A	42	32	55	50	595	814	1
R	59	32	72	50	595	814	1
T	76	32	87	50	595	814	1
Í	92	32	97	50	595	814	1
C	102	32	115	50	595	814	1
U	120	32	133	50	595	814	1
L	138	32	148	50	595	814	1
O	152	32	166	50	595	814	1
E	176	32	188	50	595	814	1
S	193	32	205	50	595	814	1
P	210	32	222	50	595	814	1
E	227	32	239	50	595	814	1
C	244	32	257	50	595	814	1
I	262	32	267	50	595	814	1
A	271	32	283	50	595	814	1
L	287	32	297	50	595	814	1
Experiencia	147	106	248	128	595	814	1
Educativa	253	106	337	128	595	814	1
con	342	106	374	128	595	814	1
un	379	106	401	128	595	814	1
Paciente	406	106	481	128	595	814	1
Experto	486	106	553	128	595	814	1
Francisca	165	167	213	179	595	814	1
Molina	216	167	249	179	595	814	1
Escribano	252	167	301	179	595	814	1
a	301	167	304	175	595	814	1
,	304	167	307	179	595	814	1
Encarna	310	167	351	179	595	814	1
Castaño	354	167	395	179	595	814	1
Moreno	398	167	436	179	595	814	1
b	436	167	440	175	595	814	1
,	440	167	443	179	595	814	1
Javier	446	167	475	179	595	814	1
Massó	478	167	511	179	595	814	1
Orozco	514	167	549	179	595	814	1
c	549	167	553	175	595	814	1
Médico	46	241	74	251	595	814	1
Residente	75	241	113	251	595	814	1
de	114	241	124	251	595	814	1
Medicina	125	241	159	251	595	814	1
Familiar	43	250	72	260	595	814	1
y	75	250	79	260	595	814	1
Comunitaria.	82	250	131	260	595	814	1
Centro	134	250	159	260	595	814	1
de	43	260	52	269	595	814	1
Salud	56	260	79	269	595	814	1
de	83	260	93	269	595	814	1
Casas	97	260	122	269	595	814	1
de	126	260	136	269	595	814	1
Juan	140	260	159	269	595	814	1
Núñez	43	269	67	279	595	814	1
(Albacete).	69	269	109	279	595	814	1
a	42	242	45	247	595	814	1
b	42	288	45	293	595	814	1
Enfermera	48	287	87	297	595	814	1
de	90	287	100	297	595	814	1
Alatoz.	104	287	130	297	595	814	1
Centro	134	287	159	297	595	814	1
de	42	296	52	306	595	814	1
Salud	56	296	79	306	595	814	1
de	83	296	93	306	595	814	1
Casas	97	296	122	306	595	814	1
de	126	296	136	306	595	814	1
Juan	140	296	159	306	595	814	1
Núñez	42	306	67	315	595	814	1
(Albacete).	69	306	109	315	595	814	1
Médico	47	324	75	334	595	814	1
de	79	324	88	334	595	814	1
Alatoz.	92	324	118	334	595	814	1
Centro	121	324	147	334	595	814	1
de	150	324	159	334	595	814	1
Salud	43	333	64	343	595	814	1
de	66	333	76	343	595	814	1
Casas	78	333	101	343	595	814	1
de	103	333	113	343	595	814	1
Juan	115	333	133	343	595	814	1
Núñez	135	333	159	343	595	814	1
(Albacete).	43	342	83	352	595	814	1
c	42	325	45	330	595	814	1
Correspondencia:	43	370	116	380	595	814	1
Francisca	120	370	159	380	595	814	1
Molina	43	379	68	389	595	814	1
Escribano.	71	379	112	389	595	814	1
C/	115	379	124	389	595	814	1
Juan	128	379	146	389	595	814	1
de	150	379	159	389	595	814	1
Toledo	43	388	68	398	595	814	1
13,	70	388	82	398	595	814	1
1º,	84	388	94	398	595	814	1
02005-Albacete.	97	388	159	398	595	814	1
Tlfno:	43	398	64	407	595	814	1
647930184,	66	398	111	407	595	814	1
e-mail:	113	398	139	407	595	814	1
paqui.molina@gmail.com	43	407	138	417	595	814	1
Recibido	43	425	76	435	595	814	1
el	79	425	85	435	595	814	1
12	87	425	97	435	595	814	1
de	99	425	109	435	595	814	1
abril	111	425	127	435	595	814	1
de	130	425	139	435	595	814	1
2008.	43	434	64	444	595	814	1
Aceptado	43	453	79	463	595	814	1
para	82	453	99	463	595	814	1
su	101	453	110	463	595	814	1
publicación	112	453	156	463	595	814	1
el	43	462	49	472	595	814	1
20	51	462	61	472	595	814	1
de	63	462	73	472	595	814	1
mayo	75	462	96	472	595	814	1
de	98	462	108	472	595	814	1
2008.	110	462	132	472	595	814	1
RESUMEN	174	242	224	254	595	814	1
Palabras	174	335	209	345	595	814	1
clave:	212	335	235	345	595	814	1
Educación	237	335	278	345	595	814	1
sanitaria.	280	335	314	345	595	814	1
ABSTRACT	174	352	228	364	595	814	1
Educational	174	364	222	374	595	814	1
experience	224	364	269	374	595	814	1
with	271	364	288	374	595	814	1
the	290	364	303	374	595	814	1
expert	306	364	332	374	595	814	1
patient.	334	364	364	374	595	814	1
Key	174	447	189	457	595	814	1
words.	191	447	219	457	595	814	1
Health	221	447	246	457	595	814	1
education.	248	447	288	457	595	814	1
INTRODUCCIÓN	174	481	254	493	595	814	1
El	174	504	183	515	595	814	1
perfi	185	504	205	515	595	814	1
l	205	504	207	515	595	814	1
de	209	504	221	515	595	814	1
la	223	504	231	515	595	814	1
relación	233	504	268	515	595	814	1
médico-paciente	270	504	346	515	595	814	1
ha	348	504	359	515	595	814	1
cambiado	361	504	406	515	595	814	1
en	408	504	419	515	595	814	1
los	422	504	435	515	595	814	1
últimos	437	504	469	515	595	814	1
años,	472	504	496	515	595	814	1
pasando	498	504	537	515	595	814	1
de	540	504	551	515	595	814	1
un	174	515	186	526	595	814	1
modelo	188	515	222	526	595	814	1
paternalista	224	515	276	526	595	814	1
a	279	515	284	526	595	814	1
un	287	515	298	526	595	814	1
modelo	300	515	334	526	595	814	1
en	336	515	347	526	595	814	1
el	349	515	357	526	595	814	1
que	360	515	376	526	595	814	1
la	379	515	386	526	595	814	1
autonomía	389	515	436	526	595	814	1
del	439	515	452	526	595	814	1
paciente	455	515	493	526	595	814	1
ha	495	515	506	526	595	814	1
adquirido	509	515	551	526	595	814	1
una	174	526	191	538	595	814	1
importancia	193	526	246	538	595	814	1
fundamental.	248	526	306	538	595	814	1
El	308	526	316	538	595	814	1
paciente	318	526	357	538	595	814	1
se	359	526	369	538	595	814	1
está	371	526	390	538	595	814	1
convirtiendo	392	526	447	538	595	814	1
en	449	526	460	538	595	814	1
un	462	526	474	538	595	814	1
personaje	476	526	519	538	595	814	1
activo,	521	526	551	538	595	814	1
con	174	537	191	549	595	814	1
unos	193	537	215	549	595	814	1
derechos	217	537	258	549	595	814	1
claros,	260	537	290	549	595	814	1
como	292	537	317	549	595	814	1
los	319	537	332	549	595	814	1
de	334	537	345	549	595	814	1
ser	348	537	361	549	595	814	1
debidamente	363	537	422	549	595	814	1
informado	424	537	469	549	595	814	1
sobre	471	537	496	549	595	814	1
su	498	537	509	549	595	814	1
enferme-	511	537	551	549	595	814	1
dad	174	548	192	560	595	814	1
o	195	548	201	560	595	814	1
participar	204	548	246	560	595	814	1
en	249	548	260	560	595	814	1
las	263	548	276	560	595	814	1
decisiones	279	548	327	560	595	814	1
que	330	548	347	560	595	814	1
afectan	350	548	383	560	595	814	1
a	386	548	391	560	595	814	1
su	395	548	405	560	595	814	1
patología,	408	548	453	560	595	814	1
pero	456	548	476	560	595	814	1
también	479	548	515	560	595	814	1
con	518	548	535	560	595	814	1
los	538	548	551	560	595	814	1
deberes	174	560	211	571	595	814	1
de	213	560	225	571	595	814	1
ser	227	560	241	571	595	814	1
responsable	244	560	298	571	595	814	1
