S	0	254	3	259	667	914	1
04	39	33	48	41	667	914	1
pags	53	33	72	41	667	914	1
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	1
Art02	140	33	164	41	667	914	1
An·lisis	168	33	207	41	667	914	1
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	1
4/12/08	264	33	298	41	667	914	1
15:48	308	33	332	41	667	914	1
Página	341	33	370	41	667	914	1
32	375	33	384	41	667	914	1
2008,	302	175	325	188	667	914	1
2-1:	328	175	342	188	667	914	1
32-41	344	175	365	188	667	914	1
32	62	248	76	269	667	914	1
ESTUDIOS	214	257	325	275	667	914	1
LONGITUDINALES.	130	287	324	305	667	914	1
MODELOS	177	317	288	335	667	914	1
DE	295	317	325	335	667	914	1
DISEÑO	221	347	304	365	667	914	1
Y	311	347	325	365	667	914	1
ANÁLISIS	229	377	325	395	667	914	1
LONGITUDINAL	341	256	502	274	667	914	1
STUDIES.	341	286	441	304	667	914	1
DESING	341	316	425	334	667	914	1
AND	432	316	479	334	667	914	1
ANALYSIS	341	346	445	364	667	914	1
MODELS	341	376	436	394	667	914	1
Jaume	187	412	218	425	667	914	1
Arnau	222	412	253	425	667	914	1
y	256	412	262	425	667	914	1
Roser	265	412	294	425	667	914	1
Bono	297	412	325	425	667	914	1
Facultad	160	430	190	439	667	914	1
de	192	430	199	439	667	914	1
Psicología.	202	430	236	439	667	914	1
Universidad	238	430	280	439	667	914	1
de	282	430	289	439	667	914	1
Barcelona	292	430	325	439	667	914	1
e-mail:	245	445	270	454	667	914	1
jarnau@ub.edu	272	445	325	454	667	914	1
Resumen	111	479	150	489	667	914	1
Abstract	342	479	377	489	667	914	1
Palabras	112	731	147	741	667	914	1
clave	150	731	171	741	667	914	1
Diseños	179	731	211	741	667	914	1
de	214	731	223	741	667	914	1
medidas	226	731	259	741	667	914	1
repetidas,	262	731	301	741	667	914	1
datos	303	731	325	741	667	914	1
longitudinales,	137	743	197	753	667	914	1
ANOVA	199	743	235	753	667	914	1
de	238	743	247	753	667	914	1
medidas	250	743	283	753	667	914	1
repetidas,	286	743	325	753	667	914	1
MANOVA,	132	755	180	765	667	914	1
GMANOVA,	182	755	238	765	667	914	1
modelo	241	755	271	765	667	914	1
lineal	274	755	296	765	667	914	1
mixto.	298	755	325	765	667	914	1
Key	342	731	358	741	667	914	1
words	361	731	386	741	667	914	1
Repeated	397	731	434	741	667	914	1
measures	437	731	473	741	667	914	1
designs,	476	731	507	741	667	914	1
longitudinal	510	731	560	741	667	914	1
data,	342	743	362	753	667	914	1
repeated	365	743	399	753	667	914	1
measures	401	743	438	753	667	914	1
ANOVA,	440	743	479	753	667	914	1
MANOVA,	481	743	529	753	667	914	1
GMA-	532	743	559	753	667	914	1
NOVA,	342	755	374	765	667	914	1
linear	377	755	400	765	667	914	1
mixed	402	755	427	765	667	914	1
model.	430	755	458	765	667	914	1
04	39	33	48	41	667	914	2
pags	53	33	72	41	667	914	2
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	2
Art02	140	33	164	41	667	914	2
An·lisis	168	33	207	41	667	914	2
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	2
4/12/08	264	33	298	41	667	914	2
15:48	308	33	332	41	667	914	2
Página	341	33	370	41	667	914	2
33	375	33	384	41	667	914	2
ESTUDIOS	209	142	238	147	667	914	2
LONGITUDINALES	240	142	291	147	667	914	2
DE	293	142	301	147	667	914	2
MEDIDAS	302	142	329	147	667	914	2
REPETIDAS.	331	142	365	147	667	914	2
MODELOS	366	142	396	147	667	914	2
DE	397	142	405	147	667	914	2
DISEÑO	407	142	429	147	667	914	2
Y	431	142	435	147	667	914	2
ANÁLISIS	436	142	463	147	667	914	2
/	466	142	468	147	667	914	2
JAUME	472	142	493	147	667	914	2
ARNAU	494	142	516	147	667	914	2
Y	518	142	522	147	667	914	2
ROSER	523	142	544	147	667	914	2
BONO	546	142	564	147	667	914	2
Los	114	167	128	177	667	914	2
estudios	132	167	164	177	667	914	2
donde	168	167	194	177	667	914	2
están	197	167	218	177	667	914	2
presentes	222	167	258	177	667	914	2
medidas	262	167	295	177	667	914	2
repeti-	299	167	326	177	667	914	2
das	102	179	115	189	667	914	2
de	117	179	127	189	667	914	2
las	129	179	140	189	667	914	2
mismas	142	179	172	189	667	914	2
unidades	175	179	211	189	667	914	2
de	213	179	223	189	667	914	2
observación	225	179	273	189	667	914	2
han	275	179	291	189	667	914	2
concita-	293	179	326	189	667	914	2
do,	102	191	115	201	667	914	2
desde	119	191	143	201	667	914	2
la	147	191	154	201	667	914	2
perspectiva	158	191	204	201	667	914	2
metodológico-estadística,	208	191	314	201	667	914	2
la	319	191	326	201	667	914	2
atención	102	203	137	213	667	914	2
de	139	203	148	213	667	914	2
los	151	203	162	213	667	914	2
investigadores.	164	203	223	213	667	914	2
Esta	225	203	242	213	667	914	2
clase	245	203	263	213	667	914	2
de	265	203	275	213	667	914	2
estudios	277	203	310	213	667	914	2
tie-	312	203	326	213	667	914	2
ne	102	215	112	225	667	914	2
por	115	215	129	225	667	914	2
característica	132	215	183	225	667	914	2
principal	186	215	222	225	667	914	2
la	225	215	232	225	667	914	2
observación,	235	215	286	225	667	914	2
de	289	215	298	225	667	914	2
forma	301	215	326	225	667	914	2
secuenciada,	102	227	152	237	667	914	2
de	156	227	165	237	667	914	2
la	169	227	176	237	667	914	2
misma	180	227	207	237	667	914	2
variable	210	227	241	237	667	914	2
dependiente,	245	227	297	237	667	914	2
ya	301	227	310	237	667	914	2
sea	314	227	326	237	667	914	2
en	102	239	112	249	667	914	2
función	115	239	147	249	667	914	2
de	150	239	160	249	667	914	2
tratamientos	164	239	214	249	667	914	2
distintos	218	239	253	249	667	914	2
o	256	239	261	249	667	914	2
en	265	239	275	249	667	914	2
función	278	239	310	249	667	914	2
del	313	239	326	249	667	914	2
tiempo.	102	251	133	261	667	914	2
Sobre	137	251	160	261	667	914	2
la	164	251	170	261	667	914	2
relevancia	174	251	214	261	667	914	2
de	217	251	227	261	667	914	2
los	231	251	242	261	667	914	2
diseños	246	251	275	261	667	914	2
de	279	251	288	261	667	914	2
medidas	292	251	326	261	667	914	2
repetidas,	102	263	141	273	667	914	2
Edgington	144	263	187	273	667	914	2
(1974),	190	263	220	273	667	914	2
con	224	263	239	273	667	914	2
base	242	263	259	273	667	914	2
a	262	263	267	273	667	914	2
un	270	263	281	273	667	914	2
trabajo	284	263	313	273	667	914	2
de	316	263	325	273	667	914	2
tabulación	102	275	144	285	667	914	2
sobre	148	275	169	285	667	914	2
los	173	275	184	285	667	914	2
métodos	187	275	222	285	667	914	2
estadísticos	225	275	270	285	667	914	2
utilizados	274	275	312	285	667	914	2
en	316	275	326	285	667	914	2
las	102	287	112	297	667	914	2
revistas	115	287	144	297	667	914	2
del	146	287	158	297	667	914	2
APA	160	287	179	297	667	914	2
(American	181	287	224	297	667	914	2
Psychology	226	287	271	297	667	914	2
Association),	273	287	326	297	667	914	2
concluye	102	299	138	309	667	914	2
que	142	299	157	309	667	914	2
estos	161	299	181	309	667	914	2
diseños	185	299	215	309	667	914	2
son	219	299	233	309	667	914	2
los	237	299	248	309	667	914	2
más	252	299	268	309	667	914	2
populares	272	299	312	309	667	914	2
en	316	299	326	309	667	914	2
investigación	102	311	155	321	667	914	2
conductual.	158	311	206	321	667	914	2
Cabe	209	311	230	321	667	914	2
destacar,	233	311	267	321	667	914	2
de	270	311	280	321	667	914	2
otra	283	311	299	321	667	914	2
parte,	302	311	326	321	667	914	2
que	102	323	117	333	667	914	2
la	121	323	128	333	667	914	2
técnica	132	323	160	333	667	914	2
de	164	323	174	333	667	914	2
medidas	177	323	211	333	667	914	2
repetidas	215	323	251	333	667	914	2
ha	255	323	265	333	667	914	2
estado	269	323	294	333	667	914	2
fuerte-	298	323	326	333	667	914	2
mente	102	335	127	345	667	914	2
vinculada	130	335	169	345	667	914	2
a	172	335	176	345	667	914	2
los	180	335	191	345	667	914	2
diseños	194	335	223	345	667	914	2
de	226	335	236	345	667	914	2
carácter	239	335	270	345	667	914	2
longitudinal,	273	335	326	345	667	914	2
cuyo	102	347	121	357	667	914	2
auge	124	347	142	357	667	914	2
y	144	347	149	357	667	914	2
gran	151	347	169	357	667	914	2
aceptación	172	347	214	357	667	914	2
ocurre	217	347	242	357	667	914	2
en	245	347	254	357	667	914	2
las	257	347	267	357	667	914	2
décadas	269	347	300	357	667	914	2
de	303	347	312	357	667	914	2
los	314	347	326	357	667	914	2
setenta	102	359	130	369	667	914	2
y	134	359	138	369	667	914	2
ochenta	142	359	174	369	667	914	2
(Nesselroade	178	359	229	369	667	914	2
y	233	359	237	369	667	914	2
Baltes,	241	359	267	369	667	914	2
1979;	271	359	295	369	667	914	2
Wall	299	359	317	369	667	914	2
y	321	359	325	369	667	914	2
Williams,	102	371	141	381	667	914	2
1970).	144	371	171	381	667	914	2
Nótese	114	383	142	393	667	914	2
que	146	383	160	393	667	914	2
la	164	383	171	393	667	914	2
técnica	174	383	203	393	667	914	2
de	206	383	216	393	667	914	2
medidas	219	383	253	393	667	914	2
repetidas	256	383	292	393	667	914	2
ha	296	383	305	393	667	914	2
sido	309	383	326	393	667	914	2
utilizada	102	395	136	405	667	914	2
tradicionalmente,	140	395	212	405	667	914	2
en	216	395	225	405	667	914	2
psicología	229	395	269	405	667	914	2
y	273	395	278	405	667	914	2
educación,	282	395	326	405	667	914	2
dentro	102	407	129	417	667	914	2
del	132	407	144	417	667	914	2
contexto	147	407	182	417	667	914	2
experimental.	185	407	240	417	667	914	2
Una	243	407	261	417	667	914	2
de	264	407	273	417	667	914	2
las	276	407	287	417	667	914	2
estructu-	290	407	326	417	667	914	2
ras	102	419	113	429	667	914	2
más	117	419	133	429	667	914	2
simples	137	419	168	429	667	914	2
es	172	419	179	429	667	914	2
aquella	183	419	212	429	667	914	2
que	216	419	231	429	667	914	2
repite	235	419	259	429	667	914	2
medidas	263	419	297	429	667	914	2
de	301	419	310	429	667	914	2
los	314	419	325	429	667	914	2
mismos	102	431	133	441	667	914	2
sujetos	136	431	163	441	667	914	2
bajo	166	431	183	441	667	914	2
cada	186	431	204	441	667	914	2
condición	206	431	247	441	667	914	2
de	249	431	259	441	667	914	2
tratamiento.	262	431	311	441	667	914	2
En	314	431	326	441	667	914	2
este	102	443	117	453	667	914	2
caso,	120	443	140	453	667	914	2
la	144	443	150	453	667	914	2
variable	154	443	185	453	667	914	2
de	189	443	198	453	667	914	2
medidas	202	443	235	453	667	914	2
repetidas	239	443	274	453	667	914	2
es	278	443	286	453	667	914	2
conocida	289	443	326	453	667	914	2
por	102	455	116	465	667	914	2
variable	120	455	151	465	667	914	2
intrasujeto.	155	455	200	465	667	914	2
Es	204	455	214	465	667	914	2
frecuente,	218	455	257	465	667	914	2
también,	261	455	297	465	667	914	2
incor-	301	455	326	465	667	914	2
porar	102	467	124	477	667	914	2
un	127	467	138	477	667	914	2
factor	142	467	165	477	667	914	2
de	168	467	178	477	667	914	2
agrupación	181	467	226	477	667	914	2
en	230	467	239	477	667	914	2
el	243	467	250	477	667	914	2
estudio,	253	467	285	477	667	914	2
de	289	467	298	477	667	914	2
modo	302	467	326	477	667	914	2
que	102	479	117	489	667	914	2
se	119	479	127	489	667	914	2
forman	129	479	158	489	667	914	2
varios	161	479	184	489	667	914	2
grupos	186	479	214	489	667	914	2
cuyos	216	479	239	489	667	914	2
sujetos	241	479	268	489	667	914	2
son	271	479	285	489	667	914	2
expuestos	287	479	325	489	667	914	2
a	102	491	106	501	667	914	2
todos	109	491	131	501	667	914	2
los	134	491	145	501	667	914	2
niveles	148	491	175	501	667	914	2
de	178	491	187	501	667	914	2
la	190	491	197	501	667	914	2
variable	199	491	231	501	667	914	2
intra.	233	491	255	501	667	914	2
Este	258	491	275	501	667	914	2
enfoque	278	491	310	501	667	914	2
fue	313	491	326	501	667	914	2
originalmente	102	503	158	513	667	914	2
utilizado	161	503	196	513	667	914	2
en	199	503	209	513	667	914	2
investigación	212	503	264	513	667	914	2
agrícola	267	503	298	513	667	914	2
con	301	503	316	513	667	914	2
el	319	503	326	513	667	914	2
plan	102	515	120	525	667	914	2
de	123	515	133	525	667	914	2
trabajo	136	515	165	525	667	914	2
split-plot	168	515	205	525	667	914	2
y,	209	515	215	525	667	914	2
posteriormente,	219	515	282	525	667	914	2
fue	286	515	299	525	667	914	2
intro-	302	515	326	525	667	914	2
ducido	102	527	131	537	667	914	2
en	135	527	144	537	667	914	2
ciencias	148	527	180	537	667	914	2
de	184	527	194	537	667	914	2
la	198	527	205	537	667	914	2
conducta.	209	527	249	537	667	914	2
Lindquist	253	527	293	537	667	914	2
(1953)	297	527	326	537	667	914	2
utilizó	102	539	128	549	667	914	2
los	131	539	142	549	667	914	2
diseños	145	539	175	549	667	914	2
split-plot	178	539	215	549	667	914	2
en	219	539	228	549	667	914	2
investigación	232	539	284	549	667	914	2
educativa	288	539	326	549	667	914	2
y	102	551	107	561	667	914	2
los	109	551	121	561	667	914	2
denominó	123	551	165	561	667	914	2
diseños	168	551	197	561	667	914	2
mixtos	200	551	228	561	667	914	2
dado	230	551	250	561	667	914	2
que	253	551	268	561	667	914	2
combinan	271	551	312	561	667	914	2
los	314	551	326	561	667	914	2
efectos	102	563	129	573	667	914	2
entresujetos	132	563	180	573	667	914	2
e	182	563	186	573	667	914	2
intrasujetos.	189	563	238	573	667	914	2
Históricamente,	114	575	179	585	667	914	2
las	182	575	192	585	667	914	2
estructuras	195	575	238	585	667	914	2
de	241	575	251	585	667	914	2
medidas	253	575	287	585	667	914	2
repetidas	290	575	326	585	667	914	2
se	102	587	110	597	667	914	2
formularon	114	587	160	597	667	914	2
en	164	587	174	597	667	914	2
el	178	587	185	597	667	914	2
contexto	189	587	224	597	667	914	2
experimental,	228	587	284	597	667	914	2
de	288	587	298	597	667	914	2
modo	302	587	325	597	667	914	2
que	102	599	117	609	667	914	2
toda	120	599	138	609	667	914	2
discusión	141	599	179	609	667	914	2
acerca	182	599	206	609	667	914	2
de	209	599	219	609	667	914	2
los	222	599	233	609	667	914	2
modelos	236	599	270	609	667	914	2
de	273	599	283	609	667	914	2
análisis	286	599	315	609	667	914	2
se	318	599	326	609	667	914	2
refería	102	611	128	621	667	914	2
a	132	611	137	621	667	914	2
datos	141	611	163	621	667	914	2
experimentales.	167	611	232	621	667	914	2
Ahora	236	611	262	621	667	914	2
bien,	266	611	287	621	667	914	2
desde	291	611	314	621	667	914	2
la	318	611	326	621	667	914	2
perspectiva	102	623	147	633	667	914	2
específicamente	150	623	213	633	667	914	2
temporal,	217	623	256	633	667	914	2
se	259	623	266	633	667	914	2
observa	270	623	300	633	667	914	2
que	303	623	318	633	667	914	2
a	321	623	326	633	667	914	2
lo	102	635	110	645	667	914	2
largo	112	635	132	645	667	914	2
de	135	635	145	645	667	914	2
la	147	635	154	645	667	914	2
década	157	635	184	645	667	914	2
de	187	635	197	645	667	914	2
los	199	635	210	645	667	914	2
setenta	213	635	241	645	667	914	2
y	244	635	248	645	667	914	2
ochenta	251	635	283	645	667	914	2
ha	285	635	295	645	667	914	2
habido	298	635	326	645	667	914	2
un	102	647	113	657	667	914	2
amplio	117	647	147	657	667	914	2
uso	151	647	165	657	667	914	2
de	169	647	179	657	667	914	2
estudios	183	647	218	657	667	914	2
longitudinales,	222	647	285	657	667	914	2
tanto	289	647	311	657	667	914	2
en	316	647	326	657	667	914	2
ciencias	102	659	133	669	667	914	2
sociales	136	659	166	669	667	914	2
como	169	659	192	669	667	914	2
psicológicas.	195	659	245	669	667	914	2
Esto	248	659	266	669	667	914	2
es	269	659	276	669	667	914	2
atribuible	279	659	318	669	667	914	2
a	321	659	326	669	667	914	2
que,	102	671	119	681	667	914	2
en	123	671	133	681	667	914	2
los	137	671	148	681	667	914	2
últimos	152	671	182	681	667	914	2
20	186	671	197	681	667	914	2
años,	201	671	222	681	667	914	2
se	226	671	233	681	667	914	2
ha	237	671	247	681	667	914	2
experimentado	251	671	311	681	667	914	2
un	315	671	325	681	667	914	2
notable	102	683	133	693	667	914	2
progreso	137	683	172	693	667	914	2
tanto	176	683	198	693	667	914	2
del	202	683	214	693	667	914	2
nivel	218	683	238	693	667	914	2
metodológico	242	683	299	693	667	914	2
como	303	683	326	693	667	914	2
computacional	102	695	162	705	667	914	2
(Cnaan	165	695	195	705	667	914	2
et	197	695	204	705	667	914	2
al.,	207	695	219	705	667	914	2
1997;	222	695	245	705	667	914	2
Diggle	248	695	275	705	667	914	2
et	278	695	284	705	667	914	2
al.,	287	695	299	705	667	914	2
1994;	302	695	325	705	667	914	2
Gregoire	102	707	137	717	667	914	2
et	141	707	147	717	667	914	2
al.,	151	707	164	717	667	914	2
1997;	167	707	191	717	667	914	2
Verbeke	195	707	227	717	667	914	2
y	231	707	235	717	667	914	2
Molenberghs,	239	707	295	717	667	914	2
1997).	299	707	326	717	667	914	2
En	102	719	114	729	667	914	2
una	117	719	132	729	667	914	2
revisión	136	719	167	729	667	914	2
reciente	171	719	202	729	667	914	2
realizada	206	719	241	729	667	914	2
sobre	244	719	266	729	667	914	2
10	269	719	280	729	667	914	2
revistas	283	719	312	729	667	914	2
de	316	719	325	729	667	914	2
psicología	102	731	142	741	667	914	2
en	145	731	155	741	667	914	2
los	158	731	169	741	667	914	2
años	172	731	190	741	667	914	2
1999	193	731	214	741	667	914	2
y	218	731	222	741	667	914	2
2003,	225	731	249	741	667	914	2
se	252	731	260	741	667	914	2
concluye	263	731	298	741	667	914	2
que	302	731	316	741	667	914	2
si	319	731	325	741	667	914	2
en	102	743	112	753	667	914	2
1999	114	743	135	753	667	914	2
el	138	743	145	753	667	914	2
33%	148	743	167	753	667	914	2
de	170	743	179	753	667	914	2
estudios	182	743	215	753	667	914	2
publicados	217	743	261	753	667	914	2
fueron	264	743	290	753	667	914	2
longitu-	293	743	326	753	667	914	2
dinales,	102	755	133	765	667	914	2
en	136	755	146	765	667	914	2
2003	150	755	171	765	667	914	2
fue	175	755	188	765	667	914	2
el	191	755	198	765	667	914	2
47%	202	755	221	765	667	914	2
(Singer	225	755	254	765	667	914	2
y	258	755	263	765	667	914	2
Willet,	267	755	295	765	667	914	2
2005).	299	755	325	765	667	914	2
Más	102	767	119	777	667	914	2
recientemente,	122	767	182	777	667	914	2
Bono,	185	767	209	777	667	914	2
et	213	767	219	777	667	914	2
al.	222	767	232	777	667	914	2
(2008),	235	767	266	777	667	914	2
al	269	767	275	777	667	914	2
realizar	279	767	307	777	667	914	2
una	310	767	326	777	667	914	2
revisión	102	779	134	789	667	914	2
bibliográfica	138	779	188	789	667	914	2
de	192	779	202	789	667	914	2
estudios	206	779	238	789	667	914	2
longitudinales	242	779	300	789	667	914	2
regis-	304	779	325	789	667	914	2
trados	341	167	366	177	667	914	2
en	369	167	379	177	667	914	2
las	382	167	393	177	667	914	2
bases	396	167	416	177	667	914	2
de	419	167	429	177	667	914	2
datos	432	167	453	177	667	914	2
PsycInfo	456	167	488	177	667	914	2
y	491	167	495	177	667	914	2
Medline	499	167	530	177	667	914	2
durante	534	167	565	177	667	914	2
el	341	179	348	189	667	914	2
período	352	179	383	189	667	914	2
1985-2005,	387	179	435	189	667	914	2
observaron	439	179	484	189	667	914	2
una	488	179	503	189	667	914	2
tendencia	507	179	546	189	667	914	2
cre-	550	179	565	189	667	914	2
ciente	341	191	366	201	667	914	2
de	370	191	380	201	667	914	2
investigaciones	384	191	447	201	667	914	2
longitudinales.	451	191	513	201	667	914	2
Estos	517	191	539	201	667	914	2
datos	543	191	565	201	667	914	2
corroboran	341	203	388	213	667	914	2
el	392	203	399	213	667	914	2
espectacular	403	203	453	213	667	914	2
avance	457	203	484	213	667	914	2
de	488	203	498	213	667	914	2
los	502	203	514	213	667	914	2
estudios	518	203	551	213	667	914	2
de	555	203	565	213	667	914	2
carácter	341	215	373	225	667	914	2
longitudinal.	375	215	428	225	667	914	2
LAS	341	253	355	260	667	914	2
MEDIDAS	356	253	392	260	667	914	2
REPETIDAS	394	253	436	260	667	914	2
EN	437	253	448	260	667	914	2
EL	449	253	458	260	667	914	2
CONTEXTO	460	253	503	260	667	914	2
LONGITUDINAL	504	253	565	260	667	914	2
Son	353	275	369	285	667	914	2
diferentes	373	275	413	285	667	914	2
las	417	275	427	285	667	914	2
conceptuaciones	431	275	499	285	667	914	2
de	503	275	512	285	667	914	2
los	516	275	528	285	667	914	2
estudios	532	275	565	285	667	914	2
longitudinales,	341	287	401	297	667	914	2
dentro	404	287	431	297	667	914	2
del	433	287	445	297	667	914	2
contexto	448	287	483	297	667	914	2
del	486	287	498	297	667	914	2
diseño	500	287	526	297	667	914	2
de	529	287	539	297	667	914	2
medi-	541	287	565	297	667	914	2
das	341	299	354	309	667	914	2
repetidas.	357	299	395	309	667	914	2
Así,	398	299	413	309	667	914	2
por	415	299	429	309	667	914	2
ejemplo,	431	299	466	309	667	914	2
Davis	469	299	492	309	667	914	2
(1998)	494	299	522	309	667	914	2
señala	524	299	548	309	667	914	2
que	550	299	565	309	667	914	2
el	341	311	348	321	667	914	2
estudio	351	311	380	321	667	914	2
longitudinal,	382	311	434	321	667	914	2
en	437	311	446	321	667	914	2
que	449	311	463	321	667	914	2
los	466	311	477	321	667	914	2
individuos	479	311	522	321	667	914	2
son	524	311	538	321	667	914	2
obser-	540	311	565	321	667	914	2
vados	341	323	364	333	667	914	2
a	369	323	373	333	667	914	2
través	377	323	400	333	667	914	2
del	404	323	417	333	667	914	2
tiempo,	421	323	453	333	667	914	2
es	457	323	464	333	667	914	2
una	469	323	484	333	667	914	2
clase	488	323	507	333	667	914	2
de	511	323	521	333	667	914	2
diseño	525	323	551	333	667	914	2
de	555	323	565	333	667	914	2
medidas	341	335	376	345	667	914	2
repetidas.	380	335	419	345	667	914	2
En	423	335	435	345	667	914	2
esta	439	335	454	345	667	914	2
misma	458	335	486	345	667	914	2
línea,	490	335	512	345	667	914	2
Fitzmaurice	516	335	565	345	667	914	2
(1998)	341	347	369	357	667	914	2
insiste	372	347	397	357	667	914	2
en	399	347	409	357	667	914	2
destacar	411	347	444	357	667	914	2
que	446	347	461	357	667	914	2
la	463	347	470	357	667	914	2
característica	473	347	524	357	667	914	2
específica	527	347	565	357	667	914	2
del	341	359	354	369	667	914	2
estudio	358	359	388	369	667	914	2
longitudinal	392	359	442	369	667	914	2
de	446	359	456	369	667	914	2
medidas	460	359	494	369	667	914	2
repetidas	498	359	534	369	667	914	2
es	538	359	546	369	667	914	2
que	550	359	565	369	667	914	2
tanto	341	371	363	381	667	914	2
la	365	371	372	381	667	914	2
variable	374	371	405	381	667	914	2
de	408	371	417	381	667	914	2
respuesta	420	371	456	381	667	914	2
como	459	371	481	381	667	914	2
el	484	371	491	381	667	914	2
conjunto	493	371	530	381	667	914	2
de	532	371	541	381	667	914	2
cova-	544	371	565	381	667	914	2
riables	341	383	367	393	667	914	2
son	371	383	385	393	667	914	2
repetidamente	388	383	446	393	667	914	2
medidas	449	383	483	393	667	914	2
a	486	383	490	393	667	914	2
lo	493	383	501	393	667	914	2
largo	504	383	525	393	667	914	2
del	528	383	540	393	667	914	2
tiem-	543	383	565	393	667	914	2
po.	341	395	355	405	667	914	2
Para	359	395	377	405	667	914	2
Hand	381	395	405	405	667	914	2
y	409	395	413	405	667	914	2
Crowder	418	395	454	405	667	914	2
(1996),	458	395	490	405	667	914	2
una	494	395	509	405	667	914	2
situación	513	395	551	405	667	914	2
de	555	395	565	405	667	914	2
medidas	341	407	375	417	667	914	2
repetidas	378	407	414	417	667	914	2
es	416	407	424	417	667	914	2
aquella	427	407	455	417	667	914	2
donde	458	407	483	417	667	914	2
las	486	407	497	417	667	914	2
observaciones	499	407	555	417	667	914	2
se	557	407	565	417	667	914	2
toman	341	419	368	429	667	914	2
en	371	419	381	429	667	914	2
ocasiones	384	419	421	429	667	914	2
seleccionadas	424	419	478	429	667	914	2
del	481	419	493	429	667	914	2
continuo	496	419	533	429	667	914	2
tempo-	536	419	565	429	667	914	2
ral	341	431	352	441	667	914	2
subyacente.	355	431	401	441	667	914	2
Así,	404	431	420	441	667	914	2
los	422	431	434	441	667	914	2
sujetos	436	431	464	441	667	914	2
son	467	431	481	441	667	914	2
medidos	484	431	518	441	667	914	2
en	521	431	530	441	667	914	2
diferen-	533	431	565	441	667	914	2
tes	341	443	353	453	667	914	2
ocasiones	357	443	396	453	667	914	2
con	400	443	415	453	667	914	2
el	419	443	426	453	667	914	2
propósito	430	443	470	453	667	914	2
de	474	443	483	453	667	914	2
conseguir	488	443	527	453	667	914	2
la	531	443	538	453	667	914	2
curva	542	443	565	453	667	914	2
continua	341	455	379	465	667	914	2
del	383	455	395	465	667	914	2
cambio	399	455	430	465	667	914	2
sobre	434	455	456	465	667	914	2
el	460	455	467	465	667	914	2
tiempo.	471	455	503	465	667	914	2
Ware	507	455	529	465	667	914	2
y	533	455	537	465	667	914	2
Liang	541	455	565	465	667	914	2
(1996)	341	467	369	477	667	914	2
subrayan	372	467	408	477	667	914	2
que	410	467	425	477	667	914	2
los	427	467	438	477	667	914	2
estudios	441	467	473	477	667	914	2
longitudinales	476	467	533	477	667	914	2
ofrecen	535	467	565	477	667	914	2
la	341	479	349	489	667	914	2
oportunidad	353	479	405	489	667	914	2
de	410	479	419	489	667	914	2
estudiar	423	479	457	489	667	914	2
patrones	461	479	496	489	667	914	2
individuales	501	479	551	489	667	914	2
de	555	479	565	489	667	914	2
cambio	341	491	371	501	667	914	2
sobre	375	491	396	501	667	914	2
el	400	491	407	501	667	914	2
tiempo	411	491	439	501	667	914	2
y	443	491	448	501	667	914	2
condiciones.	451	491	502	501	667	914	2
Estos	506	491	527	501	667	914	2
patrones	531	491	565	501	667	914	2
aportan	341	503	373	513	667	914	2
estimaciones	376	503	427	513	667	914	2
de	431	503	441	513	667	914	2
la	444	503	451	513	667	914	2
tasa	455	503	470	513	667	914	2
de	474	503	483	513	667	914	2
cambio	487	503	517	513	667	914	2
en	520	503	530	513	667	914	2
función	534	503	565	513	667	914	2
del	341	515	354	525	667	914	2
tiempo,	358	515	390	525	667	914	2
edad	394	515	413	525	667	914	2
o	417	515	422	525	667	914	2
condición	426	515	467	525	667	914	2
libres,	471	515	496	525	667	914	2
de	500	515	509	525	667	914	2
la	513	515	520	525	667	914	2
confusión	524	515	565	525	667	914	2
producida	341	527	383	537	667	914	2
por	386	527	400	537	667	914	2
los	404	527	415	537	667	914	2
efectos	419	527	446	537	667	914	2
de	450	527	459	537	667	914	2
cohortes	463	527	497	537	667	914	2
u	501	527	506	537	667	914	2
otros	510	527	530	537	667	914	2
factores	534	527	565	537	667	914	2
que	341	539	356	549	667	914	2
varían	359	539	384	549	667	914	2
entre	386	539	407	549	667	914	2
individuos.	409	539	455	549	667	914	2
Llegados	353	551	388	561	667	914	2
a	391	551	395	561	667	914	2
este	398	551	413	561	667	914	2
punto,	416	551	443	561	667	914	2
cabría	446	551	470	561	667	914	2
la	473	551	480	561	667	914	2
posibilidad	483	551	526	561	667	914	2
de	530	551	539	561	667	914	2
intro-	542	551	565	561	667	914	2
ducir	341	563	362	573	667	914	2
algunos	365	563	396	573	667	914	2
conceptos	399	563	438	573	667	914	2
y	441	563	446	573	667	914	2
terminología	449	563	500	573	667	914	2
básica	503	563	526	573	667	914	2
relativa	529	563	558	573	667	914	2
a	561	563	565	573	667	914	2
los	341	575	352	585	667	914	2
estudios	355	575	387	585	667	914	2
longitudinales.	389	575	448	585	667	914	2
De	450	575	462	585	667	914	2
este	465	575	479	585	667	914	2
modo,	482	575	508	585	667	914	2
cuando	510	575	540	585	667	914	2
la	542	575	549	585	667	914	2
res-	551	575	565	585	667	914	2
puesta	341	587	367	597	667	914	2
es	369	587	376	597	667	914	2
observada	378	587	417	597	667	914	2
en	419	587	429	597	667	914	2
t	431	587	434	597	667	914	2
ocasiones	436	587	473	597	667	914	2
de	475	587	485	597	667	914	2
tiempo,	487	587	518	597	667	914	2
los	520	587	531	597	667	914	2
datos	533	587	554	597	667	914	2
de	556	587	565	597	667	914	2
medidas	341	599	374	609	667	914	2
repetidas	377	599	412	609	667	914	2
reciben	415	599	444	609	667	914	2
el	446	599	453	609	667	914	2
nombre	456	599	487	609	667	914	2
de	490	599	499	609	667	914	2
datos	502	599	523	609	667	914	2
longitudi-	525	599	565	609	667	914	2
nales.	341	611	363	621	667	914	2
Metodológicamente	367	611	446	621	667	914	2
hablando,	450	611	489	621	667	914	2
los	493	611	504	621	667	914	2
elementos	507	611	547	621	667	914	2
que	550	611	565	621	667	914	2
son	341	623	355	633	667	914	2
observados	358	623	401	633	667	914	2
o	404	623	409	633	667	914	2
medidos	411	623	445	633	667	914	2
en	447	623	457	633	667	914	2
diversas	459	623	490	633	667	914	2
ocasiones	492	623	529	633	667	914	2
se	532	623	539	633	667	914	2
deno-	542	623	565	633	667	914	2
minan	341	635	368	645	667	914	2
unidades,	371	635	408	645	667	914	2
individuos	412	635	452	645	667	914	2
o	456	635	461	645	667	914	2
sujetos.	465	635	491	645	667	914	2
Los	495	635	509	645	667	914	2
intervalos	513	635	552	645	667	914	2
de	556	635	565	645	667	914	2
tiempo	341	647	370	657	667	914	2
en	374	647	383	657	667	914	2
que	387	647	402	657	667	914	2
se	405	647	413	657	667	914	2
observa	417	647	446	657	667	914	2
