Historia	361	27	406	45	581	788	1
de	409	27	425	45	581	788	1
la	428	27	438	45	581	788	1
Salud	441	27	475	45	581	788	1
Pública	478	27	521	45	581	788	1
Rev	376	51	392	61	581	788	1
Peru	395	51	416	61	581	788	1
Med	419	51	438	61	581	788	1
Exp	441	51	456	61	581	788	1
Salud	458	51	485	61	581	788	1
Publica	487	51	521	61	581	788	1
LA	124	106	142	124	581	788	1
ETIMOLOGÍA	146	106	249	124	581	788	1
DEL	253	106	283	124	581	788	1
CÁNCER	288	106	353	124	581	788	1
Y	357	106	366	124	581	788	1
SU	370	106	391	124	581	788	1
CURIOSO	395	106	469	124	581	788	1
CURSO	221	123	276	141	581	788	1
HISTÓRICO	280	123	371	141	581	788	1
Oswaldo	248	155	287	169	581	788	1
Salaverry	289	155	332	169	581	788	1
1,2,a	332	156	345	164	581	788	1
RESUMEN	85	177	128	187	581	788	1
Palabras	96	268	128	279	581	788	1
clave:	130	268	151	279	581	788	1
Etimología;	153	268	193	279	581	788	1
Cáncer;	196	268	224	279	581	788	1
Úlcera;	226	268	251	279	581	788	1
Historia	253	268	280	279	581	788	1
de	283	268	292	279	581	788	1
la	294	268	300	279	581	788	1
medicina	302	268	334	279	581	788	1
(fuente:	336	268	364	279	581	788	1
DeCS	366	268	387	279	581	788	1
BIREME).	389	268	425	279	581	788	1
CANCER	151	290	207	305	581	788	1
ETYMOLOGY	211	290	295	305	581	788	1
AND	299	290	330	305	581	788	1
ITS	333	290	354	305	581	788	1
HISTORICAL	358	290	441	305	581	788	1
CURIOUS	236	305	298	320	581	788	1
COURSE	302	305	356	320	581	788	1
ABSTRACT	85	324	130	334	581	788	1
Key	96	405	110	415	581	788	1
words:	112	405	136	415	581	788	1
Etymology;	138	405	178	415	581	788	1
Neoplasms;	180	405	222	415	581	788	1
Ulcer;	224	405	245	415	581	788	1
History	248	405	272	415	581	788	1
of	275	405	281	415	581	788	1
medicine	284	405	316	415	581	788	1
(source:	318	405	347	415	581	788	1
MeSH	349	405	371	415	581	788	1
NLM).	373	405	395	415	581	788	1
Batalla	62	611	89	622	581	788	1
de	91	611	100	622	581	788	1
Hércules	102	611	136	622	581	788	1
contra	138	611	163	622	581	788	1
la	165	611	172	622	581	788	1
hidra	174	611	194	622	581	788	1
y	196	611	200	622	581	788	1
el	202	611	209	622	581	788	1
cangrejo.	211	611	247	622	581	788	1
Jarrón	249	611	274	622	581	788	1
de	276	611	286	622	581	788	1
agua	288	611	306	622	581	788	1
(detalle).	309	611	342	622	581	788	1
Periodo	344	611	374	622	581	788	1
etrusco,	376	611	407	622	581	788	1
525	409	611	422	622	581	788	1
a.	425	611	431	622	581	788	1
C.	434	611	442	622	581	788	1
Durante	62	621	91	632	581	788	1
la	93	621	99	632	581	788	1
lucha	101	621	121	632	581	788	1
de	123	621	132	632	581	788	1
Hércules	134	621	166	632	581	788	1
contra	168	621	190	632	581	788	1
la	192	621	198	632	581	788	1
Hidra,	201	621	222	632	581	788	1
la	224	621	230	632	581	788	1
diosa	233	621	252	632	581	788	1
Hera	254	621	271	632	581	788	1
envió	274	621	293	632	581	788	1
al	295	621	301	632	581	788	1
karkinos	303	621	333	632	581	788	1
(cangrejo)	335	621	371	632	581	788	1
para	374	621	390	632	581	788	1
ayudarla,	392	621	425	632	581	788	1
pero	427	621	443	632	581	788	1
Hércules	445	621	477	632	581	788	1
lo	479	621	485	632	581	788	1
aplastó	487	621	513	632	581	788	1
con	515	621	528	632	581	788	1
su	62	631	71	642	581	788	1
talón.	73	631	93	642	581	788	1
Hera	95	631	112	642	581	788	1
recompensó	114	631	158	642	581	788	1
la	161	631	167	642	581	788	1
fidelidad	169	631	199	642	581	788	1
del	201	631	212	642	581	788	1
cangrejo	214	631	245	642	581	788	1
elevándolo	247	631	286	642	581	788	1
al	288	631	294	642	581	788	1
cielo	296	631	313	642	581	788	1
como	315	631	334	642	581	788	1
la	337	631	343	642	581	788	1
constelación	345	631	390	642	581	788	1
de	392	631	401	642	581	788	1
Cáncer.	403	631	431	642	581	788	1
Fuente:	62	641	89	652	581	788	1
J.	92	641	98	652	581	788	1
Paul	100	641	116	652	581	788	1
Getty	118	641	138	652	581	788	1
Museum	140	641	170	652	581	788	1
(disponible	173	641	211	652	581	788	1
en	214	641	222	652	581	788	1
www.getty.edu).	225	641	281	652	581	788	1
1	62	670	64	675	581	788	1
2	62	678	64	684	581	788	1
a	62	687	64	692	581	788	1
Centro	71	669	92	679	581	788	1
Nacional	94	669	121	679	581	788	1
de	122	669	129	679	581	788	1
Salud	131	669	148	679	581	788	1
Intercultural,	149	669	189	679	581	788	1
Instituto	191	669	216	679	581	788	1
Nacional	218	669	245	679	581	788	1
de	246	669	254	679	581	788	1
Salud.	255	669	274	679	581	788	1
Lima,	275	669	293	679	581	788	1
Perú.	294	669	310	679	581	788	1
Facultad	71	677	97	688	581	788	1
de	98	677	105	688	581	788	1
Medicina,	107	677	137	688	581	788	1
Universidad	139	677	175	688	581	788	1
Nacional	177	677	204	688	581	788	1
Mayor	206	677	225	688	581	788	1
de	227	677	234	688	581	788	1
San	236	677	247	688	581	788	1
Marcos.	248	677	272	688	581	788	1
Lima,	274	677	291	688	581	788	1
Perú	293	677	307	688	581	788	1
Médico	71	686	94	696	581	788	1
doctor	95	686	115	696	581	788	1
en	117	686	124	696	581	788	1
Medicina	126	686	154	696	581	788	1
Recibido:	71	694	99	705	581	788	1
06-03-13	101	694	128	705	581	788	1
Aprobado:	136	694	168	705	581	788	1
20-03-13	170	694	197	705	581	788	1
Citar	62	711	78	721	581	788	1
como:	80	711	99	721	581	788	1
Salaverry	101	711	128	721	581	788	1
O.	130	711	137	721	581	788	1
La	139	711	146	721	581	788	1
etimología	148	711	180	721	581	788	1
del	182	711	191	721	581	788	1
cáncer	192	711	212	721	581	788	1
y	214	711	217	721	581	788	1
su	219	711	226	721	581	788	1
curioso	227	711	250	721	581	788	1
curso	252	711	268	721	581	788	1
histórico.	270	711	298	721	581	788	1
Rev	300	711	311	721	581	788	1
Peru	313	711	327	721	581	788	1
Med	328	711	342	721	581	788	1
Exp	344	711	355	721	581	788	1
Salud	357	711	374	721	581	788	1
Publica.	376	711	400	721	581	788	1
2013;30(1):137-41.	401	711	457	721	581	788	1
137	513	757	530	769	581	788	1
Salaverry	474	38	508	49	581	788	2
O	513	38	519	49	581	788	2
Rev	51	39	66	48	581	788	2
Peru	68	39	88	48	581	788	2
Med	91	39	109	48	581	788	2
Exp	111	39	125	48	581	788	2
Salud	128	39	152	48	581	788	2
Publica.	155	39	189	48	581	788	2
2013;	191	39	210	48	581	788	2
30(1):137-41.	213	39	260	48	581	788	2
INTRODUCCIÓN	51	82	155	96	581	788	2
El	51	107	59	119	581	788	2
cáncer	63	107	89	119	581	788	2
es,	94	107	105	119	581	788	2
sin	110	107	121	119	581	788	2
duda,	125	107	147	119	581	788	2
un	152	107	161	119	581	788	2
problema	166	107	202	119	581	788	2
de	207	107	216	119	581	788	2
salud	221	107	242	119	581	788	2
pública	246	107	273	119	581	788	2
global	51	119	74	131	581	788	2
y,	78	119	84	131	581	788	2
a	89	119	94	131	581	788	2
pesar	98	119	120	131	581	788	2
de	124	119	133	131	581	788	2
los	138	119	149	131	581	788	2
esfuerzos	153	119	191	131	581	788	2
realizados,	195	119	237	131	581	788	2
continúa	241	119	273	131	581	788	2
afectando	51	130	89	142	581	788	2
y	92	130	97	142	581	788	2
matando	100	130	134	142	581	788	2
a	137	130	142	142	581	788	2
un	146	130	156	142	581	788	2
enorme	159	130	188	142	581	788	2
número	192	130	221	142	581	788	2
de	225	130	234	142	581	788	2
personas	238	130	273	142	581	788	2
sin	51	142	62	154	581	788	2
distinción	65	142	101	154	581	788	2
alguna.	105	142	133	154	581	788	2
Se	136	142	147	154	581	788	2
ha	150	142	160	154	581	788	2
constituido,	163	142	207	154	581	788	2
por	210	142	223	154	581	788	2
tanto,	226	142	248	154	581	788	2
en	251	142	261	154	581	788	2
un	264	142	274	154	581	788	2
punto	51	154	73	166	581	788	2
de	76	154	85	166	581	788	2
confluencia	88	154	132	166	581	788	2
de	135	154	145	166	581	788	2
las	148	154	159	166	581	788	2
más	162	154	178	166	581	788	2
diversas	181	154	213	166	581	788	2
especialidades	216	154	274	166	581	788	2
biomédicas,	51	166	97	178	581	788	2
y	100	166	105	178	581	788	2
entre	108	166	128	178	581	788	2
ellas	131	166	149	178	581	788	2
no	152	166	161	178	581	788	2
está	164	166	181	178	581	788	2
exenta	184	166	210	178	581	788	2
la	213	166	220	178	581	788	2
historia	223	166	251	178	581	788	2
de	254	166	264	178	581	788	2
la	267	166	273	178	581	788	2
medicina,	51	178	88	190	581	788	2
que	91	178	106	190	581	788	2
muestra	109	178	141	190	581	788	2
los	144	178	155	190	581	788	2
diversos	158	178	190	190	581	788	2
esfuerzos	193	178	231	190	581	788	2
realizados	234	178	273	190	581	788	2
desde	51	189	75	201	581	788	2
hace	77	189	96	201	581	788	2
siglos	98	189	120	201	581	788	2
para	122	189	139	201	581	788	2
identificarlo	141	189	185	201	581	788	2
y	187	189	191	201	581	788	2
enfrentarlo.	193	189	237	201	581	788	2
No	239	189	250	201	581	788	2
es	252	189	262	201	581	788	2
un	264	189	273	201	581	788	2
debate	51	201	78	213	581	788	2
menor	80	201	105	213	581	788	2
el	108	201	115	213	581	788	2
que	118	201	132	213	581	788	2
busca	135	201	158	213	581	788	2
conocer	161	201	192	213	581	788	2
el	195	201	202	213	581	788	2
origen	204	201	228	213	581	788	2
del	231	201	243	213	581	788	2
cáncer,	245	201	274	213	581	788	2
pero	51	213	69	225	581	788	2
no	71	213	81	225	581	788	2
desde	84	213	108	225	581	788	2
una	111	213	125	225	581	788	2
perspectiva	128	213	173	225	581	788	2
fisiopatológica	175	213	230	225	581	788	2
sino	233	213	249	225	581	788	2
como	252	213	274	225	581	788	2
una	51	225	66	237	581	788	2
enfermedad	67	225	114	237	581	788	2
que	116	225	130	237	581	788	2
surge	132	225	154	237	581	788	2
históricamente	156	225	212	237	581	788	2
en	214	225	224	237	581	788	2
un	225	225	235	237	581	788	2
momento	237	225	274	237	581	788	2
y	51	237	56	249	581	788	2
circunstancias	58	237	113	249	581	788	2
determinadas.	115	237	170	249	581	788	2
Esa	173	237	188	249	581	788	2
precisión,	190	237	227	249	581	788	2
de	230	237	240	249	581	788	2
carácter	242	237	273	249	581	788	2
histórico-social,	51	248	110	260	581	788	2
sin	112	248	123	260	581	788	2
duda	125	248	145	260	581	788	2
contribuirá	146	248	187	260	581	788	2
a	189	248	194	260	581	788	2
una	195	248	210	260	581	788	2
mejor	212	248	234	260	581	788	2
estrategia	235	248	273	260	581	788	2
para	51	260	69	272	581	788	2
enfrentarlo	71	260	112	272	581	788	2
como	114	260	136	272	581	788	2
un	138	260	148	272	581	788	2
problema	150	260	186	272	581	788	2
contemporáneo.	189	260	252	272	581	788	2
EL	51	295	65	309	581	788	2
CÁNCER	68	295	119	309	581	788	2
EN	122	295	140	309	581	788	2
LA	143	295	158	309	581	788	2
PREHISTORIA	161	295	244	309	581	788	2
Y	248	295	255	309	581	788	2
LAS	51	308	72	322	581	788	2
CIVILIZACIONES	75	308	176	322	581	788	2
EXTINTAS	180	308	239	322	581	788	2
La	51	334	61	346	581	788	2
paleopatología	64	334	123	346	581	788	2
brinda	127	334	152	346	581	788	2
alguna	155	334	182	346	581	788	2
evidencia	186	334	224	346	581	788	2
de	227	334	237	346	581	788	2
lesiones	241	334	274	346	581	788	2
compatibles	51	346	99	358	581	788	2
con	104	346	119	358	581	788	2
el	124	346	131	358	581	788	2
cáncer	136	346	163	358	581	788	2
en	168	346	178	358	581	788	2
humanos	183	346	220	358	581	788	2
desde	225	346	249	358	581	788	2
hace	254	346	274	358	581	788	2
150	51	357	66	369	581	788	2
000	69	357	84	369	581	788	2
años	87	357	106	369	581	788	2
(1)	109	358	116	365	581	788	2
,	116	357	118	369	581	788	2
aunque	121	357	151	369	581	788	2
también	154	357	186	369	581	788	2
muestra	189	357	222	369	581	788	2
que	225	357	240	369	581	788	2
era	243	357	256	369	581	788	2
una	259	357	274	369	581	788	2
enfermedad	51	369	99	381	581	788	2
poco	101	369	120	381	581	788	2
frecuente,	122	369	162	381	581	788	2
que	164	369	179	381	581	788	2
se	181	369	190	381	581	788	2
habría	192	369	217	381	581	788	2
incrementado	219	369	274	381	581	788	2
a	51	381	56	393	581	788	2
consecuencia	58	381	113	393	581	788	2
de	114	381	124	393	581	788	2
los	126	381	138	393	581	788	2
cambios	139	381	173	393	581	788	2
medioambientales	174	381	247	393	581	788	2
desde	249	381	274	393	581	788	2
el	51	393	58	405	581	788	2
siglo	61	393	79	405	581	788	2
XVIII	82	393	101	405	581	788	2
(2)	103	394	109	401	581	788	2
.	109	393	111	405	581	788	2
Existe	114	393	138	405	581	788	2
controversia	141	393	190	405	581	788	2
sobre	192	393	215	405	581	788	2
si	218	393	224	405	581	788	2
las	227	393	238	405	581	788	2
lesiones	241	393	274	405	581	788	2
óseas	51	405	75	417	581	788	2
prehistóricas	80	405	131	417	581	788	2
son	136	405	151	417	581	788	2
realmente	156	405	196	417	581	788	2
consecuencia	201	405	256	417	581	788	2
del	262	405	274	417	581	788	2
cáncer	51	416	78	428	581	788	2
o	81	416	86	428	581	788	2
corresponden	88	416	143	428	581	788	2
a	146	416	151	428	581	788	2
otras	153	416	173	428	581	788	2
etiologías	176	416	214	428	581	788	2
(3,4)	217	417	227	424	581	788	2
.	227	416	230	428	581	788	2
No	51	440	63	452	581	788	2
tenemos	65	440	99	452	581	788	2
información	101	440	148	452	581	788	2
sobre	150	440	172	452	581	788	2
la	174	440	181	452	581	788	2
interpretación	183	440	238	452	581	788	2
primitiva	240	440	274	452	581	788	2
