248	359	254	370	595	794	4
síntesis	256	359	283	370	595	794	4
de	57	371	65	382	595	794	4
neurotransmisores,	68	371	136	382	595	794	4
como	138	371	157	382	595	794	4
serotonina	160	371	197	382	595	794	4
(20,21).	199	371	227	382	595	794	4
Las	229	371	242	382	595	794	4
mujeres	244	371	272	382	595	794	4
en	275	371	283	382	595	794	4
tratamiento	57	383	98	394	595	794	4
con	100	383	113	394	595	794	4
ACO	116	383	132	394	595	794	4
muestran	134	383	168	394	595	794	4
más	171	383	186	394	595	794	4
riesgo	189	383	211	394	595	794	4
de	213	383	222	394	595	794	4
presentar	225	383	259	394	595	794	4
déficit	262	383	284	394	595	794	4
nutricional	57	395	93	406	595	794	4
de	96	395	104	406	595	794	4
ácido	107	395	126	406	595	794	4
fólico	128	395	147	406	595	794	4
y	149	395	153	406	595	794	4
vitamina	155	395	185	406	595	794	4
B	187	395	192	406	595	794	4
6	192	402	195	409	595	794	4
(9).	196	395	208	406	595	794	4
El	65	407	72	418	595	794	4
3-8	74	407	87	418	595	794	4
%	90	407	97	418	595	794	4
de	100	407	109	418	595	794	4
las	112	407	122	418	595	794	4
mujeres	124	407	153	418	595	794	4
que	156	407	169	418	595	794	4
sufren	172	407	194	418	595	794	4
SPM	197	407	213	418	595	794	4
pueden	216	407	243	418	595	794	4
desarrollar	245	407	283	418	595	794	4
un	57	419	66	430	595	794	4
trastorno	68	419	101	430	595	794	4
psiquiátrico	103	419	145	430	595	794	4
transitorio	148	419	184	430	595	794	4
de	186	419	195	430	595	794	4
naturaleza	198	419	235	430	595	794	4
depresiva:	238	419	275	430	595	794	4
el	277	419	284	430	595	794	4
trastorno	57	431	88	442	595	794	4
disfórico	90	431	120	442	595	794	4
premenstrual,	122	431	171	442	595	794	4
que	173	431	186	442	595	794	4
genera	188	431	213	442	595	794	4
problemas	215	431	252	442	595	794	4
compor-	254	431	283	442	595	794	4
tamentales,	57	443	98	454	595	794	4
incapacidad	100	443	142	454	595	794	4
física	145	443	163	454	595	794	4
y	165	443	169	454	595	794	4
psíquica	172	443	201	454	595	794	4
de	203	443	212	454	595	794	4
importancia	214	443	256	454	595	794	4
(22).	258	443	275	454	595	794	4
DIAGNÓSTICO	57	478	127	490	595	794	4
Se	65	503	74	514	595	794	4
basa	76	503	93	514	595	794	4
exclusivamente	95	503	150	514	595	794	4
en	152	503	160	514	595	794	4
síntomas	163	503	194	514	595	794	4
psicológicos	197	503	240	514	595	794	4
y	242	503	246	514	595	794	4
somáticos	248	503	283	514	595	794	4
autorreferidos	57	515	106	526	595	794	4
(21).	108	515	125	526	595	794	4
TRATAMIENTO	57	550	128	562	595	794	4
No	65	575	75	586	595	794	4
está	77	575	92	586	595	794	4
establecida	94	575	134	586	595	794	4
una	136	575	150	586	595	794	4
única	152	575	171	586	595	794	4
forma	173	575	194	586	595	794	4
de	196	575	205	586	595	794	4
tratar	207	575	226	586	595	794	4
el	228	575	234	586	595	794	4
SPM,	236	575	255	586	595	794	4
aunque	257	575	283	586	595	794	4
ciertos	57	587	80	598	595	794	4
autores	82	587	108	598	595	794	4
recomiendan	110	587	155	598	595	794	4
una	157	587	170	598	595	794	4
correcta	172	587	201	598	595	794	4
higiene	203	587	228	598	595	794	4
del	230	587	241	598	595	794	4
sueño,	243	587	266	598	595	794	4
ejer-	268	587	283	598	595	794	4
cicio	57	599	73	610	595	794	4
físico,	75	599	96	610	595	794	4
técnicas	98	599	127	610	595	794	4
de	130	599	138	610	595	794	4
relajación	141	599	175	610	595	794	4
y	177	599	181	610	595	794	4
alimentación	183	599	228	610	595	794	4
saludable	230	599	264	610	595	794	4
(21).	266	599	283	610	595	794	4
Durante	65	611	94	622	595	794	4
la	97	611	103	622	595	794	4
fase	106	611	121	622	595	794	4
lútea,	124	611	144	622	595	794	4
los	147	611	157	622	595	794	4
niveles	160	611	185	622	595	794	4
séricos	188	611	214	622	595	794	4
de	216	611	225	622	595	794	4
calcio	228	611	249	622	595	794	4
y	252	611	256	622	595	794	4
vitami-	259	611	284	622	595	794	4
na	57	623	65	634	595	794	4
D	68	623	73	634	595	794	4
son	75	623	88	634	595	794	4
bajos,	90	623	112	634	595	794	4
lo	114	623	120	634	595	794	4
que	122	623	135	634	595	794	4
repercute	138	623	171	634	595	794	4
en	174	623	182	634	595	794	4
la	185	623	191	634	595	794	4
aparición	193	623	225	634	595	794	4
de	228	623	236	634	595	794	4
síntomas	239	623	271	634	595	794	4
del	273	623	283	634	595	794	4
SPM.	57	635	76	646	595	794	4
Incorporar	78	635	113	646	595	794	4
estos	116	635	135	646	595	794	4
micronutrientes	137	635	192	646	595	794	4
por	194	635	206	646	595	794	4
fuentes	208	635	234	646	595	794	4
dietéticas	237	635	270	646	595	794	4
y/o	273	635	283	646	595	794	4
suplementos	57	647	102	658	595	794	4
puede	105	647	127	658	595	794	4
ayudar	130	647	154	658	595	794	4
a	157	647	161	658	595	794	4
mitigar	164	647	189	658	595	794	4
la	191	647	198	658	595	794	4
sintomatología	200	647	252	658	595	794	4
(23,24).	255	647	284	658	595	794	4
El	57	659	63	670	595	794	4
papel	65	659	85	670	595	794	4
del	87	659	98	670	595	794	4
magnesio	100	659	134	670	595	794	4
sérico	137	659	158	670	595	794	4
es	160	659	168	670	595	794	4
algo	171	659	185	670	595	794	4
más	188	659	203	670	595	794	4
controvertido	205	659	251	670	595	794	4
(25,26).	254	659	282	670	595	794	4
En	65	671	74	682	595	794	4
la	77	671	83	682	595	794	4
alimentación	86	671	130	682	595	794	4
deberían	133	671	164	682	595	794	4
predominar	167	671	207	682	595	794	4
fuentes	210	671	236	682	595	794	4
dietéticas	238	671	272	682	595	794	4
de	275	671	284	682	595	794	4
AGPI	57	683	74	694	595	794	4
ω3,	76	683	90	695	595	794	4
fitoestrógenos,	93	683	145	694	595	794	4
flavonoides,	147	683	189	694	595	794	4
alimentos	191	683	225	694	595	794	4
diuréticos,	228	683	264	694	595	794	4
ricos	267	683	283	694	595	794	4
en	57	695	65	706	595	794	4
magnesio	68	695	103	706	595	794	4
(9),	106	695	118	706	595	794	4
calcio	121	695	141	706	595	794	4
y	144	695	148	706	595	794	4