de	301	560	313	571	595	814	1
su	315	560	326	571	595	814	1
enfermedad	329	560	382	571	595	814	1
y	385	560	390	571	595	814	1
de	393	560	404	571	595	814	1
su	407	560	418	571	595	814	1
estado	420	560	451	571	595	814	1
de	454	560	465	571	595	814	1
salud	468	560	492	571	595	814	1
1	495	560	498	567	595	814	1
.	498	560	501	571	595	814	1
Cuando	174	571	210	582	595	814	1
los	213	571	226	582	595	814	1
procesos	230	571	271	582	595	814	1
agudos	274	571	308	582	595	814	1
eran	311	571	331	582	595	814	1
la	334	571	342	582	595	814	1
principal	345	571	383	582	595	814	1
causa	387	571	413	582	595	814	1
de	417	571	428	582	595	814	1
enfermedad,	431	571	488	582	595	814	1
los	491	571	504	582	595	814	1
pacientes	508	571	551	582	595	814	1
generalmente	174	582	235	594	595	814	1
eran	238	582	258	594	595	814	1
inexpertos	261	582	308	594	595	814	1
y	310	582	315	594	595	814	1
pasivos	318	582	353	594	595	814	1
receptores	355	582	403	594	595	814	1
del	406	582	419	594	595	814	1
conocimiento	422	582	483	594	595	814	1
médico.	486	582	522	594	595	814	1
Ahora	525	582	551	594	595	814	1
que	174	593	191	605	595	814	1
las	194	593	207	605	595	814	1
enfermedades	210	593	274	605	595	814	1
crónicas	276	593	314	605	595	814	1
son	317	593	334	605	595	814	1
el	336	593	344	605	595	814	1
principal	347	593	385	605	595	814	1
problema	388	593	430	605	595	814	1
de	433	593	444	605	595	814	1
salud,	447	593	474	605	595	814	1
el	477	593	484	605	595	814	1
paciente	487	593	526	605	595	814	1
debe	528	593	551	605	595	814	1
ser	174	604	188	616	595	814	1
un	191	604	202	616	595	814	1
agente	204	604	235	616	595	814	1
colaborador	237	604	291	616	595	814	1
activo	294	604	321	616	595	814	1
del	323	604	337	616	595	814	1
proceso	339	604	376	616	595	814	1
2	376	605	379	612	595	814	1
.	379	604	382	616	595	814	1
En	384	604	396	616	595	814	1
España,	399	604	435	616	595	814	1
como	437	604	463	616	595	814	1
en	465	604	476	616	595	814	1
todos	479	604	504	616	595	814	1
los	507	604	520	616	595	814	1
países	522	604	551	616	595	814	1
desarrollados,	174	616	238	627	595	814	1
las	241	616	253	627	595	814	1
enfermedades	257	616	321	627	595	814	1
crónicas	324	616	362	627	595	814	1
son	366	616	382	627	595	814	1
cada	385	616	407	627	595	814	1
día	410	616	424	627	595	814	1
más	427	616	446	627	595	814	1
frecuentes,	450	616	499	627	595	814	1
entre	503	616	525	627	595	814	1
otras	528	616	551	627	595	814	1
razones,	174	627	212	638	595	814	1
por	216	627	231	638	595	814	1
los	235	627	248	638	595	814	1
cambios	251	627	290	638	595	814	1
en	293	627	304	638	595	814	1
los	308	627	321	638	595	814	1
estilos	324	627	353	638	595	814	1
de	357	627	368	638	595	814	1
vida	372	627	390	638	595	814	1
y	394	627	399	638	595	814	1
por	403	627	418	638	595	814	1
el	421	627	429	638	595	814	1
envejecimiento	433	627	500	638	595	814	1
de	503	627	515	638	595	814	1
la	518	627	526	638	595	814	1
pob-	530	627	551	638	595	814	1
lación.	174	638	204	650	595	814	1
Se	207	638	219	650	595	814	1
calcula	223	638	254	650	595	814	1
que	258	638	275	650	595	814	1
prácticamente	279	638	343	650	595	814	1
el	347	638	354	650	595	814	1
50%	358	638	379	650	595	814	1
de	383	638	394	650	595	814	1
esa	398	638	414	650	595	814	1
población	417	638	461	650	595	814	1
sufre	465	638	487	650	595	814	1
algún	491	638	515	650	595	814	1
tipo	519	638	536	650	595	814	1
de	540	638	551	650	595	814	1
enfermedad	174	649	228	661	595	814	1
crónica	231	649	264	661	595	814	1
para	266	649	286	661	595	814	1
la	289	649	296	661	595	814	1
que	299	649	316	661	595	814	1
necesita	318	649	356	661	595	814	1
cambios	358	649	396	661	595	814	1
en	399	649	410	661	595	814	1
su	413	649	423	661	595	814	1
estilo	426	649	449	661	595	814	1
de	452	649	463	661	595	814	1
vida	466	649	484	661	595	814	1
o	487	649	493	661	595	814	1
tratamientos	495	649	551	661	595	814	1
farmacológicos.	174	660	246	672	595	814	1
La	174	672	185	683	595	814	1
educación	187	672	233	683	595	814	1
para	235	672	255	683	595	814	1
la	257	672	264	683	595	814	1
salud	266	672	290	683	595	814	1
ha	292	672	303	683	595	814	1
sido	305	672	323	683	595	814	1
siempre	325	672	360	683	595	814	1
un	362	672	373	683	595	814	1
arma	375	672	397	683	595	814	1
terapéutica	399	672	449	683	595	814	1
más	451	672	469	683	595	814	1
para	471	672	491	683	595	814	1
la	493	672	501	683	595	814	1
prevención	503	672	551	683	595	814	1
y	174	683	179	694	595	814	1
el	182	683	190	694	595	814	1
tratamiento	193	683	244	694	595	814	1
de	247	683	258	694	595	814	1
estas	261	683	285	694	595	814	1
enfermedades.	288	683	355	694	595	814	1
Hasta	358	683	384	694	595	814	1
ahora,	387	683	415	694	595	814	1
también	418	683	454	694	595	814	1
siguiendo	457	683	500	694	595	814	1
un	503	683	515	694	595	814	1
modelo	518	683	551	694	595	814	1
paternalista,	174	694	229	706	595	814	1
éramos	233	694	266	706	595	814	1
los	270	694	283	706	595	814	1
médicos	286	694	324	706	595	814	1
y	328	694	333	706	595	814	1
enfermeras	336	694	386	706	595	814	1
los	390	694	403	706	595	814	1
encargados	406	694	459	706	595	814	1
de	462	694	473	706	595	814	1
impartir,	477	694	513	706	595	814	1
exclusi-	516	694	551	706	595	814	1
vamente,	174	705	216	717	595	814	1
esta	219	705	237	717	595	814	1
educación,	240	705	290	717	595	814	1
partiendo	293	705	335	717	595	814	1
de	338	705	350	717	595	814	1
nuestros	353	705	391	717	595	814	1
conocimientos	394	705	460	717	595	814	1
“teóricos”	463	705	507	717	595	814	1
sobre	510	705	535	717	595	814	1
las	538	705	551	717	595	814	1
enfermedades	174	716	238	728	595	814	1
y	241	716	246	728	595	814	1
sus	249	716	265	728	595	814	1
tratamientos.	267	716	326	728	595	814	1
Desde	174	728	203	739	595	814	1
hace	206	728	227	739	595	814	1
unos	230	728	252	739	595	814	1
años	255	728	276	739	595	814	1
se	279	728	289	739	595	814	1
está	292	728	311	739	595	814	1
desarrollando	314	728	375	739	595	814	1
una	377	728	394	739	595	814	1
novedosa	396	728	440	739	595	814	1
forma	443	728	469	739	595	814	1
de	472	728	483	739	595	814	1
realizar	486	728	517	739	595	814	1
la	520	728	528	739	595	814	1
edu-	530	728	551	739	595	814	1
cación	174	739	204	750	595	814	1
para	207	739	227	750	595	814	1
la	230	739	238	750	595	814	1
salud	241	739	265	750	595	814	1
que,	268	739	287	750	595	814	1
teniendo	290	739	329	750	595	814	1
en	332	739	343	750	595	814	1
cuenta	346	739	377	750	595	814	1
los	380	739	393	750	595	814	1
principios	396	739	439	750	595	814	1
anteriormente	442	739	504	750	595	814	1