del	51	452	63	464	581	788	2
cáncer	66	452	93	464	581	788	2
o	96	452	101	464	581	788	2
si	104	452	111	464	581	788	2
se	114	452	123	464	581	788	2
intentaba	126	452	164	464	581	788	2
algún	167	452	189	464	581	788	2
tipo	192	452	206	464	581	788	2
de	209	452	219	464	581	788	2
terapia,	222	452	252	464	581	788	2
pero	256	452	274	464	581	788	2
el	51	464	58	476	581	788	2
estudio	62	464	91	476	581	788	2
de	95	464	105	476	581	788	2
la	110	464	117	476	581	788	2
mentalidad	121	464	165	476	581	788	2
primitiva	169	464	203	476	581	788	2
permite	207	464	237	476	581	788	2
suponer	241	464	274	476	581	788	2
que	51	475	66	487	581	788	2
al	69	475	76	487	581	788	2
igual	79	475	98	487	581	788	2
que	101	475	116	487	581	788	2
con	119	475	134	487	581	788	2
otras	137	475	157	487	581	788	2
manifestaciones	160	475	225	487	581	788	2
patológicas	228	475	274	487	581	788	2
se	51	487	61	499	581	788	2
atribuía	64	487	94	499	581	788	2
estas	98	487	120	499	581	788	2
lesiones	124	487	157	499	581	788	2
-que	161	487	179	499	581	788	2
aparecían	183	487	223	499	581	788	2
sin	227	487	238	499	581	788	2
relación	242	487	274	499	581	788	2
con	51	499	66	511	581	788	2
traumatismos	71	499	125	511	581	788	2
o	130	499	135	511	581	788	2
causas	140	499	169	511	581	788	2
identificables-	174	499	229	511	581	788	2
a	234	499	239	511	581	788	2
fuerzas	244	499	274	511	581	788	2
sobrenaturales.	51	511	113	523	581	788	2
Se	117	511	128	523	581	788	2
ha	132	511	142	523	581	788	2
postulado	147	511	186	523	581	788	2
que	190	511	205	523	581	788	2
su	209	511	219	523	581	788	2
rareza	223	511	248	523	581	788	2
en	252	511	262	523	581	788	2
la	267	511	274	523	581	788	2
prehistoria	51	523	93	535	581	788	2
se	96	523	106	535	581	788	2
debería	109	523	139	535	581	788	2
a	143	523	148	535	581	788	2
la	151	523	158	535	581	788	2
escasa	161	523	189	535	581	788	2
expectativa	193	523	238	535	581	788	2
de	241	523	251	535	581	788	2
vida,	255	523	274	535	581	788	2
y	51	534	56	546	581	788	2
la	61	534	68	546	581	788	2
mayor	73	534	98	546	581	788	2
incidencia	103	534	143	546	581	788	2
de	149	534	159	546	581	788	2
enfermedades	164	534	221	546	581	788	2
infecciosas,	227	534	274	546	581	788	2
aunque	51	546	81	558	581	788	2
el	85	546	92	558	581	788	2
argumento	96	546	139	558	581	788	2
es	142	546	152	558	581	788	2
rebatido	156	546	188	558	581	788	2
por	192	546	205	558	581	788	2
la	209	546	216	558	581	788	2
existencia	220	546	260	558	581	788	2
de	264	546	274	558	581	788	2
múltiples	51	558	87	570	581	788	2
formas	92	558	119	570	581	788	2
de	124	558	134	570	581	788	2
cáncer	139	558	166	570	581	788	2
juvenil,	171	558	199	570	581	788	2
que	204	558	219	570	581	788	2
tampoco	224	558	259	570	581	788	2
se	264	558	274	570	581	788	2
describen	51	570	90	582	581	788	2
en	93	570	103	582	581	788	2
los	105	570	117	582	581	788	2
registros	119	570	154	582	581	788	2
encontrados.	156	570	208	582	581	788	2
En	51	593	62	605	581	788	2
las	67	593	79	605	581	788	2
primeras	84	593	118	605	581	788	2
civilizaciones,	124	593	177	605	581	788	2
en	183	593	193	605	581	788	2
Sumeria	198	593	231	605	581	788	2
y	236	593	241	605	581	788	2
Egipto,	246	593	274	605	581	788	2
la	51	605	58	617	581	788	2
interpretación	64	605	118	617	581	788	2
de	124	605	134	617	581	788	2
la	141	605	147	617	581	788	2
enfermedad	154	605	201	617	581	788	2
continuó	208	605	241	617	581	788	2
siendo	247	605	274	617	581	788	2
sobrenatural	51	617	100	629	581	788	2
pero	105	617	123	629	581	788	2
en	128	617	138	629	581	788	2
un	143	617	152	629	581	788	2
formato	157	617	187	629	581	788	2
de	192	617	202	629	581	788	2
religiosidad	207	617	252	629	581	788	2
más	257	617	274	629	581	788	2
compleja,	51	629	89	641	581	788	2
los	94	629	105	641	581	788	2
dioses	110	629	136	641	581	788	2
menores	141	629	176	641	581	788	2
y	181	629	185	641	581	788	2
mayores	190	629	224	641	581	788	2
del	229	629	241	641	581	788	2
mundo	246	629	274	641	581	788	2
mesopotámico,	51	641	111	653	581	788	2
en	118	641	128	653	581	788	2
muchos	135	641	166	653	581	788	2
casos,	172	641	198	653	581	788	2
representaban	205	641	262	653	581	788	2
o	269	641	274	653	581	788	2
tenían	51	652	76	664	581	788	2
como	78	652	100	664	581	788	2
atributo	102	652	132	664	581	788	2
de	134	652	144	664	581	788	2
su	147	652	156	664	581	788	2
poder	159	652	181	664	581	788	2
las	184	652	195	664	581	788	2
enfermedades	198	652	254	664	581	788	2
más	257	652	274	664	581	788	2
frecuentes	51	664	92	676	581	788	2
y	96	664	101	676	581	788	2
temidas,	105	664	138	676	581	788	2
así,	142	664	156	676	581	788	2
existían	161	664	191	676	581	788	2
dioses	195	664	221	676	581	788	2
de	225	664	234	676	581	788	2
la	239	664	245	676	581	788	2
peste,	249	664	274	676	581	788	2
de	51	676	61	688	581	788	2
las	66	676	78	688	581	788	2
enfermedades	83	676	140	688	581	788	2
de	145	676	155	688	581	788	2
transmisión	160	676	205	688	581	788	2
sexual,	211	676	239	688	581	788	2
y	244	676	248	688	581	788	2
otros	254	676	273	688	581	788	2
específicos	51	688	95	700	581	788	2
para	98	688	116	700	581	788	2
las	118	688	130	700	581	788	2
dolencias	132	688	169	700	581	788	2
de	172	688	182	700	581	788	2
parturientas	185	688	231	700	581	788	2
y	234	688	238	700	581	788	2
niños	241	688	262	700	581	788	2
(5)	265	689	271	696	581	788	2
.	271	688	274	700	581	788	2
Llama	51	700	76	712	581	788	2
la	79	700	86	712	581	788	2
atención	90	700	124	712	581	788	2
que	128	700	143	712	581	788	2
no	147	700	157	712	581	788	2
existiera	161	700	195	712	581	788	2
un	199	700	209	712	581	788	2
dios	213	700	229	712	581	788	2
específico	233	700	274	712	581	788	2
para	51	711	69	723	581	788	2
las	72	711	83	723	581	788	2
enfermedades	86	711	144	723	581	788	2
tumorales	147	711	186	723	581	788	2
o	189	711	194	723	581	788	2
cancerosas,	197	711	246	723	581	788	2
lo	249	711	256	723	581	788	2
que	259	711	274	723	581	788	2
abona	51	723	76	735	581	788	2
en	79	723	89	735	581	788	2
el	91	723	98	735	581	788	2
sentido	101	723	130	735	581	788	2
de	132	723	142	735	581	788	2
su	145	723	154	735	581	788	2
escasa	157	723	185	735	581	788	2
ocurrencia.	188	723	232	735	581	788	2
138	50	757	67	769	581	788	2
En	296	83	307	95	581	788	2
Egipto,	311	83	339	95	581	788	2
los	344	83	355	95	581	788	2
médicos	359	83	393	95	581	788	2
se	397	83	406	95	581	788	2
formaban	411	83	449	95	581	788	2
y	453	83	457	95	581	788	2
agrupaban	462	83	505	95	581	788	2
en	509	83	519	95	581	788	2
las	296	94	308	106	581	788	2
“casas	311	94	337	106	581	788	2
de	341	94	351	106	581	788	2
la	354	94	361	106	581	788	2
vida”,	364	94	386	106	581	788	2
mezcla	389	94	418	106	581	788	2
de	421	94	431	106	581	788	2
templo	434	94	461	106	581	788	2
y	464	94	469	106	581	788	2
escuela,	472	94	506	106	581	788	2
en	509	94	519	106	581	788	2
ellas	296	106	315	118	581	788	2
llegaron	319	106	351	118	581	788	2
a	356	106	361	118	581	788	2
desarrollar	365	106	407	118	581	788	2
una	412	106	427	118	581	788	2
cierta	431	106	453	118	581	788	2
especialización	458	106	519	118	581	788	2
médica	296	118	325	130	581	788	2
con	331	118	346	130	581	788	2
expertos	352	118	387	130	581	788	2
para	393	118	411	130	581	788	2
diversas	417	118	451	130	581	788	2
dolencias	457	118	495	130	581	788	2
que,	501	118	519	130	581	788	2
debemos	296	130	333	142	581	788	2
suponer,	336	130	370	142	581	788	2
eran	373	130	391	142	581	788	2
las	394	130	405	142	581	788	2
más	408	130	425	142	581	788	2
frecuentes;	427	130	472	142	581	788	2
entre	475	130	495	142	581	788	2
ellas,	498	130	519	142	581	788	2
enfermedades	296	142	354	154	581	788	2
oculares	357	142	391	154	581	788	2
e	395	142	400	154	581	788	2
incluso	403	142	431	154	581	788	2
parasitarias,	435	142	484	154	581	788	2
pero	487	142	505	154	581	788	2
no	509	142	519	154	581	788	2
existía	296	153	322	165	581	788	2
un	325	153	335	165	581	788	2
especialista	338	153	385	165	581	788	2
en	388	153	398	165	581	788	2
tumoraciones.	401	153	458	165	581	788	2
Pese	461	153	481	165	581	788	2
a	484	153	489	165	581	788	2
ello,	492	153	509	165	581	788	2
la	512	153	519	165	581	788	2
literatura	296	165	331	177	581	788	2
médica	335	165	364	177	581	788	2
ha	368	165	378	177	581	788	2
repetido	382	165	414	177	581	788	2
incansablemente	418	165	486	177	581	788	2
que	490	165	505	177	581	788	2
en	509	165	519	177	581	788	2
dos	296	177	311	189	581	788	2
de	315	177	325	189	581	788	2
los	330	177	342	189	581	788	2
llamados	346	177	382	189	581	788	2
“papiros	387	177	419	189	581	788	2
médicos”,	424	177	463	189	581	788	2
se	468	177	477	189	581	788	2
reconoce	482	177	519	189	581	788	2
el	296	189	303	201	581	788	2
cáncer.	309	189	338	201	581	788	2
Lo	343	189	353	201	581	788	2
cierto	358	189	380	201	581	788	2
es	385	189	395	201	581	788	2
que	400	189	415	201	581	788	2
si	421	189	427	201	581	788	2
leemos	432	189	461	201	581	788	2
directamente	467	189	519	201	581	788	2
los	296	201	308	213	581	788	2
textos	312	201	336	213	581	788	2
queda	341	201	366	213	581	788	2
claro	371	201	390	213	581	788	2
que	395	201	410	213	581	788	2
las	414	201	426	213	581	788	2
lesiones	430	201	463	213	581	788	2
descritas	468	201	504	213	581	788	2
en	509	201	519	213	581	788	2
el	296	212	303	224	581	788	2
papiro	308	212	333	224	581	788	2
de	337	212	347	224	581	788	2
Edwin	351	212	376	224	581	788	2
Smith	380	212	403	224	581	788	2
son	407	212	422	224	581	788	2
de	426	212	436	224	581	788	2
lesiones	440	212	473	224	581	788	2
ulcerosas,	478	212	519	224	581	788	2
tórpidas	296	224	328	236	581	788	2
pero	333	224	351	236	581	788	2
en	355	224	365	236	581	788	2
modo	369	224	392	236	581	788	2
alguno	396	224	423	236	581	788	2
asimilables	428	224	472	236	581	788	2
a	476	224	481	236	581	788	2
lesiones	486	224	519	236	581	788	2
cancerosas	296	236	342	248	581	788	2
según	346	236	371	248	581	788	2
criterios	375	236	406	248	581	788	2
contemporáneos,	411	236	480	248	581	788	2
mientras	484	236	519	248	581	788	2
que	296	248	311	260	581	788	2
en	316	248	326	260	581	788	2
el	330	248	337	260	581	788	2
papiro	342	248	367	260	581	788	2
de	371	248	381	260	581	788	2
Ebers,	386	248	412	260	581	788	2
solo	416	248	433	260	581	788	2
se	437	248	447	260	581	788	2
hace	451	248	471	260	581	788	2
mención	475	248	509	260	581	788	2
a	514	248	519	260	581	788	2
tumores	296	260	329	272	581	788	2
de	332	260	342	272	581	788	2
mama	346	260	371	272	581	788	2
(por	375	260	391	272	581	788	2
cierto,	394	260	419	272	581	788	2
en	423	260	433	272	581	788	2
varones)	436	260	471	272	581	788	2
y	475	260	479	272	581	788	2
que	483	260	498	272	581	788	2
más	502	260	519	272	581	788	2
parecen	296	271	329	283	581	788	2
corresponder	332	271	385	283	581	788	2
a	388	271	393	283	581	788	2
lesiones	396	271	429	283	581	788	2
ulceradas	432	271	471	283	581	788	2
(5)	473	272	479	279	581	788	2
.	479	271	482	283	581	788	2
Frente	485	271	511	283	581	788	2
a	514	271	519	283	581	788	2
esta	296	283	313	295	581	788	2
evidencia,	315	283	356	295	581	788	2
la	358	283	365	295	581	788	2
persistencia	367	283	415	295	581	788	2
en	417	283	427	295	581	788	2
la	429	283	436	295	581	788	2
distorsión	438	283	477	295	581	788	2
se	479	283	489	295	581	788	2
explica	491	283	519	295	581	788	2
por	296	295	309	307	581	788	2
la	314	295	321	307	581	788	2
inexistencia	325	295	372	307	581	788	2
de	377	295	387	307	581	788	2
una	391	295	406	307	581	788	2
entidad	410	295	440	307	581	788	2
clínica	444	295	470	307	581	788	2
claramente	474	295	519	307	581	788	2
diferenciada	296	307	345	319	581	788	2
a	347	307	352	319	581	788	2
la	354	307	361	319	581	788	2
que	364	307	379	319	581	788	2
en	381	307	391	319	581	788	2
la	393	307	400	319	581	788	2
antigüedad	402	307	446	319	581	788	2
se	449	307	458	319	581	788	2
definiera	460	307	495	319	581	788	2
como	497	307	519	319	581	788	2
cáncer.	296	319	325	331	581	788	2
Las	328	319	343	331	581	788	2
posibilidades	346	319	398	331	581	788	2
técnicas	400	319	433	331	581	788	2
de	436	319	446	331	581	788	2
médicos	449	319	483	331	581	788	2
egipcios	486	319	519	331	581	788	2
y	296	330	301	342	581	788	2
mesopotámicos	308	330	371	342	581	788	2
los	379	330	390	342	581	788	2
limitaban	398	330	434	342	581	788	2
al	442	330	449	342	581	788	2
tratamiento	456	330	501	342	581	788	2
de	509	330	519	342	581	788	2
afecciones	296	342	339	354	581	788	2
externas,	340	342	377	354	581	788	2
y	379	342	383	354	581	788	2
las	384	342	396	354	581	788	2
diversas	397	342	430	354	581	788	2
heridas	431	342	461	354	581	788	2
o	462	342	467	354	581	788	2
ulceraciones	468	342	519	354	581	788	2
recibían	296	354	328	366	581	788	2
un	334	354	344	366	581	788	2
tratamiento	350	354	395	366	581	788	2
similar	400	354	426	366	581	788	2
y	432	354	436	366	581	788	2