vitamina	151	695	181	706	595	794	4
D	184	695	189	706	595	794	4
(21).	192	695	209	706	595	794	4
Son	212	695	225	706	595	794	4
recomendables	228	695	283	706	595	794	4
cereales	57	707	86	718	595	794	4
integrales,	88	707	124	718	595	794	4
frutas	126	707	146	718	595	794	4
y	148	707	152	718	595	794	4
verduras,	154	707	186	718	595	794	4
lácteos	188	707	213	718	595	794	4
desnatados,	215	707	257	718	595	794	4
legum-	259	707	284	718	595	794	4
bres,	57	719	74	730	595	794	4
proteínas	77	719	109	730	595	794	4
magras	112	719	138	730	595	794	4
o	141	719	145	730	595	794	4
bajas	148	719	167	730	595	794	4
en	169	719	178	730	595	794	4
grasas	181	719	204	730	595	794	4
y	207	719	210	730	595	794	4
bebidas	213	719	241	730	595	794	4
de	243	719	252	730	595	794	4
soja,	255	719	271	730	595	794	4
así	274	719	284	730	595	794	4
como	57	731	76	742	595	794	4
fraccionar	79	731	114	742	595	794	4
la	116	731	122	742	595	794	4
ingesta	125	731	150	742	595	794	4
en	153	731	161	742	595	794	4
varias	164	731	184	742	595	794	4
tomas	187	731	208	742	595	794	4
al	211	731	217	742	595	794	4
día	219	731	230	742	595	794	4
(20).	232	731	249	742	595	794	4
[	57	758	60	774	595	794	4
Nutr	60	763	74	773	595	794	4
Hosp	76	763	92	773	595	794	4
2020;37(N.º	94	763	133	773	595	794	4
Extra.	136	763	154	773	595	794	4
2):52-56	155	763	184	773	595	794	4
]	184	758	188	774	595	794	4
55	529	40	539	52	595	794	4
Aunque	320	83	347	94	595	794	4
no	350	83	359	94	595	794	4
existe	361	83	381	94	595	794	4
una	384	83	397	94	595	794	4
evidencia	400	83	433	94	595	794	4
científica	435	83	467	94	595	794	4
sólida,	469	83	492	94	595	794	4
los	494	83	504	94	595	794	4
síntomas	507	83	539	94	595	794	4
podrían	312	95	338	106	595	794	4
empeorar	341	95	374	106	595	794	4
con	377	95	389	106	595	794	4
las	392	95	402	106	595	794	4
bebidas	404	95	432	106	595	794	4
estimulantes	434	95	479	106	595	794	4
(9)	481	95	490	106	595	794	4
y	492	95	496	106	595	794	4
dietas	498	95	520	106	595	794	4
ricas	522	95	539	106	595	794	4
en	312	107	320	118	595	794	4
hidratos	322	107	351	118	595	794	4
de	353	107	361	118	595	794	4
carbono	363	107	392	118	595	794	4
refinados,	394	107	428	118	595	794	4
productos	430	107	465	118	595	794	4
ultraprocesados	467	107	522	118	595	794	4
(21)	524	107	538	118	595	794	4
y	312	119	316	130	595	794	4
con	318	119	331	130	595	794	4
alto	333	119	346	130	595	794	4
contenido	348	119	383	130	595	794	4
en	385	119	394	130	595	794	4
sodio	396	119	415	130	595	794	4
(20).	417	119	434	130	595	794	4
Un	320	131	330	142	595	794	4
metaanálisis	333	131	378	142	595	794	4
de	381	131	390	142	595	794	4
2018	393	131	412	142	595	794	4
sugiere	415	131	442	142	595	794	4
una	445	131	458	142	595	794	4
asociación	461	131	499	142	595	794	4
moderada	502	131	539	142	595	794	4
entre	312	143	330	154	595	794	4
alcohol	332	143	357	154	595	794	4
y	359	143	363	154	595	794	4
SPM,	365	143	384	154	595	794	4
y	385	143	389	154	595	794	4
anima	391	143	413	154	595	794	4
a	415	143	419	154	595	794	4
realizar	421	143	447	154	595	794	4
más	449	143	464	154	595	794	4
estudios	466	143	495	154	595	794	4
para	497	143	513	154	595	794	4
valorar	515	143	539	154	595	794	4
si	312	155	318	166	595	794	4
existe	321	155	342	166	595	794	4
un	345	155	354	166	595	794	4
umbral	357	155	382	166	595	794	4
por	385	155	397	166	595	794	4
debajo	400	155	424	166	595	794	4
del	427	155	438	166	595	794	4
cual	441	155	456	166	595	794	4
desaparece	458	155	501	166	595	794	4
su	504	155	512	166	595	794	4
acción	515	155	539	166	595	794	4
perniciosa	312	167	348	178	595	794	4
(27).	351	167	367	178	595	794	4
No	370	167	379	178	595	794	4
obstante,	382	167	415	178	595	794	4
su	417	167	426	178	595	794	4
efecto	428	167	450	178	595	794	4
deletéreo	453	167	486	178	595	794	4
sobre	488	167	508	178	595	794	4
la	511	167	517	178	595	794	4
salud	519	167	538	178	595	794	4
general	312	179	338	190	595	794	4
hace	340	179	358	190	595	794	4
que	360	179	373	190	595	794	4
se	375	179	384	190	595	794	4
desaconseje	386	179	430	190	595	794	4
su	432	179	441	190	595	794	4
consumo.	443	179	478	190	595	794	4
Los	320	191	333	202	595	794	4
suplementos	335	191	379	202	595	794	4
con	381	191	393	202	595	794	4
vitamina	395	191	425	202	595	794	4
B	427	191	432	202	595	794	4
6	432	198	434	205	595	794	4
y	436	191	440	202	595	794	4
E	442	191	446	202	595	794	4
y	448	191	452	202	595	794	4
el	454	191	460	202	595	794	4
extracto	462	191	490	202	595	794	4
de	492	191	500	202	595	794	4
sauzgatillo	502	191	538	202	595	794	4
podrían	312	203	338	214	595	794	4
ser	340	203	350	214	595	794	4
de	352	203	361	214	595	794	4
ayuda	363	203	384	214	595	794	4
(21),	385	203	402	214	595	794	4
aunque	403	203	429	214	595	794	4
se	431	203	439	214	595	794	4
recomienda	441	203	482	214	595	794	4
realizar	483	203	508	214	595	794	4
ensayos	510	203	539	214	595	794	4
robustos	312	215	342	226	595	794	4
para	345	215	360	226	595	794	4
evaluar	363	215	388	226	595	794	4
su	391	215	399	226	595	794	4
eficacia	401	215	428	226	595	794	4
real	431	215	444	226	595	794	4
(28,29).	446	215	475	226	595	794	4
El	320	227	327	238	595	794	4
aceite	328	227	349	238	595	794	4
de	351	227	360	238	595	794	4
onagra	362	227	386	238	595	794	4
suele	388	227	406	238	595	794	4
pautarse	408	227	439	238	595	794	4
por	441	227	452	238	595	794	4
los	454	227	464	238	595	794	4
efectos	466	227	491	238	595	794	4
beneficiosos,	493	227	539	238	595	794	4
atribuibles	312	239	348	250	595	794	4
a	349	239	354	250	595	794	4
sus	356	239	368	250	595	794	4
AG	369	239	380	250	595	794	4
esenciales	381	239	418	250	595	794	4
ω6,	420	239	434	251	595	794	4
sobre	435	239	455	250	595	794	4
el	457	239	463	250	595	794	4
SPM.	464	239	483	250	595	794	4
Recientes	485	239	519	250	595	794	4
estu-	520	239	538	250	595	794	4
dios	312	251	326	262	595	794	4