o	450	647	455	657	667	914	2
registra	459	647	488	657	667	914	2
la	491	647	498	657	667	914	2
respuesta	502	647	538	657	667	914	2
de	542	647	551	657	667	914	2
las	555	647	565	657	667	914	2
unidades	341	659	377	669	667	914	2
de	380	659	389	669	667	914	2
observación	392	659	439	669	667	914	2
se	442	659	449	669	667	914	2
denominan	452	659	498	669	667	914	2
puntos	500	659	525	669	667	914	2
de	528	659	536	669	667	914	2
tiempo	539	659	565	669	667	914	2
u	341	671	347	681	667	914	2
ocasiones	349	671	382	681	667	914	2
y	385	671	389	681	667	914	2
pueden	391	671	421	681	667	914	2
variar	423	671	445	681	667	914	2
desde	447	671	469	681	667	914	2
unos	472	671	491	681	667	914	2
cuantos	493	671	523	681	667	914	2
minutos	526	671	559	681	667	914	2
a	561	671	565	681	667	914	2
muchos	341	683	373	693	667	914	2
años.	376	683	397	693	667	914	2
A	400	683	407	693	667	914	2
su	411	683	419	693	667	914	2
vez,	423	683	438	693	667	914	2
el	441	683	448	693	667	914	2
conjunto	452	683	488	693	667	914	2
de	491	683	501	693	667	914	2
estas	504	683	522	693	667	914	2
respuestas	526	683	565	693	667	914	2
forma	341	695	365	705	667	914	2
el	369	695	376	705	667	914	2
perfil	379	695	399	705	667	914	2
de	403	695	411	705	667	914	2
respuesta	415	695	448	705	667	914	2
(curva	452	695	476	705	667	914	2
o	480	695	485	705	667	914	2
tendencia)	489	695	530	705	667	914	2
de	534	695	544	705	667	914	2
cada	547	695	565	705	667	914	2
unidad.	341	707	372	717	667	914	2
Términos	374	707	413	717	667	914	2
tales	415	707	432	717	667	914	2
como	435	707	457	717	667	914	2
diseño	459	707	485	717	667	914	2
o	487	707	492	717	667	914	2
estudio	494	707	523	717	667	914	2
longitudi-	525	707	565	717	667	914	2
nal	341	719	354	729	667	914	2
suelen	356	719	381	729	667	914	2
ser	383	719	394	729	667	914	2
sinónimos	397	719	438	729	667	914	2
de	440	719	449	729	667	914	2
diseño	452	719	478	729	667	914	2
de	480	719	490	729	667	914	2
medidas	492	719	525	729	667	914	2
repetidas,	527	719	565	729	667	914	2
de	341	731	351	741	667	914	2
panel,	353	731	377	741	667	914	2
de	379	731	389	741	667	914	2
cohortes,	391	731	427	741	667	914	2
etc.	429	731	443	741	667	914	2
Así,	445	731	460	741	667	914	2
dentro	463	731	489	741	667	914	2
del	491	731	503	741	667	914	2
campo	505	731	532	741	667	914	2
socioló-	534	731	565	741	667	914	2
gico,	341	743	360	753	667	914	2
donde	363	743	388	753	667	914	2
se	391	743	399	753	667	914	2
trabaja	402	743	428	753	667	914	2
con	431	743	446	753	667	914	2
diseños	449	743	478	753	667	914	2
de	481	743	490	753	667	914	2
encuesta,	493	743	529	753	667	914	2
los	532	743	543	753	667	914	2
estu-	546	743	565	753	667	914	2
dios	341	755	358	765	667	914	2
longitudinales	360	755	416	765	667	914	2
son	419	755	432	765	667	914	2
referidos	435	755	469	765	667	914	2
por	471	755	485	765	667	914	2
estudios	488	755	516	765	667	914	2
de	519	755	527	765	667	914	2
panel,	530	755	553	765	667	914	2
en	555	755	565	765	667	914	2
el	341	767	348	777	667	914	2
ámbito	352	767	381	777	667	914	2
epidemiológico	385	767	448	777	667	914	2
y	451	767	456	777	667	914	2
demográfico,	460	767	513	777	667	914	2
los	517	767	528	777	667	914	2
estudios	532	767	565	777	667	914	2
longitudinales	341	779	397	789	667	914	2
son	400	779	413	789	667	914	2
sinónimos	416	779	457	789	667	914	2
de	459	779	469	789	667	914	2
estudios	471	779	500	789	667	914	2
de	502	779	511	789	667	914	2
cohortes.	513	779	545	789	667	914	2
33	592	248	604	269	667	914	2
04	39	33	48	41	667	914	3
pags	53	33	72	41	667	914	3
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	3
Art02	140	33	164	41	667	914	3
An·lisis	168	33	207	41	667	914	3
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	3
4/12/08	264	33	298	41	667	914	3
15:48	308	33	332	41	667	914	3
Página	341	33	370	41	667	914	3
34	375	33	384	41	667	914	3
JAUME	103	142	124	147	667	914	3
ARNAU	126	142	147	147	667	914	3
Y	149	142	153	147	667	914	3
ROSER	155	142	176	147	667	914	3
BONO	177	142	195	147	667	914	3
/	199	142	201	147	667	914	3
ESTUDIOS	204	142	234	147	667	914	3
LONGITUDINALES	236	142	287	147	667	914	3
DE	288	142	296	147	667	914	3
MEDIDAS	298	142	324	147	667	914	3
REPETIDAS.	326	142	360	147	667	914	3
MODELOS	362	142	391	147	667	914	3
DE	393	142	401	147	667	914	3
DISEÑO	402	142	425	147	667	914	3
Y	426	142	430	147	667	914	3
ANÁLISIS	432	142	458	147	667	914	3
34	62	248	76	269	667	914	3
Las	114	167	127	177	667	914	3
principales	131	167	175	177	667	914	3
dificultades	179	167	225	177	667	914	3
del	229	167	241	177	667	914	3
análisis	245	167	274	177	667	914	3
de	277	167	287	177	667	914	3
datos	291	167	312	177	667	914	3
de	316	167	326	177	667	914	3
diseños	102	179	132	189	667	914	3
de	135	179	145	189	667	914	3
medidas	149	179	182	189	667	914	3
repetidas	186	179	222	189	667	914	3
son,	226	179	242	189	667	914	3
fundamentalmente,	246	179	326	189	667	914	3
dos.	102	191	118	201	667	914	3
En	121	191	133	201	667	914	3
primer	136	191	163	201	667	914	3
lugar,	166	191	189	201	667	914	3
el	191	191	198	201	667	914	3
análisis	201	191	230	201	667	914	3
suele	233	191	252	201	667	914	3
ser	255	191	266	201	667	914	3
más	269	191	285	201	667	914	3
complejo	288	191	326	201	667	914	3
debido	102	203	130	213	667	914	3
a	133	203	137	213	667	914	3
la	140	203	146	213	667	914	3
dependencia	149	203	200	213	667	914	3
que	202	203	217	213	667	914	3
suele	220	203	240	213	667	914	3
darse	242	203	263	213	667	914	3
entre	266	203	286	213	667	914	3
las	289	203	299	213	667	914	3
medi-	302	203	326	213	667	914	3
das	102	215	115	225	667	914	3
repetidas	119	215	157	225	667	914	3
de	161	215	170	225	667	914	3
la	174	215	181	225	667	914	3
misma	185	215	213	225	667	914	3
unidad	217	215	246	225	667	914	3
observacional.	250	215	310	225	667	914	3
En	314	215	325	225	667	914	3
segundo	102	227	136	237	667	914	3
lugar,	139	227	161	237	667	914	3
con	164	227	179	237	667	914	3
frecuencia	182	227	223	237	667	914	3
el	226	227	232	237	667	914	3
investigador	236	227	285	237	667	914	3
no	288	227	298	237	667	914	3
puede	301	227	326	237	667	914	3
controlar	102	239	141	249	667	914	3
las	145	239	155	249	667	914	3
circunstancias	160	239	219	249	667	914	3
bajo	223	239	241	249	667	914	3
las	245	239	256	249	667	914	3
que	260	239	275	249	667	914	3
obtiene	279	239	311	249	667	914	3
las	315	239	326	249	667	914	3
medidas	103	251	136	261	667	914	3
repetidas,	140	251	178	261	667	914	3
de	182	251	191	261	667	914	3
modo	195	251	219	261	667	914	3
que	222	251	237	261	667	914	3
a	241	251	245	261	667	914	3
veces	248	251	269	261	667	914	3
los	272	251	283	261	667	914	3
datos	287	251	308	261	667	914	3
son	311	251	326	261	667	914	3
no	103	263	114	273	667	914	3
balanceados	117	263	166	273	667	914	3
o	169	263	174	273	667	914	3
incompletos	178	263	227	273	667	914	3
(Davis,	231	263	260	273	667	914	3
1998;	264	263	287	273	667	914	3
Menard,	291	263	325	273	667	914	3
1991).	103	275	130	285	667	914	3
DISEÑOS	102	313	136	320	667	914	3
LONGITUDINALES	139	313	209	320	667	914	3
DE	211	313	222	320	667	914	3
MEDIDAS	224	313	261	320	667	914	3
REPETIDAS	263	313	306	320	667	914	3
En	114	335	125	345	667	914	3
investigación	128	335	181	345	667	914	3
aplicada,	184	335	219	345	667	914	3
se	222	335	230	345	667	914	3
suele	232	335	252	345	667	914	3
oponer	255	335	284	345	667	914	3
el	287	335	293	345	667	914	3
estudio	296	335	326	345	667	914	3
longitudinal	102	347	152	357	667	914	3
al	156	347	163	357	667	914	3
estudio	166	347	196	357	667	914	3
transversal	200	347	242	357	667	914	3
o	246	347	251	357	667	914	3
estudio	255	347	285	357	667	914	3
donde	288	347	314	357	667	914	3
se	318	347	326	357	667	914	3
toman	102	359	128	369	667	914	3
observaciones	131	359	187	369	667	914	3
en	190	359	199	369	667	914	3
un	202	359	213	369	667	914	3
sólo	216	359	232	369	667	914	3
punto	235	359	260	369	667	914	3
fijo	263	359	276	369	667	914	3
del	279	359	291	369	667	914	3
tiempo.	294	359	326	369	667	914	3
¿Qué	102	371	123	381	667	914	3
se	126	371	134	381	667	914	3
entiende	137	371	172	381	667	914	3
por	175	371	189	381	667	914	3
estudio	192	371	222	381	667	914	3
longitudinal?	225	371	278	381	667	914	3
Si	281	371	289	381	667	914	3
interesa,	292	371	326	381	667	914	3
por	102	383	116	393	667	914	3
ejemplo,	119	383	154	393	667	914	3
investigar	156	383	195	393	667	914	3
las	198	383	208	393	667	914	3
características	211	383	266	393	667	914	3
de	269	383	278	393	667	914	3
un	281	383	292	393	667	914	3
proceso	295	383	326	393	667	914	3
de	102	395	111	405	667	914	3
cambio,	114	395	146	405	667	914	3
en	149	395	158	405	667	914	3
este	161	395	176	405	667	914	3
caso	178	395	195	405	667	914	3
deberemos	197	395	241	405	667	914	3
observar	243	395	277	405	667	914	3
el	279	395	286	405	667	914	3
proceso	288	395	319	405	667	914	3
a	321	395	325	405	667	914	3
lo	102	407	110	417	667	914	3
largo	113	407	133	417	667	914	3
de	136	407	146	417	667	914	3
una	149	407	164	417	667	914	3
serie	167	407	185	417	667	914	3
de	188	407	198	417	667	914	3
estadios	201	407	233	417	667	914	3
diferentes.	236	407	278	417	667	914	3
Una	281	407	298	417	667	914	3
forma	301	407	326	417	667	914	3
de	102	419	111	429	667	914	3
realizar	114	419	143	429	667	914	3
este	146	419	161	429	667	914	3
propósito	164	419	203	429	667	914	3
consiste	206	419	237	429	667	914	3
en	240	419	250	429	667	914	3
seleccionar	253	419	297	429	667	914	3
a	300	419	304	429	667	914	3
dife-	307	419	325	429	667	914	3
rentes	102	431	126	441	667	914	3
individuos	129	431	171	441	667	914	3
en	174	431	184	441	667	914	3
cada	186	431	204	441	667	914	3
estadio	207	431	235	441	667	914	3
del	238	431	250	441	667	914	3
proceso	253	431	284	441	667	914	3
o	286	431	291	441	667	914	3
interva-	294	431	326	441	667	914	3
lo	102	443	110	453	667	914	3
de	114	443	123	453	667	914	3
tiempo.	127	443	158	453	667	914	3
Esto	162	443	180	453	667	914	3
configura	184	443	223	453	667	914	3
un	227	443	238	453	667	914	3
diseño,	242	443	271	453	667	914	3
frecuente	274	443	312	453	667	914	3
en	316	443	325	453	667	914	3
ciencias	102	455	133	465	667	914	3
del	135	455	147	465	667	914	3
desarrollo,	150	455	192	465	667	914	3
conocido	194	455	231	465	667	914	3
por	233	455	247	465	667	914	3
transversal	250	455	290	465	667	914	3
repetido.	292	455	325	465	667	914	3
Según	102	467	127	477	667	914	3
este	130	467	145	477	667	914	3
formato	147	467	180	477	667	914	3
de	183	467	192	477	667	914	3
diseño,	195	467	224	477	667	914	3
los	227	467	238	477	667	914	3
individuos	241	467	283	477	667	914	3
actúan	286	467	313	477	667	914	3
de	316	467	326	477	667	914	3
réplicas	102	479	132	489	667	914	3
que,	135	479	152	489	667	914	3
fundamentalmente,	154	479	234	489	667	914	3
siguen	236	479	262	489	667	914	3
un	265	479	276	489	667	914	3
mismo	278	479	306	489	667	914	3
pro-	308	479	326	489	667	914	3
ceso.	102	491	122	501	667	914	3
Otro	126	491	146	501	667	914	3
enfoque	150	491	183	501	667	914	3
distinto	187	491	219	501	667	914	3
es	223	491	231	501	667	914	3
examinar	235	491	272	501	667	914	3
los	277	491	288	501	667	914	3
cambios	292	491	326	501	667	914	3
que	102	503	117	513	667	914	3
se	121	503	128	513	667	914	3
producen,	132	503	174	513	667	914	3
a	178	503	182	513	667	914	3
lo	186	503	194	513	667	914	3
largo	198	503	218	513	667	914	3
del	222	503	234	513	667	914	3
tiempo,	238	503	270	513	667	914	3
en	274	503	284	513	667	914	3
la	288	503	294	513	667	914	3
misma	298	503	326	513	667	914	3
muestra	102	515	134	525	667	914	3
de	137	515	147	525	667	914	3
sujetos	150	515	177	525	667	914	3
y	180	515	185	525	667	914	3
constatar	188	515	225	525	667	914	3
las	228	515	238	525	667	914	3
diferencias	241	515	284	525	667	914	3
interindi-	287	515	326	525	667	914	3
viduales	102	527	138	537	667	914	3
en	142	527	152	537	667	914	3
los	156	527	168	537	667	914	3
cambios	173	527	209	537	667	914	3
intraindividuales	213	527	288	537	667	914	3
(Visser,	293	527	326	537	667	914	3
1985).	102	539	129	549	667	914	3
Este	132	539	149	549	667	914	3
diseño	152	539	178	549	667	914	3
es	181	539	188	549	667	914	3
conocido	191	539	229	549	667	914	3
por	232	539	246	549	667	914	3
diseño	249	539	272	549	667	914	3
longitudinal.	275	539	326	549	667	914	3
Nótese	102	551	130	561	667	914	3
que,	133	551	151	561	667	914	3
con	153	551	168	561	667	914	3
diseños	171	551	201	561	667	914	3
transversales	204	551	253	561	667	914	3
repetidos,	256	551	296	561	667	914	3
el	298	551	305	561	667	914	3
aná-	308	551	325	561	667	914	3
lisis	102	563	117	573	667	914	3
del	120	563	132	573	667	914	3
cambio	136	563	165	573	667	914	3
sólo	169	563	185	573	667	914	3
se	188	563	196	573	667	914	3
puede	199	563	224	573	667	914	3
realizar	227	563	256	573	667	914	3
a	259	563	263	573	667	914	3
nivel	267	563	286	573	667	914	3
agregado	290	563	326	573	667	914	3
en	102	575	112	585	667	914	3
las	116	575	127	585	667	914	3
diferentes	131	575	171	585	667	914	3
muestras	175	575	212	585	667	914	3
o	216	575	221	585	667	914	3
submuestras.	225	575	279	585	667	914	3
Bajo	284	575	302	585	667	914	3
estas	306	575	325	585	667	914	3
condiciones,	102	587	153	597	667	914	3
el	156	587	163	597	667	914	3
estudio	167	587	196	597	667	914	3
no	200	587	210	597	667	914	3
puede	214	587	238	597	667	914	3
ejecutarse	242	587	281	597	667	914	3
a	285	587	289	597	667	914	3
nivel	293	587	312	597	667	914	3
de	316	587	326	597	667	914	3
casos	102	599	123	609	667	914	3
individuales	127	599	177	609	667	914	3
y	181	599	186	609	667	914	3
son	190	599	204	609	667	914	3
tales	208	599	226	609	667	914	3
las	230	599	241	609	667	914	3
limitaciones	245	599	295	609	667	914	3
que	299	599	314	609	667	914	3
la	319	599	326	609	667	914	3
mayor	102	611	128	621	667	914	3
parte	130	611	151	621	667	914	3
de	153	611	162	621	667	914	3
teóricos	165	611	196	621	667	914	3
que	198	611	213	621	667	914	3
han	216	611	231	621	667	914	3
trabajo	233	611	261	621	667	914	3
en	264	611	273	621	667	914	3
el	276	611	282	621	667	914	3
ámbito	285	611	314	621	667	914	3
de	316	611	326	621	667	914	3
la	102	623	109	633	667	914	3
psicología	112	623	152	633	667	914	3
del	155	623	167	633	667	914	3
desarrollo	170	623	210	633	667	914	3
sugieren	213	623	246	633	667	914	3
que	250	623	264	633	667	914	3
este	267	623	282	633	667	914	3
diseño	286	623	312	633	667	914	3
no	315	623	326	633	667	914	3
puede	102	635	126	645	667	914	3
ser	129	635	140	645	667	914	3
considerado	144	635	192	645	667	914	3
propiamente	195	635	247	645	667	914	3
un	250	635	261	645	667	914	3
diseño	264	635	290	645	667	914	3
longitu-	293	635	326	645	667	914	3
dinal	102	647	122	657	667	914	3
(Baltes	125	647	152	657	667	914	3
y	155	647	159	657	667	914	3
Nesselroade,	162	647	213	657	667	914	3
1979).	215	647	242	657	667	914	3
Los	114	659	128	669	667	914	3
diseños	131	659	160	669	667	914	3
longitudinales	163	659	220	669	667	914	3
que,	223	659	241	669	667	914	3
como	244	659	266	669	667	914	3
se	269	659	277	669	667	914	3
han	279	659	295	669	667	914	3
indica-	297	659	326	669	667	914	3
do,	102	671	115	681	667	914	3
son	118	671	132	681	667	914	3
de	134	671	144	681	667	914	3
uso	146	671	160	681	667	914	3
cada	163	671	181	681	667	914	3
vez	183	671	196	681	667	914	3
más	198	671	214	681	667	914	3
frecuente	217	671	254	681	667	914	3
en	257	671	266	681	667	914	3
ciencias	269	671	300	681	667	914	3
socia-	303	671	325	681	667	914	3
les	102	683	112	693	667	914	3
y	115	683	120	693	667	914	3
del	123	683	135	693	667	914	3
comportamiento,	138	683	209	693	667	914	3
sirven	212	683	236	693	667	914	3
para	239	683	256	693	667	914	3
estudiar	259	683	291	693	667	914	3
los	294	683	305	693	667	914	3
pro-	308	683	326	693	667	914	3
cesos	102	695	122	705	667	914	3
de	125	695	134	705	667	914	3
cambio	137	695	167	705	667	914	3
directamente	170	695	222	705	667	914	3
asociados	225	695	263	705	667	914	3
con	266	695	280	705	667	914	3
el	283	695	290	705	667	914	3
paso	293	695	311	705	667	914	3
del	313	695	326	705	667	914	3
tiempo.	102	707	134	717	667	914	3
Si	138	707	146	717	667	914	3
se	150	707	158	717	667	914	3
compara	162	707	198	717	667	914	3
el	202	707	209	717	667	914	3
diseño	213	707	240	717	667	914	3
longitudinal	244	707	295	717	667	914	3
con	299	707	315	717	667	914	3
el	319	707	326	717	667	914	3
diseño	102	719	129	729	667	914	3
transversal	133	719	176	729	667	914	3
de	180	719	190	729	667	914	3
muestras	194	719	230	729	667	914	3
repetidas,	234	719	273	729	667	914	3
se	277	719	285	729	667	914	3
concluye	289	719	326	729	667	914	3
que	102	731	117	741	667	914	3
el	119	731	126	741	667	914	3
enfoque	128	731	161	741	667	914	3
longitudinal	163	731	212	741	667	914	3
es	215	731	222	741	667	914	3
más	225	731	240	741	667	914	3
eficiente,	243	731	279	741	667	914	3
más	281	731	297	741	667	914	3
robus-	300	731	325	741	667	914	3
to	102	743	110	753	667	914	3
en	114	743	124	753	667	914	3
la	128	743	135	753	667	914	3
selección	139	743	175	753	667	914	3
del	179	743	191	753	667	914	3
modelo	195	743	226	753	667	914	3
y	230	743	235	753	667	914	3
estadísticamente	239	743	306	753	667	914	3
más	310	743	326	753	667	914	3
potente	102	755	133	765	667	914	3
(Edwards,	136	755	177	765	667	914	3
2000;	180	755	203	765	667	914	3
Helms,	207	755	236	765	667	914	3
1992;	239	755	263	765	667	914	3
Zeger	266	755	289	765	667	914	3
y	292	755	297	765	667	914	3
Liang,	300	755	325	765	667	914	3
1992).	102	767	129	777	667	914	3
OBJETIVOS	341	169	384	176	667	914	3
DEL	386	169	402	176	667	914	3
DISEÑO	404	169	435	176	667	914	3
LONGITUDINAL	437	169	499	176	667	914	3
DE	501	169	512	176	667	914	3
MEDIDAS	514	169	550	176	667	914	3
REPETIDAS.	341	181	387	188	667	914	3
Ante	353	203	373	213	667	914	3
cualquier	377	203	415	213	667	914	3
estudio	419	203	449	213	667	914	3
de	453	203	463	213	667	914	3
carácter	467	203	499	213	667	914	3
longitudinal	503	203	553	213	667	914	3
es	557	203	565	213	667	914	3
posible	341	215	370	225	667	914	3
plantear	374	215	406	225	667	914	3
tres	410	215	424	225	667	914	3
cuestiones	428	215	469	225	667	914	3
básicas	473	215	500	225	667	914	3
que	504	215	518	225	667	914	3
tienen,	522	215	550	225	667	914	3
sin	553	215	565	225	667	914	3
duda,	341	227	365	237	667	914	3
una	369	227	384	237	667	914	3
gran	389	227	407	237	667	914	3
importancia	411	227	461	237	667	914	3
desde	465	227	488	237	667	914	3
el	493	227	499	237	667	914	3
punto	503	227	529	237	667	914	3
de	533	227	542	237	667	914	3
vista	546	227	565	237	667	914	3
aplicado:	341	239	378	249	667	914	3
a)	341	251	349	261	667	914	3
¿Cuál	352	251	375	261	667	914	3
es	378	251	385	261	667	914	3
la	388	251	395	261	667	914	3
forma	398	251	422	261	667	914	3
del	425	251	437	261	667	914	3
cambio	440	251	469	261	667	914	3
intraindividual	472	251	532	261	667	914	3
en	535	251	545	261	667	914	3
fun-	548	251	565	261	667	914	3
ción	353	263	371	273	667	914	3
del	373	263	385	273	667	914	3
tiempo,	388	263	419	273	667	914	3
es	422	263	430	273	667	914	3
decir,	432	263	454	273	667	914	3
lineal,	457	263	481	273	667	914	3
no	484	263	494	273	667	914	3
lineal,	497	263	521	273	667	914	3
etc.?	524	263	542	273	667	914	3
b)	341	275	350	285	667	914	3
¿Se	353	275	366	285	667	914	3
dan	369	275	384	285	667	914	3
diferencias	387	275	430	285	667	914	3
interindividuales	433	275	501	285	667	914	3
en	504	275	514	285	667	914	3
los	517	275	528	285	667	914	3
procesos	531	275	565	285	667	914	3
de	353	287	363	297	667	914	3
cambio?	365	287	398	297	667	914	3
c)	341	299	349	309	667	914	3
¿Pueden	353	299	386	309	667	914	3
predecirse	390	299	430	309	667	914	3
o	434	299	439	309	667	914	3
explicarse	443	299	482	309	667	914	3
las	485	299	496	309	667	914	3
diferencias	499	299	542	309	667	914	3
inte-	546	299	565	309	667	914	3
rindividuales	353	311	408	321	667	914	3
en	412	311	422	321	667	914	3
relación	426	311	459	321	667	914	3
a	463	311	467	321	667	914	3
los	471	311	483	321	667	914	3
cambios	487	311	521	321	667	914	3
o	526	311	531	321	667	914	3
perfiles	535	311	565	321	667	914	3
observados?	353	323	401	333	667	914	3
De	353	335	366	345	667	914	3
las	369	335	379	345	667	914	3
cuestiones	382	335	423	345	667	914	3
propuestas	426	335	469	345	667	914	3
se	472	335	479	345	667	914	3
infiere	482	335	508	345	667	914	3
que	511	335	526	345	667	914	3
el	529	335	536	345	667	914	3
objeti-	539	335	565	345	667	914	3
vo	341	347	351	357	667	914	3
fundamental	354	347	406	357	667	914	3
del	409	347	421	357	667	914	3
estudio	424	347	453	357	667	914	3
longitudinal	456	347	506	357	667	914	3
es	509	347	516	357	667	914	3
conocer	520	347	551	357	667	914	3
no	554	347	565	357	667	914	3
sólo	341	359	358	369	667	914	3
los	360	359	371	369	667	914	3
cambios	374	359	407	369	667	914	3
o	409	359	414	369	667	914	3
perfiles	416	359	445	369	667	914	3
individuales,	448	359	499	369	667	914	3
sino	501	359	518	369	667	914	3
determinar	520	359	565	369	667	914	3
si	341	371	348	381	667	914	3
el	350	371	357	381	667	914	3
cambio	360	371	390	381	667	914	3
es	393	371	400	381	667	914	3
significativo	403	371	452	381	667	914	3
y	454	371	459	381	667	914	3
si	462	371	468	381	667	914	3
se	471	371	478	381	667	914	3
dan	481	371	496	381	667	914	3
diferencias	499	371	542	381	667	914	3
entre	545	371	565	381	667	914	3
los	341	383	353	393	667	914	3
distintos	356	383	390	393	667	914	3
sujetos	394	383	421	393	667	914	3
de	424	383	434	393	667	914	3
la	437	383	444	393	667	914	3
muestra.	447	383	482	393	667	914	3
Abundando	486	383	534	393	667	914	3
en	537	383	547	393	667	914	3
esta	550	383	565	393	667	914	3
idea,	341	395	361	405	667	914	3
Raudenbush	363	395	414	405	667	914	3
(2001)	416	395	444	405	667	914	3
destaca	447	395	475	405	667	914	3
que	478	395	493	405	667	914	3
esta	495	395	510	405	667	914	3
clase	512	395	531	405	667	914	3
de	534	395	543	405	667	914	3
estu-	545	395	565	405	667	914	3
dios	341	407	358	417	667	914	3
trazan	361	407	385	417	667	914	3
el	388	407	395	417	667	914	3
curso	398	407	419	417	667	914	3
del	422	407	434	417	667	914	3
crecimiento	437	407	484	417	667	914	3
normal,	487	407	519	417	667	914	3
identifican	522	407	565	417	667	914	3
los	341	419	353	429	667	914	3
factores	356	419	386	429	667	914	3
de	390	419	399	429	667	914	3
riesgo	402	419	426	429	667	914	3
para	429	419	446	429	667	914	3
la	449	419	456	429	667	914	3
enfermedad	459	419	507	429	667	914	3
mental	510	419	538	429	667	914	3
y	541	419	546	429	667	914	3
eva-	549	419	565	429	667	914	3
lúan	341	431	359	441	667	914	3
los	362	431	373	441	667	914	3
efectos	376	431	403	441	667	914	3
de	405	431	415	441	667	914	3
las	418	431	428	441	667	914	3
intervenciones.	430	431	492	441	667	914	3
A	353	443	360	453	667	914	3
propósito	364	443	403	453	667	914	3
de	407	443	417	453	667	914	3
los	421	443	432	453	667	914	3
objetivos,	436	443	475	453	667	914	3
Nesselroade	479	443	528	453	667	914	3
y	532	443	537	453	667	914	3
Baltes	541	443	565	453	667	914	3
(1979)	341	455	369	465	667	914	3
definen	371	455	402	465	667	914	3
el	404	455	411	465	667	914	3
diseño	413	455	439	465	667	914	3
longitudinal	442	455	491	465	667	914	3
como	493	455	516	465	667	914	3
un	518	455	529	465	667	914	3
procedi-	531	455	565	465	667	914	3
miento	341	467	370	477	667	914	3
para	374	467	391	477	667	914	3
estudiar	395	467	427	477	667	914	3
los	430	467	441	477	667	914	3
‘patrones	445	467	481	477	667	914	3
interindividuales	484	467	552	477	667	914	3
de	556	467	565	477	667	914	3
cambio	341	479	371	489	667	914	3
intraindividual'.	375	479	440	489	667	914	3
De	443	479	455	489	667	914	3
este	459	479	474	489	667	914	3
modo,	477	479	503	489	667	914	3
el	507	479	514	489	667	914	3
objetivo	517	479	550	489	667	914	3
del	553	479	565	489	667	914	3
análisis	341	491	372	501	667	914	3
de	376	491	385	501	667	914	3
datos	390	491	412	501	667	914	3
longitudinales	416	491	476	501	667	914	3
deberá	480	491	507	501	667	914	3
incluir:	511	491	542	501	667	914	3
a)	546	491	554	501	667	914	3
el	558	491	565	501	667	914	3
estudio	341	503	371	513	667	914	3
directo	373	503	401	513	667	914	3
de	403	503	413	513	667	914	3
cambio	415	503	445	513	667	914	3
intraindividual,	447	503	510	513	667	914	3
b)	512	503	521	513	667	914	3
la	523	503	530	513	667	914	3
identifi-	532	503	565	513	667	914	3
cación	341	515	367	525	667	914	3
directa	371	515	398	525	667	914	3
de	401	515	411	525	667	914	3
las	414	515	425	525	667	914	3
diferencias	428	515	471	525	667	914	3
interindividuales	474	515	542	525	667	914	3
en	545	515	555	525	667	914	3
el	558	515	565	525	667	914	3
cambio	341	527	371	537	667	914	3
intraindividual,	374	527	436	537	667	914	3
c)	439	527	446	537	667	914	3
el	449	527	456	537	667	914	3
análisis	458	527	487	537	667	914	3
de	489	527	499	537	667	914	3
la	501	527	508	537	667	914	3
relación	510	527	542	537	667	914	3
entre	545	527	565	537	667	914	3
los	341	539	353	549	667	914	3
cambios	356	539	389	549	667	914	3
intra	392	539	411	549	667	914	3
e	415	539	419	549	667	914	3
interindividuales	422	539	490	549	667	914	3
y	493	539	498	549	667	914	3
d)	501	539	510	549	667	914	3
el	513	539	520	549	667	914	3
estudio	523	539	552	549	667	914	3
de	556	539	565	549	667	914	3
las	341	551	352	561	667	914	3
variables	354	551	389	561	667	914	3
que	391	551	406	561	667	914	3
influyen	408	551	442	561	667	914	3
en	444	551	454	561	667	914	3
el	456	551	463	561	667	914	3
cambio	466	551	495	561	667	914	3
intra	498	551	517	561	667	914	3
e	520	551	524	561	667	914	3
intraindi-	526	551	565	561	667	914	3
vidual.	341	563	369	573	667	914	3
Se	372	563	381	573	667	914	3
trata,	384	563	405	573	667	914	3
en	408	563	418	573	667	914	3
definitiva,	421	563	462	573	667	914	3
de	465	563	475	573	667	914	3
estudiar	478	563	510	573	667	914	3
el	513	563	519	573	667	914	3
cambio	522	563	552	573	667	914	3
en	555	563	565	573	667	914	3
función	341	575	373	585	667	914	3
del	377	575	389	585	667	914	3
tiempo,	392	575	424	585	667	914	3
por	427	575	441	585	667	914	3
cuya	445	575	463	585	667	914	3
razón	467	575	489	585	667	914	3
se	493	575	501	585	667	914	3
obtienen	504	575	540	585	667	914	3
datos	544	575	565	585	667	914	3
longitudinales	341	587	399	597	667	914	3
de	403	587	412	597	667	914	3
una	416	587	431	597	667	914	3
muestra	435	587	467	597	667	914	3
dada	471	587	490	597	667	914	3
de	494	587	504	597	667	914	3
sujetos	508	587	535	597	667	914	3
que	539	587	554	597	667	914	3
es	557	587	565	597	667	914	3
medida	341	599	372	609	667	914	3
repetidas	374	599	410	609	667	914	3
veces	413	599	433	609	667	914	3
en	436	599	445	609	667	914	3
la	448	599	455	609	667	914	3
misma	457	599	484	609	667	914	3
variable	487	599	518	609	667	914	3
de	520	599	530	609	667	914	3
respues-	532	599	565	609	667	914	3
ta	341	611	349	621	667	914	3
(Wu	352	611	370	621	667	914	3
et	372	611	379	621	667	914	3
al.,	381	611	394	621	667	914	3
1999).	397	611	424	621	667	914	3
DISEÑO	341	649	372	656	667	914	3
LONGITUDINAL	374	649	436	656	667	914	3
Y	438	649	442	656	667	914	3
MODELACIÓN	445	649	500	656	667	914	3
ESTADÍSTICA	502	649	553	656	667	914	3
En	353	671	365	681	667	914	3
lo	368	671	376	681	667	914	3
concerniente	379	671	431	681	667	914	3
al	435	671	441	681	667	914	3
análisis	445	671	474	681	667	914	3
de	477	671	487	681	667	914	3
datos	490	671	511	681	667	914	3
longitudina-	515	671	565	681	667	914	3
les,	341	683	354	693	667	914	3
pueden	357	683	387	693	667	914	3
seguirse	389	683	420	693	667	914	3
diversos	423	683	455	693	667	914	3
procedimientos.	457	683	522	693	667	914	3
Así,	525	683	540	693	667	914	3
cuan-	542	683	565	693	667	914	3
do	341	695	352	705	667	914	3
la	355	695	362	705	667	914	3
variable	366	695	397	705	667	914	3
de	400	695	410	705	667	914	3
respuesta	413	695	450	705	667	914	3
se	453	695	461	705	667	914	3
distribuye	464	695	504	705	667	914	3
normalmente,	508	695	565	705	667	914	3
es	341	707	349	717	667	914	3
posible	352	707	381	717	667	914	3
aplicar	384	707	411	717	667	914	3
las	415	707	425	717	667	914	3
técnicas	428	707	460	717	667	914	3
de	463	707	473	717	667	914	3