descritos,	507	739	551	750	595	814	1
está	174	750	193	762	595	814	1
basada	197	750	230	762	595	814	1
en	233	750	244	762	595	814	1
lo	248	750	256	762	595	814	1
que	259	750	276	762	595	814	1
se	280	750	290	762	595	814	1
ha	294	750	304	762	595	814	1
denominado	308	750	364	762	595	814	1
“Paciente	367	750	411	762	595	814	1
Experto”.	414	750	456	762	595	814	1
Estos	460	750	485	762	595	814	1
programas	488	750	536	762	595	814	1
de	540	750	551	762	595	814	1
178	44	775	56	785	595	814	1
REV	390	775	408	784	595	814	1
CLÍN	410	775	431	784	595	814	1
MED	434	775	454	784	595	814	1
FAM	456	775	475	784	595	814	1
2008;	477	775	498	784	595	814	1
2	500	775	504	784	595	814	1
(4):	507	775	520	784	595	814	1
178-180	522	775	552	784	595	814	1
A	369	34	378	47	595	814	2
R	381	34	390	47	595	814	2
T	394	34	402	47	595	814	2
Í	405	34	409	47	595	814	2
C	412	34	422	47	595	814	2
U	425	34	435	47	595	814	2
L	438	34	446	47	595	814	2
O	449	34	459	47	595	814	2
E	466	34	475	47	595	814	2
S	478	34	487	47	595	814	2
P	491	34	499	47	595	814	2
E	503	34	511	47	595	814	2
C	515	34	524	47	595	814	2
I	528	34	532	47	595	814	2
A	535	34	543	47	595	814	2
L	546	34	553	47	595	814	2
Experiencia	42	48	79	55	595	814	2
Educativa	81	48	112	55	595	814	2
con	114	48	125	55	595	814	2
un	127	48	135	55	595	814	2
Paciente	137	48	164	55	595	814	2
Experto	166	48	190	55	595	814	2
Molina	196	48	216	55	595	814	2
F.,	218	48	226	55	595	814	2
et	228	48	234	55	595	814	2
al.	235	48	243	55	595	814	2
educación	42	91	89	103	595	814	2
tratan	91	91	117	103	595	814	2
de	119	91	130	103	595	814	2
“utilizar”	132	91	169	103	595	814	2
a	171	91	176	103	595	814	2
pacientes	179	91	222	103	595	814	2
crónicos	224	91	262	103	595	814	2
que	264	91	281	103	595	814	2
son	42	102	59	114	595	814	2
capaces	62	102	99	114	595	814	2
de	102	102	114	114	595	814	2
entender	117	102	156	114	595	814	2
su	159	102	170	114	595	814	2
enfermedad,	172	102	229	114	595	814	2
de	232	102	243	114	595	814	2
respon-	246	102	281	114	595	814	2
sabilizarse	42	113	89	125	595	814	2
de	92	113	104	125	595	814	2
su	107	113	117	125	595	814	2
salud	120	113	144	125	595	814	2
y	147	113	152	125	595	814	2
que	155	113	172	125	595	814	2
manejan	175	113	213	125	595	814	2
correctamente	216	113	281	125	595	814	2
las	42	125	55	136	595	814	2
opciones	57	125	97	136	595	814	2
terapéuticas	99	125	154	136	595	814	2
marcadas	156	125	199	136	595	814	2
por	201	125	216	136	595	814	2
sus	218	125	234	136	595	814	2
sanitarios.	236	125	281	136	595	814	2
Estos	42	136	69	147	595	814	2
pacientes,	73	136	122	147	595	814	2
si	126	136	134	147	595	814	2
además	139	136	175	147	595	814	2
tienen	180	136	209	147	595	814	2
algunas	213	136	250	147	595	814	2
dotes	254	136	281	147	595	814	2
comunicativas	42	147	107	159	595	814	2
y	110	147	115	159	595	814	2
empatía,	118	147	156	159	595	814	2
una	159	147	176	159	595	814	2
vez	179	147	194	159	595	814	2
formados	197	147	239	159	595	814	2
y	242	147	247	159	595	814	2
aseso-	250	147	281	159	595	814	2
rados,	42	158	71	170	595	814	2
son	75	158	91	170	595	814	2
capaces	96	158	134	170	595	814	2
de	138	158	149	170	595	814	2
liderar	153	158	181	170	595	814	2
grupos	186	158	217	170	595	814	2
de	221	158	233	170	595	814	2
pacientes	237	158	281	170	595	814	2
de	42	169	54	181	595	814	2
forma	57	169	83	181	595	814	2
efi	86	169	97	181	595	814	2
caz,	97	169	115	181	595	814	2
ya	118	169	129	181	595	814	2
que	132	169	149	181	595	814	2
trasmiten	152	169	194	181	595	814	2
la	197	169	205	181	595	814	2
información	208	169	261	181	595	814	2
con	264	169	281	181	595	814	2
el	42	181	50	192	595	814	2
mismo	54	181	84	192	595	814	2
lenguaje	89	181	126	192	595	814	2
de	131	181	142	192	595	814	2
los	146	181	159	192	595	814	2
otros	163	181	186	192	595	814	2
pacientes,	190	181	237	192	595	814	2
desde	241	181	269	192	595	814	2
la	273	181	281	192	595	814	2
misma	42	192	72	203	595	814	2
experiencia	75	192	127	203	595	814	2
de	130	192	141	203	595	814	2
enfermedad	144	192	198	203	595	814	2
y	201	192	206	203	595	814	2
con	209	192	226	203	595	814	2
difi	229	192	243	203	595	814	2
cultades	243	192	281	203	595	814	2
parecidas	42	203	86	215	595	814	2
para	89	203	109	215	595	814	2
la	112	203	120	215	595	814	2
realización	123	203	170	215	595	814	2
correcta	173	203	210	215	595	814	2
del	213	203	227	215	595	814	2
tratamiento	230	203	281	215	595	814	2
y	42	214	48	226	595	814	2
para	50	214	70	226	595	814	2
asumir	73	214	103	226	595	814	2
el	106	214	113	226	595	814	2
impacto	116	214	152	226	595	814	2
físico,	155	214	181	226	595	814	2
emocional	184	214	230	226	595	814	2
y	233	214	238	226	595	814	2
social	241	214	267	226	595	814	2
de	269	214	281	226	595	814	2
esa	42	225	58	237	595	814	2
enfermedad	61	225	115	237	595	814	2
1	115	226	118	233	595	814	2
.	118	225	121	237	595	814	2
Los	124	225	140	237	595	814	2
pacientes	143	225	186	237	595	814	2
llevan	189	225	215	237	595	814	2
la	217	225	225	237	595	814	2
iniciativa	228	225	267	237	595	814	2
de	269	225	281	237	595	814	2
su	42	237	53	248	595	814	2
formación	56	237	101	248	595	814	2
y	105	237	110	248	595	814	2
los	113	237	126	248	595	814	2
profesionales	129	237	189	248	595	814	2
sanitarios	193	237	235	248	595	814	2
tienen	239	237	266	248	595	814	2
un	270	237	281	248	595	814	2
papel	42	248	67	259	595	814	2
observador,	69	248	121	259	595	814	2
orientador	123	248	168	259	595	814	2
y,	170	248	177	259	595	814	2
si	179	248	187	259	595	814	2
es	188	248	199	259	595	814	2
necesario,	201	248	246	259	595	814	2
aclaran	248	248	281	259	595	814	2
las	42	259	55	271	595	814	2
dudas	58	259	86	271	595	814	2
que	88	259	105	271	595	814	2
surgen.	108	259	141	271	595	814	2
Las	42	270	58	282	595	814	2
primeras	60	270	98	282	595	814	2
experiencias	100	270	156	282	595	814	2
con	157	270	174	282	595	814	2
programas	176	270	223	282	595	814	2
de	225	270	236	282	595	814	2
pacientes	238	270	281	282	595	814	2
expertos	42	281	82	293	595	814	2
se	86	281	96	293	595	814	2
llevaron	100	281	135	293	595	814	2
a	139	281	144	293	595	814	2
cabo	148	281	171	293	595	814	2
en	175	281	186	293	595	814	2
el	190	281	198	293	595	814	2
Servicio	202	281	237	293	595	814	2
Nacional	242	281	281	293	595	814	2
de	42	293	54	304	595	814	2
Salud	58	293	83	304	595	814	2
Británico	87	293	127	304	595	814	2
3	127	293	130	300	595	814	2
y	134	293	139	304	595	814	2
en	143	293	154	304	595	814	2
la	158	293	166	304	595	814	2
Universidad	170	293	223	304	595	814	2
de	227	293	238	304	595	814	2
Stanford	242	293	281	304	595	814	2