recomiendan	329	251	375	262	595	794	4
regularmente	420	251	467	262	595	794	4
durante	470	251	497	262	595	794	4
4-6	500	251	513	262	595	794	4
meses	515	251	539	262	595	794	4
para	312	263	328	274	595	794	4
notar	330	263	348	274	595	794	4
mejoría	351	263	377	274	595	794	4
(30).	379	263	395	274	595	794	4
El	320	275	327	286	595	794	4
tratamiento	329	275	369	286	595	794	4
farmacológico	372	275	421	286	595	794	4
suele	424	275	442	286	595	794	4
prescribirse	445	275	486	286	595	794	4
para	489	275	504	286	595	794	4
la	507	275	513	286	595	794	4
supre-	515	275	539	286	595	794	4
sión	312	287	327	298	595	794	4
de	330	287	339	298	595	794	4
la	342	287	348	298	595	794	4
ovulación	351	287	385	298	595	794	4
(31)	388	287	403	298	595	794	4
o	406	287	410	298	595	794	4
tratar	413	287	433	298	595	794	4
ciertos	436	287	460	298	595	794	4
aspectos	463	287	496	298	595	794	4
de	499	287	508	298	595	794	4
manera	511	287	539	298	595	794	4
independiente,	312	299	364	310	595	794	4
como	367	299	386	310	595	794	4
la	389	299	395	310	595	794	4
dismenorrea,	398	299	444	310	595	794	4
los	447	299	457	310	595	794	4
síntomas	459	299	491	310	595	794	4
emocionales	494	299	538	310	595	794	4
o	312	311	316	322	595	794	4
la	319	311	325	322	595	794	4
retención	328	311	360	322	595	794	4
de	363	311	372	322	595	794	4
líquidos	374	311	401	322	595	794	4
(21).	404	311	421	322	595	794	4
La	423	311	431	322	595	794	4
ooforectomía	434	311	480	322	595	794	4
bilateral	483	311	511	322	595	794	4
solo	513	311	528	322	595	794	4
se	530	311	539	322	595	794	4
realiza	312	323	335	334	595	794	4
en	337	323	346	334	595	794	4
gravedad	348	323	381	334	595	794	4
extrema	383	323	412	334	595	794	4
(21).	414	323	430	334	595	794	4
Se	320	335	329	346	595	794	4
ha	332	335	340	346	595	794	4
evaluado	343	335	374	346	595	794	4
el	377	335	383	346	595	794	4
posible	385	335	410	346	595	794	4
efecto	412	335	434	346	595	794	4
beneficioso	436	335	476	346	595	794	4
de	479	335	487	346	595	794	4
terapias	490	335	518	346	595	794	4
alter-	520	335	539	346	595	794	4
nativas,	312	347	339	358	595	794	4
aunque	340	347	367	358	595	794	4
se	369	347	377	358	595	794	4
recomienda	379	347	420	358	595	794	4
realizar	422	347	447	358	595	794	4
más	449	347	464	358	595	794	4
estudios	466	347	495	358	595	794	4
con	497	347	510	358	595	794	4
diseños	512	347	539	358	595	794	4
rigurosos	312	359	344	370	595	794	4
(32-34).	347	359	376	370	595	794	4
BIBLIOGRAFÍA	312	394	383	406	595	794	4
1.	316	418	322	427	595	794	4
Hampson	326	418	353	427	595	794	4
E.	355	418	360	427	595	794	4
A	361	418	365	427	595	794	4
brief	367	418	380	427	595	794	4
guide	382	418	397	427	595	794	4
to	399	418	405	427	595	794	4
the	407	418	416	427	595	794	4
menstrual	417	418	446	427	595	794	4
cycle	448	418	462	427	595	794	4
and	464	418	474	427	595	794	4
oral	476	418	487	427	595	794	4
contraceptive	489	418	527	427	595	794	4
use	528	418	539	427	595	794	4
for	326	427	333	436	595	794	4
researchers	335	427	368	436	595	794	4
in	370	427	375	436	595	794	4
behavioral	376	427	405	436	595	794	4
endocrinology.	406	427	447	436	595	794	4
Horm	448	427	463	436	595	794	4
Behav	465	427	482	436	595	794	4
2020;119:104655.	484	427	539	436	595	794	4
2.	316	436	322	445	595	794	4
McNeil	326	436	345	445	595	794	4
J,	348	436	353	445	595	794	4
Doucet	355	436	375	445	595	794	4
É.	377	436	382	445	595	794	4
Possible	384	436	408	445	595	794	4
factors	410	436	429	445	595	794	4
for	431	436	439	445	595	794	4
altered	441	436	461	445	595	794	4
energy	463	436	482	445	595	794	4
balance	484	436	507	445	595	794	4
across	509	436	527	445	595	794	4
the	529	436	538	445	595	794	4
menstrual	326	445	354	454	595	794	4
cycle:	355	445	372	454	595	794	4
a	373	445	376	454	595	794	4
closer	378	445	395	454	595	794	4
look	396	445	408	454	595	794	4
at	409	445	414	454	595	794	4
the	416	445	425	454	595	794	4
severity	426	445	448	454	595	794	4
of	449	445	454	454	595	794	4
PMS,	456	445	471	454	595	794	4
reward	472	445	492	454	595	794	4
driven	493	445	510	454	595	794	4
behaviors	512	445	539	454	595	794	4
and	326	454	336	463	595	794	4
leptin	338	454	354	463	595	794	4
variations.	356	454	385	463	595	794	4
Eur	386	454	396	463	595	794	4
J	397	454	401	463	595	794	4
Obstet	403	454	421	463	595	794	4
Gynecol	423	454	445	463	595	794	4
Reprod	447	454	467	463	595	794	4
Biol	469	454	480	463	595	794	4
2012;163(1):5-10.	482	454	536	463	595	794	4
3.	316	463	322	472	595	794	4
Tucci	326	463	341	472	595	794	4
SA,	343	463	353	472	595	794	4
Murphy	356	463	378	472	595	794	4
LE,	380	463	389	472	595	794	4
Boyland	391	463	414	472	595	794	4
EJ,	417	463	426	472	595	794	4
Halford	428	463	449	472	595	794	4
JC.	451	463	461	472	595	794	4
Influence	463	463	489	472	595	794	4
of	492	463	497	472	595	794	4
premenstrual	500	463	538	472	595	794	4
syndrome	326	472	354	481	595	794	4
and	356	472	366	481	595	794	4
oral	368	472	379	481	595	794	4
contraceptive	380	472	418	481	595	794	4
effects	420	472	439	481	595	794	4
on	441	472	448	481	595	794	4
food	450	472	462	481	595	794	4
choice	464	472	482	481	595	794	4
during	484	472	502	481	595	794	4
the	504	472	513	481	595	794	4
follicular	515	472	539	481	595	794	4
and	326	481	336	490	595	794	4
luteal	338	481	354	490	595	794	4
phase	355	481	372	490	595	794	4
of	374	481	379	490	595	794	4
the	381	481	390	490	595	794	4
menstrual	392	481	420	490	595	794	4
cycle.	422	481	438	490	595	794	4
Endocrinol	440	481	469	490	595	794	4
Nutr	471	481	483	490	595	794	4
2009;56(4):170-5.	485	481	539	490	595	794	4
4.	316	490	322	499	595	794	4
Pattanittum	326	490	358	499	595	794	4
P,	360	490	365	499	595	794	4
Kunyanone	366	490	397	499	595	794	4
N,	399	490	405	499	595	794	4
Brown	407	490	424	499	595	794	4
J,	426	490	431	499	595	794	4
Sangkomkamhang	433	490	485	499	595	794	4