análisis	476	707	505	717	667	914	3
multivariante,	508	707	565	717	667	914	3
análisis	341	719	370	729	667	914	3
de	373	719	383	729	667	914	3
la	385	719	392	729	667	914	3
variancia	395	719	431	729	667	914	3
de	434	719	443	729	667	914	3
medidas	446	719	480	729	667	914	3
repetidas,	482	719	521	729	667	914	3
análisis	524	719	553	729	667	914	3
de	556	719	565	729	667	914	3
curvas	341	731	367	741	667	914	3
de	370	731	379	741	667	914	3
crecimiento,	383	731	433	741	667	914	3
modelos	436	731	470	741	667	914	3
de	473	731	482	741	667	914	3
efectos	486	731	513	741	667	914	3
mixtos	516	731	543	741	667	914	3
y	546	731	551	741	667	914	3
los	554	731	565	741	667	914	3
modelos	341	743	378	753	667	914	3
de	382	743	392	753	667	914	3
ecuaciones	396	743	442	753	667	914	3
de	447	743	456	753	667	914	3
estimación	461	743	507	753	667	914	3
generalizada	512	743	565	753	667	914	3
(Liang	341	755	368	765	667	914	3
y	371	755	375	765	667	914	3
Zeger,	378	755	403	765	667	914	3
1986).	406	755	433	765	667	914	3
Cuando	436	755	469	765	667	914	3
la	472	755	478	765	667	914	3
variable	481	755	513	765	667	914	3
dependiente	515	755	565	765	667	914	3
es	341	767	349	777	667	914	3
de	352	767	362	777	667	914	3
naturaleza	365	767	406	777	667	914	3
no	409	767	419	777	667	914	3
métrica,	422	767	455	777	667	914	3
se	458	767	466	777	667	914	3
tienen	469	767	494	777	667	914	3
como	497	767	520	777	667	914	3
alternativa	523	767	565	777	667	914	3
los	341	779	353	789	667	914	3
modelos	357	779	391	789	667	914	3
log-lineales	395	779	440	789	667	914	3
y	444	779	449	789	667	914	3
los	453	779	464	789	667	914	3
modelos	468	779	502	789	667	914	3
basados	506	779	537	789	667	914	3
en	541	779	551	789	667	914	3
las	555	779	565	789	667	914	3
04	39	33	48	41	667	914	4
pags	53	33	72	41	667	914	4
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	4
Art02	140	33	164	41	667	914	4
An·lisis	168	33	207	41	667	914	4
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	4
4/12/08	264	33	298	41	667	914	4
15:48	308	33	332	41	667	914	4
Página	341	33	370	41	667	914	4
35	375	33	384	41	667	914	4
ESTUDIOS	209	142	238	147	667	914	4
LONGITUDINALES	240	142	291	147	667	914	4
DE	293	142	301	147	667	914	4
MEDIDAS	302	142	329	147	667	914	4
REPETIDAS.	331	142	365	147	667	914	4
MODELOS	366	142	396	147	667	914	4
DE	397	142	405	147	667	914	4
DISEÑO	407	142	429	147	667	914	4
Y	431	142	435	147	667	914	4
ANÁLISIS	436	142	463	147	667	914	4
/	466	142	468	147	667	914	4
JAUME	472	142	493	147	667	914	4
ARNAU	494	142	516	147	667	914	4
Y	518	142	522	147	667	914	4
ROSER	523	142	544	147	667	914	4
BONO	546	142	564	147	667	914	4
ecuaciones	102	167	145	177	667	914	4
de	147	167	157	177	667	914	4
estimación	159	167	203	177	667	914	4
generalizadas.	205	167	261	177	667	914	4
En	263	167	275	177	667	914	4
este	277	167	292	177	667	914	4
artículo	295	167	326	177	667	914	4
nos	102	179	116	189	667	914	4
referiremos	121	179	168	189	667	914	4
sólo	172	179	189	189	667	914	4
a	193	179	197	189	667	914	4
datos	201	179	224	189	667	914	4
de	228	179	237	189	667	914	4
carácter	242	179	274	189	667	914	4
métrico,	278	179	314	189	667	914	4
es	318	179	325	189	667	914	4
decir,	102	191	124	201	667	914	4
a	127	191	131	201	667	914	4
datos	134	191	155	201	667	914	4
de	158	191	167	201	667	914	4
distribución	170	191	219	201	667	914	4
normal	222	191	251	201	667	914	4
y	254	191	259	201	667	914	4
a	262	191	266	201	667	914	4
los	269	191	280	201	667	914	4
correspon-	283	191	326	201	667	914	4
dientes	102	203	130	213	667	914	4
modelos	133	203	167	213	667	914	4
de	170	203	179	213	667	914	4
análisis.	182	203	213	213	667	914	4
Los	114	215	128	225	667	914	4
procedimientos	131	215	193	225	667	914	4
de	196	215	205	225	667	914	4
análisis	208	215	236	225	667	914	4
de	239	215	248	225	667	914	4
los	251	215	262	225	667	914	4
efectos	264	215	292	225	667	914	4
de	294	215	304	225	667	914	4
estos	306	215	326	225	667	914	4
diseños	102	227	132	237	667	914	4
difieren	136	227	168	237	667	914	4
en	172	227	182	237	667	914	4
cómo	186	227	209	237	667	914	4
se	213	227	221	237	667	914	4
modela	225	227	255	237	667	914	4
la	259	227	266	237	667	914	4
estructura	270	227	312	237	667	914	4
de	316	227	326	237	667	914	4
variancia-covariancia	102	239	186	249	667	914	4
de	189	239	199	249	667	914	4
los	202	239	213	249	667	914	4
datos.	217	239	241	249	667	914	4
El	244	239	253	249	667	914	4
incremento	256	239	302	249	667	914	4
en	306	239	315	249	667	914	4
la	319	239	326	249	667	914	4
precisión	102	251	138	261	667	914	4
al	141	251	148	261	667	914	4
estimar	150	251	179	261	667	914	4
la	182	251	188	261	667	914	4
estructura	191	251	231	261	667	914	4
de	233	251	243	261	667	914	4
covariancia	245	251	290	261	667	914	4
redunda	292	251	326	261	667	914	4
en	102	263	112	273	667	914	4
un	115	263	126	273	667	914	4
aumento	129	263	165	273	667	914	4
de	169	263	178	273	667	914	4
la	182	263	188	273	667	914	4
potencia	192	263	226	273	667	914	4
estadística	230	263	271	273	667	914	4
al	274	263	281	273	667	914	4
probar	284	263	311	273	667	914	4
los	314	263	326	273	667	914	4
efectos	102	275	129	285	667	914	4
del	132	275	144	285	667	914	4
estudio	147	275	176	285	667	914	4
(Kowalchuk	179	275	228	285	667	914	4
et	230	275	237	285	667	914	4
al.,	240	275	252	285	667	914	4
2004).	255	275	282	285	667	914	4
Volviendo	284	275	325	285	667	914	4
a	102	287	106	297	667	914	4
la	109	287	116	297	667	914	4
modelación	119	287	166	297	667	914	4
estadística	169	287	210	297	667	914	4
de	213	287	222	297	667	914	4
los	225	287	236	297	667	914	4
datos,	239	287	263	297	667	914	4
pueden	266	287	296	297	667	914	4
seguir-	298	287	326	297	667	914	4
se,	102	299	112	309	667	914	4
como	115	299	137	309	667	914	4
se	140	299	147	309	667	914	4
ha	150	299	160	309	667	914	4
indicado	162	299	197	309	667	914	4
previamente,	200	299	252	309	667	914	4
diferentes	255	299	294	309	667	914	4
estrate-	296	299	326	309	667	914	4
gias.	102	311	120	321	667	914	4
Desde	122	311	147	321	667	914	4
la	150	311	157	321	667	914	4
más	159	311	175	321	667	914	4
simple	178	311	204	321	667	914	4
a	207	311	211	321	667	914	4
la	213	311	220	321	667	914	4
más	223	311	239	321	667	914	4
compleja,	241	311	280	321	667	914	4
estas	283	311	301	321	667	914	4
estra-	304	311	326	321	667	914	4
tegias	102	323	124	333	667	914	4
son:	127	323	144	333	667	914	4
a)	147	323	155	333	667	914	4
el	158	323	164	333	667	914	4
análisis,	167	323	199	333	667	914	4
por	202	323	216	333	667	914	4
separado,	219	323	256	333	667	914	4
de	259	323	269	333	667	914	4
cada	272	323	290	333	667	914	4
punto	293	323	317	333	667	914	4
o	320	323	326	333	667	914	4
intervalo	102	335	139	345	667	914	4
del	143	335	155	345	667	914	4
tiempo,	159	335	192	345	667	914	4
b)	196	335	205	345	667	914	4
el	209	335	216	345	667	914	4
análisis	220	335	249	345	667	914	4
univariante	254	335	301	345	667	914	4
de	305	335	314	345	667	914	4
la	319	335	326	345	667	914	4
variancia,	102	347	140	357	667	914	4
c)	143	347	150	357	667	914	4
el	152	347	159	357	667	914	4
análisis	161	347	190	357	667	914	4
univariante	192	347	238	357	667	914	4
y	240	347	245	357	667	914	4
multivariante	247	347	301	357	667	914	4
de	304	347	313	357	667	914	4
las	315	347	326	357	667	914	4
variables	102	359	137	369	667	914	4
de	140	359	149	369	667	914	4
contraste	153	359	189	369	667	914	4
temporal	193	359	229	369	667	914	4
y	233	359	237	369	667	914	4
d)	240	359	249	369	667	914	4
los	253	359	264	369	667	914	4
métodos	267	359	302	369	667	914	4
basa-	305	359	326	369	667	914	4
dos	102	371	116	381	667	914	4
en	119	371	129	381	667	914	4
los	132	371	143	381	667	914	4
modelos	146	371	180	381	667	914	4
mixtos	183	371	210	381	667	914	4
(Keselman	213	371	256	381	667	914	4
et	259	371	265	381	667	914	4
al.,	268	371	281	381	667	914	4
1999;	284	371	307	381	667	914	4
Lit-	310	371	326	381	667	914	4
tell	102	383	115	393	667	914	4
et	117	383	124	393	667	914	4
al.,	126	383	139	393	667	914	4
1998).	142	383	169	393	667	914	4
El	171	383	180	393	667	914	4
análisis	182	383	211	393	667	914	4
por	214	383	228	393	667	914	4
separado	230	383	266	393	667	914	4
de	268	383	278	393	667	914	4
cada	280	383	298	393	667	914	4
punto	301	383	326	393	667	914	4
de	102	395	111	405	667	914	4
tiempo	115	395	143	405	667	914	4
no	146	395	157	405	667	914	4
requiere	160	395	193	405	667	914	4
procedimientos	196	395	258	405	667	914	4
especiales,	261	395	302	405	667	914	4
dado	305	395	326	405	667	914	4
que	102	407	117	417	667	914	4
se	119	407	127	417	667	914	4
trata	130	407	148	417	667	914	4
de	151	407	160	417	667	914	4
considerar	163	407	204	417	667	914	4
el	207	407	214	417	667	914	4
estudio	216	407	246	417	667	914	4
como	248	407	271	417	667	914	4
un	274	407	285	417	667	914	4
diseño	287	407	313	417	667	914	4
de	316	407	326	417	667	914	4
corte	102	419	122	429	667	914	4
transversal,	125	419	169	429	667	914	4
sin	172	419	183	429	667	914	4
implicación	186	419	233	429	667	914	4
alguna	235	419	262	429	667	914	4
sobre	264	419	286	429	667	914	4
el	288	419	295	429	667	914	4
posible	297	419	326	429	667	914	4
efecto	102	431	126	441	667	914	4
del	129	431	141	441	667	914	4
paso	145	431	163	441	667	914	4
del	166	431	178	441	667	914	4
tiempo.	182	431	213	441	667	914	4
Los	216	431	231	441	667	914	4
tres	234	431	248	441	667	914	4
enfoques	251	431	287	441	667	914	4
restantes	291	431	325	441	667	914	4
requieren	102	443	140	453	667	914	4
una	144	443	160	453	667	914	4
determinada	164	443	215	453	667	914	4
metodología	219	443	269	453	667	914	4
así	273	443	284	453	667	914	4
como	288	443	311	453	667	914	4
un	315	443	326	453	667	914	4
especial	102	455	135	465	667	914	4
programa	139	455	180	465	667	914	4
de	184	455	194	465	667	914	4
software,	198	455	237	465	667	914	4
particularmente	241	455	310	465	667	914	4
los	314	455	326	465	667	914	4
modelos	102	467	136	477	667	914	4
mixtos	139	467	166	477	667	914	4
cuya	168	467	187	477	667	914	4
incorporación	189	467	246	477	667	914	4
al	249	467	256	477	667	914	4
análisis	258	467	287	477	667	914	4
de	290	467	299	477	667	914	4
medi-	302	467	326	477	667	914	4
das	102	479	115	489	667	914	4
repetidas	118	479	154	489	667	914	4
es	156	479	164	489	667	914	4
más	166	479	182	489	667	914	4
reciente.	185	479	219	489	667	914	4
Todo	114	491	135	501	667	914	4
modelo	137	491	168	501	667	914	4
de	170	491	180	501	667	914	4
análisis	182	491	211	501	667	914	4
que	213	491	228	501	667	914	4
intenta	230	491	259	501	667	914	4
dar	261	491	274	501	667	914	4
cuenta	277	491	304	501	667	914	4
de	306	491	315	501	667	914	4
lo	318	491	326	501	667	914	4
que	102	503	117	513	667	914	4
realmente	119	503	159	513	667	914	4
interesa	162	503	192	513	667	914	4
en	195	503	205	513	667	914	4
el	207	503	214	513	667	914	4
contexto	217	503	252	513	667	914	4
longitudinal	254	503	304	513	667	914	4
debe	307	503	326	513	667	914	4
afrontar	102	515	134	525	667	914	4
la	137	515	144	525	667	914	4
posible	147	515	176	525	667	914	4
correlación	179	515	223	525	667	914	4
entre	226	515	247	525	667	914	4
las	250	515	260	525	667	914	4
medidas	263	515	296	525	667	914	4
repeti-	299	515	326	525	667	914	4
das	102	527	115	537	667	914	4
de	119	527	129	537	667	914	4
los	133	527	144	537	667	914	4
individuos.	148	527	195	537	667	914	4
El	199	527	208	537	667	914	4
problema	212	527	251	537	667	914	4
de	255	527	265	537	667	914	4
la	269	527	276	537	667	914	4
correlación	280	527	326	537	667	914	4
debe	102	539	121	549	667	914	4
ser	125	539	136	549	667	914	4
resuelto	139	539	171	549	667	914	4
por	174	539	188	549	667	914	4
cualquier	192	539	229	549	667	914	4
técnica	233	539	261	549	667	914	4
de	265	539	275	549	667	914	4
análisis	278	539	307	549	667	914	4
que	311	539	326	549	667	914	4
pretenda	102	551	137	561	667	914	4
obtener	140	551	171	561	667	914	4
inferencias	173	551	216	561	667	914	4
válidas	218	551	245	561	667	914	4
(Zhang,	248	551	280	561	667	914	4
2004).	283	551	310	561	667	914	4
Las	312	551	326	561	667	914	4
correlaciones	102	563	154	573	667	914	4
entre	157	563	178	573	667	914	4
las	181	563	191	573	667	914	4
observaciones	195	563	250	573	667	914	4
repetidas	253	563	289	573	667	914	4
del	292	563	305	573	667	914	4
mis-	308	563	326	573	667	914	4
mo	102	575	115	585	667	914	4
sujeto	119	575	143	585	667	914	4
quedan	146	575	176	585	667	914	4
plasmadas	180	575	221	585	667	914	4
en	224	575	234	585	667	914	4
la	237	575	244	585	667	914	4
estructura	248	575	288	585	667	914	4
de	291	575	301	585	667	914	4
cova-	304	575	326	585	667	914	4
riancia	102	587	129	597	667	914	4
y	132	587	136	597	667	914	4
no	139	587	149	597	667	914	4
todos	152	587	174	597	667	914	4
los	176	587	187	597	667	914	4
modelos	190	587	224	597	667	914	4
estadísticos	226	587	271	597	667	914	4
parten	274	587	300	597	667	914	4
de	302	587	312	597	667	914	4
los	314	587	326	597	667	914	4
mismos	102	599	133	609	667	914	4
supuestos	137	599	176	609	667	914	4
con	180	599	195	609	667	914	4
respecto	199	599	232	609	667	914	4
a	236	599	240	609	667	914	4
esta	244	599	259	609	667	914	4
estructura.	263	599	306	609	667	914	4
Así,	310	599	325	609	667	914	4
los	102	611	113	621	667	914	4
procedimientos	116	611	179	621	667	914	4
clásicos,	182	611	214	621	667	914	4
como	217	611	240	621	667	914	4
el	243	611	249	621	667	914	4
análisis	252	611	281	621	667	914	4
univarian-	284	611	326	621	667	914	4
te	102	623	109	633	667	914	4
de	112	623	121	633	667	914	4
la	123	623	130	633	667	914	4
variancia	132	623	168	633	667	914	4
(ANOVA)	170	623	210	633	667	914	4
y	213	623	217	633	667	914	4
el	220	623	226	633	667	914	4
análisis	229	623	257	633	667	914	4
multivariante	260	623	314	633	667	914	4
de	316	623	326	633	667	914	4
la	102	635	109	645	667	914	4
variancia	111	635	147	645	667	914	4
(MANOVA),	150	635	201	645	667	914	4
evitan	204	635	228	645	667	914	4
el	231	635	237	645	667	914	4
problema	240	635	278	645	667	914	4
de	281	635	290	645	667	914	4
la	293	635	299	645	667	914	4
corre-	302	635	325	645	667	914	4
lación	102	647	126	657	667	914	4
y	129	647	134	657	667	914	4
no	136	647	147	657	667	914	4
lo	150	647	158	657	667	914	4
afrontan	160	647	195	657	667	914	4
de	197	647	207	657	667	914	4
forma	210	647	234	657	667	914	4
directa.	237	647	266	657	667	914	4
Cuando	269	647	302	657	667	914	4
no	305	647	315	657	667	914	4
se	318	647	326	657	667	914	4
toma	102	659	124	669	667	914	4
en	128	659	138	669	667	914	4
consideración	142	659	201	669	667	914	4
la	205	659	212	669	667	914	4
estructura	217	659	260	669	667	914	4
de	264	659	274	669	667	914	4
covariancia	278	659	326	669	667	914	4
entre	102	671	122	681	667	914	4
las	125	671	135	681	667	914	4
medidas	138	671	171	681	667	914	4
repetidas,	174	671	212	681	667	914	4
se	215	671	222	681	667	914	4
corre	225	671	245	681	667	914	4
el	247	671	254	681	667	914	4
riesgo	257	671	280	681	667	914	4
de	283	671	292	681	667	914	4
obtener	295	671	326	681	667	914	4
conclusiones	102	683	153	693	667	914	4
incorrectas	156	683	199	693	667	914	4
de	202	683	212	693	667	914	4
los	214	683	225	693	667	914	4
análisis	228	683	257	693	667	914	4
estadísticos.	259	683	307	693	667	914	4
‘...Las	114	695	138	705	667	914	4
conclusiones	140	695	191	705	667	914	4
derivadas	194	695	231	705	667	914	4
del	234	695	246	705	667	914	4
análisis	249	695	277	705	667	914	4
univariante	280	695	325	705	667	914	4
de	102	707	111	717	667	914	4
la	114	707	121	717	667	914	4
variancia	124	707	160	717	667	914	4
son	162	707	176	717	667	914	4
con	179	707	194	717	667	914	4
frecuencia	197	707	238	717	667	914	4
inválidas	240	707	276	717	667	914	4
dado	278	707	298	717	667	914	4
que	301	707	316	717	667	914	4
la	319	707	326	717	667	914	4
metodología	102	719	152	729	667	914	4
no	155	719	166	729	667	914	4
se	168	719	176	729	667	914	4
dirige	178	719	201	729	667	914	4
adecuadamente	204	719	266	729	667	914	4
a	269	719	273	729	667	914	4
la	276	719	283	729	667	914	4
estructura	285	719	325	729	667	914	4
de	102	731	112	741	667	914	4
covariancia	116	731	164	741	667	914	4
de	168	731	178	741	667	914	4
medidas	182	731	218	741	667	914	4
repetidas'	222	731	263	741	667	914	4
(Littell	267	731	297	741	667	914	4
et	301	731	308	741	667	914	4
al.,	312	731	326	741	667	914	4
1998,	102	743	126	753	667	914	4
p.	128	743	136	753	667	914	4
1217).	139	743	166	753	667	914	4
Por	114	755	128	765	667	914	4
el	130	755	137	765	667	914	4
contrario,	140	755	179	765	667	914	4
los	182	755	193	765	667	914	4
modelos	196	755	230	765	667	914	4
lineales	233	755	262	765	667	914	4
mixtos	265	755	292	765	667	914	4
(MLM)	295	755	326	765	667	914	4
afrontan	102	767	138	777	667	914	4
de	142	767	152	777	667	914	4
forma	156	767	181	777	667	914	4
directa	186	767	214	777	667	914	4
el	219	767	226	777	667	914	4
problema	230	767	270	777	667	914	4
relativo	274	767	306	777	667	914	4
a	310	767	314	777	667	914	4
la	318	767	326	777	667	914	4
modelación	102	779	149	789	667	914	4
de	152	779	162	789	667	914	4
la	165	779	171	789	667	914	4
estructura	174	779	214	789	667	914	4
de	217	779	227	789	667	914	4
covariancia.	230	779	277	789	667	914	4
Supóngase,	280	779	326	789	667	914	4
por	341	167	355	177	667	914	4
ejemplo,	358	167	393	177	667	914	4
que	396	167	411	177	667	914	4
aplicamos	414	167	454	177	667	914	4
el	457	167	464	177	667	914	4
enfoque	467	167	499	177	667	914	4
univariante	502	167	548	177	667	914	4
tra-	551	167	565	177	667	914	4
dicional	341	179	374	189	667	914	4
a	378	179	383	189	667	914	4
datos	387	179	408	189	667	914	4
de	412	179	422	189	667	914	4
medidas	426	179	460	189	667	914	4
repetidas.	464	179	503	189	667	914	4
Dado	507	179	530	189	667	914	4
que,	534	179	551	189	667	914	4
en	555	179	565	189	667	914	4
este	341	191	356	201	667	914	4
caso,	359	191	379	201	667	914	4
el	382	191	389	201	667	914	4
modelo	392	191	422	201	667	914	4
asume	425	191	451	201	667	914	4
el	453	191	460	201	667	914	4
supuesto	463	191	498	201	667	914	4
de	501	191	511	201	667	914	4
esferificidad,	514	191	565	201	667	914	4
se	341	203	349	213	667	914	4
dispondrá	351	203	392	213	667	914	4
de	394	203	404	213	667	914	4
una	406	203	421	213	667	914	4
estructura	424	203	464	213	667	914	4
de	466	203	476	213	667	914	4
covariancia	478	203	523	213	667	914	4
altamente	525	203	565	213	667	914	4
restringida	341	215	384	225	667	914	4
con	388	215	402	225	667	914	4
menos	406	215	432	225	667	914	4
parámetros	435	215	480	225	667	914	4
a	483	215	488	225	667	914	4
estimar.	491	215	522	225	667	914	4
Esto	526	215	544	225	667	914	4
con-	547	215	565	225	667	914	4
vierte	341	227	364	237	667	914	4
al	367	227	373	237	667	914	4
procedimiento	376	227	435	237	667	914	4
de	438	227	448	237	667	914	4
análisis	451	227	479	237	667	914	4
clásico	482	227	509	237	667	914	4
en	511	227	521	237	667	914	4
una	524	227	539	237	667	914	4
técni-	542	227	565	237	667	914	4
ca	341	239	350	249	667	914	4
más	353	239	369	249	667	914	4
eficiente	372	239	406	249	667	914	4
y	409	239	413	249	667	914	4
potente	416	239	447	249	667	914	4
para	450	239	467	249	667	914	4
detectar	470	239	502	249	667	914	4
el	505	239	512	249	667	914	4
efecto	515	239	539	249	667	914	4
de	541	239	551	249	667	914	4
los	554	239	565	249	667	914	4
tratamientos.	341	251	395	261	667	914	4
Si,	398	251	408	261	667	914	4
de	411	251	420	261	667	914	4
otra	423	251	439	261	667	914	4
parte,	442	251	465	261	667	914	4
se	468	251	475	261	667	914	4
sigue	478	251	498	261	667	914	4
el	501	251	508	261	667	914	4
procedimien-	511	251	565	261	667	914	4
to	341	263	350	273	667	914	4
multivariante,	353	263	410	273	667	914	4
entonces	414	263	449	273	667	914	4
la	453	263	460	273	667	914	4
matriz	463	263	489	273	667	914	4
de	493	263	502	273	667	914	4
covariancia	506	263	551	273	667	914	4
no	554	263	565	273	667	914	4
queda	341	275	366	285	667	914	4
restringida.	370	275	415	285	667	914	4
Así,	419	275	434	285	667	914	4
las	438	275	448	285	667	914	4
variancias	452	275	491	285	667	914	4
y	495	275	500	285	667	914	4
covariancias	503	275	552	285	667	914	4
de	556	275	565	285	667	914	4
medidas	341	287	376	297	667	914	4
repetidas	380	287	417	297	667	914	4
pueden	422	287	452	297	667	914	4
tomar	456	287	481	297	667	914	4
cualquier	486	287	524	297	667	914	4
valor,	528	287	551	297	667	914	4
de	555	287	565	297	667	914	4
modo	341	299	365	309	667	914	4
que	369	299	383	309	667	914	4
el	386	299	393	309	667	914	4
procedimiento	396	299	456	309	667	914	4
puede	459	299	483	309	667	914	4
ser	486	299	497	309	667	914	4
ineficiente	501	299	543	309	667	914	4
dada	546	299	565	309	667	914	4
la	341	311	348	321	667	914	4
gran	351	311	369	321	667	914	4
cantidad	372	311	407	321	667	914	4
de	410	311	420	321	667	914	4
parámetros	423	311	467	321	667	914	4
a	470	311	475	321	667	914	4
estimar.	478	311	509	321	667	914	4
De	512	311	524	321	667	914	4
las	528	311	538	321	667	914	4
consi-	541	311	565	321	667	914	4
deraciones	341	323	384	333	667	914	4
hechas	388	323	414	333	667	914	4
sobre	418	323	440	333	667	914	4
las	444	323	454	333	667	914	4
técnicas	458	323	489	333	667	914	4
de	493	323	503	333	667	914	4
análisis	507	323	535	333	667	914	4
univa-	539	323	565	333	667	914	4
riante	341	335	365	345	667	914	4
y	368	335	373	345	667	914	4
multivariantes	376	335	434	345	667	914	4
es	437	335	445	345	667	914	4
fácil	448	335	465	345	667	914	4
concluir	468	335	502	345	667	914	4
que	505	335	520	345	667	914	4
la	523	335	530	345	667	914	4
primera	533	335	565	345	667	914	4
es	341	347	349	357	667	914	4
muy	352	347	371	357	667	914	4
restrictiva	374	347	413	357	667	914	4
y	416	347	421	357	667	914	4
la	424	347	431	357	667	914	4
segunda	434	347	467	357	667	914	4
altamente	470	347	510	357	667	914	4
liberal.	513	347	540	357	667	914	4
Con-	544	347	565	357	667	914	4
vendría,	341	359	374	369	667	914	4
en	378	359	387	369	667	914	4
consecuencia,	391	359	447	369	667	914	4
dar	450	359	463	369	667	914	4
con	467	359	482	369	667	914	4
la	486	359	493	369	667	914	4
estructura	496	359	537	369	667	914	4
exacta	540	359	565	369	667	914	4
de	341	371	351	381	667	914	4
la	354	371	361	381	667	914	4
matriz	363	371	389	381	667	914	4
de	392	371	401	381	667	914	4
covariancia	404	371	449	381	667	914	4
para	452	371	469	381	667	914	4
contar	472	371	498	381	667	914	4
con	500	371	515	381	667	914	4
un	518	371	529	381	667	914	4
procedi-	531	371	565	381	667	914	4
miento	341	383	370	393	667	914	4
de	373	383	383	393	667	914	4
análisis	385	383	414	393	667	914	4
válido	417	383	441	393	667	914	4
y	444	383	448	393	667	914	4
eficiente.	451	383	487	393	667	914	4
‘El	353	395	364	405	667	914	4
modelado	368	395	408	405	667	914	4
exacto	411	395	437	405	667	914	4
de	440	395	450	405	667	914	4
la	453	395	460	405	667	914	4
estructura	463	395	504	405	667	914	4
de	507	395	517	405	667	914	4
covariancia	520	395	565	405	667	914	4
es	341	407	349	417	667	914	4
una	352	407	367	417	667	914	4
importante	369	407	415	417	667	914	4
consideración	417	407	473	417	667	914	4
para	475	407	492	417	667	914	4
los	495	407	506	417	667	914	4
investigadores	509	407	565	417	667	914	4
aplicados	341	419	379	429	667	914	4
dado	383	419	404	429	667	914	4
que	408	419	422	429	667	914	4
un	426	419	437	429	667	914	4
incremento	441	419	488	429	667	914	4
en	492	419	502	429	667	914	4
la	506	419	513	429	667	914	4
precisión	517	419	554	429	667	914	4
al	558	419	565	429	667	914	4
estimar	341	431	371	441	667	914	4
las	374	431	384	441	667	914	4
estructuras	387	431	430	441	667	914	4
de	433	431	442	441	667	914	4
covariancia	445	431	490	441	667	914	4
produce	493	431	526	441	667	914	4
un	528	431	539	441	667	914	4
incre-	542	431	565	441	667	914	4
mento	341	443	368	453	667	914	4
en	371	443	381	453	667	914	4
la	384	443	391	453	667	914	4
potencia	394	443	429	453	667	914	4
estadística	432	443	473	453	667	914	4
para	476	443	493	453	667	914	4
detectar	496	443	528	453	667	914	4
los	532	443	543	453	667	914	4
efec-	546	443	565	453	667	914	4
tos	341	455	354	465	667	914	4
de	358	455	367	465	667	914	4
los	371	455	383	465	667	914	4
tratamientos'	387	455	442	465	667	914	4
(Kowalchuk	446	455	497	465	667	914	4
et	501	455	507	465	667	914	4
al.,	512	455	525	465	667	914	4
2004,	529	455	553	465	667	914	4
p.	557	455	565	465	667	914	4
224).	341	467	363	477	667	914	4
La	353	479	364	489	667	914	4
posibilidad	368	479	415	489	667	914	4
de	419	479	428	489	667	914	4
modelar,	433	479	469	489	667	914	4
de	474	479	483	489	667	914	4
forma	487	479	513	489	667	914	4
ajustada,	517	479	554	489	667	914	4
la	558	479	565	489	667	914	4
estructura	341	491	382	501	667	914	4
de	384	491	394	501	667	914	4
covariancia	396	491	441	501	667	914	4
se	444	491	451	501	667	914	4
consigue	454	491	489	501	667	914	4
utilizando	491	491	532	501	667	914	4
el	535	491	541	501	667	914	4
enfo-	544	491	565	501	667	914	4
que	341	503	356	513	667	914	4
basado	359	503	386	513	667	914	4
en	389	503	399	513	667	914	4
los	401	503	412	513	667	914	4
modelos	415	503	449	513	667	914	4
mixtos.	452	503	481	513	667	914	4
Este	484	503	501	513	667	914	4
análisis	504	503	532	513	667	914	4
es	535	503	543	513	667	914	4
posi-	545	503	565	513	667	914	4
ble	341	515	353	525	667	914	4
realizarlo	356	515	393	525	667	914	4
mediante	395	515	433	525	667	914	4
los	435	515	446	525	667	914	4
programas	449	515	491	525	667	914	4
SPSS,	494	515	517	525	667	914	4
S-PLUS,	520	515	556	525	667	914	4
R	558	515	565	525	667	914	4
y,	341	527	348	537	667	914	4
particularmente,	350	527	417	537	667	914	4
mediante	420	527	457	537	667	914	4
el	460	527	467	537	667	914	4
procedimiento	469	527	528	537	667	914	4
MIXED	531	527	565	537	667	914	4
del	341	539	354	549	667	914	4
Sistema	357	539	388	549	667	914	4
SAS.	391	539	410	549	667	914	4
Este	413	539	430	549	667	914	4
último	433	539	461	549	667	914	4
ofrece	464	539	488	549	667	914	4
toda	491	539	509	549	667	914	4
la	512	539	519	549	667	914	4
potenciali-	522	539	565	549	667	914	4
dad	341	551	356	561	667	914	4
de	360	551	370	561	667	914	4
la	374	551	381	561	667	914	4
metodología	385	551	435	561	667	914	4
de	439	551	449	561	667	914	4
los	453	551	464	561	667	914	4
modelos	468	551	502	561	667	914	4
mixtos	506	551	533	561	667	914	4
para	537	551	554	561	667	914	4
el	558	551	565	561	667	914	4
análisis	341	563	370	573	667	914	4
de	374	563	384	573	667	914	4
datos	388	563	409	573	667	914	4
de	413	563	423	573	667	914	4
medidas	427	563	460	573	667	914	4
repetidas.	464	563	503	573	667	914	4
Mediante	507	563	546	573	667	914	4
esta	550	563	565	573	667	914	4
metodología,	341	575	395	585	667	914	4
el	397	575	404	585	667	914	4
investigador	406	575	455	585	667	914	4
puede	458	575	482	585	667	914	4
especificar	484	575	526	585	667	914	4
la	528	575	535	585	667	914	4
estruc-	538	575	565	585	667	914	4
tura	341	587	358	597	667	914	4
de	361	587	371	597	667	914	4
covariancia.	375	587	422	597	667	914	4
A	426	587	432	597	667	914	4
su	436	587	445	597	667	914	4
vez,	448	587	464	597	667	914	4
cuando	467	587	497	597	667	914	4
algún	501	587	523	597	667	914	4
sujeto	527	587	551	597	667	914	4
no	554	587	565	597	667	914	4
posee	341	599	364	609	667	914	4
todas	366	599	388	609	667	914	4
las	391	599	401	609	667	914	4
observaciones	404	599	459	609	667	914	4
realizadas	462	599	500	609	667	914	4
al	503	599	510	609	667	914	4
conjunto,	512	599	552	609	667	914	4
no	554	599	565	609	667	914	4
por	341	611	355	621	667	914	4
ello	358	611	372	621	667	914	4
debe	375	611	394	621	667	914	4
ser	397	611	408	621	667	914	4
eliminado.	410	611	453	621	667	914	4
ENFOQUE	341	649	380	656	667	914	4
BASADO	382	649	414	656	667	914	4
EN	416	649	427	656	667	914	4
EL	429	649	438	656	667	914	4
ANÁLISIS	440	649	475	656	667	914	4
DE	477	649	488	656	667	914	4
LA	490	649	500	656	667	914	4
VARIANCIA.	502	649	547	656	667	914	4
MODELO	341	661	377	668	667	914	4
ANOVA	379	661	407	668	667	914	4
DE	409	661	420	668	667	914	4
MEDIDAS	422	661	459	668	667	914	4
REPETIDAS	461	661	504	668	667	914	4
Los	353	683	368	693	667	914	4
modelos	370	683	404	693	667	914	4
