ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	1
2529-850X	64	102	103	109	595	842	1
Volumen	34	111	65	119	595	842	1
5	67	111	72	119	595	842	1
Numero	74	111	103	119	595	842	1
3	105	111	109	119	595	842	1
pp	111	111	120	119	595	842	1
347-358	122	111	152	119	595	842	1
MARZO	34	121	62	128	595	842	1
2020	65	121	83	128	595	842	1
DOI:	34	130	50	137	595	842	1
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	1
Navegación	357	102	399	109	595	842	1
e	401	102	406	109	595	842	1
historia	408	102	434	109	595	842	1
de	436	102	445	109	595	842	1
la	447	102	453	109	595	842	1
ciencia:	455	102	482	109	595	842	1
La	485	102	493	109	595	842	1
vida	496	102	510	109	595	842	1
a	512	102	517	109	595	842	1
bordo:	519	102	542	109	595	842	1
los	544	102	554	109	595	842	1
hombres	435	111	465	119	595	842	1
de	468	111	477	119	595	842	1
la	479	111	485	119	595	842	1
mar	487	111	501	119	595	842	1
en	503	111	512	119	595	842	1
el	514	111	520	119	595	842	1
siglo	523	111	539	119	595	842	1
XVI	541	111	554	119	595	842	1
Ignacio	468	121	494	128	595	842	1
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	1
RINCÓN	85	189	132	200	595	842	1
DE	135	189	152	200	595	842	1
LA	155	189	172	200	595	842	1
HISTORIA	175	189	232	200	595	842	1
Navegación	85	219	175	234	595	842	1
e	180	219	188	234	595	842	1
historia	193	219	251	234	595	842	1
de	255	219	274	234	595	842	1
la	278	219	291	234	595	842	1
ciencia:	296	219	355	234	595	842	1
La	360	219	378	234	595	842	1
vida	383	219	415	234	595	842	1
a	419	219	428	234	595	842	1
bordo:	432	219	483	234	595	842	1
los	85	238	108	252	595	842	1
hombres	113	238	180	252	595	842	1
de	185	238	204	252	595	842	1
la	208	238	221	252	595	842	1
mar	225	238	255	252	595	842	1
en	259	238	278	252	595	842	1
el	282	238	296	252	595	842	1
siglo	300	238	337	252	595	842	1
XVI	342	238	368	252	595	842	1
1	368	234	374	244	595	842	1
Navigation	85	266	156	279	595	842	1
and	160	266	185	279	595	842	1
history	189	266	236	279	595	842	1
of	240	266	253	279	595	842	1
science:	257	266	313	279	595	842	1
Life	316	266	341	279	595	842	1
on	346	266	362	279	595	842	1
board:	366	266	410	279	595	842	1
Men	413	266	442	279	595	842	1
of	446	266	459	279	595	842	1
the	463	266	484	279	595	842	1
sea	85	282	108	295	595	842	1
in	112	282	124	295	595	842	1
the	128	282	149	295	595	842	1
16th	153	282	182	295	595	842	1
Century	186	282	239	295	595	842	1
Ignacio	85	310	124	321	595	842	1
Jáuregui-Lobera	127	310	214	321	595	842	1
Instituto	85	333	115	341	595	842	1
de	117	333	126	341	595	842	1
Ciencias	129	333	161	341	595	842	1
de	163	333	173	341	595	842	1
la	175	333	182	341	595	842	1
Conducta	184	333	221	341	595	842	1
y	223	333	227	341	595	842	1
Universidad	230	333	274	341	595	842	1
Pablo	277	333	298	341	595	842	1
de	301	333	310	341	595	842	1
Olavide	313	333	341	341	595	842	1
de	344	333	353	341	595	842	1
Sevilla.	356	333	383	341	595	842	1
España	385	333	414	341	595	842	1
*	85	353	88	360	595	842	1
Autor	90	353	109	360	595	842	1
para	112	353	127	360	595	842	1
correspondencia.	130	353	191	360	595	842	1
Correo	85	362	109	369	595	842	1
electrónico:	112	362	152	369	595	842	1
ijl@tcasevilla.com	155	362	218	369	595	842	1
(Ignacio	221	362	249	369	595	842	1
Jáuregui-Lobera).	251	362	314	369	595	842	1
Recibido	85	380	116	388	595	842	1
el	118	380	124	388	595	842	1
2	127	380	131	388	595	842	1
de	133	380	142	388	595	842	1
diciembre	144	380	179	388	595	842	1
de	181	380	190	388	595	842	1
2019;	192	380	212	388	595	842	1
aceptado	214	380	247	388	595	842	1
el	250	380	256	388	595	842	1
20	258	380	267	388	595	842	1
de	269	380	278	388	595	842	1
diciembre	280	380	315	388	595	842	1
de	317	380	326	388	595	842	1
2019.	328	380	348	388	595	842	1
Cómo	85	408	107	415	595	842	1
citar	110	408	126	415	595	842	1
este	129	408	145	415	595	842	1
artículo:	147	408	178	415	595	842	1
Jáuregui-Lobera	85	417	143	425	595	842	1
I.	145	417	149	425	595	842	1
Navegación	152	417	194	425	595	842	1
e	196	417	201	425	595	842	1
historia	203	417	229	425	595	842	1
de	231	417	240	425	595	842	1
la	242	417	248	425	595	842	1
ciencia:	250	417	277	425	595	842	1
La	280	417	289	425	595	842	1
vida	291	417	305	425	595	842	1
a	308	417	312	425	595	842	1
bordo:	314	417	337	425	595	842	1
los	339	417	349	425	595	842	1
hombres	351	417	382	425	595	842	1
de	385	417	394	425	595	842	1
la	396	417	402	425	595	842	1
mar	404	417	418	425	595	842	1
en	420	417	429	425	595	842	1
el	431	417	437	425	595	842	1
siglo	440	417	456	425	595	842	1
XVI.	458	417	473	425	595	842	1
JONNPR.	85	426	120	434	595	842	1
2020;5(3):347-58.	122	426	186	434	595	842	1
DOI:	188	426	204	434	595	842	1
10.19230/jonnpr.3433	206	426	284	434	595	842	1
How	85	436	102	443	595	842	1
to	104	436	111	443	595	842	1
cite	114	436	127	443	595	842	1
this	130	436	144	443	595	842	1
paper:	146	436	170	443	595	842	1
Jáuregui-Lobera	85	445	143	452	595	842	1
I.	145	445	150	452	595	842	1
Navigation	152	445	190	452	595	842	1
and	192	445	205	452	595	842	1
history	207	445	231	452	595	842	1
of	233	445	240	452	595	842	1
science:	242	445	271	452	595	842	1
Life	273	445	286	452	595	842	1
on	289	445	297	452	595	842	1
board:	300	445	322	452	595	842	1
Men	324	445	340	452	595	842	1
of	342	445	348	452	595	842	1
the	351	445	362	452	595	842	1
sea	364	445	377	452	595	842	1
in	379	445	386	452	595	842	1
the	388	445	399	452	595	842	1
16th	401	445	417	452	595	842	1
Century.	419	445	449	452	595	842	1
JONNPR.	451	445	486	452	595	842	1
2020;5(3):347-58.	85	454	148	461	595	842	1
DOI:	150	454	167	461	595	842	1
10.19230/jonnpr.3433	169	454	247	461	595	842	1
This	401	513	412	519	595	842	1
work	414	513	427	519	595	842	1
is	428	513	432	519	595	842	1
licensed	434	513	456	519	595	842	1
under	458	513	473	519	595	842	1
a	475	513	478	519	595	842	1
Creative	480	513	502	519	595	842	1
Commons	504	513	531	519	595	842	1
Attribution-NonCommercial-ShareAlike	384	520	487	526	595	842	1
4.0	488	520	497	526	595	842	1
International	498	520	531	526	595	842	1
License	533	520	554	526	595	842	1
La	408	527	414	532	595	842	1
revista	415	527	431	532	595	842	1
no	433	527	439	532	595	842	1
cobra	440	527	454	532	595	842	1
tasas	456	527	469	532	595	842	1
por	471	527	478	532	595	842	1
el	480	527	484	532	595	842	1
envío	485	527	499	532	595	842	1
de	501	527	506	532	595	842	1
trabajos,	508	527	529	532	595	842	1
ni	403	533	407	539	595	842	1
tampoco	409	533	430	539	595	842	1
cuotas	432	533	448	539	595	842	1
por	449	533	457	539	595	842	1
la	459	533	463	539	595	842	1
publicación	465	533	492	539	595	842	1
de	494	533	500	539	595	842	1
sus	501	533	510	539	595	842	1
artículos.	511	533	534	539	595	842	1
1	85	733	89	739	595	842	1
Este	91	735	111	745	595	842	1
artículo	114	735	147	745	595	842	1
es	150	735	160	745	595	842	1
parte	163	735	186	745	595	842	1
de	189	735	200	745	595	842	1
un	203	735	214	745	595	842	1
trabajo	216	735	247	745	595	842	1
final	250	735	268	745	595	842	1
del	271	735	284	745	595	842	1
Diploma	287	735	324	745	595	842	1
de	326	735	337	745	595	842	1
Especialización	340	735	409	745	595	842	1
en	412	735	423	745	595	842	1
Historia	425	735	459	745	595	842	1
Militar	462	735	489	745	595	842	1
del	491	735	505	745	595	842	1
Instituto	85	747	120	756	595	842	1
Universitario	123	747	178	756	595	842	1
General	181	747	216	756	595	842	1
Gutiérrez	219	747	261	756	595	842	1
Mellado.	263	747	301	756	595	842	1
347	312	777	329	787	595	842	1
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	2
2529-850X	64	102	103	109	595	842	2
Volumen	34	111	65	119	595	842	2
5	67	111	72	119	595	842	2
Numero	74	111	103	119	595	842	2
3	105	111	109	119	595	842	2
pp	111	111	120	119	595	842	2
347-358	122	111	152	119	595	842	2
MARZO	34	121	62	128	595	842	2
2020	65	121	83	128	595	842	2
DOI:	34	130	50	137	595	842	2
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	2
Navegación	357	102	399	109	595	842	2
e	401	102	406	109	595	842	2
historia	408	102	434	109	595	842	2
de	436	102	445	109	595	842	2
la	447	102	453	109	595	842	2
ciencia:	455	102	482	109	595	842	2
La	485	102	493	109	595	842	2
vida	496	102	510	109	595	842	2
a	512	102	517	109	595	842	2
bordo:	519	102	542	109	595	842	2
los	544	102	554	109	595	842	2
hombres	435	111	465	119	595	842	2
de	468	111	477	119	595	842	2
la	479	111	485	119	595	842	2
mar	487	111	501	119	595	842	2
en	503	111	512	119	595	842	2
el	514	111	520	119	595	842	2
siglo	523	111	539	119	595	842	2
XVI	541	111	554	119	595	842	2
Ignacio	468	121	494	128	595	842	2
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	2
Palabras	85	164	123	172	595	842	2
clave	125	164	148	172	595	842	2
Vida	85	179	103	188	595	842	2
a	105	179	110	188	595	842	2
bordo;	113	179	139	188	595	842	2
hombres	141	179	176	188	595	842	2
de	179	179	189	188	595	842	2
la	191	179	198	188	595	842	2
mar;	200	179	218	188	595	842	2
marineros;	221	179	263	188	595	842	2
navegación;	266	179	314	188	595	842	2
siglo	317	179	335	188	595	842	2
XVI;	338	179	355	188	595	842	2
escorbuto	357	179	397	188	595	842	2
Keywords	85	366	128	374	595	842	2
Life	85	381	99	390	595	842	2
on	102	381	112	390	595	842	2
board;	115	381	140	390	595	842	2
men	143	381	160	390	595	842	2
of	163	381	170	390	595	842	2
the	173	381	185	390	595	842	2
sea;	188	381	204	390	595	842	2
sailors;	207	381	235	390	595	842	2
navigation;	238	381	281	390	595	842	2
16th	284	381	302	390	595	842	2
Century;	304	381	338	390	595	842	2
scurvy	341	381	366	390	595	842	2
INTRODUCCIÓN	85	417	209	431	595	842	2
Hablar	120	443	150	453	595	842	2
de	153	443	165	453	595	842	2
vida	168	443	187	453	595	842	2
a	190	443	196	453	595	842	2
bordo	199	443	225	453	595	842	2
nos	228	443	244	453	595	842	2
lleva	248	443	269	453	595	842	2
a	272	443	278	453	595	842	2
la	281	443	289	453	595	842	2
imagen	293	443	326	453	595	842	2
de	329	443	340	453	595	842	2
marineros	344	443	388	453	595	842	2
embarcados	392	443	447	453	595	842	2
en	450	443	461	453	595	842	2
mejores	465	443	501	453	595	842	2
o	504	443	510	453	595	842	2
peores	85	461	115	470	595	842	2
condiciones.	119	461	175	470	595	842	2
Como	178	461	205	470	595	842	2
señala	209	461	238	470	595	842	2
Casado	242	461	276	470	595	842	2
(1)	280	458	288	464	595	842	2
,	288	461	291	470	595	842	2
el	295	461	303	470	595	842	2
primer	307	461	335	470	595	842	2
y	339	461	344	470	595	842	2
permanente	348	461	401	470	595	842	2
problema	405	461	446	470	595	842	2
del	450	461	463	470	595	842	2
estudioso	467	461	510	470	595	842	2
que	85	478	102	487	595	842	2
se	105	478	115	487	595	842	2
acerca	119	478	149	487	595	842	2
a	152	478	158	487	595	842	2
este	161	478	180	487	595	842	2
tema	184	478	206	487	595	842	2
es	210	478	220	487	595	842	2
el	223	478	231	487	595	842	2
de	234	478	246	487	595	842	2
la	249	478	257	487	595	842	2
denominación	260	478	323	487	595	842	2
de	326	478	337	487	595	842	2
los	340	478	353	487	595	842	2
diferentes	357	478	401	487	595	842	2
tipos	404	478	425	487	595	842	2
de	428	478	440	487	595	842	2
barcos,	443	478	476	487	595	842	2
puesto	479	478	509	487	595	842	2
que	85	495	102	504	595	842	2
una	105	495	122	504	595	842	2
misma	126	495	156	504	595	842	2
palabra	160	495	193	504	595	842	2
puede	197	495	225	504	595	842	2
referirse,	229	495	268	504	595	842	2
simultáneamente	272	495	348	504	595	842	2
o	352	495	357	504	595	842	2
a	362	495	367	504	595	842	2
lo	371	495	379	504	595	842	2
largo	383	495	405	504	595	842	2
del	409	495	422	504	595	842	2
tiempo,	426	495	459	504	595	842	2
tanto	463	495	485	504	595	842	2
a	489	495	495	504	595	842	2
un	498	495	509	504	595	842	2
genérico	85	512	123	521	595	842	2
de	127	512	138	521	595	842	2
embarcación,	141	512	201	521	595	842	2
como	205	512	229	521	595	842	2
a	232	512	238	521	595	842	2
un	241	512	252	521	595	842	2
tipo	256	512	272	521	595	842	2
específico,	275	512	323	521	595	842	2
cuando	326	512	358	521	595	842	2
no	362	512	373	521	595	842	2
a	376	512	382	521	595	842	2
dos	385	512	401	521	595	842	2
o	405	512	410	521	595	842	2
más	413	512	433	521	595	842	2
tipos	436	512	457	521	595	842	2
claramente	460	512	510	521	595	842	2
diferenciados.	85	529	147	539	595	842	2
En	152	529	165	539	595	842	2
el	170	529	177	539	595	842	2
siglo	183	529	203	539	595	842	2
XVI	209	529	225	539	595	842	2
hay	230	529	246	539	595	842	2
que	251	529	268	539	595	842	2
dejar	273	529	295	539	595	842	2
constancia	300	529	348	539	595	842	2
de	353	529	364	539	595	842	2
dos	370	529	386	539	595	842	2
hechos	391	529	423	539	595	842	2
que	428	529	445	539	595	842	2
cambiaron	450	529	497	539	595	842	2
el	502	529	510	539	595	842	2
panorama	85	547	130	556	595	842	2
español	135	547	170	556	595	842	2
y	174	547	179	556	595	842	2
europeo.	184	547	223	556	595	842	2
El	228	547	237	556	595	842	2
primero	242	547	276	556	595	842	2
fue	281	547	294	556	595	842	2
la	299	547	307	556	595	842	2
exploración	312	547	363	556	595	842	2
del	367	547	381	556	595	842	2
globo	386	547	410	556	595	842	2
liderada	415	547	450	556	595	842	2
por	455	547	469	556	595	842	2
marinos	474	547	510	556	595	842	2
españoles	85	564	131	573	595	842	2
y	133	564	138	573	595	842	2
portugueses;	141	564	199	573	595	842	2
el	202	564	209	573	595	842	2
segundo	212	564	251	573	595	842	2
el	253	564	261	573	595	842	2
surgimiento	264	564	316	573	595	842	2
de	319	564	330	573	595	842	2
la	333	564	341	573	595	842	2
reforma	343	564	378	573	595	842	2
protestante.	381	564	433	573	595	842	2
Es	436	564	448	573	595	842	2
fácil	450	564	468	573	595	842	2
imaginar	471	564	510	573	595	842	2
todas	85	581	109	591	595	842	2
las	113	581	126	591	595	842	2
vicisitudes	129	581	176	591	595	842	2
que	179	581	196	591	595	842	2
ambos	199	581	230	591	595	842	2
hechos	233	581	265	591	595	842	2
originaron,	269	581	316	591	595	842	2
pero	320	581	340	591	595	842	2
una	343	581	360	591	595	842	2
confluencia	364	581	415	591	595	842	2
de	418	581	429	591	595	842	2
gentes	433	581	463	591	595	842	2
aconteció	466	581	509	591	595	842	2
en	85	599	96	608	595	842	2
Sevilla.	104	599	136	608	595	842	2
Sea	144	599	161	608	595	842	2
como	169	599	194	608	595	842	2
fuere,	201	599	227	608	595	842	2
en	234	599	246	608	595	842	2
Sevilla	253	599	283	608	595	842	2
recalaron	290	599	332	608	595	842	2
mercaderes,	339	599	395	608	595	842	2
emigrantes,	402	599	455	608	595	842	2
marineros,	462	599	509	608	595	842	2
estafadores,	85	616	140	625	595	842	2
clérigos,	145	616	182	625	595	842	2
prostitutas,	187	616	236	625	595	842	2
ladrones,	241	616	282	625	595	842	2
burócratas	287	616	334	625	595	842	2
y	339	616	344	625	595	842	2
buscadores	349	616	401	625	595	842	2
de	406	616	417	625	595	842	2
empleo.	422	616	458	625	595	842	2
Y	463	616	470	625	595	842	2
es	475	616	485	625	595	842	2
que,	490	616	510	625	595	842	2
tarde	85	633	108	642	595	842	2
o	111	633	117	642	595	842	2
temprano,	121	633	166	642	595	842	2
las	170	633	182	642	595	842	2
gentes	186	633	216	642	595	842	2
que	220	633	236	642	595	842	2
navegaban	240	633	290	642	595	842	2
hacia	293	633	318	642	595	842	2
las	321	633	334	642	595	842	2
Indias	337	633	364	642	595	842	2
en	368	633	379	642	595	842	2
barcos	383	633	413	642	595	842	2
españoles	416	633	462	642	595	842	2
recalaban	466	633	510	642	595	842	2
en	85	650	96	659	595	842	2
Sevilla,	99	650	132	659	595	842	2
en	135	650	146	659	595	842	2
su	149	650	160	659	595	842	2
gran	163	650	183	659	595	842	2
puerto	186	650	215	659	595	842	2
del	218	650	231	659	595	842	2
Guadalquivir.	234	650	293	659	595	842	2
De	297	650	309	659	595	842	2
toda	313	650	332	659	595	842	2
Andalucía,	335	650	383	659	595	842	2
del	386	650	399	659	595	842	2
Cantábrico,	402	650	453	659	595	842	2
de	457	650	468	659	595	842	2
la	471	650	479	659	595	842	2
región	482	650	510	659	595	842	2
levantina,	85	667	128	677	595	842	2
Flandes,	131	667	169	677	595	842	2
Sicilia,	173	667	202	677	595	842	2
Génova,	205	667	243	677	595	842	2
Grecia,	246	667	278	677	595	842	2
de	282	667	293	677	595	842	2
todas	296	667	321	677	595	842	2
esas	324	667	345	677	595	842	2
áreas	348	667	373	677	595	842	2
geográficas	376	667	428	677	595	842	2
acudían	432	667	467	677	595	842	2
gentes	471	667	500	677	595	842	2
a	504	667	509	677	595	842	2
Sevilla,	85	685	117	694	595	842	2
sobre	122	685	146	694	595	842	2
todo	150	685	170	694	595	842	2
a	174	685	180	694	595	842	2
los	184	685	197	694	595	842	2
suburbios	201	685	244	694	595	842	2
de	249	685	260	694	595	842	2
Triana	264	685	292	694	595	842	2
(2)	297	682	305	688	595	842	2
.	305	685	308	694	595	842	2
En	312	685	324	694	595	842	2
1503	328	685	350	694	595	842	2
la	354	685	362	694	595	842	2
Casa	367	685	390	694	595	842	2
de	394	685	405	694	595	842	2
Contratación	409	685	466	694	595	842	2
se	470	685	481	694	595	842	2
había	485	685	510	694	595	842	2
establecido	85	702	136	711	595	842	2
en	138	702	149	711	595	842	2
la	152	702	160	711	595	842	2
ciudad,	163	702	195	711	595	842	2
que	198	702	215	711	595	842	2
se	217	702	228	711	595	842	2
convertía	231	702	272	711	595	842	2
en	275	702	286	711	595	842	2
puerto	289	702	317	711	595	842	2
oficial	320	702	346	711	595	842	2
de	349	702	360	711	595	842	2
la	362	702	370	711	595	842	2
Carrera	373	702	407	711	595	842	2
de	410	702	421	711	595	842	2
Indias.	423	702	453	711	595	842	2
Sevilla	456	702	485	711	595	842	2
pasó	488	702	510	711	595	842	2
de	85	719	96	729	595	842	2
40.000	99	719	129	729	595	842	2
habitantes	132	719	179	729	595	842	2
a	181	719	187	729	595	842	2
final	190	719	208	729	595	842	2
del	211	719	225	729	595	842	2
siglo	228	719	248	729	595	842	2
XV	251	719	264	729	595	842	2
a	267	719	273	729	595	842	2
150.000	276	719	312	729	595	842	2
en	315	719	326	729	595	842	2
los	329	719	342	729	595	842	2
últimos	345	719	377	729	595	842	2
años	380	719	401	729	595	842	2
del	404	719	417	729	595	842	2
siglo	421	719	441	729	595	842	2
XVI.	444	719	463	729	595	842	2
Sevilla	466	719	496	729	595	842	2
no	499	719	510	729	595	842	2
fue	85	737	99	746	595	842	2
escogida	102	737	142	746	595	842	2
por	146	737	160	746	595	842	2
mero	163	737	186	746	595	842	2
capricho.	189	737	230	746	595	842	2
La	233	737	244	746	595	842	2
alta	247	737	264	746	595	842	2
concentración	267	737	329	746	595	842	2
de	332	737	343	746	595	842	2
personas	347	737	388	746	595	842	2
permitía	391	737	427	746	595	842	2
obtener	430	737	464	746	595	842	2
marinería	468	737	510	746	595	842	2
348	312	777	329	787	595	842	2
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	3
2529-850X	64	102	103	109	595	842	3
Volumen	34	111	65	119	595	842	3
5	67	111	72	119	595	842	3
Numero	74	111	103	119	595	842	3
3	105	111	109	119	595	842	3
pp	111	111	120	119	595	842	3
347-358	122	111	152	119	595	842	3
MARZO	34	121	62	128	595	842	3
2020	65	121	83	128	595	842	3
DOI:	34	130	50	137	595	842	3
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	3
Navegación	357	102	399	109	595	842	3
e	401	102	406	109	595	842	3
historia	408	102	434	109	595	842	3
de	436	102	445	109	595	842	3
la	447	102	453	109	595	842	3
ciencia:	455	102	482	109	595	842	3
La	485	102	493	109	595	842	3
vida	496	102	510	109	595	842	3
a	512	102	517	109	595	842	3
bordo:	519	102	542	109	595	842	3
los	544	102	554	109	595	842	3
hombres	435	111	465	119	595	842	3
de	468	111	477	119	595	842	3
la	479	111	485	119	595	842	3
mar	487	111	501	119	595	842	3
en	503	111	512	119	595	842	3
el	514	111	520	119	595	842	3
siglo	523	111	539	119	595	842	3
XVI	541	111	554	119	595	842	3
Ignacio	468	121	494	128	595	842	3
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	3
con	85	164	101	174	595	842	3
cierta	104	164	129	174	595	842	3
facilidad;	131	164	171	174	595	842	3
la	173	164	181	174	595	842	3
ciudad	184	164	213	174	595	842	3
era	216	164	231	174	595	842	3
un	233	164	245	174	595	842	3
centro	247	164	275	174	595	842	3
administrativo	278	164	340	174	595	842	3
y	343	164	348	174	595	842	3
antiguo	350	164	383	174	595	842	3
cuartel	386	164	416	174	595	842	3
general	418	164	452	174	595	842	3
del	455	164	468	174	595	842	3
monarca	471	164	510	174	595	842	3
(los	85	182	101	191	595	842	3
Reyes	104	182	133	191	595	842	3
Católicos	136	182	177	191	595	842	3
habían	181	182	211	191	595	842	3
tenido	214	182	242	191	595	842	3
residencia	245	182	291	191	595	842	3
en	294	182	305	191	595	842	3
el	308	182	316	191	595	842	3
Alcázar),	320	182	359	191	595	842	3
y	362	182	367	191	595	842	3
la	370	182	378	191	595	842	3
vinculación	381	182	431	191	595	842	3
entre	434	182	457	191	595	842	3
Sevilla	460	182	490	191	595	842	3
y	493	182	498	191	595	842	3
la	502	182	510	191	595	842	3
monarquía	85	199	133	208	595	842	3
venía	137	199	162	208	595	842	3
de	166	199	177	208	595	842	3
Fernando	181	199	224	208	595	842	3
III	228	199	236	208	595	842	3
y	241	199	246	208	595	842	3
su	250	199	260	208	595	842	3
hijo	264	199	280	208	595	842	3
Alfonso	284	199	318	208	595	842	3
X;	322	199	331	208	595	842	3
la	335	199	343	208	595	842	3
ciudad	348	199	377	208	595	842	3
era	381	199	396	208	595	842	3
el	400	199	408	208	595	842	3
centro	412	199	440	208	595	842	3
económico	444	199	492	208	595	842	3
del	496	199	510	208	595	842	3
valle	85	216	106	226	595	842	3
del	109	216	122	226	595	842	3
Guadalquivir	125	216	182	226	595	842	3
con	185	216	201	226	595	842	3
trasiego	204	216	240	226	595	842	3
de	243	216	254	226	595	842	3
grandes	257	216	293	226	595	842	3
producciones	297	216	356	226	595	842	3
de	359	216	371	226	595	842	3
trigo,	374	216	396	226	595	842	3
vino,	399	216	420	226	595	842	3
aceite	424	216	450	226	595	842	3
y	454	216	459	226	595	842	3
salazones.	462	216	510	226	595	842	3
Esta	85	233	105	243	595	842	3
prosperidad	108	233	160	243	595	842	3
había	163	233	188	243	595	842	3
llevado	191	233	223	243	595	842	3
a	226	233	231	243	595	842	3
banqueros	234	233	281	243	595	842	3
genoveses	284	233	332	243	595	842	3
a	335	233	341	243	595	842	3
instalarse	343	233	386	243	595	842	3
en	389	233	400	243	595	842	3
la	403	233	411	243	595	842	3
ciudad	414	233	443	243	595	842	3
desde	446	233	473	243	595	842	3
la	476	233	484	243	595	842	3
Edad	486	233	510	243	595	842	3
Media	85	251	112	260	595	842	3
para	115	251	135	260	595	842	3
financiar	138	251	176	260	595	842	3
negocios.	179	251	221	260	595	842	3
Por	224	251	239	260	595	842	3
si	242	251	249	260	595	842	3
faltaba	252	251	282	260	595	842	3
algo,	285	251	307	260	595	842	3
el	310	251	317	260	595	842	3
puerto	320	251	348	260	595	842	3
de	351	251	362	260	595	842	3
Sevilla	365	251	395	260	595	842	3