US,	487	490	497	499	595	794	4
Barnes	498	490	518	499	595	794	4
J,	519	490	525	499	595	794	4
Sey-	526	490	539	499	595	794	4
foddin	326	499	343	508	595	794	4
V,	345	499	350	508	595	794	4
et	351	499	357	508	595	794	4
al.	359	499	365	508	595	794	4
Dietary	367	499	387	508	595	794	4
supplements	389	499	425	508	595	794	4
for	427	499	434	508	595	794	4
dysmenorrhoea.	436	499	482	508	595	794	4
Cochrane	483	499	510	508	595	794	4
Database	512	499	539	508	595	794	4
Syst	326	508	338	517	595	794	4
Rev	340	508	350	517	595	794	4
2016;3:CD002124	352	508	407	517	595	794	4
(3).	408	508	418	517	595	794	4
Citado	419	508	437	517	595	794	4
7	439	508	443	517	595	794	4
de	445	508	452	517	595	794	4
diciembre	454	508	482	517	595	794	4
de	484	508	491	517	595	794	4
2019.	493	508	510	517	595	794	4
5.	316	517	322	526	595	794	4
Pinkerton	326	517	353	526	595	794	4
JV.	355	517	363	526	595	794	4
Dismenorrea	365	517	402	526	595	794	4
Manual	404	517	425	526	595	794	4
MSD	427	517	441	526	595	794	4
versión	443	517	464	526	595	794	4
para	466	517	479	526	595	794	4
profesionales.	481	517	521	526	595	794	4
MSD;	523	517	538	526	595	794	4
2017.	326	526	344	535	595	794	4
Citado	345	526	364	535	595	794	4
7	366	526	370	535	595	794	4
de	372	526	379	535	595	794	4
diciembre	381	526	410	535	595	794	4
de	412	526	419	535	595	794	4
2019.	421	526	439	535	595	794	4
Disponible	441	526	470	535	595	794	4
en:	473	526	482	535	595	794	4
www.msdmanuals.	484	526	538	535	595	794	4
com/es-es/professional/ginecolog%C3%ADa-y-obstetricia/anomal%C3%A-	326	535	538	544	595	794	4
Das-menstruales/dismenorrea	326	544	412	553	595	794	4
6.	316	553	322	562	595	794	4
Osayande	326	553	353	562	595	794	4
AS,	355	553	364	562	595	794	4
Mehulic	366	553	387	562	595	794	4
S.	389	553	395	562	595	794	4
Diagnosis	396	553	423	562	595	794	4
and	424	553	435	562	595	794	4
initial	436	553	451	562	595	794	4
management	452	553	489	562	595	794	4
of	490	553	496	562	595	794	4
dysmenorrhea.	497	553	539	562	595	794	4
AFP	326	562	337	571	595	794	4
2014;89(5):341-6.	339	562	393	571	595	794	4
7.	316	571	322	580	595	794	4
Sharghi	326	571	348	580	595	794	4
M,	350	571	357	580	595	794	4
Mansurkhani	359	571	395	580	595	794	4
SM,	397	571	408	580	595	794	4
Larky	410	571	425	580	595	794	4
DA,	427	571	437	580	595	794	4
Kooti	439	571	453	580	595	794	4
W,	455	571	462	580	595	794	4
Niksefat	463	571	486	580	595	794	4
M,	488	571	495	580	595	794	4
Firoozbakht	497	571	530	580	595	794	4
M,	531	571	539	580	595	794	4
et	326	580	331	589	595	794	4
al.	333	580	340	589	595	794	4
An	342	580	349	589	595	794	4
update	351	580	371	589	595	794	4
and	373	580	383	589	595	794	4
systematic	385	580	415	589	595	794	4
review	417	580	435	589	595	794	4
on	437	580	444	589	595	794	4
the	446	580	455	589	595	794	4
treatment	457	580	485	589	595	794	4
of	487	580	492	589	595	794	4
primary	494	580	515	589	595	794	4
dysme-	517	580	539	589	595	794	4
norrhea.	326	589	350	598	595	794	4
JBRA	351	589	367	598	595	794	4
Assist	368	589	385	598	595	794	4
Reprod	387	589	407	598	595	794	4
2019;23(1):51-7.	409	589	459	598	595	794	4
8.	316	598	322	607	595	794	4
Flower	326	598	345	607	595	794	4
A,	347	598	353	607	595	794	4
Liu	355	598	364	607	595	794	4
JP,	367	598	375	607	595	794	4
Chen	377	598	392	607	595	794	4
S,	394	598	400	607	595	794	4
Lewith	402	598	421	607	595	794	4
G,	424	598	430	607	595	794	4
Little	432	598	446	607	595	794	4
P.	449	598	454	607	595	794	4
Chinese	456	598	479	607	595	794	4
herbal	481	598	500	607	595	794	4
medicine	502	598	528	607	595	794	4
for	531	598	539	607	595	794	4
endometriosis.	326	607	367	616	595	794	4
Cochrane	369	607	396	616	595	794	4
Database	398	607	424	616	595	794	4
Syst	426	607	438	616	595	794	4
Rev	439	607	450	616	595	794	4
2007;(2).	451	607	478	616	595	794	4
Citado	479	607	497	616	595	794	4
26	499	607	507	616	595	794	4
de	509	607	516	616	595	794	4
diciem-	517	607	539	616	595	794	4
bre	326	616	335	625	595	794	4
de	337	616	344	625	595	794	4
2019.	346	616	363	625	595	794	4
9.	316	625	322	634	595	794	4
Quintas	326	625	347	634	595	794	4
Herrero	349	625	370	634	595	794	4
ME,	371	625	382	634	595	794	4
Requejo	383	625	406	634	595	794	4
Marcos	407	625	428	634	595	794	4
AM.	429	625	441	634	595	794	4
Nutrición	442	625	467	634	595	794	4
de	468	625	475	634	595	794	4
la	477	625	482	634	595	794	4
mujer	483	625	499	634	595	794	4
en	501	625	508	634	595	794	4
edad	509	625	523	634	595	794	4
fértil.	525	625	539	634	595	794	4
En:	326	634	335	643	595	794	4
Nutriguía	337	634	363	643	595	794	4
Manual	366	634	387	643	595	794	4
de	389	634	396	643	595	794	4
nutrición	399	634	424	643	595	794	4
clínica.	426	634	447	643	595	794	4
2	449	634	452	643	595	794	4
a	453	634	455	639	595	794	4
ed.	457	634	466	643	595	794	4
Madrid:	468	634	490	643	595	794	4
Editorial	492	634	515	643	595	794	4
Médica	518	634	539	643	595	794	4
Panamericana;	326	643	368	652	595	794	4
2015.	370	643	388	652	595	794	4
pp.	389	643	398	652	595	794	4
89-95.	400	643	420	652	595	794	4
10.	312	652	322	661	595	794	4
Sociedad	326	652	354	661	595	794	4
Española	357	652	384	661	595	794	4
de	388	652	395	661	595	794	4
Medicina	398	652	426	661	595	794	4
Interna	429	652	450	661	595	794	4
(SEMI).	453	652	475	661	595	794	4
Dismenorrea.	477	652	518	661	595	794	4
SEMI;	521	652	539	661	595	794	4
2020.	326	661	343	670	595	794	4
Citado	345	661	363	670	595	794	4
2	365	661	369	670	595	794	4
de	370	661	377	670	595	794	4
enero	379	661	395	670	595	794	4
de	397	661	404	670	595	794	4
2020.	406	661	423	670	595	794	4
Disponible	425	661	454	670	595	794	4
en:	456	661	465	670	595	794	4
www.fesemi.org/informa-	466	661	539	670	595	794	4
cion-pacientes/conozca-mejor-su-enfermedad/dismenorrea	326	670	495	679	595	794	4
11.	312	679	322	688	595	794	4