una	442	354	457	366	581	788	2
denominación	463	354	519	366	581	788	2
común,	296	366	326	378	581	788	2
correspondiente	329	366	393	378	581	788	2
a	397	366	402	378	581	788	2
lesiones	405	366	438	378	581	788	2
ulceradas	441	366	480	378	581	788	2
o	483	366	488	378	581	788	2
formas	491	366	519	378	581	788	2
de	296	378	306	390	581	788	2
cáncer.	309	378	338	390	581	788	2
Cuando	340	378	372	390	581	788	2
dichos	374	378	400	390	581	788	2
textos,	402	378	429	390	581	788	2
siglos	431	378	454	390	581	788	2
después	457	378	491	390	581	788	2
fueran	493	378	519	390	581	788	2
traducidos	296	389	338	401	581	788	2
por	342	389	355	401	581	788	2
expertos	359	389	393	401	581	788	2
orientalistas,	398	389	448	401	581	788	2
estos	452	389	474	401	581	788	2
asimilaron	478	389	519	401	581	788	2
los	296	401	308	413	581	788	2
términos	312	401	346	413	581	788	2
que	350	401	365	413	581	788	2
se	369	401	379	413	581	788	2
referían	383	401	414	413	581	788	2
a	418	401	423	413	581	788	2
hinchazones	427	401	477	413	581	788	2
y	481	401	486	413	581	788	2
úlceras	490	401	519	413	581	788	2
con	296	413	311	425	581	788	2
las	314	413	326	425	581	788	2
palabras	330	413	364	425	581	788	2
con	368	413	382	425	581	788	2
que	386	413	401	425	581	788	2
se	405	413	414	425	581	788	2
denominaban	418	413	472	425	581	788	2
en	476	413	486	425	581	788	2
el	490	413	497	425	581	788	2
siglo	500	413	519	425	581	788	2
XIX	296	425	311	437	581	788	2
estas	314	425	336	437	581	788	2
lesiones,	340	425	375	437	581	788	2
llamándolas	379	425	427	437	581	788	2
tumores,	431	425	466	437	581	788	2
y	470	425	474	437	581	788	2
cáncer	478	425	505	437	581	788	2
en	509	425	519	437	581	788	2
otros	296	437	316	449	581	788	2
casos.	319	437	345	449	581	788	2
LA	296	460	307	472	581	788	2
GRECIA	309	460	344	472	581	788	2
CLÁSICA	346	460	385	472	581	788	2
Algunos	296	484	328	496	581	788	2
milenios	333	484	365	496	581	788	2
después,	369	484	405	496	581	788	2
en	409	484	419	496	581	788	2
el	424	484	431	496	581	788	2
siglo	435	484	453	496	581	788	2
IV	457	484	466	496	581	788	2
a.C.,	470	484	489	496	581	788	2
en	493	484	503	496	581	788	2
los	507	484	519	496	581	788	2
escritos	296	496	327	508	581	788	2
hipocráticos	330	496	377	508	581	788	2
encontramos	381	496	432	508	581	788	2
no	436	496	446	508	581	788	2
solo	449	496	466	508	581	788	2
las	469	496	481	508	581	788	2
primeras	484	496	519	508	581	788	2
descripciones	296	507	350	519	581	788	2
sino	354	507	370	519	581	788	2
también	374	507	406	519	581	788	2
el	410	507	417	519	581	788	2
origen	421	507	445	519	581	788	2
etimológico	449	507	494	519	581	788	2
de	498	507	508	519	581	788	2
la	512	507	519	519	581	788	2
palabra	296	519	326	531	581	788	2
cáncer.	329	519	358	531	581	788	2
En	362	519	373	531	581	788	2
el	376	519	383	531	581	788	2
Corpus	387	519	416	531	581	788	2
Hippocraticum,	419	519	478	531	581	788	2
colección	482	519	519	531	581	788	2
de	296	531	306	543	581	788	2
obras	311	531	333	543	581	788	2
atribuidas	338	531	377	543	581	788	2
a	382	531	387	543	581	788	2
Hipócrates,	392	531	436	543	581	788	2
se	441	531	451	543	581	788	2
menciona	456	531	494	543	581	788	2
unas	499	531	519	543	581	788	2
lesiones	296	543	329	555	581	788	2
ulcerosas	331	543	369	555	581	788	2
crónicas,	371	543	407	555	581	788	2
algunas	409	543	440	555	581	788	2
veces	443	543	466	555	581	788	2
endurecidas,	468	543	519	555	581	788	2
que	296	555	311	567	581	788	2
se	317	555	327	567	581	788	2
desarrollan	333	555	376	567	581	788	2
progresivamente	382	555	448	567	581	788	2
y	454	555	459	567	581	788	2
sin	465	555	476	567	581	788	2
control	482	555	509	567	581	788	2
(6)	512	555	519	562	581	788	2
expandiéndose	296	566	356	578	581	788	2
por	358	566	371	578	581	788	2
los	373	566	385	578	581	788	2
tejidos	387	566	412	578	581	788	2
semejando	414	566	457	578	581	788	2
las	460	566	471	578	581	788	2
patas	473	566	495	578	581	788	2
de	497	566	507	578	581	788	2
un	509	566	519	578	581	788	2
cangrejo,	296	578	333	590	581	788	2
por	335	578	348	590	581	788	2
lo	351	578	358	590	581	788	2
que	361	578	376	590	581	788	2
las	379	578	390	590	581	788	2
denominó	393	578	432	590	581	788	2
con	435	578	449	590	581	788	2
la	452	578	459	590	581	788	2
palabra	462	578	491	590	581	788	2
griega	494	578	519	590	581	788	2
καρκίνος	296	590	331	602	581	788	2
(se	337	590	349	602	581	788	2
lee	355	590	367	602	581	788	2
karkinos)	372	590	408	602	581	788	2
(7)	412	591	418	598	581	788	2
dándole	424	590	455	602	581	788	2
un	461	590	471	602	581	788	2
significado	477	590	519	602	581	788	2
técnico	296	602	324	614	581	788	2
a	327	602	332	614	581	788	2
la	334	602	341	614	581	788	2
palabra	343	602	373	614	581	788	2
griega	375	602	399	614	581	788	2
cangrejo	402	602	436	614	581	788	2
que	438	602	453	614	581	788	2
se	455	602	465	614	581	788	2
escribe	467	602	495	614	581	788	2
igual.	498	602	519	614	581	788	2
De	296	614	308	626	581	788	2
allí,	311	614	325	626	581	788	2
el	328	614	335	626	581	788	2
término	339	614	368	626	581	788	2
pasa	372	614	391	626	581	788	2
al	394	614	401	626	581	788	2
latín	405	614	422	626	581	788	2
como	425	614	447	626	581	788	2
“cancer”	450	614	483	626	581	788	2
(en	486	614	499	626	581	788	2
latin	503	614	519	626	581	788	2
sin	296	625	308	637	581	788	2
acento)	310	625	340	637	581	788	2
con	342	625	357	637	581	788	2
ambos	359	625	386	637	581	788	2
significados,	388	625	437	637	581	788	2
el	440	625	446	637	581	788	2
del	449	625	461	637	581	788	2
animal	463	625	490	637	581	788	2
y	492	625	497	637	581	788	2
el	499	625	506	637	581	788	2
de	509	625	519	637	581	788	2
úlcera	296	637	320	649	581	788	2
maligna	324	637	355	649	581	788	2
o	359	637	364	649	581	788	2
cáncer	367	637	394	649	581	788	2
en	397	637	407	649	581	788	2
el	411	637	418	649	581	788	2
sentido	422	637	450	649	581	788	2
moderno.	454	637	491	649	581	788	2
Siglos	495	637	519	649	581	788	2
después,	296	649	332	661	581	788	2
al	334	649	341	661	581	788	2
formarse	342	649	377	661	581	788	2
el	378	649	385	661	581	788	2
castellano	387	649	426	661	581	788	2
se	428	649	437	661	581	788	2
derivan	439	649	468	661	581	788	2
de	469	649	479	661	581	788	2
la	481	649	488	661	581	788	2
palabra	489	649	519	661	581	788	2
latina	296	661	317	673	581	788	2
dos	321	661	336	673	581	788	2
términos	340	661	374	673	581	788	2
separados.	378	661	422	673	581	788	2
Por	426	661	440	673	581	788	2
una	444	661	459	673	581	788	2
parte,	463	661	485	673	581	788	2
usando	490	661	519	673	581	788	2
un	296	673	306	685	581	788	2
sufijo	310	673	331	685	581	788	2
diminutivo,	334	673	376	685	581	788	2
se	380	673	389	685	581	788	2
forma	393	673	416	685	581	788	2
la	420	673	426	685	581	788	2
palabra	430	673	460	685	581	788	2
cangrejo	463	673	497	685	581	788	2
para	501	673	519	685	581	788	2
denominar	296	684	338	696	581	788	2
al	341	684	348	696	581	788	2
crustáceo	350	684	389	696	581	788	2
y,	392	684	398	696	581	788	2
por	401	684	413	696	581	788	2
otra	416	684	431	696	581	788	2
parte,	434	684	457	696	581	788	2
se	460	684	469	696	581	788	2
consolida	472	684	509	696	581	788	2
el	512	684	519	696	581	788	2
término	296	696	326	708	581	788	2
“cáncer”	329	696	362	708	581	788	2
como	365	696	387	708	581	788	2
un	391	696	401	708	581	788	2
término	404	696	434	708	581	788	2
médico	437	696	466	708	581	788	2
para	470	696	487	708	581	788	2
un	491	696	501	708	581	788	2
tipo	504	696	519	708	581	788	2
determinado	296	708	345	720	581	788	2
de	348	708	358	720	581	788	2
lesión	360	708	383	720	581	788	2
(en	386	708	399	720	581	788	2
latín	401	708	418	720	581	788	2
Cancer	421	708	449	720	581	788	2
cancri	452	708	475	720	581	788	2
m.	478	708	488	720	581	788	2
Cancer	490	708	519	720	581	788	2
a	296	720	301	732	581	788	2
similitudine	304	720	347	732	581	788	2
maritimi	349	720	380	732	581	788	2
animalis	383	720	415	732	581	788	2
vocatum)	417	720	454	732	581	788	2
(8)	456	721	462	727	581	788	2
.	462	720	465	732	581	788	2
Rev	62	40	77	49	581	788	3
Peru	80	40	99	49	581	788	3
Med	102	40	120	49	581	788	3
Exp	123	40	136	49	581	788	3
Salud	139	40	164	49	581	788	3
Publica.	166	40	200	49	581	788	3
2013;	202	40	222	49	581	788	3
30(1):137-41.	224	40	271	49	581	788	3
Pero	62	83	81	95	581	788	3
¿Qué	87	83	109	95	581	788	3
era	115	83	128	95	581	788	3
el	134	83	141	95	581	788	3
καρκίνος,	146	83	184	95	581	788	3
o	189	83	194	95	581	788	3
su	200	83	209	95	581	788	3
palabra	215	83	245	95	581	788	3
derivada	250	83	285	95	581	788	3
καρκίνωμα	62	94	105	106	581	788	3
(karkinoma	109	94	153	106	581	788	3
construida	157	94	198	106	581	788	3
añadiéndole	201	94	250	106	581	788	3
el	254	94	261	106	581	788	3
sufijo	264	94	285	106	581	788	3
ωµα:	62	106	82	118	581	788	3
tumor)	84	106	110	118	581	788	3
para	112	106	130	118	581	788	3
un	132	106	142	118	581	788	3
médico	144	106	173	118	581	788	3
griego?	175	106	205	118	581	788	3
En	207	106	218	118	581	788	3
esencia,	220	106	253	118	581	788	3
era	255	106	268	118	581	788	3
una	270	106	285	118	581	788	3
úlcera	62	118	87	130	581	788	3
externa	90	118	120	130	581	788	3
de	123	118	133	130	581	788	3
difícil	135	118	156	130	581	788	3
curación,	159	118	195	130	581	788	3
no	198	118	208	130	581	788	3
necesariamente	211	118	275	130	581	788	3
lo	278	118	285	130	581	788	3
que	62	130	77	142	581	788	3
hoy	81	130	96	142	581	788	3
entendemos	100	130	149	142	581	788	3
por	153	130	166	142	581	788	3
una	170	130	185	142	581	788	3
lesión	189	130	213	142	581	788	3
cancerosa;	217	130	261	142	581	788	3
debe	265	130	285	142	581	788	3
recordarse	62	142	105	154	581	788	3
que	109	142	124	154	581	788	3
no	128	142	138	154	581	788	3
se	142	142	151	154	581	788	3
encuentra	155	142	195	154	581	788	3
referencia	199	142	239	154	581	788	3
a	243	142	248	154	581	788	3
lesiones	252	142	285	154	581	788	3
internas	62	153	94	165	581	788	3
designadas	98	153	144	165	581	788	3
con	148	153	162	165	581	788	3
la	166	153	173	165	581	788	3
palabra	176	153	206	165	581	788	3
karkinos.	210	153	246	165	581	788	3
La	249	153	259	165	581	788	3
doble	263	153	285	165	581	788	3
acepción	62	165	98	177	581	788	3
de	102	165	112	177	581	788	3
la	116	165	123	177	581	788	3
palabra	127	165	157	177	581	788	3
karkinos,	161	165	197	177	581	788	3
usada	201	165	225	177	581	788	3
para	229	165	247	177	581	788	3
describir	251	165	285	177	581	788	3
diferentes	62	177	102	189	581	788	3
úlceras	105	177	134	189	581	788	3
pero	138	177	156	189	581	788	3
también	159	177	191	189	581	788	3
el	195	177	202	189	581	788	3
cáncer,	205	177	234	189	581	788	3
ha	237	177	247	189	581	788	3
sesgado	251	177	285	189	581	788	3
la	62	189	69	201	581	788	3
literatura	73	189	108	201	581	788	3
médica	112	189	141	201	581	788	3
que,	145	189	162	201	581	788	3
cada	166	189	186	201	581	788	3
vez	189	189	203	201	581	788	3
que	207	189	222	201	581	788	3
ha	226	189	236	201	581	788	3
encontrado	240	189	285	201	581	788	3
la	62	201	69	213	581	788	3
palabra	73	201	103	213	581	788	3
cáncer	107	201	134	213	581	788	3
o	138	201	143	213	581	788	3
karkinos	147	201	181	213	581	788	3
en	185	201	195	213	581	788	3
textos	199	201	223	213	581	788	3
médicos	226	201	260	213	581	788	3
de	264	201	274	213	581	788	3
la	278	201	285	213	581	788	3
antigüedad,	62	212	109	224	581	788	3
le	112	212	119	224	581	788	3
atribuye	122	212	154	224	581	788	3
el	157	212	164	224	581	788	3
sentido	166	212	195	224	581	788	3
moderno	198	212	233	224	581	788	3
de	236	212	246	224	581	788	3
cáncer	249	212	276	224	581	788	3
y,	279	212	285	224	581	788	3
por	62	224	75	236	581	788	3
tanto,	77	224	100	236	581	788	3
la	102	224	109	236	581	788	3
condición	110	224	148	236	581	788	3
de	150	224	160	236	581	788	3
precursora	162	224	205	236	581	788	3
en	207	224	217	236	581	788	3
la	219	224	226	236	581	788	3
descripción	228	224	273	236	581	788	3
de	275	224	285	236	581	788	3
diferentes	62	236	102	248	581	788	3
lesiones	104	236	137	248	581	788	3
cancerosas,	138	236	187	248	581	788	3
cuando	189	236	218	248	581	788	3
es	220	236	229	248	581	788	3
muy	231	236	248	248	581	788	3
probable	250	236	285	248	581	788	3
que	62	248	77	260	581	788	3
se	80	248	89	260	581	788	3
refieran	92	248	122	260	581	788	3
solo	125	248	141	260	581	788	3
a	144	248	149	260	581	788	3
úlceras	151	248	180	260	581	788	3
de	183	248	193	260	581	788	3
difícil	195	248	216	260	581	788	3
tratamiento.	218	248	266	260	581	788	3
Un	62	271	74	283	581	788	3
ejemplo	78	271	109	283	581	788	3
es	113	271	122	283	581	788	3
el	126	271	133	283	581	788	3
párrafo	137	271	165	283	581	788	3
de	169	271	179	283	581	788	3
Hipócrates	182	271	225	283	581	788	3
dedicado	229	271	266	283	581	788	3
a	269	271	274	283	581	788	3
la	278	271	285	283	581	788	3
ictericia	62	283	93	295	581	788	3