quedaba	397	251	436	260	595	842	3
protegido	439	251	481	260	595	842	3
a	483	251	489	260	595	842	3
casi	492	251	509	260	595	842	3
100	85	268	102	277	595	842	3
Km	104	268	119	277	595	842	3
de	122	268	133	277	595	842	3
la	136	268	144	277	595	842	3
costa	147	268	171	277	595	842	3
(1-3)	174	265	187	271	595	842	3
.	187	268	190	277	595	842	3
El	120	285	129	294	595	842	3
segundo	133	285	171	294	595	842	3
cuarto	174	285	202	294	595	842	3
del	205	285	219	294	595	842	3
siglo	222	285	243	294	595	842	3
XVI	246	285	262	294	595	842	3
resultó	265	285	295	294	595	842	3
especialmente	298	285	363	294	595	842	3
importante	366	285	413	294	595	842	3
para	416	285	436	294	595	842	3
la	439	285	447	294	595	842	3
navegación	450	285	502	294	595	842	3
y	505	285	510	294	595	842	3
el	85	302	93	312	595	842	3
comercio	97	302	138	312	595	842	3
español;	141	302	179	312	595	842	3
la	183	302	191	312	595	842	3
rivalidad	195	302	232	312	595	842	3
con	236	302	252	312	595	842	3
otros	256	302	279	312	595	842	3
países	282	302	312	312	595	842	3
incentivó	316	302	356	312	595	842	3
la	359	302	367	312	595	842	3
piratería	371	302	408	312	595	842	3
y	412	302	417	312	595	842	3
el	421	302	429	312	595	842	3
corso,	433	302	460	312	595	842	3
lo	464	302	472	312	595	842	3
que	476	302	492	312	595	842	3
dio	496	302	510	312	595	842	3
lugar	85	320	107	329	595	842	3
a	110	320	116	329	595	842	3
que	119	320	136	329	595	842	3
España	139	320	173	329	595	842	3
implementara	176	320	236	329	595	842	3
sistemas	239	320	279	329	595	842	3
de	282	320	293	329	595	842	3
fortificaciones	296	320	357	329	595	842	3
en	360	320	371	329	595	842	3
tierra	374	320	398	329	595	842	3
(Veracruz,	401	320	447	329	595	842	3
Portobelo,	450	320	495	329	595	842	3
La	499	320	510	329	595	842	3
Guaira,	85	337	118	346	595	842	3
etc.)	121	337	141	346	595	842	3
y	144	337	149	346	595	842	3
un	153	337	164	346	595	842	3
sistema	167	337	202	346	595	842	3
de	205	337	216	346	595	842	3
flotas	219	337	243	346	595	842	3
con	246	337	262	346	595	842	3
convoyes	266	337	308	346	595	842	3
defensivos	311	337	359	346	595	842	3
(Flota	363	337	388	346	595	842	3
de	392	337	403	346	595	842	3
Tierra	406	337	432	346	595	842	3
Firme	436	337	461	346	595	842	3
y	465	337	470	346	595	842	3
Flota	473	337	495	346	595	842	3
de	499	337	510	346	595	842	3
Nueva	85	354	114	364	595	842	3
España).	118	354	157	364	595	842	3
Estas	161	354	186	364	595	842	3
flotas	189	354	214	364	595	842	3
seguían	217	354	252	364	595	842	3
un	256	354	267	364	595	842	3
patrón,	270	354	301	364	595	842	3
la	305	354	313	364	595	842	3
delantera	317	354	358	364	595	842	3
la	362	354	370	364	595	842	3
ocupaba	373	354	411	364	595	842	3
la	415	354	423	364	595	842	3
nave	426	354	448	364	595	842	3
Capitana	452	354	492	364	595	842	3
(de	495	354	510	364	595	842	3
noche	85	371	112	381	595	842	3
encendía	115	371	156	381	595	842	3
fanales	160	371	192	381	595	842	3
para	195	371	215	381	595	842	3
ser	218	371	232	381	595	842	3
seguida	235	371	270	381	595	842	3
por	273	371	288	381	595	842	3
el	291	371	299	381	595	842	3
resto)	302	371	328	381	595	842	3
y	331	371	336	381	595	842	3
la	339	371	347	381	595	842	3
Almiranta	350	371	393	381	595	842	3
cerraba	396	371	429	381	595	842	3
el	433	371	440	381	595	842	3
convoy.	444	371	478	381	595	842	3
Fue	481	371	499	381	595	842	3
la	502	371	510	381	595	842	3
necesidad	85	389	130	398	595	842	3
de	134	389	145	398	595	842	3
proteger	148	389	185	398	595	842	3
las	188	389	201	398	595	842	3
Flotas	204	389	232	398	595	842	3
lo	234	389	242	398	595	842	3
que	245	389	262	398	595	842	3
impulsó	265	389	300	398	595	842	3
la	303	389	311	398	595	842	3
Armada	314	389	350	398	595	842	3
de	353	389	364	398	595	842	3
la	367	389	375	398	595	842	3
Guarda	378	389	411	398	595	842	3
de	414	389	425	398	595	842	3
Indias	428	389	455	398	595	842	3
(1536);	458	389	490	398	595	842	3
así,	493	389	509	398	595	842	3
con	85	406	101	415	595	842	3
el	104	406	112	415	595	842	3
nacimiento	116	406	164	415	595	842	3
de	167	406	178	415	595	842	3
la	181	406	189	415	595	842	3
Armada	192	406	227	415	595	842	3
se	231	406	241	415	595	842	3
formaron	244	406	284	415	595	842	3
dos	288	406	304	415	595	842	3
grandes	307	406	343	415	595	842	3
grupos	346	406	377	415	595	842	3
de	380	406	391	415	595	842	3
barcos:	394	406	427	415	595	842	3
la	430	406	438	415	595	842	3
Flota	441	406	464	415	595	842	3
comercial	467	406	509	415	595	842	3
la	93	423	101	432	595	842	3
Armada	104	423	138	432	595	842	3
militar	141	423	168	432	595	842	3
y	171	423	176	432	595	842	3
defensiva	178	423	221	432	595	842	3
(4)	224	421	232	427	595	842	3
.	232	423	235	432	595	842	3
Pero	120	440	142	449	595	842	3
volvamos	144	440	187	449	595	842	3
a	190	440	196	449	595	842	3
los	199	440	212	449	595	842	3
barcos,	215	440	247	449	595	842	3
repasando	251	440	298	449	595	842	3
con	301	440	317	449	595	842	3
Casado	320	440	355	449	595	842	3
(1)	358	438	366	444	595	842	3
los	370	440	383	449	595	842	3
más	385	440	405	449	595	842	3
relevantes.	407	440	457	449	595	842	3
La	460	440	471	449	595	842	3
Nao	474	440	492	449	595	842	3
era	496	440	510	449	595	842	3
arquetipo	85	458	127	467	595	842	3
de	133	458	144	467	595	842	3
nave	150	458	172	467	595	842	3
mercante	178	458	220	467	595	842	3
manca	226	458	256	467	595	842	3
(sin	262	458	278	467	595	842	3
remos)	284	458	315	467	595	842	3
y	321	458	326	467	595	842	3
de	333	458	344	467	595	842	3
aparejo	350	458	383	467	595	842	3
redondo	389	458	426	467	595	842	3
construida	432	458	478	467	595	842	3
en	484	458	495	467	595	842	3
el	501	458	509	467	595	842	3
Cantábrico.	85	475	136	484	595	842	3
Fue	140	475	157	484	595	842	3
el	161	475	168	484	595	842	3
buque	172	475	200	484	595	842	3
dominante	203	475	250	484	595	842	3
en	254	475	265	484	595	842	3
flotas	268	475	292	484	595	842	3
y	296	475	301	484	595	842	3
armadas	304	475	343	484	595	842	3
durante	347	475	381	484	595	842	3
los	384	475	397	484	595	842	3
siglos	401	475	426	484	595	842	3
XIV,	430	475	449	484	595	842	3
XV	453	475	466	484	595	842	3
y	469	475	474	484	595	842	3
XVI.	478	475	497	484	595	842	3
El	500	475	509	484	595	842	3
Galeón	85	492	117	501	595	842	3
es	120	492	131	501	595	842	3
posiblemente	134	492	194	501	595	842	3
la	197	492	205	501	595	842	3
denominación	208	492	271	501	595	842	3
de	274	492	285	501	595	842	3
un	288	492	299	501	595	842	3
tipo	303	492	319	501	595	842	3
de	322	492	333	501	595	842	3
barco	336	492	361	501	595	842	3
bajo	364	492	383	501	595	842	3
la	387	492	395	501	595	842	3
que	398	492	414	501	595	842	3
se	418	492	428	501	595	842	3
encierra	431	492	468	501	595	842	3
el	471	492	479	501	595	842	3
mayor	482	492	510	501	595	842	3
número	85	509	119	519	595	842	3
de	122	509	134	519	595	842	3
acepciones	137	509	188	519	595	842	3
referidas	191	509	230	519	595	842	3
a	234	509	239	519	595	842	3
barcos	243	509	273	519	595	842	3
diferentes.	276	509	323	519	595	842	3
Tanto	327	509	352	519	595	842	3
los	356	509	369	519	595	842	3
Galeones	372	509	415	519	595	842	3
mercantes	418	509	465	519	595	842	3
como	469	509	493	519	595	842	3
los	497	509	510	519	595	842	3
construidos	85	527	136	536	595	842	3
ex	140	527	150	536	595	842	3
profeso	154	527	188	536	595	842	3
para	191	527	211	536	595	842	3
la	215	527	223	536	595	842	3
guerra	227	527	256	536	595	842	3
en	259	527	271	536	595	842	3
España,	274	527	311	536	595	842	3
durante	315	527	349	536	595	842	3
el	353	527	360	536	595	842	3
siglo	364	527	385	536	595	842	3
XVI,	389	527	408	536	595	842	3
se	412	527	422	536	595	842	3
caracterizaban	426	527	491	536	595	842	3
por	495	527	510	536	595	842	3
ser	85	544	99	553	595	842	3
más	102	544	122	553	595	842	3
bajos	125	544	149	553	595	842	3
y	153	544	158	553	595	842	3
largos	162	544	189	553	595	842	3
que	193	544	209	553	595	842	3
las	213	544	226	553	595	842	3
Naos,	230	544	256	553	595	842	3
con	260	544	276	553	595	842	3
una	280	544	296	553	595	842	3
relación	300	544	335	553	595	842	3
eslora/manga	339	544	400	553	595	842	3
que	403	544	420	553	595	842	3
variaba	424	544	457	553	595	842	3
entre	461	544	483	553	595	842	3
3,4	487	544	501	553	595	842	3
y	505	544	510	553	595	842	3
3,8,	85	561	102	570	595	842	3
y	108	561	113	570	595	842	3
haber	119	561	144	570	595	842	3
desarrollado	150	561	205	570	595	842	3
el	211	561	219	570	595	842	3
beque	225	561	253	570	595	842	3
absorbiendo	258	561	313	570	595	842	3
el	319	561	327	570	595	842	3
espolón;	333	561	371	570	595	842	3
su	377	561	387	570	595	842	3
aparejo	393	561	427	570	595	842	3
era	432	561	447	570	595	842	3
redondo.	453	561	492	570	595	842	3
La	498	561	509	570	595	842	3
Carabela	85	578	125	587	595	842	3
era	131	578	145	587	595	842	3
otro	151	578	168	587	595	842	3
buque	174	578	202	587	595	842	3
manco,	207	578	240	587	595	842	3
de	246	578	257	587	595	842	3
aparejo	262	578	296	587	595	842	3
latino,	301	578	328	587	595	842	3
mixto	333	578	358	587	595	842	3
o	363	578	369	587	595	842	3
redondo,	374	578	413	587	595	842	3
cuyo	419	578	440	587	595	842	3
origen	445	578	473	587	595	842	3
parece	479	578	510	587	595	842	3
situarse	85	596	120	605	595	842	3
en	125	596	136	605	595	842	3
los	141	596	154	605	595	842	3
pequeños	159	596	203	605	595	842	3
barcos	208	596	238	605	595	842	3
pesqueros	244	596	290	605	595	842	3
de	295	596	306	605	595	842	3
Galicia,	312	596	345	605	595	842	3
Portugal	350	596	388	605	595	842	3
y	393	596	398	605	595	842	3
Andalucía	403	596	447	605	595	842	3
atlántica.	452	596	492	605	595	842	3
Su	498	596	510	605	595	842	3
construcción	85	613	141	622	595	842	3
en	147	613	158	622	595	842	3
el	163	613	171	622	595	842	3
Cantábrico	177	613	225	622	595	842	3
se	230	613	241	622	595	842	3
detecta	246	613	279	622	595	842	3
desde	285	613	312	622	595	842	3
mediado	317	613	356	622	595	842	3
el	361	613	369	622	595	842	3
siglo	374	613	395	622	595	842	3
XV.	401	613	417	622	595	842	3
La	422	613	433	622	595	842	3
mayoría	439	613	475	622	595	842	3
de	480	613	491	622	595	842	3
las	497	613	510	622	595	842	3
dedicadas	85	630	130	640	595	842	3
al	134	630	141	640	595	842	3
comercio	145	630	186	640	595	842	3
y	189	630	194	640	595	842	3
las	197	630	210	640	595	842	3
expediciones	213	630	272	640	595	842	3
de	275	630	286	640	595	842	3
descubrimiento	289	630	357	640	595	842	3
arqueaban	361	630	408	640	595	842	3
entre	411	630	434	640	595	842	3
40	437	630	449	640	595	842	3
y	452	630	457	640	595	842	3
70	460	630	471	640	595	842	3
toneles,	475	630	510	640	595	842	3
con	85	647	101	657	595	842	3
una	105	647	122	657	595	842	3
relación	126	647	161	657	595	842	3
eslora/manga	165	647	226	657	595	842	3
que	230	647	246	657	595	842	3
podía	250	647	275	657	595	842	3
estar	279	647	302	657	595	842	3
entre	306	647	328	657	595	842	3
3,3	333	647	347	657	595	842	3
y	351	647	356	657	595	842	3
4.	360	647	368	657	595	842	3
Gracias	372	647	407	657	595	842	3
a	411	647	416	657	595	842	3
su	420	647	431	657	595	842	3
escaso	435	647	467	657	595	842	3
calado	471	647	500	657	595	842	3
y	504	647	509	657	595	842	3
capacidad	85	665	131	674	595	842	3
para	136	665	156	674	595	842	3
ceñir,	162	665	187	674	595	842	3
fueron	193	665	221	674	595	842	3
muy	227	665	246	674	595	842	3
utilizadas	252	665	293	674	595	842	3
por	299	665	313	674	595	842	3
los	319	665	332	674	595	842	3
portugueses	338	665	393	674	595	842	3
y	399	665	404	674	595	842	3
los	410	665	423	674	595	842	3
españoles	429	665	474	674	595	842	3
en	480	665	491	674	595	842	3
las	497	665	510	674	595	842	3
primeras	85	682	124	691	595	842	3
expediciones	127	682	185	691	595	842	3
descubridoras.	188	682	253	691	595	842	3
En	256	682	268	691	595	842	3
cuanto	271	682	301	691	595	842	3
a	304	682	310	691	595	842	3
la	313	682	321	691	595	842	3
Galera,	324	682	357	691	595	842	3
surgió	360	682	387	691	595	842	3
en	390	682	401	691	595	842	3
el	404	682	411	691	595	842	3
siglo	415	682	435	691	595	842	3
XIV,	438	682	457	691	595	842	3
aunque	460	682	493	691	595	842	3
fue	496	682	510	691	595	842	3
en	85	699	96	708	595	842	3
el	102	699	110	708	595	842	3
siglo	116	699	137	708	595	842	3
XVII	142	699	161	708	595	842	3
cuando	167	699	200	708	595	842	3
alcanzó	206	699	241	708	595	842	3
su	247	699	257	708	595	842	3
máximo	263	699	299	708	595	842	3
esplendor.	305	699	351	708	595	842	3
Eran	357	699	378	708	595	842	3
embarcaciones	384	699	452	708	595	842	3
típicamente	458	699	510	708	595	842	3
mediterráneas	85	716	149	726	595	842	3
que	156	716	173	726	595	842	3
constaban	181	716	227	726	595	842	3
de	234	716	246	726	595	842	3
un	253	716	265	726	595	842	3
casco	272	716	298	726	595	842	3
más	306	716	325	726	595	842	3
alargado	333	716	372	726	595	842	3
que	379	716	396	726	595	842	3
los	404	716	417	726	595	842	3
antiguos	424	716	462	726	595	842	3
trirremes	470	716	510	726	595	842	3
(embarcación	85	734	146	743	595	842	3
hacia	150	734	174	743	595	842	3
el	178	734	186	743	595	842	3
siglo	190	734	211	743	595	842	3
VII	215	734	227	743	595	842	3
a.C.).	231	734	255	743	595	842	3
Eran	260	734	281	743	595	842	3
bastante	285	734	323	743	595	842	3
grandes	327	734	363	743	595	842	3
y	368	734	373	743	595	842	3
podían	377	734	407	743	595	842	3
llevar	411	734	436	743	595	842	3
uno,	440	734	459	743	595	842	3
dos	463	734	479	743	595	842	3
y	484	734	489	743	595	842	3
tres	493	734	510	743	595	842	3
349	312	777	329	787	595	842	3
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	4
2529-850X	64	102	103	109	595	842	4
Volumen	34	111	65	119	595	842	4
5	67	111	72	119	595	842	4
Numero	74	111	103	119	595	842	4
3	105	111	109	119	595	842	4
pp	111	111	120	119	595	842	4
347-358	122	111	152	119	595	842	4
MARZO	34	121	62	128	595	842	4
2020	65	121	83	128	595	842	4
DOI:	34	130	50	137	595	842	4
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	4
Navegación	357	102	399	109	595	842	4
e	401	102	406	109	595	842	4
historia	408	102	434	109	595	842	4
de	436	102	445	109	595	842	4
la	447	102	453	109	595	842	4
ciencia:	455	102	482	109	595	842	4
La	485	102	493	109	595	842	4
vida	496	102	510	109	595	842	4
a	512	102	517	109	595	842	4
bordo:	519	102	542	109	595	842	4
los	544	102	554	109	595	842	4
hombres	435	111	465	119	595	842	4
de	468	111	477	119	595	842	4
la	479	111	485	119	595	842	4
mar	487	111	501	119	595	842	4
en	503	111	512	119	595	842	4
el	514	111	520	119	595	842	4
siglo	523	111	539	119	595	842	4
XVI	541	111	554	119	595	842	4
Ignacio	468	121	494	128	595	842	4
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	4
palos	85	164	109	174	595	842	4
variando	112	164	151	174	595	842	4
en	154	164	166	174	595	842	4
función	169	164	202	174	595	842	4
del	205	164	218	174	595	842	4
número	222	164	256	174	595	842	4
de	260	164	271	174	595	842	4
remos	274	164	302	174	595	842	4
y	306	164	311	174	595	842	4
la	314	164	322	174	595	842	4
eslora	326	164	353	174	595	842	4
de	356	164	368	174	595	842	4
la	371	164	379	174	595	842	4
misma.	383	164	415	174	595	842	4
La	419	164	430	174	595	842	4
más	433	164	453	174	595	842	4
pequeña	456	164	495	174	595	842	4
de	498	164	509	174	595	842	4
las	85	182	98	191	595	842	4
galeras	102	182	135	191	595	842	4
podían	140	182	170	191	595	842	4
tener	175	182	197	191	595	842	4
cuatro	202	182	230	191	595	842	4
remos	234	182	263	191	595	842	4
por	267	182	281	191	595	842	4
banda,	286	182	316	191	595	842	4
pero	321	182	341	191	595	842	4
las	346	182	359	191	595	842	4
más	363	182	382	191	595	842	4
grandes,	386	182	425	191	595	842	4
como	430	182	455	191	595	842	4
las	459	182	472	191	595	842	4
galeras	477	182	510	191	595	842	4
portuguesas	85	199	140	208	595	842	4
de	143	199	155	208	595	842	4
la	158	199	166	208	595	842	4
Armada	170	199	205	208	595	842	4
Invencible,	209	199	257	208	595	842	4
contaban	261	199	302	208	595	842	4
hasta	305	199	330	208	595	842	4
con	333	199	350	208	595	842	4
306	353	199	370	208	595	842	4
remeros.	374	199	413	208	595	842	4
Los	417	199	433	208	595	842	4
países	437	199	466	208	595	842	4
que	470	199	487	208	595	842	4
más	490	199	510	208	595	842	4
galeras	85	216	118	226	595	842	4
construyeron	121	216	178	226	595	842	4
fueron	181	216	210	226	595	842	4
Italia,	213	216	237	226	595	842	4
Turquía,	240	216	277	226	595	842	4
España	280	216	314	226	595	842	4
y	317	216	322	226	595	842	4
Francia,	325	216	361	226	595	842	4
y	364	216	369	226	595	842	4
la	372	216	380	226	595	842	4
última	383	216	410	226	595	842	4
gran	413	216	432	226	595	842	4
batalla	436	216	465	226	595	842	4
en	468	216	479	226	595	842	4
la	482	216	490	226	595	842	4
que	493	216	510	226	595	842	4
se	85	233	95	243	595	842	4
emplearon	98	233	146	243	595	842	4
este	148	233	167	243	595	842	4
tipo	170	233	186	243	595	842	4
de	189	233	200	243	595	842	4
embarcaciones	203	233	270	243	595	842	4
fue	273	233	287	243	595	842	4
la	290	233	298	243	595	842	4
Batalla	300	233	331	243	595	842	4
de	334	233	345	243	595	842	4
Lepanto.	348	233	386	243	595	842	4
Por	123	251	139	260	595	842	4
no	142	251	153	260	595	842	4
ser	157	251	170	260	595	842	4
exhaustivos,	174	251	230	260	595	842	4
tan	233	251	247	260	595	842	4
sólo	250	251	269	260	595	842	4
recordaremos	272	251	334	260	595	842	4
que	337	251	354	260	595	842	4
a	357	251	362	260	595	842	4
los	366	251	379	260	595	842	4
anteriores	382	251	426	260	595	842	4
habría	430	251	458	260	595	842	4
que	461	251	478	260	595	842	4
sumar	482	251	510	260	595	842	4
la	85	268	93	277	595	842	4
Carraca,	98	268	136	277	595	842	4
Coca,	142	268	168	277	595	842	4
Urca,	173	268	197	277	595	842	4
Galeaza,	203	268	242	277	595	842	4
Ballener,	248	268	287	277	595	842	4
Barca,	293	268	321	277	595	842	4
Pinaza,	327	268	360	277	595	842	4
Chalupa,	365	268	406	277	595	842	4
Zabra,	411	268	440	277	595	842	4
Batel	445	268	468	277	595	842	4
y	474	268	479	277	595	842	4
Navío	484	268	510	277	595	842	4
(barco	85	285	113	294	595	842	4
de	117	285	128	294	595	842	4
remo	132	285	156	294	595	842	4
o	159	285	165	294	595	842	4
de	169	285	180	294	595	842	4
vela	184	285	203	294	595	842	4
-con	207	285	227	294	595	842	4
el	231	285	238	294	595	842	4
paso	243	285	264	294	595	842	4
del	268	285	282	294	595	842	4
tiempo	286	285	316	294	595	842	4
se	320	285	331	294	595	842	4
solía	335	285	356	294	595	842	4
aplicar	360	285	389	294	595	842	4
con	394	285	410	294	595	842	4
más	414	285	433	294	595	842	4
frecuencia	437	285	483	294	595	842	4
a	487	285	493	294	595	842	4
los	497	285	510	294	595	842	4
barcos	85	302	115	312	595	842	4
veleros-	119	302	155	312	595	842	4
que	159	302	176	312	595	842	4
desde	180	302	207	312	595	842	4
el	211	302	219	312	595	842	4
último	223	302	250	312	595	842	4
tercio	254	302	279	312	595	842	4
del	283	302	296	312	595	842	4
siglo	301	302	321	312	595	842	4
XV	325	302	338	312	595	842	4
se	343	302	353	312	595	842	4
refería	357	302	387	312	595	842	4
a	391	302	397	312	595	842	4
barcos	401	302	431	312	595	842	4
veleros	435	302	467	312	595	842	4
de	471	302	482	312	595	842	4
porte	487	302	509	312	595	842	4
mediano	85	320	123	329	595	842	4
y	126	320	131	329	595	842	4
que	134	320	151	329	595	842	4
en	153	320	164	329	595	842	4
el	167	320	175	329	595	842	4
XVI	178	320	194	329	595	842	4
casi	197	320	214	329	595	842	4
siempre	217	320	253	329	595	842	4
se	255	320	266	329	595	842	4
trataba	269	320	300	329	595	842	4
de	303	320	314	329	595	842	4
buques	317	320	349	329	595	842	4
menores	352	320	391	329	595	842	4
de	393	320	405	329	595	842	4
100	407	320	424	329	595	842	4
toneles).	427	320	465	329	595	842	4
Regresemos	120	337	177	346	595	842	4
a	182	337	188	346	595	842	4
Sevilla,	193	337	226	346	595	842	4
ciudad	231	337	260	346	595	842	4
de	265	337	277	346	595	842	4
vida	282	337	301	346	595	842	4
azarosa,	306	337	344	346	595	842	4
trajín	349	337	371	346	595	842	4
y	376	337	381	346	595	842	4
picardías.	387	337	430	346	595	842	4
Gente	435	337	463	346	595	842	4
enrolada,	468	337	510	346	595	842	4
desembarcada	85	354	151	364	595	842	4
y	154	354	159	364	595	842	4
aliviada	162	354	196	364	595	842	4
en	199	354	210	364	595	842	4
burdeles	212	354	251	364	595	842	4
y	254	354	259	364	595	842	4
tabernas.	261	354	303	364	595	842	4
Su	306	354	318	364	595	842	4
vida	321	354	339	364	595	842	4
transcurría	342	354	389	364	595	842	4
entre	392	354	415	364	595	842	4
barcos	418	354	448	364	595	842	4
y	450	354	456	364	595	842	4
puertos.	458	354	494	364	595	842	4
En	497	354	509	364	595	842	4
el	85	371	93	381	595	842	4
puerto	96	371	124	381	595	842	4
ya	127	371	137	381	595	842	4
se	140	371	150	381	595	842	4
sabe,	153	371	177	381	595	842	4
pero	180	371	200	381	595	842	4
¿y	203	371	214	381	595	842	4
en	217	371	228	381	595	842	4
el	231	371	239	381	595	842	4
barco?	242	371	272	381	595	842	4
VIDA	85	407	123	422	595	842	4
A	128	407	139	422	595	842	4
BORDO	143	407	203	422	595	842	4
La	85	434	99	445	595	842	4
residencia,	102	434	165	445	595	842	4
el	168	434	178	445	595	842	4
barco	182	434	214	445	595	842	4
La	120	454	132	463	595	842	4
casa	135	454	157	463	595	842	4
del	160	454	174	463	595	842	4
marinero,	178	454	220	463	595	842	4
su	224	454	234	463	595	842	4
primera	238	454	272	463	595	842	4
residencia.	276	454	324	463	595	842	4
Parece,	328	454	362	463	595	842	4
como	366	454	391	463	595	842	4
señala	395	454	424	463	595	842	4
Pérez-Mallaína	428	454	495	463	595	842	4
(5)	499	452	507	458	595	842	4
,	507	454	510	463	595	842	4
que	85	471	102	481	595	842	4
estar	105	471	127	481	595	842	4
en	131	471	142	481	595	842	4
un	146	471	157	481	595	842	4
barco	161	471	186	481	595	842	4
ya	190	471	200	481	595	842	4
era	204	471	218	481	595	842	4
de	222	471	233	481	595	842	4
por	237	471	251	481	595	842	4
sí	256	471	263	481	595	842	4
un	267	471	278	481	595	842	4
duro	282	471	302	481	595	842	4
castigo,	306	471	340	481	595	842	4
se	344	471	354	481	595	842	4
equiparaba	358	471	408	481	595	842	4
barco	412	471	437	481	595	842	4
con	441	471	457	481	595	842	4
prisión.	461	471	493	481	595	842	4
Un	497	471	510	481	595	842	4
preso	85	489	110	498	595	842	4
nada	114	489	137	498	595	842	4
tenía	141	489	163	498	595	842	4
que	168	489	184	498	595	842	4
envidiar	189	489	224	498	595	842	4
a	229	489	234	498	595	842	4
un	239	489	250	498	595	842	4
marinero	254	489	293	498	595	842	4
en	298	489	309	498	595	842	4
cuestiones	314	489	361	498	595	842	4
de	365	489	377	498	595	842	4
espacio.	381	489	418	498	595	842	4
En	423	489	435	498	595	842	4
los	440	489	452	498	595	842	4