(EEUU),	42	304	78	315	595	814	2
donde	82	304	111	315	595	814	2
la	115	304	123	315	595	814	2
investigadora	127	304	188	315	595	814	2
Kate	192	304	213	315	595	814	2
Lorig	217	304	240	315	595	814	2
lleva	245	304	265	315	595	814	2
20	269	304	281	315	595	814	2
años	42	315	64	327	595	814	2
utilizando	67	315	110	327	595	814	2
estos	112	315	137	327	595	814	2
programas	140	315	188	327	595	814	2
con	190	315	207	327	595	814	2
enfermos	210	315	252	327	595	814	2
de	255	315	266	327	595	814	2
ar-	269	315	281	327	595	814	2
tritis,	42	326	64	338	595	814	2
artrosis,	67	326	103	338	595	814	2
diabetes,	105	326	146	338	595	814	2
esclerosis	149	326	193	338	595	814	2
múltiple,	196	326	234	338	595	814	2
obesidad,	236	326	281	338	595	814	2
enfermedades	42	337	107	349	595	814	2
cardíacas	110	337	153	349	595	814	2
o	157	337	163	349	595	814	2
pulmonares,	166	337	222	349	595	814	2
cáncer,	225	337	258	349	595	814	2
etc.,	261	337	281	349	595	814	2
así	42	349	55	360	595	814	2
como	58	349	83	360	595	814	2
con	86	349	103	360	595	814	2
sus	105	349	121	360	595	814	2
cuidadores	124	349	173	360	595	814	2
o	176	349	182	360	595	814	2
familiares.	185	349	230	360	595	814	2
En	42	360	54	371	595	814	2
España	56	360	89	371	595	814	2
el	91	360	99	371	595	814	2
Programa	101	360	144	371	595	814	2
Paciente	146	360	185	371	595	814	2
Experto	187	360	221	371	595	814	2
es	223	360	234	371	595	814	2
una	236	360	252	371	595	814	2
inicia-	254	360	281	371	595	814	2
tiva	42	371	58	383	595	814	2
de	60	371	71	383	595	814	2
la	73	371	80	383	595	814	2
Fundación	82	371	128	383	595	814	2
Educación	133	371	179	383	595	814	2
Salud	181	371	206	383	595	814	2
y	208	371	213	383	595	814	2
Sociedad,	215	371	259	383	595	814	2
que	264	371	281	383	595	814	2
cuenta	42	382	73	394	595	814	2
con	77	382	93	394	595	814	2
el	97	382	105	394	595	814	2
apoyo	109	382	136	394	595	814	2
de	140	382	151	394	595	814	2
instituciones	155	382	211	394	595	814	2
públicas	215	382	253	394	595	814	2
y	256	382	261	394	595	814	2
pri-	265	382	281	394	595	814	2
vadas	42	393	70	405	595	814	2
a	74	393	79	405	595	814	2
nivel	84	393	105	405	595	814	2
nacional.	109	393	150	405	595	814	2
Está	154	393	174	405	595	814	2
dirigido	179	393	213	405	595	814	2
a	217	393	223	405	595	814	2
pacientes	227	393	271	405	595	814	2
y	276	393	281	405	595	814	2
sus	42	405	58	416	595	814	2
familiares,	61	405	106	416	595	814	2
cuidadores	109	405	158	416	595	814	2
y	161	405	166	416	595	814	2
profesionales.	168	405	231	416	595	814	2
El	234	405	242	416	595	814	2
Instituto	245	405	281	416	595	814	2
Catalán	42	416	77	427	595	814	2
de	79	416	90	427	595	814	2
la	93	416	100	427	595	814	2
Salud	103	416	128	427	595	814	2
inició	131	416	154	427	595	814	2
en	156	416	167	427	595	814	2
Septiembre	170	416	221	427	595	814	2
de	224	416	235	427	595	814	2
2006	237	416	260	427	595	814	2
pro-	262	416	281	427	595	814	2
gramas	42	427	76	439	595	814	2
con	80	427	97	439	595	814	2
pacientes	101	427	145	439	595	814	2
expertos	149	427	188	439	595	814	2
en	192	427	203	439	595	814	2
algunos	208	427	243	439	595	814	2
centros	247	427	281	439	595	814	2
de	42	438	54	450	595	814	2
salud	57	438	81	450	595	814	2
de	85	438	96	450	595	814	2
Barcelona	100	438	145	450	595	814	2
para	148	438	168	450	595	814	2
grupos	172	438	203	450	595	814	2
de	207	438	218	450	595	814	2
afectados	222	438	266	450	595	814	2
de	269	438	281	450	595	814	2
insufi	42	449	66	461	595	814	2
ciencia	66	449	98	461	595	814	2
cardiaca	100	449	138	461	595	814	2
crónica.	141	449	177	461	595	814	2
Los	42	461	59	472	595	814	2
objetivos	61	461	101	472	595	814	2
de	103	461	115	472	595	814	2
estos	117	461	141	472	595	814	2
programas	143	461	191	472	595	814	2
son	193	461	210	472	595	814	2
los	212	461	225	472	595	814	2
mismos	227	461	262	472	595	814	2
que	264	461	281	472	595	814	2
los	42	472	55	483	595	814	2
de	58	472	69	483	595	814	2
cualquier	71	472	112	483	595	814	2
programa	114	472	157	483	595	814	2
de	160	472	171	483	595	814	2
educación	173	472	220	483	595	814	2
para	222	472	242	483	595	814	2
la	244	472	252	483	595	814	2
salud:	254	472	281	483	595	814	2
conseguir	42	483	86	495	595	814	2
que	90	483	107	495	595	814	2
el	111	483	118	495	595	814	2
paciente	122	483	160	495	595	814	2
tenga	164	483	189	495	595	814	2
un	193	483	204	495	595	814	2
mayor	208	483	236	495	595	814	2
grado	240	483	266	495	595	814	2
de	269	483	281	495	595	814	2
conocimiento	42	494	103	506	595	814	2
de	105	494	116	506	595	814	2
su	118	494	129	506	595	814	2
enfermedad,	131	494	187	506	595	814	2
que	189	494	206	506	595	814	2
sepa	208	494	229	506	595	814	2
actuar	231	494	259	506	595	814	2
ante	261	494	281	506	595	814	2
un	42	505	54	517	595	814	2
síntoma,	57	505	95	517	595	814	2
que	98	505	115	517	595	814	2
aprenda	119	505	155	517	595	814	2
a	158	505	164	517	595	814	2
interactuar	167	505	215	517	595	814	2
positivamente	218	505	281	517	595	814	2
sobre	42	517	68	528	595	814	2
su	70	517	81	528	595	814	2
entorno	84	517	118	528	595	814	2
y	121	517	126	528	595	814	2
que	129	517	145	528	595	814	2
se	148	517	158	528	595	814	2
involucre	161	517	201	528	595	814	2
en	204	517	215	528	595	814	2
las	218	517	230	528	595	814	2
decisiones	233	517	281	528	595	814	2
respecto	42	528	82	539	595	814	2
a	84	528	90	539	595	814	2
su	93	528	103	539	595	814	2
enfermedad.	106	528	162	539	595	814	2
En	42	539	54	551	595	814	2
los	56	539	69	551	595	814	2
resultados	71	539	118	551	595	814	2
ofrecidos	120	539	161	551	595	814	2
por	163	539	178	551	595	814	2
las	180	539	193	551	595	814	2
pocas	195	539	222	551	595	814	2
experiencias	224	539	281	551	595	814	2
que	42	550	60	562	595	814	2
hay	64	550	80	562	595	814	2
con	84	550	101	562	595	814	2
este	106	550	125	562	595	814	2
sistema	129	550	164	562	595	814	2
educativo,	169	550	216	562	595	814	2
destacan:	220	550	265	562	595	814	2
un	269	550	281	562	595	814	2
aumento	42	561	82	573	595	814	2
en	86	561	97	573	595	814	2
la	101	561	108	573	595	814	2
confi	113	561	134	573	595	814	2
anza	134	561	156	573	595	814	2
del	160	561	173	573	595	814	2
paciente	177	561	216	573	595	814	2
para	220	561	240	573	595	814	2
autocui-	244	561	281	573	595	814	2
darse,	42	573	70	584	595	814	2
mejoras	73	573	109	584	595	814	2
en	112	573	123	584	595	814	2
la	126	573	133	584	595	814	2
calidad	136	573	168	584	595	814	2
de	171	573	183	584	595	814	2
vida	186	573	204	584	595	814	2
y	207	573	212	584	595	814	2
en	215	573	226	584	595	814	2
el	229	573	236	584	595	814	2
bienestar	239	573	281	584	595	814	2