que	407	683	422	693	667	914	4
tradicionalmente	425	683	493	693	667	914	4
se	496	683	504	693	667	914	4
han	506	683	521	693	667	914	4
aplicado	524	683	558	693	667	914	4
a	561	683	565	693	667	914	4
datos	341	695	364	705	667	914	4
de	368	695	378	705	667	914	4
medidas	382	695	417	705	667	914	4
repetidas	421	695	459	705	667	914	4
son	463	695	478	705	667	914	4
de	482	695	492	705	667	914	4
carácter	496	695	529	705	667	914	4
lineal	533	695	556	705	667	914	4
y	560	695	565	705	667	914	4
siguen	341	707	368	717	667	914	4
distintos	372	707	408	717	667	914	4
enfoques.	413	707	453	717	667	914	4
Entre	457	707	480	717	667	914	4
los	484	707	495	717	667	914	4
más	500	707	516	717	667	914	4
conocidos,	520	707	565	717	667	914	4
están	341	719	364	729	667	914	4
los	368	719	380	729	667	914	4
modelos	385	719	422	729	667	914	4
ANOVA	426	719	462	729	667	914	4
de	466	719	475	729	667	914	4
medidas	479	719	514	729	667	914	4
repetidas	518	719	556	729	667	914	4
y	560	719	565	729	667	914	4
MANOVA.	341	731	387	741	667	914	4
La	390	731	400	741	667	914	4
principal	403	731	439	741	667	914	4
limitación	442	731	483	741	667	914	4
de	486	731	495	741	667	914	4
estos	498	731	518	741	667	914	4
modelos	521	731	554	741	667	914	4
es	557	731	565	741	667	914	4
el	341	743	348	753	667	914	4
requerimiento	351	743	408	753	667	914	4
de	411	743	420	753	667	914	4
datos	423	743	444	753	667	914	4
completos	447	743	488	753	667	914	4
y	491	743	496	753	667	914	4
balanceados.	498	743	549	753	667	914	4
El	353	755	362	765	667	914	4
modelo	365	755	396	765	667	914	4
ANOVA	399	755	432	765	667	914	4
es	436	755	443	765	667	914	4
el	447	755	454	765	667	914	4
que	457	755	472	765	667	914	4
cuenta	475	755	502	765	667	914	4
con	505	755	520	765	667	914	4
más	523	755	539	765	667	914	4
tradi-	543	755	565	765	667	914	4
ción,	342	767	362	777	667	914	4
dentro	364	767	391	777	667	914	4
del	393	767	405	777	667	914	4
ámbito	407	767	436	777	667	914	4
psicológico	439	767	484	777	667	914	4
y	486	767	491	777	667	914	4
social,	493	767	518	777	667	914	4
y	520	767	525	777	667	914	4
sirve	527	767	545	777	667	914	4
para	548	767	565	777	667	914	4
hacer	342	779	364	789	667	914	4
comparaciones	368	779	430	789	667	914	4
entre	434	779	455	789	667	914	4
los	459	779	470	789	667	914	4
intervalos	474	779	515	789	667	914	4
de	519	779	529	789	667	914	4
tiempo,	533	779	565	789	667	914	4
35	592	248	604	269	667	914	4
04	39	33	48	41	667	914	5
pags	53	33	72	41	667	914	5
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	5
Art02	140	33	164	41	667	914	5
An·lisis	168	33	207	41	667	914	5
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	5
4/12/08	264	33	298	41	667	914	5
15:48	308	33	332	41	667	914	5
Página	341	33	370	41	667	914	5
36	375	33	384	41	667	914	5
JAUME	103	142	124	147	667	914	5
ARNAU	126	142	147	147	667	914	5
Y	149	142	153	147	667	914	5
ROSER	155	142	176	147	667	914	5
BONO	177	142	195	147	667	914	5
/	199	142	201	147	667	914	5
ESTUDIOS	204	142	234	147	667	914	5
LONGITUDINALES	236	142	287	147	667	914	5
DE	288	142	296	147	667	914	5
MEDIDAS	298	142	324	147	667	914	5
REPETIDAS.	326	142	360	147	667	914	5
MODELOS	362	142	391	147	667	914	5
DE	393	142	401	147	667	914	5
DISEÑO	402	142	425	147	667	914	5
Y	426	142	430	147	667	914	5
ANÁLISIS	432	142	458	147	667	914	5
36	62	248	76	269	667	914	5
tanto	102	167	123	177	667	914	5
con	126	167	141	177	667	914	5
diseños	144	167	174	177	667	914	5
de	177	167	186	177	667	914	5
una	189	167	204	177	667	914	5
sola	207	167	222	177	667	914	5
muestra	225	167	258	177	667	914	5
de	260	167	270	177	667	914	5
sujetos	273	167	300	177	667	914	5
(dise-	303	167	326	177	667	914	5
ño	102	179	113	189	667	914	5
simple	116	179	142	189	667	914	5
de	146	179	155	189	667	914	5
medidas	159	179	192	189	667	914	5
repetidas)	196	179	235	189	667	914	5
como	239	179	261	189	667	914	5
con	265	179	279	189	667	914	5
diseños	283	179	313	189	667	914	5
de	316	179	326	189	667	914	5
dos	102	191	116	201	667	914	5
o	119	191	124	201	667	914	5
más	128	191	143	201	667	914	5
muestras	147	191	182	201	667	914	5
(diseños	185	191	218	201	667	914	5
multimuestra	222	191	276	201	667	914	5
de	279	191	289	201	667	914	5
medidas	292	191	326	201	667	914	5
repetidas).	102	203	144	213	667	914	5
Es	148	203	158	213	667	914	5
suficiente	162	203	201	213	667	914	5
señalar	205	203	233	213	667	914	5
que	237	203	252	213	667	914	5
el	256	203	263	213	667	914	5
uso	267	203	281	213	667	914	5
válido	285	203	309	213	667	914	5
del	313	203	326	213	667	914	5
ANOVA	102	215	135	225	667	914	5
de	138	215	146	225	667	914	5
medidas	148	215	180	225	667	914	5
repetidas	182	215	216	225	667	914	5
requiere:	218	215	253	225	667	914	5
a)	255	215	263	225	667	914	5
la	265	215	272	225	667	914	5
independen-	274	215	326	225	667	914	5
cia	102	227	113	237	667	914	5
de	118	227	127	237	667	914	5
las	131	227	142	237	667	914	5
respuestas	146	227	188	237	667	914	5
entre	192	227	213	237	667	914	5
los	217	227	228	237	667	914	5
distintos	232	227	268	237	667	914	5
sujetos	272	227	301	237	667	914	5
de	305	227	314	237	667	914	5
la	319	227	326	237	667	914	5
muestra,	102	239	137	249	667	914	5
b)	140	239	149	249	667	914	5
que	152	239	167	249	667	914	5
la	170	239	177	249	667	914	5
distribución	181	239	230	249	667	914	5
de	233	239	243	249	667	914	5
las	246	239	256	249	667	914	5
variables	260	239	294	249	667	914	5
depen-	298	239	326	249	667	914	5
dientes	103	251	131	261	667	914	5
múltiples	135	251	173	261	667	914	5
sea	177	251	189	261	667	914	5
normal	192	251	222	261	667	914	5
multivariada	226	251	276	261	667	914	5
y	280	251	285	261	667	914	5
c)	289	251	296	261	667	914	5
que	300	251	315	261	667	914	5
el	319	251	326	261	667	914	5
conjunto	103	263	140	273	667	914	5
de	142	263	152	273	667	914	5
datos	154	263	175	273	667	914	5
sea	178	263	190	273	667	914	5
completo	192	263	230	273	667	914	5
sin	233	263	244	273	667	914	5
pérdida	247	263	277	273	667	914	5
de	280	263	289	273	667	914	5
observa-	292	263	326	273	667	914	5
ciones.	103	275	131	285	667	914	5
A	135	275	141	285	667	914	5
esto	145	275	161	285	667	914	5
debe	165	275	184	285	667	914	5
añadirse,	188	275	223	285	667	914	5
la	227	275	234	285	667	914	5
homogeneidad	238	275	298	285	667	914	5
de	302	275	311	285	667	914	5
las	315	275	326	285	667	914	5
matrices	102	287	136	297	667	914	5
de	139	287	148	297	667	914	5
covariancia	152	287	197	297	667	914	5
y	200	287	205	297	667	914	5
la	208	287	215	297	667	914	5
esfericidad	218	287	261	297	667	914	5
de	264	287	273	297	667	914	5
la	277	287	284	297	667	914	5
matriz	287	287	313	297	667	914	5
de	316	287	326	297	667	914	5
covariancia	102	299	150	309	667	914	5
común	154	299	184	309	667	914	5
que,	189	299	207	309	667	914	5
como	211	299	235	309	667	914	5
señalan	239	299	271	309	667	914	5
Keselman	275	299	317	309	667	914	5
y	321	299	326	309	667	914	5
Keselman	102	311	143	321	667	914	5
(1988),	147	311	178	321	667	914	5
es	182	311	190	321	667	914	5
lo	194	311	202	321	667	914	5
que	206	311	221	321	667	914	5
conforma	225	311	266	321	667	914	5
los	270	311	281	321	667	914	5
supuestos	285	311	326	321	667	914	5
específicos	102	323	144	333	667	914	5
con	147	323	162	333	667	914	5
datos	164	323	185	333	667	914	5
de	188	323	197	333	667	914	5
diseños	200	323	229	333	667	914	5
multigrupo	232	323	278	333	667	914	5
de	280	323	290	333	667	914	5
medidas	292	323	326	333	667	914	5
repetidas.	102	335	141	345	667	914	5
Así,	143	335	158	345	667	914	5
con	160	335	175	345	667	914	5
diseños	177	335	207	345	667	914	5
más	209	335	225	345	667	914	5
complejos,	227	335	271	345	667	914	5
que	273	335	288	345	667	914	5
implican	290	335	326	345	667	914	5
varios	102	347	125	357	667	914	5
factores	129	347	160	357	667	914	5
entresujetos	164	347	212	357	667	914	5
e	216	347	220	357	667	914	5
intrasujetos,	224	347	273	357	667	914	5
estas	277	347	295	357	667	914	5
condi-	299	347	326	357	667	914	5
ciones	102	359	127	369	667	914	5
pueden	131	359	161	369	667	914	5
ser	165	359	176	369	667	914	5
generalizadas	180	359	233	369	667	914	5
como	237	359	259	369	667	914	5
igualdad	263	359	298	369	667	914	5
de	302	359	311	369	667	914	5
las	315	359	326	369	667	914	5
matrices	102	371	136	381	667	914	5
de	139	371	148	381	667	914	5
covariancia	152	371	197	381	667	914	5
para	200	371	217	381	667	914	5
cada	220	371	238	381	667	914	5
una	242	371	257	381	667	914	5
de	260	371	269	381	667	914	5
los	273	371	284	381	667	914	5
factores	287	371	318	381	667	914	5
y	321	371	326	381	667	914	5
esfericidad	102	383	145	393	667	914	5
para	147	383	164	393	667	914	5
la	167	383	173	393	667	914	5
matriz	176	383	202	393	667	914	5
de	204	383	213	393	667	914	5
covariancia	216	383	261	393	667	914	5
común.	263	383	294	393	667	914	5
Condi-	296	383	325	393	667	914	5
ciones	102	395	127	405	667	914	5
que	130	395	144	405	667	914	5
son	147	395	161	405	667	914	5
referidas	163	395	197	405	667	914	5
por	200	395	214	405	667	914	5
Hyunh	216	395	245	405	667	914	5
(1978)	248	395	275	405	667	914	5
como	278	395	300	405	667	914	5
esferi-	303	395	326	405	667	914	5
cidad	102	407	123	417	667	914	5
multimuestra.	126	407	180	417	667	914	5
Dado	114	419	137	429	667	914	5
que	139	419	154	429	667	914	5
el	157	419	163	429	667	914	5
modelo	166	419	197	429	667	914	5
ANOVA	199	419	232	429	667	914	5
fundamenta	235	419	284	429	667	914	5
su	287	419	295	429	667	914	5
validez	298	419	326	429	667	914	5
en	102	431	112	441	667	914	5
un	115	431	126	441	667	914	5
principio	129	431	166	441	667	914	5
muy	169	431	187	441	667	914	5
restrictivo	190	431	230	441	667	914	5
-las	233	431	247	441	667	914	5
correlaciones	250	431	302	441	667	914	5
entre	305	431	326	441	667	914	5
los	102	443	113	453	667	914	5
distintos	115	443	150	453	667	914	5
pares	152	443	173	453	667	914	5
de	175	443	185	453	667	914	5
medidas	187	443	221	453	667	914	5
repetidas	223	443	259	453	667	914	5
han	261	443	276	453	667	914	5
de	279	443	288	453	667	914	5
ser	291	443	302	453	667	914	5
cons-	304	443	326	453	667	914	5
tantes-	102	455	130	465	667	914	5
su	134	455	143	465	667	914	5
uso	147	455	161	465	667	914	5
está	166	455	181	465	667	914	5
limitado	185	455	220	465	667	914	5
a	225	455	229	465	667	914	5
la	233	455	240	465	667	914	5
verificación	244	455	292	465	667	914	5
de	296	455	306	465	667	914	5
este	310	455	326	465	667	914	5
supuesto.	102	467	142	477	667	914	5
El	146	467	155	477	667	914	5
fracaso	159	467	188	477	667	914	5
en	192	467	202	477	667	914	5
modelar	206	467	241	477	667	914	5
adecuadamente	245	467	311	477	667	914	5
las	315	467	326	477	667	914	5
correlaciones	102	479	155	489	667	914	5
puede	159	479	183	489	667	914	5
acarrear	187	479	219	489	667	914	5
estimaciones	223	479	275	489	667	914	5
sesgadas	279	479	312	489	667	914	5
de	316	479	326	489	667	914	5
los	102	491	113	501	667	914	5
parámetros.	116	491	164	501	667	914	5
En	167	491	178	501	667	914	5
consecuencia,	181	491	237	501	667	914	5
el	240	491	247	501	667	914	5
tema	250	491	269	501	667	914	5
de	273	491	282	501	667	914	5
la	285	491	292	501	667	914	5
correla-	295	491	326	501	667	914	5
ción	102	503	120	513	667	914	5
entre	123	503	143	513	667	914	5
las	146	503	156	513	667	914	5
observaciones	159	503	215	513	667	914	5
repetidas	218	503	254	513	667	914	5
para	257	503	274	513	667	914	5
un	277	503	288	513	667	914	5
sujeto	291	503	315	513	667	914	5
es	318	503	326	513	667	914	5
el	102	515	109	525	667	914	5
gran	113	515	132	525	667	914	5
problema	136	515	176	525	667	914	5
que	180	515	195	525	667	914	5
planea	200	515	227	525	667	914	5
sobre	231	515	253	525	667	914	5
todo	257	515	277	525	667	914	5
análisis	281	515	312	525	667	914	5
de	316	515	326	525	667	914	5
datos	102	527	123	537	667	914	5
longitudinales.	126	527	186	537	667	914	5
En	114	539	125	549	667	914	5
cuanto	130	539	158	549	667	914	5
a	162	539	166	549	667	914	5
las	171	539	181	549	667	914	5
condiciones	185	539	235	549	667	914	5
para	239	539	257	549	667	914	5
la	261	539	268	549	667	914	5
validez	272	539	301	549	667	914	5
de	305	539	314	549	667	914	5
la	318	539	326	549	667	914	5
razón	102	551	124	561	667	914	5
F,	128	551	137	561	667	914	5
cuando	141	551	171	561	667	914	5
los	175	551	186	561	667	914	5
diseños	190	551	220	561	667	914	5
de	224	551	233	561	667	914	5
medidas	237	551	271	561	667	914	5
repetidas	275	551	311	561	667	914	5
no	315	551	326	561	667	914	5
contienen	102	563	142	573	667	914	5
factores	145	563	176	573	667	914	5
entre,	179	563	202	573	667	914	5
es	205	563	212	573	667	914	5
suficiente	215	563	254	573	667	914	5
aplicar	257	563	284	573	667	914	5
el	287	563	293	573	667	914	5
criterio	296	563	326	573	667	914	5
de	102	575	112	585	667	914	5
esfericidad	114	575	157	585	667	914	5
de	159	575	169	585	667	914	5
Mauchley	171	575	211	585	667	914	5
(1940)	213	575	241	585	667	914	5
o	244	575	249	585	667	914	5
prueba	251	575	279	585	667	914	5
W	281	575	291	585	667	914	5
al	293	575	300	585	667	914	5
factor	302	575	326	585	667	914	5
intra.	102	587	124	597	667	914	5
Si	126	587	134	597	667	914	5
el	136	587	143	597	667	914	5
diseño	146	587	172	597	667	914	5
de	174	587	184	597	667	914	5
medidas	186	587	220	597	667	914	5
repetidas	222	587	258	597	667	914	5
contiene	260	587	295	597	667	914	5
un	297	587	308	597	667	914	5
fac-	311	587	326	597	667	914	5
tor	102	599	114	609	667	914	5
entre,	117	599	140	609	667	914	5
la	143	599	150	609	667	914	5
condición	152	599	193	609	667	914	5
de	196	599	205	609	667	914	5
circularidad	208	599	256	609	667	914	5
se	259	599	267	609	667	914	5
prueba	269	599	297	609	667	914	5
paso	300	599	318	609	667	914	5
a	321	599	326	609	667	914	5
paso:	102	611	123	621	667	914	5
en	126	611	135	621	667	914	5
un	138	611	149	621	667	914	5
primer	152	611	180	621	667	914	5
paso,	183	611	203	621	667	914	5
se	206	611	214	621	667	914	5
usa	217	611	230	621	667	914	5
el	233	611	239	621	667	914	5
criterio	242	611	271	621	667	914	5
M	274	611	284	621	667	914	5
modifica-	287	611	326	621	667	914	5
do	102	623	112	633	667	914	5
de	116	623	126	633	667	914	5
Box	130	623	146	633	667	914	5
y	150	623	154	633	667	914	5
se	158	623	166	633	667	914	5
determina	170	623	211	633	667	914	5
si	215	623	221	633	667	914	5
las	225	623	236	633	667	914	5
matrices	240	623	273	633	667	914	5
de	277	623	287	633	667	914	5
variables	291	623	326	633	667	914	5
ortonormales	102	635	156	645	667	914	5
son	159	635	173	645	667	914	5
iguales	175	635	203	645	667	914	5
a	205	635	210	645	667	914	5
todos	212	635	235	645	667	914	5
los	237	635	248	645	667	914	5
niveles	251	635	278	645	667	914	5
de	281	635	291	645	667	914	5
la	293	635	300	645	667	914	5
varia-	303	635	326	645	667	914	5
ble	102	647	114	657	667	914	5
entresujetos.	118	647	170	657	667	914	5
Cuando	174	647	207	657	667	914	5
se	211	647	218	657	667	914	5
satisface	222	647	256	657	667	914	5
la	260	647	267	657	667	914	5
condición	271	647	312	657	667	914	5
de	316	647	325	657	667	914	5
igualdad	102	659	137	669	667	914	5
de	140	659	149	669	667	914	5
las	152	659	162	669	667	914	5
matrices	165	659	199	669	667	914	5
de	202	659	211	669	667	914	5
covariancia	214	659	259	669	667	914	5
se	262	659	270	669	667	914	5
aplica,	273	659	299	669	667	914	5
en	302	659	312	669	667	914	5
un	315	659	326	669	667	914	5
segundo	102	671	136	681	667	914	5
paso,	139	671	160	681	667	914	5
la	164	671	171	681	667	914	5
prueba	174	671	202	681	667	914	5
W	206	671	215	681	667	914	5
a	219	671	223	681	667	914	5
la	227	671	234	681	667	914	5
matriz	238	671	264	681	667	914	5
de	267	671	277	681	667	914	5
covariancia	281	671	325	681	667	914	5
conjunta.	102	683	140	693	667	914	5
Por	114	695	128	705	667	914	5
último,	132	695	164	705	667	914	5
destacar	168	695	202	705	667	914	5
que	206	695	221	705	667	914	5
la	225	695	232	705	667	914	5
principal	237	695	275	705	667	914	5
ventaja	279	695	309	705	667	914	5
del	313	695	326	705	667	914	5
enfoque	102	707	135	717	667	914	5
ANOVA	137	707	170	717	667	914	5
para	173	707	190	717	667	914	5
el	192	707	199	717	667	914	5
análisis	202	707	230	717	667	914	5
de	233	707	242	717	667	914	5
datos	245	707	266	717	667	914	5
longitudinales	268	707	326	717	667	914	5
es	102	719	110	729	667	914	5
su	112	719	121	729	667	914	5
simplicidad	123	719	170	729	667	914	5
técnica,	172	719	203	729	667	914	5
aunque	206	719	236	729	667	914	5
tenga	238	719	260	729	667	914	5
sus	262	719	274	729	667	914	5
limitaciones	277	719	326	729	667	914	5
particularmente	102	731	167	741	667	914	5
con	171	731	186	741	667	914	5
estudios	190	731	223	741	667	914	5
longitudinales	227	731	284	741	667	914	5
aplicados	288	731	325	741	667	914	5
que	102	743	117	753	667	914	5
no	119	743	130	753	667	914	5
siempre	133	743	164	753	667	914	5
cuentan	167	743	199	753	667	914	5
con	202	743	217	753	667	914	5
datos	219	743	241	753	667	914	5
completos	243	743	285	753	667	914	5
e	287	743	291	753	667	914	5
interva-	294	743	326	753	667	914	5
los	102	755	113	765	667	914	5
de	116	755	125	765	667	914	5
tiempo	128	755	157	765	667	914	5
constantes.	159	755	204	765	667	914	5
ENFOQUES	341	169	384	176	667	914	5
BASADOS	386	169	422	176	667	914	5
EN	424	169	435	176	667	914	5
EL	437	169	446	176	667	914	5
MANOVA	448	169	483	176	667	914	5
Desde	353	191	378	201	667	914	5
que	381	191	396	201	667	914	5
Finn	399	191	418	201	667	914	5
(1969)	420	191	448	201	667	914	5
sugirió	451	191	478	201	667	914	5
la	481	191	488	201	667	914	5
posibilidad	491	191	535	201	667	914	5
de	538	191	548	201	667	914	5
uti-	550	191	565	201	667	914	5
lizar	341	203	358	213	667	914	5
el	362	203	369	213	667	914	5
MANOVA	373	203	416	213	667	914	5
como	420	203	442	213	667	914	5
procedimiento	446	203	505	213	667	914	5
de	509	203	519	213	667	914	5
análisis	523	203	552	213	667	914	5
de	555	203	565	213	667	914	5
datos	341	215	363	225	667	914	5
de	366	215	375	225	667	914	5
medidas	378	215	411	225	667	914	5
repetidas,	414	215	453	225	667	914	5
se	456	215	463	225	667	914	5
aplicó	466	215	490	225	667	914	5
este	493	215	508	225	667	914	5
procedimien-	511	215	565	225	667	914	5
to	341	227	350	237	667	914	5
como	352	227	375	237	667	914	5
alternativa	378	227	420	237	667	914	5
al	422	227	429	237	667	914	5
modelo	432	227	462	237	667	914	5
ANOVA	465	227	498	237	667	914	5
de	501	227	510	237	667	914	5
medidas	512	227	544	237	667	914	5
repe-	546	227	565	237	667	914	5
tidas	341	239	360	249	667	914	5
(Bock,	363	239	389	249	667	914	5
1975;	392	239	416	249	667	914	5
Timm,	419	239	447	249	667	914	5
1975,	450	239	474	249	667	914	5
1980).	477	239	504	249	667	914	5
Así,	507	239	522	249	667	914	5
cuando	525	239	555	249	667	914	5
se	557	239	565	249	667	914	5
tienen	341	251	367	261	667	914	5
observaciones	371	251	428	261	667	914	5
de	432	251	442	261	667	914	5
medidas	446	251	480	261	667	914	5
repetidas	484	251	521	261	667	914	5
que	525	251	540	261	667	914	5
están	544	251	565	261	667	914	5
correlacionadas,	341	263	406	273	667	914	5
pueden	410	263	440	273	667	914	5
ser	443	263	454	273	667	914	5
consideradas	458	263	509	273	667	914	5
como	513	263	536	273	667	914	5
multi-	539	263	565	273	667	914	5
variadas	341	275	374	285	667	914	5
y	377	275	382	285	667	914	5
se	385	275	392	285	667	914	5
analizan	396	275	429	285	667	914	5
como	432	275	455	285	667	914	5
tales	458	275	476	285	667	914	5
(Rogan	479	275	509	285	667	914	5
et	512	275	519	285	667	914	5
al.,	522	275	535	285	667	914	5
1979).	538	275	565	285	667	914	5
Al	341	287	351	297	667	914	5
comparar	354	287	392	297	667	914	5
ambos	395	287	421	297	667	914	5
enfoques,	425	287	463	297	667	914	5
univariado	466	287	509	297	667	914	5
y	513	287	517	297	667	914	5
multivaria-	520	287	565	297	667	914	5
do,	341	299	355	309	667	914	5
se	359	299	367	309	667	914	5
constata	371	299	406	309	667	914	5
que	410	299	425	309	667	914	5
parten	429	299	456	309	667	914	5
de	461	299	470	309	667	914	5
un	475	299	486	309	667	914	5
principio	490	299	529	309	667	914	5
común,	533	299	565	309	667	914	5
según	341	311	365	321	667	914	5
el	367	311	374	321	667	914	5
cual	377	311	393	321	667	914	5
los	396	311	407	321	667	914	5
términos	410	311	446	321	667	914	5
de	449	311	458	321	667	914	5
error	461	311	481	321	667	914	5
siguen	484	311	509	321	667	914	5
una	512	311	527	321	667	914	5
distribu-	530	311	565	321	667	914	5
ción	341	323	359	333	667	914	5
normal.	362	323	393	333	667	914	5
La	396	323	406	333	667	914	5
principal	409	323	445	333	667	914	5
diferencia	447	323	487	333	667	914	5
entre	489	323	510	333	667	914	5
las	513	323	523	333	667	914	5
dos	525	323	539	333	667	914	5
técni-	542	323	565	333	667	914	5
cas	341	335	353	345	667	914	5
es	357	335	364	345	667	914	5
que	368	335	382	345	667	914	5
el	386	335	393	345	667	914	5
ANOVA	396	335	429	345	667	914	5
univariado	433	335	475	345	667	914	5
asume	479	335	504	345	667	914	5
una	508	335	523	345	667	914	5
matriz	526	335	552	345	667	914	5
de	555	335	565	345	667	914	5
variancia-covariancia,	341	347	435	357	667	914	5
Σ,	439	344	448	358	667	914	5
con	452	347	468	357	667	914	5
un	472	347	483	357	667	914	5
patrón	488	347	516	357	667	914	5
específico,	520	347	565	357	667	914	5
mientras	341	359	376	369	667	914	5
que	380	359	395	369	667	914	5
el	398	359	405	369	667	914	5
modelo	408	359	439	369	667	914	5
MANOVA	443	359	485	369	667	914	5
no	489	359	499	369	667	914	5
presupone	503	359	544	369	667	914	5
nin-	548	359	565	369	667	914	5
guna	341	371	361	381	667	914	5
forma	365	371	390	381	667	914	5
específica	394	371	432	381	667	914	5
para	436	371	454	381	667	914	5
esta	458	371	473	381	667	914	5
matriz.	477	371	506	381	667	914	5
El	510	371	518	381	667	914	5
MANOVA	522	371	565	381	667	914	5
sólo	341	383	358	393	667	914	5
requiere	362	383	394	393	667	914	5
que	398	383	413	393	667	914	5
dicha	417	383	439	393	667	914	5
matriz	443	383	469	393	667	914	5
sea	473	383	485	393	667	914	5
común	489	383	517	393	667	914	5
a	521	383	525	393	667	914	5
todas	529	383	551	393	667	914	5
las	555	383	565	393	667	914	5
poblaciones,	341	395	392	405	667	914	5
para	396	395	414	405	667	914	5
los	418	395	429	405	667	914	5
distintos	433	395	468	405	667	914	5
grupos	472	395	500	405	667	914	5
o	504	395	509	405	667	914	5
muestras	513	395	549	405	667	914	5
del	553	395	565	405	667	914	5
diseño	341	407	368	417	667	914	5
(supuesto	373	407	409	417	667	914	5
de	413	407	422	417	667	914	5
esfericidad	426	407	468	417	667	914	5
multimuestra).	472	407	531	417	667	914	5
Bajo	535	407	554	417	667	914	5
el	558	407	565	417	667	914	5
supuesto	341	419	377	429	667	914	5
que	380	419	395	429	667	914	5
las	398	419	409	429	667	914	5
matrices	412	419	446	429	667	914	5
de	449	419	458	429	667	914	5
covariancia	462	419	507	429	667	914	5
no	510	419	521	429	667	914	5
sean	524	419	541	429	667	914	5
igua-	545	419	565	429	667	914	5
les,	341	431	354	441	667	914	5
se	357	431	364	441	667	914	5
produciría	366	431	408	441	667	914	5
una	411	431	426	441	667	914	5
grave	428	431	449	441	667	914	5
violación	451	431	488	441	667	914	5
en	490	431	500	441	667	914	5
el	502	431	509	441	667	914	5
uso	511	431	525	441	667	914	5
de	528	431	537	441	667	914	5
proce-	539	431	565	441	667	914	5
dimientos	341	443	382	453	667	914	5
multivariados.	385	443	442	453	667	914	5
Si	445	443	453	453	667	914	5
a	456	443	460	453	667	914	5
esto	463	443	479	453	667	914	5
se	482	443	489	453	667	914	5
añade	492	443	516	453	667	914	5
tamaños	519	443	553	453	667	914	5
de	555	443	565	453	667	914	5
muestra	341	455	374	465	667	914	5
desiguales,	376	455	419	465	667	914	5
el	422	455	429	465	667	914	5
problema	432	455	470	465	667	914	5
se	473	455	480	465	667	914	5
agudiza.	483	455	516	465	667	914	5
Téngase	519	455	552	465	667	914	5
en	555	455	565	465	667	914	5
cuenta	341	467	368	477	667	914	5
que	371	467	386	477	667	914	5
la	389	467	396	477	667	914	5
desventaja	399	467	440	477	667	914	5
del	443	467	455	477	667	914	5
procedimiento	458	467	517	477	667	914	5
multivaria-	520	467	565	477	667	914	5
do	341	479	352	489	667	914	5
es	354	479	362	489	667	914	5
su	364	479	373	489	667	914	5
menor	375	479	402	489	667	914	5
sensitividad	404	479	451	489	667	914	5
para	454	479	471	489	667	914	5
detectar	473	479	505	489	667	914	5
el	508	479	514	489	667	914	5
efecto	517	479	541	489	667	914	5
de	543	479	552	489	667	914	5
las	555	479	565	489	667	914	5
variables	341	491	376	501	667	914	5
intra,	380	491	402	501	667	914	5
en	406	491	416	501	667	914	5
comparación	420	491	472	501	667	914	5
con	476	491	491	501	667	914	5
el	495	491	502	501	667	914	5
procedimiento	506	491	565	501	667	914	5
univariado.	341	503	387	513	667	914	5
Cuando	391	503	424	513	667	914	5
los	428	503	439	513	667	914	5
supuestos	443	503	482	513	667	914	5
univariados	486	503	533	513	667	914	5
para	537	503	554	513	667	914	5
la	558	503	565	513	667	914	5
matriz	341	515	368	525	667	914	5
Σ	373	512	379	526	667	914	5
se	383	515	391	525	667	914	5
cumplen,	395	515	434	525	667	914	5
el	439	515	445	525	667	914	5
ANOVA	450	515	484	525	667	914	5
univariado	488	515	533	525	667	914	5
es	537	515	545	525	667	914	5
más	549	515	565	525	667	914	5
potente	341	527	374	537	667	914	5
que	378	527	393	537	667	914	5
el	397	527	404	537	667	914	5
MANOVA	408	527	452	537	667	914	5
(Albert,	456	527	489	537	667	914	5
1999;	494	527	518	537	667	914	5
Morrison,	522	527	565	537	667	914	5
1976;	341	539	365	549	667	914	5
Rogan	368	539	394	549	667	914	5
et	397	539	403	549	667	914	5
al.,	406	539	418	549	667	914	5
1979;	421	539	444	549	667	914	5
Stevens,	447	539	480	549	667	914	5
1996).	482	539	509	549	667	914	5
Dentro	353	551	383	561	667	914	5
del	387	551	399	561	667	914	5
enfoque	403	551	435	561	667	914	5
multivariado	439	551	491	561	667	914	5
pueden	495	551	524	561	667	914	5
incluirse,	528	551	565	561	667	914	5
fundamentalmente,	341	563	422	573	667	914	5
las	426	563	436	573	667	914	5
técnicas	440	563	473	573	667	914	5
basadas	477	563	507	573	667	914	5
en	511	563	521	573	667	914	5
el	525	563	532	573	667	914	5
análisis	536	563	565	573	667	914	5
multivariante	341	575	396	585	667	914	5
de	399	575	409	585	667	914	5
la	413	575	419	585	667	914	5
variancia	423	575	459	585	667	914	5
tradicional,	463	575	509	585	667	914	5
el	512	575	519	585	667	914	5
análisis	523	575	552	585	667	914	5
de	555	575	565	585	667	914	5
perfiles	341	587	370	597	667	914	5
y	373	587	378	597	667	914	5
el	381	587	388	597	667	914	5
análisis	391	587	420	597	667	914	5
de	423	587	432	597	667	914	5
la	435	587	442	597	667	914	5
curva	445	587	467	597	667	914	5
de	470	587	480	597	667	914	5
crecimiento.	483	587	533	597	667	914	5
El	536	587	545	597	667	914	5
pro-	548	587	565	597	667	914	5
cedimiento	341	599	387	609	667	914	5
MANOVA	389	599	432	609	667	914	5
tradicional	434	599	478	609	667	914	5
consiste,	480	599	515	609	667	914	5
simplemen-	517	599	565	609	667	914	5
te,	341	611	351	621	667	914	5
en	355	611	364	621	667	914	5
transformar	368	611	415	621	667	914	5
las	419	611	429	621	667	914	5
medidas	432	611	466	621	667	914	5
repetidas	469	611	505	621	667	914	5
para	508	611	525	621	667	914	5
probar	529	611	556	621	667	914	5
si	559	611	565	621	667	914	5
hay	341	623	356	633	667	914	5
algún	358	623	381	633	667	914	5
cambio	383	623	413	633	667	914	5
de	416	623	425	633	667	914	5
tipo	428	623	444	633	667	914	5
lineal,	447	623	471	633	667	914	5
cuadrado,	474	623	514	633	667	914	5
etc.,	516	623	533	633	667	914	5
que	536	623	551	633	667	914	5
sea	553	623	565	633	667	914	5
función	341	635	373	645	667	914	5
del	376	635	388	645	667	914	5
tiempo.	391	635	422	645	667	914	5
Obsérvese	425	635	466	645	667	914	5
que	469	635	483	645	667	914	5
el	486	635	493	645	667	914	5
método	496	635	527	645	667	914	5
de	530	635	539	645	667	914	5
análi-	542	635	565	645	667	914	5
sis	341	647	351	657	667	914	5
multivariado	354	647	406	657	667	914	5
sirvió,	409	647	434	657	667	914	5
inicialmente,	438	647	490	657	667	914	5
para	494	647	511	657	667	914	5
probar	514	647	541	657	667	914	5
si	544	647	551	657	667	914	5
los	554	647	565	657	667	914	5