en	96	283	106	295	581	788	3
los	109	283	120	295	581	788	3
Aforismos	123	283	163	295	581	788	3
Hipocráticos:	166	283	218	295	581	788	3
Si	221	283	229	295	581	788	3
en	232	283	242	295	581	788	3
la	245	283	252	295	581	788	3
ictericia	254	283	285	295	581	788	3
el	62	295	69	307	581	788	3
hígado	75	295	102	307	581	788	3
se	108	295	117	307	581	788	3
pone	122	295	142	307	581	788	3
duro	148	295	166	307	581	788	3
es	171	295	181	307	581	788	3
mala	186	295	205	307	581	788	3
señal.	211	295	235	307	581	788	3
Si	240	295	248	307	581	788	3
persiste	253	295	285	307	581	788	3
esa	62	307	77	319	581	788	3
ictericia	81	307	112	319	581	788	3
puede	116	307	141	319	581	788	3
ser	145	307	158	319	581	788	3
debida	162	307	189	319	581	788	3
al	193	307	200	319	581	788	3
cáncer	205	307	232	319	581	788	3
(karkinos)	236	307	276	319	581	788	3
o	280	307	285	319	581	788	3
cirrosis	62	319	91	331	581	788	3
hepática,	94	319	131	331	581	788	3
enfermedades	134	319	192	331	581	788	3
ambas	195	319	222	331	581	788	3
que	225	319	240	331	581	788	3
ocasionan	244	319	285	331	581	788	3
endurecimiento	62	330	124	342	581	788	3
y	128	330	132	342	581	788	3
aumento	137	330	172	342	581	788	3
del	176	330	188	342	581	788	3
volumen	192	330	226	342	581	788	3
del	230	330	242	342	581	788	3
hígado	246	330	274	342	581	788	3
(9)	276	331	282	338	581	788	3
.	282	330	285	342	581	788	3
En	62	342	73	354	581	788	3
otro	76	342	91	354	581	788	3
escrito	94	342	120	354	581	788	3
de	123	342	133	354	581	788	3
Hipócrates,	136	342	181	354	581	788	3
“Sobre	184	342	211	354	581	788	3
las	213	342	225	354	581	788	3
enfermedades	227	342	285	354	581	788	3
de	62	354	72	366	581	788	3
las	76	354	88	366	581	788	3
mujeres”	92	354	127	366	581	788	3
describe	130	354	164	366	581	788	3
el	168	354	175	366	581	788	3
cáncer	179	354	206	366	581	788	3
de	210	354	220	366	581	788	3
mama,	224	354	251	366	581	788	3
usando	255	354	285	366	581	788	3
también	62	366	94	378	581	788	3
el	101	366	108	378	581	788	3
término	114	366	144	378	581	788	3
karkinos:	150	366	186	378	581	788	3
/.../En	192	366	216	378	581	788	3
las	222	366	233	378	581	788	3
mamas	240	366	269	378	581	788	3
se	275	366	285	378	581	788	3
producen	62	378	100	390	581	788	3
unas	103	378	123	390	581	788	3
tumoraciones	127	378	181	390	581	788	3
duras,	184	378	209	390	581	788	3
de	213	378	223	390	581	788	3
tamaño	226	378	256	390	581	788	3
mayor	260	378	285	390	581	788	3
o	62	389	67	401	581	788	3
menor,	71	389	98	401	581	788	3
que	101	389	116	401	581	788	3
no	120	389	130	401	581	788	3
supuran	133	389	166	401	581	788	3
y	169	389	173	401	581	788	3
que	177	389	192	401	581	788	3
se	195	389	204	401	581	788	3
van	208	389	222	401	581	788	3
haciendo	226	389	262	401	581	788	3
cada	265	389	285	401	581	788	3
vez	62	401	76	413	581	788	3
más	80	401	97	413	581	788	3
duras;	100	401	125	413	581	788	3
después	129	401	163	413	581	788	3
crecen	167	401	194	413	581	788	3
a	197	401	202	413	581	788	3
partir	206	401	226	413	581	788	3
de	230	401	240	413	581	788	3
ellas	243	401	262	413	581	788	3
unos	265	401	285	413	581	788	3
cánceres	62	413	99	425	581	788	3
(karkinos),	104	413	146	425	581	788	3
primero	152	413	182	425	581	788	3
ocultos,	187	413	218	425	581	788	3
los	224	413	235	425	581	788	3
cuales	241	413	267	425	581	788	3
por	272	413	285	425	581	788	3
el	62	425	69	437	581	788	3
hecho	74	425	98	437	581	788	3
de	103	425	113	437	581	788	3
que	117	425	132	437	581	788	3
van	137	425	151	437	581	788	3
a	156	425	161	437	581	788	3
desarrollarse	165	425	217	437	581	788	3
como	222	425	244	437	581	788	3
cánceres	248	425	285	437	581	788	3
(karkinos),	62	437	104	449	581	788	3
tienen	107	437	131	449	581	788	3
una	134	437	149	449	581	788	3
boca	151	437	171	449	581	788	3
rabiosa	173	437	202	449	581	788	3
y	205	437	209	449	581	788	3
todo	212	437	229	449	581	788	3
lo	232	437	239	449	581	788	3
comen	241	437	268	449	581	788	3
con	270	437	285	449	581	788	3
rabia	62	448	82	460	581	788	3
(10)	85	449	94	456	581	788	3
.	94	448	97	460	581	788	3
Existen	62	472	92	484	581	788	3
otras	99	472	119	484	581	788	3
palabras	125	472	160	484	581	788	3
dentro	167	472	192	484	581	788	3
del	199	472	211	484	581	788	3
rico	218	472	232	484	581	788	3
vocabulario	239	472	285	484	581	788	3
médico	62	484	91	496	581	788	3
griego	97	484	122	496	581	788	3
que	128	484	143	496	581	788	3
tienen	148	484	173	496	581	788	3
actualmente	179	484	228	496	581	788	3
relación	233	484	265	496	581	788	3
con	270	484	285	496	581	788	3
el	62	496	69	508	581	788	3
cáncer:	73	496	103	508	581	788	3
la	107	496	114	508	581	788	3
raíz	117	496	132	508	581	788	3
ὄγκος	136	496	160	508	581	788	3
o	163	496	168	508	581	788	3
“hinchazón”	172	496	219	508	581	788	3
(se	223	496	236	508	581	788	3
lee	239	496	251	508	581	788	3
oncos),	255	496	285	508	581	788	3
fue	62	507	75	519	581	788	3
utilizada	79	507	112	519	581	788	3
en	116	507	126	519	581	788	3
la	130	507	137	519	581	788	3
antigüedad	141	507	185	519	581	788	3
no	189	507	199	519	581	788	3
para	203	507	221	519	581	788	3
describir	225	507	259	519	581	788	3
algún	263	507	285	519	581	788	3
tipo	62	519	77	531	581	788	3
de	80	519	90	531	581	788	3
lesión	93	519	116	531	581	788	3
ulcerosa	119	519	153	531	581	788	3
o	156	519	161	531	581	788	3
el	164	519	171	531	581	788	3
cáncer	174	519	201	531	581	788	3
sino	204	519	221	531	581	788	3
como	224	519	246	531	581	788	3
la	249	519	256	531	581	788	3
simple	259	519	285	531	581	788	3
denominación	62	531	118	543	581	788	3
de	121	531	131	543	581	788	3
la	133	531	140	543	581	788	3
hinchazón	142	531	183	543	581	788	3
o	185	531	190	543	581	788	3
edema,	192	531	222	543	581	788	3
lo	224	531	231	543	581	788	3
que	234	531	249	543	581	788	3
luego	251	531	273	543	581	788	3
en	275	531	285	543	581	788	3
latín	62	543	79	555	581	788	3
se	82	543	91	555	581	788	3
traduciría	94	543	131	555	581	788	3
como	134	543	156	555	581	788	3
“tumor”,	159	543	190	555	581	788	3
uno	193	543	208	555	581	788	3
de	210	543	220	555	581	788	3
los	223	543	234	555	581	788	3
signos	237	543	263	555	581	788	3
de	265	543	275	555	581	788	3
la	278	543	285	555	581	788	3
inflamación;	62	555	110	567	581	788	3
así,	113	555	127	567	581	788	3
Celso	130	555	153	567	581	788	3
(25	156	555	169	567	581	788	3
a.C.	171	555	188	567	581	788	3
-50	190	555	203	567	581	788	3
d.C.)	206	555	225	567	581	788	3
en	228	555	238	567	581	788	3
su	241	555	250	567	581	788	3
obra	253	555	271	567	581	788	3
De	273	555	285	567	581	788	3
re	62	566	70	578	581	788	3
medica	73	566	102	578	581	788	3
libri	105	566	119	578	581	788	3
octo	122	566	139	578	581	788	3
(sobre	142	566	167	578	581	788	3
la	170	566	177	578	581	788	3
medicina)	180	566	219	578	581	788	3
lo	222	566	229	578	581	788	3
incluye	232	566	260	578	581	788	3
como	263	566	285	578	581	788	3
uno	62	578	77	590	581	788	3
de	79	578	89	590	581	788	3
los	92	578	103	590	581	788	3
cinco	105	578	126	590	581	788	3
signos	128	578	154	590	581	788	3
clásicos	156	578	188	590	581	788	3
de	191	578	201	590	581	788	3
la	203	578	210	590	581	788	3
inflamación.	212	578	260	590	581	788	3
Hacia	262	578	285	590	581	788	3
mediados	62	590	101	602	581	788	3
del	105	590	117	602	581	788	3
siglo	121	590	139	602	581	788	3
XIX	143	590	158	602	581	788	3
surge	161	590	184	602	581	788	3
a	187	590	192	602	581	788	3
partir	196	590	217	602	581	788	3
de	220	590	230	602	581	788	3
este	234	590	251	602	581	788	3
palabra	255	590	285	602	581	788	3
griega	62	602	87	614	581	788	3
un	90	602	100	614	581	788	3
neologismo:	102	602	151	614	581	788	3
oncología	154	602	193	614	581	788	3
como	195	602	217	614	581	788	3
el	220	602	227	614	581	788	3
estudio	229	602	258	614	581	788	3
de	261	602	271	614	581	788	3
los	273	602	285	614	581	788	3
tumores,	62	614	97	626	581	788	3
sean	100	614	119	626	581	788	3
estos	122	614	143	626	581	788	3
malignos	146	614	182	626	581	788	3
o	184	614	189	626	581	788	3
no	192	614	202	626	581	788	3
(11)	203	614	212	621	581	788	3
.	212	614	215	626	581	788	3
El	62	637	70	649	581	788	3
tratamiento	75	637	120	649	581	788	3
del	125	637	137	649	581	788	3
karkinos	142	637	175	649	581	788	3
en	180	637	190	649	581	788	3
época	194	637	219	649	581	788	3
hipocrática	224	637	267	649	581	788	3
era	272	637	285	649	581	788	3
básicamente	62	649	113	661	581	788	3
local	117	649	135	661	581	788	3
y	138	649	143	661	581	788	3
herbolario	146	649	186	661	581	788	3
y,	189	649	195	661	581	788	3
en	198	649	208	661	581	788	3
muchos	212	649	243	661	581	788	3
casos,	246	649	272	661	581	788	3
se	275	649	285	661	581	788	3
recomendaba	62	661	117	673	581	788	3
no	121	661	131	673	581	788	3
hacer	134	661	157	673	581	788	3
nada,	160	661	183	673	581	788	3
hasta	187	661	209	673	581	788	3
que	212	661	227	673	581	788	3
surge	231	661	253	673	581	788	3
Galeno	257	661	285	673	581	788	3
(129-157	62	673	97	685	581	788	3
d.C.)	101	673	120	685	581	788	3
el	124	673	131	685	581	788	3
sistematizador	135	673	191	685	581	788	3
de	195	673	205	685	581	788	3
la	209	673	215	685	581	788	3
medicina	219	673	254	685	581	788	3
griega,	258	673	285	685	581	788	3
quien	62	684	84	696	581	788	3
publica	89	684	116	696	581	788	3
un	122	684	131	696	581	788	3
libro	136	684	153	696	581	788	3
dedicado	158	684	193	696	581	788	3
exclusivamente	198	684	258	696	581	788	3
a	264	684	269	696	581	788	3
los	274	684	285	696	581	788	3
tumores:	62	696	96	708	581	788	3
De	101	696	112	708	581	788	3
tumoribus	117	696	155	708	581	788	3
praeter	160	696	187	708	581	788	3
naturam	192	696	224	708	581	788	3
(peri	229	696	246	708	581	788	3
ton	251	696	263	708	581	788	3
para	267	696	285	708	581	788	3
physim	62	708	90	720	581	788	3
onkom)	93	708	122	720	581	788	3
(12)	125	709	134	716	581	788	3
,	134	708	137	720	581	788	3
en	140	708	150	720	581	788	3
el	153	708	160	720	581	788	3
cual	163	708	179	720	581	788	3
describe	182	708	214	720	581	788	3
diversas	217	708	250	720	581	788	3
lesiones	253	708	285	720	581	788	3
tumorales	62	720	101	732	581	788	3
u	104	720	109	732	581	788	3
onkoi	112	720	133	732	581	788	3
(13)	136	721	145	727	581	788	3
.	145	720	148	732	581	788	3
Dentro	151	720	177	732	581	788	3
de	180	720	190	732	581	788	3
su	193	720	203	732	581	788	3
concepción	206	720	250	732	581	788	3
humoral	253	720	285	732	581	788	3
Etimología	452	38	490	49	581	788	3
del	493	38	504	49	581	788	3
cáncer	506	38	530	49	581	788	3
considera	308	83	345	95	581	788	3
que	347	83	362	95	581	788	3
las	364	83	375	95	581	788	3
tumoraciones	377	83	430	95	581	788	3
cancerosas	431	83	476	95	581	788	3
son	478	83	492	95	581	788	3
resultado	494	83	530	95	581	788	3
de	308	94	317	106	581	788	3
una	320	94	335	106	581	788	3
alteración	337	94	375	106	581	788	3
del	377	94	389	106	581	788	3
humor	391	94	416	106	581	788	3
“bilis	419	94	436	106	581	788	3
negra”	439	94	464	106	581	788	3
(14)	466	95	475	102	581	788	3
.	475	94	478	106	581	788	3
Siguiendo	480	94	520	106	581	788	3
la	523	94	530	106	581	788	3
tradición	308	106	342	118	581	788	3
terapéutica	346	106	390	118	581	788	3
se	394	106	404	118	581	788	3
debe	408	106	428	118	581	788	3
ayudar	432	106	459	118	581	788	3
al	463	106	470	118	581	788	3
cuerpo	474	106	502	118	581	788	3
a	506	106	511	118	581	788	3
que	515	106	530	118	581	788	3
elimine	308	118	336	130	581	788	3
este	341	118	358	130	581	788	3
“humor	362	118	391	130	581	788	3
alterado”	395	118	431	130	581	788	3
para	435	118	453	130	581	788	3
lo	458	118	465	130	581	788	3
cual	469	118	486	130	581	788	3
se	490	118	500	130	581	788	3
usa	504	118	519	130	581	788	3
la	523	118	530	130	581	788	3
cirugía	308	130	335	142	581	788	3
bien	337	130	354	142	581	788	3
sea	357	130	371	142	581	788	3
por	374	130	387	142	581	788	3
exéresis	390	130	423	142	581	788	3
o	426	130	431	142	581	788	3
cauterizando	434	130	485	142	581	788	3
con	488	130	502	142	581	788	3
fuego,	505	130	530	142	581	788	3
pero	308	142	326	154	581	788	3
también	328	142	360	154	581	788	3
sustancias	363	142	405	154	581	788	3
que	408	142	423	154	581	788	3
ayuden	425	142	455	154	581	788	3
a	457	142	462	154	581	788	3
su	465	142	474	154	581	788	3
expulsión.	477	142	517	154	581	788	3
EL	308	165	319	177	581	788	3
MEDIOEVO	321	165	369	177	581	788	3
Y	372	165	378	177	581	788	3
EL	380	165	391	177	581	788	3
RENACIMIENTO	393	165	462	177	581	788	3
Los	308	189	322	201	581	788	3
últimos	326	189	355	201	581	788	3
años	358	189	378	201	581	788	3
del	381	189	393	201	581	788	3
Imperio	397	189	427	201	581	788	3
romano	431	189	462	201	581	788	3
no	465	189	475	201	581	788	3
muestran	478	189	517	201	581	788	3
un	520	189	530	201	581	788	3
incremento	308	201	353	213	581	788	3
de	355	201	365	213	581	788	3
los	367	201	378	213	581	788	3
casos	380	201	404	213	581	788	3
de	406	201	416	213	581	788	3