psicológico,	42	584	97	595	595	814	2
incremento	99	584	149	595	595	814	2
de	152	584	164	595	595	814	2
la	166	584	174	595	595	814	2
autoestima	177	584	226	595	595	814	2
y	229	584	234	595	595	814	2
de	237	584	248	595	595	814	2
la	251	584	259	595	595	814	2
“en-	262	584	281	595	595	814	2
ergía”	42	595	69	607	595	814	2
y	71	595	76	607	595	814	2
un	78	595	89	607	595	814	2
alto	91	595	108	607	595	814	2
grado	110	595	136	607	595	814	2
de	138	595	150	607	595	814	2
satisfacción	152	595	205	607	595	814	2
con	208	595	224	607	595	814	2
las	227	595	239	607	595	814	2
sesiones	241	595	281	607	595	814	2
del	42	606	56	618	595	814	2
programa	59	606	102	618	595	814	2
4,5	102	607	110	614	595	814	2
.	110	606	113	618	595	814	2
NUESTRA	42	628	90	640	595	814	2
EXPERIENCIA	93	628	161	640	595	814	2
Tras	42	651	62	663	595	814	2
habernos	67	651	110	663	595	814	2
informado	115	651	163	663	595	814	2
sobres	167	651	199	663	595	814	2
las	204	651	217	663	595	814	2
experiencias	221	651	281	663	595	814	2
catalanas	42	662	84	674	595	814	2
del	86	662	99	674	595	814	2
Programa	101	662	144	674	595	814	2
Paciente	146	662	184	674	595	814	2
Experto	185	662	219	674	595	814	2
1	219	663	222	670	595	814	2
,	222	662	225	674	595	814	2
nos	227	662	243	674	595	814	2
plantea-	245	662	281	674	595	814	2
mos	42	673	62	685	595	814	2
realizar	67	673	100	685	595	814	2
una	105	673	122	685	595	814	2
experiencia	127	673	180	685	595	814	2
parecida	185	673	225	685	595	814	2
en	230	673	241	685	595	814	2
nuestra	246	673	281	685	595	814	2
consulta.	42	685	83	696	595	814	2
Elegimos	42	696	83	707	595	814	2
el	86	696	94	707	595	814	2
tema	97	696	119	707	595	814	2
de	122	696	133	707	595	814	2
la	136	696	143	707	595	814	2
obesidad	146	696	188	707	595	814	2
por	190	696	205	707	595	814	2
ser	208	696	222	707	595	814	2
un	225	696	236	707	595	814	2
problema	238	696	281	707	595	814	2
crónico,	42	707	79	719	595	814	2
con	81	707	97	719	595	814	2
importante	100	707	148	719	595	814	2
tasa	150	707	169	719	595	814	2
de	171	707	182	719	595	814	2
fracaso	185	707	218	719	595	814	2
en	220	707	231	719	595	814	2
su	233	707	243	719	595	814	2
tratami-	246	707	281	719	595	814	2
ento	42	718	62	730	595	814	2
y	66	718	71	730	595	814	2
sobre	75	718	100	730	595	814	2
el	104	718	111	730	595	814	2
que	115	718	132	730	595	814	2
ya	136	718	146	730	595	814	2
habíamos	150	718	194	730	595	814	2
ofrecido	198	718	234	730	595	814	2
sufi	238	718	254	730	595	814	2
ciente	254	718	281	730	595	814	2
información	42	729	96	741	595	814	2
y	101	729	106	741	595	814	2
educación	110	729	158	741	595	814	2
tanto	162	729	185	741	595	814	2
en	190	729	201	741	595	814	2
grupos,	205	729	240	741	595	814	2
siempre	244	729	281	741	595	814	2
dirigidos	42	741	81	752	595	814	2
por	83	741	98	752	595	814	2
nosotros,	101	741	143	752	595	814	2
como	145	741	170	752	595	814	2
a	173	741	178	752	595	814	2
través	181	741	208	752	595	814	2
de	210	741	222	752	595	814	2
la	224	741	232	752	595	814	2
educación	234	741	281	752	595	814	2
individual	42	752	85	763	595	814	2
en	89	752	100	763	595	814	2
la	104	752	112	763	595	814	2
consulta.	116	752	157	763	595	814	2
En	161	752	173	763	595	814	2
alguna	177	752	207	763	595	814	2
ocasión	211	752	246	763	595	814	2
hemos	250	752	281	763	595	814	2
REV	43	775	61	784	595	814	2
CLÍN	63	775	84	784	595	814	2
MED	86	775	106	784	595	814	2
FAM	108	775	127	784	595	814	2
2008;	129	775	150	784	595	814	2
2	152	775	156	784	595	814	2
(4):	159	775	172	784	595	814	2
178-180	174	775	204	784	595	814	2
captado	315	91	352	103	595	814	2
la	356	91	363	103	595	814	2
idea	368	91	387	103	595	814	2
que	391	91	408	103	595	814	2
tienen	412	91	439	103	595	814	2
algunos	443	91	479	103	595	814	2
pacientes,	483	91	529	103	595	814	2
ante	533	91	553	103	595	814	2
nuestros	315	102	353	114	595	814	2
consejos,	356	102	399	114	595	814	2
de	402	102	413	114	595	814	2
que	416	102	433	114	595	814	2
los	435	102	448	114	595	814	2
sanitarios	451	102	494	114	595	814	2
“vemos	497	102	531	114	595	814	2
muy	534	102	553	114	595	814	2
fácil	315	113	333	125	595	814	2
hacer	336	113	361	125	595	814	2
lo	363	113	371	125	595	814	2
que	374	113	391	125	595	814	2
recomendamos	393	113	463	125	595	814	2
porque	466	113	498	125	595	814	2
el	500	113	508	125	595	814	2
problema	511	113	553	125	595	814	2
no	315	125	326	136	595	814	2
nos	329	125	345	136	595	814	2
afecta	348	125	375	136	595	814	2
personalmente	378	125	445	136	595	814	2
a	447	125	453	136	595	814	2
nosotros”.	456	125	502	136	595	814	2
Enseguida	315	136	362	147	595	814	2
pensamos	367	136	414	147	595	814	2
en	418	136	429	147	595	814	2
el	434	136	442	147	595	814	2
paciente	446	136	485	147	595	814	2
que	489	136	507	147	595	814	2
iba	511	136	525	147	595	814	2
a	529	136	534	147	595	814	2
ser	539	136	553	147	595	814	2
“Experto”.	315	147	361	159	595	814	2
Se	365	147	376	159	595	814	2
trata	380	147	401	159	595	814	2
de	405	147	416	159	595	814	2
un	420	147	431	159	595	814	2
paciente	435	147	473	159	595	814	2
que	477	147	494	159	595	814	2
se	498	147	508	159	595	814	2
había	512	147	537	159	595	814	2
re-	540	147	553	159	595	814	2
sponsabilizado	315	158	380	170	595	814	2
de	382	158	394	170	595	814	2
su	395	158	406	170	595	814	2
problema	408	158	449	170	595	814	2
de	451	158	462	170	595	814	2
obesidad	464	158	505	170	595	814	2
desde	507	158	534	170	595	814	2
que	536	158	553	170	595	814	2
se	315	169	325	181	595	814	2
le	328	169	336	181	595	814	2
diagnosticó,	339	169	394	181	595	814	2
identifi	397	169	426	181	595	814	2
cando	426	169	454	181	595	814	2
muy	457	169	476	181	595	814	2
bien	479	169	498	181	595	814	2
los	501	169	514	181	595	814	2
motivos	517	169	553	181	595	814	2
que	315	181	331	192	595	814	2
le	334	181	341	192	595	814	2
encaminaron	343	181	401	192	595	814	2
a	403	181	408	192	595	814	2
seguir	410	181	437	192	595	814	2
nuestros	439	181	478	192	595	814	2
indicaciones	480	181	536	192	595	814	2
ter-	538	181	553	192	595	814	2
apéuticas,	315	192	361	203	595	814	2
las	363	192	375	203	595	814	2
difi	378	192	391	203	595	814	2
cultades	391	192	429	203	595	814	2
que	431	192	448	203	595	814	2
se	450	192	460	203	595	814	2
le	462	192	470	203	595	814	2
fueron	472	192	500	203	595	814	2
planteando	503	192	553	203	595	814	2
durante	315	203	349	215	595	814	2
el	351	203	358	215	595	814	2
tratamiento	360	203	411	215	595	814	2
y	413	203	418	215	595	814	2
cómo	420	203	445	215	595	814	2
las	447	203	460	215	595	814	2
fue	462	203	476	215	595	814	2