Jurkiewicz-Przondziono	326	679	392	688	595	794	4
J,	394	679	399	688	595	794	4
Lemm	401	679	419	688	595	794	4
M,	421	679	428	688	595	794	4
Kwiatkowska-Pamuła	430	679	490	688	595	794	4
A,	492	679	498	688	595	794	4
Ziółko	500	679	516	688	595	794	4
E,	519	679	524	688	595	794	4
Wój-	525	679	539	688	595	794	4
towicz	326	688	344	697	595	794	4
MK.	345	688	357	697	595	794	4
Influence	358	688	384	697	595	794	4
of	385	688	391	697	595	794	4
diet	392	688	403	697	595	794	4
on	405	688	411	697	595	794	4
the	413	688	422	697	595	794	4
risk	424	688	434	697	595	794	4
of	436	688	441	697	595	794	4
developing	443	688	473	697	595	794	4
endometriosis.	475	688	516	697	595	794	4
Ginekol	518	688	539	697	595	794	4
Pol	326	697	335	706	595	794	4
2017;88(2):96-102.	337	697	395	706	595	794	4
12.	312	706	322	715	595	794	4
Servicio	326	706	348	715	595	794	4
Andaluz	350	706	372	715	595	794	4
de	374	706	381	715	595	794	4
Salud.	383	706	400	715	595	794	4
Consejería	402	706	431	715	595	794	4
de	433	706	440	715	595	794	4
Salud.	442	706	460	715	595	794	4
Guía	461	706	474	715	595	794	4
de	476	706	483	715	595	794	4
Atención	484	706	509	715	595	794	4
a	511	706	514	715	595	794	4
Mujeres	516	706	539	715	595	794	4
con	326	715	336	724	595	794	4
Endometriosis	339	715	380	724	595	794	4
en	382	715	389	724	595	794	4
el	392	715	397	724	595	794	4
Sistema	399	715	422	724	595	794	4
Sanitario	425	715	450	724	595	794	4
Público	453	715	474	724	595	794	4
de	476	715	483	724	595	794	4
Andalucía.	485	715	516	724	595	794	4
Sevilla:	518	715	539	724	595	794	4
Junta	326	724	342	733	595	794	4
de	343	724	350	733	595	794	4
Andalucía;	352	724	381	733	595	794	4
2018.	383	724	400	733	595	794	4
Citado	402	724	420	733	595	794	4
4	422	724	425	733	595	794	4
de	427	724	434	733	595	794	4
enero	436	724	452	733	595	794	4
de	454	724	461	733	595	794	4
2020.	462	724	480	733	595	794	4
Disponible	481	724	510	733	595	794	4
en:	512	724	521	733	595	794	4
www.	523	724	539	733	595	794	4
gdtmujersomamfyc.files.wordpress.com/2018/05/guc3ada-de-atenci-	326	733	538	742	595	794	4
56	57	40	66	52	595	794	5
13.	57	101	67	110	595	794	5
14.	57	137	67	146	595	794	5
15.	57	155	67	164	595	794	5
16.	57	182	67	191	595	794	5
17.	57	209	67	218	595	794	5
18.	57	236	67	245	595	794	5
19.	57	263	67	272	595	794	5
20.	57	290	67	299	595	794	5
21.	57	308	67	317	595	794	5
22.	57	344	67	353	595	794	5
23.	58	362	67	371	595	794	5
24.	57	380	67	389	595	794	5
E.	478	40	485	52	595	794	5
Aguilar-Aguilar	486	40	539	52	595	794	5
c3b3n-a-mujeres-con-endometriosis-en-el-sistema-sanitario-pc3babli-	71	83	283	92	595	794	5
co-de-andalucc3ada-2018.pdf	71	92	158	101	595	794	5
Center	71	101	90	110	595	794	5
for	92	101	99	110	595	794	5
Young	101	101	119	110	595	794	5
Women's	121	101	147	110	595	794	5
Health.	149	101	169	110	595	794	5
Endometriosis:	171	101	213	110	595	794	5
endometriosis,	215	101	257	110	595	794	5
nutrición	259	101	283	110	595	794	5
y	71	110	74	119	595	794	5
ejercicio.	77	110	103	119	595	794	5
Center	106	110	125	119	595	794	5
for	128	110	136	119	595	794	5
Young	138	110	156	119	595	794	5
Women's	158	110	186	119	595	794	5
Health;	188	110	209	119	595	794	5
2010.	212	110	230	119	595	794	5
Citado	232	110	251	119	595	794	5
3	253	110	257	119	595	794	5
de	260	110	267	119	595	794	5
ene-	270	110	283	119	595	794	5
ro	71	119	77	128	595	794	5
de	79	119	86	128	595	794	5
2020.	89	119	107	128	595	794	5
Disponible	109	119	140	128	595	794	5
en:	142	119	151	128	595	794	5
www.youngwomenshealth.org/2010/04/13/	154	119	283	128	595	794	5
endometriosis-nutricion-y-ejercicio/	71	128	171	137	595	794	5
Parazzini	71	137	96	146	595	794	5
F,	98	137	103	146	595	794	5
Viganò	105	137	124	146	595	794	5
P,	126	137	131	146	595	794	5
Candiani	133	137	158	146	595	794	5
M,	160	137	167	146	595	794	5
Fedele	169	137	188	146	595	794	5
L.	190	137	196	146	595	794	5
Diet	197	137	209	146	595	794	5
and	211	137	222	146	595	794	5
endometriosis	224	137	264	146	595	794	5
risk:	266	137	278	146	595	794	5
a	280	137	283	146	595	794	5
literature	71	146	96	155	595	794	5
review.	98	146	118	155	595	794	5
Reprod	119	146	139	155	595	794	5
Biomed	141	146	163	155	595	794	5
Online	165	146	182	155	595	794	5
2013;26(4):323-36.	184	146	242	155	595	794	5
Chiaffarino	71	155	102	164	595	794	5
F,	104	155	108	164	595	794	5
Bravi	110	155	124	164	595	794	5
F,	127	155	131	164	595	794	5
Cipriani	133	155	154	164	595	794	5
S,	157	155	162	164	595	794	5
Parazzini	164	155	190	164	595	794	5
F,	192	155	196	164	595	794	5
Ricci	198	155	212	164	595	794	5
E,	214	155	219	164	595	794	5
Viganò	221	155	240	164	595	794	5
P,	242	155	247	164	595	794	5
et	249	155	254	164	595	794	5
al.	257	155	263	164	595	794	5
Coffee	265	155	284	164	595	794	5
and	71	164	81	173	595	794	5
caffeine	84	164	106	173	595	794	5
intake	109	164	126	173	595	794	5
and	128	164	139	173	595	794	5
risk	141	164	151	173	595	794	5
of	153	164	159	173	595	794	5
endometriosis:	161	164	203	173	595	794	5
a	205	164	208	173	595	794	5
meta-analysis.	210	164	252	173	595	794	5
Eur	254	164	264	173	595	794	5
J	266	164	269	173	595	794	5
Nutr	271	164	284	173	595	794	5
2014;53(7):1573-9.	71	173	129	182	595	794	5
Ortega	71	182	90	191	595	794	5
Anta	92	182	105	191	595	794	5
RM,	108	182	119	191	595	794	5
Martínez	121	182	146	191	595	794	5
García	148	182	167	191	595	794	5
RM.	169	182	181	191	595	794	5
Fertilidad.	183	182	211	191	595	794	5
En:	213	182	222	191	595	794	5
Nutriguía	224	182	251	191	595	794	5
Manual	253	182	274	191	595	794	5
de	276	182	283	191	595	794	5
nutrición	71	191	95	200	595	794	5
clínica.	98	191	117	200	595	794	5
2.	119	191	125	200	595	794	5
a	125	192	127	197	595	794	5
ed.	129	191	138	200	595	794	5
Madrid:	140	191	162	200	595	794	5
Editorial	163	191	186	200	595	794	5