vectores	341	659	374	669	667	914	5
de	377	659	386	669	667	914	5
medias	390	659	418	669	667	914	5
correspondientes	421	659	489	669	667	914	5
a	492	659	496	669	667	914	5
distintos	500	659	534	669	667	914	5
grupos	538	659	565	669	667	914	5
eran	341	671	359	681	667	914	5
iguales	362	671	389	681	667	914	5
(Tatsuoka,	391	671	434	681	667	914	5
1988).	437	671	464	681	667	914	5
De	466	671	478	681	667	914	5
ahí,	481	671	496	681	667	914	5
la	499	671	506	681	667	914	5
escasa	508	671	532	681	667	914	5
sensibi-	535	671	565	681	667	914	5
lidad	341	683	362	693	667	914	5
de	365	683	375	693	667	914	5
esta	379	683	394	693	667	914	5
técnica	397	683	426	693	667	914	5
por	429	683	443	693	667	914	5
lo	447	683	455	693	667	914	5
auténticamente	458	683	521	693	667	914	5
longitudi-	524	683	565	693	667	914	5
nal.	341	695	356	705	667	914	5
Un	359	695	372	705	667	914	5
procedimiento	375	695	434	705	667	914	5
paralelo	437	695	469	705	667	914	5
al	472	695	479	705	667	914	5
MANOVA	482	695	524	705	667	914	5
es	527	695	535	705	667	914	5
el	537	695	544	705	667	914	5
aná-	547	695	565	705	667	914	5
lisis	341	707	357	717	667	914	5
de	361	707	370	717	667	914	5
perfiles	374	707	403	717	667	914	5
que	407	707	423	717	667	914	5
sirve	427	707	447	717	667	914	5
para	451	707	469	717	667	914	5
probar,	473	707	504	717	667	914	5
además	508	707	539	717	667	914	5
de	544	707	554	717	667	914	5
la	558	707	565	717	667	914	5
diferencia	341	719	381	729	667	914	5
de	383	719	393	729	667	914	5
grupos	395	719	422	729	667	914	5
(hipótesis	425	719	463	729	667	914	5
de	466	719	475	729	667	914	5
la	478	719	484	729	667	914	5
diferencia	487	719	526	729	667	914	5
entre	528	719	549	729	667	914	5
dos	551	719	565	729	667	914	5
vectores	341	731	374	741	667	914	5
de	377	731	387	741	667	914	5
medias	390	731	418	741	667	914	5
de	422	731	432	741	667	914	5
datos	435	731	457	741	667	914	5
multivariados),	460	731	521	741	667	914	5
el	525	731	532	741	667	914	5
sentido	536	731	565	741	667	914	5
que	341	743	356	753	667	914	5
toman	359	743	386	753	667	914	5
los	389	743	400	753	667	914	5
datos	403	743	424	753	667	914	5
cuando	427	743	457	753	667	914	5
han	460	743	475	753	667	914	5
sido	479	743	495	753	667	914	5
obtenidos	498	743	538	753	667	914	5
en	541	743	551	753	667	914	5
los	554	743	565	753	667	914	5
mismos	341	755	373	765	667	914	5
puntos	376	755	404	765	667	914	5
de	407	755	416	765	667	914	5
tiempo	419	755	448	765	667	914	5
por	451	755	465	765	667	914	5
todos	468	755	490	765	667	914	5
los	494	755	505	765	667	914	5
sujetos	508	755	535	765	667	914	5
(Bock,	538	755	565	765	667	914	5
1979).	341	767	368	777	667	914	5
04	39	33	48	41	667	914	6
pags	53	33	72	41	667	914	6
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	6
Art02	140	33	164	41	667	914	6
An·lisis	168	33	207	41	667	914	6
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	6
4/12/08	264	33	298	41	667	914	6
15:48	308	33	332	41	667	914	6
Página	341	33	370	41	667	914	6
37	375	33	384	41	667	914	6
ESTUDIOS	209	142	238	147	667	914	6
LONGITUDINALES	240	142	291	147	667	914	6
DE	293	142	301	147	667	914	6
MEDIDAS	302	142	329	147	667	914	6
REPETIDAS.	331	142	365	147	667	914	6
MODELOS	366	142	396	147	667	914	6
DE	397	142	405	147	667	914	6
DISEÑO	407	142	429	147	667	914	6
Y	431	142	435	147	667	914	6
ANÁLISIS	436	142	463	147	667	914	6
/	466	142	468	147	667	914	6
JAUME	472	142	493	147	667	914	6
ARNAU	494	142	516	147	667	914	6
Y	518	142	522	147	667	914	6
ROSER	523	142	544	147	667	914	6
BONO	546	142	564	147	667	914	6
Por	114	167	128	177	667	914	6
lo	131	167	139	177	667	914	6
común,	142	167	173	177	667	914	6
estos	177	167	196	177	667	914	6
modelos	200	167	234	177	667	914	6
suelen	237	167	262	177	667	914	6
centrarse	266	167	302	177	667	914	6
en	305	167	315	177	667	914	6
la	319	167	326	177	667	914	6
parte	102	179	123	189	667	914	6
entresujetos	127	179	176	189	667	914	6
o	180	179	185	189	667	914	6
entregrupos	189	179	237	189	667	914	6
del	242	179	254	189	667	914	6
análisis.	258	179	290	189	667	914	6
De	294	179	306	189	667	914	6
este	310	179	326	189	667	914	6
modo,	102	191	128	201	667	914	6
la	131	191	138	201	667	914	6
variancia	141	191	176	201	667	914	6
total	179	191	197	201	667	914	6
de	200	191	210	201	667	914	6
las	212	191	223	201	667	914	6
variables	225	191	260	201	667	914	6
dependientes	262	191	315	201	667	914	6
es	318	191	326	201	667	914	6
explicada,	102	203	143	213	667	914	6
en	147	203	157	213	667	914	6
lo	161	203	169	213	667	914	6
posible,	173	203	205	213	667	914	6
por	209	203	223	213	667	914	6
las	227	203	237	213	667	914	6
diferencias	241	203	285	213	667	914	6
entre	289	203	310	213	667	914	6
los	314	203	326	213	667	914	6
miembros	102	215	146	225	667	914	6
de	151	215	161	225	667	914	6
los	165	215	177	225	667	914	6
grupos.	182	215	215	225	667	914	6
Un	219	215	233	225	667	914	6
supuesto	237	215	276	225	667	914	6
básico	280	215	308	225	667	914	6
del	312	215	325	225	667	914	6
MANOVA	102	227	144	237	667	914	6
de	147	227	156	237	667	914	6
medidas	158	227	190	237	667	914	6
repetidas	192	227	226	237	667	914	6
es,	228	227	238	237	667	914	6
como	241	227	264	237	667	914	6
se	266	227	274	237	667	914	6
ha	276	227	286	237	667	914	6
señalado,	288	227	325	237	667	914	6
que	102	239	117	249	667	914	6
las	120	239	130	249	667	914	6
observaciones	134	239	189	249	667	914	6
son	192	239	206	249	667	914	6
consideradas	210	239	261	249	667	914	6
como	264	239	287	249	667	914	6
si	290	239	296	249	667	914	6
fueran	300	239	326	249	667	914	6
múltiples	102	251	140	261	667	914	6
variables	144	251	179	261	667	914	6
dependientes	183	251	236	261	667	914	6
o	240	251	245	261	667	914	6
respuestas	249	251	290	261	667	914	6
interco-	294	251	326	261	667	914	6
rrelacionadas	102	263	155	273	667	914	6
de	158	263	167	273	667	914	6
un	170	263	181	273	667	914	6
mismo	184	263	212	273	667	914	6
sujeto.	215	263	242	273	667	914	6
Como	245	263	270	273	667	914	6
destacan	274	263	308	273	667	914	6
Wu	311	263	326	273	667	914	6
et	102	275	109	285	667	914	6
al.	113	275	123	285	667	914	6
(1999),	127	275	158	285	667	914	6
con	162	275	178	285	667	914	6
este	182	275	197	285	667	914	6
procedimiento	201	275	262	285	667	914	6
se	266	275	274	285	667	914	6
elimina	278	275	309	285	667	914	6
del	313	275	326	285	667	914	6
diseño	102	287	128	297	667	914	6
el	131	287	138	297	667	914	6
factor	140	287	163	297	667	914	6
intrasujeto,	166	287	212	297	667	914	6
al	214	287	221	297	667	914	6
definir	224	287	251	297	667	914	6
un	253	287	264	297	667	914	6
nuevo	267	287	291	297	667	914	6
conjun-	294	287	325	297	667	914	6
to	102	299	110	309	667	914	6
de	113	299	123	309	667	914	6
variables	126	299	160	309	667	914	6
que	163	299	178	309	667	914	6
representan	181	299	228	309	667	914	6
los	231	299	242	309	667	914	6
componentes	245	299	299	309	667	914	6
de	302	299	311	309	667	914	6
los	314	299	325	309	667	914	6
efectos	102	311	129	321	667	914	6
intrasujeto	132	311	175	321	667	914	6
sobre	177	311	198	321	667	914	6
el	201	311	208	321	667	914	6
tiempo.	210	311	241	321	667	914	6
Mediante	244	311	282	321	667	914	6
esta	285	311	300	321	667	914	6
trans-	302	311	325	321	667	914	6
formación	102	323	144	333	667	914	6
es	148	323	156	333	667	914	6
posible	160	323	188	333	667	914	6
verificar	192	323	225	333	667	914	6
si	229	323	236	333	667	914	6
son	239	323	254	333	667	914	6
significativos	258	323	310	333	667	914	6
los	314	323	326	333	667	914	6
componentes	102	335	156	345	667	914	6
lineales,	159	335	191	345	667	914	6
cuadrados,	194	335	237	345	667	914	6
etc.,	240	335	257	345	667	914	6
que	260	335	274	345	667	914	6
son	277	335	291	345	667	914	6
función	294	335	325	345	667	914	6
del	102	347	114	357	667	914	6
tiempo.	117	347	148	357	667	914	6
Por	117	359	131	369	667	914	6
otra	134	359	151	369	667	914	6
parte,	154	359	177	369	667	914	6
los	181	359	192	369	667	914	6
modelos	195	359	229	369	667	914	6
MANOVA	233	359	275	369	667	914	6
enfatizan	279	359	315	369	667	914	6
la	319	359	326	369	667	914	6
parte	102	371	123	381	667	914	6
fija	127	371	139	381	667	914	6
del	143	371	155	381	667	914	6
modelo.	159	371	192	381	667	914	6
En	196	371	208	381	667	914	6
su	212	371	221	381	667	914	6
aplicación	225	371	266	381	667	914	6
las	278	371	288	381	667	914	6
medidas	292	371	326	381	667	914	6
repetidas,	102	383	143	393	667	914	6
la	147	383	154	393	667	914	6
parte	158	383	179	393	667	914	6
fija	184	383	197	393	667	914	6
del	201	383	214	393	667	914	6
modelo	218	383	249	393	667	914	6
es	254	383	261	393	667	914	6
expandida,	266	383	312	393	667	914	6
de	316	383	326	393	667	914	6
modo	102	395	126	405	667	914	6
que	128	395	143	405	667	914	6
al	145	395	152	405	667	914	6
ajustar	154	395	181	405	667	914	6
las	183	395	193	405	667	914	6
curvas	196	395	221	405	667	914	6
de	223	395	233	405	667	914	6
crecimiento	235	395	283	405	667	914	6
polinómi-	285	395	326	405	667	914	6
cas	102	407	114	417	667	914	6
de	117	407	127	417	667	914	6
un	130	407	141	417	667	914	6
determinado	144	407	196	417	667	914	6
grado,	199	407	225	417	667	914	6
el	228	407	235	417	667	914	6
conjunto	238	407	275	417	667	914	6
de	278	407	288	417	667	914	6
variables	291	407	326	417	667	914	6
explicativas	102	419	148	429	667	914	6
–la	150	419	163	429	667	914	6
primera	165	419	197	429	667	914	6
sólo	200	419	216	429	667	914	6
representa	219	419	260	429	667	914	6
la	262	419	269	429	667	914	6
pertenencia	272	419	319	429	667	914	6
a	321	419	326	429	667	914	6
un	102	431	113	441	667	914	6
grupo-	117	431	146	441	667	914	6
es	150	431	158	441	667	914	6
incrementado	162	431	221	441	667	914	6
con	225	431	241	441	667	914	6
variables	245	431	282	441	667	914	6
intra	286	431	306	441	667	914	6
que	310	431	326	441	667	914	6
corresponden	102	443	157	453	667	914	6
a	160	443	164	453	667	914	6
los	167	443	179	453	667	914	6
diferentes	182	443	221	453	667	914	6
puntos	224	443	252	453	667	914	6
de	255	443	265	453	667	914	6
tiempo,	268	443	300	453	667	914	6
como	303	443	326	453	667	914	6
por	102	455	116	465	667	914	6
ejemplo	119	455	151	465	667	914	6
la	153	455	160	465	667	914	6
edad.	163	455	185	465	667	914	6
Por	114	467	129	477	667	914	6
último,	133	467	167	477	667	914	6
los	172	467	184	477	667	914	6
supuestos	189	467	233	477	667	914	6
básicos	237	467	269	477	667	914	6
del	274	467	287	477	667	914	6
modelo	292	467	326	477	667	914	6
MANOVA	102	479	144	489	667	914	6
son	148	479	162	489	667	914	6
que:	165	479	183	489	667	914	6
a)	186	479	193	489	667	914	6
las	197	479	207	489	667	914	6
respuestas	210	479	250	489	667	914	6
de	254	479	263	489	667	914	6
los	266	479	278	489	667	914	6
sujetos	281	479	308	489	667	914	6
son	312	479	326	489	667	914	6
independientes	102	491	163	501	667	914	6
entre	166	491	187	501	667	914	6
sí,	189	491	198	501	667	914	6
b)	201	491	210	501	667	914	6
la	213	491	220	501	667	914	6
distribución	222	491	271	501	667	914	6
de	274	491	284	501	667	914	6
las	287	491	297	501	667	914	6
múlti-	300	491	326	501	667	914	6
ples	102	503	117	513	667	914	6
variables	120	503	155	513	667	914	6
dependientes	158	503	211	513	667	914	6
es	214	503	221	513	667	914	6
normal	224	503	254	513	667	914	6
multivariada	257	503	307	513	667	914	6
y	310	503	315	513	667	914	6
c)	318	503	326	513	667	914	6
el	102	515	109	525	667	914	6
conjunto	111	515	148	525	667	914	6
de	151	515	160	525	667	914	6
datos	163	515	184	525	667	914	6
ha	187	515	197	525	667	914	6
de	199	515	209	525	667	914	6
ser	211	515	222	525	667	914	6
completo	225	515	263	525	667	914	6
sin	266	515	277	525	667	914	6
observacio-	280	515	326	525	667	914	6
nes	102	527	115	537	667	914	6
perdidas.	119	527	155	537	667	914	6
En	159	527	171	537	667	914	6
el	175	527	181	537	667	914	6
modelo	185	527	216	537	667	914	6
MANOVA,	219	527	265	537	667	914	6
prevalecen	268	527	311	537	667	914	6
los	314	527	326	537	667	914	6
supuestos	102	539	141	549	667	914	6
sobre	144	539	165	549	667	914	6
la	168	539	175	549	667	914	6
normalidad	178	539	225	549	667	914	6
multivariada	228	539	279	549	667	914	6
y	282	539	286	549	667	914	6
homoge-	289	539	326	549	667	914	6
neidad	102	551	129	561	667	914	6
de	132	551	142	561	667	914	6
las	145	551	155	561	667	914	6
matrices	158	551	191	561	667	914	6
de	194	551	204	561	667	914	6
covariancia	207	551	252	561	667	914	6
de	254	551	264	561	667	914	6
la	267	551	274	561	667	914	6
distribución	277	551	326	561	667	914	6
de	102	563	112	573	667	914	6
los	116	563	127	573	667	914	6
vectores	131	563	163	573	667	914	6
de	167	563	176	573	667	914	6
error,	180	563	202	573	667	914	6
aunque	206	563	236	573	667	914	6
no	240	563	251	573	667	914	6
queda	255	563	279	573	667	914	6
suficiente-	283	563	326	573	667	914	6
mente	102	575	127	585	667	914	6
claro	130	575	150	585	667	914	6
hasta	152	575	173	585	667	914	6
qué	175	575	190	585	667	914	6
punto	193	575	217	585	667	914	6
la	220	575	227	585	667	914	6
robustez	229	575	263	585	667	914	6
queda	266	575	290	585	667	914	6
afectada	293	575	326	585	667	914	6
por	102	587	116	597	667	914	6
la	119	587	126	597	667	914	6
violación	129	587	166	597	667	914	6
de	169	587	179	597	667	914	6
estas	182	587	201	597	667	914	6
condiciones	204	587	252	597	667	914	6
o	255	587	260	597	667	914	6
supuestos	263	587	302	597	667	914	6
(Tat-	305	587	326	597	667	914	6
suoka,	102	599	129	609	667	914	6
1988).	133	599	162	609	667	914	6
En	166	599	178	609	667	914	6
definitiva,	182	599	226	609	667	914	6
la	230	599	237	609	667	914	6
gran	242	599	260	609	667	914	6
desventaja	265	599	309	609	667	914	6
del	313	599	326	609	667	914	6
modelo	102	611	133	621	667	914	6
MANOVA	137	611	181	621	667	914	6
es	185	611	193	621	667	914	6
la	197	611	204	621	667	914	6
falta	208	611	226	621	667	914	6
de	230	611	239	621	667	914	6
potencia	243	611	279	621	667	914	6
cuando	283	611	314	621	667	914	6
es	318	611	325	621	667	914	6
comparado	102	623	147	633	667	914	6
con	151	623	166	633	667	914	6
el	169	623	176	633	667	914	6
ANOVA.	179	623	215	633	667	914	6
Más	218	623	236	633	667	914	6
aún,	239	623	257	633	667	914	6
cuando	260	623	290	633	667	914	6
se	293	623	301	633	667	914	6
cum-	304	623	326	633	667	914	6
plen	102	635	120	645	667	914	6
las	124	635	135	645	667	914	6
condiciones	139	635	190	645	667	914	6
en	194	635	204	645	667	914	6
la	208	635	215	645	667	914	6
matriz	219	635	246	645	667	914	6
de	250	635	260	645	667	914	6
covariancia,	264	635	314	645	667	914	6
el	319	635	326	645	667	914	6
ANOVA	102	647	136	657	667	914	6
convencional	140	647	195	657	667	914	6
es	199	647	207	657	667	914	6
más	211	647	227	657	667	914	6
potente	231	647	263	657	667	914	6
que	267	647	282	657	667	914	6
la	286	647	293	657	667	914	6
prueba	297	647	325	657	667	914	6
multivariada.	102	659	155	669	667	914	6
ANÁLISIS	102	697	137	704	667	914	6
DE	139	697	150	704	667	914	6
LA	152	697	162	704	667	914	6
CURVA	164	697	191	704	667	914	6
DE	193	697	204	704	667	914	6
CRECIMIENTO.	206	697	264	704	667	914	6
MODELO	266	697	302	704	667	914	6
MANOVA	102	709	137	716	667	914	6
GENERALIZADO	139	709	201	716	667	914	6
(GMANOVA)	203	709	249	716	667	914	6
Un	114	731	127	741	667	914	6
procedimiento	130	731	189	741	667	914	6
alternativo	192	731	234	741	667	914	6
de	237	731	247	741	667	914	6
análisis,	250	731	281	741	667	914	6
dentro	284	731	311	741	667	914	6
del	313	731	326	741	667	914	6
contexto	102	743	138	753	667	914	6
MANOVA,	142	743	187	753	667	914	6
es	191	743	199	753	667	914	6
conocido	203	743	241	753	667	914	6
como	245	743	268	753	667	914	6
análisis	272	743	301	753	667	914	6
de	305	743	315	753	667	914	6
la	319	743	326	753	667	914	6
curva	102	755	124	765	667	914	6
de	126	755	135	765	667	914	6
crecimiento	138	755	181	765	667	914	6
y	184	755	189	765	667	914	6
consiste	192	755	223	765	667	914	6
en	226	755	236	765	667	914	6
comparar	238	755	277	765	667	914	6
los	280	755	291	765	667	914	6
vectores	293	755	326	765	667	914	6
de	102	767	111	777	667	914	6
medias	115	767	143	777	667	914	6
multivariadas	147	767	201	777	667	914	6
con	205	767	220	777	667	914	6
estructuras	223	767	267	777	667	914	6
de	270	767	280	777	667	914	6
corrección	283	767	326	777	667	914	6
no	102	779	113	789	667	914	6
especificadas.	117	779	171	789	667	914	6
Estos	175	779	196	789	667	914	6
procedimientos	200	779	263	789	667	914	6
son	267	779	281	789	667	914	6
útiles	285	779	307	789	667	914	6
con	311	779	326	789	667	914	6
datos	341	167	363	177	667	914	6
de	366	167	375	177	667	914	6
carácter	378	167	409	177	667	914	6
métrico	412	167	443	177	667	914	6
y	446	167	451	177	667	914	6
con	454	167	469	177	667	914	6
observaciones	472	167	527	177	667	914	6
en	530	167	540	177	667	914	6
inter-	543	167	565	177	667	914	6
valos	341	179	361	189	667	914	6
igualmente	364	179	409	189	667	914	6
espaciados	411	179	453	189	667	914	6
y	455	179	460	189	667	914	6
sin	462	179	474	189	667	914	6
valores	476	179	504	189	667	914	6
perdidos	506	179	541	189	667	914	6
(Rao,	543	179	565	189	667	914	6
1958,	341	191	365	201	667	914	6
1959,	368	191	391	201	667	914	6
1965).	394	191	421	201	667	914	6
La	423	191	433	201	667	914	6
técnica	436	191	464	201	667	914	6
de	466	191	476	201	667	914	6
análisis	478	191	507	201	667	914	6
de	510	191	519	201	667	914	6
la	522	191	529	201	667	914	6
curva	531	191	553	201	667	914	6
de	556	191	565	201	667	914	6
crecimiento,	341	203	392	213	667	914	6
aplicada	396	203	429	213	667	914	6
a	433	203	437	213	667	914	6
datos	441	203	463	213	667	914	6
longitudinales,	467	203	527	213	667	914	6
fue	531	203	544	213	667	914	6
pro-	548	203	565	213	667	914	6
puesta	341	215	367	225	667	914	6
por	371	215	385	225	667	914	6
Elston	388	215	414	225	667	914	6
y	417	215	422	225	667	914	6
Grizzle	425	215	454	225	667	914	6
(1962)	457	215	485	225	667	914	6
y	488	215	493	225	667	914	6
generalizada	496	215	546	225	667	914	6
más	549	215	565	225	667	914	6
tarde	341	227	362	237	667	914	6
por	365	227	379	237	667	914	6
Potthoff	382	227	416	237	667	914	6
y	419	227	423	237	667	914	6
Roy	427	227	443	237	667	914	6
(1964),	446	227	477	237	667	914	6
recibió	480	227	507	237	667	914	6
el	511	227	517	237	667	914	6
nombre	521	227	552	237	667	914	6
de	556	227	565	237	667	914	6
modelo	341	239	372	249	667	914	6
MANOVA	375	239	418	249	667	914	6
generalizado	421	239	469	249	667	914	6
(GMANOVA).	472	239	531	249	667	914	6
Un	535	239	548	249	667	914	6
tra-	551	239	565	249	667	914	6
bajo	341	251	359	261	667	914	6
posterior	362	251	398	261	667	914	6
de	402	251	411	261	667	914	6
Laird	415	251	436	261	667	914	6
y	440	251	444	261	667	914	6
Ware	448	251	469	261	667	914	6
(1982)	472	251	500	261	667	914	6
popularizó	503	251	547	261	667	914	6
este	550	251	565	261	667	914	6
enfoque.	341	263	377	273	667	914	6
El	353	275	362	285	667	914	6
GMANOVA	366	275	417	285	667	914	6
es	421	275	428	285	667	914	6
una	432	275	448	285	667	914	6
reformulación	452	275	510	285	667	914	6
del	514	275	527	285	667	914	6
procedi-	531	275	565	285	667	914	6
miento	341	287	372	297	667	914	6
multivariado	376	287	431	297	667	914	6
y	436	287	440	297	667	914	6
ha	444	287	454	297	667	914	6
servido	459	287	489	297	667	914	6
de	494	287	503	297	667	914	6
pauta	508	287	531	297	667	914	6
para	535	287	554	297	667	914	6
la	558	287	565	297	667	914	6
mayor	341	299	368	309	667	914	6
parte	372	299	393	309	667	914	6
de	397	299	407	309	667	914	6
los	411	299	422	309	667	914	6
modelos	427	299	462	309	667	914	6
de	466	299	475	309	667	914	6
datos	480	299	502	309	667	914	6
longitudinales	506	299	565	309	667	914	6
(Van	341	311	361	321	667	914	6
der	365	311	378	321	667	914	6
Leeden	381	311	410	321	667	914	6
et	414	311	421	321	667	914	6
al.,	424	311	437	321	667	914	6
1996).	441	311	468	321	667	914	6
El	471	311	480	321	667	914	6
GMANOVA	483	311	533	321	667	914	6
integra	537	311	565	321	667	914	6
los	341	323	353	333	667	914	6
métodos	357	323	392	333	667	914	6
alternativos	396	323	443	333	667	914	6
al	447	323	454	333	667	914	6
enfoque	458	323	491	333	667	914	6
del	495	323	507	333	667	914	6
modelo	511	323	539	333	667	914	6
mixto	543	323	565	333	667	914	6
clásico	341	335	366	345	667	914	6
(análisis	369	335	401	345	667	914	6
univariado	404	335	447	345	667	914	6
de	451	335	459	345	667	914	6
la	463	335	470	345	667	914	6
variancia	473	335	510	345	667	914	6
mixto),	514	335	542	345	667	914	6
en	545	335	555	345	667	914	6
el	558	335	565	345	667	914	6
marco	342	347	367	357	667	914	6
del	371	347	383	357	667	914	6
modelo	388	347	419	357	667	914	6
multivariado,	423	347	478	357	667	914	6
ya	482	347	491	357	667	914	6
que	495	347	510	357	667	914	6
los	514	347	526	357	667	914	6
datos	530	347	551	357	667	914	6
de	555	347	565	357	667	914	6
medidas	342	359	375	369	667	914	6
repetidas	380	359	416	369	667	914	6
de	420	359	430	369	667	914	6
los	434	359	445	369	667	914	6
mismos	449	359	481	369	667	914	6
sujetos	485	359	512	369	667	914	6
suelen	516	359	542	369	667	914	6
estar	546	359	565	369	667	914	6
correlacionados.	342	371	407	381	667	914	6
La	353	383	363	393	667	914	6
técnica	366	383	394	393	667	914	6
de	396	383	406	393	667	914	6
análisis	408	383	437	393	667	914	6
GMANOVA	440	383	490	393	667	914	6
consiste	492	383	524	393	667	914	6
en	526	383	536	393	667	914	6
ajustar	538	383	565	393	667	914	6
funciones	342	395	380	405	667	914	6
polinómicas	383	395	432	405	667	914	6
de	434	395	444	405	667	914	6
carácter	446	395	478	405	667	914	6
temporal	480	395	516	405	667	914	6
para	519	395	536	405	667	914	6
descri-	538	395	565	405	667	914	6
bir	342	407	353	417	667	914	6
los	356	407	367	417	667	914	6
perfiles	371	407	400	417	667	914	6
individuales	403	407	452	417	667	914	6
mediante	455	407	493	417	667	914	6
coeficientes	496	407	543	417	667	914	6
alea-	546	407	565	417	667	914	6
torios	342	419	365	429	667	914	6
y	368	419	373	429	667	914	6
para	376	419	393	429	667	914	6
generar	397	419	426	429	667	914	6
la	430	419	437	429	667	914	6
estructura	440	419	480	429	667	914	6
de	484	419	493	429	667	914	6
correlación	497	419	541	429	667	914	6
entre	545	419	565	429	667	914	6
las	342	431	352	441	667	914	6
observaciones	354	431	410	441	667	914	6
repetidas	412	431	448	441	667	914	6
de	451	431	460	441	667	914	6
cada	463	431	481	441	667	914	6
individuo.	484	431	526	441	667	914	6
Otra	528	431	547	441	667	914	6
for-	550	431	565	441	667	914	6
ma	342	443	354	453	667	914	6
más	357	443	373	453	667	914	6
apropiada	376	443	416	453	667	914	6
de	419	443	428	453	667	914	6
modelar	432	443	465	453	667	914	6
la	468	443	475	453	667	914	6
dependencia	478	443	528	453	667	914	6
entre	531	443	552	453	667	914	6
las	555	443	565	453	667	914	6
observaciones	342	455	401	465	667	914	6
en	405	455	415	465	667	914	6
función	419	455	453	465	667	914	6
del	457	455	470	465	667	914	6
tiempo	474	455	505	465	667	914	6
es	509	455	517	465	667	914	6
introducir	521	455	565	465	667	914	6
algún	342	467	364	477	667	914	6
tipo	367	467	383	477	667	914	6
de	385	467	395	477	667	914	6
estructura	398	467	438	477	667	914	6
autorregresiva,	440	467	499	477	667	914	6
de	502	467	511	477	667	914	6
modo	514	467	537	477	667	914	6
que	540	467	555	477	667	914	6
se	557	467	565	477	667	914	6
deja	342	479	358	489	667	914	6
a	362	479	366	489	667	914	6
cualquier	370	479	407	489	667	914	6
efecto	411	479	435	489	667	914	6
aleatorio	438	479	473	489	667	914	6
para	477	479	494	489	667	914	6
dar	498	479	511	489	667	914	6
cuenta	515	479	541	489	667	914	6
de	545	479	554	489	667	914	6
la	558	479	565	489	667	914	6
heterogeneidad	342	491	403	501	667	914	6
interindividual.	407	491	469	501	667	914	6
De	473	491	485	501	667	914	6
otra	489	491	505	501	667	914	6
parte,	509	491	532	501	667	914	6
los	536	491	547	501	667	914	6
dis-	550	491	565	501	667	914	6
tintos	342	503	365	513	667	914	6
modelos	367	503	401	513	667	914	6
multivariados,	404	503	461	513	667	914	6
con	464	503	479	513	667	914	6
estructura	481	503	522	513	667	914	6
general	524	503	553	513	667	914	6
de	556	503	565	513	667	914	6
covariancia,	342	515	394	525	667	914	6
no	399	515	410	525	667	914	6
siempre	414	515	449	525	667	914	6
son	453	515	468	525	667	914	6
útiles	472	515	496	525	667	914	6
ya	501	515	510	525	667	914	6
que,	514	515	533	525	667	914	6
por	538	515	552	525	667	914	6
lo	557	515	565	525	667	914	6
común,	342	527	373	537	667	914	6
los	375	527	386	537	667	914	6
datos	389	527	410	537	667	914	6
longitudinales	413	527	470	537	667	914	6
suelen	473	527	498	537	667	914	6
ser	500	527	511	537	667	914	6
no	514	527	525	537	667	914	6
balancea-	527	527	565	537	667	914	6
dos.	342	539	358	549	667	914	6
Esta	361	539	378	549	667	914	6
es	380	539	388	549	667	914	6
la	391	539	397	549	667	914	6
razón	400	539	422	549	667	914	6
por	425	539	439	549	667	914	6
la	442	539	449	549	667	914	6
que	451	539	466	549	667	914	6
otros	469	539	489	549	667	914	6
modelos	492	539	526	549	667	914	6
alternati-	528	539	565	549	667	914	6
vos	342	551	354	561	667	914	6
sean	357	551	374	561	667	914	6
más	377	551	393	561	667	914	6
idóneos	396	551	427	561	667	914	6
para	429	551	447	561	667	914	6
esta	449	551	464	561	667	914	6
clase	467	551	486	561	667	914	6
de	488	551	498	561	667	914	6
datos.	500	551	524	561	667	914	6
Nótese	353	563	381	573	667	914	6
que	384	563	399	573	667	914	6
con	402	563	417	573	667	914	6
el	419	563	426	573	667	914	6
MANOVA	429	563	471	573	667	914	6
tradicional	474	563	517	573	667	914	6
se	520	563	528	573	667	914	6
define	531	563	555	573	667	914	6
la	558	563	565	573	667	914	6
estructura	342	575	382	585	667	914	6
interindividual	384	575	444	585	667	914	6
de	447	575	456	585	667	914	6
los	459	575	470	585	667	914	6
valores	472	575	499	585	667	914	6
esperados	502	575	540	585	667	914	6
de	543	575	552	585	667	914	6
las	555	575	565	585	667	914	6
observaciones,	342	587	399	597	667	914	6
sin	403	587	415	597	667	914	6
tener	419	587	439	597	667	914	6
en	443	587	453	597	667	914	6
cuenta	457	587	483	597	667	914	6
las	487	587	497	597	667	914	6
relaciones	501	587	541	597	667	914	6
entre	545	587	565	597	667	914	6
las	342	599	352	609	667	914	6
variables	354	599	389	609	667	914	6
o	391	599	396	609	667	914	6
medidas	399	599	432	609	667	914	6
repetidas.	435	599	473	609	667	914	6
Y	476	599	482	609	667	914	6
es	484	599	492	609	667	914	6
precisamente	494	599	547	609	667	914	6
esto	549	599	565	609	667	914	6
último	342	611	369	621	667	914	6
lo	373	611	381	621	667	914	6
que,	385	611	402	621	667	914	6
desde	406	611	429	621	667	914	6
la	433	611	439	621	667	914	6
perspectiva	443	611	488	621	667	914	6
longitudinal,	492	611	545	621	667	914	6
más	549	611	565	621	667	914	6
interesa	342	623	372	633	667	914	6
a	375	623	379	633	667	914	6
la	382	623	389	633	667	914	6
investigación,	392	623	447	633	667	914	6
es	450	623	457	633	667	914	6
decir,	460	623	482	633	667	914	6
interesa	484	623	515	633	667	914	6
modelar	518	623	551	633	667	914	6
los	554	623	565	633	667	914	6
perfiles	342	635	370	645	667	914	6
de	373	635	383	645	667	914	6
las	385	635	395	645	667	914	6
respuestas	398	635	438	645	667	914	6
medias.	441	635	471	645	667	914	6
Se	353	647	362	657	667	914	6
ha	366	647	376	657	667	914	6
insistido,	380	647	417	657	667	914	6
a	421	647	425	657	667	914	6
lo	429	647	437	657	667	914	6
largo	441	647	461	657	667	914	6
de	465	647	474	657	667	914	6
este	478	647	493	657	667	914	6
artículo,	497	647	531	657	667	914	6
que	535	647	550	657	667	914	6
los	554	647	565	657	667	914	6
estudios	342	659	374	669	667	914	6
longitudinales	377	659	434	669	667	914	6
suelen	437	659	463	669	667	914	6
tener	466	659	486	669	667	914	6
datos	489	659	511	669	667	914	6
no	514	659	524	669	667	914	6
balancea-	527	659	565	669	667	914	6
dos	342	671	355	681	667	914	6
e	359	671	363	681	667	914	6
incompletos,	367	671	419	681	667	914	6
por	422	671	436	681	667	914	6
cuya	440	671	458	681	667	914	6
razón	462	671	484	681	667	914	6
surgió	487	671	512	681	667	914	6
la	516	671	522	681	667	914	6
necesidad	526	671	565	681	667	914	6
de	342	683	351	693	667	914	6