resolviendo.	478	203	531	215	595	814	2
Este	533	203	553	215	595	814	2
paciente	315	214	353	226	595	814	2
ha	354	214	365	226	595	814	2
ido	367	214	381	226	595	814	2
consiguiendo	383	214	442	226	595	814	2
sus	444	214	460	226	595	814	2
objetivos	462	214	502	226	595	814	2
de	504	214	515	226	595	814	2
peso	517	214	539	226	595	814	2
re-	541	214	553	226	595	814	2
alizando	315	225	351	237	595	814	2
una	353	225	370	237	595	814	2
dieta	372	225	393	237	595	814	2
saludable,	395	225	440	237	595	814	2
más	442	225	461	237	595	814	2
variada	463	225	495	237	595	814	2
y	497	225	502	237	595	814	2
equilibrada	504	225	553	237	595	814	2
que	315	237	332	248	595	814	2
la	335	237	342	248	595	814	2
que	345	237	362	248	595	814	2
realizaba,	365	237	408	248	595	814	2
aumentando	411	237	467	248	595	814	2
el	470	237	478	248	595	814	2
ejercicio	481	237	518	248	595	814	2
físico	521	237	545	248	595	814	2
y	548	237	553	248	595	814	2
realizando	315	248	360	259	595	814	2
un	364	248	375	259	595	814	2
cambio	379	248	412	259	595	814	2
de	416	248	427	259	595	814	2
actitud	431	248	462	259	595	814	2
que	465	248	482	259	595	814	2
le	486	248	493	259	595	814	2
ha	497	248	508	259	595	814	2
llevado	512	248	544	259	595	814	2
a	547	248	553	259	595	814	2
modifi	315	259	342	271	595	814	2
car	342	259	356	271	595	814	2
hábitos.	359	259	395	271	595	814	2
El	315	270	323	282	595	814	2
Paciente	327	270	366	282	595	814	2
experto	369	270	403	282	595	814	2
fue	407	270	421	282	595	814	2
entrenado	425	270	470	282	595	814	2
en	474	270	485	282	595	814	2
la	488	270	496	282	595	814	2
consulta	500	270	538	282	595	814	2
de	542	270	553	282	595	814	2
enfermería,	315	281	364	293	595	814	2
donde	367	281	395	293	595	814	2
se	397	281	407	293	595	814	2
le	409	281	417	293	595	814	2
explicó	419	281	451	293	595	814	2
la	453	281	460	293	595	814	2
idea,	462	281	484	293	595	814	2
preparando,	486	281	540	293	595	814	2
en	542	281	553	293	595	814	2
dos	315	293	331	304	595	814	2
sesiones,	334	293	376	304	595	814	2
un	379	293	391	304	595	814	2
esquema	394	293	435	304	595	814	2
sobre	438	293	463	304	595	814	2
el	466	293	474	304	595	814	2
cual	477	293	495	304	595	814	2
él	498	293	506	304	595	814	2
desarrolló	509	293	553	304	595	814	2
posteriormente	315	304	382	315	595	814	2
su	385	304	396	315	595	814	2
charla.	399	304	429	315	595	814	2
Se	315	315	326	327	595	814	2
citó	329	315	345	327	595	814	2
para	348	315	368	327	595	814	2
participar	370	315	412	327	595	814	2
en	414	315	425	327	595	814	2
esta	428	315	447	327	595	814	2
actividad	449	315	489	327	595	814	2
a	492	315	497	327	595	814	2
un	499	315	511	327	595	814	2
grupo	513	315	539	327	595	814	2
de	542	315	553	327	595	814	2
12	315	326	326	338	595	814	2
obesos,	329	326	364	338	595	814	2
de	367	326	378	338	595	814	2
los	381	326	394	338	595	814	2
cuales	397	326	426	338	595	814	2
acudieron	429	326	473	338	595	814	2
9	476	326	482	338	595	814	2
(8	485	326	493	338	595	814	2
mujeres	496	326	531	338	595	814	2
y	534	326	539	338	595	814	2
un	542	326	553	338	595	814	2
hombre),	315	337	354	349	595	814	2
con	357	337	374	349	595	814	2
edades	376	337	409	349	595	814	2
comprendidas	412	337	476	349	595	814	2
entre	479	337	502	349	595	814	2
los	504	337	517	349	595	814	2
40	520	337	531	349	595	814	2
y	534	337	539	349	595	814	2
60	542	337	553	349	595	814	2
años.	315	349	339	360	595	814	2
Todos	341	349	368	360	595	814	2
ellos	370	349	391	360	595	814	2
eran	393	349	413	360	595	814	2
obesos	415	349	448	360	595	814	2
de	450	349	461	360	595	814	2
larga	463	349	485	360	595	814	2
evolución	487	349	530	360	595	814	2
a	532	349	538	360	595	814	2
los	540	349	553	360	595	814	2
que	315	360	332	371	595	814	2
se	334	360	344	371	595	814	2
les	346	360	359	371	595	814	2
seguía	361	360	390	371	595	814	2
individualmente	392	360	462	371	595	814	2
en	464	360	475	371	595	814	2
la	477	360	485	371	595	814	2
consulta,	487	360	528	371	595	814	2
tanto	530	360	553	371	595	814	2
de	315	371	326	383	595	814	2
enfermería	328	371	375	383	595	814	2
como	377	371	403	383	595	814	2
de	405	371	416	383	595	814	2
medicina,	418	371	461	383	595	814	2
dentro	463	371	492	383	595	814	2
del	494	371	508	383	595	814	2
programa	510	371	553	383	595	814	2
de	315	382	326	394	595	814	2
control	329	382	360	394	595	814	2
de	362	382	374	394	595	814	2
riesgo	377	382	404	394	595	814	2
cardiovascular.	407	382	474	394	595	814	2
La	315	393	326	405	595	814	2
sesión	328	393	357	405	595	814	2
fue	360	393	374	405	595	814	2
participativa	377	393	432	405	595	814	2
y	435	393	440	405	595	814	2
se	443	393	453	405	595	814	2
desarrolló	456	393	500	405	595	814	2
con	503	393	519	405	595	814	2
mucha	522	393	553	405	595	814	2
naturalidad	315	405	364	416	595	814	2
y	366	405	371	416	595	814	2
con	373	405	389	416	595	814	2
un	391	405	402	416	595	814	2
lenguaje	404	405	441	416	595	814	2
claro	443	405	465	416	595	814	2
y	466	405	471	416	595	814	2
directo	473	405	504	416	595	814	2
para	506	405	526	416	595	814	2
todos	528	405	553	416	595	814	2
los	315	416	328	427	595	814	2
participantes.	330	416	391	427	595	814	2
Nuestro	394	416	429	427	595	814	2
papel,	432	416	459	427	595	814	2
como	462	416	488	427	595	814	2
profesionales,	490	416	553	427	595	814	2
fue	315	427	329	439	595	814	2
de	332	427	343	439	595	814	2
meros	346	427	374	439	595	814	2
observadores,	377	427	441	439	595	814	2
para	444	427	464	439	595	814	2
después	467	427	505	439	595	814	2
analizar	508	427	542	439	595	814	2
la	545	427	553	439	595	814	2
sesión	315	438	344	450	595	814	2
con	346	438	363	450	595	814	2
el	366	438	373	450	595	814	2
paciente	376	438	414	450	595	814	2
experto	417	438	451	450	595	814	2
y	454	438	459	450	595	814	2
con	462	438	479	450	595	814	2
los	481	438	494	450	595	814	2
asistentes.	497	438	545	450	595	814	2
Como	315	461	342	472	595	814	2
en	345	461	356	472	595	814	2
toda	359	461	379	472	595	814	2
intervención	382	461	437	472	595	814	2
en	440	461	451	472	595	814	2
salud,	454	461	481	472	595	814	2
es	484	461	494	472	595	814	2
fundamental	497	461	553	472	595	814	2
realizar	315	472	346	483	595	814	2
una	349	472	366	483	595	814	2
evaluación	368	472	416	483	595	814	2
de	419	472	430	483	595	814	2
resultados.	433	472	482	483	595	814	2
En	485	472	497	483	595	814	2
este	499	472	518	483	595	814	2
caso	521	472	542	483	595	814	2
la	545	472	553	483	595	814	2
evaluación	315	483	362	495	595	814	2
sólo	367	483	385	495	595	814	2
recogió	389	483	423	495	595	814	2
el	427	483	434	495	595	814	2