Médica	188	191	209	200	595	794	5
Panamericana;	211	191	253	200	595	794	5
2015.	256	191	273	200	595	794	5
pp.	275	191	284	200	595	794	5
391-400.	71	200	98	209	595	794	5
Marziali	71	209	93	218	595	794	5
M,	95	209	102	218	595	794	5
Venza	103	209	120	218	595	794	5
M,	122	209	129	218	595	794	5
Lazzaro	131	209	152	218	595	794	5
S,	154	209	160	218	595	794	5
Lazzaro	162	209	183	218	595	794	5
A,	185	209	191	218	595	794	5
Micossi	192	209	214	218	595	794	5
C,	216	209	222	218	595	794	5
Stolfi	223	209	237	218	595	794	5
VM.	239	209	250	218	595	794	5
Gluten-free	252	209	283	218	595	794	5
diet:	71	218	83	227	595	794	5
a	85	218	88	227	595	794	5
new	90	218	101	227	595	794	5
strategy	103	218	126	227	595	794	5
for	127	218	135	227	595	794	5
management	137	218	174	227	595	794	5
of	176	218	181	227	595	794	5
painful	183	218	202	227	595	794	5
endometriosis	203	218	243	227	595	794	5
related	245	218	264	227	595	794	5
symp-	266	218	283	227	595	794	5
toms?	71	227	88	236	595	794	5
Minerva	90	227	113	236	595	794	5
Chir	115	227	126	236	595	794	5
2012;67(6):499-504.	128	227	190	236	595	794	5
Marziali	71	236	92	245	595	794	5
M,	94	236	101	245	595	794	5
Capozzolo	102	236	130	245	595	794	5
T.	131	236	136	245	595	794	5
Role	137	236	149	245	595	794	5
of	151	236	156	245	595	794	5
gluten-free	158	236	188	245	595	794	5
diet	190	236	200	245	595	794	5
in	201	236	206	245	595	794	5
the	208	236	216	245	595	794	5
management	218	236	255	245	595	794	5
of	256	236	261	245	595	794	5
chronic	263	236	283	245	595	794	5
pelvic	71	245	88	254	595	794	5
pain	90	245	102	254	595	794	5
of	105	245	110	254	595	794	5
deep	112	245	127	254	595	794	5
infiltranting	129	245	162	254	595	794	5
endometriosis.	164	245	207	254	595	794	5
J	209	245	212	254	595	794	5
Minim	215	245	233	254	595	794	5
Invasive	235	245	258	254	595	794	5
Gynecol	260	245	283	254	595	794	5
2015;22(6S):S51-2.	71	254	129	263	595	794	5
Shigesi	71	263	91	272	595	794	5
N,	93	263	99	272	595	794	5
Kvaskoff	101	263	125	272	595	794	5
M,	127	263	134	272	595	794	5
Kirtley	136	263	153	272	595	794	5
S,	155	263	161	272	595	794	5
Feng	162	263	176	272	595	794	5
Q,	178	263	184	272	595	794	5
Fang	186	263	200	272	595	794	5
H,	202	263	208	272	595	794	5
Knight	209	263	227	272	595	794	5
JC,	229	263	239	272	595	794	5
et	240	263	245	272	595	794	5
al.	247	263	254	272	595	794	5
The	255	263	266	272	595	794	5
asso-	268	263	283	272	595	794	5
ciation	71	272	90	281	595	794	5
between	93	272	118	281	595	794	5
endometriosis	120	272	161	281	595	794	5
and	164	272	175	281	595	794	5
autoimmune	177	272	214	281	595	794	5
diseases:	216	272	244	281	595	794	5
a	246	272	250	281	595	794	5
systematic	252	272	283	281	595	794	5
review	71	281	89	290	595	794	5
and	91	281	102	290	595	794	5
metaanalysis.	103	281	142	290	595	794	5
Hum	144	281	157	290	595	794	5
Reprod	159	281	179	290	595	794	5
Update	181	281	201	290	595	794	5
2019;25(4):486-503.	203	281	265	290	595	794	5
Dodd	71	290	86	299	595	794	5
JL.	87	290	96	299	595	794	5
Nutrición	97	290	122	299	595	794	5
en	123	290	130	299	595	794	5
la	132	290	137	299	595	794	5
vida	138	290	149	299	595	794	5
adulta.	151	290	170	299	595	794	5
En:	171	290	180	299	595	794	5
Krause	181	290	201	299	595	794	5
Dietoterapia.	202	290	238	299	595	794	5
14.	239	290	248	299	595	794	5
a	248	291	250	296	595	794	5
ed.	252	290	261	299	595	794	5
(versión	262	290	283	299	595	794	5
Kindle).	71	299	92	308	595	794	5
Madrid:	93	299	115	308	595	794	5
ELSEVIER;	117	299	146	308	595	794	5
2017.	148	299	165	308	595	794	5
pp.	167	299	176	308	595	794	5
1273-327.	177	299	209	308	595	794	5
Pinkerton	71	308	99	317	595	794	5
JV.	101	308	110	317	595	794	5
Síndrome	112	308	140	317	595	794	5
premenstrual	143	308	182	317	595	794	5
(SPM).	184	308	204	317	595	794	5
Manual	206	308	228	317	595	794	5
MSD	230	308	244	317	595	794	5
versión	247	308	268	317	595	794	5
para	270	308	283	317	595	794	5
profesionales.	71	317	111	326	595	794	5
MSD;	112	317	128	326	595	794	5
2017.	130	317	148	326	595	794	5
Citado	149	317	167	326	595	794	5
7	170	317	173	326	595	794	5
de	176	317	183	326	595	794	5
diciembre	185	317	213	326	595	794	5
de	215	317	222	326	595	794	5
2019.	224	317	241	326	595	794	5
Disponible	243	317	273	326	595	794	5
en:	275	317	284	326	595	794	5
www.msdmanuals.com/es-es/professional/ginecolog%C3%ADa-y-obstetri-	71	326	284	335	595	794	5
cia/anomal%C3%ADas-menstruales/s%C3%ADndrome-premenstrual-spm	71	335	283	344	595	794	5
Agostini	71	344	94	353	595	794	5
G.	96	344	103	353	595	794	5
Trastorno	104	344	131	353	595	794	5
disfórico	134	344	158	353	595	794	5
premenstrual	161	344	199	353	595	794	5
(TDPM).	201	344	225	353	595	794	5
Rev	227	344	237	353	595	794	5
Psiquiatr	240	344	265	353	595	794	5
Salud	267	344	284	353	595	794	5
Ment	71	353	85	362	595	794	5
2018;XXXV(3/4):238-43.	87	353	158	362	595	794	5
Abdi	71	362	83	371	595	794	5
F,	85	362	90	371	595	794	5
Ozgoli	91	362	108	371	595	794	5
G,	110	362	116	371	595	794	5
Rahnemaie	118	362	149	371	595	794	5
FS.	151	362	160	371	595	794	5
A	162	362	166	371	595	794	5
systematic	168	362	197	371	595	794	5
review	199	362	217	371	595	794	5
of	219	362	225	371	595	794	5
the	227	362	235	371	595	794	5
role	237	362	248	371	595	794	5
of	250	362	255	371	595	794	5
vitamin	257	362	277	371	595	794	5
D	279	362	283	371	595	794	5
and	71	371	81	380	595	794	5
calcium	83	371	104	380	595	794	5
in	105	371	110	380	595	794	5
premenstrual	112	371	148	380	595	794	5
syndrome.	149	371	178	380	595	794	5
Obstet	179	371	197	380	595	794	5
Gynecol	198	371	220	380	595	794	5
Sci	222	371	230	380	595	794	5
2019;62(2):73-86.	231	371	284	380	595	794	5
Arab	71	380	84	389	595	794	5
A,	85	380	91	389	595	794	5
Golpour-Hamedani	92	380	144	389	595	794	5
S,	146	380	152	389	595	794	5
Rafie	153	380	167	389	595	794	5