cáncer,	418	201	448	213	581	788	3
que	449	201	465	213	581	788	3
continua	467	201	501	213	581	788	3
siendo	503	201	530	213	581	788	3
una	308	212	323	224	581	788	3
enfermedad	327	212	376	224	581	788	3
rara,	381	212	400	224	581	788	3
como	404	212	427	224	581	788	3
lo	431	212	438	224	581	788	3
demuestran	443	212	491	224	581	788	3
estudios	496	212	530	224	581	788	3
en	308	224	318	236	581	788	3
cementerios	322	224	372	236	581	788	3
de	377	224	387	236	581	788	3
la	392	224	399	236	581	788	3
época	404	224	429	236	581	788	3
(15)	434	225	443	232	581	788	3
.	443	224	446	236	581	788	3
Durante	450	224	483	236	581	788	3
el	488	224	495	236	581	788	3
periodo	500	224	530	236	581	788	3
medieval	308	236	344	248	581	788	3
Europa,	349	236	381	248	581	788	3
por	386	236	399	248	581	788	3
influencia	404	236	443	248	581	788	3
del	448	236	460	248	581	788	3
cristianismo,	465	236	516	248	581	788	3
se	520	236	530	248	581	788	3
aleja	308	248	327	260	581	788	3
del	330	248	342	260	581	788	3
naturalismo	345	248	393	260	581	788	3
científico	396	248	432	260	581	788	3
griego	435	248	461	260	581	788	3
por	464	248	477	260	581	788	3
considerarlo	480	248	530	260	581	788	3
pagano	308	260	338	272	581	788	3
y	344	260	348	272	581	788	3
contrario	354	260	390	272	581	788	3
a	396	260	401	272	581	788	3
la	407	260	414	272	581	788	3
omnipotencia	420	260	474	272	581	788	3
divina,	480	260	507	272	581	788	3
esto	513	260	530	272	581	788	3
produce	308	271	341	283	581	788	3
una	348	271	363	283	581	788	3
acelerada	370	271	410	283	581	788	3
pérdida	417	271	447	283	581	788	3
de	454	271	465	283	581	788	3
conocimientos	471	271	530	283	581	788	3
médicos	308	283	342	295	581	788	3
al	344	283	351	295	581	788	3
tiempo	354	283	382	295	581	788	3
que	384	283	399	295	581	788	3
la	402	283	409	295	581	788	3
mentalidad	412	283	457	295	581	788	3
cristiana	460	283	494	295	581	788	3
propone	496	283	530	295	581	788	3
una	308	295	323	307	581	788	3
desvalorización	328	295	392	307	581	788	3
del	397	295	410	307	581	788	3
cuerpo,	415	295	446	307	581	788	3
lastre	451	295	474	307	581	788	3
material	480	295	512	307	581	788	3
del	518	295	530	307	581	788	3
espíritu,	308	307	340	319	581	788	3
y	347	307	351	319	581	788	3
una	358	307	373	319	581	788	3
visión	379	307	403	319	581	788	3
milagrista	409	307	448	319	581	788	3
de	455	307	465	319	581	788	3
la	471	307	478	319	581	788	3
salud.	485	307	509	319	581	788	3
Los	515	307	530	319	581	788	3
escasos	308	319	341	331	581	788	3
reportes	347	319	380	331	581	788	3
de	386	319	396	331	581	788	3
casos	402	319	426	331	581	788	3
clínicos	432	319	462	331	581	788	3
medievales	468	319	514	331	581	788	3
no	520	319	530	331	581	788	3
muestran	308	330	346	342	581	788	3
evidencias	352	330	395	342	581	788	3
adecuadas	402	330	447	342	581	788	3
de	453	330	463	342	581	788	3
la	470	330	477	342	581	788	3
prevalencia	483	330	530	342	581	788	3
y	308	342	312	354	581	788	3
el	317	342	324	354	581	788	3
tratamiento	329	342	375	354	581	788	3
del	380	342	392	354	581	788	3
cáncer,	397	342	427	354	581	788	3
se	432	342	442	354	581	788	3
describen	447	342	486	354	581	788	3
episodios	491	342	530	354	581	788	3
aislados	308	354	341	366	581	788	3
y	346	354	351	366	581	788	3
la	355	354	363	366	581	788	3
terapéutica	367	354	413	366	581	788	3
continúa	418	354	452	366	581	788	3
siendo	457	354	484	366	581	788	3
herbolaria	489	354	530	366	581	788	3
y	308	366	312	378	581	788	3
local.	316	366	337	378	581	788	3
Un	341	366	353	378	581	788	3
caso	357	366	376	378	581	788	3
conocido	380	366	416	378	581	788	3
es	420	366	430	378	581	788	3
el	434	366	441	378	581	788	3
del	444	366	457	378	581	788	3
papa	460	366	481	378	581	788	3
Gregorio	485	366	520	378	581	788	3
X	524	366	530	378	581	788	3
quien	308	378	330	390	581	788	3
presentaba	332	378	378	390	581	788	3
una	380	378	396	390	581	788	3
lesión	398	378	422	390	581	788	3
cutánea	424	378	457	390	581	788	3
que	459	378	474	390	581	788	3
podría	477	378	503	390	581	788	3
ser	505	378	518	390	581	788	3
un	520	378	530	390	581	788	3
melanoma	308	389	350	401	581	788	3
y	353	389	357	401	581	788	3
que	360	389	375	401	581	788	3
recibió	377	389	404	401	581	788	3
tratamiento	407	389	452	401	581	788	3
con	455	389	470	401	581	788	3
un	472	389	482	401	581	788	3
ungüento	484	389	523	401	581	788	3
a	525	389	530	401	581	788	3
base	308	401	327	413	581	788	3
de	330	401	340	413	581	788	3
arsénico,	343	401	380	413	581	788	3
que	383	401	398	413	581	788	3
lo	401	401	408	413	581	788	3
aliviaría	411	401	442	413	581	788	3
al	445	401	452	413	581	788	3
menos	455	401	482	413	581	788	3
ocho	485	401	505	413	581	788	3
años,	508	401	530	413	581	788	3
hasta	308	413	330	425	581	788	3
que	333	413	348	425	581	788	3
muere	350	413	376	425	581	788	3
por	379	413	392	425	581	788	3
otras	395	413	415	425	581	788	3
causas	418	413	447	425	581	788	3
(16)	450	414	459	421	581	788	3
.	459	413	462	425	581	788	3
En	308	437	319	449	581	788	3
la	324	437	331	449	581	788	3
orilla	336	437	355	449	581	788	3
opuesta	360	437	393	449	581	788	3
del	398	437	410	449	581	788	3
Mediterráneo	415	437	468	449	581	788	3
los	473	437	485	449	581	788	3
árabes	490	437	518	449	581	788	3
sí	523	437	530	449	581	788	3
asimilan	308	448	341	460	581	788	3
la	344	448	351	460	581	788	3
medicina	354	448	390	460	581	788	3
griega	394	448	419	460	581	788	3
y	422	448	426	460	581	788	3
le	430	448	437	460	581	788	3
dan	440	448	455	460	581	788	3
una	458	448	473	460	581	788	3
forma	477	448	500	460	581	788	3
nueva.	503	448	530	460	581	788	3
Basándose	308	460	353	472	581	788	3
en	357	460	367	472	581	788	3
la	371	460	378	472	581	788	3
idea	383	460	400	472	581	788	3
de	404	460	414	472	581	788	3
expulsar	418	460	452	472	581	788	3
el	456	460	463	472	581	788	3
humor	468	460	493	472	581	788	3
alterado	498	460	530	472	581	788	3
proponen	308	472	346	484	581	788	3
su	352	472	362	484	581	788	3
tratamiento	369	472	414	484	581	788	3
quirúrgico	421	472	460	484	581	788	3
además	467	472	499	484	581	788	3
de	506	472	516	484	581	788	3
la	523	472	530	484	581	788	3
cauterización	308	484	361	496	581	788	3
con	364	484	379	496	581	788	3
fuego	383	484	405	496	581	788	3
y	409	484	414	496	581	788	3
la	418	484	425	496	581	788	3
sangría,	428	484	461	496	581	788	3
con	465	484	479	496	581	788	3
la	483	484	490	496	581	788	3
intención	494	484	530	496	581	788	3
de	308	496	318	508	581	788	3
acelerar	321	496	354	508	581	788	3
la	357	496	364	508	581	788	3
expulsión	368	496	406	508	581	788	3
de	410	496	420	508	581	788	3
los	423	496	435	508	581	788	3
humores	438	496	473	508	581	788	3
corruptos	477	496	514	508	581	788	3
del	518	496	530	508	581	788	3
organismo.	308	507	352	519	581	788	3
Los	358	507	373	519	581	788	3
árabes	379	507	407	519	581	788	3
usan	413	507	433	519	581	788	3
la	439	507	446	519	581	788	3
terminología	453	507	502	519	581	788	3
latina	509	507	530	519	581	788	3
y	308	519	312	531	581	788	3
tienen	318	519	342	531	581	788	3
una	348	519	363	531	581	788	3
sola	368	519	385	531	581	788	3
palabra	390	519	420	531	581	788	3
para	426	519	444	531	581	788	3
denominar	449	519	492	531	581	788	3
tanto	498	519	518	531	581	788	3
al	523	519	530	531	581	788	3
cangrejo	308	531	342	543	581	788	3
como	345	531	367	543	581	788	3
el	370	531	377	543	581	788	3
cáncer:	381	531	410	543	581	788	3
saratán,	413	531	446	543	581	788	3
de	449	531	459	543	581	788	3
donde	462	531	487	543	581	788	3
se	490	531	500	543	581	788	3
origina	503	531	530	543	581	788	3
el	308	543	315	555	581	788	3
vocablo	317	543	348	555	581	788	3
castellano	351	543	392	555	581	788	3
antiguo	394	543	424	555	581	788	3
zaratán	427	543	457	555	581	788	3
que	459	543	474	555	581	788	3
en	477	543	487	555	581	788	3
la	490	543	497	555	581	788	3
España	500	543	530	555	581	788	3
renacentista	308	555	357	567	581	788	3
será	360	555	378	567	581	788	3
sinónimo	381	555	417	567	581	788	3
popular	421	555	451	567	581	788	3
de	454	555	464	567	581	788	3
cáncer,	468	555	497	567	581	788	3
aunque	500	555	530	567	581	788	3
luego	308	566	330	578	581	788	3
se	332	566	342	578	581	788	3
restringe	344	566	379	578	581	788	3
al	382	566	389	578	581	788	3
cáncer	391	566	418	578	581	788	3
de	421	566	431	578	581	788	3
mama.	433	566	461	578	581	788	3
El	308	590	316	602	581	788	3
renacimiento,	324	590	380	602	581	788	3
con	387	590	402	602	581	788	3
su	410	590	420	602	581	788	3
regreso	428	590	459	602	581	788	3
a	467	590	472	602	581	788	3
las	480	590	492	602	581	788	3
fuentes	499	590	530	602	581	788	3
originarias	308	602	351	614	581	788	3
de	358	602	368	614	581	788	3
la	376	602	383	614	581	788	3
cultura	390	602	418	614	581	788	3
griega,	425	602	454	614	581	788	3
no	461	602	472	614	581	788	3
significó	479	602	513	614	581	788	3
un	520	602	530	614	581	788	3
cambio	308	614	337	626	581	788	3
notable	342	614	372	626	581	788	3
en	377	614	387	626	581	788	3
la	391	614	399	626	581	788	3
identificación	403	614	457	626	581	788	3
del	461	614	474	626	581	788	3
cáncer	478	614	506	626	581	788	3
o	510	614	515	626	581	788	3
en	520	614	530	626	581	788	3
su	308	625	317	637	581	788	3
tratamiento,	320	625	369	637	581	788	3
las	372	625	383	637	581	788	3
enfermedades	386	625	445	637	581	788	3
epidémicas	448	625	495	637	581	788	3
eran	497	625	516	637	581	788	3
las	518	625	530	637	581	788	3
más	308	637	325	649	581	788	3
temidas	327	637	360	649	581	788	3
y,	362	637	369	649	581	788	3
por	371	637	385	649	581	788	3
tanto,	387	637	411	649	581	788	3
el	413	637	420	649	581	788	3
cáncer	423	637	451	649	581	788	3
se	453	637	463	649	581	788	3
seguía	465	637	493	649	581	788	3
tratando	496	637	530	649	581	788	3
con	308	649	322	661	581	788	3
medidas	327	649	362	661	581	788	3
generales	366	649	407	661	581	788	3
contra	412	649	437	661	581	788	3
el	442	649	449	661	581	788	3
desorden	453	649	492	661	581	788	3
humoral	496	649	530	661	581	788	3
subyacente;	308	661	358	673	581	788	3
y	361	661	365	673	581	788	3
en	368	661	378	673	581	788	3
el	380	661	388	673	581	788	3
caso	390	661	410	673	581	788	3
de	412	661	423	673	581	788	3
lesiones	425	661	460	673	581	788	3
externas	462	661	498	673	581	788	3
con	501	661	516	673	581	788	3
las	518	661	530	673	581	788	3
cauterizaciones.	308	673	375	685	581	788	3
La	379	673	390	685	581	788	3
cirugía	394	673	422	685	581	788	3
relegada	426	673	462	685	581	788	3
por	466	673	479	685	581	788	3
siglos	483	673	507	685	581	788	3
y	511	673	516	685	581	788	3
en	520	673	530	685	581	788	3
manos	308	684	335	696	581	788	3
de	339	684	349	696	581	788	3
empíricos	353	684	394	696	581	788	3
no	398	684	408	696	581	788	3
tiene	412	684	432	696	581	788	3
mucho	436	684	464	696	581	788	3
que	468	684	483	696	581	788	3
ofrecer	487	684	516	696	581	788	3
en	520	684	530	696	581	788	3
este	308	696	325	708	581	788	3
periodo,	329	696	363	708	581	788	3
las	367	696	378	708	581	788	3
cauterizaciones	382	696	447	708	581	788	3
con	451	696	466	708	581	788	3
hierro	470	696	494	708	581	788	3
caliente	498	696	530	708	581	788	3
eran	308	708	326	720	581	788	3
aplicadas	330	708	369	720	581	788	3
por	373	708	386	720	581	788	3
los	390	708	402	720	581	788	3
cirujanos	405	708	443	720	581	788	3
o	446	708	451	720	581	788	3
los	455	708	467	720	581	788	3
barberos,	470	708	510	720	581	788	3
casi	514	708	530	720	581	788	3
siempre	308	720	341	732	581	788	3
sin	344	720	355	732	581	788	3
resultado.	358	720	399	732	581	788	3
139	513	757	530	769	581	788	3
Rev	51	39	66	48	581	788	4
Peru	68	39	88	48	581	788	4
Med	91	39	109	48	581	788	4
Exp	111	39	125	48	581	788	4
Salud	128	39	152	48	581	788	4
Publica.	155	39	189	48	581	788	4
2013;	191	39	210	48	581	788	4
30(1):137-41.	213	39	260	48	581	788	4
EL	51	83	62	95	581	788	4
EXTRAORDINARIO	64	83	145	95	581	788	4
SIGLO	148	83	175	95	581	788	4
XVIII	178	83	197	95	581	788	4
Desde	51	106	77	118	581	788	4
el	79	106	86	118	581	788	4
renacimiento	87	106	139	118	581	788	4
se	140	106	150	118	581	788	4
inicia	151	106	172	118	581	788	4
un	173	106	183	118	581	788	4
movimiento	185	106	231	118	581	788	4
naturalista	232	106	274	118	581	788	4
y	51	118	56	130	581	788	4
progresivamente	61	118	128	130	581	788	4
experimental	134	118	185	130	581	788	4
en	191	118	201	130	581	788	4
la	207	118	214	130	581	788	4
medicina.	219	118	258	130	581	788	4
La	264	118	274	130	581	788	4
nueva	51	130	76	142	581	788	4
anatomía	78	130	116	142	581	788	4
con	118	130	133	142	581	788	4
Vesalio,	135	130	167	142	581	788	4
la	169	130	176	142	581	788	4
circulación	179	130	221	142	581	788	4
de	224	130	234	142	581	788	4
la	236	130	243	142	581	788	4
sangre	246	130	274	142	581	788	4
con	51	142	66	154	581	788	4
Harvey	67	142	96	154	581	788	4
y	97	142	102	154	581	788	4
el	103	142	110	154	581	788	4