grado	438	483	465	495	595	814	2
de	469	483	480	495	595	814	2
satisfacción	484	483	537	495	595	814	2
de	542	483	553	495	595	814	2
los	315	494	328	506	595	814	2
participantes	331	494	389	506	595	814	2
con	393	494	410	506	595	814	2
la	414	494	421	506	595	814	2
actividad,	425	494	468	506	595	814	2
que	472	494	489	506	595	814	2
fue	493	494	507	506	595	814	2
muy	511	494	530	506	595	814	2
alto.	534	494	553	506	595	814	2
Para	315	505	335	517	595	814	2
próximas	337	505	379	517	595	814	2
intervenciones	381	505	446	517	595	814	2
nos	448	505	464	517	595	814	2
planteamos	467	505	519	517	595	814	2
realizar	521	505	553	517	595	814	2
encuestas	315	517	360	528	595	814	2
de	363	517	374	528	595	814	2
conocimientos	377	517	442	528	595	814	2
pre	444	517	459	528	595	814	2
y	461	517	466	528	595	814	2
post	469	517	489	528	595	814	2
intervención	491	517	545	528	595	814	2
y	548	517	553	528	595	814	2
valoraciones	315	528	371	539	595	814	2
del	373	528	387	539	595	814	2
impacto	389	528	425	539	595	814	2
en	427	528	438	539	595	814	2
salud,	440	528	467	539	595	814	2
por	469	528	484	539	595	814	2
ejemplo	486	528	521	539	595	814	2
reduc-	524	528	553	539	595	814	2
ción	315	539	334	551	595	814	2
de	336	539	348	551	595	814	2
peso	350	539	372	551	595	814	2
del	375	539	389	551	595	814	2
grupo	392	539	418	551	595	814	2
a	421	539	426	551	595	814	2
los	429	539	442	551	595	814	2
6	444	539	450	551	595	814	2
meses	453	539	482	551	595	814	2
y	485	539	490	551	595	814	2
al	493	539	500	551	595	814	2
año.	503	539	522	551	595	814	2
CONCLUSIONES	315	561	396	573	595	814	2
En	315	584	326	595	595	814	2
nuestra	328	584	361	595	595	814	2
opinión,	363	584	399	595	595	814	2
esta	401	584	419	595	595	814	2
nueva	421	584	448	595	595	814	2
manera	450	584	483	595	595	814	2
de	485	584	497	595	595	814	2
realizar	499	584	530	595	595	814	2
edu-	532	584	553	595	595	814	2
cación	315	595	344	607	595	814	2
para	346	595	366	607	595	814	2
la	367	595	375	607	595	814	2
salud	377	595	401	607	595	814	2
resulta	403	595	432	607	595	814	2
una	434	595	450	607	595	814	2
experiencia	452	595	502	607	595	814	2
interesante	504	595	553	607	595	814	2
y	315	606	320	618	595	814	2
efectiva,	323	606	360	618	595	814	2
en	364	606	375	618	595	814	2
la	378	606	385	618	595	814	2
que	389	606	406	618	595	814	2
se	409	606	419	618	595	814	2
podrá	422	606	449	618	595	814	2
implicar	452	606	487	618	595	814	2
a	490	606	496	618	595	814	2
muchos	499	606	535	618	595	814	2
en-	538	606	553	618	595	814	2
fermos	315	617	346	629	595	814	2
de	348	617	359	629	595	814	2
forma	362	617	388	629	595	814	2
activa	390	617	417	629	595	814	2
en	419	617	430	629	595	814	2
su	433	617	443	629	595	814	2
realización,	446	617	496	629	595	814	2
sin	498	617	511	629	595	814	2
excesivo	514	617	553	629	595	814	2
esfuerzo	315	629	353	640	595	814	2
por	356	629	371	640	595	814	2
parte	374	629	397	640	595	814	2
de	401	629	412	640	595	814	2
los	415	629	428	640	595	814	2
sanitarios.	431	629	477	640	595	814	2
Además,	480	629	520	640	595	814	2
es	523	629	533	640	595	814	2
una	536	629	553	640	595	814	2
actividad	315	640	355	651	595	814	2
sencilla	359	640	392	651	595	814	2
de	396	640	407	651	595	814	2
realizar	411	640	443	651	595	814	2
con	447	640	464	651	595	814	2
la	467	640	475	651	595	814	2
comunidad	479	640	529	651	595	814	2
y	533	640	538	651	595	814	2
no	542	640	553	651	595	814	2
precisa	315	651	347	663	595	814	2
de	350	651	361	663	595	814	2
la	364	651	372	663	595	814	2
utilización	374	651	419	663	595	814	2
de	422	651	433	663	595	814	2
demasiados	436	651	490	663	595	814	2
recursos.	493	651	534	663	595	814	2
Supone	315	662	349	674	595	814	2
una	351	662	368	674	595	814	2
alternativa	370	662	416	674	595	814	2
educativa	418	662	461	674	595	814	2
que	463	662	480	674	595	814	2
se	482	662	493	674	595	814	2
adapta	495	662	526	674	595	814	2
mejor	528	662	553	674	595	814	2
al	315	673	322	685	595	814	2
nuevo	324	673	351	685	595	814	2
perfi	353	673	373	685	595	814	2
l	372	673	375	685	595	814	2
del	377	673	390	685	595	814	2
paciente,	392	673	432	685	595	814	2
fortaleciendo	434	673	492	685	595	814	2
su	494	673	504	685	595	814	2
autonomía	506	673	553	685	595	814	2
y	315	685	320	696	595	814	2
evitando	323	685	361	696	595	814	2
el	364	685	372	696	595	814	2
papel	375	685	399	696	595	814	2
de	403	685	414	696	595	814	2
mero	417	685	440	696	595	814	2
receptor	443	685	480	696	595	814	2
de	483	685	494	696	595	814	2
información,	497	685	553	696	595	814	2
para	315	696	335	707	595	814	2
pasar	338	696	363	707	595	814	2
a	366	696	371	707	595	814	2
ser	375	696	388	707	595	814	2
un	392	696	403	707	595	814	2
elemento	406	696	447	707	595	814	2
clave	451	696	474	707	595	814	2
en	477	696	488	707	595	814	2
el	491	696	499	707	595	814	2
cuidado	502	696	538	707	595	814	2
de	542	696	553	707	595	814	2
su	315	707	325	719	595	814	2
salud.	328	707	355	719	595	814	2
Esta	315	718	334	730	595	814	2
información	336	718	387	730	595	814	2
llega	389	718	409	730	595	814	2
de	411	718	422	730	595	814	2
forma	424	718	450	730	595	814	2
más	451	718	470	730	595	814	2
directa	472	718	502	730	595	814	2
al	503	718	511	730	595	814	2
paciente,	513	718	553	730	595	814	2
ya	315	729	325	741	595	814	2
que	327	729	344	741	595	814	2
se	346	729	356	741	595	814	2
realiza	358	729	386	741	595	814	2
desde	388	729	415	741	595	814	2
un	417	729	428	741	595	814	2
nivel	430	729	450	741	595	814	2
similar	452	729	481	741	595	814	2
al	483	729	490	741	595	814	2
suyo,	492	729	516	741	595	814	2
con	518	729	534	741	595	814	2
una	536	729	553	741	595	814	2
experiencia	315	741	365	752	595	814	2
parecida	367	741	406	752	595	814	2
y	408	741	413	752	595	814	2
utilizando	414	741	457	752	595	814	2
su	459	741	469	752	595	814	2
mismo	471	741	501	752	595	814	2
lenguaje.	503	741	543	752	595	814	2
El	545	741	553	752	595	814	2
paciente	315	752	352	763	595	814	2
experto	354	752	388	763	595	814	2
es	390	752	400	763	595	814	2
un	402	752	413	763	595	814	2
paciente	415	752	453	763	595	814	2
informado,	454	752	502	763	595	814	2
capacitado	504	752	553	763	595	814	2
179	538	775	550	785	595	814	2
A	42	34	51	47	595	814	3
R	54	34	63	47	595	814	3
T	67	34	75	47	595	814	3
Í	78	34	82	47	595	814	3
C	85	34	95	47	595	814	3
U	98	34	108	47	595	814	3
L	111	34	119	47	595	814	3
O	122	34	132	47	595	814	3
E	139	34	148	47	595	814	3
S	151	34	160	47	595	814	3
P	164	34	172	47	595	814	3
E	176	34	184	47	595	814	3
C	188	34	197	47	595	814	3
I	201	34	205	47	595	814	3
A	208	34	216	47	595	814	3