plantear	355	683	388	693	667	914	6
modelos	392	683	426	693	667	914	6
alternativos.	430	683	479	693	667	914	6
Dentro	483	683	512	693	667	914	6
del	516	683	528	693	667	914	6
enfoque	532	683	565	693	667	914	6
orientado	342	695	380	705	667	914	6
hacia	384	695	405	705	667	914	6
el	409	695	415	705	667	914	6
estudio	419	695	448	705	667	914	6
de	452	695	462	705	667	914	6
la	465	695	472	705	667	914	6
curva	476	695	498	705	667	914	6
de	502	695	511	705	667	914	6
crecimiento,	515	695	565	705	667	914	6
Rao	342	707	358	717	667	914	6
(1965)	362	707	390	717	667	914	6
desarrolla	394	707	433	717	667	914	6
el	437	707	444	717	667	914	6
procedimiento	448	707	503	717	667	914	6
de	507	707	515	717	667	914	6
dos	519	707	532	717	667	914	6
estadios	536	707	565	717	667	914	6
donde	342	719	367	729	667	914	6
el	371	719	377	729	667	914	6
vector	381	719	406	729	667	914	6
de	410	719	419	729	667	914	6
coeficientes	423	719	470	729	667	914	6
de	473	719	483	729	667	914	6
las	487	719	497	729	667	914	6
curvas	501	719	526	729	667	914	6
de	530	719	539	729	667	914	6
creci-	543	719	565	729	667	914	6
miento	342	731	370	741	667	914	6
sigue,	374	731	397	741	667	914	6
en	400	731	410	741	667	914	6
un	413	731	424	741	667	914	6
primer	427	731	455	741	667	914	6
estadio,	458	731	489	741	667	914	6
un	492	731	503	741	667	914	6
modelo	507	731	537	741	667	914	6
lineal.	541	731	565	741	667	914	6
En	342	743	353	753	667	914	6
el	356	743	363	753	667	914	6
segundo	367	743	400	753	667	914	6
estadio,	404	743	434	753	667	914	6
se	438	743	445	753	667	914	6
asume	449	743	474	753	667	914	6
que	478	743	492	753	667	914	6
estos	496	743	515	753	667	914	6
coeficientes	518	743	565	753	667	914	6
tienen	342	755	367	765	667	914	6
una	370	755	385	765	667	914	6
distribución	388	755	437	765	667	914	6
normal.	441	755	472	765	667	914	6
Durante	476	755	510	765	667	914	6
este	513	755	528	765	667	914	6
período,	531	755	565	765	667	914	6
se	342	767	349	777	667	914	6
han	352	767	367	777	667	914	6
hecho	369	767	394	777	667	914	6
diferentes	396	767	435	777	667	914	6
propuestas	438	767	481	777	667	914	6
de	484	767	493	777	667	914	6
estimación	496	767	539	777	667	914	6
de	542	767	551	777	667	914	6
los	554	767	565	777	667	914	6
coeficientes	342	779	389	789	667	914	6
individuales	393	779	442	789	667	914	6
de	446	779	455	789	667	914	6
las	459	779	470	789	667	914	6
curvas	474	779	499	789	667	914	6
de	503	779	513	789	667	914	6
crecimiento	517	779	565	789	667	914	6
37	591	248	605	269	667	914	6
04	39	33	48	41	667	914	7
pags	53	33	72	41	667	914	7
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	7
Art02	140	33	164	41	667	914	7
An·lisis	168	33	207	41	667	914	7
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	7
4/12/08	264	33	298	41	667	914	7
15:48	308	33	332	41	667	914	7
Página	341	33	370	41	667	914	7
38	375	33	384	41	667	914	7
JAUME	103	142	124	147	667	914	7
ARNAU	126	142	147	147	667	914	7
Y	149	142	153	147	667	914	7
ROSER	155	142	176	147	667	914	7
BONO	177	142	195	147	667	914	7
/	199	142	201	147	667	914	7
ESTUDIOS	204	142	234	147	667	914	7
LONGITUDINALES	236	142	287	147	667	914	7
DE	288	142	296	147	667	914	7
MEDIDAS	298	142	324	147	667	914	7
REPETIDAS.	326	142	360	147	667	914	7
MODELOS	362	142	391	147	667	914	7
DE	393	142	401	147	667	914	7
DISEÑO	402	142	425	147	667	914	7
Y	426	142	430	147	667	914	7
ANÁLISIS	432	142	458	147	667	914	7
38	63	248	75	269	667	914	7
para	102	167	119	177	667	914	7
analizar,	122	167	155	177	667	914	7
a	157	167	161	177	667	914	7
continuación,	163	167	219	177	667	914	7
estos	222	167	241	177	667	914	7
coeficientes	243	167	290	177	667	914	7
median-	292	167	326	177	667	914	7
te	102	179	110	189	667	914	7
el	114	179	121	189	667	914	7
análisis	125	179	156	189	667	914	7
multivariado	160	179	214	189	667	914	7
de	219	179	228	189	667	914	7
la	233	179	240	189	667	914	7
variancia	244	179	282	189	667	914	7
(Elston	286	179	317	189	667	914	7
y	321	179	325	189	667	914	7
Grizzle,	102	191	133	201	667	914	7
1962;	136	191	160	201	667	914	7
Finn,	163	191	185	201	667	914	7
1969).	188	191	215	201	667	914	7
Grizzle	218	191	247	201	667	914	7
y	250	191	255	201	667	914	7
Allen	258	191	279	201	667	914	7
(1969),	282	191	313	201	667	914	7
de	316	191	325	201	667	914	7
otra	102	203	119	213	667	914	7
parte,	123	203	147	213	667	914	7
aplican	152	203	182	213	667	914	7
esta	186	203	202	213	667	914	7
metodología	206	203	259	213	667	914	7
al	263	203	271	213	667	914	7
contexto	275	203	312	213	667	914	7
de	316	203	326	213	667	914	7
medidas	102	215	136	225	667	914	7
repetidas.	140	215	179	225	667	914	7
Estos	183	215	204	225	667	914	7
modelos	208	215	243	225	667	914	7
no	247	215	257	225	667	914	7
requieren	261	215	300	225	667	914	7
datos	304	215	325	225	667	914	7
balanceados,	102	227	153	237	667	914	7
modelan	156	227	192	237	667	914	7
la	195	227	202	237	667	914	7
variancia	205	227	241	237	667	914	7
entre	245	227	265	237	667	914	7
e	268	227	273	237	667	914	7
intra	276	227	295	237	667	914	7
indivi-	299	227	326	237	667	914	7
duos	102	239	121	249	667	914	7
y	124	239	129	249	667	914	7
asumen	132	239	163	249	667	914	7
un	166	239	177	249	667	914	7
conjunto	180	239	217	249	667	914	7
de	220	239	229	249	667	914	7
supuestos	232	239	271	249	667	914	7
como	274	239	297	249	667	914	7
a)	300	239	308	249	667	914	7
que	311	239	325	249	667	914	7
la	103	251	110	261	667	914	7
variable	113	251	144	261	667	914	7
de	147	251	157	261	667	914	7
respuesta	160	251	197	261	667	914	7
sigue	200	251	220	261	667	914	7
una	223	251	238	261	667	914	7
distribución	242	251	291	261	667	914	7
normal,	294	251	326	261	667	914	7
b)	103	263	112	273	667	914	7
que	115	263	130	273	667	914	7
el	134	263	140	273	667	914	7
resultado	144	263	181	273	667	914	7
no	185	263	195	273	667	914	7
varía	199	263	218	273	667	914	7
a	222	263	226	273	667	914	7
través	230	263	253	273	667	914	7
del	256	263	268	273	667	914	7
tiempo	272	263	301	273	667	914	7
y/o	304	263	318	273	667	914	7
a	321	263	326	273	667	914	7
través	103	275	126	285	667	914	7
de	129	275	138	285	667	914	7
los	141	275	152	285	667	914	7
sujetos	154	275	182	285	667	914	7
y	184	275	189	285	667	914	7
c)	191	275	199	285	667	914	7
que	201	275	216	285	667	914	7
las	219	275	229	285	667	914	7
observaciones	232	275	287	285	667	914	7
repetidas	289	275	325	285	667	914	7
son	102	287	116	297	667	914	7
independientes.	119	287	182	297	667	914	7
ENFOQUE	102	325	140	332	667	914	7
BASADO	142	325	174	332	667	914	7
EN	176	325	187	332	667	914	7
EL	189	325	199	332	667	914	7
MLM	201	325	220	332	667	914	7
Tanto	114	347	141	357	667	914	7
el	146	347	153	357	667	914	7
modelo	158	347	193	357	667	914	7
ANOVA	198	347	234	357	667	914	7
como	239	347	264	357	667	914	7
los	269	347	282	357	667	914	7
modelos	287	347	326	357	667	914	7
MANOVA,	102	359	147	369	667	914	7
para	149	359	167	369	667	914	7
datos	169	359	190	369	667	914	7
longitudinales	192	359	250	369	667	914	7
de	252	359	261	369	667	914	7
medidas	264	359	297	369	667	914	7
repeti-	299	359	326	369	667	914	7
das,	102	371	118	381	667	914	7
presentan	121	371	160	381	667	914	7
serias	163	371	184	381	667	914	7
limitaciones	187	371	236	381	667	914	7
ya	239	371	248	381	667	914	7
que	252	371	266	381	667	914	7
requieren	270	371	308	381	667	914	7
que	311	371	326	381	667	914	7
sean	102	383	120	393	667	914	7
balanceados	124	383	175	393	667	914	7
y	179	383	183	393	667	914	7
completos	188	383	231	393	667	914	7
por	235	383	249	393	667	914	7
medida.	253	383	287	393	667	914	7
Por	291	383	306	393	667	914	7
esta	310	383	326	393	667	914	7
razón,	102	395	127	405	667	914	7
a	129	395	134	405	667	914	7
lo	136	395	144	405	667	914	7
largo	146	395	166	405	667	914	7
de	169	395	178	405	667	914	7
los	181	395	192	405	667	914	7
años	194	395	212	405	667	914	7
ochenta	215	395	247	405	667	914	7
se	249	395	257	405	667	914	7
han	259	395	274	405	667	914	7
desarrollado	277	395	326	405	667	914	7
modelos	102	407	136	417	667	914	7
más	139	407	155	417	667	914	7
generales	157	407	194	417	667	914	7
para	196	407	213	417	667	914	7
el	216	407	223	417	667	914	7
análisis	226	407	254	417	667	914	7
de	257	407	266	417	667	914	7
datos	269	407	290	417	667	914	7
longitu-	293	407	326	417	667	914	7
dinales	102	419	130	429	667	914	7
incompletos.	133	419	185	429	667	914	7
Si	188	419	195	429	667	914	7
a	198	419	202	429	667	914	7
esto	205	419	221	429	667	914	7
se	224	419	231	429	667	914	7
añade	234	419	257	429	667	914	7
el	260	419	267	429	667	914	7
uso	270	419	283	429	667	914	7
de	286	419	296	429	667	914	7
instru-	298	419	326	429	667	914	7
mentos	102	431	132	441	667	914	7
de	134	431	144	441	667	914	7
cálculo	147	431	175	441	667	914	7
más	178	431	194	441	667	914	7
potentes,	197	431	233	441	667	914	7
se	236	431	244	441	667	914	7
cuenta,	247	431	276	441	667	914	7
en	279	431	288	441	667	914	7
la	291	431	298	441	667	914	7
actua-	301	431	326	441	667	914	7
lidad,	102	443	125	453	667	914	7
con	127	443	142	453	667	914	7
métodos	144	443	179	453	667	914	7
generales	181	443	218	453	667	914	7
para	220	443	237	453	667	914	7
el	240	443	247	453	667	914	7
análisis	249	443	278	453	667	914	7
de	280	443	290	453	667	914	7
medidas	292	443	326	453	667	914	7
repetidas.	102	455	142	465	667	914	7
Dentro	146	455	177	465	667	914	7
del	181	455	193	465	667	914	7
contexto	197	455	233	465	667	914	7
educativo	238	455	278	465	667	914	7
y	282	455	286	465	667	914	7
social	291	455	314	465	667	914	7
se	318	455	325	465	667	914	7
aplica,	102	467	128	477	667	914	7
con	131	467	146	477	667	914	7
frecuencia,	150	467	193	477	667	914	7
el	197	467	203	477	667	914	7
modelo	207	467	237	477	667	914	7
jerárquico	241	467	281	477	667	914	7
longitudi-	285	467	326	477	667	914	7
nal	102	479	115	489	667	914	7
o	119	479	124	489	667	914	7
modelo	128	479	159	489	667	914	7
multinivel	163	479	206	489	667	914	7
como	210	479	233	489	667	914	7
variantes	237	479	274	489	667	914	7
del	278	479	290	489	667	914	7
modelo	294	479	326	489	667	914	7
mixto	102	491	126	501	667	914	7
y	129	491	133	501	667	914	7
como	136	491	158	501	667	914	7
una	161	491	176	501	667	914	7
buena	179	491	204	501	667	914	7
alternativa	206	491	248	501	667	914	7
al	251	491	258	501	667	914	7
análisis	261	491	289	501	667	914	7
de	292	491	302	501	667	914	7
datos	304	491	326	501	667	914	7
de	102	503	112	513	667	914	7
medidas	116	503	149	513	667	914	7
repetidas	153	503	189	513	667	914	7
en	193	503	203	513	667	914	7
el	207	503	214	513	667	914	7
tiempo.	218	503	249	513	667	914	7
Goldstein	253	503	294	513	667	914	7
(1987)	298	503	326	513	667	914	7
describe	102	515	135	525	667	914	7
el	138	515	144	525	667	914	7
modelo	147	515	178	525	667	914	7
jerárquico	181	515	221	525	667	914	7
en	224	515	234	525	667	914	7
el	237	515	243	525	667	914	7
ámbito	246	515	275	525	667	914	7
del	278	515	290	525	667	914	7
desarro-	293	515	326	525	667	914	7
llo	102	527	112	537	667	914	7
físico	116	527	137	537	667	914	7
y	140	527	145	537	667	914	7
Bryk	148	527	167	537	667	914	7
y	171	527	175	537	667	914	7
Raudenbush	179	527	229	537	667	914	7
(1992)	233	527	260	537	667	914	7
lo	264	527	271	537	667	914	7
utilizan	275	527	305	537	667	914	7
para	308	527	326	537	667	914	7
estudiar	102	539	134	549	667	914	7
el	137	539	144	549	667	914	7
proceso	147	539	178	549	667	914	7
general	181	539	210	549	667	914	7
del	213	539	225	549	667	914	7
desarrollo.	228	539	270	549	667	914	7
De	273	539	286	549	667	914	7
hecho,	289	539	316	549	667	914	7
el	319	539	326	549	667	914	7
modelo	102	551	133	561	667	914	7
multinivel	136	551	177	561	667	914	7
es	181	551	188	561	667	914	7
una	192	551	207	561	667	914	7
extensión	210	551	248	561	667	914	7
de	252	551	261	561	667	914	7
los	264	551	275	561	667	914	7
modelos	279	551	313	561	667	914	7
de	316	551	326	561	667	914	7
efectos	102	563	129	573	667	914	7
mixtos	132	563	159	573	667	914	7
descritos	162	563	197	573	667	914	7
por	200	563	214	573	667	914	7
Rao	217	563	233	573	667	914	7
(1965)	236	563	264	573	667	914	7
para	267	563	284	573	667	914	7
las	287	563	297	573	667	914	7
curvas	300	563	326	573	667	914	7
de	102	575	112	585	667	914	7
crecimiento	114	575	162	585	667	914	7
y	164	575	169	585	667	914	7
por	172	575	186	585	667	914	7
Laird	188	575	210	585	667	914	7
y	212	575	217	585	667	914	7
Ware	220	575	241	585	667	914	7
(1982)	243	575	271	585	667	914	7
para	274	575	291	585	667	914	7
el	294	575	300	585	667	914	7
análi-	303	575	326	585	667	914	7
sis	102	587	111	597	667	914	7
de	114	587	124	597	667	914	7
datos	127	587	148	597	667	914	7
longitudinales.	151	587	211	597	667	914	7
A	214	587	220	597	667	914	7
diferencia	223	587	262	597	667	914	7
de	265	587	275	597	667	914	7
los	278	587	289	597	667	914	7
modelos	292	587	326	597	667	914	7
ANOVA	102	599	135	609	667	914	7
(univariado	138	599	185	609	667	914	7
y	188	599	193	609	667	914	7
multivariado),	196	599	253	609	667	914	7
el	257	599	263	609	667	914	7
modelo	266	599	297	609	667	914	7
multi-	300	599	326	609	667	914	7
nivel	102	611	121	621	667	914	7
para	124	611	141	621	667	914	7
medidas	144	611	178	621	667	914	7
repetidas	180	611	216	621	667	914	7
no	219	611	230	621	667	914	7
enfatiza	232	611	263	621	667	914	7
el	266	611	273	621	667	914	7
factor	276	611	299	621	667	914	7
entre-	302	611	326	621	667	914	7
sujetos,	102	623	132	633	667	914	7
dado	136	623	156	633	667	914	7
que	160	623	175	633	667	914	7
constituye	179	623	221	633	667	914	7
una	225	623	240	633	667	914	7
forma	244	623	269	633	667	914	7
particular	273	623	312	633	667	914	7
de	316	623	326	633	667	914	7
analizar	102	635	133	645	667	914	7
los	136	635	147	645	667	914	7
datos	151	635	172	645	667	914	7
longitudinales.	175	635	235	645	667	914	7
El	238	635	247	645	667	914	7
modelo	250	635	281	645	667	914	7
multinivel	284	635	326	645	667	914	7
tiene	102	647	122	657	667	914	7
por	124	647	138	657	667	914	7
objeto	140	647	166	657	667	914	7
modelar	168	647	201	657	667	914	7
las	204	647	214	657	667	914	7
curvas	216	647	242	657	667	914	7
de	244	647	254	657	667	914	7
crecimiento	256	647	304	657	667	914	7
indi-	306	647	326	657	667	914	7
viduales	102	659	134	669	667	914	7
y	137	659	142	669	667	914	7
analizar,	145	659	178	669	667	914	7
a	181	659	185	669	667	914	7
continuación,	188	659	244	669	667	914	7
las	247	659	258	669	667	914	7
diferencias	261	659	304	669	667	914	7
inte-	307	659	326	669	667	914	7
rindividuales	102	671	154	681	667	914	7
en	157	671	166	681	667	914	7
los	169	671	180	681	667	914	7
parámetros	182	671	227	681	667	914	7
que	229	671	244	681	667	914	7
describen	247	671	285	681	667	914	7
los	287	671	298	681	667	914	7
patro-	301	671	326	681	667	914	7
nes	102	683	115	693	667	914	7
de	118	683	127	693	667	914	7
crecimiento.	130	683	180	693	667	914	7
Obsérvese	183	683	224	693	667	914	7
que	227	683	242	693	667	914	7
los	245	683	256	693	667	914	7
modelos	259	683	293	693	667	914	7
clásicos	296	683	326	693	667	914	7
de	102	695	112	705	667	914	7
las	115	695	126	705	667	914	7
curvas	130	695	155	705	667	914	7
de	159	695	169	705	667	914	7
crecimiento	172	695	220	705	667	914	7
no	224	695	235	705	667	914	7
modelan	239	695	274	705	667	914	7
la	278	695	285	705	667	914	7
variación	289	695	326	705	667	914	7
aleatoria	102	707	136	717	667	914	7
entresujetos	139	707	186	717	667	914	7
en	189	707	199	717	667	914	7
términos	201	707	237	717	667	914	7
de	240	707	249	717	667	914	7
los	252	707	263	717	667	914	7
parámetros	266	707	311	717	667	914	7
del	313	707	326	717	667	914	7
modelo	102	719	133	729	667	914	7
(Timm	135	719	164	729	667	914	7
y	167	719	171	729	667	914	7
Mieczkowski,	174	719	229	729	667	914	7
1997).	231	719	258	729	667	914	7
A	261	719	267	729	667	914	7
su	270	719	279	729	667	914	7
vez,	281	719	296	729	667	914	7
puesto	299	719	326	729	667	914	7
que	102	731	117	741	667	914	7
se	120	731	127	741	667	914	7
tienen	130	731	156	741	667	914	7
distintos	158	731	193	741	667	914	7
sujetos	196	731	223	741	667	914	7
en	226	731	236	741	667	914	7
la	239	731	246	741	667	914	7
muestra,	249	731	284	741	667	914	7
es	286	731	294	741	667	914	7
posible	297	731	326	741	667	914	7
especificar	102	743	144	753	667	914	7
el	148	743	154	753	667	914	7
modelo	158	743	189	753	667	914	7
para	193	743	210	753	667	914	7
cada	214	743	232	753	667	914	7
sujeto	236	743	260	753	667	914	7
con	264	743	279	753	667	914	7
base	283	743	300	753	667	914	7
a	304	743	308	753	667	914	7
dos	312	743	326	753	667	914	7
componentes:	102	755	159	765	667	914	7
los	161	755	172	765	667	914	7
efectos	174	755	202	765	667	914	7
fijos	204	755	221	765	667	914	7
comunes	223	755	259	765	667	914	7
a	262	755	266	765	667	914	7
todos	269	755	291	765	667	914	7
los	293	755	304	765	667	914	7
suje-	307	755	326	765	667	914	7
tos	102	767	114	777	667	914	7
y	116	767	121	777	667	914	7
los	124	767	135	777	667	914	7
efectos	137	767	165	777	667	914	7
únicos	167	767	193	777	667	914	7
a	196	767	200	777	667	914	7
cada	203	767	221	777	667	914	7
sujeto.	224	767	250	777	667	914	7
Antes	353	167	376	177	667	914	7
de	380	167	389	177	667	914	7
examinar	393	167	430	177	667	914	7
los	433	167	445	177	667	914	7
MLM,	448	167	475	177	667	914	7
que	478	167	493	177	667	914	7
estiman	497	167	528	177	667	914	7
simultá-	532	167	565	177	667	914	7
neamente	341	179	381	189	667	914	7
los	384	179	395	189	667	914	7
componentes	399	179	453	189	667	914	7
intrasujetos	456	179	503	189	667	914	7
y	506	179	511	189	667	914	7
entresujetos,	515	179	565	189	667	914	7
analizaremos	341	191	394	201	667	914	7
aquellos	398	191	431	201	667	914	7
procedimientos	435	191	499	201	667	914	7
que	503	191	518	201	667	914	7
distinguen	522	191	565	201	667	914	7
distintos	341	203	376	213	667	914	7
estadios	379	203	410	213	667	914	7
o	413	203	418	213	667	914	7
niveles	420	203	447	213	667	914	7
en	450	203	460	213	667	914	7
el	462	203	469	213	667	914	7
modelo.	472	203	505	213	667	914	7
Por	507	203	521	213	667	914	7
lo	524	203	531	213	667	914	7
común,	534	203	565	213	667	914	7
esta	341	215	357	225	667	914	7
clase	359	215	377	225	667	914	7
de	380	215	389	225	667	914	7
modelos	392	215	426	225	667	914	7
por	428	215	442	225	667	914	7
niveles	444	215	471	225	667	914	7
definen	473	215	504	225	667	914	7
para	506	215	523	225	667	914	7
cada	526	215	544	225	667	914	7
suje-	546	215	565	225	667	914	7
to,	341	227	352	237	667	914	7
en	356	227	365	237	667	914	7
un	369	227	380	237	667	914	7
primer	383	227	411	237	667	914	7
estadio,	414	227	445	237	667	914	7
una	448	227	463	237	667	914	7
ecuación	467	227	502	237	667	914	7
de	505	227	515	237	667	914	7
la	518	227	525	237	667	914	7
regresión	529	227	565	237	667	914	7
de	341	239	351	249	667	914	7
la	354	239	360	249	667	914	7
variable	363	239	394	249	667	914	7
dependiente	397	239	446	249	667	914	7
sobre	449	239	470	249	667	914	7
los	473	239	484	249	667	914	7
factores	486	239	517	249	667	914	7
intrasujeto.	519	239	565	249	667	914	7
En	341	251	353	261	667	914	7
un	356	251	367	261	667	914	7
segundo	371	251	404	261	667	914	7
estadio,	407	251	438	261	667	914	7
los	441	251	453	261	667	914	7
coeficientes	456	251	502	261	667	914	7
de	506	251	515	261	667	914	7
la	518	251	525	261	667	914	7
regresión	529	251	565	261	667	914	7
del	341	263	354	273	667	914	7
primer	357	263	384	273	667	914	7
estadio	387	263	415	273	667	914	7
actúan	419	263	445	273	667	914	7
como	449	263	471	273	667	914	7
variables	474	263	509	273	667	914	7
dependientes	512	263	565	273	667	914	7
que	341	275	356	285	667	914	7
han	359	275	374	285	667	914	7
de	377	275	386	285	667	914	7
ser	389	275	400	285	667	914	7
predichas	402	275	441	285	667	914	7
por	443	275	457	285	667	914	7
los	460	275	471	285	667	914	7
factores	473	275	504	285	667	914	7
entresujetos.	507	275	557	285	667	914	7
El	353	287	362	297	667	914	7
modelo	365	287	396	297	667	914	7
mixto	399	287	423	297	667	914	7
combina	426	287	461	297	667	914	7
dos	465	287	478	297	667	914	7
modelos	482	287	516	297	667	914	7
de	519	287	528	297	667	914	7
la	532	287	539	297	667	914	7
regre-	542	287	565	297	667	914	7
sión	341	299	358	309	667	914	7
y	361	299	365	309	667	914	7
tiene	368	299	388	309	667	914	7
dos	391	299	404	309	667	914	7
clases	407	299	429	309	667	914	7
de	432	299	441	309	667	914	7
parámetros,	444	299	491	309	667	914	7
los	494	299	505	309	667	914	7
parámetros	508	299	553	309	667	914	7
de	556	299	565	309	667	914	7
efectos	341	311	369	321	667	914	7
fijos	373	311	389	321	667	914	7
y	393	311	398	321	667	914	7
los	402	311	413	321	667	914	7
parámetros	417	311	461	321	667	914	7
de	465	311	475	321	667	914	7
efectos	478	311	506	321	667	914	7
o	510	311	515	321	667	914	7
coeficientes	518	311	565	321	667	914	7
aleatorios.	341	323	382	333	667	914	7
Esta	385	323	402	333	667	914	7
es	405	323	413	333	667	914	7
la	416	323	423	333	667	914	7
razón	426	323	448	333	667	914	7
por	451	323	465	333	667	914	7
la	468	323	475	333	667	914	7
que	478	323	492	333	667	914	7
la	495	323	502	333	667	914	7
estructura	505	323	545	333	667	914	7
lon-	548	323	565	333	667	914	7
gitudinal	341	335	378	345	667	914	7
de	380	335	390	345	667	914	7
medidas	393	335	426	345	667	914	7
repetidas	429	335	465	345	667	914	7
puede	467	335	492	345	667	914	7
tener	494	335	515	345	667	914	7
cabida	517	335	543	345	667	914	7
en	546	335	556	345	667	914	7
el	558	335	565	345	667	914	7
modelo	341	347	372	357	667	914	7
multinivel	375	347	416	357	667	914	7
(Van	419	347	438	357	667	914	7
der	440	347	453	357	667	914	7
Leeden	456	347	485	357	667	914	7
et	487	347	494	357	667	914	7
al.,	497	347	509	357	667	914	7
1996).	511	347	538	357	667	914	7
Nóte-	541	347	565	357	667	914	7
se,	341	359	352	369	667	914	7
con	355	359	369	369	667	914	7
base	372	359	389	369	667	914	7
al	392	359	399	369	667	914	7
modelo	402	359	433	369	667	914	7
mixto,	436	359	462	369	667	914	7
que	465	359	480	369	667	914	7
hay	483	359	497	369	667	914	7
dos	500	359	514	369	667	914	7
términos	517	359	553	369	667	914	7
de	556	359	565	369	667	914	7
error:	341	371	364	381	667	914	7
los	367	371	378	381	667	914	7
efectos	382	371	409	381	667	914	7
aleatorios	412	371	450	381	667	914	7
de	454	371	463	381	667	914	7
sujeto	467	371	491	381	667	914	7
y	494	371	499	381	667	914	7
los	502	371	513	381	667	914	7
términos	516	371	552	381	667	914	7
de	556	371	565	381	667	914	7
error	341	383	361	393	667	914	7
asociados	364	383	401	393	667	914	7
a	404	383	408	393	667	914	7
las	411	383	421	393	667	914	7
observaciones	424	383	479	393	667	914	7
o	482	383	487	393	667	914	7
medias	490	383	518	393	667	914	7
repetidas.	520	383	559	393	667	914	7
Puesto	353	395	380	405	667	914	7
que	382	395	397	405	667	914	7
los	400	395	411	405	667	914	7
datos	413	395	435	405	667	914	7
de	437	395	447	405	667	914	7
medidas	449	395	483	405	667	914	7
repetidas	485	395	521	405	667	914	7
son	524	395	538	405	667	914	7
obser-	540	395	565	405	667	914	7
vaciones	341	407	378	417	667	914	7
tomadas	382	407	418	417	667	914	7
de	422	407	432	417	667	914	7
los	436	407	448	417	667	914	7
mismos	452	407	485	417	667	914	7
individuos	489	407	535	417	667	914	7
en	539	407	549	417	667	914	7
un	554	407	565	417	667	914	7
número	341	419	375	429	667	914	7
sucesivo	379	419	414	429	667	914	7
de	418	419	428	429	667	914	7
puntos,	432	419	465	429	667	914	7
es	469	419	477	429	667	914	7
posible	481	419	512	429	667	914	7
asumir	516	419	545	429	667	914	7
esta	549	419	565	429	667	914	7
estructura	341	431	382	441	667	914	7
como	385	431	407	441	667	914	7
jerárquica.	410	431	453	441	667	914	7
De	456	431	468	441	667	914	7
este	471	431	486	441	667	914	7
modo,	489	431	515	441	667	914	7
las	518	431	528	441	667	914	7
observa-	531	431	565	441	667	914	7
ciones	341	443	367	453	667	914	7
o	371	443	376	453	667	914	7
primer	380	443	408	453	667	914	7
nivel	412	443	432	453	667	914	7
están	436	443	457	453	667	914	7
anidadas	461	443	497	453	667	914	7
en	501	443	510	453	667	914	7
los	514	443	526	453	667	914	7
distintos	530	443	565	453	667	914	7
sujetos	341	455	369	465	667	914	7
o	373	455	378	465	667	914	7
segundo	382	455	416	465	667	914	7
nivel	420	455	440	465	667	914	7
(Van	444	455	464	465	667	914	7
der	468	455	481	465	667	914	7
Leeden,	485	455	517	465	667	914	7
1998).	521	455	549	465	667	914	7
De	553	455	565	465	667	914	7
acuerdo	341	467	373	477	667	914	7
con	376	467	391	477	667	914	7
el	393	467	400	477	667	914	7
enfoque	403	467	435	477	667	914	7
multinivel,	438	467	482	477	667	914	7
los	485	467	496	477	667	914	7
modelos	499	467	533	477	667	914	7
del	535	467	547	477	667	914	7
pri-	550	467	565	477	667	914	7
mer	341	479	357	489	667	914	7
nivel	360	479	380	489	667	914	7
especifican	383	479	427	489	667	914	7
las	430	479	440	489	667	914	7
curvas	443	479	468	489	667	914	7
de	471	479	481	489	667	914	7
crecimiento	484	479	531	489	667	914	7
de	534	479	544	489	667	914	7
cada	547	479	565	489	667	914	7
individuo.	341	491	383	501	667	914	7
Al	386	491	396	501	667	914	7
segundo	399	491	432	501	667	914	7
nivel,	435	491	457	501	667	914	7
los	460	491	472	501	667	914	7
parámetros	475	491	520	501	667	914	7
de	523	491	532	501	667	914	7
las	535	491	545	501	667	914	7
cur-	549	491	565	501	667	914	7
vas	341	503	354	513	667	914	7
de	358	503	368	513	667	914	7
crecimiento	373	503	423	513	667	914	7
individuales	428	503	480	513	667	914	7
son	484	503	498	513	667	914	7
tratados	503	503	537	513	667	914	7
como	541	503	565	513	667	914	7
variables	341	515	376	525	667	914	7
aleatorias.	379	515	419	525	667	914	7
Así,	421	515	437	525	667	914	7
al	439	515	446	525	667	914	7
segundo	449	515	482	525	667	914	7
nivel,	485	515	507	525	667	914	7
sólo	510	515	526	525	667	914	7
se	529	515	536	525	667	914	7
mode-	539	515	565	525	667	914	7
lan	341	527	354	537	667	914	7
los	357	527	369	537	667	914	7
parámetros	372	527	417	537	667	914	7
de	421	527	430	537	667	914	7
crecimiento	434	527	481	537	667	914	7
como	485	527	508	537	667	914	7
un	511	527	522	537	667	914	7
promedio	526	527	565	537	667	914	7
sobre	341	539	363	549	667	914	7
todos	366	539	388	549	667	914	7
los	391	539	402	549	667	914	7
individuos	405	539	447	549	667	914	7
más	450	539	466	549	667	914	7
una	469	539	484	549	667	914	7
desviación	487	539	529	549	667	914	7
específi-	532	539	565	549	667	914	7
ca	341	551	350	561	667	914	7
de	353	551	362	561	667	914	7
la	365	551	372	561	667	914	7
persona.	374	551	408	561	667	914	7
El	353	563	362	573	667	914	7
aspecto	366	563	395	573	667	914	7
fundamental	399	563	451	573	667	914	7
del	455	563	467	573	667	914	7
estudio	471	563	500	573	667	914	7
longitudinal	504	563	554	573	667	914	7
es	557	563	565	573	667	914	7
identificar	341	575	383	585	667	914	7
el	385	575	392	585	667	914	7
proceso	395	575	426	585	667	914	7
real	428	575	443	585	667	914	7
subyacente,	445	575	492	585	667	914	7
de	495	575	504	585	667	914	7
carácter	507	575	538	585	667	914	7
conti-	541	575	565	585	667	914	7
nuo,	341	587	360	597	667	914	7
en	363	587	373	597	667	914	7
lugar	375	587	396	597	667	914	7
de	398	587	408	597	667	914	7
los	411	587	422	597	667	914	7
simples	425	587	454	597	667	914	7
cambios	457	587	490	597	667	914	7
discretos	493	587	528	597	667	914	7
entre	531	587	551	597	667	914	7
los	554	587	565	597	667	914	7
intervalos	341	599	381	609	667	914	7
de	383	599	392	609	667	914	7
tiempo.	395	599	426	609	667	914	7
Como	428	599	454	609	667	914	7
se	456	599	464	609	667	914	7
ha	466	599	476	609	667	914	7
indicado,	478	599	516	609	667	914	7
un	518	599	529	609	667	914	7
procedi-	531	599	565	609	667	914	7
miento	341	611	371	621	667	914	7
relativamente	375	611	431	621	667	914	7
nuevo	435	611	460	621	667	914	7
para	465	611	482	621	667	914	7
el	486	611	493	621	667	914	7
estudio	497	611	527	621	667	914	7
de	531	611	541	621	667	914	7
estos	545	611	565	621	667	914	7
procesos	341	623	376	633	667	914	7
de	379	623	388	633	667	914	7
crecimiento,	392	623	442	633	667	914	7
dentro	445	623	472	633	667	914	7
del	475	623	487	633	667	914	7
contexto	490	623	525	633	667	914	7