viajes	456	489	482	498	595	842	4
a	487	489	492	498	595	842	4
las	497	489	510	498	595	842	4
Indias	85	506	112	515	595	842	4
del	116	506	129	515	595	842	4
siglo	133	506	154	515	595	842	4
XVI	158	506	174	515	595	842	4
las	178	506	191	515	595	842	4
Carabelas	195	506	240	515	595	842	4
rondaban	244	506	286	515	595	842	4
las	290	506	303	515	595	842	4
60-80	307	506	333	515	595	842	4
toneladas	337	506	380	515	595	842	4
de	384	506	395	515	595	842	4
arqueo	399	506	430	515	595	842	4
y	434	506	439	515	595	842	4
las	443	506	456	515	595	842	4
Naos	460	506	484	515	595	842	4
unas	488	506	510	515	595	842	4
100.	85	523	104	532	595	842	4
En	107	523	120	532	595	842	4
esos	122	523	144	532	595	842	4
reducidos	146	523	190	532	595	842	4
espacios	193	523	232	532	595	842	4
iban	235	523	254	532	595	842	4
decenas	257	523	295	532	595	842	4
de	297	523	309	532	595	842	4
hombres	311	523	351	532	595	842	4
durante	353	523	387	532	595	842	4
muchas	390	523	425	532	595	842	4
semanas	428	523	469	532	595	842	4
sin	471	523	484	532	595	842	4
tocar	487	523	509	532	595	842	4
tierra.	85	540	110	550	595	842	4
Las	116	540	132	550	595	842	4
Naos,	138	540	164	550	595	842	4
por	170	540	184	550	595	842	4
ejemplo,	190	540	228	550	595	842	4
disponían	234	540	277	550	595	842	4
de	282	540	293	550	595	842	4
una	299	540	316	550	595	842	4
sola	322	540	340	550	595	842	4
cubierta	346	540	382	550	595	842	4
a	387	540	393	550	595	842	4
la	398	540	406	550	595	842	4
que	412	540	429	550	595	842	4
se	434	540	445	550	595	842	4
le	450	540	458	550	595	842	4
colocaban	464	540	510	550	595	842	4
sobrecubiertas	85	558	150	567	595	842	4
y	155	558	160	567	595	842	4
toldas	165	558	192	567	595	842	4
para	196	558	216	567	595	842	4
proteger	221	558	258	567	595	842	4
en	263	558	274	567	595	842	4
alguna	279	558	309	567	595	842	4
medida	314	558	347	567	595	842	4
a	352	558	357	567	595	842	4
la	362	558	370	567	595	842	4
tripulación	375	558	420	567	595	842	4
y	425	558	430	567	595	842	4
al	435	558	443	567	595	842	4
pasaje.	448	558	480	567	595	842	4
Estos	484	558	510	567	595	842	4
buques	85	575	118	584	595	842	4
apenas	121	575	154	584	595	842	4
disponían	156	575	200	584	595	842	4
de	203	575	214	584	595	842	4
un	217	575	228	584	595	842	4
par	231	575	246	584	595	842	4
de	249	575	260	584	595	842	4
cámaras	263	575	302	584	595	842	4
bajo	305	575	324	584	595	842	4
cubierta,	327	575	365	584	595	842	4
de	368	575	380	584	595	842	4
muy	382	575	402	584	595	842	4
reducidas	405	575	448	584	595	842	4
dimensiones,	451	575	509	584	595	842	4
destinadas	85	592	133	601	595	842	4
preferentemente	136	592	210	601	595	842	4
al	212	592	220	601	595	842	4
maestre,	223	592	262	601	595	842	4
al	264	592	272	601	595	842	4
capitán	275	592	307	601	595	842	4
o	310	592	316	601	595	842	4
a	318	592	324	601	595	842	4
algún	326	592	351	601	595	842	4
pasajero	354	592	392	601	595	842	4
especial	395	592	431	601	595	842	4
(6)	435	590	443	596	595	842	4
.	443	592	446	601	595	842	4
Los	449	592	465	601	595	842	4
Galeones	467	592	510	601	595	842	4
eran	85	609	105	619	595	842	4
de	108	609	119	619	595	842	4
mayor	123	609	151	619	595	842	4
tonelaje,	154	609	192	619	595	842	4
y	195	609	200	619	595	842	4
llevaban	203	609	241	619	595	842	4
varias	244	609	271	619	595	842	4
cámaras	274	609	312	619	595	842	4
que	316	609	332	619	595	842	4
los	336	609	349	619	595	842	4
maestres	352	609	393	619	595	842	4
vendían	396	609	432	619	595	842	4
a	435	609	441	619	595	842	4
altos	444	609	465	619	595	842	4
precios	468	609	501	619	595	842	4
a	504	609	510	619	595	842	4
aquellos	85	627	122	636	595	842	4
funcionarios	125	627	180	636	595	842	4
o	183	627	189	636	595	842	4
adinerados	192	627	242	636	595	842	4
que	245	627	262	636	595	842	4
quisieran	265	627	306	636	595	842	4
o	309	627	315	636	595	842	4
pudieran	318	627	357	636	595	842	4
pagarlas	361	627	399	636	595	842	4
2	269	641	273	647	595	842	4
(6)	403	624	411	630	595	842	4
.	411	627	414	636	595	842	4
Se	417	627	430	636	595	842	4
ha	433	627	444	636	595	842	4
calculado	448	627	490	636	595	842	4
que	494	627	510	636	595	842	4
2	383	641	386	647	595	842	4
100-120	85	644	121	653	595	842	4
personas	126	644	167	653	595	842	4
vivían	172	644	199	653	595	842	4
en	203	644	214	653	595	842	4
150-180	219	644	256	653	595	842	4
m	260	644	269	653	595	842	4
,	273	644	276	653	595	842	4
lo	281	644	289	653	595	842	4
que	293	644	310	653	595	842	4
da	315	644	326	653	595	842	4
para	331	644	351	653	595	842	4
1,5	355	644	369	653	595	842	4
m	374	644	382	653	595	842	4
por	391	644	406	653	595	842	4
persona.	410	644	449	653	595	842	4
Eso	454	644	471	653	595	842	4
durante	476	644	510	653	595	842	4
meses,	85	661	117	670	595	842	4
usando	120	661	153	670	595	842	4
el	156	661	164	670	595	842	4
agua	167	661	189	670	595	842	4
sólo	192	661	210	670	595	842	4
para	213	661	233	670	595	842	4
beber.	236	661	265	670	595	842	4
Y	268	661	275	670	595	842	4
es	278	661	288	670	595	842	4
que	291	661	308	670	595	842	4
los	311	661	324	670	595	842	4
marineros	327	661	371	670	595	842	4
compartían	374	661	424	670	595	842	4
espacio	427	661	462	670	595	842	4
con	465	661	481	670	595	842	4
cajas,	484	661	510	670	595	842	4
cofres,	85	678	115	688	595	842	4
alimentos,	118	678	164	688	595	842	4
aparejos,	167	678	208	688	595	842	4
el	211	678	219	688	595	842	4
cabestrante,	223	678	278	688	595	842	4
el	281	678	289	688	595	842	4
fogón	292	678	317	688	595	842	4
de	320	678	332	688	595	842	4
la	335	678	343	688	595	842	4
cocina,	346	678	378	688	595	842	4
mástiles	381	678	418	688	595	842	4
y	421	678	426	688	595	842	4
animales	430	678	470	688	595	842	4
llevados	473	678	510	688	595	842	4
a	85	696	91	705	595	842	4
bordo.	95	696	123	705	595	842	4
En	127	696	139	705	595	842	4
fin,	143	696	156	705	595	842	4
el	160	696	168	705	595	842	4
barco	172	696	197	705	595	842	4
no	201	696	212	705	595	842	4
era	216	696	231	705	595	842	4
un	235	696	246	705	595	842	4
solar.	250	696	274	705	595	842	4
La	278	696	289	705	595	842	4
cosa	293	696	314	705	595	842	4
de	318	696	329	705	595	842	4
los	333	696	346	705	595	842	4
animales	350	696	390	705	595	842	4
venía	394	696	418	705	595	842	4
de	422	696	433	705	595	842	4
la	437	696	445	705	595	842	4
necesidad	449	696	495	705	595	842	4
de	499	696	510	705	595	842	4
llevar	85	713	109	722	595	842	4
carne	112	713	137	722	595	842	4
fresca	139	713	167	722	595	842	4
para	169	713	189	722	595	842	4
el	192	713	200	722	595	842	4
viaje.	203	713	226	722	595	842	4
Gallinas	229	713	265	722	595	842	4
y	268	713	273	722	595	842	4
cerdos,	276	713	308	722	595	842	4
ovejas	311	713	340	722	595	842	4
o	343	713	349	722	595	842	4
cabras,	351	713	384	722	595	842	4
eran	387	713	407	722	595	842	4
comunes	410	713	451	722	595	842	4
a	453	713	459	722	595	842	4
bordo	462	713	487	722	595	842	4
y	490	713	495	722	595	842	4
no	498	713	509	722	595	842	4
andaban	85	730	124	739	595	842	4
lejos	127	730	148	739	595	842	4
de	152	730	163	739	595	842	4
los	167	730	180	739	595	842	4
dueños	183	730	216	739	595	842	4
pues	219	730	241	739	595	842	4
estos	245	730	269	739	595	842	4
no	272	730	284	739	595	842	4
los	287	730	300	739	595	842	4
querían	304	730	338	739	595	842	4
perder	342	730	370	739	595	842	4
de	374	730	385	739	595	842	4
vista.	389	730	413	739	595	842	4
También	416	730	455	739	595	842	4
había	459	730	484	739	595	842	4
otros	488	730	510	739	595	842	4
350	312	777	329	787	595	842	4
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	5
2529-850X	64	102	103	109	595	842	5
Volumen	34	111	65	119	595	842	5
5	67	111	72	119	595	842	5
Numero	74	111	103	119	595	842	5
3	105	111	109	119	595	842	5
pp	111	111	120	119	595	842	5
347-358	122	111	152	119	595	842	5
MARZO	34	121	62	128	595	842	5
2020	65	121	83	128	595	842	5
DOI:	34	130	50	137	595	842	5
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	5
Navegación	357	102	399	109	595	842	5
e	401	102	406	109	595	842	5
historia	408	102	434	109	595	842	5
de	436	102	445	109	595	842	5
la	447	102	453	109	595	842	5
ciencia:	455	102	482	109	595	842	5
La	485	102	493	109	595	842	5
vida	496	102	510	109	595	842	5
a	512	102	517	109	595	842	5
bordo:	519	102	542	109	595	842	5
los	544	102	554	109	595	842	5
hombres	435	111	465	119	595	842	5
de	468	111	477	119	595	842	5
la	479	111	485	119	595	842	5
mar	487	111	501	119	595	842	5
en	503	111	512	119	595	842	5
el	514	111	520	119	595	842	5
siglo	523	111	539	119	595	842	5
XVI	541	111	554	119	595	842	5
Ignacio	468	121	494	128	595	842	5
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	5
residentes,	85	164	134	174	595	842	5
no	137	164	148	174	595	842	5
invitados,	152	164	194	174	595	842	5
eran	198	164	218	174	595	842	5
las	221	164	234	174	595	842	5
ratas	238	164	260	174	595	842	5
y	263	164	268	174	595	842	5
ratones.	272	164	308	174	595	842	5
En	311	164	324	174	595	842	5
este	327	164	346	174	595	842	5
caso	349	164	371	174	595	842	5
daban	374	164	402	174	595	842	5
lugar	405	164	428	174	595	842	5
a	431	164	437	174	595	842	5
entretenimiento	440	164	510	174	595	842	5
(a	85	182	94	191	595	842	5
la	97	182	105	191	595	842	5
caza	108	182	129	191	595	842	5
del	131	182	145	191	595	842	5
roedor)	148	182	180	191	595	842	5
y	183	182	188	191	595	842	5
alimento.	191	182	232	191	595	842	5
Otros	234	182	259	191	595	842	5
compañeros	262	182	317	191	595	842	5
de	320	182	331	191	595	842	5
viaje	333	182	355	191	595	842	5
eran	357	182	377	191	595	842	5
insectos,	380	182	419	191	595	842	5
cobijados	422	182	465	191	595	842	5
en	468	182	479	191	595	842	5
ropas,	482	182	509	191	595	842	5
maderamen	85	199	138	208	595	842	5
y	142	199	147	208	595	842	5
cuerpos.	150	199	188	208	595	842	5
Cucarachas,	191	199	248	208	595	842	5
chinches	251	199	291	208	595	842	5
y	294	199	299	208	595	842	5
piojos	302	199	329	208	595	842	5
eran	332	199	352	208	595	842	5
los	355	199	368	208	595	842	5
habituales.	372	199	420	208	595	842	5
En	423	199	436	208	595	842	5
el	439	199	447	208	595	842	5
siglo	450	199	471	208	595	842	5
XVI,	474	199	493	208	595	842	5
los	497	199	510	208	595	842	5
barcos	85	216	115	226	595	842	5
fueron	120	216	149	226	595	842	5
aumentando	154	216	210	226	595	842	5
de	215	216	226	226	595	842	5
tonelaje	231	216	266	226	595	842	5
y	272	216	277	226	595	842	5
se	282	216	293	226	595	842	5
fue	298	216	312	226	595	842	5
intentando	317	216	364	226	595	842	5
dar	369	216	384	226	595	842	5
más	389	216	408	226	595	842	5
espacio.	413	216	451	226	595	842	5
Pero	456	216	477	226	595	842	5
al	482	216	490	226	595	842	5
ser	496	216	509	226	595	842	5
mayores,	85	233	126	243	595	842	5
también	130	233	166	243	595	842	5
aumentaba	169	233	219	243	595	842	5
la	223	233	231	243	595	842	5
tripulación	235	233	280	243	595	842	5
con	284	233	300	243	595	842	5
lo	304	233	312	243	595	842	5
que	316	233	332	243	595	842	5
el	336	233	344	243	595	842	5
espacio/persona	348	233	421	243	595	842	5
no	424	233	436	243	595	842	5
ganaba	439	233	473	243	595	842	5
mucho.	477	233	509	243	595	842	5
En	85	250	97	260	595	842	5
suma,	100	250	128	260	595	842	5
la	130	250	138	260	595	842	5
comodidad,	141	250	193	260	595	842	5
la	196	250	204	260	595	842	5
intimidad	207	250	247	260	595	842	5
y	250	250	255	260	595	842	5
la	258	250	266	260	595	842	5
higiene	269	250	301	260	595	842	5
eran	304	250	324	260	595	842	5
imposibles.	327	250	377	260	595	842	5
En	380	250	392	260	595	842	5
cuanto	395	250	425	260	595	842	5
a	428	250	434	260	595	842	5
comodidad,	437	250	489	260	595	842	5
sólo	492	250	510	260	595	842	5
la	85	268	93	277	595	842	5
jerarquía	97	268	136	277	595	842	5
de	140	268	151	277	595	842	5
la	155	268	163	277	595	842	5
nave	167	268	189	277	595	842	5
tenía	193	268	215	277	595	842	5
algo	219	268	238	277	595	842	5
de	241	268	253	277	595	842	5
mobiliario,	256	268	302	277	595	842	5
una	306	268	323	277	595	842	5
caja	326	268	345	277	595	842	5
para	349	268	369	277	595	842	5
efectos	372	268	405	277	595	842	5
personales,	409	268	460	277	595	842	5
que	464	268	481	277	595	842	5
hacía	485	268	509	277	595	842	5
también	85	285	121	294	595	842	5
de	124	285	135	294	595	842	5
mesa,	139	285	166	294	595	842	5
silla	170	285	187	294	595	842	5
y,	191	285	198	294	595	842	5
llegado	202	285	234	294	595	842	5
el	238	285	245	294	595	842	5
caso,	249	285	273	294	595	842	5
cama.	276	285	304	294	595	842	5
A	308	285	314	294	595	842	5
la	318	285	325	294	595	842	5
incomodidad	329	285	386	294	595	842	5
del	389	285	403	294	595	842	5
espacio	406	285	441	294	595	842	5
se	444	285	455	294	595	842	5
unía	458	285	477	294	595	842	5
la	481	285	489	294	595	842	5
que	493	285	509	294	595	842	5
causaba	85	302	123	312	595	842	5
el	126	302	134	312	595	842	5
mareo,	137	302	168	312	595	842	5
del	172	302	185	312	595	842	5
que	188	302	205	312	595	842	5
no	208	302	219	312	595	842	5
se	222	302	233	312	595	842	5
libraban	236	302	272	312	595	842	5
alguna	275	302	305	312	595	842	5
vez	308	302	324	312	595	842	5
ni	327	302	335	312	595	842	5
los	338	302	351	312	595	842	5
marineros	354	302	399	312	595	842	5
con	402	302	418	312	595	842	5
más	421	302	441	312	595	842	5
experiencia.	444	302	498	312	595	842	5
El	501	302	510	312	595	842	5
espacio	85	320	119	329	595	842	5
venía	123	320	147	329	595	842	5
dado	151	320	173	329	595	842	5
por	176	320	190	329	595	842	5
la	194	320	202	329	595	842	5
categoría:	205	320	250	329	595	842	5
de	253	320	264	329	595	842	5
palo	267	320	286	329	595	842	5
mayor	290	320	318	329	595	842	5
a	321	320	327	329	595	842	5
popa	330	320	352	329	595	842	5
era	355	320	369	329	595	842	5
la	373	320	381	329	595	842	5
zona	384	320	406	329	595	842	5
“vip”,	409	320	432	329	595	842	5
la	435	320	443	329	595	842	5
proa	446	320	466	329	595	842	5
era	469	320	484	329	595	842	5
lugar	487	320	509	329	595	842	5
de	85	337	96	346	595	842	5
marinería.	100	337	146	346	595	842	5
El	150	337	159	346	595	842	5
capitán,	163	337	198	346	595	842	5
maestre,	202	337	241	346	595	842	5
piloto	245	337	270	346	595	842	5
y	274	337	279	346	595	842	5
pasajeros	283	337	326	346	595	842	5
distinguidos	330	337	383	346	595	842	5
iban	387	337	406	346	595	842	5
bajo	410	337	430	346	595	842	5
la	434	337	442	346	595	842	5
tolda	446	337	468	346	595	842	5
y	472	337	477	346	595	842	5
en	481	337	492	346	595	842	5
las	497	337	510	346	595	842	5
cámaras	85	354	123	364	595	842	5
de	128	354	139	364	595	842	5
la	144	354	152	364	595	842	5
toldilla.	157	354	188	364	595	842	5
Otros	193	354	217	364	595	842	5
oficiales	222	354	258	364	595	842	5
bajo	263	354	282	364	595	842	5
el	287	354	294	364	595	842	5
castillo	299	354	330	364	595	842	5
de	334	354	346	364	595	842	5
proa.	350	354	373	364	595	842	5
En	378	354	390	364	595	842	5
general	395	354	428	364	595	842	5
se	433	354	444	364	595	842	5
buscaban	448	354	492	364	595	842	5
los	496	354	510	364	595	842	5
lugares	85	371	118	381	595	842	5
más	121	371	140	381	595	842	5
ventilados,	143	371	191	381	595	842	5
a	194	371	200	381	595	842	5
fin	203	371	214	381	595	842	5
de	217	371	229	381	595	842	5
evitar	232	371	256	381	595	842	5
olores	260	371	287	381	595	842	5
y	290	371	295	381	595	842	5
calor	298	371	320	381	595	842	5
en	323	371	334	381	595	842	5
las	338	371	351	381	595	842	5
partes	354	371	382	381	595	842	5
bajas	385	371	409	381	595	842	5
o	412	371	418	381	595	842	5
más	421	371	440	381	595	842	5
cerradas.	443	371	485	381	595	842	5
Para	488	371	509	381	595	842	5
paliar	85	389	110	398	595	842	5
los	114	389	127	398	595	842	5
olores	131	389	158	398	595	842	5
se	162	389	173	398	595	842	5
vaciaba	177	389	212	398	595	842	5
la	216	389	224	398	595	842	5
sentina	228	389	260	398	595	842	5
periódicamente,	264	389	335	398	595	842	5
un	340	389	351	398	595	842	5
lugar	355	389	377	398	595	842	5
inmundo	382	389	420	398	595	842	5
de	424	389	435	398	595	842	5
residuos,	440	389	480	398	595	842	5
ratas,	484	389	509	398	595	842	5
piojos,	85	406	114	415	595	842	5
pulgas	117	406	146	415	595	842	5
y	149	406	154	415	595	842	5
mosquitos	157	406	202	415	595	842	5
(6)	205	403	213	409	595	842	5
.	213	406	216	415	595	842	5
También	219	406	258	415	595	842	5
se	261	406	271	415	595	842	5
organizaban	274	406	329	415	595	842	5
limpiezas	332	406	374	415	595	842	5
periódicas	376	406	422	415	595	842	5
dentro	425	406	453	415	595	842	5
del	456	406	469	415	595	842	5
navío,	472	406	499	415	595	842	5
al	502	406	510	415	595	842	5
menos	85	423	115	432	595	842	5
una	119	423	136	432	595	842	5
vez	140	423	156	432	595	842	5
al	160	423	167	432	595	842	5
mes,	171	423	193	432	595	842	5
trabajo	197	423	228	432	595	842	5
que	232	423	248	432	595	842	5
en	252	423	264	432	595	842	5
las	268	423	281	432	595	842	5
galeras	284	423	317	432	595	842	5
era	321	423	336	432	595	842	5
supervisado	340	423	394	432	595	842	5
por	398	423	412	432	595	842	5
el	416	423	424	432	595	842	5
llamado	428	423	463	432	595	842	5
“cómitre”.	467	423	510	432	595	842	5
Además,	85	440	124	450	595	842	5
la	130	440	138	450	595	842	5
limpieza	143	440	180	450	595	842	5
diaria	185	440	209	450	595	842	5
se	215	440	225	450	595	842	5
solía	230	440	252	450	595	842	5
encargar	257	440	296	450	595	842	5
a	302	440	307	450	595	842	5
los	312	440	325	450	595	842	5
pajes,	331	440	357	450	595	842	5
hasta	362	440	387	450	595	842	5
el	392	440	400	450	595	842	5
punto	405	440	430	450	595	842	5
que	436	440	452	450	595	842	5
en	458	440	469	450	595	842	5
algunos	474	440	510	450	595	842	5
documentos	85	458	140	467	595	842	5
se	142	458	153	467	595	842	5
les	155	458	169	467	595	842	5
llama	171	458	196	467	595	842	5
pajes	198	458	222	467	595	842	5
de	225	458	236	467	595	842	5
escoba	239	458	271	467	595	842	5
(6)	274	455	282	461	595	842	5
.	282	458	285	467	595	842	5
La	288	458	299	467	595	842	5
noche	302	458	329	467	595	842	5
hacía	332	458	357	467	595	842	5
el	360	458	367	467	595	842	5
barco	370	458	395	467	595	842	5
más	398	458	417	467	595	842	5
pequeño:	420	458	462	467	595	842	5
el	465	458	472	467	595	842	5
espacio	475	458	510	467	595	842	5
que	85	475	102	484	595	842	5
ocupa	105	475	132	484	595	842	5
una	135	475	152	484	595	842	5
persona	155	475	191	484	595	842	5
de	194	475	205	484	595	842	5
pie	208	475	222	484	595	842	5
es	225	475	236	484	595	842	5
menor	239	475	267	484	595	842	5
que	270	475	287	484	595	842	5
tumbado,	290	475	332	484	595	842	5
así	335	475	348	484	595	842	5
que	351	475	368	484	595	842	5
el	371	475	379	484	595	842	5
alivio	382	475	405	484	595	842	5
sólo	409	475	427	484	595	842	5
ocurría	430	475	461	484	595	842	5
porque	464	475	495	484	595	842	5
un	498	475	509	484	595	842	5
tercio	85	492	110	502	595	842	5
de	114	492	125	502	595	842	5
la	129	492	137	502	595	842	5
tripulación	141	492	186	502	595	842	5
hacía	190	492	215	502	595	842	5
guardia.	219	492	255	502	595	842	5
En	259	492	271	502	595	842	5
las	275	492	288	502	595	842	5
galeras	292	492	325	502	595	842	5
la	329	492	337	502	595	842	5
cosa	341	492	362	502	595	842	5
era	366	492	380	502	595	842	5
muy	384	492	403	502	595	842	5
agobiante	407	492	451	502	595	842	5
dada	455	492	477	502	595	842	5
la	481	492	489	502	595	842	5
alta	493	492	510	502	595	842	5
densidad	85	509	125	519	595	842	5
humana	129	509	165	519	595	842	5
que	168	509	185	519	595	842	5
soportaban.	188	509	241	519	595	842	5
Sólo	245	509	265	519	595	842	5
los	268	509	281	519	595	842	5
oficiales	284	509	321	519	595	842	5
superiores	324	509	371	519	595	842	5
dormían	374	509	411	519	595	842	5
en	414	509	425	519	595	842	5
cama	428	509	453	519	595	842	5
o	456	509	462	519	595	842	5
camastro,	465	509	509	519	595	842	5
la	85	527	93	536	595	842	5
tripulación	98	527	144	536	595	842	5
lo	149	527	157	536	595	842	5
hacía	163	527	187	536	595	842	5
en	193	527	204	536	595	842	5
las	209	527	222	536	595	842	5
cubiertas	227	527	268	536	595	842	5
sobre	273	527	298	536	595	842	5
colchoncillos,	303	527	363	536	595	842	5
simples	369	527	403	536	595	842	5
sacos	408	527	434	536	595	842	5
llenos	439	527	466	536	595	842	5
de	471	527	482	536	595	842	5
paja.	488	527	509	536	595	842	5
Curiosamente,	85	544	150	553	595	842	5
las	153	544	166	553	595	842	5
hamacas	169	544	210	553	595	842	5
(que	213	544	233	553	595	842	5
se	236	544	246	553	595	842	5
conocían	249	544	290	553	595	842	5
por	293	544	308	553	595	842	5
los	311	544	324	553	595	842	5
indios	327	544	353	553	595	842	5
caribeños)	356	544	403	553	595	842	5
no	406	544	417	553	595	842	5
se	420	544	431	553	595	842	5
habían	434	544	464	553	595	842	5
adoptado	468	544	509	553	595	842	5
para	85	561	105	570	595	842	5
el	108	561	116	570	595	842	5
descanso,	120	561	165	570	595	842	5
lo	169	561	177	570	595	842	5
que	180	561	197	570	595	842	5
sí	201	561	208	570	595	842	5
ocurrió	212	561	243	570	595	842	5
a	246	561	252	570	595	842	5
partir	255	561	278	570	595	842	5
del	282	561	295	570	595	842	5
siglo	299	561	319	570	595	842	5
XVIII.	323	561	347	570	595	842	5
Sobre	351	561	378	570	595	842	5
la	381	561	389	570	595	842	5
intimidad,	393	561	436	570	595	842	5
sólo	440	561	458	570	595	842	5
los	461	561	474	570	595	842	5
ricos	478	561	499	570	595	842	5
la	502	561	510	570	595	842	5
disfrutaban	85	578	134	588	595	842	5
haciendo	139	578	179	588	595	842	5
construir	184	578	223	588	595	842	5
cámaras	227	578	266	588	595	842	5
de	270	578	281	588	595	842	5
madera	286	578	320	588	595	842	5
bajo	324	578	343	588	595	842	5
la	348	578	356	588	595	842	5
tolda.	360	578	385	588	595	842	5
A	389	578	396	588	595	842	5
veces	400	578	427	588	595	842	5
en	431	578	442	588	595	842	5
lugar	447	578	469	588	595	842	5
de	473	578	484	588	595	842	5
para	489	578	509	588	595	842	5
guardar	85	596	119	605	595	842	5
la	123	596	131	605	595	842	5
intimidad	135	596	175	605	595	842	5
eran	179	596	199	605	595	842	5
usadas	203	596	235	605	595	842	5
para	239	596	259	605	595	842	5
alquilarlas	263	596	308	605	595	842	5
y	312	596	317	605	595	842	5
lucrarse.	321	596	359	605	595	842	5
A	363	596	370	605	595	842	5
base	374	596	395	605	595	842	5
de	399	596	410	605	595	842	5
codicia	414	596	446	605	595	842	5
se	450	596	460	605	595	842	5
alquilaban	464	596	510	605	595	842	5
tanto	85	613	107	622	595	842	5
que	112	613	128	622	595	842	5
el	132	613	140	622	595	842	5
peso	145	613	166	622	595	842	5
de	170	613	181	622	595	842	5
las	186	613	199	622	595	842	5
superestructuras	203	613	277	622	595	842	5
hacía	282	613	306	622	595	842	5
más	310	613	329	622	595	842	5
vulnerable	334	613	380	622	595	842	5
a	384	613	390	622	595	842	5