N.	169	380	175	389	595	794	5
The	176	380	186	389	595	794	5
association	188	380	219	389	595	794	5
between	220	380	244	389	595	794	5
vitamin	246	380	266	389	595	794	5
D	267	380	272	389	595	794	5
and	273	380	284	389	595	794	5
premenstrual	71	389	109	398	595	794	5
syndrome:	111	389	141	398	595	794	5
a	142	389	146	398	595	794	5
systematic	148	389	178	398	595	794	5
review	180	389	199	398	595	794	5
and	201	389	212	398	595	794	5
meta-analysis	214	389	254	398	595	794	5
of	256	389	261	398	595	794	5
current	263	389	284	398	595	794	5
literature.	71	398	98	407	595	794	5
J	99	398	103	407	595	794	5
Am	104	398	114	407	595	794	5
Coll	116	398	126	407	595	794	5
Nutr	128	398	140	407	595	794	5
2019;38(7):648-56.	142	398	200	407	595	794	5
25.	312	83	322	92	595	794	5
Moslehi	326	83	349	92	595	794	5
M,	351	83	359	92	595	794	5
Arab	360	83	374	92	595	794	5
A,	376	83	382	92	595	794	5
Shadnoush	384	83	417	92	595	794	5
M,	419	83	427	92	595	794	5
Hajianfar	429	83	455	92	595	794	5
H.	457	83	464	92	595	794	5
The	465	83	476	92	595	794	5
association	479	83	511	92	595	794	5
between	514	83	539	92	595	794	5
serum	326	92	344	101	595	794	5
magnesium	346	92	380	101	595	794	5
and	382	92	393	101	595	794	5
premenstrual	395	92	433	101	595	794	5
syndrome:	436	92	466	101	595	794	5
a	468	92	471	101	595	794	5
systematic	474	92	505	101	595	794	5
review	507	92	525	101	595	794	5
and	528	92	538	101	595	794	5
meta-analysis	326	101	366	110	595	794	5
of	368	101	374	110	595	794	5
observational	376	101	414	110	595	794	5
studies.	416	101	439	110	595	794	5
Biol	441	101	451	110	595	794	5
Trace	453	101	469	110	595	794	5
Elem	471	101	485	110	595	794	5
Res	487	101	498	110	595	794	5
2019;192(2):	500	101	539	110	595	794	5
145-52.	326	110	350	119	595	794	5
26.	312	119	322	128	595	794	5
Boyle	326	119	341	128	595	794	5
NB,	343	119	354	128	595	794	5
Lawton	356	119	376	128	595	794	5
C,	378	119	384	128	595	794	5
Dye	386	119	397	128	595	794	5
L.	399	119	404	128	595	794	5
The	406	119	416	128	595	794	5
effects	419	119	438	128	595	794	5
of	440	119	445	128	595	794	5
magnesium	447	119	480	128	595	794	5
supplementation	483	119	530	128	595	794	5
on	532	119	539	128	595	794	5
subjective	326	128	354	137	595	794	5
anxiety	356	128	376	137	595	794	5
and	378	128	388	137	595	794	5
stress	390	128	407	137	595	794	5
-	409	128	412	137	595	794	5
A	413	128	417	137	595	794	5
systematic	419	128	449	137	595	794	5
review.	451	128	471	137	595	794	5
Nutrients	473	128	498	137	595	794	5
2017;9(5).	500	128	530	137	595	794	5
27.	312	137	322	146	595	794	5
Fernández	326	137	355	146	595	794	5
MDM,	357	137	374	146	595	794	5
Saulyte	375	137	395	146	595	794	5
J,	397	137	402	146	595	794	5
Inskip	403	137	420	146	595	794	5
HM,	421	137	433	146	595	794	5
Takkouche	434	137	463	146	595	794	5
B.	465	137	471	146	595	794	5
Premenstrual	472	137	509	146	595	794	5
syndrome	511	137	538	146	595	794	5
and	326	146	336	155	595	794	5
alcohol	338	146	358	155	595	794	5
consumption:	360	146	397	155	595	794	5
a	399	146	402	155	595	794	5
systematic	404	146	434	155	595	794	5
review	435	146	453	155	595	794	5
and	455	146	465	155	595	794	5
meta-analysis.	467	146	508	155	595	794	5
BMJ	509	146	522	155	595	794	5
Open	524	146	539	155	595	794	5
2018;8(3):e019490.	326	155	385	164	595	794	5
28.	312	164	322	173	595	794	5
Csupor	326	164	347	173	595	794	5
D,	350	164	356	173	595	794	5
Lantos	359	164	379	173	595	794	5
T,	381	164	386	173	595	794	5
Hegyi	389	164	405	173	595	794	5
P,	408	164	413	173	595	794	5
Benkő	415	164	435	173	595	794	5
R,	438	164	444	173	595	794	5
Viola	446	164	460	173	595	794	5
R,	463	164	469	173	595	794	5
Gyöngyi	472	164	495	173	595	794	5
Z,	498	164	504	173	595	794	5
et	506	164	512	173	595	794	5
al.	515	164	522	173	595	794	5
Vitex	524	164	539	173	595	794	5
agnus-castus	326	173	365	182	595	794	5
in	367	173	372	182	595	794	5
premenstrual	374	173	412	182	595	794	5
syndrome:	415	173	445	182	595	794	5
a	447	173	450	182	595	794	5
meta-analysis	452	173	493	182	595	794	5
of	495	173	500	182	595	794	5
double-blind	503	173	538	182	595	794	5
randomised	326	182	359	191	595	794	5
controlled	361	182	389	191	595	794	5
trials.	391	182	406	191	595	794	5
Complement	408	182	444	191	595	794	5
Ther	445	182	458	191	595	794	5
Med	460	182	472	191	595	794	5
2019;47:102190.	474	182	526	191	595	794	5
29.	312	191	322	200	595	794	5
Cerqueira	326	191	353	200	595	794	5
RO,	355	191	365	200	595	794	5
Frey	366	191	378	200	595	794	5
BN,	380	191	390	200	595	794	5
Leclerc	391	191	411	200	595	794	5
E,	413	191	418	200	595	794	5
Brietzke	419	191	441	200	595	794	5
E.	443	191	448	200	595	794	5
Vitex	449	191	463	200	595	794	5
agnus	464	191	481	200	595	794	5
castus	483	191	501	200	595	794	5
for	502	191	510	200	595	794	5
premens-	511	191	539	200	595	794	5
trual	326	200	339	209	595	794	5
syndrome	341	200	369	209	595	794	5
and	371	200	382	209	595	794	5
premenstrual	384	200	422	209	595	794	5
dysphoric	424	200	451	209	595	794	5
disorder:	453	200	479	209	595	794	5
a	481	200	484	209	595	794	5
systematic	486	200	517	209	595	794	5
review.	519	200	539	209	595	794	5
Arch	326	209	339	218	595	794	5
Womens	341	209	365	218	595	794	5
Ment	367	209	382	218	595	794	5
Health	383	209	401	218	595	794	5
2017;20(6):713-9.	403	209	458	218	595	794	5
30.	312	218	322	227	595	794	5
Mahboubi	326	218	354	227	595	794	5
M.	357	218	364	227	595	794	5
Evening	366	218	389	227	595	794	5
primrose	391	218	416	227	595	794	5
(Oenothera	418	218	450	227	595	794	5
biennis)	452	218	475	227	595	794	5
oil	477	218	484	227	595	794	5
in	486	218	491	227	595	794	5
management	493	218	531	227	595	794	5
of	533	218	539	227	595	794	5
female	326	227	345	236	595	794	5
ailments.	347	227	373	236	595	794	5
J	374	227	378	236	595	794	5
Menopausal	380	227	414	236	595	794	5