del	529	623	541	633	667	914	7
enfo-	544	623	565	633	667	914	7
que	341	635	356	645	667	914	7
mixto,	359	635	385	645	667	914	7
es	388	635	395	645	667	914	7
el	398	635	404	645	667	914	7
modelo	407	635	437	645	667	914	7
lineal	440	635	462	645	667	914	7
jerárquico,	464	635	507	645	667	914	7
que	510	635	525	645	667	914	7
ha	527	635	537	645	667	914	7
recibi-	539	635	565	645	667	914	7
do,	341	647	355	657	667	914	7
a	357	647	361	657	667	914	7
lo	364	647	372	657	667	914	7
largo	374	647	394	657	667	914	7
de	397	647	406	657	667	914	7
los	409	647	420	657	667	914	7
últimos	423	647	453	657	667	914	7
años,	456	647	477	657	667	914	7
diferentes	479	647	518	657	667	914	7
denomina-	521	647	565	657	667	914	7
ciones	341	659	367	669	667	914	7
tales	371	659	389	669	667	914	7
como	393	659	416	669	667	914	7
modelo	420	659	448	669	667	914	7
de	452	659	460	669	667	914	7
efectos	464	659	488	669	667	914	7
mixtos,	492	659	520	669	667	914	7
modelo	525	659	552	669	667	914	7
de	556	659	565	669	667	914	7
efectos	341	671	366	681	667	914	7
aleatorios,	370	671	410	681	667	914	7
modelo	414	671	442	681	667	914	7
de	446	671	455	681	667	914	7
coeficientes	459	671	502	681	667	914	7
de	506	671	515	681	667	914	7
la	519	671	527	681	667	914	7
regresión	531	671	565	681	667	914	7
mixto,	341	683	367	693	667	914	7
modelo	371	683	399	693	667	914	7
de	403	683	412	693	667	914	7
coeficientes	416	683	459	693	667	914	7
de	463	683	471	693	667	914	7
la	475	683	483	693	667	914	7
regresión	487	683	521	693	667	914	7
aleatorios,	525	683	565	693	667	914	7
modelo	341	695	369	705	667	914	7
de	372	695	381	705	667	914	7
componentes	384	695	432	705	667	914	7
de	435	695	444	705	667	914	7
la	447	695	454	705	667	914	7
variancia,	458	695	497	705	667	914	7
modelo	500	695	527	705	667	914	7
anidado,	531	695	565	705	667	914	7
etc.	341	707	356	717	667	914	7
(Bryk	359	707	382	717	667	914	7
y	386	707	391	717	667	914	7
Raudenbush,	394	707	448	717	667	914	7
1992;	451	707	475	717	667	914	7
Sullivan	479	707	511	717	667	914	7
et	515	707	521	717	667	914	7
al.,	525	707	538	717	667	914	7
1999;	541	707	565	717	667	914	7
Wu	341	719	356	729	667	914	7
et	360	719	366	729	667	914	7
al.,	370	719	382	729	667	914	7
1999).	386	719	413	729	667	914	7
Por	416	719	430	729	667	914	7
último,	433	719	463	729	667	914	7
un	467	719	478	729	667	914	7
análisis	481	719	510	729	667	914	7
comprensivo	513	719	565	729	667	914	7
de	341	731	351	741	667	914	7
datos	355	731	377	741	667	914	7
longitudinales	381	731	441	741	667	914	7
requiere	445	731	479	741	667	914	7
tener	483	731	504	741	667	914	7
en	508	731	518	741	667	914	7
cuenta	522	731	550	741	667	914	7
un	554	731	565	741	667	914	7
conjunto	341	743	378	753	667	914	7
de	381	743	391	753	667	914	7
aspectos.	393	743	429	753	667	914	7
Entre	432	743	454	753	667	914	7
estos	457	743	476	753	667	914	7
aspectos	479	743	512	753	667	914	7
está	515	743	530	753	667	914	7
la	533	743	540	753	667	914	7
varia-	542	743	565	753	667	914	7
ción	341	755	359	765	667	914	7
intrasujetos	362	755	408	765	667	914	7
y	411	755	416	765	667	914	7
entresujetos,	419	755	469	765	667	914	7
la	472	755	479	765	667	914	7
no	482	755	492	765	667	914	7
proporcionalidad	495	755	565	765	667	914	7
de	341	767	351	777	667	914	7
los	355	767	367	777	667	914	7
estudios,	371	767	407	777	667	914	7
la	411	767	418	777	667	914	7
pérdida	423	767	454	777	667	914	7
de	458	767	468	777	667	914	7
datos	472	767	494	777	667	914	7
y	498	767	502	777	667	914	7
el	507	767	513	777	667	914	7
desgaste	518	767	551	777	667	914	7
de	555	767	565	777	667	914	7
muestra	341	779	374	789	667	914	7
(Gill,	377	779	398	789	667	914	7
2000).	401	779	428	789	667	914	7
No	431	779	444	789	667	914	7
obstante,	447	779	484	789	667	914	7
cabe	487	779	504	789	667	914	7
destacar,	507	779	542	789	667	914	7
entre	545	779	565	789	667	914	7
04	39	33	48	41	667	914	8
pags	53	33	72	41	667	914	8
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	8
Art02	140	33	164	41	667	914	8
An·lisis	168	33	207	41	667	914	8
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	8
4/12/08	264	33	298	41	667	914	8
15:48	308	33	332	41	667	914	8
Página	341	33	370	41	667	914	8
39	375	33	384	41	667	914	8
ESTUDIOS	209	142	238	147	667	914	8
LONGITUDINALES	240	142	291	147	667	914	8
DE	293	142	301	147	667	914	8
MEDIDAS	302	142	329	147	667	914	8
REPETIDAS.	331	142	365	147	667	914	8
MODELOS	366	142	396	147	667	914	8
DE	397	142	405	147	667	914	8
DISEÑO	407	142	429	147	667	914	8
Y	431	142	435	147	667	914	8
ANÁLISIS	436	142	463	147	667	914	8
/	466	142	468	147	667	914	8
JAUME	472	142	493	147	667	914	8
ARNAU	494	142	516	147	667	914	8
Y	518	142	522	147	667	914	8
ROSER	523	142	544	147	667	914	8
BONO	546	142	564	147	667	914	8
una	102	167	117	177	667	914	8
de	120	167	129	177	667	914	8
sus	132	167	144	177	667	914	8
principales	147	167	191	177	667	914	8
ventajas,	193	167	228	177	667	914	8
que	231	167	245	177	667	914	8
la	248	167	255	177	667	914	8
especificación	258	167	313	177	667	914	8
de	316	167	326	177	667	914	8
la	102	179	109	189	667	914	8
correcta	113	179	145	189	667	914	8
estructura	149	179	190	189	667	914	8
de	194	179	203	189	667	914	8
covariancia	207	179	253	189	667	914	8
produce	257	179	290	189	667	914	8
pruebas	294	179	325	189	667	914	8
más	102	191	118	201	667	914	8
potentes	120	191	155	201	667	914	8
de	157	191	167	201	667	914	8
los	169	191	180	201	667	914	8
parámetros	183	191	228	201	667	914	8
fijos	230	191	247	201	667	914	8
(Wolfinger,	250	191	296	201	667	914	8
1996).	298	191	325	201	667	914	8
A	102	229	107	236	667	914	8
MODO	109	229	135	236	667	914	8
DE	137	229	148	236	667	914	8
CONCLUSIÓN	151	229	204	236	667	914	8
Los	114	251	128	261	667	914	8
modelos	131	251	164	261	667	914	8
utilizados	167	251	206	261	667	914	8
tradicionalmente	208	251	277	261	667	914	8
para	279	251	296	261	667	914	8
el	299	251	306	261	667	914	8
aná-	308	251	326	261	667	914	8
lisis	102	263	117	273	667	914	8
de	119	263	129	273	667	914	8
datos	131	263	152	273	667	914	8
de	155	263	164	273	667	914	8
medidas	166	263	200	273	667	914	8
repetidas	202	263	238	273	667	914	8
siguen	240	263	266	273	667	914	8
el	268	263	275	273	667	914	8
análisis	277	263	306	273	667	914	8
uni-	309	263	326	273	667	914	8
variante	102	275	134	285	667	914	8
de	137	275	146	285	667	914	8
la	149	275	155	285	667	914	8
variancia	158	275	194	285	667	914	8
(ANOVA	196	275	233	285	667	914	8
de	236	275	244	285	667	914	8
medidas	247	275	278	285	667	914	8
repetidas)	281	275	318	285	667	914	8
o	320	275	326	285	667	914	8
el	102	287	109	297	667	914	8
análisis	112	287	140	297	667	914	8
multivariante	143	287	197	297	667	914	8
de	200	287	210	297	667	914	8
la	213	287	219	297	667	914	8
variancia	222	287	258	297	667	914	8
(MANOVA).	261	287	313	297	667	914	8
La	315	287	325	297	667	914	8
principal	102	299	138	309	667	914	8
desventaja	140	299	182	309	667	914	8
de	184	299	194	309	667	914	8
estos	196	299	215	309	667	914	8
enfoques	217	299	253	309	667	914	8
es	256	299	263	309	667	914	8
la	266	299	272	309	667	914	8
necesidad	275	299	314	309	667	914	8
de	316	299	326	309	667	914	8
datos	102	311	123	321	667	914	8
completos	126	311	167	321	667	914	8
y	169	311	174	321	667	914	8
balanceados.	176	311	227	321	667	914	8
No	229	311	242	321	667	914	8
obstante,	245	311	281	321	667	914	8
en	284	311	293	321	667	914	8
la	296	311	303	321	667	914	8
prác-	305	311	326	321	667	914	8
tica	102	323	117	333	667	914	8
los	121	323	132	333	667	914	8
estudios	136	323	169	333	667	914	8
longitudinales	173	323	231	333	667	914	8
suelen	235	323	260	333	667	914	8
tener	264	323	285	333	667	914	8
datos	289	323	311	333	667	914	8
no	315	323	326	333	667	914	8
balanceados	102	335	150	345	667	914	8
e	154	335	158	345	667	914	8
incompletos.	162	335	214	345	667	914	8
El	218	335	227	345	667	914	8
segundo	231	335	264	345	667	914	8
enfoque	268	335	301	345	667	914	8
se	304	335	312	345	667	914	8
ha	316	335	326	345	667	914	8
orientado	102	347	141	357	667	914	8
directamente	143	347	196	357	667	914	8
hacia	199	347	219	357	667	914	8
el	222	347	229	357	667	914	8
estudio	231	347	260	357	667	914	8
de	263	347	273	357	667	914	8
las	275	347	285	357	667	914	8
curvas	288	347	313	357	667	914	8
de	316	347	325	357	667	914	8
crecimiento	102	359	150	369	667	914	8
y	153	359	157	369	667	914	8
ha	160	359	170	369	667	914	8
generado	173	359	209	369	667	914	8
una	212	359	227	369	667	914	8
gran	230	359	248	369	667	914	8
cantidad	251	359	286	369	667	914	8
de	289	359	298	369	667	914	8
méto-	301	359	326	369	667	914	8
dos.	102	371	119	381	667	914	8
Por	123	371	136	381	667	914	8
último,	140	371	171	381	667	914	8
los	175	371	186	381	667	914	8
modelos	190	371	224	381	667	914	8
estadísticos	228	371	274	381	667	914	8
mixtos	278	371	305	381	667	914	8
asu-	309	371	326	381	667	914	8
men	102	383	120	393	667	914	8
que	124	383	139	393	667	914	8
las	143	383	153	393	667	914	8
observaciones	157	383	213	393	667	914	8
constan	217	383	248	393	667	914	8
de	252	383	262	393	667	914	8
dos	266	383	280	393	667	914	8
partes,	284	383	310	393	667	914	8
los	314	383	325	393	667	914	8
efectos	102	395	129	405	667	914	8
fijos	132	395	149	405	667	914	8
y	151	395	156	405	667	914	8
los	158	395	170	405	667	914	8
efectos	172	395	199	405	667	914	8
aleatorios.	202	395	243	405	667	914	8
Los	245	395	260	405	667	914	8
efectos	262	395	289	405	667	914	8
fijos	292	395	309	405	667	914	8
son	311	395	326	405	667	914	8
los	102	407	113	417	667	914	8
valores	117	407	144	417	667	914	8
esperados	148	407	186	417	667	914	8
de	190	407	199	417	667	914	8
las	203	407	213	417	667	914	8
observaciones	217	407	272	417	667	914	8
y	275	407	280	417	667	914	8
los	284	407	295	417	667	914	8
efectos	298	407	325	417	667	914	8
aleatorios	102	419	140	429	667	914	8
las	143	419	153	429	667	914	8
variancias	155	419	195	429	667	914	8
y	197	419	202	429	667	914	8
covariancias	204	419	253	429	667	914	8
de	255	419	265	429	667	914	8
las	267	419	277	429	667	914	8
observacio-	280	419	326	429	667	914	8
nes.	102	431	118	441	667	914	8
Como	120	431	146	441	667	914	8
destacan	149	431	183	441	667	914	8
Littell	186	431	210	441	667	914	8
et	213	431	220	441	667	914	8
al.,	223	431	235	441	667	914	8
(1996),	238	431	268	441	667	914	8
la	271	431	278	441	667	914	8
mayoría	281	431	313	441	667	914	8
de	316	431	326	441	667	914	8
los	102	443	113	453	667	914	8
procedimientos	116	443	179	453	667	914	8
actuales	182	443	213	453	667	914	8
aplica	216	443	240	453	667	914	8
los	243	443	254	453	667	914	8
métodos	257	443	291	453	667	914	8
basados	295	443	326	453	667	914	8
en	102	455	112	465	667	914	8
el	116	455	123	465	667	914	8
modelo	127	455	158	465	667	914	8
mixto	163	455	187	465	667	914	8
con	191	455	206	465	667	914	8
una	211	455	226	465	667	914	8
estructura	230	455	272	465	667	914	8
paramétrica	276	455	326	465	667	914	8
especial	102	467	133	477	667	914	8
de	137	467	147	477	667	914	8
las	151	467	161	477	667	914	8
matrices	165	467	199	477	667	914	8
de	203	467	213	477	667	914	8
la	217	467	223	477	667	914	8
covariancia.	227	467	276	477	667	914	8
Así,	280	467	295	477	667	914	8
lo	299	467	307	477	667	914	8
que	311	467	325	477	667	914	8
hace	102	479	120	489	667	914	8
del	123	479	135	489	667	914	8
análisis	137	479	166	489	667	914	8
de	169	479	178	489	667	914	8
medidas	181	479	214	489	667	914	8
repetidas	217	479	253	489	667	914	8
algo	255	479	272	489	667	914	8
distinto	275	479	306	489	667	914	8
es	309	479	316	489	667	914	8
la	319	479	326	489	667	914	8
estructura	102	491	140	501	667	914	8
de	143	491	151	501	667	914	8
covariancia	154	491	198	501	667	914	8
de	201	491	210	501	667	914	8
los	213	491	224	501	667	914	8
datos	226	491	248	501	667	914	8
observados.	250	491	297	501	667	914	8
AGRADECIMIENTOS	102	529	179	536	667	914	8
Este	114	551	131	561	667	914	8
estudio	135	551	164	561	667	914	8
ha	168	551	177	561	667	914	8
sido	181	551	198	561	667	914	8
financiado	202	551	244	561	667	914	8
por	248	551	262	561	667	914	8
el	266	551	273	561	667	914	8
Proyecto	277	551	312	561	667	914	8
de	316	551	325	561	667	914	8
Investigación	102	563	155	573	667	914	8
SEJ2005-01923/PSIC	159	563	249	573	667	914	8
del	252	563	265	573	667	914	8
Plan	268	563	286	573	667	914	8
Nacional	289	563	326	573	667	914	8
de	102	575	112	585	667	914	8
Investigación	116	575	171	585	667	914	8
Científica,	175	575	219	585	667	914	8
Desarrollo	223	575	266	585	667	914	8
e	270	575	275	585	667	914	8
Innovación	279	575	326	585	667	914	8
Tecnológica	102	587	150	597	667	914	8
del	153	587	165	597	667	914	8
Ministerio	167	587	210	597	667	914	8
de	213	587	222	597	667	914	8
Educación	225	587	267	597	667	914	8
y	270	587	275	597	667	914	8
Ciencia.	277	587	311	597	667	914	8
REFERENCIAS	102	625	155	632	667	914	8
Albert,	102	647	130	657	667	914	8
P.	133	647	139	657	667	914	8
S.	142	647	150	657	667	914	8
(1999).	152	647	183	657	667	914	8
Longitudinal	186	647	238	657	667	914	8
data	241	647	258	657	667	914	8
analysis	261	647	292	657	667	914	8
(repeat-	294	647	326	657	667	914	8
ed	113	659	122	669	667	914	8
measures)	126	659	165	669	667	914	8
in	169	659	177	669	667	914	8
clinical	181	659	209	669	667	914	8
trials.	213	659	235	669	667	914	8
Statistics	239	659	272	669	667	914	8
in	275	659	283	669	667	914	8
Medicine,	287	659	326	669	667	914	8
18,	113	671	126	681	667	914	8
1707-1732.	128	671	176	681	667	914	8
Baltes,	102	683	128	693	667	914	8
P.	132	683	139	693	667	914	8
B.	143	683	152	693	667	914	8
y	155	683	160	693	667	914	8
Nesselroade,	164	683	214	693	667	914	8
J.	218	683	224	693	667	914	8
R.	228	683	238	693	667	914	8
(1979).	241	683	272	693	667	914	8
History	276	683	307	693	667	914	8
and	310	683	325	693	667	914	8
rationale	113	695	148	705	667	914	8
of	152	695	160	705	667	914	8
longitudinal	164	695	214	705	667	914	8
research.	218	695	253	705	667	914	8
En	257	695	269	705	667	914	8
J.	273	695	279	705	667	914	8
R.	283	695	292	705	667	914	8
Nessel-	296	695	325	705	667	914	8
roade	113	707	135	717	667	914	8
y	139	707	143	717	667	914	8
P.	147	707	154	717	667	914	8
B.	158	707	167	717	667	914	8
Baltes	170	707	194	717	667	914	8
(Eds.),	198	707	225	717	667	914	8
Longitudinal	229	707	280	717	667	914	8
research	283	707	313	717	667	914	8
in	317	707	326	717	667	914	8
the	113	719	124	729	667	914	8
study	128	719	148	729	667	914	8
of	152	719	159	729	667	914	8
behaviour	163	719	203	729	667	914	8
and	207	719	222	729	667	914	8
development.	226	719	277	729	667	914	8
New	281	719	300	729	667	914	8
York:	304	719	326	729	667	914	8
Academic	113	731	152	741	667	914	8
Press.	155	731	177	741	667	914	8
Bock,	102	743	125	753	667	914	8
R.	129	743	138	753	667	914	8
D.	142	743	153	753	667	914	8
(1975).	156	743	187	753	667	914	8
Multivariate	190	743	240	753	667	914	8
statistical	243	743	279	753	667	914	8
methods	283	743	314	753	667	914	8
in	317	743	326	753	667	914	8
behavioural	113	755	158	765	667	914	8
research.	161	755	193	765	667	914	8
New	196	755	215	765	667	914	8
York:	218	755	239	765	667	914	8
McGraw-Hill.	242	755	300	765	667	914	8
Bock,	102	767	125	777	667	914	8
R.	128	767	137	777	667	914	8
D.	140	767	151	777	667	914	8
(1979).	154	767	184	777	667	914	8
Univariate	187	767	229	777	667	914	8
and	232	767	247	777	667	914	8
multivariate	250	767	298	777	667	914	8
analy-	301	767	326	777	667	914	8
sis	113	779	122	789	667	914	8
of	125	779	133	789	667	914	8
variance	136	779	169	789	667	914	8
of	172	779	180	789	667	914	8
time-structured	183	779	246	789	667	914	8
data.	248	779	268	789	667	914	8
En	271	779	283	789	667	914	8
J.	285	779	292	789	667	914	8
R.	294	779	304	789	667	914	8
Nes-	307	779	326	789	667	914	8
selroade	352	167	385	177	667	914	8
y	387	167	392	177	667	914	8
P.	394	167	401	177	667	914	8
B.	403	167	412	177	667	914	8
Baltes	415	167	439	177	667	914	8
(Eds.),	441	167	468	177	667	914	8
Longitudinal	471	167	522	177	667	914	8
research	524	167	554	177	667	914	8
in	557	167	565	177	667	914	8
the	352	179	364	189	667	914	8
study	368	179	389	189	667	914	8
of	393	179	400	189	667	914	8
behavior	404	179	439	189	667	914	8
and	443	179	459	189	667	914	8
development.	463	179	515	189	667	914	8
New	519	179	539	189	667	914	8
York:	543	179	565	189	667	914	8
Academic	352	191	392	201	667	914	8
Press.	394	191	417	201	667	914	8
Bono,	341	203	366	213	667	914	8
R.,	370	203	382	213	667	914	8
Arnau,	385	203	413	213	667	914	8
J.	417	203	423	213	667	914	8
y	427	203	431	213	667	914	8
Vallejo,	435	203	465	213	667	914	8
G.	469	203	479	213	667	914	8
(2008).	483	203	513	213	667	914	8
Técnicas	517	203	552	213	667	914	8
de	555	203	565	213	667	914	8
análisis	352	215	381	225	667	914	8
aplicadas	383	215	420	225	667	914	8
a	422	215	426	225	667	914	8
datos	429	215	450	225	667	914	8
longitudinales	453	215	510	225	667	914	8
en	513	215	522	225	667	914	8
Psicología	525	215	565	225	667	914	8
y	352	227	357	237	667	914	8
Ciencias	361	227	395	237	667	914	8
de	398	227	408	237	667	914	8
la	412	227	419	237	667	914	8
Salud:	422	227	447	237	667	914	8
Período	451	227	482	237	667	914	8
1985-2005.	486	227	534	237	667	914	8
Papeles	538	227	565	237	667	914	8
del	352	239	363	249	667	914	8
Psicólogo,	366	239	403	249	667	914	8
29,	405	239	418	249	667	914	8
136-146.	421	239	458	249	667	914	8
Bryk,	341	251	364	261	667	914	8
A.	368	251	377	261	667	914	8
S.	381	251	388	261	667	914	8
y	392	251	397	261	667	914	8
Raudenbush	401	251	452	261	667	914	8
S.	456	251	463	261	667	914	8
W.	467	251	479	261	667	914	8
(1992).	483	251	513	261	667	914	8
Hierarchical	517	251	565	261	667	914	8
linear	352	263	375	273	667	914	8
models.	377	263	406	273	667	914	8
Newbury	409	263	446	273	667	914	8
Park,	449	263	470	273	667	914	8
CA:	472	263	489	273	667	914	8
Sage.	491	263	512	273	667	914	8
Cnaan,	341	275	371	285	667	914	8
A.,	374	275	386	285	667	914	8
Laird,	389	275	413	285	667	914	8
N.	416	275	427	285	667	914	8
M.	430	275	442	285	667	914	8
y	445	275	450	285	667	914	8
Slasor,	453	275	479	285	667	914	8
P.	482	275	489	285	667	914	8
(1997).	492	275	522	285	667	914	8
Using	525	275	549	285	667	914	8
the	552	275	565	285	667	914	8
general	352	287	382	297	667	914	8
linear	386	287	409	297	667	914	8
mixed	413	287	438	297	667	914	8
model	442	287	468	297	667	914	8
to	472	287	480	297	667	914	8
analyse	484	287	514	297	667	914	8
unbalanced	518	287	565	297	667	914	8
repeated	352	299	386	309	667	914	8
measures	389	299	425	309	667	914	8
and	427	299	442	309	667	914	8
longitudinal	445	299	494	309	667	914	8
dada.	497	299	519	309	667	914	8
Statistics	521	299	554	309	667	914	8
in	557	299	565	309	667	914	8
Medicine,	352	311	391	321	667	914	8
16,	393	311	406	321	667	914	8
2349-2380.	409	311	457	321	667	914	8
Davis,	341	323	367	333	667	914	8
C.	370	323	380	333	667	914	8
S.	383	323	391	333	667	914	8
(1998).	394	323	424	333	667	914	8
The	427	323	444	333	667	914	8
analysis	447	323	477	333	667	914	8
of	481	323	489	333	667	914	8
longitudinal	492	323	541	333	667	914	8
stud-	544	323	565	333	667	914	8
ies	352	335	362	345	667	914	8
having	366	335	393	345	667	914	8
non-normal	396	335	445	345	667	914	8
responses.	448	335	488	345	667	914	8
En	492	335	503	345	667	914	8
B.	507	335	516	345	667	914	8
S.	519	335	527	345	667	914	8
Everitt	530	335	557	345	667	914	8
y	560	335	565	345	667	914	8
G.	352	347	363	357	667	914	8
Dunn	366	347	391	357	667	914	8
(Eds.),	395	347	422	357	667	914	8
Statistical	425	347	463	357	667	914	8
analysis	467	347	496	357	667	914	8
of	500	347	507	357	667	914	8
medical	511	347	541	357	667	914	8
data.	545	347	565	357	667	914	8
New	352	359	370	369	667	914	8
developments.	373	359	426	369	667	914	8
London:	428	359	463	369	667	914	8
Arnold.	466	359	497	369	667	914	8
Diggle,	341	371	371	381	667	914	8
P.	374	371	380	381	667	914	8
J.,	383	371	391	381	667	914	8
Liang,	394	371	420	381	667	914	8
K.	422	371	432	381	667	914	8
Y.	434	371	442	381	667	914	8
y	445	371	449	381	667	914	8
Zeger,	452	371	477	381	667	914	8
S.	480	371	488	381	667	914	8
L.	490	371	499	381	667	914	8
(1994).	501	371	531	381	667	914	8
Analysis	534	371	565	381	667	914	8
of	352	383	359	393	667	914	8
longitudinal	363	383	412	393	667	914	8
data.	416	383	436	393	667	914	8
New	440	383	459	393	667	914	8
York:	463	383	485	393	667	914	8
Oxford	489	383	519	393	667	914	8
University	523	383	565	393	667	914	8
Press.	352	395	375	405	667	914	8
Edgington,	341	407	387	417	667	914	8
E.	391	407	400	417	667	914	8
(1974).	404	407	435	417	667	914	8
A	438	407	445	417	667	914	8
new	449	407	466	417	667	914	8
tabulation	470	407	511	417	667	914	8
of	515	407	524	417	667	914	8
statistical	528	407	565	417	667	914	8
procedures	352	419	396	429	667	914	8
used	399	419	417	429	667	914	8
in	420	419	428	429	667	914	8
APA	431	419	449	429	667	914	8
journals.	452	419	487	429	667	914	8
American	490	419	527	429	667	914	8
Psycholo-	530	419	565	429	667	914	8
gists,	352	431	370	441	667	914	8
29,	373	431	386	441	667	914	8
25-26.	389	431	416	441	667	914	8
Edwards,	341	443	379	453	667	914	8
L.	381	443	390	453	667	914	8
J.	392	443	398	453	667	914	8
(2000).	400	443	431	453	667	914	8
Modern	433	443	466	453	667	914	8
statistical	468	443	505	453	667	914	8
techniques	508	443	551	453	667	914	8
for	553	443	565	453	667	914	8
the	352	455	366	465	667	914	8
analysis	370	455	404	465	667	914	8
of	408	455	417	465	667	914	8
longitudinal	421	455	476	465	667	914	8
data	480	455	499	465	667	914	8
in	503	455	512	465	667	914	8
biomedical	516	455	565	465	667	914	8
research.	352	467	387	477	667	914	8
Pediatric	390	467	424	477	667	914	8
Pulmony,	427	467	464	477	667	914	8
30,	467	467	480	477	667	914	8
330-344.	482	467	520	477	667	914	8
Elston,	341	479	370	489	667	914	8
R.	372	479	382	489	667	914	8
C.	384	479	394	489	667	914	8
y	397	479	402	489	667	914	8
Grizzle,	404	479	435	489	667	914	8
J.	438	479	444	489	667	914	8
F.	447	479	453	489	667	914	8
(1962).	456	479	486	489	667	914	8
Estimation	489	479	533	489	667	914	8
of	536	479	544	489	667	914	8
time	547	479	565	489	667	914	8
response	352	491	387	501	667	914	8
curves	390	491	415	501	667	914	8
and	418	491	433	501	667	914	8
their	436	491	455	501	667	914	8
confidence	458	491	502	501	667	914	8
bands.	505	491	531	501	667	914	8
Biomet-	534	491	565	501	667	914	8
rics,	352	503	368	513	667	914	8
18,	370	503	383	513	667	914	8
148-159.	386	503	423	513	667	914	8
Finn,	341	515	364	525	667	914	8
J.	368	515	374	525	667	914	8
D.	378	515	389	525	667	914	8
(1969).	393	515	424	525	667	914	8
Multivariate	428	515	479	525	667	914	8
analysis	483	515	514	525	667	914	8
of	518	515	526	525	667	914	8
repeated	530	515	565	525	667	914	8
measures	352	527	389	537	667	914	8
data.	393	527	413	537	667	914	8
Multivariate	417	527	467	537	667	914	8
Behavioral	471	527	513	537	667	914	8
Research,	517	527	553	537	667	914	8
4,	557	527	565	537	667	914	8
391-413.	352	539	390	549	667	914	8
Fitzmaurice,	341	551	392	561	667	914	8
G.	395	551	405	561	667	914	8
M.	408	551	421	561	667	914	8
(1998).	424	551	454	561	667	914	8
Regression	457	551	500	561	667	914	8
models	503	551	532	561	667	914	8
for	535	551	547	561	667	914	8
dis-	550	551	565	561	667	914	8
crete	352	563	371	573	667	914	8
longitudinal	375	563	424	573	667	914	8
data.	427	563	447	573	667	914	8
En	450	563	462	573	667	914	8
B.	465	563	474	573	667	914	8
S.	477	563	485	573	667	914	8
Everitt	489	563	516	573	667	914	8
y	519	563	523	573	667	914	8
G.	527	563	537	573	667	914	8
Dunn	541	563	565	573	667	914	8
(Eds.),	352	575	379	585	667	914	8
Statistical	382	575	420	585	667	914	8
analysis	423	575	452	585	667	914	8
of	455	575	462	585	667	914	8
medical	465	575	495	585	667	914	8
data.	498	575	518	585	667	914	8
New	521	575	539	585	667	914	8
devel-	542	575	565	585	667	914	8
opments.	352	587	386	597	667	914	8
London:	389	587	424	597	667	914	8
Arnold.	426	587	457	597	667	914	8
Gill,	341	599	360	609	667	914	8
P.	362	599	369	609	667	914	8
S.	372	599	379	609	667	914	8
(2000).	382	599	413	609	667	914	8
A	415	599	422	609	667	914	8
robust	425	599	450	609	667	914	8
mixed	453	599	478	609	667	914	8
linear	481	599	503	609	667	914	8
model	506	599	532	609	667	914	8
analysis	534	599	565	609	667	914	8
for	352	611	364	621	667	914	8
longitudinal	367	611	416	621	667	914	8
data.	419	611	439	621	667	914	8
Statistics	442	611	475	621	667	914	8
in	478	611	486	621	667	914	8
Medicine,	489	611	527	621	667	914	8
19,	530	611	543	621	667	914	8
975-	546	611	565	621	667	914	8
987.	352	623	371	633	667	914	8
Goldstein,	341	635	384	645	667	914	8
H.	387	635	399	645	667	914	8
(1987).	402	635	433	645	667	914	8
Multilevel	436	635	475	645	667	914	8
models	479	635	505	645	667	914	8
in	509	635	517	645	667	914	8
educational	520	635	565	645	667	914	8
and	352	647	367	657	667	914	8
social	370	647	390	657	667	914	8
research.	393	647	426	657	667	914	8
London:	428	647	463	657	667	914	8
Oxford	466	647	496	657	667	914	8
University	498	647	540	657	667	914	8
Press.	543	647	565	657	667	914	8
Gregoire,	341	659	381	669	667	914	8
T.	385	659	394	669	667	914	8
G.,	398	659	411	669	667	914	8
Brillinger,	415	659	458	669	667	914	8
D.	462	659	473	669	667	914	8
R.	477	659	487	669	667	914	8
y	491	659	495	669	667	914	8
Diggle,	500	659	530	669	667	914	8
P.	535	659	541	669	667	914	8
J.	545	659	552	669	667	914	8
E.	556	659	565	669	667	914	8
(Eds.)	352	671	377	681	667	914	8
(1997).	381	671	412	681	667	914	8
Modelling	416	671	456	681	667	914	8
longitudinal	460	671	509	681	667	914	8
and	513	671	528	681	667	914	8
spatially	532	671	565	681	667	914	8
correlated	352	683	389	693	667	914	8
data.	392	683	412	693	667	914	8
New	415	683	434	693	667	914	8
York:	436	683	457	693	667	914	8
Springer	460	683	494	693	667	914	8
Verlag.	497	683	525	693	667	914	8
Grizzle,	341	695	373	705	667	914	8
J.	375	695	381	705	667	914	8
E.	384	695	393	705	667	914	8
y	395	695	400	705	667	914	8
Allen,	402	695	426	705	667	914	8
D.	429	695	440	705	667	914	8
M.	442	695	455	705	667	914	8
(1969).	457	695	487	705	667	914	8
Analysis	490	695	523	705	667	914	8
of	526	695	534	705	667	914	8
growth	536	695	565	705	667	914	8
and	352	707	367	717	667	914	8
dose	370	707	388	717	667	914	8
response	390	707	425	717	667	914	8
curves.	428	707	455	717	667	914	8
Biometrics,	458	707	501	717	667	914	8
25,	504	707	517	717	667	914	8
357-381.	519	707	557	717	667	914	8
Hand,	341	719	368	729	667	914	8
D.	371	719	381	729	667	914	8
y	384	719	389	729	667	914	8
Crowder,	392	719	429	729	667	914	8
M.	432	719	445	729	667	914	8
(1996).	447	719	478	729	667	914	8
Practical	481	719	514	729	667	914	8
longitudinal	517	719	565	729	667	914	8
data	352	731	369	741	667	914	8
analysis.	372	731	404	741	667	914	8
London:	407	731	442	741	667	914	8
Chapman	444	731	485	741	667	914	8
&	487	731	496	741	667	914	8
Hall.	498	731	519	741	667	914	8
Helms,	341	743	371	753	667	914	8
R.	374	743	384	753	667	914	8
W.	387	743	398	753	667	914	8
(1992).	401	743	432	753	667	914	8
Intentionally	435	743	489	753	667	914	8
incomplete	491	743	538	753	667	914	8
longi-	541	743	565	753	667	914	8
tudinal	352	755	382	765	667	914	8
designs:	385	755	417	765	667	914	8
I.	420	755	426	765	667	914	8
Methodology	429	755	485	765	667	914	8
and	488	755	503	765	667	914	8
comparison	506	755	554	765	667	914	8
of	557	755	565	765	667	914	8
some	352	767	374	777	667	914	8
full	378	767	392	777	667	914	8
span	396	767	415	777	667	914	8
designs.	419	767	452	777	667	914	8
Statistics	456	767	491	777	667	914	8
in	495	767	503	777	667	914	8
Medicine,	508	767	547	777	667	914	8
11,	552	767	565	777	667	914	8
1889-1993.	352	779	401	789	667	914	8
39	591	248	605	269	667	914	8
04	39	33	48	41	667	914	9
pags	53	33	72	41	667	914	9
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	9
Art02	140	33	164	41	667	914	9
An·lisis	168	33	207	41	667	914	9
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	9
4/12/08	264	33	298	41	667	914	9
15:48	308	33	332	41	667	914	9
Página	341	33	370	41	667	914	9
40	375	33	384	41	667	914	9