la	394	613	402	622	595	842	5
embarcación.	406	613	466	622	595	842	5
Los	471	613	487	622	595	842	5
más	491	613	510	622	595	842	5
pobres,	85	630	118	640	595	842	5
la	122	630	130	640	595	842	5
marinería,	134	630	179	640	595	842	5
se	183	630	193	640	595	842	5
hacían	197	630	227	640	595	842	5
un	231	630	242	640	595	842	5
espacio	246	630	280	640	595	842	5
con	284	630	300	640	595	842	5
sus	303	630	319	640	595	842	5
cajas	323	630	346	640	595	842	5
o	350	630	356	640	595	842	5
arcas	359	630	384	640	595	842	5
y	387	630	392	640	595	842	5
allí,	396	630	412	640	595	842	5
en	416	630	427	640	595	842	5
grupos,	431	630	464	640	595	842	5
comían	468	630	501	640	595	842	5
y	505	630	510	640	595	842	5
hacían	85	647	115	657	595	842	5
vida.	118	647	140	657	595	842	5
Comer	143	647	173	657	595	842	5
en	176	647	187	657	595	842	5
público	191	647	222	657	595	842	5
iba	225	647	239	657	595	842	5
seguido,	242	647	280	657	595	842	5
ya	283	647	294	657	595	842	5
que	297	647	314	657	595	842	5
la	317	647	325	657	595	842	5
fisiología	328	647	368	657	595	842	5
manda,	371	647	404	657	595	842	5
de	407	647	419	657	595	842	5
evacuar	422	647	457	657	595	842	5
en	461	647	472	657	595	842	5
público.	475	647	509	657	595	842	5
A	85	665	92	674	595	842	5
proa	95	665	115	674	595	842	5
había	119	665	144	674	595	842	5
un	148	665	159	674	595	842	5
enrejado	163	665	202	674	595	842	5
para	205	665	225	674	595	842	5
que	229	665	246	674	595	842	5
la	249	665	258	674	595	842	5
marinería	261	665	304	674	595	842	5
regalara	308	665	344	674	595	842	5
a	348	665	353	674	595	842	5
la	357	665	365	674	595	842	5
mar	369	665	386	674	595	842	5
sus	390	665	405	674	595	842	5
productos	409	665	453	674	595	842	5
de	457	665	468	674	595	842	5
desecho	472	665	509	674	595	842	5
intestinal	85	682	124	691	595	842	5
y	128	682	133	691	595	842	5
vesical.	137	682	170	691	595	842	5
Los	174	682	190	691	595	842	5
oficiales	193	682	229	691	595	842	5
tenían	233	682	261	691	595	842	5
letrinas	264	682	296	691	595	842	5
a	300	682	306	691	595	842	5
popa.	309	682	334	691	595	842	5
La	338	682	349	691	595	842	5
higiene	353	682	385	691	595	842	5
era	389	682	403	691	595	842	5
concepto	407	682	447	691	595	842	5
desconocido.	451	682	510	691	595	842	5
Hacinamiento,	85	699	149	708	595	842	5
olores	152	699	179	708	595	842	5
de	182	699	193	708	595	842	5
animales	196	699	237	708	595	842	5
(humanos	240	699	284	708	595	842	5
y	287	699	292	708	595	842	5
otros),	295	699	323	708	595	842	5
calor,	327	699	351	708	595	842	5
poco	354	699	376	708	595	842	5
agua	379	699	401	708	595	842	5
dulce,	404	699	431	708	595	842	5
etc.	434	699	450	708	595	842	5
eran	453	699	473	708	595	842	5
la	476	699	484	708	595	842	5
regla	487	699	510	708	595	842	5
(en	85	716	99	726	595	842	5
tierra	103	716	126	726	595	842	5
las	130	716	143	726	595	842	5
ciudades	147	716	187	726	595	842	5
de	191	716	202	726	595	842	5
la	206	716	214	726	595	842	5
época	218	716	245	726	595	842	5
tampoco	249	716	287	726	595	842	5
eran	291	716	311	726	595	842	5
modelo	315	716	348	726	595	842	5
de	352	716	363	726	595	842	5
pulcritud).	367	716	411	726	595	842	5
La	415	716	426	726	595	842	5
ropa	430	716	450	726	595	842	5
se	454	716	464	726	595	842	5
lavaba	468	716	498	726	595	842	5
al	502	716	509	726	595	842	5
tocar	85	734	107	743	595	842	5
puerto,	112	734	143	743	595	842	5
hacerlo	148	734	181	743	595	842	5
con	185	734	201	743	595	842	5
agua	206	734	228	743	595	842	5
de	233	734	244	743	595	842	5
mar,	249	734	269	743	595	842	5
tras	274	734	290	743	595	842	5
el	295	734	303	743	595	842	5
secado,	308	734	342	743	595	842	5
no	347	734	358	743	595	842	5
era	363	734	377	743	595	842	5
una	382	734	399	743	595	842	5
caricia	403	734	433	743	595	842	5
para	437	734	457	743	595	842	5
la	462	734	470	743	595	842	5
piel.	474	734	493	743	595	842	5
Se	497	734	510	743	595	842	5
351	312	777	329	787	595	842	5
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	6
2529-850X	64	102	103	109	595	842	6
Volumen	34	111	65	119	595	842	6
5	67	111	72	119	595	842	6
Numero	74	111	103	119	595	842	6
3	105	111	109	119	595	842	6
pp	111	111	120	119	595	842	6
347-358	122	111	152	119	595	842	6
MARZO	34	121	62	128	595	842	6
2020	65	121	83	128	595	842	6
DOI:	34	130	50	137	595	842	6
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	6
Navegación	357	102	399	109	595	842	6
e	401	102	406	109	595	842	6
historia	408	102	434	109	595	842	6
de	436	102	445	109	595	842	6
la	447	102	453	109	595	842	6
ciencia:	455	102	482	109	595	842	6
La	485	102	493	109	595	842	6
vida	496	102	510	109	595	842	6
a	512	102	517	109	595	842	6
bordo:	519	102	542	109	595	842	6
los	544	102	554	109	595	842	6
hombres	435	111	465	119	595	842	6
de	468	111	477	119	595	842	6
la	479	111	485	119	595	842	6
mar	487	111	501	119	595	842	6
en	503	111	512	119	595	842	6
el	514	111	520	119	595	842	6
siglo	523	111	539	119	595	842	6
XVI	541	111	554	119	595	842	6
Ignacio	468	121	494	128	595	842	6
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	6
llevaba	85	164	117	174	595	842	6
la	122	164	130	174	595	842	6
“higiene	135	164	170	174	595	842	6
seca”,	175	164	202	174	595	842	6
sin	207	164	220	174	595	842	6
agua:	225	164	250	174	595	842	6
enjugarse	255	164	299	174	595	842	6
el	304	164	312	174	595	842	6
sudor,	317	164	345	174	595	842	6
darse	350	164	375	174	595	842	6
friegas	380	164	410	174	595	842	6
con	415	164	431	174	595	842	6
paños	436	164	463	174	595	842	6
limpios	468	164	499	174	595	842	6
y	504	164	509	174	595	842	6
perfumados	85	182	138	191	595	842	6
y	141	182	146	191	595	842	6
empolvarse	148	182	200	191	595	842	6
(5)	203	179	211	185	595	842	6
.	211	182	214	191	595	842	6
Alimentación	85	217	160	228	595	842	6
y	164	217	170	228	595	842	6
vestido	173	217	215	228	595	842	6
Dada	120	237	144	246	595	842	6
la	147	237	155	246	595	842	6
época	158	237	185	246	595	842	6
y	188	237	193	246	595	842	6
la	196	237	204	246	595	842	6
clase	206	237	230	246	595	842	6
social	232	237	258	246	595	842	6
de	261	237	272	246	595	842	6
muchos	275	237	310	246	595	842	6
embarcados,	312	237	370	246	595	842	6
cebe	373	237	394	246	595	842	6
decir	397	237	419	246	595	842	6
que	422	237	438	246	595	842	6
al	441	237	449	246	595	842	6
menos	452	237	482	246	595	842	6
en	485	237	496	246	595	842	6
un	499	237	510	246	595	842	6
barco	85	254	110	263	595	842	6
se	114	254	124	263	595	842	6
comía.	128	254	159	263	595	842	6
En	163	254	175	263	595	842	6
las	179	254	192	263	595	842	6
largas	196	254	223	263	595	842	6
singladuras	227	254	278	263	595	842	6
transoceánicas,	282	254	352	263	595	842	6
la	356	254	364	263	595	842	6
comida	368	254	401	263	595	842	6
se	405	254	415	263	595	842	6
regía	419	254	442	263	595	842	6
por	446	254	460	263	595	842	6
un	465	254	476	263	595	842	6
par	480	254	494	263	595	842	6
de	498	254	509	263	595	842	6
principios:	85	271	130	281	595	842	6
•	120	289	124	298	595	842	6
Menús	156	289	186	298	595	842	6
muy	188	289	208	298	595	842	6
fijos,	210	289	231	298	595	842	6
consolidados	234	289	292	298	595	842	6
durante	295	289	328	298	595	842	6
siglos,	331	289	359	298	595	842	6
pensados	362	289	406	298	595	842	6
para	408	289	428	298	595	842	6
largas	431	289	458	298	595	842	6
travesías.	461	289	504	298	595	842	6
•	120	306	124	315	595	842	6
Alimentos	156	306	200	315	595	842	6
capaces	203	306	240	315	595	842	6
de	242	306	253	315	595	842	6
mantenerse	256	306	309	315	595	842	6
largo	312	306	334	315	595	842	6
tiempo	337	306	367	315	595	842	6
de	370	306	381	315	595	842	6
modo	383	306	408	315	595	842	6
natural	411	306	441	315	595	842	6
o	445	306	450	315	595	842	6
en	453	306	464	315	595	842	6
sal.	467	306	482	315	595	842	6
La	120	323	132	332	595	842	6
dieta	135	323	157	332	595	842	6
básica	160	323	189	332	595	842	6
estaba	192	323	222	332	595	842	6
constituida	225	323	273	332	595	842	6
por	277	323	291	332	595	842	6
el	294	323	302	332	595	842	6
bizcocho	306	323	345	332	595	842	6
(o	348	323	358	332	595	842	6
galleta),	361	323	396	332	595	842	6
agua	400	323	422	332	595	842	6
y	425	323	430	332	595	842	6
vino.	433	323	455	332	595	842	6
El	458	323	467	332	595	842	6
bizcocho	470	323	510	332	595	842	6
era	85	340	99	349	595	842	6
un	103	340	114	349	595	842	6
pan	118	340	135	349	595	842	6
sin	139	340	152	349	595	842	6
levadura	156	340	194	349	595	842	6
con	198	340	215	349	595	842	6
doble	219	340	243	349	595	842	6
cocción	247	340	281	349	595	842	6
(bis	285	340	301	349	595	842	6
coctus)	305	340	337	349	595	842	6
que	341	340	358	349	595	842	6
aguantaba	362	340	409	349	595	842	6
mucho	413	340	443	349	595	842	6
tiempo,	447	340	480	349	595	842	6
y	484	340	489	349	595	842	6
que	493	340	510	349	595	842	6
había	85	358	110	367	595	842	6
que	113	358	130	367	595	842	6
remojar	134	358	168	367	595	842	6
(agua	172	358	197	367	595	842	6
o	201	358	206	367	595	842	6
vino)	210	358	232	367	595	842	6
para	235	358	255	367	595	842	6
poderlo	259	358	292	367	595	842	6
comer.	296	358	327	367	595	842	6
El	330	358	339	367	595	842	6
vino	343	358	361	367	595	842	6
aportaba	365	358	404	367	595	842	6
calorías	408	358	443	367	595	842	6
y	446	358	451	367	595	842	6
cierto	455	358	480	367	595	842	6
olvido	483	358	510	367	595	842	6
de	85	375	96	384	595	842	6
la	99	375	107	384	595	842	6
dureza	110	375	141	384	595	842	6
del	144	375	157	384	595	842	6
barco.	160	375	188	384	595	842	6
La	191	375	202	384	595	842	6
carne	205	375	230	384	595	842	6
que	234	375	250	384	595	842	6
se	253	375	264	384	595	842	6
tomaba	267	375	301	384	595	842	6
era	304	375	318	384	595	842	6
en	321	375	332	384	595	842	6
salazón	335	375	370	384	595	842	6
y	373	375	378	384	595	842	6
cocida.	381	375	413	384	595	842	6
Había	416	375	443	384	595	842	6
algo	446	375	465	384	595	842	6
de	468	375	479	384	595	842	6
queso	482	375	509	384	595	842	6
que,	85	392	104	401	595	842	6
cuando	109	392	142	401	595	842	6
no	146	392	157	401	595	842	6
era	162	392	177	401	595	842	6
posible	181	392	213	401	595	842	6
cocinar	218	392	250	401	595	842	6
la	254	392	262	401	595	842	6
carne	267	392	292	401	595	842	6
(apagado	296	392	339	401	595	842	6
de	343	392	354	401	595	842	6
los	359	392	372	401	595	842	6
fogones	376	392	412	401	595	842	6
en	416	392	427	401	595	842	6
los	432	392	445	401	595	842	6
temporales	449	392	499	401	595	842	6
o	504	392	509	401	595	842	6
enemigo	85	409	123	419	595	842	6
a	128	409	133	419	595	842	6
la	137	409	145	419	595	842	6
vista),	149	409	176	419	595	842	6
era	181	409	195	419	595	842	6
el	199	409	207	419	595	842	6
acompañante	211	409	272	419	595	842	6
único	276	409	300	419	595	842	6
del	304	409	318	419	595	842	6
bizcocho.	322	409	364	419	595	842	6
A	368	409	375	419	595	842	6
veces	379	409	406	419	595	842	6
tomaban	410	409	449	419	595	842	6
menestras	453	409	499	419	595	842	6
a	504	409	509	419	595	842	6
base	85	426	106	436	595	842	6
de	110	426	121	436	595	842	6
arroz,	125	426	151	436	595	842	6
habas	155	426	182	436	595	842	6
o	186	426	191	436	595	842	6
garbanzos	195	426	242	436	595	842	6
con	246	426	262	436	595	842	6
pescado	266	426	304	436	595	842	6
salado	308	426	337	436	595	842	6
o	341	426	347	436	595	842	6
tocino.	350	426	380	436	595	842	6
El	384	426	393	436	595	842	6
pescado	397	426	434	436	595	842	6
más	438	426	457	436	595	842	6
consumido	461	426	510	436	595	842	6
era	85	444	99	453	595	842	6
el	102	444	110	453	595	842	6
tollo	113	444	132	453	595	842	6
o	135	444	140	453	595	842	6
cazón,	143	444	172	453	595	842	6
aunque	175	444	208	453	595	842	6
también	211	444	247	453	595	842	6
sardinas,	250	444	290	453	595	842	6
pargo	293	444	319	453	595	842	6
y	322	444	327	453	595	842	6
bacalao	330	444	365	453	595	842	6
si	368	444	375	453	595	842	6
se	378	444	389	453	595	842	6
había	391	444	417	453	595	842	6
aprovisionado	420	444	482	453	595	842	6
de	485	444	496	453	595	842	6
él.	499	444	509	453	595	842	6
De	85	461	98	470	595	842	6
forma	103	461	129	470	595	842	6
resumida,	135	461	179	470	595	842	6
los	185	461	198	470	595	842	6
domingos,	203	461	249	470	595	842	6
lunes,	255	461	281	470	595	842	6
martes	287	461	318	470	595	842	6
y	324	461	329	470	595	842	6
jueves	335	461	364	470	595	842	6
era	369	461	384	470	595	842	6
una	390	461	406	470	595	842	6
dieta	412	461	434	470	595	842	6
“de	440	461	454	470	595	842	6
carne”;	460	461	491	470	595	842	6
los	497	461	510	470	595	842	6
miércoles	85	478	128	488	595	842	6
y	133	478	138	488	595	842	6
viernes,	143	478	178	488	595	842	6
“de	184	478	198	488	595	842	6
pescado”;	203	478	247	488	595	842	6
y	252	478	257	488	595	842	6
los	263	478	276	488	595	842	6
sábados,	281	478	321	488	595	842	6
“de	327	478	341	488	595	842	6
queso”.	347	478	380	488	595	842	6
Eso	385	478	403	488	595	842	6
sí,	408	478	418	488	595	842	6
siempre	424	478	460	488	595	842	6
que	465	478	481	488	595	842	6
fuera	487	478	510	488	595	842	6
posible,	85	496	119	505	595	842	6
que	123	496	140	505	595	842	6
no	143	496	154	505	595	842	6
eran	158	496	178	505	595	842	6
muchas	181	496	216	505	595	842	6
veces	220	496	246	505	595	842	6
(7)	250	493	258	499	595	842	6
.	258	496	261	505	595	842	6
Sentados	264	496	306	505	595	842	6
en	310	496	321	505	595	842	6
sillas	324	496	347	505	595	842	6
de	350	496	361	505	595	842	6
su	365	496	375	505	595	842	6
cámara	379	496	412	505	595	842	6
comían	416	496	449	505	595	842	6
el	452	496	460	505	595	842	6
capitán,	464	496	499	505	595	842	6
el	502	496	510	505	595	842	6
maestre	85	513	121	522	595	842	6
y	126	513	131	522	595	842	6
el	136	513	143	522	595	842	6
piloto,	148	513	175	522	595	842	6
y	180	513	185	522	595	842	6
el	189	513	197	522	595	842	6
cirujano	202	513	237	522	595	842	6
y	241	513	246	522	595	842	6
escribano	251	513	294	522	595	842	6
solían	299	513	326	522	595	842	6
ser	331	513	344	522	595	842	6
invitados.	349	513	391	522	595	842	6
Allí	396	513	410	522	595	842	6
el	415	513	422	522	595	842	6
bizcocho	427	513	467	522	595	842	6
era	471	513	486	522	595	842	6
más	491	513	510	522	595	842	6
blanco	85	530	114	539	595	842	6
que	120	530	137	539	595	842	6
moreno	142	530	176	539	595	842	6
(integral	182	530	218	539	595	842	6
decimos	224	530	261	539	595	842	6
ahora)	267	530	295	539	595	842	6
y	301	530	306	539	595	842	6
el	312	530	319	539	595	842	6
vino	325	530	343	539	595	842	6
no	349	530	360	539	595	842	6
era	366	530	380	539	595	842	6
el	386	530	394	539	595	842	6
aguachirri	399	530	443	539	595	842	6
que	449	530	466	539	595	842	6
bebía	471	530	496	539	595	842	6
la	502	530	510	539	595	842	6
marinería.	85	547	130	557	595	842	6
También	133	547	172	557	595	842	6
tomaban	175	547	214	557	595	842	6
gallina	217	547	246	557	595	842	6
asada,	249	547	278	557	595	842	6
frutos	281	547	307	557	595	842	6
secos,	310	547	338	557	595	842	6
dulce	341	547	365	557	595	842	6
de	368	547	379	557	595	842	6
membrillo,	382	547	429	557	595	842	6
frutas	431	547	457	557	595	842	6
en	460	547	471	557	595	842	6
almíbar,	474	547	510	557	595	842	6
pasas,	85	564	114	574	595	842	6
higos	117	564	141	574	595	842	6
y	144	564	149	574	595	842	6
otras	152	564	174	574	595	842	6
delicias	177	564	210	574	595	842	6
similares.	213	564	255	574	595	842	6
La	258	564	269	574	595	842	6
comida	272	564	304	574	595	842	6
de	307	564	318	574	595	842	6
los	321	564	333	574	595	842	6
marineros	336	564	381	574	595	842	6
la	384	564	392	574	595	842	6
presidía	394	564	430	574	595	842	6
el	433	564	440	574	595	842	6
contramaestre,	443	564	509	574	595	842	6
usando	85	582	118	591	595	842	6
sus	121	582	136	591	595	842	6
cajas	139	582	163	591	595	842	6
como	166	582	191	591	595	842	6
mesas,	194	582	226	591	595	842	6
sólo	229	582	248	591	595	842	6
con	251	582	267	591	595	842	6
cuchillos	270	582	309	591	595	842	6
y	311	582	316	591	595	842	6
en	320	582	331	591	595	842	6
escudillas	334	582	378	591	595	842	6
de	381	582	392	591	595	842	6
barro	395	582	418	591	595	842	6
o	421	582	427	591	595	842	6
madera	430	582	464	591	595	842	6
en	467	582	479	591	595	842	6
la	482	582	490	591	595	842	6
que	493	582	509	591	595	842	6
comían	85	599	118	608	595	842	6
a	121	599	126	608	595	842	6
la	129	599	137	608	595	842	6
vez	139	599	155	608	595	842	6
varios	158	599	184	608	595	842	6
marineros	187	599	232	608	595	842	6
(un	234	599	249	608	595	842	6
grupo	251	599	277	608	595	842	6
o	280	599	285	608	595	842	6
rancho),	288	599	325	608	595	842	6
ni	327	599	335	608	595	842	6
había	338	599	363	608	595	842	6
platos	366	599	393	608	595	842	6
para	395	599	415	608	595	842	6
todos	418	599	442	608	595	842	6
(5,7)	446	597	459	603	595	842	6
.	459	599	462	608	595	842	6
Las	120	616	137	626	595	842	6
comidas	141	616	178	626	595	842	6
solían	182	616	209	626	595	842	6
ser	213	616	227	626	595	842	6
tres	231	616	248	626	595	842	6
al	252	616	260	626	595	842	6
día	265	616	279	626	595	842	6
y	283	616	288	626	595	842	6
el	292	616	300	626	595	842	6
aporte	304	616	333	626	595	842	6
calórico	337	616	371	626	595	842	6
se	375	616	386	626	595	842	6
ha	390	616	401	626	595	842	6
cifrado	405	616	436	626	595	842	6
en	440	616	451	626	595	842	6
unas	455	616	477	626	595	842	6
3.500-	481	616	509	626	595	842	6
4.200	85	634	110	643	595	842	6
calorías,	114	634	152	643	595	842	6
con	157	634	173	643	595	842	6
un	177	634	189	643	595	842	6
13%	193	634	213	643	595	842	6
de	218	634	229	643	595	842	6
tal	234	634	244	643	595	842	6
aporte	249	634	277	643	595	842	6
a	282	634	287	643	595	842	6
base	292	634	313	643	595	842	6
de	318	634	329	643	595	842	6
proteínas.	334	634	378	643	595	842	6
Las	383	634	399	643	595	842	6
carencias	403	634	447	643	595	842	6
más	451	634	470	643	595	842	6
severas	475	634	510	643	595	842	6
estaban	85	651	120	660	595	842	6
vinculadas	124	651	171	660	595	842	6
a	175	651	180	660	595	842	6
ciertos	184	651	214	660	595	842	6
micronutrientes.	217	651	289	660	595	842	6
Así,	292	651	309	660	595	842	6
por	313	651	327	660	595	842	6
ejemplo,	331	651	369	660	595	842	6
por	373	651	387	660	595	842	6
carencia	391	651	429	660	595	842	6
de	432	651	443	660	595	842	6
vitamina	447	651	484	660	595	842	6
C,	488	651	498	660	595	842	6
el	502	651	509	660	595	842	6
escorbuto	85	668	129	677	595	842	6
se	133	668	143	677	595	842	6
iniciaba	147	668	181	677	595	842	6
a	185	668	190	677	595	842	6
las	194	668	207	677	595	842	6
seis	211	668	228	677	595	842	6
semanas	232	668	273	677	595	842	6
de	276	668	287	677	595	842	6
no	291	668	302	677	595	842	6
tomar	306	668	332	677	595	842	6
alimentos	336	668	379	677	595	842	6
frescos;	382	668	417	677	595	842	6
era	421	668	435	677	595	842	6
difícil	439	668	462	677	595	842	6
conservar	466	668	510	677	595	842	6
frutas	85	685	110	695	595	842	6
y	114	685	119	695	595	842	6
verduras	123	685	162	695	595	842	6
(8)	166	683	174	689	595	842	6
.	174	685	177	695	595	842	6
Otra	181	685	201	695	595	842	6
carencia	205	685	243	695	595	842	6
era	247	685	261	695	595	842	6
la	265	685	273	695	595	842	6
del	277	685	291	695	595	842	6
agua,	295	685	320	695	595	842	6
que	324	685	341	695	595	842	6
el	345	685	352	695	595	842	6
vino	357	685	375	695	595	842	6
no	379	685	390	695	595	842	6
lograba	394	685	428	695	595	842	6
compensar.	432	685	484	695	595	842	6
Para	488	685	510	695	595	842	6
unas	85	702	107	712	595	842	6
3.500	109	702	134	712	595	842	6
calorías	137	702	172	712	595	842	6
vendrían	175	702	214	712	595	842	6
bien	217	702	236	712	595	842	6
2-3	239	702	253	712	595	842	6
litros	256	702	277	712	595	842	6
de	280	702	291	712	595	842	6
agua	294	702	316	712	595	842	6
al	319	702	326	712	595	842	6
día,	330	702	346	712	595	842	6
pero	349	702	369	712	595	842	6
al	372	702	380	712	595	842	6
pasar	383	702	408	712	595	842	6
por	410	702	425	712	595	842	6
climas	428	702	456	712	595	842	6
tropicales	459	702	502	712	595	842	6
y	505	702	510	712	595	842	6
con	85	720	101	729	595	842	6
el	105	720	113	729	595	842	6
trabajo	117	720	148	729	595	842	6
duro	152	720	171	729	595	842	6
del	175	720	189	729	595	842	6
barco	193	720	218	729	595	842	6
las	222	720	235	729	595	842	6
pérdidas	238	720	277	729	595	842	6
de	281	720	292	729	595	842	6
sudor	296	720	320	729	595	842	6
eran	324	720	345	729	595	842	6
de	348	720	360	729	595	842	6
hasta	364	720	388	729	595	842	6
1	392	720	398	729	595	842	6
litro	402	720	418	729	595	842	6
a	422	720	427	729	595	842	6
la	431	720	439	729	595	842	6
hora	443	720	463	729	595	842	6
(deberían	467	720	510	729	595	842	6
tomar	85	737	111	746	595	842	6
unos	113	737	135	746	595	842	6
10	138	737	149	746	595	842	6
litros	152	737	173	746	595	842	6
diarios	176	737	206	746	595	842	6
de	208	737	219	746	595	842	6
agua,	222	737	247	746	595	842	6
algo	250	737	269	746	595	842	6
no	272	737	283	746	595	842	6
posible).	286	737	324	746	595	842	6
En	327	737	339	746	595	842	6
el	342	737	350	746	595	842	6
siglo	353	737	374	746	595	842	6
XVI	377	737	392	746	595	842	6
no	396	737	407	746	595	842	6
era	410	737	424	746	595	842	6
posible	427	737	459	746	595	842	6
desalinizar	462	737	510	746	595	842	6
352	312	777	329	787	595	842	6
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	7
2529-850X	64	102	103	109	595	842	7
Volumen	34	111	65	119	595	842	7
5	67	111	72	119	595	842	7
Numero	74	111	103	119	595	842	7
3	105	111	109	119	595	842	7
pp	111	111	120	119	595	842	7
347-358	122	111	152	119	595	842	7
MARZO	34	121	62	128	595	842	7
2020	65	121	83	128	595	842	7
DOI:	34	130	50	137	595	842	7
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	7
Navegación	357	102	399	109	595	842	7
e	401	102	406	109	595	842	7
historia	408	102	434	109	595	842	7
de	436	102	445	109	595	842	7
la	447	102	453	109	595	842	7
ciencia:	455	102	482	109	595	842	7
La	485	102	493	109	595	842	7
vida	496	102	510	109	595	842	7
a	512	102	517	109	595	842	7
bordo:	519	102	542	109	595	842	7
los	544	102	554	109	595	842	7
hombres	435	111	465	119	595	842	7
de	468	111	477	119	595	842	7
la	479	111	485	119	595	842	7
mar	487	111	501	119	595	842	7
en	503	111	512	119	595	842	7
el	514	111	520	119	595	842	7
siglo	523	111	539	119	595	842	7
XVI	541	111	554	119	595	842	7
Ignacio	468	121	494	128	595	842	7
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	7
el	85	164	93	174	595	842	7
agua	96	164	118	174	595	842	7
de	121	164	132	174	595	842	7
mar.	135	164	155	174	595	842	7
No	159	164	171	174	595	842	7
quedaba	174	164	213	174	595	842	7
otra	216	164	233	174	595	842	7
solución	236	164	273	174	595	842	7
que	276	164	293	174	595	842	7
llevar	296	164	320	174	595	842	7
el	323	164	331	174	595	842	7