descubrimiento	112	142	173	154	581	788	4
de	174	142	184	154	581	788	4
un	186	142	196	154	581	788	4
mundo	197	142	225	154	581	788	4
infinitesimal	227	142	274	154	581	788	4
solo	51	153	68	165	581	788	4
visible	73	153	98	165	581	788	4
al	103	153	110	165	581	788	4
microscopio	115	153	163	165	581	788	4
conducen	168	153	207	165	581	788	4
paulatinamente	212	153	274	165	581	788	4
hacia	51	165	73	177	581	788	4
el	75	165	82	177	581	788	4
reconocimiento	84	165	145	177	581	788	4
de	148	165	158	177	581	788	4
enfermedades	160	165	218	177	581	788	4
diferenciadas	220	165	274	177	581	788	4
donde	51	177	76	189	581	788	4
antes	79	177	101	189	581	788	4
solo	105	177	121	189	581	788	4
se	125	177	134	189	581	788	4
reconocía	137	177	177	189	581	788	4
“fiebres”	180	177	213	189	581	788	4
y	217	177	221	189	581	788	4
“caquexias”.	225	177	274	189	581	788	4
Los	51	189	66	201	581	788	4
reportes	69	189	102	201	581	788	4
de	106	189	116	201	581	788	4
cáncer	120	189	147	201	581	788	4
son	151	189	165	201	581	788	4
más	169	189	186	201	581	788	4
precisos	190	189	223	201	581	788	4
y	227	189	231	201	581	788	4
se	235	189	245	201	581	788	4
puede	249	189	274	201	581	788	4
distinguir	51	201	87	213	581	788	4
como	90	201	112	213	581	788	4
una	114	201	129	213	581	788	4
especie	132	201	163	213	581	788	4
morbosa	165	201	200	213	581	788	4
diferenciada.	203	201	254	213	581	788	4
Se	51	224	62	236	581	788	4
deberá	64	224	91	236	581	788	4
esperar	93	224	123	236	581	788	4
hasta	125	224	147	236	581	788	4
el	149	224	155	236	581	788	4
siglo	157	224	176	236	581	788	4
XVIII	177	224	197	236	581	788	4
para	198	224	216	236	581	788	4
que	218	224	233	236	581	788	4
se	235	224	244	236	581	788	4
ordene	246	224	274	236	581	788	4
tanto	51	236	71	248	581	788	4
la	74	236	81	248	581	788	4
identificación	84	236	135	248	581	788	4
de	138	236	147	248	581	788	4
las	150	236	162	248	581	788	4
lesiones	165	236	197	248	581	788	4
cancerosas,	200	236	248	248	581	788	4
ahora	251	236	273	248	581	788	4
sí	51	248	58	260	581	788	4
bien	62	248	78	260	581	788	4
diferenciadas	82	248	134	260	581	788	4
como	138	248	160	260	581	788	4
cáncer,	163	248	192	260	581	788	4
y	195	248	200	260	581	788	4
especialmente	204	248	260	260	581	788	4
su	264	248	274	260	581	788	4
tratamiento	51	260	95	272	581	788	4
con	99	260	114	272	581	788	4
plantas	118	260	146	272	581	788	4
medicinales;	151	260	200	272	581	788	4
un	204	260	214	272	581	788	4
ejemplo	218	260	249	272	581	788	4
es	253	260	262	272	581	788	4
el	267	260	273	272	581	788	4
uso	51	271	65	283	581	788	4
de	68	271	78	283	581	788	4
la	80	271	87	283	581	788	4
cicuta	89	271	112	283	581	788	4
postulada	114	271	153	283	581	788	4
por	155	271	168	283	581	788	4
Storck	170	271	195	283	581	788	4
(17)	197	272	206	279	581	788	4
,	206	271	209	283	581	788	4
pero	211	271	229	283	581	788	4
cuando	232	271	261	283	581	788	4
no	264	271	274	283	581	788	4
pudo	51	283	71	295	581	788	4
demostrar	74	283	115	295	581	788	4
evidencias	118	283	160	295	581	788	4
de	164	283	174	295	581	788	4
su	177	283	186	295	581	788	4
eficacia	189	283	220	295	581	788	4
lo	223	283	230	295	581	788	4
atribuyó	233	283	265	295	581	788	4
a	269	283	274	295	581	788	4
que	51	295	66	307	581	788	4
la	69	295	76	307	581	788	4
variedad	79	295	113	307	581	788	4
adecuada	116	295	156	307	581	788	4
solo	159	295	175	307	581	788	4
se	178	295	188	307	581	788	4
conseguía	191	295	232	307	581	788	4
en	235	295	245	307	581	788	4
Viena.	248	295	274	307	581	788	4
Este	51	307	69	319	581	788	4
es	71	307	80	319	581	788	4
un	82	307	92	319	581	788	4
ejemplo	94	307	126	319	581	788	4
y	128	307	132	319	581	788	4
el	134	307	141	319	581	788	4
inicio	143	307	164	319	581	788	4
de	166	307	176	319	581	788	4
múltiples	178	307	213	319	581	788	4
medicamentos	215	307	274	319	581	788	4
secretos	51	319	85	331	581	788	4
que	90	319	105	331	581	788	4
se	110	319	119	331	581	788	4
postulan	124	319	158	331	581	788	4
en	163	319	173	331	581	788	4
la	177	319	184	331	581	788	4
época,	189	319	216	331	581	788	4
tal	221	319	230	331	581	788	4
como	235	319	257	331	581	788	4
los	262	319	274	331	581	788	4
describe	51	330	85	342	581	788	4
Burrows	89	330	122	342	581	788	4
(18)	127	331	136	338	581	788	4
y	141	330	145	342	581	788	4
Cullen	150	330	175	342	581	788	4
(19)	179	331	189	338	581	788	4
,	189	330	191	342	581	788	4
quien	196	330	218	342	581	788	4
en	222	330	232	342	581	788	4
particular	237	330	274	342	581	788	4
incluye	51	342	79	354	581	788	4
la	82	342	89	354	581	788	4
belladona,	92	342	134	354	581	788	4
el	137	342	144	354	581	788	4
opio	147	342	164	354	581	788	4
y	167	342	171	354	581	788	4
otros	174	342	194	354	581	788	4
medicamentos	197	342	256	354	581	788	4
hoy	259	342	274	354	581	788	4
prohibidos.	51	354	95	366	581	788	4
LAS	51	388	72	402	581	788	4
TEORÍAS	75	388	127	402	581	788	4
MODERNAS	131	388	202	402	581	788	4
En	51	413	62	425	581	788	4
1775	65	413	85	425	581	788	4
Percival	88	413	119	425	581	788	4
Pott	123	413	138	425	581	788	4
señaló	142	413	168	425	581	788	4
la	171	413	178	425	581	788	4
relación	181	413	212	425	581	788	4
existente	215	413	250	425	581	788	4
entre	253	413	274	425	581	788	4
de	51	425	61	437	581	788	4
cáncer	65	425	92	437	581	788	4
del	96	425	108	437	581	788	4
escroto	113	425	142	437	581	788	4
y	146	425	150	437	581	788	4
el	155	425	162	437	581	788	4
polvo	166	425	187	437	581	788	4
de	192	425	202	437	581	788	4
carbón	206	425	233	437	581	788	4
entre	238	425	258	437	581	788	4
los	262	425	274	437	581	788	4
deshollinadores	51	437	113	449	581	788	4
(20)	115	437	124	444	581	788	4
,	124	437	127	449	581	788	4
generalmente	129	437	183	449	581	788	4
niños	186	437	207	449	581	788	4
prepúberes,	209	437	256	449	581	788	4
que	259	437	274	449	581	788	4
luego	51	448	73	460	581	788	4
cuando	76	448	105	460	581	788	4
ya	108	448	117	460	581	788	4
no	120	448	130	460	581	788	4
podían	133	448	160	460	581	788	4
deslizarse	163	448	202	460	581	788	4
por	205	448	218	460	581	788	4
las	221	448	232	460	581	788	4
estrechas	235	448	273	460	581	788	4
chimeneas	51	460	94	472	581	788	4
sufrían	97	460	124	472	581	788	4
unas	127	460	146	472	581	788	4
lesiones	149	460	182	472	581	788	4
En	185	460	196	472	581	788	4
la	199	460	206	472	581	788	4
parte	209	460	229	472	581	788	4
inferior	232	460	259	472	581	788	4
del	262	460	274	472	581	788	4
escroto;	51	472	82	484	581	788	4
donde	86	472	111	484	581	788	4
produce	115	472	147	484	581	788	4
una	150	472	165	484	581	788	4
llaga	169	472	188	484	581	788	4
superficial,	191	472	233	484	581	788	4
dolorosa,	237	472	274	484	581	788	4
de	51	484	61	496	581	788	4
mal	63	484	77	496	581	788	4
aspecto	79	484	110	496	581	788	4
con	112	484	127	496	581	788	4
bordes	128	484	156	496	581	788	4
duros	158	484	180	496	581	788	4
y	182	484	186	496	581	788	4
elevados	188	484	224	496	581	788	4
que	226	484	240	496	581	788	4
en	242	484	252	496	581	788	4
poco	254	484	273	496	581	788	4
tiempo	51	496	78	508	581	788	4
invaden	81	496	112	508	581	788	4
la	115	496	122	508	581	788	4
piel	126	496	140	508	581	788	4
del	143	496	155	508	581	788	4
dartos,	158	496	185	508	581	788	4
y	189	496	193	508	581	788	4
las	197	496	208	508	581	788	4
membranas	211	496	258	508	581	788	4
del	262	496	273	508	581	788	4
escroto,	51	507	82	519	581	788	4
y	84	507	89	519	581	788	4
alcanza	91	507	121	519	581	788	4
el	123	507	130	519	581	788	4
testículo,	132	507	167	519	581	788	4
que	169	507	184	519	581	788	4
crece	186	507	208	519	581	788	4
y	210	507	214	519	581	788	4
se	216	507	226	519	581	788	4
endurece…	228	507	274	519	581	788	4
Cuando	51	519	82	531	581	788	4
llega	84	519	103	531	581	788	4
al	105	519	112	531	581	788	4
abdomen,	114	519	154	531	581	788	4
afecta	156	519	180	531	581	788	4
alguna	182	519	209	531	581	788	4
víscera	211	519	239	531	581	788	4
y	242	519	246	531	581	788	4
pronto	248	519	273	531	581	788	4
se	51	531	60	543	581	788	4
vuelve	63	531	88	543	581	788	4
dolorosamente	91	531	149	543	581	788	4
destructivo	151	531	194	543	581	788	4
(21)	196	532	206	539	581	788	4
.	205	531	208	543	581	788	4
En	51	555	62	567	581	788	4
1855	68	555	88	567	581	788	4
Rudolph	93	555	126	567	581	788	4
Virchow,	132	555	165	567	581	788	4
quien	171	555	193	567	581	788	4
había	199	555	221	567	581	788	4
demostrado	227	555	274	567	581	788	4
que	51	566	66	578	581	788	4
toda	69	566	87	578	581	788	4
célula	90	566	113	578	581	788	4
proviene	116	566	150	578	581	788	4
de	154	566	164	578	581	788	4
otra	167	566	182	578	581	788	4
célula,	186	566	211	578	581	788	4
sugirió	215	566	241	578	581	788	4
que	244	566	259	578	581	788	4
las	262	566	273	578	581	788	4
células	51	578	78	590	581	788	4
cancerosas	81	578	126	590	581	788	4
debían	128	578	155	590	581	788	4
derivar	157	578	184	590	581	788	4
de	186	578	196	590	581	788	4
otras	198	578	217	590	581	788	4
células	219	578	247	590	581	788	4
(22)	249	579	258	586	581	788	4
.	258	578	261	590	581	788	4
Su	263	578	274	590	581	788	4
discípulo	51	590	86	602	581	788	4
Julius	88	590	110	602	581	788	4
Cohnheim	112	590	153	602	581	788	4
desarrollaría	155	590	204	602	581	788	4
posteriormente	206	590	265	602	581	788	4
la	267	590	273	602	581	788	4
idea	51	602	68	614	581	788	4
y	70	602	75	614	581	788	4
hoy	77	602	91	614	581	788	4
es	94	602	103	614	581	788	4
reconocido	106	602	149	614	581	788	4
como	151	602	173	614	581	788	4
el	176	602	182	614	581	788	4
autor	185	602	205	614	581	788	4
de	208	602	217	614	581	788	4
la	220	602	227	614	581	788	4
teoría	229	602	252	614	581	788	4
de	254	602	264	614	581	788	4
la	267	602	274	614	581	788	4
células	51	614	78	626	581	788	4
embrionarias	80	614	131	626	581	788	4
durmientes	133	614	177	626	581	788	4
o	179	614	184	626	581	788	4
residuales,	186	614	228	626	581	788	4
basándose	230	614	274	626	581	788	4
en	51	625	61	637	581	788	4
la	66	625	73	637	581	788	4
gran	78	625	95	637	581	788	4
similitud	100	625	132	637	581	788	4
en	137	625	147	637	581	788	4
las	152	625	163	637	581	788	4
forma	168	625	191	637	581	788	4
de	196	625	206	637	581	788	4
proliferación	211	625	259	637	581	788	4
de	264	625	273	637	581	788	4
ambos	51	637	78	649	581	788	4
tipos	80	637	99	649	581	788	4
de	101	637	111	649	581	788	4
tejido,	113	637	137	649	581	788	4
aunque	139	637	169	649	581	788	4
naturalmente	171	637	223	649	581	788	4
en	225	637	235	649	581	788	4
el	238	637	245	649	581	788	4
cáncer	247	637	274	649	581	788	4
la	51	649	58	661	581	788	4
diferenciación	63	649	117	661	581	788	4
se	122	649	131	661	581	788	4
alteraba	136	649	168	661	581	788	4
(23)	173	650	182	657	581	788	4
.	182	649	185	661	581	788	4
Los	187	649	202	661	581	788	4
hitos	206	649	225	661	581	788	4
posteriores	230	649	274	661	581	788	4
son	51	661	65	673	581	788	4
importantes:	70	661	118	673	581	788	4
Johannes	123	661	161	673	581	788	4
Müller	166	661	190	673	581	788	4
observó	194	661	226	673	581	788	4
el	230	661	237	673	581	788	4
carácter	242	661	274	673	581	788	4
desordenado	51	673	103	685	581	788	4
de	106	673	116	685	581	788	4
las	120	673	131	685	581	788	4
células	135	673	162	685	581	788	4
cancerosas.	166	673	213	685	581	788	4
Henri	217	673	238	685	581	788	4
Le	242	673	252	685	581	788	4
Fran	255	673	273	685	581	788	4
observó	51	684	83	696	581	788	4
la	84	684	91	696	581	788	4
diseminación	93	684	145	696	581	788	4
por	147	684	160	696	581	788	4
los	162	684	173	696	581	788	4
nódulos	175	684	206	696	581	788	4
linfáticos	208	684	242	696	581	788	4
y	244	684	248	696	581	788	4
de	250	684	260	696	581	788	4
allí	262	684	273	696	581	788	4
a	51	696	56	708	581	788	4
la	59	696	66	708	581	788	4
circulación	69	696	110	708	581	788	4
general,	113	696	145	708	581	788	4
mientras	148	696	182	708	581	788	4
que	184	696	199	708	581	788	4
Wilhelm	202	696	234	708	581	788	4
Waldeyer	236	696	273	708	581	788	4
mostró	51	708	78	720	581	788	4
en	80	708	90	720	581	788	4
1800	91	708	111	720	581	788	4
el	113	708	120	720	581	788	4
rol	121	708	131	720	581	788	4
de	133	708	142	720	581	788	4
los	144	708	155	720	581	788	4
émbolos	157	708	191	720	581	788	4
sanguíneos	192	708	238	720	581	788	4
pasando	240	708	274	720	581	788	4
del	51	720	63	732	581	788	4
tumor	65	720	88	732	581	788	4
a	90	720	95	732	581	788	4
los	97	720	109	732	581	788	4
vasos	111	720	134	732	581	788	4
y	137	720	141	732	581	788	4
linfáticos.	143	720	180	732	581	788	4
140	50	757	67	769	581	788	4
Salaverry	474	38	508	49	581	788	4
O	513	38	519	49	581	788	4
En	296	83	307	95	581	788	4
1911	311	83	331	95	581	788	4
Peyton	335	83	363	95	581	788	4
Rous	367	83	388	95	581	788	4
aisló	393	83	411	95	581	788	4
el	415	83	422	95	581	788	4
sarcoma	427	83	461	95	581	788	4
en	465	83	475	95	581	788	4
el	480	83	487	95	581	788	4
pollo	491	83	510	95	581	788	4