JAUME	103	142	124	147	667	914	9
ARNAU	126	142	147	147	667	914	9
Y	149	142	153	147	667	914	9
ROSER	155	142	176	147	667	914	9
BONO	177	142	195	147	667	914	9
/	199	142	201	147	667	914	9
ESTUDIOS	204	142	234	147	667	914	9
LONGITUDINALES	236	142	287	147	667	914	9
DE	288	142	296	147	667	914	9
MEDIDAS	298	142	324	147	667	914	9
REPETIDAS.	326	142	360	147	667	914	9
MODELOS	362	142	391	147	667	914	9
DE	393	142	401	147	667	914	9
DISEÑO	402	142	425	147	667	914	9
Y	426	142	430	147	667	914	9
ANÁLISIS	432	142	458	147	667	914	9
40	61	248	77	269	667	914	9
Hyunh,	102	167	134	177	667	914	9
H.	137	167	148	177	667	914	9
(1978).	151	167	181	177	667	914	9
Some	184	167	206	177	667	914	9
approximate	209	167	260	177	667	914	9
tests	263	167	280	177	667	914	9
for	283	167	295	177	667	914	9
repeat-	298	167	326	177	667	914	9
ed	113	179	122	189	667	914	9
measurement	126	179	182	189	667	914	9
designs.	187	179	220	189	667	914	9
Psychometrika,	224	179	284	189	667	914	9
43,	288	179	302	189	667	914	9
383-	306	179	326	189	667	914	9
386.	113	191	131	201	667	914	9
Keselman,	102	203	144	213	667	914	9
H.	146	203	157	213	667	914	9
J.,	160	203	168	213	667	914	9
Algina,	171	203	200	213	667	914	9
J.,	202	203	211	213	667	914	9
Kowalchuk,	213	203	261	213	667	914	9
R.	263	203	273	213	667	914	9
K.	275	203	285	213	667	914	9
y	287	203	292	213	667	914	9
Wolfin-	294	203	325	213	667	914	9
ger,	113	215	127	225	667	914	9
R.	130	215	139	225	667	914	9
D.	142	215	152	225	667	914	9
(1999).	155	215	185	225	667	914	9
A	188	215	194	225	667	914	9
comparison	197	215	244	225	667	914	9
of	247	215	255	225	667	914	9
recent	258	215	282	225	667	914	9
approach-	285	215	325	225	667	914	9
es	113	227	120	237	667	914	9
to	124	227	132	237	667	914	9
the	136	227	148	237	667	914	9
analysis	152	227	183	237	667	914	9
of	186	227	194	237	667	914	9
repeated	198	227	232	237	667	914	9
measurements.	236	227	296	237	667	914	9
British	299	227	326	237	667	914	9
Journal	113	239	141	249	667	914	9
of	144	239	151	249	667	914	9
Mathematical	153	239	208	249	667	914	9
and	210	239	225	249	667	914	9
Statistical	227	239	265	249	667	914	9
Psychology,	267	239	310	249	667	914	9
52,	312	239	325	249	667	914	9
63-78.	114	251	141	261	667	914	9
Keselman,	103	263	145	273	667	914	9
H.	148	263	159	273	667	914	9
J.	162	263	168	273	667	914	9
y	171	263	176	273	667	914	9
Keselman,	179	263	221	273	667	914	9
J.	224	263	230	273	667	914	9
C.	233	263	243	273	667	914	9
(1988).	246	263	276	273	667	914	9
Comparing	279	263	325	273	667	914	9
repeated	114	275	148	285	667	914	9
measures	152	275	189	285	667	914	9
means	193	275	219	285	667	914	9
in	223	275	232	285	667	914	9
factorial	236	275	269	285	667	914	9
designs.	273	275	306	285	667	914	9
Psy-	310	275	325	285	667	914	9
chophysiology,	113	287	167	297	667	914	9
25,	169	287	182	297	667	914	9
612-618.	185	287	223	297	667	914	9
Kowalchuk,	102	299	150	309	667	914	9
R.	153	299	162	309	667	914	9
K.,	164	299	177	309	667	914	9
Keselman,	179	299	221	309	667	914	9
H.	223	299	234	309	667	914	9
J.,	236	299	245	309	667	914	9
Algina,	247	299	276	309	667	914	9
J.	279	299	285	309	667	914	9
y	287	299	292	309	667	914	9
Wolfin-	294	299	325	309	667	914	9
ger,	113	311	127	321	667	914	9
R.	130	311	139	321	667	914	9
D.	142	311	153	321	667	914	9
(2004).	156	311	186	321	667	914	9
The	189	311	205	321	667	914	9
analysis	208	311	239	321	667	914	9
of	241	311	250	321	667	914	9
repeated	252	311	286	321	667	914	9
measure-	289	311	325	321	667	914	9
ments	113	323	137	333	667	914	9
with	140	323	158	333	667	914	9
mixed-model	160	323	214	333	667	914	9
adjusted	216	323	250	333	667	914	9
F	252	323	258	333	667	914	9
tests.	260	323	280	333	667	914	9
Education-	282	323	326	333	667	914	9
al	113	335	120	345	667	914	9
and	123	335	137	345	667	914	9
Psychological	140	335	189	345	667	914	9
Measurement,	192	335	246	345	667	914	9
64,	249	335	262	345	667	914	9
224-242.	265	335	302	345	667	914	9
Laird,	102	347	127	357	667	914	9
N.	131	347	142	357	667	914	9
M.	146	347	158	357	667	914	9
y	162	347	167	357	667	914	9
Ware,	171	347	195	357	667	914	9
J.	199	347	205	357	667	914	9
H.	209	347	221	357	667	914	9
(1982).	225	347	256	357	667	914	9
Random-effects	260	347	326	357	667	914	9
models	113	359	142	369	667	914	9
for	146	359	158	369	667	914	9
longitudinal	162	359	213	369	667	914	9
data.	217	359	237	369	667	914	9
Biometrics,	241	359	285	369	667	914	9
38,	289	359	302	369	667	914	9
963-	306	359	326	369	667	914	9
974.	113	371	131	381	667	914	9
Liang,	102	383	128	393	667	914	9
K.	131	383	141	393	667	914	9
Y.	145	383	153	393	667	914	9
y	157	383	161	393	667	914	9
Zeger,	165	383	190	393	667	914	9
S.	194	383	202	393	667	914	9
L.	205	383	214	393	667	914	9
(1986).	218	383	248	393	667	914	9
Longitudinal	252	383	305	393	667	914	9
data	308	383	325	393	667	914	9
analysis	113	395	143	405	667	914	9
using	146	395	168	405	667	914	9
generalized	171	395	216	405	667	914	9
linear	219	395	242	405	667	914	9
models.	245	395	276	405	667	914	9
Biometrika,	280	395	326	405	667	914	9
73,	113	407	126	417	667	914	9
13-22.	128	407	155	417	667	914	9
Lindquist,	102	419	144	429	667	914	9
E.	148	419	157	429	667	914	9
F.	161	419	167	429	667	914	9
(1953).	171	419	202	429	667	914	9
Design	206	419	232	429	667	914	9
and	236	419	251	429	667	914	9
analysis	255	419	284	429	667	914	9
of	288	419	295	429	667	914	9
experi-	299	419	326	429	667	914	9
ments	113	431	136	441	667	914	9
in	141	431	149	441	667	914	9
psychology	154	431	196	441	667	914	9
and	200	431	216	441	667	914	9
education.	220	431	264	441	667	914	9
Boston,	268	431	302	441	667	914	9
MA:	306	431	326	441	667	914	9
Houghton	113	443	155	453	667	914	9
Mifflin.	158	443	190	453	667	914	9
Littell,	102	455	129	465	667	914	9
R.	132	455	141	465	667	914	9
C.,	144	455	157	465	667	914	9
Henry,	159	455	187	465	667	914	9
P.	190	455	197	465	667	914	9
R	199	455	206	465	667	914	9
y	209	455	214	465	667	914	9
Ammerman,	216	455	268	465	667	914	9
C.	271	455	281	465	667	914	9
B.	283	455	292	465	667	914	9
(1998).	295	455	325	465	667	914	9
Statistical	113	467	152	477	667	914	9
analysis	156	467	187	477	667	914	9
of	191	467	199	477	667	914	9
repeated	203	467	238	477	667	914	9
measures	242	467	278	477	667	914	9
data	282	467	300	477	667	914	9
using	304	467	326	477	667	914	9
SAS	113	479	129	489	667	914	9
procedures.	132	479	178	489	667	914	9
Journal	181	479	210	489	667	914	9
of	212	479	219	489	667	914	9
Animal	221	479	251	489	667	914	9
Science,	253	479	283	489	667	914	9
76,	286	479	299	489	667	914	9
1216-	301	479	326	489	667	914	9
1231.	113	491	136	501	667	914	9
Littell,	102	503	129	513	667	914	9
R.	132	503	141	513	667	914	9
C.,	144	503	156	513	667	914	9
Milliken,	159	503	196	513	667	914	9
G.	199	503	209	513	667	914	9
A.,	212	503	224	513	667	914	9
Stroup,	226	503	256	513	667	914	9
W.	259	503	270	513	667	914	9
W.	273	503	284	513	667	914	9
y	287	503	291	513	667	914	9
Wolfin-	294	503	325	513	667	914	9
ger,	113	515	127	525	667	914	9
R.	130	515	139	525	667	914	9
D.	142	515	153	525	667	914	9
(1996).	155	515	186	525	667	914	9
SAS	188	515	204	525	667	914	9
system	207	515	231	525	667	914	9
for	233	515	244	525	667	914	9
mixed	247	515	270	525	667	914	9
models.	273	515	301	525	667	914	9
Cary,	304	515	326	525	667	914	9
NC:	113	527	131	537	667	914	9
SAS	133	527	150	537	667	914	9
Institute.	153	527	190	537	667	914	9
Mauchley,	102	539	144	549	667	914	9
J.	147	539	153	549	667	914	9
W.	157	539	168	549	667	914	9
(1940).	172	539	202	549	667	914	9
Significance	205	539	254	549	667	914	9
test	257	539	271	549	667	914	9
of	275	539	283	549	667	914	9
sphericity	286	539	325	549	667	914	9
of	113	551	121	561	667	914	9
a	124	551	128	561	667	914	9
normal	132	551	161	561	667	914	9
n-variate	164	551	199	561	667	914	9
distribution.	203	551	253	561	667	914	9
Annals	257	551	283	561	667	914	9
of	286	551	293	561	667	914	9
Mathe-	297	551	326	561	667	914	9
matical	113	563	142	573	667	914	9
Statistics,	144	563	180	573	667	914	9
11,	183	563	196	573	667	914	9
204-209.	198	563	236	573	667	914	9
Menard,	102	575	138	585	667	914	9
S.	142	575	150	585	667	914	9
(1991).	154	575	186	585	667	914	9
Longitudinal	190	575	243	585	667	914	9
research.	248	575	282	585	667	914	9
Newbury	286	575	326	585	667	914	9
Park,	113	587	133	597	667	914	9
CA:	136	587	152	597	667	914	9
Sage.	155	587	176	597	667	914	9
Morrison,	102	599	143	609	667	914	9
D.	145	599	156	609	667	914	9
F.	159	599	166	609	667	914	9
(1976).	168	599	199	609	667	914	9
Multivariate	201	599	251	609	667	914	9
statistical	253	599	289	609	667	914	9
methods.	292	599	326	609	667	914	9
New	113	611	132	621	667	914	9
York:	134	611	156	621	667	914	9
McGraw	158	611	194	621	667	914	9
Hill.	197	611	215	621	667	914	9
Nesselroade,	102	623	152	633	667	914	9
J.	155	623	161	633	667	914	9
R.	164	623	173	633	667	914	9
y	176	623	180	633	667	914	9
Baltes,	183	623	209	633	667	914	9
P.	212	623	218	633	667	914	9
B.	221	623	230	633	667	914	9
(Eds.)	232	623	256	633	667	914	9
(1979).	259	623	289	633	667	914	9
Longitu-	292	623	326	633	667	914	9
dinal	113	635	133	645	667	914	9
research	137	635	167	645	667	914	9
in	171	635	179	645	667	914	9
the	183	635	194	645	667	914	9
study	198	635	218	645	667	914	9
of	222	635	229	645	667	914	9
behaviour	233	635	271	645	667	914	9
and	275	635	290	645	667	914	9
develop-	294	635	326	645	667	914	9
ment.	113	647	135	657	667	914	9
New	137	647	156	657	667	914	9
York:	159	647	180	657	667	914	9
Academic	183	647	222	657	667	914	9
Press.	225	647	248	657	667	914	9
Potthoff,	102	659	138	669	667	914	9
R.	141	659	150	669	667	914	9
F.	153	659	160	669	667	914	9
y	163	659	167	669	667	914	9
Roy,	170	659	188	669	667	914	9
S.	191	659	199	669	667	914	9
N.	202	659	213	669	667	914	9
(1964).	215	659	246	669	667	914	9
A	249	659	255	669	667	914	9
generalized	258	659	303	669	667	914	9
mul-	306	659	326	669	667	914	9
tivariate	113	671	145	681	667	914	9
analysis	149	671	179	681	667	914	9
of	183	671	191	681	667	914	9
variance	195	671	228	681	667	914	9
model	231	671	257	681	667	914	9
useful	260	671	284	681	667	914	9
especially	288	671	326	681	667	914	9
for	113	683	124	693	667	914	9
growth	127	683	155	693	667	914	9
curve	158	683	179	693	667	914	9
problems.	182	683	222	693	667	914	9
Biometrika,	224	683	270	693	667	914	9
51,	273	683	286	693	667	914	9
313-326.	288	683	326	693	667	914	9
Rao,	102	695	121	705	667	914	9
C.	125	695	135	705	667	914	9
R.	139	695	149	705	667	914	9
(1958).	153	695	184	705	667	914	9
Some	188	695	211	705	667	914	9
statistical	215	695	253	705	667	914	9
methods	257	695	293	705	667	914	9
for	297	695	308	705	667	914	9
the	313	695	326	705	667	914	9
comparison	113	707	160	717	667	914	9
of	163	707	171	717	667	914	9
growth.	173	707	205	717	667	914	9
Biometrics,	207	707	250	717	667	914	9
4,	253	707	261	717	667	914	9
1-17.	263	707	285	717	667	914	9
Rao,	102	719	121	729	667	914	9
C.	125	719	135	729	667	914	9
R.	140	719	149	729	667	914	9
(1959).	153	719	185	729	667	914	9
Some	189	719	212	729	667	914	9
problems	216	719	255	729	667	914	9
involving	259	719	298	729	667	914	9
linear	302	719	326	729	667	914	9
hypothesis	113	731	156	741	667	914	9
in	160	731	168	741	667	914	9
multivariate	172	731	221	741	667	914	9
analysis.	225	731	258	741	667	914	9
Biometrika,	262	731	308	741	667	914	9
46,	312	731	326	741	667	914	9
49-58.	113	743	140	753	667	914	9
Rao,	102	755	121	765	667	914	9
C.	123	755	133	765	667	914	9
R.	135	755	145	765	667	914	9
(1965).	147	755	177	765	667	914	9
The	180	755	196	765	667	914	9
theory	198	755	224	765	667	914	9
of	227	755	235	765	667	914	9
least	237	755	255	765	667	914	9
squares	257	755	286	765	667	914	9
when	288	755	310	765	667	914	9
the	313	755	326	765	667	914	9
parameters	113	767	157	777	667	914	9
are	161	767	172	777	667	914	9
stochastic	176	767	215	777	667	914	9
and	219	767	234	777	667	914	9
its	238	767	248	777	667	914	9
application	251	767	297	777	667	914	9
to	301	767	309	777	667	914	9
the	313	767	326	777	667	914	9
analysis	113	779	143	789	667	914	9
of	146	779	154	789	667	914	9
growth	157	779	185	789	667	914	9
curves.	188	779	216	789	667	914	9
Biometrika,	218	779	264	789	667	914	9
52,	267	779	280	789	667	914	9
447-458.	283	779	320	789	667	914	9
Raudenbush,	341	167	395	177	667	914	9
S.	397	167	405	177	667	914	9
W.	408	167	419	177	667	914	9
(2001).	422	167	452	177	667	914	9
Comparing	454	167	501	177	667	914	9
personal	503	167	537	177	667	914	9
trajec-	540	167	565	177	667	914	9
tories	352	179	374	189	667	914	9
and	377	179	392	189	667	914	9
drawing	395	179	428	189	667	914	9
causal	431	179	455	189	667	914	9
inferences	458	179	499	189	667	914	9
from	502	179	521	189	667	914	9
longitudi-	524	179	565	189	667	914	9
nal	352	191	364	201	667	914	9
data.	367	191	387	201	667	914	9
Annual	389	191	418	201	667	914	9
Review	421	191	449	201	667	914	9
of	451	191	458	201	667	914	9
Psychology,	461	191	503	201	667	914	9
52,	506	191	519	201	667	914	9
501-525.	522	191	559	201	667	914	9
Rogan,	341	203	370	213	667	914	9
J.	373	203	379	213	667	914	9
C.,	382	203	394	213	667	914	9
Keselman,	397	203	439	213	667	914	9
H.	442	203	453	213	667	914	9
J.	456	203	462	213	667	914	9
y	464	203	469	213	667	914	9
Mendoza,	472	203	512	213	667	914	9
J.	515	203	521	213	667	914	9
L.	524	203	532	213	667	914	9
(1979).	535	203	565	213	667	914	9
Analysis	352	215	385	225	667	914	9
of	388	215	396	225	667	914	9
repeated	398	215	432	225	667	914	9
measurements.	435	215	495	225	667	914	9
British	498	215	524	225	667	914	9
Journal	527	215	555	225	667	914	9
of	558	215	565	225	667	914	9
Mathematical	352	227	407	237	667	914	9
and	409	227	424	237	667	914	9
Statistical	426	227	464	237	667	914	9
Psychology,	467	227	509	237	667	914	9
32,	512	227	525	237	667	914	9
269-286.	528	227	565	237	667	914	9
Singer,	341	239	369	249	667	914	9
J.	372	239	378	249	667	914	9
D.	381	239	392	249	667	914	9
y	395	239	400	249	667	914	9
Willett,	402	239	434	249	667	914	9
J.	436	239	443	249	667	914	9
B.	446	239	455	249	667	914	9
(2005).	458	239	488	249	667	914	9
Longitudinal	491	239	544	249	667	914	9
rese-	547	239	565	249	667	914	9
arch:	352	251	372	261	667	914	9
Current	376	251	408	261	667	914	9
status	411	251	434	261	667	914	9
and	438	251	453	261	667	914	9
future	456	251	481	261	667	914	9
prospects.	485	251	525	261	667	914	9
Consulta	528	251	565	261	667	914	9
12	352	263	363	273	667	914	9
de	366	263	376	273	667	914	9
septiembre	379	263	423	273	667	914	9
de	427	263	437	273	667	914	9
2007	440	263	461	273	667	914	9
de	465	263	474	273	667	914	9
la	478	263	485	273	667	914	9
World	488	263	514	273	667	914	9
Wide	518	263	540	273	667	914	9
Web:	544	263	565	273	667	914	9
http://gseweb.harvard.edu/~faculty/singer/Presentations	352	275	565	285	667	914	9
/Longitudinal%20research.ppt	352	287	470	297	667	914	9
Stevens,	341	299	374	309	667	914	9
J.	377	299	383	309	667	914	9
(1996).	387	299	417	309	667	914	9
Applied	420	299	450	309	667	914	9
multivariate	453	299	502	309	667	914	9
statistics	505	299	536	309	667	914	9
for	539	299	550	309	667	914	9
the	553	299	565	309	667	914	9
social	352	311	373	321	667	914	9
sciences.	375	311	406	321	667	914	9
Hillsdale,	409	311	447	321	667	914	9
NJ:	450	311	464	321	667	914	9
Lawrence	467	311	505	321	667	914	9
Erlbaum.	508	311	546	321	667	914	9
Sullivan,	341	323	376	333	667	914	9
L.	380	323	388	333	667	914	9
M.,	391	323	406	333	667	914	9
Dukes,	410	323	438	333	667	914	9
K.	441	323	451	333	667	914	9
A.	454	323	464	333	667	914	9
y	467	323	471	333	667	914	9
Losina,	475	323	504	333	667	914	9
E.	507	323	516	333	667	914	9
(1999).	519	323	550	333	667	914	9
An	553	323	565	333	667	914	9
introduction	352	335	404	345	667	914	9
to	407	335	415	345	667	914	9
hierarchical	418	335	465	345	667	914	9
linear	468	335	491	345	667	914	9
modelling.	494	335	538	345	667	914	9
Statis-	541	335	565	345	667	914	9
tics	352	347	364	357	667	914	9
in	367	347	375	357	667	914	9
Medicine,	378	347	416	357	667	914	9
18,	419	347	432	357	667	914	9
855-888.	435	347	472	357	667	914	9
Tatsuoka,	341	359	381	369	667	914	9
M.	385	359	398	369	667	914	9
M.	402	359	414	369	667	914	9
(1988).	418	359	449	369	667	914	9
Multivariate	453	359	503	369	667	914	9
analysis:	507	359	540	369	667	914	9
Tech-	544	359	565	369	667	914	9
niques	352	371	377	381	667	914	9
for	381	371	392	381	667	914	9
educational	396	371	441	381	667	914	9
and	445	371	461	381	667	914	9
psychological	465	371	514	381	667	914	9
research	518	371	549	381	667	914	9
(2ª	553	371	565	381	667	914	9
ed.).	352	383	370	393	667	914	9
New	373	383	392	393	667	914	9
York:	395	383	416	393	667	914	9
John	418	383	438	393	667	914	9
Wiley	440	383	464	393	667	914	9
Timm,	341	395	370	405	667	914	9
N.	373	395	384	405	667	914	9
H.	387	395	398	405	667	914	9
(1975).	402	395	432	405	667	914	9
Multivariate	435	395	485	405	667	914	9
analysis	488	395	518	405	667	914	9
with	521	395	539	405	667	914	9
appli-	542	395	565	405	667	914	9
cation	352	407	379	417	667	914	9
in	384	407	392	417	667	914	9
education	397	407	440	417	667	914	9
and	444	407	460	417	667	914	9
psycholog	465	407	505	417	667	914	9
y.	506	407	513	417	667	914	9
Monterey:	518	407	565	417	667	914	9
Brooks/Kole.	352	419	405	429	667	914	9
Timm,	342	431	370	441	667	914	9
N.	373	431	384	441	667	914	9
H.	388	431	399	441	667	914	9
(1980).	402	431	433	441	667	914	9
Multivariate	436	431	485	441	667	914	9
analysis	489	431	518	441	667	914	9
of	522	431	529	441	667	914	9
variance	532	431	565	441	667	914	9
of	352	443	359	453	667	914	9
repeated	363	443	394	453	667	914	9
measurements.	397	443	453	453	667	914	9
En	457	443	468	453	667	914	9
P.	472	443	478	453	667	914	9
R.	481	443	491	453	667	914	9
Krishnaiah	494	443	538	453	667	914	9
(Ed.),	542	443	565	453	667	914	9
Handbook	352	455	396	465	667	914	9
of	400	455	408	465	667	914	9
statistics	411	455	445	465	667	914	9
(vol.	449	455	467	465	667	914	9
I).	470	455	480	465	667	914	9
Amsterdam:	484	455	533	465	667	914	9
North-	536	455	565	465	667	914	9
Holland.	352	467	388	477	667	914	9
Timm,	342	479	370	489	667	914	9
N.	373	479	384	489	667	914	9
H.	387	479	398	489	667	914	9
y	400	479	405	489	667	914	9
Mieczkowski,	408	479	463	489	667	914	9
T.	466	479	474	489	667	914	9
A.	477	479	486	489	667	914	9
(1997).	489	479	520	489	667	914	9
Univariate	523	479	565	489	667	914	9
and	352	491	368	501	667	914	9
multivariate	372	491	422	501	667	914	9
general	426	491	455	501	667	914	9
linear	459	491	483	501	667	914	9
models:	487	491	517	501	667	914	9
theory	521	491	545	501	667	914	9
and	550	491	565	501	667	914	9
applications	352	503	401	513	667	914	9
using	405	503	426	513	667	914	9
SAS	431	503	447	513	667	914	9
®	448	502	453	509	667	914	9
software.	458	503	494	513	667	914	9
Cary,	498	503	521	513	667	914	9
NC:	525	503	543	513	667	914	9
SAS	548	503	565	513	667	914	9
Institute	352	515	386	525	667	914	9
Inc.	389	515	405	525	667	914	9
Van	341	527	358	537	667	914	9
der	363	527	376	537	667	914	9
Leeden,	381	527	415	537	667	914	9
R.	419	527	429	537	667	914	9
(1998).	433	527	466	537	667	914	9
Multilevel	470	527	514	537	667	914	9
analysis	519	527	552	537	667	914	9
of	556	527	565	537	667	914	9
repeated	352	539	386	549	667	914	9
measures	389	539	425	549	667	914	9
data.	428	539	448	549	667	914	9
Quality	451	539	480	549	667	914	9
&	483	539	491	549	667	914	9
Quantity,	494	539	532	549	667	914	9
32,	535	539	548	549	667	914	9
15-	551	539	565	549	667	914	9
29.	352	551	365	561	667	914	9
Van	341	563	357	573	667	914	9
der	360	563	373	573	667	914	9
Leeden,	375	563	407	573	667	914	9
R.,	409	563	421	573	667	914	9
Vrijburg,	423	563	460	573	667	914	9
K.	462	563	472	573	667	914	9
y	474	563	479	573	667	914	9
De	481	563	493	573	667	914	9
Leeuw,	496	563	524	573	667	914	9
J.	526	563	532	573	667	914	9
(1996).	535	563	565	573	667	914	9
A	352	575	359	585	667	914	9
review	362	575	387	585	667	914	9
of	390	575	398	585	667	914	9
two	401	575	416	585	667	914	9
different	419	575	454	585	667	914	9
approaches	457	575	501	585	667	914	9
for	504	575	516	585	667	914	9
the	519	575	532	585	667	914	9
analysis	534	575	565	585	667	914	9
of	352	587	360	597	667	914	9
growth	363	587	392	597	667	914	9
data	394	587	411	597	667	914	9
using	414	587	435	597	667	914	9
longitudinal	438	587	488	597	667	914	9
mixed	490	587	515	597	667	914	9
linear	518	587	540	597	667	914	9
mod-	543	587	565	597	667	914	9
els:	352	599	365	609	667	914	9
comparing	369	599	413	609	667	914	9
hierarchical	417	599	464	609	667	914	9
linear	468	599	490	609	667	914	9
regression	494	599	534	609	667	914	9
(ML3,	538	599	565	609	667	914	9
HLM)	352	611	379	621	667	914	9
and	382	611	397	621	667	914	9
repeated	400	611	434	621	667	914	9
measures	437	611	473	621	667	914	9
design	476	611	502	621	667	914	9
with	505	611	523	621	667	914	9
structures	526	611	565	621	667	914	9
covariance	352	623	394	633	667	914	9
matrices	397	623	431	633	667	914	9
(BMDP5V).	433	623	485	633	667	914	9
Computational	488	623	547	633	667	914	9
Sta-	549	623	565	633	667	914	9
tistics	352	635	373	645	667	914	9
and	376	635	391	645	667	914	9
Data	393	635	413	645	667	914	9
Analysis,	416	635	449	645	667	914	9
21,	452	635	465	645	667	914	9
581-605.	468	635	505	645	667	914	9
Verbeke,	341	647	376	657	667	914	9
G.	380	647	391	657	667	914	9
y	395	647	399	657	667	914	9
Molenberghs,	403	647	459	657	667	914	9
G.	463	647	474	657	667	914	9
(1997).	477	647	508	657	667	914	9
Linear	512	647	538	657	667	914	9
mixed	541	647	565	657	667	914	9
models	352	659	378	669	667	914	9
in	381	659	389	669	667	914	9
practice.	391	659	423	669	667	914	9
New	426	659	445	669	667	914	9
York:	448	659	469	669	667	914	9
Springer-Verlag.	471	659	537	669	667	914	9
Visser,	341	671	368	681	667	914	9
R.	372	671	382	681	667	914	9
A.	386	671	395	681	667	914	9
(1985).	399	671	431	681	667	914	9
Analysis	435	671	466	681	667	914	9
of	471	671	478	681	667	914	9
longitudinal	482	671	531	681	667	914	9
data	535	671	553	681	667	914	9
in	557	671	565	681	667	914	9
behavioural	352	683	398	693	667	914	9
and	400	683	415	693	667	914	9
social	418	683	438	693	667	914	9
research.	441	683	473	693	667	914	9
Leiden:	476	683	506	693	667	914	9
DSWO	509	683	540	693	667	914	9
Press.	543	683	565	693	667	914	9
Wall,	341	695	363	705	667	914	9
W.	367	695	379	705	667	914	9
D.	383	695	394	705	667	914	9
y	398	695	402	705	667	914	9
Williams,	406	695	446	705	667	914	9
H.	450	695	461	705	667	914	9
L.	466	695	474	705	667	914	9
(1970).	478	695	509	705	667	914	9
Longitudinal	513	695	565	705	667	914	9
studies	352	707	377	717	667	914	9
and	380	707	395	717	667	914	9
the	398	707	409	717	667	914	9
social	412	707	432	717	667	914	9
sciences.	435	707	466	717	667	914	9
London:	468	707	503	717	667	914	9
Heinemann.	506	707	557	717	667	914	9
Ware,	341	719	366	729	667	914	9
J.	370	719	376	729	667	914	9
H.	381	719	392	729	667	914	9
y	396	719	401	729	667	914	9
Liang,	405	719	431	729	667	914	9
K.	436	719	445	729	667	914	9
Y.	450	719	458	729	667	914	9
(1996).	462	719	493	729	667	914	9
The	497	719	514	729	667	914	9
design	519	719	545	729	667	914	9
and	549	719	565	729	667	914	9
analysis	352	731	383	741	667	914	9
of	386	731	394	741	667	914	9
longitudinal	397	731	447	741	667	914	9
studies:	450	731	481	741	667	914	9
a	484	731	488	741	667	914	9
historical	491	731	528	741	667	914	9
perspec-	532	731	565	741	667	914	9
tive.	352	743	369	753	667	914	9
En	372	743	384	753	667	914	9
P.	387	743	394	753	667	914	9
Armitage	397	743	434	753	667	914	9
y	437	743	442	753	667	914	9
H.	445	743	456	753	667	914	9
A.	459	743	468	753	667	914	9
David	472	743	497	753	667	914	9
(Eds.),	500	743	526	753	667	914	9
Advances	530	743	565	753	667	914	9
in	352	755	360	765	667	914	9
biometry.	363	755	399	765	667	914	9
New	401	755	420	765	667	914	9
York:	423	755	444	765	667	914	9
John	447	755	466	765	667	914	9
Wiley.	469	755	495	765	667	914	9
Wolfinger,	341	767	387	777	667	914	9
R.	391	767	401	777	667	914	9
D.	405	767	416	777	667	914	9
(1996).	421	767	453	777	667	914	9
Heterogeneous	457	767	522	777	667	914	9
variance-	526	767	565	777	667	914	9
covariance	352	779	396	789	667	914	9
structures	401	779	442	789	667	914	9
for	446	779	458	789	667	914	9
repeated	462	779	498	789	667	914	9
measurements.	502	779	565	789	667	914	9
04	39	33	48	41	667	914	10
pags	53	33	72	41	667	914	10
32-41.qxp:07	77	33	135	41	667	914	10
Art02	140	33	164	41	667	914	10
An·lisis	168	33	207	41	667	914	10
16-24.qxd	212	33	255	41	667	914	10
4/12/08	264	33	298	41	667	914	10
15:48	308	33	332	41	667	914	10
Página	341	33	370	41	667	914	10
41	375	33	384	41	667	914	10
ESTUDIOS	209	142	238	147	667	914	10
LONGITUDINALES	240	142	291	147	667	914	10
DE	293	142	301	147	667	914	10
MEDIDAS	302	142	329	147	667	914	10
REPETIDAS.	331	142	365	147	667	914	10
MODELOS	366	142	396	147	667	914	10
DE	397	142	405	147	667	914	10
DISEÑO	407	142	429	147	667	914	10
Y	431	142	435	147	667	914	10
ANÁLISIS	436	142	463	147	667	914	10
/	466	142	468	147	667	914	10
JAUME	472	142	493	147	667	914	10
ARNAU	494	142	516	147	667	914	10
Y	518	142	522	147	667	914	10
ROSER	523	142	544	147	667	914	10
BONO	546	142	564	147	667	914	10
Journal	113	167	141	177	667	914	10
of	145	167	152	177	667	914	10
Agricultural,	156	167	206	177	667	914	10
Biological,	209	167	250	177	667	914	10
and	254	167	269	177	667	914	10
Enviromental	273	167	325	177	667	914	10
Statistics,	113	179	148	189	667	914	10
1,	151	179	159	189	667	914	10
205-230.	162	179	199	189	667	914	10
Wu,	102	191	119	201	667	914	10
Y.	123	191	131	201	667	914	10
B.,	135	191	146	201	667	914	10
Clopper,	150	191	185	201	667	914	10
R.	189	191	198	201	667	914	10
y	202	191	207	201	667	914	10
Wooldridge,	210	191	261	201	667	914	10
P.	265	191	271	201	667	914	10
J.	275	191	281	201	667	914	10
(1999).	285	191	315	201	667	914	10
A	319	191	325	201	667	914	10
comparison	113	203	160	213	667	914	10
of	163	203	171	213	667	914	10
traditional	174	203	217	213	667	914	10
approaches	220	203	264	213	667	914	10
to	267	203	276	213	667	914	10
hierarchical	279	203	325	213	667	914	10
lineal	113	215	135	225	667	914	10
modeling	139	215	178	225	667	914	10
when	182	215	204	225	667	914	10
analyzing	208	215	247	225	667	914	10
longitudinal	251	215	301	225	667	914	10
data.	305	215	326	225	667	914	10
Research	113	227	145	237	667	914	10
in	148	227	156	237	667	914	10
Nursing	159	227	190	237	667	914	10
&	192	227	201	237	667	914	10
Healt,	203	227	227	237	667	914	10
22,	230	227	243	237	667	914	10
421-432.	246	227	283	237	667	914	10
Zeger	341	167	365	177	667	914	10
S.	367	167	375	177	667	914	10
L.	377	167	386	177	667	914	10
y	388	167	393	177	667	914	10
Liang,	395	167	420	177	667	914	10
K.	423	167	432	177	667	914	10
Y.	435	167	443	177	667	914	10
(1992).	445	167	475	177	667	914	10
An	478	167	490	177	667	914	10
overview	492	167	528	177	667	914	10
of	530	167	538	177	667	914	10
meth-	541	167	565	177	667	914	10
ods	352	179	366	189	667	914	10
for	369	179	381	189	667	914	10
the	383	179	396	189	667	914	10
analysis	399	179	430	189	667	914	10
of	433	179	441	189	667	914	10
longitudinal	444	179	493	189	667	914	10
dada.	496	179	518	189	667	914	10
Statistics	521	179	554	189	667	914	10
in	557	179	565	189	667	914	10
Medicine,	352	191	391	201	667	914	10
11,	393	191	406	201	667	914	10
1825-1839.	409	191	457	201	667	914	10
Zhang,	341	203	371	213	667	914	10
D.	375	203	386	213	667	914	10
(2004).	390	203	421	213	667	914	10
Generalized	425	203	475	213	667	914	10
linear	479	203	502	213	667	914	10
mixed	506	203	531	213	667	914	10
models	536	203	565	213	667	914	10
with	352	215	370	225	667	914	10
varying	374	215	404	225	667	914	10
coefficients	408	215	453	225	667	914	10
for	457	215	468	225	667	914	10
longitudinal	472	215	522	225	667	914	10
data.	525	215	545	225	667	914	10
Bio-	548	215	565	225	667	914	10
metrics,	352	227	382	237	667	914	10
60,	384	227	398	237	667	914	10
8-15.	400	227	422	237	667	914	10
41	592	248	604	269	667	914	10