agua	334	164	356	174	595	842	7
dulce	359	164	383	174	595	842	7
en	386	164	397	174	595	842	7
barricas	400	164	436	174	595	842	7
(mucho	439	164	472	174	595	842	7
espacio	475	164	510	174	595	842	7
en	85	182	96	191	595	842	7
la	102	182	110	191	595	842	7
bodega)	117	182	153	191	595	842	7
y	160	182	165	191	595	842	7
los	171	182	184	191	595	842	7
maestres	191	182	232	191	595	842	7
procuraban	238	182	288	191	595	842	7
llevar	295	182	319	191	595	842	7
la	325	182	333	191	595	842	7
justa	340	182	361	191	595	842	7
por	367	182	381	191	595	842	7
ganar	388	182	413	191	595	842	7
espacio	420	182	454	191	595	842	7
para	461	182	481	191	595	842	7
otros	487	182	510	191	595	842	7
menesteres.	85	199	140	208	595	842	7
Y	143	199	150	208	595	842	7
si	153	199	160	208	595	842	7
se	164	199	174	208	595	842	7
sudaba	178	199	211	208	595	842	7
mucho,	214	199	247	208	595	842	7
hay	250	199	266	208	595	842	7
que	270	199	286	208	595	842	7
añadir	290	199	317	208	595	842	7
la	321	199	329	208	595	842	7
cantidad	332	199	370	208	595	842	7
de	373	199	384	208	595	842	7
alimentos	388	199	431	208	595	842	7
en	434	199	445	208	595	842	7
salmuera	448	199	490	208	595	842	7
que	493	199	509	208	595	842	7
tomaban.	85	216	127	226	595	842	7
El	130	216	138	226	595	842	7
resultado	141	216	182	226	595	842	7
mucha	185	216	215	226	595	842	7
sed	218	216	234	226	595	842	7
y	236	216	241	226	595	842	7
poco	244	216	266	226	595	842	7
agua	269	216	291	226	595	842	7
(6)	294	214	302	220	595	842	7
.	302	216	305	226	595	842	7
La	120	233	132	243	595	842	7
ración	136	233	163	243	595	842	7
casi	168	233	186	243	595	842	7
nunca	190	233	217	243	595	842	7
se	222	233	233	243	595	842	7
servía	237	233	265	243	595	842	7
completa	269	233	310	243	595	842	7
ya	314	233	325	243	595	842	7
que	329	233	346	243	595	842	7
cualquier	350	233	391	243	595	842	7
evento	396	233	426	243	595	842	7
era	430	233	445	243	595	842	7
pretexto	449	233	485	243	595	842	7
para	490	233	510	243	595	842	7
reducirla	85	251	124	260	595	842	7
(calmas,	129	251	167	260	595	842	7
temporales,	172	251	224	260	595	842	7
vientos,	230	251	264	260	595	842	7
etc.,	270	251	289	260	595	842	7
eran	294	251	314	260	595	842	7
causa	320	251	346	260	595	842	7
de	351	251	363	260	595	842	7
media	368	251	396	260	595	842	7
ración).	401	251	434	260	595	842	7
El	440	251	449	260	595	842	7
despensero,	455	251	509	260	595	842	7
compinchado	85	268	144	277	595	842	7
o	150	268	155	277	595	842	7
no	161	268	172	277	595	842	7
con	177	268	194	277	595	842	7
el	199	268	207	277	595	842	7
maestre,	212	268	251	277	595	842	7
se	256	268	267	277	595	842	7
quedaba	272	268	311	277	595	842	7
lo	316	268	324	277	595	842	7
suyo,	330	268	353	277	595	842	7
que	359	268	376	277	595	842	7
luego	381	268	406	277	595	842	7
vendía	411	268	441	277	595	842	7
a	446	268	452	277	595	842	7
bordo	457	268	483	277	595	842	7
o	488	268	494	277	595	842	7
se	499	268	510	277	595	842	7
entregaba	85	285	130	294	595	842	7
a	133	285	139	294	595	842	7
cuenta	142	285	172	294	595	842	7
del	175	285	189	294	595	842	7
salario.	192	285	224	294	595	842	7
El	228	285	237	294	595	842	7
marinero	240	285	279	294	595	842	7
llegaba	283	285	315	294	595	842	7
desplumado	318	285	373	294	595	842	7
a	376	285	382	294	595	842	7
puerto	385	285	413	294	595	842	7
y	416	285	421	294	595	842	7
no	425	285	436	294	595	842	7
le	439	285	447	294	595	842	7
quedaba	450	285	489	294	595	842	7
otra	492	285	510	294	595	842	7
que	85	302	102	312	595	842	7
volver	104	302	131	312	595	842	7
a	134	302	140	312	595	842	7
embarcar.	143	302	188	312	595	842	7
Además	191	302	227	312	595	842	7
de	230	302	241	312	595	842	7
darles	244	302	271	312	595	842	7
poca	274	302	296	312	595	842	7
comida,	298	302	334	312	595	842	7
se	337	302	347	312	595	842	7
les	350	302	363	312	595	842	7
daban	366	302	393	312	595	842	7
alimentos	396	302	439	312	595	842	7
de	442	302	453	312	595	842	7
baja	456	302	475	312	595	842	7
calidad	478	302	510	312	595	842	7
o	85	320	91	329	595	842	7
en	94	320	105	329	595	842	7
mal	109	320	126	329	595	842	7
estado.	130	320	162	329	595	842	7
Así	166	320	180	329	595	842	7
que	184	320	201	329	595	842	7
los	205	320	218	329	595	842	7
marineros	221	320	266	329	595	842	7
tenían	270	320	298	329	595	842	7
mejor	302	320	327	329	595	842	7
despensa	331	320	374	329	595	842	7
en	378	320	389	329	595	842	7
la	393	320	401	329	595	842	7
propia	404	320	432	329	595	842	7
mar	436	320	454	329	595	842	7
y	457	320	462	329	595	842	7
pescaban	466	320	509	329	595	842	7
cuanto	85	337	115	346	595	842	7
podían.	118	337	151	346	595	842	7
En	120	354	133	364	595	842	7
general,	137	354	173	364	595	842	7
los	177	354	190	364	595	842	7
alimentos	194	354	237	364	595	842	7
frescos,	241	354	276	364	595	842	7
como	280	354	304	364	595	842	7
verduras	308	354	347	364	595	842	7
y	351	354	356	364	595	842	7
frutas,	360	354	388	364	595	842	7
apenas	392	354	425	364	595	842	7
se	429	354	440	364	595	842	7
consumían	444	354	493	364	595	842	7
los	497	354	510	364	595	842	7
primeros	85	371	124	381	595	842	7
días.	127	371	148	381	595	842	7
Así,	152	371	169	381	595	842	7
la	172	371	180	381	595	842	7
primera	183	371	217	381	595	842	7
semana	220	371	256	381	595	842	7
era	259	371	273	381	595	842	7
la	276	371	284	381	595	842	7
más	287	371	307	381	595	842	7
equilibrada	310	371	359	381	595	842	7
desde	362	371	389	381	595	842	7
el	392	371	400	381	595	842	7
punto	403	371	428	381	595	842	7
de	431	371	442	381	595	842	7
vista	446	371	467	381	595	842	7
dietético.	470	371	510	381	595	842	7
Pasado	85	389	119	398	595	842	7
este	122	389	141	398	595	842	7
tiempo,	144	389	177	398	595	842	7
los	180	389	193	398	595	842	7
alimentos	196	389	239	398	595	842	7
frescos	241	389	274	398	595	842	7
y	277	389	282	398	595	842	7
la	285	389	293	398	595	842	7
fruta	295	389	316	398	595	842	7
desaparecían	319	389	379	398	595	842	7
durante	382	389	416	398	595	842	7
semanas	419	389	460	398	595	842	7
de	463	389	474	398	595	842	7
la	477	389	485	398	595	842	7
dieta	488	389	509	398	595	842	7
y,	85	406	93	415	595	842	7
si	97	406	104	415	595	842	7
la	109	406	117	415	595	842	7
travesía	122	406	157	415	595	842	7
se	162	406	172	415	595	842	7
alargaba	177	406	215	415	595	842	7
en	220	406	231	415	595	842	7
exceso,	235	406	270	415	595	842	7
comenzaban	274	406	332	415	595	842	7
a	336	406	342	415	595	842	7
aparecer	346	406	386	415	595	842	7
los	390	406	403	415	595	842	7
primeros	408	406	447	415	595	842	7
síntomas	451	406	492	415	595	842	7
del	496	406	509	415	595	842	7
escorbuto,	85	423	131	432	595	842	7
enfermedad	135	423	188	432	595	842	7
típica	191	423	215	432	595	842	7
de	218	423	229	432	595	842	7
los	232	423	245	432	595	842	7
hombres	248	423	287	432	595	842	7
del	290	423	303	432	595	842	7
mar,	306	423	326	432	595	842	7
provocada	329	423	376	432	595	842	7
por	379	423	393	432	595	842	7
la	396	423	404	432	595	842	7
carencia	407	423	445	432	595	842	7
de	448	423	459	432	595	842	7
vitamina	462	423	499	432	595	842	7
C	502	423	510	432	595	842	7
como	85	440	110	450	595	842	7
se	112	440	123	450	595	842	7
ha	125	440	137	450	595	842	7
mencionado	139	440	194	450	595	842	7
(8)	197	438	205	444	595	842	7
.	205	440	208	450	595	842	7
Además,	210	440	250	450	595	842	7
las	252	440	265	450	595	842	7
raciones	268	440	306	450	595	842	7
iban	309	440	328	450	595	842	7
menguando.	330	440	386	450	595	842	7
En	120	458	133	467	595	842	7
cuanto	138	458	168	467	595	842	7
al	173	458	181	467	595	842	7
vestido,	186	458	221	467	595	842	7
los	226	458	239	467	595	842	7
marineros	244	458	288	467	595	842	7
usaban	294	458	326	467	595	842	7
ropas	331	458	357	467	595	842	7
anchas	362	458	394	467	595	842	7
para	399	458	419	467	595	842	7
no	425	458	436	467	595	842	7
entorpecer	441	458	489	467	595	842	7
sus	494	458	510	467	595	842	7
movimientos,	85	475	144	484	595	842	7
blusones	147	475	187	484	595	842	7
con	191	475	207	484	595	842	7
capucha	210	475	248	484	595	842	7
y	251	475	256	484	595	842	7
calzones	260	475	300	484	595	842	7
anchos	303	475	335	484	595	842	7
(zaragüelles).	339	475	399	484	595	842	7
Los	403	475	419	484	595	842	7
poderosos	422	475	469	484	595	842	7
llevaban	472	475	510	484	595	842	7
jubones	85	492	120	502	595	842	7
(más	125	492	147	502	595	842	7
ajustado)	152	492	192	502	595	842	7
y	197	492	202	502	595	842	7
calzas,	207	492	238	502	595	842	7
los	243	492	256	502	595	842	7
marineros	260	492	305	502	595	842	7
blusones	310	492	349	502	595	842	7
y	354	492	359	502	595	842	7
zaragüelles.	364	492	418	502	595	842	7
De	422	492	435	502	595	842	7
abrigo	440	492	468	502	595	842	7
llevaban	472	492	510	502	595	842	7
capotes	85	509	120	519	595	842	7
de	124	509	135	519	595	842	7
mar	139	509	156	519	595	842	7
y	160	509	165	519	595	842	7
gorros	170	509	198	519	595	842	7
de	202	509	213	519	595	842	7
lana	217	509	236	519	595	842	7
(bonetes).	240	509	284	519	595	842	7
Los	289	509	305	519	595	842	7
colores	309	509	341	519	595	842	7
eran	345	509	365	519	595	842	7
pardos	369	509	399	519	595	842	7
o	403	509	409	519	595	842	7
azules	413	509	442	519	595	842	7
(el	446	509	457	519	595	842	7
color	461	509	483	519	595	842	7
de	487	509	498	519	595	842	7
la	502	509	510	519	595	842	7
mar)	85	527	106	536	595	842	7
y	109	527	114	536	595	842	7
el	116	527	124	536	595	842	7
gorro	127	527	150	536	595	842	7
solía	153	527	174	536	595	842	7
ser	177	527	191	536	595	842	7
rojo.	194	527	213	536	595	842	7
De	216	527	229	536	595	842	7
zapatos,	232	527	269	536	595	842	7
los	272	527	285	536	595	842	7
puestos,	288	527	326	536	595	842	7
de	329	527	340	536	595	842	7
ropa	343	527	362	536	595	842	7
de	365	527	376	536	595	842	7
cama	379	527	404	536	595	842	7
nada	407	527	429	536	595	842	7
y	432	527	437	536	595	842	7
vajilla	440	527	465	536	595	842	7
individual	468	527	509	536	595	842	7
tampoco.	85	544	126	553	595	842	7
Eso	130	544	147	553	595	842	7
sí,	151	544	161	553	595	842	7
una	165	544	182	553	595	842	7
jarrita	186	544	211	553	595	842	7
para	214	544	234	553	595	842	7
el	238	544	246	553	595	842	7
vino	249	544	268	553	595	842	7
no	272	544	283	553	595	842	7
faltaba,	286	544	319	553	595	842	7
al	323	544	331	553	595	842	7
igual	334	544	356	553	595	842	7
que	360	544	376	553	595	842	7
algún	380	544	404	553	595	842	7
aparejo	408	544	441	553	595	842	7
de	445	544	456	553	595	842	7
pesca	460	544	486	553	595	842	7
y	490	544	495	553	595	842	7
tal	499	544	509	553	595	842	7
vez	85	561	101	570	595	842	7
algún	105	561	129	570	595	842	7
instrumento	133	561	186	570	595	842	7
musical.	190	561	226	570	595	842	7
Los	231	561	247	570	595	842	7
oficiales	251	561	287	570	595	842	7
sí	292	561	299	570	595	842	7
disponían	304	561	347	570	595	842	7
de	351	561	362	570	595	842	7
mayores	366	561	405	570	595	842	7
comodidades	409	561	468	570	595	842	7
y	473	561	478	570	595	842	7
ropas,	482	561	509	570	595	842	7
utensilios,	85	578	129	588	595	842	7
armas,	132	578	163	588	595	842	7
ropa	166	578	186	588	595	842	7
de	188	578	199	588	595	842	7
cama,	202	578	229	588	595	842	7
etc.	232	578	248	588	595	842	7
(5)	251	576	259	582	595	842	7
.	259	578	262	588	595	842	7
Ocio	85	613	112	624	595	842	7
Los	120	634	137	643	595	842	7
vaivenes	140	634	180	643	595	842	7
del	184	634	198	643	595	842	7
barco	202	634	227	643	595	842	7
iban	231	634	250	643	595	842	7
desde	254	634	281	643	595	842	7
momentos	285	634	332	643	595	842	7
que	336	634	353	643	595	842	7
gran	357	634	377	643	595	842	7
tensión	381	634	413	643	595	842	7
(piratas,	417	634	453	643	595	842	7
temporales,	457	634	510	643	595	842	7
marejadas,	85	651	134	660	595	842	7
etc.)	138	651	157	660	595	842	7
a	161	651	166	660	595	842	7
otros	169	651	192	660	595	842	7
de	195	651	206	660	595	842	7
calma	209	651	236	660	595	842	7
(cambio	240	651	275	660	595	842	7
de	279	651	290	660	595	842	7
guardia,	293	651	329	660	595	842	7
llamada	332	651	368	660	595	842	7
a	371	651	376	660	595	842	7
comidas,	380	651	419	660	595	842	7
rezo	423	651	442	660	595	842	7
de	446	651	457	660	595	842	7
oraciones).	460	651	509	660	595	842	7
Tras	85	668	105	677	595	842	7
pasar	109	668	134	677	595	842	7
las	137	668	150	677	595	842	7
Canarias	154	668	194	677	595	842	7
y	198	668	203	677	595	842	7
empopados	207	668	259	677	595	842	7
con	263	668	279	677	595	842	7
los	282	668	296	677	595	842	7
alisios,	299	668	330	677	595	842	7
quedaba	334	668	372	677	595	842	7
mucho	376	668	406	677	595	842	7
tiempo	410	668	440	677	595	842	7
de	444	668	455	677	595	842	7
travesía	459	668	495	677	595	842	7
en	498	668	509	677	595	842	7
calma,	85	685	115	695	595	842	7
en	118	685	129	695	595	842	7
barco	132	685	157	695	595	842	7
y	160	685	165	695	595	842	7
puertos.	168	685	204	695	595	842	7
En	207	685	219	695	595	842	7
puerto,	223	685	254	695	595	842	7
el	257	685	265	695	595	842	7
maestre	268	685	304	695	595	842	7
mantenía	307	685	349	695	595	842	7
a	352	685	358	695	595	842	7
los	361	685	374	695	595	842	7
marineros	377	685	421	695	595	842	7
a	424	685	430	695	595	842	7
bordo	433	685	459	695	595	842	7
para	462	685	482	695	595	842	7
evitar	485	685	510	695	595	842	7
deserciones.	85	702	141	712	595	842	7
Jugar,	147	702	175	712	595	842	7
hablar	181	702	209	712	595	842	7
y	214	702	219	712	595	842	7
cantar,	225	702	256	712	595	842	7
pescar	262	702	291	712	595	842	7
y	297	702	302	712	595	842	7
leer	308	702	325	712	595	842	7
eran	330	702	350	712	595	842	7
los	356	702	369	712	595	842	7
grandes	374	702	411	712	595	842	7
entretenimientos	416	702	491	712	595	842	7
del	496	702	509	712	595	842	7
marinero	85	720	124	729	595	842	7
(tampoco	129	720	171	729	595	842	7
faltaba	176	720	206	729	595	842	7
la	210	720	218	729	595	842	7
afición	223	720	252	729	595	842	7
al	256	720	264	729	595	842	7
hurto	269	720	292	729	595	842	7
y	296	720	302	729	595	842	7
la	306	720	314	729	595	842	7
búsqueda	319	720	362	729	595	842	7
de	367	720	378	729	595	842	7
desahogo	383	720	427	729	595	842	7
sexual).	431	720	467	729	595	842	7
El	472	720	480	729	595	842	7
juego	485	720	509	729	595	842	7
estaba	85	737	115	746	595	842	7
prohibido,	118	737	162	746	595	842	7
pero	165	737	184	746	595	842	7
se	187	737	198	746	595	842	7
jugaba	201	737	231	746	595	842	7
(de	233	737	248	746	595	842	7
hecho,	250	737	280	746	595	842	7
el	283	737	291	746	595	842	7
alguacil	294	737	328	746	595	842	7
repartía	331	737	365	746	595	842	7
las	368	737	381	746	595	842	7
cartas	383	737	411	746	595	842	7
y	413	737	418	746	595	842	7
esperaba	421	737	462	746	595	842	7
la	465	737	473	746	595	842	7
propina	476	737	509	746	595	842	7
353	312	777	329	787	595	842	7
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	8
2529-850X	64	102	103	109	595	842	8
Volumen	34	111	65	119	595	842	8
5	67	111	72	119	595	842	8
Numero	74	111	103	119	595	842	8
3	105	111	109	119	595	842	8
pp	111	111	120	119	595	842	8
347-358	122	111	152	119	595	842	8
MARZO	34	121	62	128	595	842	8
2020	65	121	83	128	595	842	8
DOI:	34	130	50	137	595	842	8
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	8
Navegación	357	102	399	109	595	842	8
e	401	102	406	109	595	842	8
historia	408	102	434	109	595	842	8
de	436	102	445	109	595	842	8
la	447	102	453	109	595	842	8
ciencia:	455	102	482	109	595	842	8
La	485	102	493	109	595	842	8
vida	496	102	510	109	595	842	8
a	512	102	517	109	595	842	8
bordo:	519	102	542	109	595	842	8
los	544	102	554	109	595	842	8
hombres	435	111	465	119	595	842	8
de	468	111	477	119	595	842	8
la	479	111	485	119	595	842	8
mar	487	111	501	119	595	842	8
en	503	111	512	119	595	842	8
el	514	111	520	119	595	842	8
siglo	523	111	539	119	595	842	8
XVI	541	111	554	119	595	842	8
Ignacio	468	121	494	128	595	842	8
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	8
del	85	164	98	174	595	842	8
ganador),	102	164	145	174	595	842	8
más	149	164	168	174	595	842	8
a	171	164	177	174	595	842	8
las	181	164	194	174	595	842	8
cartas	197	164	225	174	595	842	8
que	228	164	245	174	595	842	8
a	249	164	254	174	595	842	8
los	258	164	271	174	595	842	8
dados.	275	164	304	174	595	842	8
Lo	308	164	319	174	595	842	8
de	323	164	335	174	595	842	8
hablar	338	164	366	174	595	842	8
era	370	164	384	174	595	842	8
más	388	164	407	174	595	842	8
bien	411	164	430	174	595	842	8
criticar	434	164	463	174	595	842	8
(como	467	164	495	174	595	842	8
en	499	164	510	174	595	842	8
tierra	85	182	108	191	595	842	8
y	112	182	117	191	595	842	8
como	121	182	145	191	595	842	8
ahora).	149	182	181	191	595	842	8
Leer,	185	182	208	191	595	842	8
siempre	212	182	247	191	595	842	8
actividad	251	182	291	191	595	842	8
diurna,	295	182	325	191	595	842	8
era	329	182	344	191	595	842	8
una	348	182	364	191	595	842	8
actividad	368	182	408	191	595	842	8
en	412	182	423	191	595	842	8
grupo,	427	182	455	191	595	842	8
muchos	459	182	494	191	595	842	8
no	498	182	510	191	595	842	8
sabían,	85	199	117	208	595	842	8
así	122	199	135	208	595	842	8
que	140	199	156	208	595	842	8
alguno	160	199	190	208	595	842	8
leía	195	199	211	208	595	842	8
y	215	199	220	208	595	842	8
el	225	199	232	208	595	842	8
resto	237	199	259	208	595	842	8
escuchaba.	263	199	314	208	595	842	8
Casi	319	199	339	208	595	842	8
el	343	199	351	208	595	842	8
80%	355	199	375	208	595	842	8
de	380	199	391	208	595	842	8
los	395	199	408	208	595	842	8
libros	412	199	436	208	595	842	8
eran	440	199	460	208	595	842	8
religiosos,	464	199	509	208	595	842	8
seguidos	85	216	125	226	595	842	8
de	128	216	139	226	595	842	8
los	143	216	155	226	595	842	8
de	159	216	170	226	595	842	8
caballerías	173	216	222	226	595	842	8
y	225	216	230	226	595	842	8
alguna	233	216	263	226	595	842	8
novela.	267	216	299	226	595	842	8
En	302	216	315	226	595	842	8
la	318	216	326	226	595	842	8
Carrera	329	216	363	226	595	842	8
de	366	216	377	226	595	842	8
Indias	380	216	407	226	595	842	8
el	411	216	418	226	595	842	8
autor	422	216	444	226	595	842	8
más	448	216	467	226	595	842	8
leído	470	216	492	226	595	842	8
era	495	216	510	226	595	842	8
el	85	233	93	243	595	842	8
dominico	97	233	137	243	595	842	8
fray	140	233	157	243	595	842	8
Luis	161	233	179	243	595	842	8
de	183	233	194	243	595	842	8
Granada	198	233	237	243	595	842	8
(el	240	233	251	243	595	842	8
más	255	233	274	243	595	842	8
leído	278	233	300	243	595	842	8
durante	304	233	337	243	595	842	8
los	341	233	354	243	595	842	8
siglos	358	233	383	243	595	842	8
XVI	387	233	403	243	595	842	8
y	407	233	412	243	595	842	8
XVII).	415	233	440	243	595	842	8
La	444	233	455	243	595	842	8
religiosidad	459	233	509	243	595	842	8
era	85	251	99	260	595	842	8
patente	105	251	138	260	595	842	8
(5)	144	248	152	254	595	842	8
.	152	251	154	260	595	842	8
En	160	251	172	260	595	842	8
casi	178	251	195	260	595	842	8
todos	201	251	225	260	595	842	8
los	231	251	243	260	595	842	8
buques	249	251	281	260	595	842	8
viajaba	287	251	319	260	595	842	8
un	324	251	335	260	595	842	8
capellán,	340	251	381	260	595	842	8
encargado	386	251	433	260	595	842	8
de	438	251	450	260	595	842	8
velar	455	251	477	260	595	842	8
por	482	251	497	260	595	842	8
el	502	251	510	260	595	842	8
consuelo	85	268	125	277	595	842	8
espiritual	129	268	169	277	595	842	8
de	173	268	184	277	595	842	8
todas	188	268	212	277	595	842	8
las	216	268	229	277	595	842	8
personas	232	268	274	277	595	842	8
que	277	268	294	277	595	842	8
iban	298	268	317	277	595	842	8
a	321	268	326	277	595	842	8
bordo.	330	268	358	277	595	842	8
Todos	362	268	390	277	595	842	8
los	394	268	407	277	595	842	8
días	410	268	429	277	595	842	8
se	433	268	444	277	595	842	8
rezaban	447	268	484	277	595	842	8
unas	488	268	510	277	595	842	8
oraciones	85	285	128	294	595	842	8
al	131	285	139	294	595	842	8
amanecer,	143	285	190	294	595	842	8
y	194	285	199	294	595	842	8
una	202	285	218	294	595	842	8
salve	222	285	245	294	595	842	8
o	249	285	254	294	595	842	8
letanías	258	285	293	294	595	842	8
al	296	285	304	294	595	842	8
atardecer,	307	285	352	294	595	842	8
improvisando	356	285	415	294	595	842	8
los	418	285	431	294	595	842	8
días	434	285	453	294	595	842	8
de	456	285	468	294	595	842	8
fiesta	471	285	495	294	595	842	8
un	498	285	509	294	595	842	8
pequeño	85	302	124	312	595	842	8
altar	127	302	147	312	595	842	8
en	151	302	162	312	595	842	8
el	165	302	173	312	595	842	8
que	177	302	193	312	595	842	8
se	197	302	208	312	595	842	8
decía	211	302	236	312	595	842	8
misa.	240	302	264	312	595	842	8
Ante	267	302	288	312	595	842	8
el	292	302	299	312	595	842	8
peligro,	303	302	336	312	595	842	8
se	339	302	350	312	595	842	8
multiplicaban	354	302	412	312	595	842	8
los	416	302	429	312	595	842	8
rezos	432	302	457	312	595	842	8
pidiendo	460	302	498	312	595	842	8
la	502	302	510	312	595	842	8
intercesión	85	320	133	329	595	842	8
de	136	320	147	329	595	842	8
la	150	320	158	329	595	842	8
Virgen	161	320	189	329	595	842	8
o	192	320	198	329	595	842	8
de	201	320	212	329	595	842	8
San	214	320	232	329	595	842	8
Telmo	235	320	263	329	595	842	8
(9)	266	317	274	323	595	842	8
.	274	320	276	329	595	842	8
Sexo	85	355	114	366	595	842	8
a	117	355	124	366	595	842	8
bordo	127	355	161	366	595	842	8
Pecado	120	375	154	384	595	842	8
y	158	375	163	384	595	842	8
delito,	166	375	193	384	595	842	8
eso	196	375	212	384	595	842	8
era	216	375	230	384	595	842	8
cualquier	233	375	274	384	595	842	8
tipo	277	375	294	384	595	842	8
de	297	375	308	384	595	842	8
relación	311	375	347	384	595	842	8
sexual.	350	375	382	384	595	842	8
La	385	375	396	384	595	842	8
marinería	399	375	442	384	595	842	8
no	445	375	456	384	595	842	8
embarcaba	460	375	510	384	595	842	8
ni	85	392	93	401	595	842	8
con	98	392	114	401	595	842	8
novias	119	392	149	401	595	842	8
ni	154	392	161	401	595	842	8
con	167	392	183	401	595	842	8
esposas,	188	392	228	401	595	842	8
así	233	392	247	401	595	842	8
que	252	392	269	401	595	842	8
lo	274	392	282	401	595	842	8
que	287	392	304	401	595	842	8
iba	310	392	323	401	595	842	8
a	328	392	334	401	595	842	8
bordo	339	392	365	401	595	842	8
eran	370	392	390	401	595	842	8
“mancebas”	395	392	448	401	595	842	8
(amantes)	454	392	499	401	595	842	8
o	504	392	509	401	595	842	8
prostitutas.	85	409	134	419	595	842	8
La	137	409	148	419	595	842	8
homosexualidad	151	409	224	419	595	842	8
era	227	409	242	419	595	842	8
“el	245	409	256	419	595	842	8
pecado	260	409	292	419	595	842	8
nefando”	296	409	335	419	595	842	8
(abominable	338	409	393	419	595	842	8
por	397	409	411	419	595	842	8
ir	414	409	420	419	595	842	8
contra	423	409	451	419	595	842	8