y	514	83	519	95	581	788	4
lo	296	94	303	106	581	788	4
trasplantó	307	94	346	106	581	788	4
a	350	94	355	106	581	788	4
otros	359	94	379	106	581	788	4
a	383	94	388	106	581	788	4
través	391	94	416	106	581	788	4
de	420	94	430	106	581	788	4
un	433	94	443	106	581	788	4
preparado	447	94	488	106	581	788	4
filtrado	492	94	519	106	581	788	4
carente	296	106	326	118	581	788	4
de	329	106	339	118	581	788	4
células	341	106	369	118	581	788	4
iniciando	372	106	408	118	581	788	4
así	410	106	422	118	581	788	4
la	425	106	432	118	581	788	4
teoría	434	106	457	118	581	788	4
viral	460	106	477	118	581	788	4
del	479	106	491	118	581	788	4
origen	494	106	519	118	581	788	4
del	296	118	308	130	581	788	4
cáncer;	310	118	340	130	581	788	4
mientras	342	118	377	130	581	788	4
que	379	118	394	130	581	788	4
Dennis	396	118	424	130	581	788	4
Burkitt	426	118	452	130	581	788	4
en	454	118	464	130	581	788	4
África	466	118	489	130	581	788	4
central	492	118	519	130	581	788	4
encontró	296	130	331	142	581	788	4
un	335	130	345	142	581	788	4
linfoma	348	130	377	142	581	788	4
que	381	130	396	142	581	788	4
solo	400	130	416	142	581	788	4
existía	420	130	446	142	581	788	4
en	449	130	459	142	581	788	4
ciertos	463	130	490	142	581	788	4
climas	493	130	519	142	581	788	4
y	296	142	301	154	581	788	4
ambientes	306	142	347	154	581	788	4
por	353	142	366	154	581	788	4
lo	371	142	378	154	581	788	4
que	383	142	398	154	581	788	4
sugirió	403	142	430	154	581	788	4
un	435	142	445	154	581	788	4
virus	450	142	469	154	581	788	4
transmitido	475	142	519	154	581	788	4
por	296	153	309	165	581	788	4
mosquitos.	315	153	359	165	581	788	4
Años	364	153	385	165	581	788	4
después	391	153	425	165	581	788	4
se	430	153	440	165	581	788	4
encontró	446	153	481	165	581	788	4
el	487	153	494	165	581	788	4
virus	500	153	519	165	581	788	4
EB	296	165	308	177	581	788	4
oncogénico	312	165	358	177	581	788	4
de	362	165	372	177	581	788	4
la	376	165	383	177	581	788	4
familia	387	165	413	177	581	788	4
de	417	165	427	177	581	788	4
los	431	165	442	177	581	788	4
herpes	446	165	474	177	581	788	4
virus	478	165	497	177	581	788	4
pero	501	165	519	177	581	788	4
luego	296	177	318	189	581	788	4
se	321	177	330	189	581	788	4
descubrió	333	177	372	189	581	788	4
que	375	177	390	189	581	788	4
este	393	177	410	189	581	788	4
mismo	412	177	439	189	581	788	4
virus	442	177	461	189	581	788	4
daba	463	177	483	189	581	788	4
origen	486	177	511	189	581	788	4
a	514	177	519	189	581	788	4
diversos	296	189	330	201	581	788	4
canceres	333	189	369	201	581	788	4
en	372	189	382	201	581	788	4
otros	385	189	405	201	581	788	4
lugares,	408	189	440	201	581	788	4
como	443	189	465	201	581	788	4
el	467	189	474	201	581	788	4
carcinoma	477	189	519	201	581	788	4
nasofaríngeo	296	201	349	213	581	788	4
en	351	201	361	213	581	788	4
China	364	201	387	213	581	788	4
(24)	390	201	399	208	581	788	4
.	399	201	402	213	581	788	4
LA	296	224	307	236	581	788	4
TERAPÉUTICA	309	224	372	236	581	788	4
DEL	375	224	392	236	581	788	4
CÁNCER	394	224	432	236	581	788	4
EN	435	224	447	236	581	788	4
EL	450	224	461	236	581	788	4
SIGLO	463	224	491	236	581	788	4
XIX	493	224	508	236	581	788	4
A	296	248	302	260	581	788	4
comienzos	305	248	348	260	581	788	4
de	351	248	361	260	581	788	4
siglo	364	248	382	260	581	788	4
XIX	385	248	400	260	581	788	4
la	403	248	410	260	581	788	4
escasa	413	248	441	260	581	788	4
comprensión	444	248	496	260	581	788	4
de	499	248	509	260	581	788	4
la	512	248	519	260	581	788	4
naturaleza	296	260	338	272	581	788	4
del	342	260	354	272	581	788	4
cáncer	358	260	385	272	581	788	4
y	389	260	393	272	581	788	4
el	397	260	404	272	581	788	4
paralelo	408	260	440	272	581	788	4
auge	443	260	463	272	581	788	4
de	467	260	477	272	581	788	4
la	481	260	488	272	581	788	4
cirugía	492	260	519	272	581	788	4
y	296	271	301	283	581	788	4
los	307	271	319	283	581	788	4
conceptos	325	271	366	283	581	788	4
que	372	271	387	283	581	788	4
esta	393	271	410	283	581	788	4
traía,	417	271	437	283	581	788	4
como	444	271	466	283	581	788	4
la	472	271	479	283	581	788	4
asepsia,	485	271	519	283	581	788	4
impulsaron	296	283	340	295	581	788	4
un	342	283	352	295	581	788	4
pensamiento	355	283	406	295	581	788	4
terapéutico	408	283	453	295	581	788	4
contra	455	283	480	295	581	788	4
el	482	283	489	295	581	788	4
cáncer	492	283	519	295	581	788	4
basado	296	295	326	307	581	788	4
en	332	295	342	307	581	788	4
su	348	295	357	307	581	788	4
cauterización.	363	295	418	307	581	788	4
Muy	424	295	441	307	581	788	4
diversos	447	295	481	307	581	788	4
agentes	487	295	519	307	581	788	4
fueron	296	307	322	319	581	788	4
utilizados	325	307	363	319	581	788	4
por	366	307	379	319	581	788	4
los	382	307	394	319	581	788	4
médicos	397	307	430	319	581	788	4
como	434	307	456	319	581	788	4
una	459	307	474	319	581	788	4
alternativa	477	307	519	319	581	788	4
a	296	319	301	331	581	788	4
la	304	319	311	331	581	788	4
escisión	313	319	346	331	581	788	4
quirúrgica,	348	319	390	331	581	788	4
entre	392	319	413	331	581	788	4
ellos	415	319	434	331	581	788	4
pastas	436	319	463	331	581	788	4
mercuriales	465	319	512	331	581	788	4
y	514	319	519	331	581	788	4
arsenicales,	296	330	344	342	581	788	4
ácidos	346	330	372	342	581	788	4
minerales	374	330	413	342	581	788	4
concentrados,	414	330	471	342	581	788	4
(incluyendo	473	330	519	342	581	788	4
el	296	342	303	354	581	788	4
nítrico	307	342	331	354	581	788	4
y	335	342	339	354	581	788	4
el	342	342	349	354	581	788	4
sulfúrico),	353	342	392	354	581	788	4
la	395	342	402	354	581	788	4
potasa,	406	342	435	354	581	788	4
la	439	342	446	354	581	788	4
cal	449	342	460	354	581	788	4
sólida	464	342	487	354	581	788	4
y	491	342	495	354	581	788	4
otros	499	342	519	354	581	788	4
más	296	354	313	366	581	788	4
aplicándolos	320	354	370	366	581	788	4
sin	377	354	388	366	581	788	4
una	395	354	410	366	581	788	4
técnica	417	354	445	366	581	788	4
particular	452	354	489	366	581	788	4
a	496	354	501	366	581	788	4
las	507	354	519	366	581	788	4
lesiones	296	366	329	378	581	788	4
cancerosas,	334	366	382	378	581	788	4
causando	387	366	426	378	581	788	4
en	430	366	440	378	581	788	4
muchos	445	366	476	378	581	788	4
casos	481	366	504	378	581	788	4
un	509	366	519	378	581	788	4
gran	296	378	314	390	581	788	4
sufrimiento.	317	378	363	390	581	788	4
Uno	296	401	313	413	581	788	4
de	317	401	327	413	581	788	4
los	330	401	342	413	581	788	4
primeros	346	401	381	413	581	788	4
métodos	385	401	419	413	581	788	4
estandarizados	423	401	484	413	581	788	4
de	488	401	498	413	581	788	4
esta	502	401	519	413	581	788	4
terapia	296	413	324	425	581	788	4
escarificante,	331	413	384	425	581	788	4
que	391	413	406	425	581	788	4
reemplazaba	413	413	465	425	581	788	4
la	472	413	479	425	581	788	4
escisión	486	413	519	425	581	788	4
quirúrgica,	296	425	338	437	581	788	4
es	344	425	354	437	581	788	4
el	360	425	367	437	581	788	4
propuesto	373	425	413	437	581	788	4
por	419	425	432	437	581	788	4
Canquoin	438	425	477	437	581	788	4
en	483	425	493	437	581	788	4
1838	499	425	519	437	581	788	4
utilizando	296	437	334	449	581	788	4
el	338	437	345	449	581	788	4
cloruro	349	437	377	449	581	788	4
de	381	437	391	449	581	788	4
zinc	395	437	411	449	581	788	4
(25)	415	437	424	444	581	788	4
.	424	437	426	449	581	788	4
Su	429	437	440	449	581	788	4
trabajo	444	437	471	449	581	788	4
basado	475	437	505	449	581	788	4
en	509	437	519	449	581	788	4
una	296	448	311	460	581	788	4
casuística	315	448	355	460	581	788	4
de	360	448	370	460	581	788	4
más	374	448	391	460	581	788	4
de	395	448	405	460	581	788	4
600	409	448	424	460	581	788	4
casos	429	448	452	460	581	788	4
utilizaba	456	448	489	460	581	788	4
cuatro	494	448	519	460	581	788	4
pastas	296	460	323	472	581	788	4
de	326	460	336	472	581	788	4
cloruro	339	460	367	472	581	788	4
de	370	460	380	472	581	788	4
zinc	383	460	399	472	581	788	4
con	402	460	417	472	581	788	4
harina	420	460	445	472	581	788	4
común,	448	460	478	472	581	788	4
cada	481	460	501	472	581	788	4
una	504	460	519	472	581	788	4
con	296	472	311	484	581	788	4
una	316	472	331	484	581	788	4
diferente	335	472	370	484	581	788	4
concentración.	375	472	434	484	581	788	4
Estas	439	472	461	484	581	788	4
se	466	472	475	484	581	788	4
aplicaban	480	472	519	484	581	788	4
por	296	484	309	496	581	788	4
etapas	312	484	339	496	581	788	4
y	342	484	346	496	581	788	4
por	349	484	362	496	581	788	4
diferentes	364	484	404	496	581	788	4
periodos	407	484	441	496	581	788	4
en	444	484	454	496	581	788	4
forma	456	484	479	496	581	788	4
de	482	484	492	496	581	788	4
líneas	495	484	519	496	581	788	4
bien	296	496	313	508	581	788	4
delimitadas	317	496	363	508	581	788	4
en	367	496	377	508	581	788	4
el	381	496	388	508	581	788	4
cáncer	393	496	420	508	581	788	4
por	424	496	437	508	581	788	4
tratar.	441	496	464	508	581	788	4
La	468	496	478	508	581	788	4
intención	483	496	519	508	581	788	4
era	296	507	309	519	581	788	4
formar	315	507	341	519	581	788	4
una	346	507	361	519	581	788	4
escara	367	507	394	519	581	788	4
lo	400	507	407	519	581	788	4
más	412	507	429	519	581	788	4
precisa	435	507	464	519	581	788	4
posible	470	507	498	519	581	788	4
que	504	507	519	519	581	788	4
solo	296	519	313	531	581	788	4
afectara	316	519	348	531	581	788	4
la	352	519	359	531	581	788	4
lesión	362	519	385	531	581	788	4
cancerosa	388	519	430	531	581	788	4
y	433	519	438	531	581	788	4
no	441	519	451	531	581	788	4
otros	454	519	474	531	581	788	4
tejidos.	477	519	506	531	581	788	4
La	509	519	519	531	581	788	4
pasta	296	531	318	543	581	788	4
de	321	531	331	543	581	788	4
Canquoin,	334	531	375	543	581	788	4
o	378	531	383	543	581	788	4
el	386	531	393	543	581	788	4
método	396	531	426	543	581	788	4
del	429	531	441	543	581	788	4
mismo	444	531	470	543	581	788	4
nombre,	473	531	506	543	581	788	4
se	509	531	519	543	581	788	4
convirtió	296	543	330	555	581	788	4
en	332	543	342	555	581	788	4
un	345	543	355	555	581	788	4
procedimiento	357	543	414	555	581	788	4
ampliamente	416	543	467	555	581	788	4
usado	470	543	494	555	581	788	4
ya	497	543	506	555	581	788	4
no	509	543	519	555	581	788	4
solo	296	555	313	567	581	788	4
para	315	555	333	567	581	788	4
el	335	555	342	567	581	788	4
cáncer	345	555	372	567	581	788	4
sino,	374	555	393	567	581	788	4
con	395	555	410	567	581	788	4
ligeras	412	555	439	567	581	788	4
variaciones,	441	555	489	567	581	788	4
para	491	555	509	567	581	788	4
el	512	555	519	567	581	788	4
tratamiento	296	566	341	578	581	788	4
de	344	566	354	578	581	788	4
todo	356	566	373	578	581	788	4
tipo	376	566	390	578	581	788	4
de	392	566	402	578	581	788	4
lesión	405	566	428	578	581	788	4
ulcerosa.	430	566	467	578	581	788	4
En	469	566	480	578	581	788	4
el	482	566	489	578	581	788	4
ámbito	492	566	519	578	581	788	4
castellano	296	578	337	590	581	788	4
se	341	578	351	590	581	788	4
encuentran	355	578	400	590	581	788	4
referencias	405	578	450	590	581	788	4
a	454	578	459	590	581	788	4
su	464	578	473	590	581	788	4
uso	478	578	492	590	581	788	4
en	497	578	507	590	581	788	4
el	512	578	519	590	581	788	4
cáncer	296	590	323	602	581	788	4
hasta	326	590	348	602	581	788	4
1880	350	590	370	602	581	788	4
(26)	373	591	382	598	581	788	4
.	382	590	385	602	581	788	4
Surgieron	296	614	335	626	581	788	4
otros	337	614	357	626	581	788	4
métodos	360	614	394	626	581	788	4
como	397	614	418	626	581	788	4
el	421	614	428	626	581	788	4
de	431	614	441	626	581	788	4
Rivaille	443	614	472	626	581	788	4
en	474	614	484	626	581	788	4
1850	487	614	507	626	581	788	4
(27)	510	614	519	621	581	788	4
con	296	625	311	637	581	788	4
ácido	315	625	336	637	581	788	4
nítrico	340	625	365	637	581	788	4
solidificado,	369	625	415	637	581	788	4
y	420	625	424	637	581	788	4
otros	428	625	448	637	581	788	4
métodos	453	625	487	637	581	788	4
incluso	491	625	519	637	581	788	4
para	296	637	314	649	581	788	4
canceres	317	637	354	649	581	788	4
específicos	357	637	401	649	581	788	4
como	405	637	427	649	581	788	4
el	430	637	437	649	581	788	4
método	440	637	470	649	581	788	4
de	473	637	483	649	581	788	4
D'Filhos	487	637	519	649	581	788	4
para	296	649	314	661	581	788	4
el	318	649	325	661	581	788	4
cáncer	330	649	357	661	581	788	4
de	361	649	371	661	581	788	4
cuello	375	649	399	661	581	788	4
uterino	403	649	430	661	581	788	4
(28)	435	650	444	657	581	788	4
.	444	649	447	661	581	788	4
Uno	451	649	467	661	581	788	4
de	472	649	482	661	581	788	4
los	486	649	497	661	581	788	4
más	502	649	519	661	581	788	4
destacados	296	661	342	673	581	788	4
cirujanos	347	661	383	673	581	788	4
franceses	389	661	427	673	581	788	4
de	433	661	443	673	581	788	4
la	449	661	456	673	581	788	4
época	461	661	486	673	581	788	4
Velpau	491	661	519	673	581	788	4
evaluó	296	673	322	685	581	788	4
críticamente	332	673	381	685	581	788	4