Med	416	227	428	236	595	794	5
2019;25(2):74-82.	430	227	484	236	595	794	5
31.	312	236	322	245	595	794	5
Naheed	326	236	348	245	595	794	5
B,	350	236	356	245	595	794	5
Kuiper	358	236	376	245	595	794	5
JH,	378	236	388	245	595	794	5
Uthman	389	236	412	245	595	794	5
OA,	414	236	424	245	595	794	5
O'Mahony	426	236	455	245	595	794	5
F,	457	236	462	245	595	794	5
O'Brien	463	236	485	245	595	794	5
PMS.	487	236	502	245	595	794	5
Non-contra-	504	236	539	245	595	794	5
ceptive	326	245	346	254	595	794	5
oestrogen-containing	348	245	408	254	595	794	5
preparations	410	245	445	254	595	794	5
for	447	245	455	254	595	794	5
controlling	457	245	486	254	595	794	5
symptoms	488	245	517	254	595	794	5
of	519	245	525	254	595	794	5
pre-	527	245	539	254	595	794	5
menstrual	326	254	354	263	595	794	5
syndrome.	356	254	386	263	595	794	5
Cochrane	388	254	415	263	595	794	5
Database	417	254	444	263	595	794	5
Syst	446	254	458	263	595	794	5
Rev	460	254	471	263	595	794	5
2017;(3).	473	254	500	263	595	794	5
Citado	502	254	520	263	595	794	5
27	522	254	529	263	595	794	5
de	532	254	539	263	595	794	5
diciembre	326	263	354	272	595	794	5
de	356	263	363	272	595	794	5
2019.	365	263	382	272	595	794	5
32.	312	272	322	281	595	794	5
Zhang	326	272	344	281	595	794	5
J,	345	272	350	281	595	794	5
Cao	352	272	362	281	595	794	5
L,	364	272	369	281	595	794	5
Wang	370	272	386	281	595	794	5
Y,	388	272	392	281	595	794	5
Jin	393	272	402	281	595	794	5
Y,	403	272	408	281	595	794	5
Xiao	409	272	421	281	595	794	5
X,	422	272	428	281	595	794	5
Zhang	429	272	447	281	595	794	5
Q.	448	272	455	281	595	794	5
Acupuncture	456	272	491	281	595	794	5
for	493	272	500	281	595	794	5
premenstrual	502	272	539	281	595	794	5
syndrome	326	281	354	290	595	794	5
at	356	281	361	290	595	794	5
different	364	281	387	290	595	794	5
intervention	389	281	423	290	595	794	5
time:	425	281	439	290	595	794	5
a	441	281	444	290	595	794	5
systemic	446	281	471	290	595	794	5
review	474	281	492	290	595	794	5
and	494	281	505	290	595	794	5
metaanaly-	507	281	539	290	595	794	5
sis.	326	290	336	299	595	794	5
Evid	338	290	349	299	595	794	5
Based	351	290	368	299	595	794	5
Complement	370	290	406	299	595	794	5
Alternat	408	290	430	299	595	794	5
Med	432	290	444	299	595	794	5
2019;2019:6246285.	446	290	510	299	595	794	5
33.	312	299	322	308	595	794	5
Hasanpour	326	299	356	308	595	794	5
M,	359	299	366	308	595	794	5
Mohammadi	368	299	403	308	595	794	5
MM,	405	299	418	308	595	794	5
Shareinia	420	299	446	308	595	794	5
H.	449	299	455	308	595	794	5
Effects	456	299	476	308	595	794	5
of	478	299	483	308	595	794	5
reflexology	485	299	515	308	595	794	5
on	518	299	525	308	595	794	5
pre-	527	299	539	308	595	794	5
menstrual	326	308	354	317	595	794	5
syndrome:	356	308	386	317	595	794	5
a	387	308	391	317	595	794	5
systematic	393	308	423	317	595	794	5
review	425	308	443	317	595	794	5
and	445	308	455	317	595	794	5
meta-analysis.	457	308	498	317	595	794	5
Biopsychosoc	500	308	539	317	595	794	5
Med	326	317	338	326	595	794	5
2019;13:25.	340	317	377	326	595	794	5
34.	312	326	322	335	595	794	5
Armour	326	326	347	335	595	794	5
M,	349	326	357	335	595	794	5
Ee	359	326	366	335	595	794	5
CC,	368	326	378	335	595	794	5
Hao	380	326	392	335	595	794	5
J,	394	326	399	335	595	794	5
Wilson	401	326	420	335	595	794	5
TM,	422	326	433	335	595	794	5
Yao	434	326	445	335	595	794	5
SS,	447	326	456	335	595	794	5
Smith	458	326	475	335	595	794	5
CA.	477	326	487	335	595	794	5
Acupuncture	489	326	526	335	595	794	5
and	528	326	538	335	595	794	5
acupressure	326	335	363	344	595	794	5
for	365	335	373	344	595	794	5
premenstrual	376	335	415	344	595	794	5
syndrome.	418	335	449	344	595	794	5
Cochrane	451	335	480	344	595	794	5
Database	482	335	510	344	595	794	5
Syst	513	335	525	344	595	794	5
Rev	528	335	539	344	595	794	5
2018;8:CD005290.	326	344	382	353	595	794	5
35.	312	353	322	362	595	794	5
Méar	326	353	341	362	595	794	5
L,	344	353	349	362	595	794	5
Herr	351	353	364	362	595	794	5
M,	366	353	374	362	595	794	5
Fauconnier	376	353	409	362	595	794	5
A,	411	353	417	362	595	794	5
Pineau	420	353	440	362	595	794	5
C,	442	353	448	362	595	794	5
Vialard	450	353	471	362	595	794	5
F.	473	353	478	362	595	794	5
Polymorphisms	480	353	525	362	595	794	5
and	528	353	538	362	595	794	5
endometriosis:	326	362	367	371	595	794	5
a	369	362	372	371	595	794	5
systematic	374	362	404	371	595	794	5
review	406	362	424	371	595	794	5
and	425	362	436	371	595	794	5
meta-analyses.	438	362	481	371	595	794	5
Hum	482	362	495	371	595	794	5
Reprod	497	362	517	371	595	794	5
Update	519	362	539	371	595	794	5
2020;26(1):73-102.	326	371	384	380	595	794	5
36.	312	380	322	389	595	794	5
Bougie	326	380	346	389	595	794	5
O,	348	380	354	389	595	794	5
Yap	356	380	366	389	595	794	5
MI,	368	380	377	389	595	794	5
Sikora	379	380	397	389	595	794	5
L,	399	380	404	389	595	794	5
Flaxman	406	380	430	389	595	794	5
T,	432	380	437	389	595	794	5
Singh	438	380	455	389	595	794	5
S.	457	380	463	389	595	794	5
Influence	464	380	490	389	595	794	5
of	492	380	498	389	595	794	5
race/ethnicity	500	380	538	389	595	794	5
on	326	389	333	398	595	794	5
prevalence	335	389	366	398	595	794	5
and	368	389	379	398	595	794	5
presentation	381	389	416	398	595	794	5
of	418	389	424	398	595	794	5
endometriosis:	426	389	468	398	595	794	5
a	469	389	473	398	595	794	5
systematic	475	389	505	398	595	794	5
review	507	389	526	398	595	794	5
and	528	389	538	398	595	794	5
meta-analysis.	326	398	367	407	595	794	5
BJOG	369	398	385	407	595	794	5
2019;126(9):1104-15.	387	398	453	407	595	794	5
[	408	758	411	774	595	794	5
Nutr	411	763	425	773	595	794	5
Hosp	427	763	443	773	595	794	5
2020;37(N.º	445	763	484	773	595	794	5
Extra.	487	763	505	773	595	794	5
2):52-56	506	763	535	773	595	794	5
]	535	758	539	774	595	794	5