la	454	409	462	419	595	842	8
moral	465	409	490	419	595	842	8
y	494	409	499	419	595	842	8
la	502	409	510	419	595	842	8
ética).	85	426	112	436	595	842	8
Así	116	426	130	436	595	842	8
que	133	426	150	436	595	842	8
amancebamiento	153	426	230	436	595	842	8
o	234	426	239	436	595	842	8
sodomía	242	426	281	436	595	842	8
eran	284	426	304	436	595	842	8
pecado	307	426	340	436	595	842	8
y	343	426	348	436	595	842	8
delito.	352	426	378	436	595	842	8
La	382	426	393	436	595	842	8
condena	396	426	434	436	595	842	8
era	438	426	452	436	595	842	8
en	455	426	467	436	595	842	8
el	470	426	478	436	595	842	8
primer	481	426	510	436	595	842	8
caso	85	444	106	453	595	842	8
amonestación,	109	444	174	453	595	842	8
multa	178	444	202	453	595	842	8
e	205	444	211	453	595	842	8
incluso	214	444	245	453	595	842	8
abandono	249	444	293	453	595	842	8
en	296	444	307	453	595	842	8
tierra;	311	444	336	453	595	842	8
en	340	444	351	453	595	842	8
el	354	444	362	453	595	842	8
segundo	365	444	403	453	595	842	8
caso	407	444	428	453	595	842	8
venía	431	444	456	453	595	842	8
el	459	444	467	453	595	842	8
tormento	470	444	510	453	595	842	8
y	85	461	90	470	595	842	8
cabía	96	461	121	470	595	842	8
acabar	126	461	157	470	595	842	8
en	163	461	174	470	595	842	8
una	180	461	196	470	595	842	8
hoguera.	202	461	242	470	595	842	8
Pero	248	461	269	470	595	842	8
las	275	461	288	470	595	842	8
mujeres	294	461	329	470	595	842	8
de	335	461	346	470	595	842	8
abordo	352	461	383	470	595	842	8
resultaban	389	461	435	470	595	842	8
cada	441	461	463	470	595	842	8
vez	469	461	485	470	595	842	8
más	491	461	510	470	595	842	8
seductoras	85	478	134	488	595	842	8
a	139	478	145	488	595	842	8
la	151	478	159	488	595	842	8
vista	165	478	185	488	595	842	8
del	191	478	204	488	595	842	8
personal	210	478	248	488	595	842	8
según	254	478	282	488	595	842	8
pasaba	287	478	320	488	595	842	8
el	326	478	334	488	595	842	8
tiempo,	340	478	372	488	595	842	8
ya	378	478	389	488	595	842	8
se	395	478	405	488	595	842	8
sabe,	411	478	435	488	595	842	8
es	441	478	452	488	595	842	8
cosa	458	478	479	488	595	842	8
de	484	478	496	488	595	842	8
la	501	478	509	488	595	842	8
necesidad.	85	496	133	505	595	842	8
Así	137	496	151	505	595	842	8
que,	155	496	175	505	595	842	8
los	179	496	192	505	595	842	8
capitanes,	195	496	241	505	595	842	8
maestres,	245	496	288	505	595	842	8
etc.	292	496	308	505	595	842	8
también	312	496	348	505	595	842	8
sucumbían	352	496	401	505	595	842	8
al	405	496	412	505	595	842	8
encanto.	416	496	455	505	595	842	8
¿Mujeres	459	496	500	505	595	842	8
a	504	496	509	505	595	842	8
bordo?	85	513	116	522	595	842	8
Sí.	119	513	131	522	595	842	8
Los	135	513	151	522	595	842	8
marineros	153	513	198	522	595	842	8
las	201	513	214	522	595	842	8
embarcaban	217	513	272	522	595	842	8
secretamente	275	513	336	522	595	842	8
y	339	513	344	522	595	842	8
luego	346	513	371	522	595	842	8
aparecían	374	513	418	522	595	842	8
como	421	513	446	522	595	842	8
polizones,	449	513	494	522	595	842	8
las	497	513	510	522	595	842	8
más	85	530	104	539	595	842	8
apreciadas	107	530	156	539	595	842	8
eran	159	530	179	539	595	842	8
las	182	530	195	539	595	842	8
mulatas.	199	530	237	539	595	842	8
También	240	530	279	539	595	842	8
había	282	530	307	539	595	842	8
algunas	311	530	345	539	595	842	8
pasajeras,	349	530	395	539	595	842	8
las	398	530	411	539	595	842	8
casadas	414	530	452	539	595	842	8
con	455	530	471	539	595	842	8
algunos	474	530	510	539	595	842	8
más	85	547	104	557	595	842	8
poderosos	109	547	156	557	595	842	8
que	161	547	178	557	595	842	8
iban	183	547	202	557	595	842	8
bien	208	547	227	557	595	842	8
vigiladas	232	547	272	557	595	842	8
por	277	547	291	557	595	842	8
sus	297	547	312	557	595	842	8
maridos,	318	547	356	557	595	842	8
algunas	362	547	397	557	595	842	8
viudas	402	547	431	557	595	842	8
(que	437	547	456	557	595	842	8
al	462	547	470	557	595	842	8
parecer	476	547	509	557	595	842	8
tentaban	85	564	124	574	595	842	8
lo	127	564	135	574	595	842	8
suyo)	139	564	163	574	595	842	8
y	167	564	172	574	595	842	8
criadas	176	564	208	574	595	842	8
(lo	211	564	223	574	595	842	8
más	226	564	245	574	595	842	8
apetecible).	249	564	300	574	595	842	8
Y	304	564	311	574	595	842	8
ya	314	564	325	574	595	842	8
se	329	564	339	574	595	842	8
sabe	343	564	364	574	595	842	8
que,	368	564	388	574	595	842	8
a	391	564	397	574	595	842	8
grandes	400	564	436	574	595	842	8
males,	440	564	470	574	595	842	8
grandes	473	564	510	574	595	842	8
remedios.	85	582	129	591	595	842	8
Un	132	582	145	591	595	842	8
capitán,	149	582	184	591	595	842	8
Iñigo	188	582	209	591	595	842	8
de	213	582	224	591	595	842	8
Lecoia	227	582	257	591	595	842	8
(luego	260	582	288	591	595	842	8
almirante,	292	582	336	591	595	842	8
natural	339	582	370	591	595	842	8
de	373	582	385	591	595	842	8
Deva	388	582	412	591	595	842	8
-Guipuzcoa-),	415	582	476	591	595	842	8
tuvo	479	582	498	591	595	842	8
la	502	582	510	591	595	842	8
solución	85	599	122	608	595	842	8
anti-pecado:	124	599	180	608	595	842	8
hombres	182	599	221	608	595	842	8
y	224	599	229	608	595	842	8
mujeres	232	599	267	608	595	842	8
juntos	270	599	297	608	595	842	8
(es	300	599	314	608	595	842	8
como	344	599	369	608	595	842	8
ahora).	371	599	403	608	595	842	8
El	406	599	415	608	595	842	8
recato	418	599	445	608	595	842	8
hacía	448	599	473	608	595	842	8
que	476	599	492	608	595	842	8
por	495	599	509	608	595	842	8
no	85	616	96	626	595	842	8
desnudarse	99	616	151	626	595	842	8
delante	155	616	188	626	595	842	8
de	191	616	202	626	595	842	8
los	205	616	218	626	595	842	8
de	221	616	232	626	595	842	8
otro	235	616	253	626	595	842	8
sexo,	256	616	280	626	595	842	8
no	283	616	294	626	595	842	8
se	298	616	308	626	595	842	8
lavaran,	311	616	347	626	595	842	8
el	350	616	358	626	595	842	8
olor	361	616	378	626	595	842	8
hacía	381	616	405	626	595	842	8
el	409	616	416	626	595	842	8
resto.	420	616	444	626	595	842	8
En	448	616	460	626	595	842	8
fin,	463	616	477	626	595	842	8
poco	480	616	502	626	595	842	8
y	505	616	510	626	595	842	8
pecado-delito.	85	634	148	643	595	842	8
Había	154	634	181	643	595	842	8
que	187	634	203	643	595	842	8
esperar	209	634	243	643	595	842	8
a	249	634	255	643	595	842	8
puerto,	261	634	292	643	595	842	8
donde	298	634	326	643	595	842	8
era	332	634	347	643	595	842	8
desatada	353	634	394	643	595	842	8
la	400	634	408	643	595	842	8
pasión	414	634	443	643	595	842	8
en	449	634	461	643	595	842	8
forma	467	634	493	643	595	842	8
de	499	634	510	643	595	842	8
relaciones	85	651	131	660	595	842	8
con	134	651	150	660	595	842	8
prostitutas	154	651	200	660	595	842	8
y	204	651	209	660	595	842	8
violaciones.	212	651	264	660	595	842	8
La	268	651	279	660	595	842	8
cosa	283	651	304	660	595	842	8
sodomita	308	651	348	660	595	842	8
no	352	651	363	660	595	842	8
tiene	367	651	388	660	595	842	8
estadísticas,	392	651	447	660	595	842	8
había	451	651	476	660	595	842	8
mucha	479	651	509	660	595	842	8
ocultación	85	668	130	677	595	842	8
de	133	668	144	677	595	842	8
relaciones	147	668	192	677	595	842	8
con	195	668	211	677	595	842	8
pajes	214	668	238	677	595	842	8
y	240	668	246	677	595	842	8
grumetes,	248	668	293	677	595	842	8
ya	296	668	306	677	595	842	8
se	309	668	319	677	595	842	8
sabe,	322	668	346	677	595	842	8
la	349	668	357	677	595	842	8
pederastia	360	668	407	677	595	842	8
y	409	668	414	677	595	842	8
el	417	668	425	677	595	842	8
silencio	428	668	461	677	595	842	8
(5,9)	464	666	478	672	595	842	8
.	478	668	480	677	595	842	8
Riesgos	85	703	132	714	595	842	8
laborales	135	703	188	714	595	842	8
En	120	723	133	733	595	842	8
los	137	723	150	733	595	842	8
viajes	154	723	180	733	595	842	8
de	185	723	196	733	595	842	8
la	200	723	208	733	595	842	8
época	212	723	240	733	595	842	8
el	244	723	252	733	595	842	8
riesgo	256	723	284	733	595	842	8
era	288	723	302	733	595	842	8
muy	307	723	326	733	595	842	8
diverso	330	723	362	733	595	842	8
y	367	723	372	733	595	842	8
serio:	376	723	401	733	595	842	8
accidentes,	405	723	456	733	595	842	8
naufragios,	460	723	510	733	595	842	8
epidemias,	85	740	133	750	595	842	8
problemas	138	740	185	750	595	842	8
derivados	190	740	233	750	595	842	8
de	238	740	249	750	595	842	8
la	254	740	262	750	595	842	8
mala	267	740	289	750	595	842	8
alimentación	293	740	350	750	595	842	8
y	355	740	360	750	595	842	8
ataques	365	740	400	750	595	842	8
(piratas,	405	740	441	750	595	842	8
corsarios).	446	740	492	750	595	842	8
En	497	740	510	750	595	842	8
354	312	777	329	787	595	842	8
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	9
2529-850X	64	102	103	109	595	842	9
Volumen	34	111	65	119	595	842	9
5	67	111	72	119	595	842	9
Numero	74	111	103	119	595	842	9
3	105	111	109	119	595	842	9
pp	111	111	120	119	595	842	9
347-358	122	111	152	119	595	842	9
MARZO	34	121	62	128	595	842	9
2020	65	121	83	128	595	842	9
DOI:	34	130	50	137	595	842	9
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	9
Navegación	357	102	399	109	595	842	9
e	401	102	406	109	595	842	9
historia	408	102	434	109	595	842	9
de	436	102	445	109	595	842	9
la	447	102	453	109	595	842	9
ciencia:	455	102	482	109	595	842	9
La	485	102	493	109	595	842	9
vida	496	102	510	109	595	842	9
a	512	102	517	109	595	842	9
bordo:	519	102	542	109	595	842	9
los	544	102	554	109	595	842	9
hombres	435	111	465	119	595	842	9
de	468	111	477	119	595	842	9
la	479	111	485	119	595	842	9
mar	487	111	501	119	595	842	9
en	503	111	512	119	595	842	9
el	514	111	520	119	595	842	9
siglo	523	111	539	119	595	842	9
XVI	541	111	554	119	595	842	9
Ignacio	468	121	494	128	595	842	9
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	9
cuanto	85	164	115	173	595	842	9
a	118	164	124	173	595	842	9
los	127	164	140	173	595	842	9
naufragios,	143	164	193	173	595	842	9
las	196	164	209	173	595	842	9
colisiones	212	164	256	173	595	842	9
con	259	164	275	173	595	842	9
arrecifes,	279	164	320	173	595	842	9
pantocazos	323	164	374	173	595	842	9
con	377	164	393	173	595	842	9
graves	397	164	427	173	595	842	9
alteraciones	430	164	484	173	595	842	9
en	487	164	498	173	595	842	9
la	502	164	510	173	595	842	9
estructura,	85	182	132	191	595	842	9
balanceo	135	182	176	191	595	842	9
en	178	182	189	191	595	842	9
tormentas,	192	182	239	191	595	842	9
etc.,	242	182	261	191	595	842	9
estaban	264	182	299	191	595	842	9
a	302	182	308	191	595	842	9
la	310	182	318	191	595	842	9
orden	321	182	347	191	595	842	9
del	349	182	363	191	595	842	9
día.	365	182	382	191	595	842	9
A	385	182	392	191	595	842	9
pesar	395	182	419	191	595	842	9
de	422	182	433	191	595	842	9
que	436	182	453	191	595	842	9
se	455	182	466	191	595	842	9
cuidaban	469	182	510	191	595	842	9
los	85	199	98	208	595	842	9
calados	104	199	139	208	595	842	9
para	146	199	166	208	595	842	9
poder	172	199	198	208	595	842	9
pasar	204	199	229	208	595	842	9
zonas	236	199	263	208	595	842	9
como	270	199	294	208	595	842	9
las	301	199	314	208	595	842	9
barras	321	199	349	208	595	842	9
(famosa	356	199	392	208	595	842	9
era	399	199	413	208	595	842	9
la	420	199	428	208	595	842	9
de	434	199	446	208	595	842	9
Sanlucar	452	199	492	208	595	842	9
de	498	199	509	208	595	842	9
Barrameda),	85	216	141	226	595	842	9
los	144	216	157	226	595	842	9
accidentes	160	216	208	226	595	842	9
eran	212	216	232	226	595	842	9
muy	235	216	254	226	595	842	9
frecuentes.	258	216	308	226	595	842	9
Ante	311	216	332	226	595	842	9
todos	335	216	360	226	595	842	9
estos	363	216	387	226	595	842	9
posibles	391	216	428	226	595	842	9
eventos	431	216	466	226	595	842	9
había	470	216	495	226	595	842	9
un	498	216	509	226	595	842	9
plan	85	233	104	243	595	842	9
de	109	233	120	243	595	842	9
actuación	125	233	168	243	595	842	9
que	173	233	189	243	595	842	9
pasaba	194	233	227	243	595	842	9
por	232	233	246	243	595	842	9
una	251	233	268	243	595	842	9
“buena”	273	233	307	243	595	842	9
alimentación,	312	233	371	243	595	842	9
apoyo	376	233	403	243	595	842	9
psicológico	408	233	458	243	595	842	9
(tal	463	233	476	243	595	842	9
vez	481	233	497	243	595	842	9
el	502	233	510	243	595	842	9
ejemplo	85	251	120	260	595	842	9
del	123	251	136	260	595	842	9
capitán	140	251	172	260	595	842	9
y	175	251	180	260	595	842	9
oficiales)	183	251	222	260	595	842	9
y	225	251	230	260	595	842	9
despeje	233	251	268	260	595	842	9
de	271	251	282	260	595	842	9
las	285	251	298	260	595	842	9
cubiertas.	301	251	344	260	595	842	9
Había	347	251	374	260	595	842	9
que	377	251	394	260	595	842	9
pensarlo	397	251	435	260	595	842	9
mucho	438	251	468	260	595	842	9
antes	471	251	496	260	595	842	9
de	499	251	510	260	595	842	9
pedir	85	268	107	277	595	842	9
auxilio,	111	268	143	277	595	842	9
éste	147	268	166	277	595	842	9
no	170	268	181	277	595	842	9
salía	185	268	207	277	595	842	9
gratis.	211	268	238	277	595	842	9
Navegar	242	268	280	277	595	842	9
cerca	284	268	309	277	595	842	9
del	313	268	326	277	595	842	9
litoral	330	268	354	277	595	842	9
daba	358	268	380	277	595	842	9
tranquilidad	385	268	436	277	595	842	9
(aquello	441	268	476	277	595	842	9
de	481	268	492	277	595	842	9
ver	495	268	510	277	595	842	9
tierra)	85	285	111	294	595	842	9
pero	115	285	136	294	595	842	9
era	140	285	154	294	595	842	9
lo	158	285	166	294	595	842	9
más	170	285	189	294	595	842	9
peligroso	194	285	234	294	595	842	9
(bajos,	238	285	268	294	595	842	9
rocas,	273	285	300	294	595	842	9
arrecifes),	304	285	348	294	595	842	9
así	353	285	366	294	595	842	9
que	370	285	387	294	595	842	9
ante	391	285	411	294	595	842	9
problemas	415	285	462	294	595	842	9
era	466	285	480	294	595	842	9
mejor	484	285	510	294	595	842	9
adentrarse	85	302	132	311	595	842	9
en	136	302	147	311	595	842	9
alta	151	302	167	311	595	842	9
mar.	171	302	191	311	595	842	9
El	195	302	204	311	595	842	9
fuego	208	302	233	311	595	842	9
a	236	302	242	311	595	842	9
bordo	245	302	271	311	595	842	9
era	275	302	289	311	595	842	9
otro	292	302	310	311	595	842	9
peligro,	313	302	346	311	595	842	9
eran	350	302	370	311	595	842	9
barcos-combustible	373	302	461	311	595	842	9
ya	464	302	475	311	595	842	9
que	478	302	495	311	595	842	9
de	498	302	510	311	595	842	9
ellos	85	320	106	329	595	842	9
todo	110	320	130	329	595	842	9
podía	134	320	159	329	595	842	9
arder.	164	320	190	329	595	842	9
Tras	194	320	214	329	595	842	9
caer	219	320	238	329	595	842	9
el	242	320	250	329	595	842	9
sol	255	320	267	329	595	842	9
y	272	320	277	329	595	842	9
en	281	320	293	329	595	842	9
temporales	297	320	346	329	595	842	9
el	351	320	358	329	595	842	9
fogón	363	320	388	329	595	842	9
se	392	320	403	329	595	842	9
apagaba.	407	320	449	329	595	842	9
Los	453	320	469	329	595	842	9
trabajos	474	320	510	329	595	842	9
marineros	85	337	129	346	595	842	9
generaban	133	337	181	346	595	842	9
riesgo	184	337	212	346	595	842	9
de	215	337	226	346	595	842	9
accidentes,	230	337	281	346	595	842	9
el	285	337	293	346	595	842	9
peor	297	337	316	346	595	842	9
de	320	337	331	346	595	842	9
ellos	335	337	355	346	595	842	9
era	359	337	374	346	595	842	9
caer	377	337	397	346	595	842	9
al	401	337	408	346	595	842	9
agua	412	337	434	346	595	842	9
ya	438	337	449	346	595	842	9
que	452	337	469	346	595	842	9
aquellos	473	337	510	346	595	842	9
barcos	85	354	115	363	595	842	9
no	119	354	130	363	595	842	9
maniobraban	135	354	193	363	595	842	9
fácilmente	197	354	243	363	595	842	9
y	247	354	253	363	595	842	9
el	257	354	264	363	595	842	9
resultado	269	354	310	363	595	842	9
solía	314	354	335	363	595	842	9
ser	339	354	353	363	595	842	9
nefasto.	358	354	393	363	595	842	9
Las	398	354	414	363	595	842	9
epidemias	418	354	464	363	595	842	9
eran	468	354	488	363	595	842	9
otro	493	354	510	363	595	842	9
severo	85	371	115	381	595	842	9
problema.	121	371	165	381	595	842	9
Zonas	171	371	198	381	595	842	9
tropicales	204	371	246	381	595	842	9
con	252	371	268	381	595	842	9
enfermedades	273	371	337	381	595	842	9
poco	342	371	364	381	595	842	9
“conocidas”	369	371	421	381	595	842	9
por	427	371	441	381	595	842	9
los	447	371	460	381	595	842	9
europeos,	465	371	509	381	595	842	9
escasa	85	389	116	398	595	842	9
higiene	119	389	152	398	595	842	9
y	154	389	159	398	595	842	9
hacinamiento	162	389	222	398	595	842	9
facilitaban	225	389	270	398	595	842	9
la	272	389	280	398	595	842	9
transmisión.	283	389	337	398	595	842	9
Vivir	340	389	359	398	595	842	9
o	362	389	368	398	595	842	9
morir	370	389	393	398	595	842	9
dependía,	396	389	440	398	595	842	9
más	443	389	462	398	595	842	9
que	465	389	481	398	595	842	9
nada,	484	389	509	398	595	842	9
de	85	406	96	415	595	842	9
la	100	406	108	415	595	842	9
fortaleza	112	406	150	415	595	842	9
del	154	406	167	415	595	842	9
marino.	171	406	205	415	595	842	9
Tampoco	209	406	251	415	595	842	9
había	255	406	280	415	595	842	9
médicos	283	406	321	415	595	842	9
en	325	406	336	415	595	842	9
todos	340	406	364	415	595	842	9
los	368	406	381	415	595	842	9
barcos	385	406	415	415	595	842	9
(embarcaban	419	406	478	415	595	842	9
en	481	406	493	415	595	842	9
las	497	406	510	415	595	842	9
almirantas	85	423	131	432	595	842	9
y	136	423	141	432	595	842	9
capitanas;	145	423	190	432	595	842	9
en	195	423	206	432	595	842	9
las	211	423	223	432	595	842	9
otras	228	423	250	432	595	842	9
naves	254	423	281	432	595	842	9
había,	286	423	313	432	595	842	9
como	318	423	342	432	595	842	9
mucho,	346	423	379	432	595	842	9
barberos-cirujanos,	384	423	469	432	595	842	9
a	473	423	479	432	595	842	9
veces	483	423	510	432	595	842	9
meros	85	440	113	450	595	842	9
marineros	115	440	160	450	595	842	9
contratados	163	440	215	450	595	842	9
para	218	440	238	450	595	842	9
hacer	241	440	265	450	595	842	9
esas	268	440	290	450	595	842	9
labores)	292	440	328	450	595	842	9
y	331	440	336	450	595	842	9
sus	339	440	355	450	595	842	9
conocimientos	358	440	422	450	595	842	9
eran	424	440	444	450	595	842	9
los	447	440	460	450	595	842	9
propios	463	440	496	450	595	842	9
de	498	440	509	450	595	842	9
la	85	458	93	467	595	842	9
época.	98	458	128	467	595	842	9
En	133	458	145	467	595	842	9
las	150	458	163	467	595	842	9
Ordenanzas	168	458	223	467	595	842	9
de	228	458	239	467	595	842	9
1553	244	458	266	467	595	842	9
se	272	458	282	467	595	842	9
señalaba	287	458	328	467	595	842	9
que	333	458	350	467	595	842	9
en	355	458	366	467	595	842	9
cada	371	458	393	467	595	842	9
galera	398	458	426	467	595	842	9
hubiera	431	458	464	467	595	842	9
“botica	470	458	499	467	595	842	9
y	505	458	510	467	595	842	9
barbero,	85	475	122	484	595	842	9
ropa	126	475	146	484	595	842	9
para	149	475	169	484	595	842	9
la	173	475	181	484	595	842	9
chusma,	184	475	222	484	595	842	9
atención	226	475	264	484	595	842	9
de	267	475	278	484	595	842	9
espíritu	282	475	314	484	595	842	9
y	318	475	323	484	595	842	9
menos	326	475	356	484	595	842	9
trabajo”	360	475	394	484	595	842	9
(3)	398	472	406	478	595	842	9
.	406	475	409	484	595	842	9
Pero	412	475	433	484	595	842	9
lo	437	475	445	484	595	842	9
que	448	475	465	484	595	842	9
mejoraba	468	475	510	484	595	842	9
(si	85	492	95	502	595	842	9
acaso)	98	492	128	502	595	842	9
cuando	131	492	164	502	595	842	9
se	167	492	177	502	595	842	9
caía	180	492	199	502	595	842	9
enfermo	202	492	239	502	595	842	9
era	241	492	256	502	595	842	9
la	259	492	266	502	595	842	9
alimentación,	269	492	328	502	595	842	9
con	331	492	347	502	595	842	9
caldos,	350	492	381	502	595	842	9
gallina	384	492	413	502	595	842	9
y	416	492	421	502	595	842	9
bizcocho	424	492	463	502	595	842	9
blanco.	466	492	498	502	595	842	9
Si	501	492	510	502	595	842	9
cabía	85	509	109	519	595	842	9
la	114	509	122	519	595	842	9
posibilidad,	126	509	176	519	595	842	9
en	181	509	192	519	595	842	9
América,	197	509	236	519	595	842	9
los	240	509	253	519	595	842	9
marineros	258	509	302	519	595	842	9
enfermos	307	509	349	519	595	842	9
eran	353	509	373	519	595	842	9
desembarcados	378	509	449	519	595	842	9
y	453	509	458	519	595	842	9
llevados	463	509	500	519	595	842	9
a	504	509	510	519	595	842	9
algún	85	527	109	536	595	842	9
hospital.	113	527	150	536	595	842	9
Cómo	154	527	180	536	595	842	9
serían	183	527	211	536	595	842	9
los	214	527	227	536	595	842	9
hospitales,	230	527	278	536	595	842	9
que,	281	527	301	536	595	842	9
si	304	527	311	536	595	842	9
el	315	527	322	536	595	842	9
enfermo	325	527	362	536	595	842	9
era	366	527	380	536	595	842	9
un	383	527	394	536	595	842	9
oficial,	398	527	426	536	595	842	9
contrataba	429	527	476	536	595	842	9
alguna	480	527	509	536	595	842	9
mujer	85	544	110	553	595	842	9
para	114	544	134	553	595	842	9
sus	137	544	153	553	595	842	9
cuidados	156	544	196	553	595	842	9
en	200	544	211	553	595	842	9
una	214	544	231	553	595	842	9
casa	234	544	256	553	595	842	9
a	259	544	265	553	595	842	9
fin	268	544	279	553	595	842	9
de	283	544	294	553	595	842	9
evitar	297	544	322	553	595	842	9
el	326	544	333	553	595	842	9
hospital	337	544	371	553	595	842	9
y	375	544	380	553	595	842	9
el	384	544	391	553	595	842	9
contacto	395	544	433	553	595	842	9
con	436	544	453	553	595	842	9
la	456	544	464	553	595	842	9
marinería	467	544	510	553	595	842	9
enferma.	85	561	124	570	595	842	9
Señalaba	128	561	170	570	595	842	9
Marañón	173	561	213	570	595	842	9
(10)	216	559	228	565	595	842	9
que	231	561	248	570	595	842	9
muchas	251	561	286	570	595	842	9
veces	290	561	316	570	595	842	9
eran	319	561	339	570	595	842	9
bastante	343	561	381	570	595	842	9
más	384	561	403	570	595	842	9
peligrosos	407	561	452	570	595	842	9
y	455	561	460	570	595	842	9
expuestos	464	561	510	570	595	842	9
los	85	578	98	588	595	842	9
períodos	101	578	140	588	595	842	9
de	143	578	154	588	595	842	9
atraque	157	578	191	588	595	842	9
obligado,	194	578	235	588	595	842	9
por	238	578	252	588	595	842	9
reparación	255	578	303	588	595	842	9
o	306	578	311	588	595	842	9
carena,	314	578	347	588	595	842	9
en	351	578	362	588	595	842	9
puertos	365	578	398	588	595	842	9
tropicales,	401	578	447	588	595	842	9
allí	450	578	463	588	595	842	9
donde	466	578	494	588	595	842	9
los	497	578	510	588	595	842	9
peligros	85	596	120	605	595	842	9
de	125	596	136	605	595	842	9
epidemia	142	596	182	605	595	842	9
y	188	596	193	605	595	842	9
sus	198	596	213	605	595	842	9
secuelas	218	596	258	605	595	842	9
de	263	596	274	605	595	842	9
muerte	279	596	311	605	595	842	9
resultaban	316	596	362	605	595	842	9
algo	368	596	387	605	595	842	9
habitual.	392	596	430	605	595	842	9
Hubo	435	596	459	605	595	842	9
flotas	464	596	488	605	595	842	9
que	493	596	510	605	595	842	9