L	219	34	226	47	595	814	3
Experiencia	352	48	389	55	595	814	3
Educativa	391	48	422	55	595	814	3
con	424	48	435	55	595	814	3
un	437	48	445	55	595	814	3
Paciente	447	48	474	55	595	814	3
Experto	476	48	500	55	595	814	3
Molina	506	48	526	55	595	814	3
F.,	528	48	536	55	595	814	3
et	538	48	543	55	595	814	3
al.	545	48	553	55	595	814	3
y	42	96	48	107	595	814	3
comprometido	52	96	119	107	595	814	3
con	123	96	140	107	595	814	3
sus	145	96	161	107	595	814	3
cuidados,	165	96	210	107	595	814	3
contribuyendo	214	96	281	107	595	814	3
así	42	107	55	118	595	814	3
con	60	107	76	118	595	814	3
sus	81	107	96	118	595	814	3
ideas,	101	107	128	118	595	814	3
experiencias	132	107	189	118	595	814	3
y	193	107	198	118	595	814	3
conocimientos	202	107	269	118	595	814	3
al	273	107	281	118	595	814	3
tratamiento	42	118	93	130	595	814	3
de	97	118	108	130	595	814	3
los	111	118	124	130	595	814	3
demás.	127	118	160	130	595	814	3
Todo	163	118	185	130	595	814	3
esto	188	118	207	130	595	814	3
puede	210	118	239	130	595	814	3
ayudar	242	118	272	130	595	814	3
a	275	118	281	130	595	814	3
evitar	42	129	67	141	595	814	3
la	69	129	77	141	595	814	3
actitud	80	129	110	141	595	814	3
derrotista	113	129	155	141	595	814	3
de	158	129	169	141	595	814	3
algunos	172	129	207	141	595	814	3
pacientes	209	129	253	141	595	814	3
frente	255	129	281	141	595	814	3
al	42	140	50	152	595	814	3
personal	54	140	92	152	595	814	3
sanitario	96	140	134	152	595	814	3
y	138	140	143	152	595	814	3
a	147	140	152	152	595	814	3
que	156	140	173	152	595	814	3
afl	177	140	187	152	595	814	3
oren	187	140	207	152	595	814	3
más	211	140	230	152	595	814	3
las	234	140	246	152	595	814	3
dudas,	250	140	281	152	595	814	3
difi	42	152	56	163	595	814	3
cultades	56	152	93	163	595	814	3
y	95	152	100	163	595	814	3
preocupaciones	102	152	173	163	595	814	3
que	175	152	192	163	595	814	3
los	194	152	207	163	595	814	3
pacientes	209	152	252	163	595	814	3
tienen	254	152	281	163	595	814	3
en	42	163	53	174	595	814	3
relación	56	163	91	174	595	814	3
a	94	163	99	174	595	814	3
su	102	163	113	174	595	814	3
enfermedad.	115	163	172	174	595	814	3
Pensamos	42	185	90	197	595	814	3
que	93	185	110	197	595	814	3
puede	114	185	142	197	595	814	3
ser	145	185	159	197	595	814	3
aplicada	163	185	200	197	595	814	3
en	204	185	215	197	595	814	3
cualquier	219	185	259	197	595	814	3
otra	263	185	281	197	595	814	3
patología	42	196	84	208	595	814	3
crónica,	88	196	123	208	595	814	3
tales	127	196	148	208	595	814	3
como	152	196	177	208	595	814	3
diabetes,	181	196	222	208	595	814	3
insufi	226	196	249	208	595	814	3
ciencia	249	196	281	208	595	814	3
cardiaca,	42	208	82	219	595	814	3
asma,	84	208	111	219	595	814	3
EPOC,	113	208	142	219	595	814	3
etc.,	144	208	163	219	595	814	3
las	165	208	177	219	595	814	3
cuales	179	208	207	219	595	814	3
suelen	209	208	238	219	595	814	3
presentar	239	208	281	219	595	814	3
difi	42	219	56	230	595	814	3
cultades	56	219	94	230	595	814	3
en	97	219	108	230	595	814	3
su	110	219	121	230	595	814	3
manejo	124	219	156	230	595	814	3
en	159	219	170	230	595	814	3
la	173	219	180	230	595	814	3
consulta	183	219	221	230	595	814	3
diaria.	224	219	251	230	595	814	3
180	44	775	56	785	595	814	3
BIBLIOGRAFÍA	315	96	386	107	595	814	3
1.	315	118	322	127	595	814	3
2.	315	136	322	146	595	814	3
3.	315	164	322	173	595	814	3
4.	315	182	322	192	595	814	3
5.	315	200	322	210	595	814	3
López	333	118	356	127	595	814	3
M.	358	118	368	127	595	814	3
El	370	118	377	127	595	814	3
paciente	379	118	412	127	595	814	3
experto	414	118	443	127	595	814	3
toma	445	118	465	127	595	814	3
la	467	118	473	127	595	814	3
palabra.	476	118	507	127	595	814	3
En	509	118	519	127	595	814	3
portada.	521	118	553	127	595	814	3
Siete	333	127	352	137	595	814	3
días	354	127	370	137	595	814	3
médicos.	372	127	407	137	595	814	3
2007;	409	127	431	137	595	814	3
754:5-11.	433	127	469	137	595	814	3
Holman	333	136	362	146	595	814	3
H,	363	136	372	146	595	814	3
Lorig	373	136	392	146	595	814	3
K.	394	136	402	146	595	814	3
Patients	404	136	434	146	595	814	3
as	435	136	444	146	595	814	3
partners	446	136	477	146	595	814	3
in	478	136	485	146	595	814	3
managing	487	136	524	146	595	814	3
chronic	525	136	553	146	595	814	3
diseases.	333	145	368	155	595	814	3
Partnership	371	145	414	155	595	814	3
is	417	145	423	155	595	814	3
a	425	145	430	155	595	814	3
prerequisite	432	145	477	155	595	814	3
for	479	145	489	155	595	814	3
effective	491	145	523	155	595	814	3
and	526	145	540	155	595	814	3
ef-	542	145	553	155	595	814	3
fi	333	154	337	164	595	814	3
cient	337	154	355	164	595	814	3
health	358	154	381	164	595	814	3
care.	383	154	402	164	595	814	3
BMJ.	404	154	424	164	595	814	3
2000;	427	154	448	164	595	814	3
320:526-7.	450	154	492	164	595	814	3
EPP.	333	164	349	173	595	814	3
Expert	350	164	374	173	595	814	3
Patients	376	164	405	173	595	814	3
Programme.	407	164	452	173	595	814	3
Disponible	453	164	492	173	595	814	3
en:	493	164	505	173	595	814	3
www.expert-	506	164	553	173	595	814	3
patients.com.uk/public/default.aspx?loab=PublicHome.	333	173	544	183	595	814	3
Plews	333	182	355	192	595	814	3
C.	357	182	365	192	595	814	3
Expert	367	182	391	192	595	814	3
Patient	392	182	418	192	595	814	3
Programme:	420	182	466	192	595	814	3
managing	468	182	504	192	595	814	3
patients	506	182	536	192	595	814	3
with	537	182	553	192	595	814	3
long-term	333	191	370	201	595	814	3
conditions.	372	191	414	201	595	814	3
Br	416	191	425	201	595	814	3
J	427	191	432	201	595	814	3
Nurs.	434	191	454	201	595	814	3
2005;	457	191	478	201	595	814	3
14(20):1086-9.	480	191	535	201	595	814	3
Hainsworth	333	200	376	210	595	814	3
T.	378	200	385	210	595	814	3
A	387	200	393	210	595	814	3
new	395	200	411	210	595	814	3
A	414	200	419	210	595	814	3
new	422	200	438	210	595	814	3
model	440	200	464	210	595	814	3
of	466	200	474	210	595	814	3
care	476	200	493	210	595	814	3
for	495	200	506	210	595	814	3
people	508	200	534	210	595	814	3
who	537	200	553	210	595	814	3
have	333	210	351	219	595	814	3
long-term	354	210	391	219	595	814	3
conditions.	395	210	436	219	595	814	3
Nurs	440	210	458	219	595	814	3
Times.	461	210	486	219	595	814	3
2005;	490	210	511	219	595	814	3
101(3):28-	514	210	553	219	595	814	3
9.	333	219	340	229	595	814	3
REV	391	775	409	784	595	814	3
CLÍN	411	775	432	784	595	814	3
MED	435	775	455	784	595	814	3
FAM	457	775	476	784	595	814	3
2008;	478	775	499	784	595	814	3
2	501	775	505	784	595	814	3
(4):	508	775	521	784	595	814	3
178-180	523	775	553	784	595	814	3