perdieron	85	613	127	622	595	842	9
a	131	613	137	622	595	842	9
dos	141	613	157	622	595	842	9
tercios	161	613	190	622	595	842	9
de	194	613	205	622	595	842	9
la	209	613	217	622	595	842	9
tripulación	221	613	267	622	595	842	9
por	271	613	286	622	595	842	9
enfermedades	290	613	353	622	595	842	9
(6)	358	610	366	616	595	842	9
.	366	613	368	622	595	842	9
En	372	613	385	622	595	842	9
cuanto	389	613	419	622	595	842	9
a	423	613	428	622	595	842	9
los	432	613	445	622	595	842	9
muertos,	449	613	488	622	595	842	9
casi	492	613	510	622	595	842	9
siempre	85	630	121	640	595	842	9
acababan	125	630	169	640	595	842	9
en	174	630	185	640	595	842	9
un	190	630	201	640	595	842	9
adiós	206	630	229	640	595	842	9
por	234	630	248	640	595	842	9
la	253	630	261	640	595	842	9
borda	266	630	291	640	595	842	9
con	296	630	312	640	595	842	9
más	317	630	336	640	595	842	9
o	341	630	346	640	595	842	9
menos	351	630	381	640	595	842	9
ritual	386	630	408	640	595	842	9
según	413	630	440	640	595	842	9
categoría.	444	630	489	640	595	842	9
Las	494	630	510	640	595	842	9
batallas	85	647	119	656	595	842	9
navales	123	647	157	656	595	842	9
eran	160	647	180	656	595	842	9
otro	184	647	201	656	595	842	9
peligro,	204	647	237	656	595	842	9
mucho	240	647	270	656	595	842	9
más	273	647	292	656	595	842	9
antes	296	647	320	656	595	842	9
del	323	647	336	656	595	842	9
sistema	340	647	374	656	595	842	9
de	377	647	389	656	595	842	9
convoyes;	392	647	437	656	595	842	9
de	440	647	451	656	595	842	9
hecho,	454	647	484	656	595	842	9
en	488	647	499	656	595	842	9
la	502	647	510	656	595	842	9
primera	85	665	119	674	595	842	9
mitad	122	665	147	674	595	842	9
del	150	665	164	674	595	842	9
siglo	167	665	188	674	595	842	9
XVI,	191	665	210	674	595	842	9
el	214	665	221	674	595	842	9
asalto	225	665	252	674	595	842	9
por	255	665	270	674	595	842	9
piratas	273	665	303	674	595	842	9
o	307	665	312	674	595	842	9
corsarios	316	665	356	674	595	842	9
a	359	665	365	674	595	842	9
barcos	368	665	398	674	595	842	9
“sueltos”	402	665	440	674	595	842	9
era	443	665	458	674	595	842	9
la	461	665	469	674	595	842	9
norma	473	665	501	674	595	842	9
y	505	665	510	674	595	842	9
no	85	682	96	691	595	842	9
siempre	102	682	137	691	595	842	9
se	143	682	153	691	595	842	9
podía	159	682	184	691	595	842	9
rehuir	189	682	215	691	595	842	9
el	220	682	228	691	595	842	9
combate	234	682	272	691	595	842	9
como	278	682	302	691	595	842	9
trataban	308	682	344	691	595	842	9
de	350	682	361	691	595	842	9
hacer	367	682	391	691	595	842	9
los	397	682	410	691	595	842	9
mercantes.	415	682	465	691	595	842	9
Ante	470	682	491	691	595	842	9
los	497	682	510	691	595	842	9
ataques,	85	699	123	708	595	842	9
las	126	699	139	708	595	842	9
armas	142	699	170	708	595	842	9
de	173	699	184	708	595	842	9
defensa	187	699	223	708	595	842	9
eran	226	699	246	708	595	842	9
ponerse	249	699	285	708	595	842	9
a	288	699	293	708	595	842	9
barlovento	296	699	343	708	595	842	9
(así	346	699	363	708	595	842	9
el	366	699	373	708	595	842	9
humo	377	699	402	708	595	842	9
de	405	699	416	708	595	842	9
las	419	699	432	708	595	842	9
armas	435	699	463	708	595	842	9
cegaría	466	699	499	708	595	842	9
al	502	699	510	708	595	842	9
atacante),	85	716	129	726	595	842	9
la	133	716	141	726	595	842	9
comida,	144	716	179	726	595	842	9
la	183	716	190	726	595	842	9
bebida	194	716	224	726	595	842	9
(entonces	227	716	271	726	595	842	9
a	274	716	280	726	595	842	9
discreción)	283	716	332	726	595	842	9
y	335	716	340	726	595	842	9
la	343	716	351	726	595	842	9
arenga	355	716	386	726	595	842	9
de	389	716	400	726	595	842	9
los	404	716	417	726	595	842	9
mandos.	420	716	458	726	595	842	9
Todavía	462	716	498	726	595	842	9
la	502	716	510	726	595	842	9
artillería	85	734	121	743	595	842	9
gruesa	124	734	154	743	595	842	9
era	158	734	172	743	595	842	9
escasa.	175	734	210	743	595	842	9
En	213	734	225	743	595	842	9
cubierta,	229	734	267	743	595	842	9
barriles	271	734	304	743	595	842	9
de	307	734	318	743	595	842	9
agua	321	734	344	743	595	842	9
para	347	734	367	743	595	842	9
apagar	370	734	401	743	595	842	9
fuegos.	405	734	437	743	595	842	9
Si	441	734	450	743	595	842	9
nada	453	734	475	743	595	842	9
de	479	734	490	743	595	842	9
eso	493	734	509	743	595	842	9
355	312	777	329	787	595	842	9
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	10
2529-850X	64	102	103	109	595	842	10
Volumen	34	111	65	119	595	842	10
5	67	111	72	119	595	842	10
Numero	74	111	103	119	595	842	10
3	105	111	109	119	595	842	10
pp	111	111	120	119	595	842	10
347-358	122	111	152	119	595	842	10
MARZO	34	121	62	128	595	842	10
2020	65	121	83	128	595	842	10
DOI:	34	130	50	137	595	842	10
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	10
Navegación	357	102	399	109	595	842	10
e	401	102	406	109	595	842	10
historia	408	102	434	109	595	842	10
de	436	102	445	109	595	842	10
la	447	102	453	109	595	842	10
ciencia:	455	102	482	109	595	842	10
La	485	102	493	109	595	842	10
vida	496	102	510	109	595	842	10
a	512	102	517	109	595	842	10
bordo:	519	102	542	109	595	842	10
los	544	102	554	109	595	842	10
hombres	435	111	465	119	595	842	10
de	468	111	477	119	595	842	10
la	479	111	485	119	595	842	10
mar	487	111	501	119	595	842	10
en	503	111	512	119	595	842	10
el	514	111	520	119	595	842	10
siglo	523	111	539	119	595	842	10
XVI	541	111	554	119	595	842	10
Ignacio	468	121	494	128	595	842	10
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	10
funcionaba,	85	164	137	174	595	842	10
quedaba	140	164	179	174	595	842	10
el	182	164	190	174	595	842	10
mano	193	164	219	174	595	842	10
a	222	164	227	174	595	842	10
mano	231	164	256	174	595	842	10
tras	259	164	276	174	595	842	10
los	279	164	292	174	595	842	10
abordajes.	295	164	342	174	595	842	10
Ya	345	164	358	174	595	842	10
en	361	164	372	174	595	842	10
la	375	164	383	174	595	842	10
segunda	387	164	425	174	595	842	10
mitad	428	164	453	174	595	842	10
del	456	164	469	174	595	842	10
siglo	473	164	494	174	595	842	10
los	497	164	510	174	595	842	10
barcos	85	182	115	191	595	842	10
de	118	182	130	191	595	842	10
guerra	133	182	162	191	595	842	10
formaban	165	182	208	191	595	842	10
convoyes	211	182	253	191	595	842	10
con	257	182	273	191	595	842	10
los	276	182	289	191	595	842	10
mercantes	293	182	339	191	595	842	10
y	343	182	348	191	595	842	10
la	351	182	359	191	595	842	10
artillería	363	182	398	191	595	842	10
hacía	402	182	426	191	595	842	10
menos	429	182	460	191	595	842	10
frecuentes	463	182	510	191	595	842	10
tales	85	199	106	208	595	842	10
abordajes.	111	199	157	208	595	842	10
En	162	199	174	208	595	842	10
las	178	199	191	208	595	842	10
batallas	196	199	230	208	595	842	10
había	235	199	260	208	595	842	10
heridas	264	199	297	208	595	842	10
y	301	199	306	208	595	842	10
el	311	199	318	208	595	842	10
remedio	323	199	359	208	595	842	10
era	364	199	378	208	595	842	10
lo	383	199	391	208	595	842	10
que	395	199	412	208	595	842	10
se	416	199	427	208	595	842	10
podía	431	199	456	208	595	842	10
y	461	199	466	208	595	842	10
se	470	199	481	208	595	842	10
sabía	485	199	510	208	595	842	10
hacer:	85	216	113	226	595	842	10
en	116	216	127	226	595	842	10
las	130	216	143	226	595	842	10
lesiones	147	216	183	226	595	842	10
por	187	216	201	226	595	842	10
cañonazos	204	216	253	226	595	842	10
se	256	216	267	226	595	842	10
solía	270	216	291	226	595	842	10
amputar	294	216	331	226	595	842	10
y	334	216	339	226	595	842	10
cauterizar	343	216	387	226	595	842	10
la	390	216	398	226	595	842	10
herida,	401	216	432	226	595	842	10
quemándola	435	216	490	226	595	842	10
con	494	216	510	226	595	842	10
metal	85	233	109	243	595	842	10
caliente	113	233	147	243	595	842	10
o	150	233	156	243	595	842	10
aceite	159	233	186	243	595	842	10
hirviendo,	189	233	232	243	595	842	10
sin	235	233	248	243	595	842	10
anestesia;	251	233	296	243	595	842	10
los	299	233	312	243	595	842	10
apósitos	315	233	353	243	595	842	10
de	355	233	367	243	595	842	10
grasa	370	233	395	243	595	842	10
animal	398	233	427	243	595	842	10
se	431	233	441	243	595	842	10
utilizaban	444	233	487	243	595	842	10
para	490	233	510	243	595	842	10
cerrar	85	251	111	260	595	842	10
cortes	114	251	142	260	595	842	10
–aunque	145	251	184	260	595	842	10
con	187	251	203	260	595	842	10
riesgo	206	251	234	260	595	842	10
de	237	251	248	260	595	842	10
supuración	251	251	300	260	595	842	10
y	304	251	309	260	595	842	10
gangrena–;	312	251	362	260	595	842	10
las	366	251	379	260	595	842	10
heridas	382	251	415	260	595	842	10
de	418	251	429	260	595	842	10
espada	432	251	465	260	595	842	10
o	468	251	474	260	595	842	10
pica	477	251	496	260	595	842	10
se	499	251	510	260	595	842	10
cosían;	85	268	117	277	595	842	10
las	121	268	134	277	595	842	10
de	138	268	149	277	595	842	10
bala	152	268	172	277	595	842	10
o	175	268	181	277	595	842	10
flecha	185	268	212	277	595	842	10
tenían	215	268	243	277	595	842	10
una	247	268	264	277	595	842	10
curación	268	268	306	277	595	842	10
más	309	268	328	277	595	842	10
dificultosa	332	268	377	277	595	842	10
y	380	268	385	277	595	842	10
podían	389	268	420	277	595	842	10
provocar	424	268	463	277	595	842	10
la	467	268	475	277	595	842	10
muerte	478	268	510	277	595	842	10
fácilmente	85	285	131	294	595	842	10
por	133	285	148	294	595	842	10
hemorragias	151	285	206	294	595	842	10
internas,	209	285	247	294	595	842	10
huesos	250	285	282	294	595	842	10
astillados	285	285	327	294	595	842	10
o	329	285	335	294	595	842	10
infecciones	338	285	388	294	595	842	10
varias.	390	285	420	294	595	842	10
Epidemias,	120	302	170	311	595	842	10
temporales	173	302	222	311	595	842	10
y	225	302	230	311	595	842	10
piratas	233	302	263	311	595	842	10
se	266	302	276	311	595	842	10
unían	279	302	304	311	595	842	10
a	306	302	312	311	595	842	10
otro	315	302	332	311	595	842	10
peligro,	335	302	368	311	595	842	10
la	371	302	379	311	595	842	10
codicia	382	302	413	311	595	842	10
humana.	416	302	454	311	595	842	10
Codicia	457	302	491	311	595	842	10
que	494	302	510	311	595	842	10
llevaba	85	320	117	329	595	842	10
a	120	320	125	329	595	842	10
cargar	128	320	156	329	595	842	10
y	159	320	164	329	595	842	10
cargar	167	320	195	329	595	842	10
los	198	320	211	329	595	842	10
barcos,	213	320	246	329	595	842	10
lo	249	320	257	329	595	842	10
que	259	320	276	329	595	842	10
acababa	279	320	317	329	595	842	10
en	320	320	331	329	595	842	10
tragedia,	334	320	373	329	595	842	10
el	376	320	383	329	595	842	10
lucro	386	320	408	329	595	842	10
se	410	320	421	329	595	842	10
iba	424	320	437	329	595	842	10
a	440	320	445	329	595	842	10
pique.	448	320	475	329	595	842	10
El	120	337	129	346	595	842	10
resultado	134	337	175	346	595	842	10
de	180	337	191	346	595	842	10
todos	195	337	220	346	595	842	10
los	224	337	237	346	595	842	10
peligros	241	337	276	346	595	842	10
señalados	281	337	327	346	595	842	10
lo	331	337	339	346	595	842	10
cifra	343	337	363	346	595	842	10
Pérez-Mallaína	367	337	434	346	595	842	10
(5)	439	334	447	340	595	842	10
en	452	337	463	346	595	842	10
unos	467	337	489	346	595	842	10
123	493	337	510	346	595	842	10
muertos	85	354	121	364	595	842	10
por	126	354	140	364	595	842	10
mil,	144	354	160	364	595	842	10
cuando	165	354	198	364	595	842	10
la	202	354	210	364	595	842	10
mortalidad	214	354	261	364	595	842	10
media	266	354	293	364	595	842	10
en	298	354	309	364	595	842	10
la	313	354	321	364	595	842	10
Europa	326	354	358	364	595	842	10
de	362	354	373	364	595	842	10
la	378	354	386	364	595	842	10
época	390	354	417	364	595	842	10
era	422	354	437	364	595	842	10
del	441	354	454	364	595	842	10
40	459	354	470	364	595	842	10
por	475	354	489	364	595	842	10
mil.	494	354	510	364	595	842	10
Parece	85	371	117	381	595	842	10
que	119	371	136	381	595	842	10
la	139	371	147	381	595	842	10
mar	149	371	167	381	595	842	10
mataba	169	371	203	381	595	842	10
tres	206	371	222	381	595	842	10
veces	225	371	251	381	595	842	10
más	254	371	273	381	595	842	10
que	276	371	292	381	595	842	10
la	295	371	303	381	595	842	10
tierra	306	371	329	381	595	842	10
(aunque	331	371	368	381	595	842	10
este	370	371	389	381	595	842	10
punto	392	371	417	381	595	842	10
no	420	371	431	381	595	842	10
es	434	371	444	381	595	842	10
exacto	447	371	477	381	595	842	10
ya	480	371	490	381	595	842	10
que	493	371	510	381	595	842	10
la	85	389	93	398	595	842	10
mortalidad	95	389	142	398	595	842	10
en	145	389	156	398	595	842	10
tierra	159	389	182	398	595	842	10
incluía	184	389	213	398	595	842	10
la	216	389	224	398	595	842	10
infantil	227	389	255	398	595	842	10
que,	258	389	277	398	595	842	10
entonces,	280	389	324	398	595	842	10
no	326	389	337	398	595	842	10
era	340	389	355	398	595	842	10
baladí).	357	389	391	398	595	842	10
CONCLUSIONES	85	424	214	439	595	842	10
Durante	120	451	156	460	595	842	10
muchos	161	451	196	460	595	842	10
años	200	451	222	460	595	842	10
del	227	451	240	460	595	842	10
siglo	245	451	265	460	595	842	10
XVI	270	451	286	460	595	842	10
no	291	451	302	460	595	842	10
hubo	307	451	329	460	595	842	10
grandes	334	451	370	460	595	842	10
batallas	374	451	409	460	595	842	10
navales,	413	451	450	460	595	842	10
fueron	455	451	484	460	595	842	10
años	488	451	510	460	595	842	10
empleados	85	468	134	477	595	842	10
para	141	468	161	477	595	842	10
construir	169	468	207	477	595	842	10
flotas,	214	468	241	477	595	842	10
tanto	249	468	271	477	595	842	10
para	278	468	298	477	595	842	10
la	306	468	314	477	595	842	10
lucha	321	468	345	477	595	842	10
como	352	468	377	477	595	842	10
para	384	468	404	477	595	842	10
el	411	468	419	477	595	842	10
transporte.	427	468	475	477	595	842	10
En	482	468	494	477	595	842	10
el	502	468	509	477	595	842	10
Mediterráneo,	85	485	147	495	595	842	10
la	150	485	158	495	595	842	10
Galera	161	485	191	495	595	842	10
seguía	195	485	225	495	595	842	10
siendo	228	485	258	495	595	842	10
el	261	485	269	495	595	842	10
navío	273	485	297	495	595	842	10
más	300	485	319	495	595	842	10
polivalente	323	485	371	495	595	842	10
(utilizado	374	485	414	495	595	842	10
en	418	485	429	495	595	842	10
tiempos	432	485	467	495	595	842	10
de	471	485	482	495	595	842	10
paz	485	485	501	495	595	842	10
y	505	485	510	495	595	842	10
de	85	503	96	512	595	842	10
guerra,	99	503	131	512	595	842	10
impulsado	134	503	180	512	595	842	10
a	183	503	189	512	595	842	10
vela	192	503	211	512	595	842	10
y	214	503	219	512	595	842	10
remo).	222	503	251	512	595	842	10
Este	255	503	275	512	595	842	10
barco	278	503	303	512	595	842	10
necesitaba,	306	503	357	512	595	842	10
además	361	503	396	512	595	842	10
de	400	503	411	512	595	842	10
la	414	503	422	512	595	842	10
tripulación	425	503	471	512	595	842	10
y	474	503	479	512	595	842	10
de	482	503	493	512	595	842	10
los	497	503	510	512	595	842	10
soldados	85	520	125	529	595	842	10
que	132	520	149	529	595	842	10
podían	156	520	186	529	595	842	10
transportar,	193	520	244	529	595	842	10
un	252	520	263	529	595	842	10
número	270	520	304	529	595	842	10
variable,	311	520	349	529	595	842	10
pero	356	520	376	529	595	842	10
elevado,	383	520	421	529	595	842	10
de	428	520	439	529	595	842	10
remeros	446	520	483	529	595	842	10
para	490	520	510	529	595	842	10
impulsarla	85	537	131	546	595	842	10
en	135	537	147	546	595	842	10
momentos	151	537	198	546	595	842	10
de	203	537	214	546	595	842	10
calma	218	537	245	546	595	842	10
o	250	537	255	546	595	842	10
en	260	537	271	546	595	842	10
los	276	537	289	546	595	842	10
encuentros	293	537	343	546	595	842	10
con	347	537	363	546	595	842	10
el	368	537	376	546	595	842	10
enemigo.	381	537	422	546	595	842	10
En	427	537	439	546	595	842	10
el	444	537	451	546	595	842	10
Atlántico	456	537	494	546	595	842	10
se	499	537	510	546	595	842	10
impuso	85	554	117	563	595	842	10
el	124	554	132	563	595	842	10
Galeón,	139	554	174	563	595	842	10
más	181	554	200	563	595	842	10
apropiado	208	554	252	563	595	842	10
para	259	554	279	563	595	842	10
las	286	554	299	563	595	842	10
aguas	306	554	333	563	595	842	10
bravas	340	554	371	563	595	842	10
y	378	554	383	563	595	842	10
largas	390	554	417	563	595	842	10
travesías,	424	554	467	563	595	842	10
artillado	474	554	510	563	595	842	10
especialmente	85	571	150	581	595	842	10
en	153	571	164	581	595	842	10
las	168	571	181	581	595	842	10
bandas	184	571	217	581	595	842	10
de	221	571	232	581	595	842	10
babor	235	571	261	581	595	842	10
y	265	571	270	581	595	842	10
estribor	273	571	307	581	595	842	10
con	310	571	327	581	595	842	10
algunas	330	571	365	581	595	842	10
piezas	369	571	398	581	595	842	10
a	401	571	407	581	595	842	10
proa	411	571	431	581	595	842	10
y	434	571	439	581	595	842	10
popa.	443	571	468	581	595	842	10
Eran	471	571	493	581	595	842	10
los	496	571	510	581	595	842	10
barcos	85	589	115	598	595	842	10
más	118	589	137	598	595	842	10
poderosos	141	589	188	598	595	842	10
y	191	589	196	598	595	842	10
por	200	589	214	598	595	842	10
lo	217	589	225	598	595	842	10
general	229	589	262	598	595	842	10
en	266	589	277	598	595	842	10
las	281	589	293	598	595	842	10
flotas	297	589	321	598	595	842	10
iban	324	589	343	598	595	842	10
acompañados	347	589	409	598	595	842	10
y	413	589	418	598	595	842	10
auxiliados	421	589	466	598	595	842	10
por	469	589	484	598	595	842	10
otros	487	589	510	598	595	842	10
de	85	606	96	615	595	842	10
menor	99	606	127	615	595	842	10
envergadura	130	606	186	615	595	842	10
y	189	606	194	615	595	842	10
calado	197	606	227	615	595	842	10
como	229	606	254	615	595	842	10
los	257	606	270	615	595	842	10
antes	272	606	297	615	595	842	10
citados	299	606	331	615	595	842	10
(Urcas,	334	606	366	615	595	842	10
Carracas,	369	606	412	615	595	842	10
etc.).	415	606	438	615	595	842	10
El	441	606	449	615	595	842	10
pensamiento	453	606	510	615	595	842	10
militar	85	623	112	633	595	842	10
del	115	623	128	633	595	842	10
siglo	131	623	152	633	595	842	10
XVI,	155	623	174	633	595	842	10
particularmente	177	623	246	633	595	842	10
el	248	623	256	633	595	842	10
de	259	623	271	633	595	842	10
la	273	623	281	633	595	842	10
segunda	284	623	322	633	595	842	10
mitad,	325	623	353	633	595	842	10
no	356	623	367	633	595	842	10
se	370	623	380	633	595	842	10
ocupó	383	623	411	633	595	842	10
gran	414	623	433	633	595	842	10
cosa	436	623	457	633	595	842	10
de	460	623	472	633	595	842	10
la	475	623	483	633	595	842	10
lucha	486	623	510	633	595	842	10
en	85	641	96	650	595	842	10
el	99	641	107	650	595	842	10
mar,	109	641	130	650	595	842	10
ya	133	641	143	650	595	842	10
que	146	641	163	650	595	842	10
siguió	165	641	192	650	595	842	10
considerándose	194	641	265	650	595	842	10
a	268	641	273	650	595	842	10
los	276	641	289	650	595	842	10
navíos	292	641	322	650	595	842	10
como	324	641	349	650	595	842	10
el	352	641	359	650	595	842	10
medio	362	641	390	650	595	842	10
para	392	641	412	650	595	842	10
transportar	415	641	463	650	595	842	10
las	466	641	479	650	595	842	10
tropas	482	641	510	650	595	842	10
y	85	658	90	667	595	842	10
protegerlas	93	658	143	667	595	842	10
en	147	658	158	667	595	842	10
ruta,	161	658	181	667	595	842	10
para	184	658	204	667	595	842	10
golpes	208	658	237	667	595	842	10
de	240	658	252	667	595	842	10
mano	254	658	280	667	595	842	10
contra	283	658	311	667	595	842	10
el	314	658	322	667	595	842	10
enemigo	325	658	363	667	595	842	10
y	367	658	372	667	595	842	10
para	375	658	395	667	595	842	10
bloquear	398	658	437	667	595	842	10
algunas	440	658	475	667	595	842	10
rutas	478	658	501	667	595	842	10
o	504	658	509	667	595	842	10
puertos,	85	675	121	684	595	842	10
pero	125	675	145	684	595	842	10
no	148	675	160	684	595	842	10
se	163	675	174	684	595	842	10
registraron	178	675	225	684	595	842	10
novedades	229	675	278	684	595	842	10
en	282	675	293	684	595	842	10
las	297	675	310	684	595	842	10
tácticas	313	675	347	684	595	842	10
navales,	351	675	388	684	595	842	10
el	392	675	399	684	595	842	10
abordaje	403	675	442	684	595	842	10
conservó	446	675	486	684	595	842	10
toda	490	675	510	684	595	842	10
su	85	692	95	701	595	842	10
importancia	98	692	150	701	595	842	10
(11)	153	690	164	696	595	842	10
.	164	692	167	701	595	842	10
En	120	709	133	719	595	842	10
cuanto	136	709	167	719	595	842	10
a	170	709	176	719	595	842	10
la	180	709	188	719	595	842	10
vida	191	709	210	719	595	842	10
a	213	709	219	719	595	842	10
bordo,	223	709	251	719	595	842	10
objeto	255	709	282	719	595	842	10
de	286	709	297	719	595	842	10
este	301	709	319	719	595	842	10
análisis,	323	709	359	719	595	842	10
hay	363	709	379	719	595	842	10
que	383	709	399	719	595	842	10
destacar	403	709	441	719	595	842	10
que	445	709	462	719	595	842	10
la	465	709	474	719	595	842	10
historia	477	709	510	719	595	842	10
naval	85	727	109	736	595	842	10
de	113	727	125	736	595	842	10
los	129	727	142	736	595	842	10
siglos	146	727	171	736	595	842	10
XVI	176	727	192	736	595	842	10
y	196	727	201	736	595	842	10
XVII	206	727	225	736	595	842	10
estuvo	229	727	259	736	595	842	10
marcada	263	727	302	736	595	842	10
por	306	727	321	736	595	842	10
una	325	727	341	736	595	842	10
actividad	346	727	386	736	595	842	10
frenética,	390	727	431	736	595	842	10
tanto	435	727	458	736	595	842	10
en	462	727	473	736	595	842	10
el	477	727	485	736	595	842	10
área	489	727	509	736	595	842	10
mediterránea	85	744	144	753	595	842	10
como	148	744	173	753	595	842	10
en	177	744	188	753	595	842	10
la	192	744	200	753	595	842	10
zona	204	744	225	753	595	842	10
atlántica	229	744	267	753	595	842	10
e	271	744	277	753	595	842	10
indiana,	281	744	316	753	595	842	10
de	320	744	331	753	595	842	10
ahí	335	744	349	753	595	842	10
el	353	744	361	753	595	842	10
gran	365	744	385	753	595	842	10
número	389	744	423	753	595	842	10
de	427	744	438	753	595	842	10
escuadras	442	744	489	753	595	842	10
que	492	744	509	753	595	842	10
356	312	777	329	787	595	842	10
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	11
2529-850X	64	102	103	109	595	842	11
Volumen	34	111	65	119	595	842	11
5	67	111	72	119	595	842	11
Numero	74	111	103	119	595	842	11
3	105	111	109	119	595	842	11
pp	111	111	120	119	595	842	11
347-358	122	111	152	119	595	842	11
MARZO	34	121	62	128	595	842	11
2020	65	121	83	128	595	842	11
DOI:	34	130	50	137	595	842	11
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	11
Navegación	357	102	399	109	595	842	11
e	401	102	406	109	595	842	11
historia	408	102	434	109	595	842	11
de	436	102	445	109	595	842	11
la	447	102	453	109	595	842	11
ciencia:	455	102	482	109	595	842	11
La	485	102	493	109	595	842	11
vida	496	102	510	109	595	842	11
a	512	102	517	109	595	842	11
bordo:	519	102	542	109	595	842	11
los	544	102	554	109	595	842	11
hombres	435	111	465	119	595	842	11
de	468	111	477	119	595	842	11
la	479	111	485	119	595	842	11
mar	487	111	501	119	595	842	11
en	503	111	512	119	595	842	11
el	514	111	520	119	595	842	11
siglo	523	111	539	119	595	842	11
XVI	541	111	554	119	595	842	11
Ignacio	468	121	494	128	595	842	11
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	11
poblaron	85	164	124	174	595	842	11
todas	127	164	151	174	595	842	11
esas	154	164	176	174	595	842	11
aguas.	179	164	209	174	595	842	11
El	212	164	221	174	595	842	11
mar	224	164	241	174	595	842	11
era	245	164	259	174	595	842	11
un	262	164	273	174	595	842	11
instrumento	276	164	329	174	595	842	11
básico	332	164	360	174	595	842	11
sobre	364	164	388	174	595	842	11
todo	391	164	411	174	595	842	11
para	414	164	434	174	595	842	11
el	437	164	445	174	595	842	11
comercio,	448	164	492	174	595	842	11
por	495	164	509	174	595	842	11
lo	85	182	93	191	595	842	11
que	97	182	114	191	595	842	11
su	118	182	129	191	595	842	11
control	133	182	163	191	595	842	11
era	167	182	182	191	595	842	11
indispensable	186	182	247	191	595	842	11
para	251	182	271	191	595	842	11
la	275	182	283	191	595	842	11
salvaguardia	287	182	344	191	595	842	11
de	348	182	359	191	595	842	11
los	363	182	376	191	595	842	11
productos	381	182	424	191	595	842	11
que	429	182	445	191	595	842	11
iban	449	182	468	191	595	842	11
de	472	182	484	191	595	842	11
unos	488	182	510	191	595	842	11
territorios	85	199	127	208	595	842	11
a	131	199	137	208	595	842	11
otros.	141	199	166	208	595	842	11
La	171	199	182	208	595	842	11
tripulación	186	199	232	208	595	842	11
disfrutaba	236	199	280	208	595	842	11
de	285	199	296	208	595	842	11
una	300	199	317	208	595	842	11
alimentación	321	199	377	208	595	842	11
algo	382	199	401	208	595	842	11
repetitiva	405	199	446	208	595	842	11
y	450	199	455	208	595	842	11
de	460	199	471	208	595	842	11
no	475	199	486	208	595	842	11
muy	491	199	510	208	595	842	11
buen	85	216	107	226	595	842	11
ver,	110	216	127	226	595	842	11
pero	131	216	151	226	595	842	11
suficiente	155	216	197	226	595	842	11
para	200	216	220	226	595	842	11
no	224	216	235	226	595	842	11
desnutrirse	238	216	288	226	595	842	11
durante	291	216	325	226	595	842	11
un	329	216	340	226	595	842	11
tiempo	343	216	374	226	595	842	11
(aunque	377	216	414	226	595	842	11
sí	417	216	425	226	595	842	11
para	428	216	448	226	595	842	11
contagiarse),	452	216	510	226	595	842	11
cuya	85	233	106	243	595	842	11
base	109	233	130	243	595	842	11
fue	133	233	147	243	595	842	11
el	150	233	158	243	595	842	11
bizcocho,	161	233	203	243	595	842	11
el	206	233	213	243	595	842	11
agua	216	233	238	243	595	842	11
(poca	241	233	266	243	595	842	11
y	269	233	274	243	595	842	11
mala)	277	233	302	243	595	842	11
y	304	233	309	243	595	842	11
el	312	233	320	243	595	842	11
vino.	323	233	343	243	595	842	11
El	120	251	129	260	595	842	11
problema	134	251	175	260	595	842	11
más	179	251	198	260	595	842	11
importante	202	251	250	260	595	842	11
fue	253	251	268	260	595	842	11
el	272	251	279	260	595	842	11
higiénico-sanitario,	284	251	367	260	595	842	11
básicamente	371	251	428	260	595	842	11
por	432	251	446	260	595	842	11
tres	450	251	467	260	595	842	11
razones:	471	251	509	260	595	842	11
ausencia	85	268	125	277	595	842	11
o	130	268	136	277	595	842	11
escasez	141	268	177	277	595	842	11
de	183	268	194	277	595	842	11
facultativos	199	268	250	277	595	842	11
(todo	255	268	277	277	595	842	11
recaía	283	268	311	277	595	842	11
en	316	268	327	277	595	842	11
barberos-cirujanos	332	268	414	277	595	842	11
de	420	268	431	277	595	842	11
poca	436	268	458	277	595	842	11
o	463	268	468	277	595	842	11
ninguna	474	268	509	277	595	842	11
formación),	85	285	135	294	595	842	11
confinamiento	143	285	205	294	595	842	11
en	213	285	224	294	595	842	11
un	231	285	242	294	595	842	11
espacio	250	285	284	294	595	842	11
tan	292	285	306	294	595	842	11
reducido	314	285	352	294	595	842	11
(lo	360	285	371	294	595	842	11
que	379	285	395	294	595	842	11
provocaba	403	285	450	294	595	842	11
una	457	285	474	294	595	842	11
rápida	482	285	509	294	595	842	11
propagación	85	302	140	312	595	842	11
de	148	302	159	312	595	842	11
enfermedades	166	302	230	312	595	842	11
y	238	302	243	312	595	842	11
epidemias)	250	302	299	312	595	842	11
y	307	302	312	312	595	842	11
la	320	302	328	312	595	842	11
presencia	335	302	378	312	595	842	11
de	386	302	397	312	595	842	11
la	405	302	413	312	595	842	11
chusma,	420	302	458	312	595	842	11
con	466	302	482	312	595	842	11
gran	489	302	510	312	595	842	11
insalubridad,	85	320	142	329	595	842	11
siendo	145	320	174	329	595	842	11
foco	177	320	196	329	595	842	11
de	199	320	210	329	595	842	11
parásitos,	213	320	256	329	595	842	11
animalejos	259	320	307	329	595	842	11
e	309	320	315	329	595	842	11
insectos	318	320	354	329	595	842	11
muy	357	320	376	329	595	842	11
nocivos	379	320	413	329	595	842	11
para	416	320	436	329	595	842	11
la	439	320	447	329	595	842	11
salud	449	320	473	329	595	842	11
de	476	320	487	329	595	842	11
toda	490	320	509	329	595	842	11
la	85	337	93	346	595	842	11
tripulación.	97	337	145	346	595	842	11
Todo	150	337	173	346	595	842	11
se	177	337	187	346	595	842	11
agravaba	192	337	234	346	595	842	11
cuando	238	337	270	346	595	842	11
se	275	337	285	346	595	842	11
sufrían	290	337	321	346	595	842	11
heridas,	325	337	360	346	595	842	11
sobre	365	337	390	346	595	842	11
todo	394	337	413	346	595	842	11
en	418	337	429	346	595	842	11
batallas,	433	337	471	346	595	842	11
ya	475	337	486	346	595	842	11
que,	490	337	509	346	595	842	11
aunque	85	354	118	364	595	842	11
las	121	354	134	364	595	842	11
curas	137	354	161	364	595	842	11
seguían	164	354	200	364	595	842	11
un	203	354	214	364	595	842	11
patrón	217	354	245	364	595	842	11
más	248	354	267	364	595	842	11
o	270	354	275	364	595	842	11
menos	278	354	309	364	595	842	11
apropiado,	311	354	359	364	595	842	11
la	361	354	369	364	595	842	11
citada	372	354	399	364	595	842	11
insalubridad	402	354	456	364	595	842	11
portaba,	459	354	495	364	595	842	11
en	498	354	509	364	595	842	11
ocasiones,	85	371	133	381	595	842	11
consecuencias	135	371	201	381	595	842	11
más	204	371	223	381	595	842	11
nefastas	226	371	264	381	595	842	11
que	266	371	283	381	595	842	11
las	286	371	299	381	595	842	11
propias	301	371	334	381	595	842	11
lesiones	337	371	374	381	595	842	11
en	376	371	387	381	595	842	11
sí.	390	371	401	381	595	842	11
El	120	389	129	398	595	842	11
tiempo	133	389	163	398	595	842	11
libre	167	389	186	398	595	842	11
se	189	389	200	398	595	842	11
ocupaba	203	389	242	398	595	842	11
básicamente	245	389	302	398	595	842	11
en	306	389	317	398	595	842	11
el	320	389	328	398	595	842	11
juego,	332	389	359	398	595	842	11
tanto	363	389	385	398	595	842	11
en	388	389	399	398	595	842	11
mar	403	389	421	398	595	842	11
como	424	389	449	398	595	842	11
en	452	389	464	398	595	842	11
tierra,	467	389	493	398	595	842	11
así	496	389	509	398	595	842	11
como	85	406	110	415	595	842	11
en	115	406	126	415	595	842	11
otros	132	406	154	415	595	842	11
divertimentos	159	406	219	415	595	842	11
como	224	406	248	415	595	842	11
hablar	254	406	282	415	595	842	11
(sobre	287	406	315	415	595	842	11
todo	321	406	340	415	595	842	11
criticar),	345	406	381	415	595	842	11
cantar,	387	406	417	415	595	842	11
pescar	423	406	452	415	595	842	11
o	458	406	463	415	595	842	11
escuchar	469	406	509	415	595	842	11
cuentos	85	423	120	432	595	842	11
o	123	423	129	432	595	842	11
lecturas,	132	423	170	432	595	842	11
aunque	173	423	206	432	595	842	11
fueron	210	423	238	432	595	842	11
siempre	241	423	277	432	595	842	11
secundarios,	280	423	337	432	595	842	11
al	340	423	348	432	595	842	11
menos	351	423	381	432	595	842	11
para	384	423	404	432	595	842	11
la	408	423	416	432	595	842	11
mayoría.	419	423	458	432	595	842	11
Cuando	461	423	496	432	595	842	11
se	499	423	510	432	595	842	11
fondeaba	85	440	127	450	595	842	11
y	130	440	135	450	595	842	11
las	137	440	150	450	595	842	11
circunstancias	153	440	216	450	595	842	11
lo	219	440	227	450	595	842	11
permitían	229	440	271	450	595	842	11
se	274	440	284	450	595	842	11
solían	287	440	314	450	595	842	11
subir	316	440	338	450	595	842	11
prostitutas	341	440	387	450	595	842	11
a	390	440	396	450	595	842	11
bordo.	398	440	426	450	595	842	11
Los	120	458	137	467	595	842	11
hombres	140	458	179	467	595	842	11
eran	183	458	203	467	595	842	11
muy	207	458	226	467	595	842	11
religiosos	230	458	272	467	595	842	11
en	276	458	287	467	595	842	11
momentos	291	458	338	467	595	842	11
de	342	458	353	467	595	842	11
máxima	357	458	392	467	595	842	11
tensión	396	458	428	467	595	842	11
vital,	432	458	453	467	595	842	11
llevados	456	458	493	467	595	842	11
sin	497	458	510	467	595	842	11
duda	85	475	107	484	595	842	11
por	112	475	126	484	595	842	11
el	131	475	139	484	595	842	11
universo	144	475	182	484	595	842	11
sacralizado	187	475	238	484	595	842	11
de	243	475	254	484	595	842	11
la	259	475	267	484	595	842	11
época,	272	475	301	484	595	842	11
aunque	307	475	340	484	595	842	11
en	345	475	356	484	595	842	11
la	361	475	369	484	595	842	11
vida	374	475	392	484	595	842	11
cotidiana	397	475	437	484	595	842	11
se	442	475	453	484	595	842	11
movían	458	475	491	484	595	842	11
por	495	475	510	484	595	842	11
palabras	85	492	123	502	595	842	11
y	126	492	131	502	595	842	11
acciones	135	492	174	502	595	842	11
pecaminosas	178	492	236	502	595	842	11
y	240	492	245	502	595	842	11
heréticas.	248	492	291	502	595	842	11
Esta	295	492	315	502	595	842	11
doble	318	492	342	502	595	842	11
moral	345	492	370	502	595	842	11
fue	374	492	388	502	595	842	11
también	391	492	427	502	595	842	11
usual	430	492	454	502	595	842	11
en	457	492	468	502	595	842	11
la	471	492	479	502	595	842	11
época	482	492	510	502	595	842	11
(como	85	509	113	519	595	842	11
lo	116	509	124	519	595	842	11
sigue	126	509	150	519	595	842	11
siendo).	153	509	188	519	595	842	11
Atendiendo	120	527	171	536	595	842	11
a	177	527	182	536	595	842	11
cuestiones	188	527	235	536	595	842	11
de	241	527	252	536	595	842	11
género	257	527	288	536	595	842	11
(diríamos	294	527	335	536	595	842	11
ahora),	341	527	372	536	595	842	11
el	378	527	386	536	595	842	11
cuestionamiento	391	527	464	536	595	842	11
de	470	527	481	536	595	842	11
llevar	486	527	510	536	595	842	11
mujeres	85	544	121	553	595	842	11
a	125	544	130	553	595	842	11
bordo	135	544	160	553	595	842	11
fue	164	544	179	553	595	842	11
siempre	183	544	218	553	595	842	11
un	222	544	234	553	595	842	11
tema	238	544	260	553	595	842	11
controvertido,	264	544	325	553	595	842	11
ya	329	544	339	553	595	842	11
que	344	544	360	553	595	842	11
la	364	544	372	553	595	842	11
administración	377	544	441	553	595	842	11
no	445	544	456	553	595	842	11
quería	461	544	489	553	595	842	11
que	493	544	510	553	595	842	11
embarcaran	85	561	138	570	595	842	11
prostitutas	144	561	190	570	595	842	11
ni	195	561	203	570	595	842	11
familiares	208	561	251	570	595	842	11
para	257	561	277	570	595	842	11
no	282	561	293	570	595	842	11
distraer	299	561	332	570	595	842	11
al	338	561	345	570	595	842	11
personal.	351	561	392	570	595	842	11
Pero,	398	561	422	570	595	842	11
por	427	561	442	570	595	842	11
otro	447	561	464	570	595	842	11
lado,	470	561	491	570	595	842	11
los	497	561	510	570	595	842	11
hombres	85	578	124	588	595	842	11
necesitaban	130	578	183	588	595	842	11
liberar	189	578	217	588	595	842	11
la	223	578	231	588	595	842	11
tensión	236	578	269	588	595	842	11
sexual	274	578	303	588	595	842	11
de	309	578	320	588	595	842	11
alguna	326	578	356	588	595	842	11
manera,	362	578	398	588	595	842	11
así	404	578	417	588	595	842	11
que	423	578	440	588	595	842	11
las	445	578	458	588	595	842	11
relaciones	464	578	510	588	595	842	11
sexuales	85	596	125	605	595	842	11
heterosexuales	130	596	197	605	595	842	11
parece	202	596	233	605	595	842	11
que	238	596	255	605	595	842	11
se	260	596	271	605	595	842	11
dieron	276	596	304	605	595	842	11
mucho	309	596	339	605	595	842	11
más	344	596	363	605	595	842	11
en	368	596	379	605	595	842	11
puerto	385	596	413	605	595	842	11
que	418	596	435	605	595	842	11
navegando.	440	596	492	605	595	842	11
En	497	596	510	605	595	842	11
cuanto	85	613	115	622	595	842	11
a	118	613	123	622	595	842	11
las	126	613	139	622	595	842	11
tendencias	142	613	190	622	595	842	11
homosexuales	193	613	257	622	595	842	11
de	260	613	271	622	595	842	11
la	274	613	282	622	595	842	11
tripulación,	284	613	332	622	595	842	11
parece	335	613	366	622	595	842	11
que	369	613	385	622	595	842	11
fueron	388	613	416	622	595	842	11
habituales	419	613	465	622	595	842	11
(9)	468	610	476	616	595	842	11
.	476	613	479	622	595	842	11
Referencias	85	658	175	673	595	842	11
1.	103	703	111	712	595	842	11
Casado	121	703	155	712	595	842	11
JL.	158	703	171	712	595	842	11
Los	174	703	190	712	595	842	11
barcos	193	703	223	712	595	842	11
del	226	703	239	712	595	842	11
Atlántico	242	703	280	712	595	842	11
ibérico	283	703	313	712	595	842	11
en	316	703	327	712	595	842	11
el	329	703	337	712	595	842	11
siglo	340	703	360	712	595	842	11
de	363	703	374	712	595	842	11
los	377	703	390	712	595	842	11
descubrimientos.	392	703	468	712	595	842	11
Aproximación	121	720	182	730	595	842	11
a	184	720	190	730	595	842	11
la	193	720	200	730	595	842	11
definición	203	720	245	730	595	842	11
de	248	720	259	730	595	842	11
su	262	720	273	730	595	842	11
perfil	275	720	297	730	595	842	11
tipológico.	300	720	345	730	595	842	11
En:	348	720	362	730	595	842	11
Torres	365	720	394	730	595	842	11
B	397	720	403	730	595	842	11
(Coord.).	406	720	446	730	595	842	11
Andalucía	448	720	493	730	595	842	11
357	312	777	329	787	595	842	11
ISSN-e:	34	102	62	109	595	842	12
2529-850X	64	102	103	109	595	842	12
Volumen	34	111	65	119	595	842	12
5	67	111	72	119	595	842	12
Numero	74	111	103	119	595	842	12
3	105	111	109	119	595	842	12
pp	111	111	120	119	595	842	12
347-358	122	111	152	119	595	842	12
MARZO	34	121	62	128	595	842	12
2020	65	121	83	128	595	842	12
DOI:	34	130	50	137	595	842	12
10.19230/jonnpr.3433	53	130	131	137	595	842	12
Navegación	357	102	399	109	595	842	12
e	401	102	406	109	595	842	12
historia	408	102	434	109	595	842	12
de	436	102	445	109	595	842	12
la	447	102	453	109	595	842	12
ciencia:	455	102	482	109	595	842	12
La	485	102	493	109	595	842	12
vida	496	102	510	109	595	842	12
a	512	102	517	109	595	842	12
bordo:	519	102	542	109	595	842	12
los	544	102	554	109	595	842	12
hombres	435	111	465	119	595	842	12
de	468	111	477	119	595	842	12
la	479	111	485	119	595	842	12
mar	487	111	501	119	595	842	12
en	503	111	512	119	595	842	12
el	514	111	520	119	595	842	12
siglo	523	111	539	119	595	842	12
XVI	541	111	554	119	595	842	12
Ignacio	468	121	494	128	595	842	12
Jáuregui-Lobera	496	121	555	128	595	842	12
América	121	164	158	174	595	842	12
y	161	164	166	174	595	842	12
el	168	164	176	174	595	842	12
mar:	179	164	199	174	595	842	12
Actas	202	164	227	174	595	842	12
de	229	164	241	174	595	842	12
las	243	164	256	174	595	842	12
IX	259	164	268	174	595	842	12
Jornadas	271	164	312	174	595	842	12
de	315	164	326	174	595	842	12
Andalucía	329	164	373	174	595	842	12
y	376	164	381	174	595	842	12
América	384	164	420	174	595	842	12
(Universidad	423	164	479	174	595	842	12
de	482	164	493	174	595	842	12
Santa	121	182	147	191	595	842	12
María	150	182	176	191	595	842	12
de	178	182	190	191	595	842	12
la	192	182	200	191	595	842	12
Rábida,	203	182	237	191	595	842	12
Octubre	240	182	275	191	595	842	12
1989).	278	182	306	191	595	842	12
1991.	309	182	334	191	595	842	12
p.	337	182	345	191	595	842	12
121-144.	348	182	387	191	595	842	12
2.	103	199	111	208	595	842	12
Guerra	121	199	152	208	595	842	12
A.	155	199	164	208	595	842	12
Sevilla.	167	199	199	208	595	842	12
Hospital	202	199	238	208	595	842	12
de	241	199	252	208	595	842	12
Indias.	255	199	284	208	595	842	12
Córdoba:	287	199	328	208	595	842	12
Almuzara;	331	199	376	208	595	842	12
2005.	379	199	403	208	595	842	12
3.	103	216	111	226	595	842	12
Casado	121	216	155	226	595	842	12
JL.	158	216	171	226	595	842	12
El	175	216	183	226	595	842	12
Cantábrico	186	216	234	226	595	842	12
y	237	216	242	226	595	842	12
las	245	216	258	226	595	842	12
galeras	260	216	293	226	595	842	12
hispanas	296	216	336	226	595	842	12
de	338	216	349	226	595	842	12
la	352	216	360	226	595	842	12
Edad	363	216	386	226	595	842	12
Media	389	216	417	226	595	842	12
a	419	216	425	226	595	842	12
la	428	216	436	226	595	842	12
Moderna.	438	216	480	226	595	842	12
Itsas	483	216	504	226	595	842	12
Memoria.	121	233	163	243	595	842	12
Revista	166	233	199	243	595	842	12
de	202	233	213	243	595	842	12
Estudios	216	233	254	243	595	842	12
Marítimos	256	233	300	243	595	842	12
del	303	233	316	243	595	842	12
País	319	233	339	243	595	842	12
Vasco	342	233	369	243	595	842	12
2003;	372	233	397	243	595	842	12
4:	400	233	408	243	595	842	12
537-552.	411	233	451	243	595	842	12
4.	103	251	111	260	595	842	12
Hernández	121	251	170	260	595	842	12
CA.	172	251	189	260	595	842	12
Naufragios.	192	251	243	260	595	842	12
Salamanca:	246	251	299	260	595	842	12
Editorial	301	251	337	260	595	842	12
Renacimiento;	340	251	404	260	595	842	12
2009.	407	251	432	260	595	842	12
5.	103	268	111	277	595	842	12
Pérez-Mallaína	121	268	188	277	595	842	12
PE.	191	268	207	277	595	842	12
Los	210	268	226	277	595	842	12
hombres	229	268	268	277	595	842	12
del	270	268	284	277	595	842	12
océano.	287	268	322	277	595	842	12
Sevilla:	325	268	357	277	595	842	12
Servicio	360	268	395	277	595	842	12
de	398	268	409	277	595	842	12
Publicaciones	412	268	473	277	595	842	12
de	476	268	487	277	595	842	12
la	490	268	498	277	595	842	12
Diputación	121	285	168	294	595	842	12
de	171	285	182	294	595	842	12
Sevilla;	185	285	217	294	595	842	12
1992.	220	285	245	294	595	842	12
6.	103	302	111	312	595	842	12
Mira	121	302	141	312	595	842	12
E.	143	302	153	312	595	842	12
La	156	302	167	312	595	842	12
vida	169	302	188	312	595	842	12
y	190	302	195	312	595	842	12
la	198	302	206	312	595	842	12
muerte	209	302	240	312	595	842	12
a	243	302	248	312	595	842	12
bordo	251	302	276	312	595	842	12
de	279	302	290	312	595	842	12
un	293	302	304	312	595	842	12
navío	307	302	332	312	595	842	12
del	334	302	347	312	595	842	12
siglo	350	302	371	312	595	842	12
XVI:	374	302	392	312	595	842	12
algunos	395	302	430	312	595	842	12
aportes.	433	302	469	312	595	842	12
Revista	472	302	505	312	595	842	12
de	121	320	132	329	595	842	12
Historia	135	320	169	329	595	842	12
Naval	172	320	197	329	595	842	12
2010;	200	320	225	329	595	842	12
108:	228	320	247	329	595	842	12
39-57.	250	320	278	329	595	842	12
7.	103	337	111	346	595	842	12
Moreno	121	337	155	346	595	842	12
A.	158	337	167	346	595	842	12
La	170	337	181	346	595	842	12
vida	184	337	202	346	595	842	12
cotidiana	205	337	245	346	595	842	12
en	248	337	259	346	595	842	12
los	261	337	274	346	595	842	12
viajes	277	337	303	346	595	842	12
ultramarinos.	305	337	363	346	595	842	12
En:	366	337	381	346	595	842	12
España	384	337	417	346	595	842	12
y	420	337	425	346	595	842	12
el	428	337	436	346	595	842	12
ultramar	438	337	475	346	595	842	12
hispánico	121	354	163	364	595	842	12
hasta	166	354	190	364	595	842	12
la	193	354	201	364	595	842	12
Ilustración:	204	354	252	364	595	842	12
I	255	354	258	364	595	842	12
Jornadas	261	354	301	364	595	842	12
de	304	354	315	364	595	842	12
historia	318	354	350	364	595	842	12
marítima.	353	354	395	364	595	842	12
Madrid:	398	354	431	364	595	842	12
Instituto	434	354	469	364	595	842	12
de	471	354	482	364	595	842	12
Historia	121	371	155	381	595	842	12
y	158	371	163	381	595	842	12
Cultura	166	371	198	381	595	842	12
Naval;	200	371	229	381	595	842	12
1989.	232	371	257	381	595	842	12
p.	259	371	268	381	595	842	12
113-134.	270	371	310	381	595	842	12
8.	103	389	111	398	595	842	12
Jáuregui-Lobera	121	389	194	398	595	842	12
I.	196	389	202	398	595	842	12
Navegación	205	389	258	398	595	842	12
e	260	389	266	398	595	842	12
Historia	269	389	303	398	595	842	12
de	305	389	317	398	595	842	12
la	319	389	327	398	595	842	12
Ciencia:	330	389	366	398	595	842	12
Escorbuto.	368	389	416	398	595	842	12
JONNPR	419	389	460	398	595	842	12
2017;	463	389	488	398	595	842	12
2:416-430.	121	406	168	415	595	842	12
9.	103	423	111	432	595	842	12
Marchena	121	423	165	432	595	842	12
JM.	168	423	184	432	595	842	12
La	187	423	198	432	595	842	12
vida	201	423	220	432	595	842	12
y	222	423	227	432	595	842	12
los	230	423	243	432	595	842	12
hombres	245	423	284	432	595	842	12
de	287	423	298	432	595	842	12
las	301	423	314	432	595	842	12
galeras	316	423	349	432	595	842	12
de	352	423	363	432	595	842	12
España	366	423	399	432	595	842	12
(siglos	402	423	431	432	595	842	12
XVI-XVII).	434	423	478	432	595	842	12
[Tesis	481	423	508	432	595	842	12
Doctoral].	121	440	164	450	595	842	12
Madrid:	167	440	200	450	595	842	12
Universidad	203	440	255	450	595	842	12
Complutense;	258	440	320	450	595	842	12
2010.	322	440	347	450	595	842	12
10.	103	458	117	467	595	842	12
Marañón	121	458	160	467	595	842	12
G.	163	458	174	467	595	842	12
La	177	458	188	467	595	842	12
vida	190	458	209	467	595	842	12
en	212	458	223	467	595	842	12
las	225	458	238	467	595	842	12
galeras	241	458	274	467	595	842	12
en	277	458	288	467	595	842	12
tiempos	290	458	325	467	595	842	12
de	328	458	339	467	595	842	12
Felipe	342	458	369	467	595	842	12
II.	372	458	380	467	595	842	12
Ars	383	458	398	467	595	842	12
Médica.	401	458	436	467	595	842	12
Revista	439	458	472	467	595	842	12
de	475	458	486	467	595	842	12
Humanidades	121	475	183	484	595	842	12
2005;	185	475	210	484	595	842	12
4(2):	213	475	234	484	595	842	12
217-237.	237	475	276	484	595	842	12
11.	103	492	117	502	595	842	12
Martínez	121	492	160	502	595	842	12
Ruiz	163	492	183	502	595	842	12
E.	185	492	195	502	595	842	12
La	198	492	209	502	595	842	12
renovación	212	492	260	502	595	842	12
militar:	263	492	292	502	595	842	12
Renacimiento	295	492	357	502	595	842	12
y	359	492	364	502	595	842	12
Barroco	367	492	402	502	595	842	12
(siglos	405	492	433	502	595	842	12
XVI	436	492	452	502	595	842	12
y	455	492	460	502	595	842	12
XVII).	463	492	488	502	595	842	12
Madrid:	121	509	154	519	595	842	12
UNED;	157	509	188	519	595	842	12
2019.	191	509	216	519	595	842	12
358	312	777	329	787	595	842	12