la	390	673	397	685	581	788	4
cauterización	407	673	459	685	581	788	4
concluyendo	469	673	519	685	581	788	4
que	296	684	311	696	581	788	4
a	319	684	324	696	581	788	4
pesar	332	684	354	696	581	788	4
de	362	684	372	696	581	788	4
diversos	380	684	413	696	581	788	4
inconvenientes	421	684	480	696	581	788	4
era	488	684	501	696	581	788	4
un	509	684	519	696	581	788	4
método	296	696	326	708	581	788	4
recomendable	331	696	387	708	581	788	4
no	392	696	402	708	581	788	4
solo	406	696	423	708	581	788	4
en	427	696	437	708	581	788	4
forma	442	696	465	708	581	788	4
aislada	469	696	498	708	581	788	4
sino	502	696	519	708	581	788	4
a	296	708	301	720	581	788	4
continuación	305	708	355	720	581	788	4
de	359	708	369	720	581	788	4
la	372	708	379	720	581	788	4
cirugía.	383	708	412	720	581	788	4
Son	416	708	432	720	581	788	4
muy	436	708	453	720	581	788	4
descriptivos	457	708	504	720	581	788	4
los	507	708	519	720	581	788	4
nombres	296	720	331	732	581	788	4
de	335	720	345	732	581	788	4
diversos	349	720	382	732	581	788	4
compuestos	387	720	435	732	581	788	4
utilizados	439	720	476	732	581	788	4
entonces:	480	720	519	732	581	788	4
Etimología	452	38	490	49	581	788	5
del	493	38	504	49	581	788	5
cáncer	506	38	530	49	581	788	5
Rev	62	40	77	49	581	788	5
Peru	80	40	99	49	581	788	5
Med	102	40	120	49	581	788	5
Exp	123	40	136	49	581	788	5
Salud	139	40	164	49	581	788	5
Publica.	166	40	200	49	581	788	5
2013;	202	40	222	49	581	788	5
30(1):137-41.	224	40	271	49	581	788	5
Beurre	62	83	89	95	581	788	5
d'antimoine	92	83	138	95	581	788	5
o	141	83	146	95	581	788	5
manteca	150	83	184	95	581	788	5
de	187	83	197	95	581	788	5
antimonio;	200	83	241	95	581	788	5
Caustique	245	83	285	95	581	788	5
de	62	94	72	106	581	788	5
Vienne	75	94	102	106	581	788	5
basado	105	94	133	106	581	788	5
en	136	94	146	106	581	788	5
cal	148	94	160	106	581	788	5
y	162	94	167	106	581	788	5
potasa,	169	94	198	106	581	788	5
y	201	94	205	106	581	788	5
el	208	94	215	106	581	788	5
Caustique	217	94	257	106	581	788	5
Filhos,	259	94	285	106	581	788	5
generalmente	62	106	116	118	581	788	5
mal	123	106	137	118	581	788	5
traducido	145	106	181	118	581	788	5
como	188	106	210	118	581	788	5
“hijos	217	106	238	118	581	788	5
cáusticos”	246	106	285	118	581	788	5
cuando	62	118	91	130	581	788	5
en	94	118	104	130	581	788	5
realidad	107	118	138	130	581	788	5
hace	142	118	161	130	581	788	5
referencia	164	118	203	130	581	788	5
al	206	118	213	130	581	788	5
propulsor	216	118	252	130	581	788	5
de	255	118	265	130	581	788	5
este	268	118	285	130	581	788	5
preparado	62	130	102	142	581	788	5
de	104	130	114	142	581	788	5
potasa	116	130	142	142	581	788	5
el	144	130	151	142	581	788	5
Dr.	153	130	164	142	581	788	5
D'Filhos.	166	130	200	142	581	788	5
El	202	130	209	142	581	788	5
mismo	211	130	237	142	581	788	5
recomienda	239	130	285	142	581	788	5
un	62	142	72	154	581	788	5
preparado	74	142	114	154	581	788	5
que	116	142	130	154	581	788	5
denomina	132	142	171	154	581	788	5
Caustique	173	142	212	154	581	788	5
noir	214	142	228	154	581	788	5
(29)	230	142	239	149	581	788	5
,	239	142	242	154	581	788	5
basado	244	142	273	154	581	788	5
en	275	142	285	154	581	788	5
ácido	62	153	84	165	581	788	5
sulfúrico	87	153	120	165	581	788	5
mezclado	123	153	161	165	581	788	5
con	164	153	179	165	581	788	5
azafrán	182	153	212	165	581	788	5
molido	215	153	241	165	581	788	5
para	244	153	262	165	581	788	5
darle	265	153	285	165	581	788	5
consistencia	62	165	111	177	581	788	5
pastosa.	114	165	148	177	581	788	5
La	308	83	317	95	581	788	5
historia	320	83	348	95	581	788	5
de	351	83	361	95	581	788	5
los	364	83	375	95	581	788	5
tratamientos	378	83	426	95	581	788	5
del	428	83	440	95	581	788	5
cáncer	443	83	469	95	581	788	5
es	472	83	481	95	581	788	5
mucho	484	83	511	95	581	788	5
más	513	83	530	95	581	788	5
amplia	308	94	333	106	581	788	5
de	338	94	348	106	581	788	5
lo	353	94	360	106	581	788	5
que	364	94	379	106	581	788	5
permite	384	94	413	106	581	788	5
esta	418	94	434	106	581	788	5
breve	439	94	461	106	581	788	5
reseña,	466	94	495	106	581	788	5
solo	500	94	516	106	581	788	5
se	521	94	530	106	581	788	5
debe	308	106	327	118	581	788	5
mencionar	331	106	372	118	581	788	5
que,	377	106	394	118	581	788	5
paralelamente	398	106	453	118	581	788	5
a	457	106	462	118	581	788	5
los	467	106	478	118	581	788	5
tratamientos	482	106	530	118	581	788	5
racionales,	308	118	350	130	581	788	5
aunque	351	118	380	130	581	788	5
algunos	382	118	413	130	581	788	5
de	414	118	424	130	581	788	5
ellos	426	118	444	130	581	788	5
de	445	118	455	130	581	788	5
escasa	457	118	485	130	581	788	5
efectividad,	486	118	530	130	581	788	5
se	308	130	317	142	581	788	5
ha	324	130	334	142	581	788	5
generado	342	130	378	142	581	788	5
una	386	130	401	142	581	788	5
amplia	408	130	434	142	581	788	5
oferta	441	130	463	142	581	788	5
de	471	130	481	142	581	788	5
curaciones	488	130	530	142	581	788	5
extraordinarias,	308	142	367	154	581	788	5
casi	371	142	387	154	581	788	5
siempre	391	142	422	154	581	788	5
auspiciadas	426	142	472	154	581	788	5
por	476	142	488	154	581	788	5
empíricos	492	142	530	154	581	788	5
que	308	153	322	165	581	788	5
afirman	327	153	356	165	581	788	5
basarse	361	153	392	165	581	788	5
en	397	153	407	165	581	788	5
conocimientos	412	153	468	165	581	788	5
e	473	153	478	165	581	788	5
ingredientes	483	153	530	165	581	788	5
secretos,	308	165	343	177	581	788	5
lo	345	165	352	177	581	788	5
que	354	165	369	177	581	788	5
constituye	371	165	410	177	581	788	5
por	412	165	425	177	581	788	5
sí	427	165	434	177	581	788	5
misma	436	165	462	177	581	788	5
otra	464	165	479	177	581	788	5
historia.	482	165	512	177	581	788	5
Referencias	62	215	143	231	581	788	5
Bibliográficas	147	215	248	231	581	788	5
1.	62	248	69	259	581	788	5
Halperin	77	248	107	259	581	788	5
EC.	109	248	123	259	581	788	5
Paleo-oncology:	125	248	181	259	581	788	5
the	183	248	194	259	581	788	5
role	196	248	209	259	581	788	5
of	77	258	84	270	581	788	5
ancient	85	258	110	270	581	788	5
remains	111	258	137	270	581	788	5
in	138	258	145	270	581	788	5
the	146	258	157	270	581	788	5
study	158	258	177	270	581	788	5
of	178	258	185	270	581	788	5
cancer.	186	258	209	270	581	788	5
Perspect	77	269	105	280	581	788	5
Biol	107	269	121	280	581	788	5
Med.	123	269	141	280	581	788	5
2004;47(1):1-14.	142	269	201	280	581	788	5
2.	62	283	69	294	581	788	5
Capasso	77	283	105	294	581	788	5
LL.	107	283	119	294	581	788	5
Antiquity	122	283	155	294	581	788	5
of	158	283	165	294	581	788	5
cancer.	167	283	191	294	581	788	5
Int	193	283	203	294	581	788	5
J	206	283	209	294	581	788	5
Cancer.	77	293	103	305	581	788	5
2005;113(1):2-13.	104	293	167	305	581	788	5
3.	62	307	69	318	581	788	5
Micozzi	77	307	104	318	581	788	5
MS.	107	307	121	318	581	788	5
Disease	123	307	149	318	581	788	5
in	151	307	158	318	581	788	5
antiquity.	161	307	193	318	581	788	5
The	196	307	209	318	581	788	5
case	77	318	90	329	581	788	5
of	93	318	100	329	581	788	5
cancer.	103	318	126	329	581	788	5
Arch	130	318	147	329	581	788	5
Pathol	150	318	172	329	581	788	5
Lab	175	318	188	329	581	788	5
Med.	191	318	209	329	581	788	5
1991;115(8):838-44.	77	328	148	340	581	788	5
4.	62	342	69	353	581	788	5
David	77	342	97	353	581	788	5
AR,	110	342	124	353	581	788	5
Zimmerman	137	342	180	353	581	788	5
MR.	193	342	209	353	581	788	5
Cancer:	77	353	104	364	581	788	5
an	107	353	115	364	581	788	5
old	118	353	129	364	581	788	5
disease,	133	353	158	364	581	788	5
a	161	353	165	364	581	788	5
new	168	353	182	364	581	788	5
disease	185	353	209	364	581	788	5
or	77	363	84	375	581	788	5
something	89	363	124	375	581	788	5
in	129	363	136	375	581	788	5
between?	141	363	173	375	581	788	5
Nat	178	363	191	375	581	788	5
Rev	196	363	209	375	581	788	5
Cancer.	77	374	103	385	581	788	5
2010;10(10):728-33.	104	374	176	385	581	788	5
5.	62	387	69	399	581	788	5
Lain	77	387	92	399	581	788	5
P.	99	387	105	399	581	788	5
Historia	112	387	140	399	581	788	5
de	147	387	155	399	581	788	5
la	162	387	168	399	581	788	5
Medicina.	175	387	209	399	581	788	5
Barcelona:	77	398	113	409	581	788	5
Ed.	115	398	126	409	581	788	5
Masson;	128	398	156	409	581	788	5
1998.	158	398	177	409	581	788	5
6.	62	412	69	423	581	788	5
Hipocrates.	77	412	116	423	581	788	5
Sobre	119	412	138	423	581	788	5
las	141	412	149	423	581	788	5
enfermedades	152	412	198	423	581	788	5
de	201	412	209	423	581	788	5
las	77	422	85	434	581	788	5
mujeres.	88	422	116	434	581	788	5
Tratados	118	422	148	434	581	788	5
Hipocráticos	150	422	195	434	581	788	5
Vol	197	422	209	434	581	788	5
IV.	77	433	87	444	581	788	5
Madrid:	89	433	117	444	581	788	5
Ed.	119	433	130	444	581	788	5
Gredos;	132	433	159	444	581	788	5
1988.	161	433	180	444	581	788	5
7.	62	447	69	458	581	788	5
Sebastian	77	447	109	458	581	788	5
Yarza	112	447	130	458	581	788	5
F.	133	447	139	458	581	788	5
Diccionario	142	447	182	458	581	788	5
Griego	185	447	209	458	581	788	5
español.	77	457	104	469	581	788	5
Barcelona:	106	457	142	469	581	788	5
Ed	143	457	153	469	581	788	5
Ramon	155	457	180	469	581	788	5
Sopena;	181	457	209	469	581	788	5
1984.	77	468	96	479	581	788	5
8.	62	482	69	493	581	788	5
De	77	482	87	493	581	788	5
Miguel.	94	482	120	493	581	788	5
R.	127	482	135	493	581	788	5
Nuevo	141	482	164	493	581	788	5
diccionario	171	482	209	493	581	788	5
latino	77	492	96	504	581	788	5
-	100	492	102	504	581	788	5
español	106	492	131	504	581	788	5
etimológico.	135	492	177	504	581	788	5
Madrid:	181	492	209	504	581	788	5
Visor	77	503	95	514	581	788	5
Libros,	97	503	121	514	581	788	5
S.L.	123	503	136	514	581	788	5
1867.	138	503	157	514	581	788	5
9.	62	516	68	528	581	788	5
Hipocrates.	77	516	114	528	581	788	5
Aforismos.	118	516	153	528	581	788	5
Tratados	157	516	185	528	581	788	5
Hipo-	188	516	209	528	581	788	5
cráticos	77	527	101	538	581	788	5
Vol	103	527	114	538	581	788	5
I.	115	527	120	538	581	788	5
Madrid:	121	527	148	538	581	788	5
Ed.	150	527	161	538	581	788	5
Gredos;	162	527	189	538	581	788	5
1983.	190	527	209	538	581	788	5
10.	62	541	73	552	581	788	5
Sobre	77	541	96	552	581	788	5
las	106	541	115	552	581	788	5
enfermedades	125	541	172	552	581	788	5
de	182	541	190	552	581	788	5
las	200	541	209	552	581	788	5
mujeres.	77	551	105	563	581	788	5
En:	112	551	124	563	581	788	5
Hipocrates.	132	551	172	563	581	788	5
Tratados	179	551	209	563	581	788	5
ginecológicos.	77	562	125	573	581	788	5
Volumen	130	562	160	573	581	788	5
IV.	165	562	176	573	581	788	5
Madrid:	181	562	209	573	581	788	5
Editorial	77	573	107	584	581	788	5
Gredos;	109	573	136	584	581	788	5
1988.	138	573	157	584	581	788	5
p.133.20.	159	573	191	584	581	788	5
11.	62	586	73	598	581	788	5
Keil	77	586	91	598	581	788	5
H.	97	586	106	598	581	788	5
The	112	586	125	598	581	788	5
historical	131	586	162	598	581	788	5
relationship	168	586	209	598	581	788	5
between	77	597	105	608	581	788	5
the	110	597	121	608	581	788	5
concept	126	597	153	608	581	788	5
of	158	597	165	608	581	788	5
tumor	170	597	191	608	581	788	5
and	196	597	209	608	581	788	5
the	77	608	87	619	581	788	5
ending	94	608	117	619	581	788	5
-oma.	123	608	143	619	581	788	5
Bull	149	608	163	619	581	788	5
Hist	169	608	185	619	581	788	5
Med.	191	608	209	619	581	788	5
1950;24(4):352-77.	77	618	144	630	581	788	5
12.	62	632	73	643	581	788	5
Adams.	77	632	102	643	581	788	5
Galeno.	110	632	137	643	581	788	5
Complete	144	632	179	643	581	788	5
works.	187	632	209	643	581	788	5
London;	77	643	107	654	581	788	5
1856	108	643	126	654	581	788	5
13.	223	248	234	259	581	788	5
Harding	237	248	266	259	581	788	5
F.	273	248	278	259	581	788	5
Breast	285	248	306	259	581	788	5
Cancer.	313	248	339	259	581	788	5
Cause-	346	248	369	259	581	788	5
prevention-cure.	237	258	293	269	581	788	5
Aylesbury:	305	258	342	269	581	788	5
Fred	354	258	369	269	581	788	5
Harding;	237	269	269	280	581	788	5
2007.	271	269	290	280	581	788	5
14.	223	282	234	293	581	788	5
Galeno.	237	282	264	293	581	788	5
La	268	282	276	293	581	788	5
Bilis	280	282	295	293	581	788	5
Negra.	299	282	322	293	581	788	5
En:	325	282	338	293	581	788	5
Ruiz	341	282	357	293	581	788	5
A.	361	282	369	293	581	788	5
Obras	237	293	258	304	581	788	5
de	261	293	269	304	581	788	5
Galeno.	272	293	298	304	581	788	5
Vol	301	293	312	304	581	788	5
XI.	315	293	326	304	581	788	5
Tomo	329	293	349	304	581	788	5
I	352	293	355	304	581	788	5
Ed.	358	293	369	304	581	788	5
Buenos	237	303	262	314	581	788	5
Aires:	265	303	286	314	581	788	5
Universidad	289	303	330	314	581	788	5
de	333	303	341	314	581	788	5
Buenos	344	303	369	314	581	788	5
Aires;	237	314	257	325	581	788	5
1947.	259	314	278	325	581	788	5
p.	280	314	286	325	581	788	5
113-37.	288	314	315	325	581	788	5
15.	223	327	233	338	581	788	5
Minozzi	237	327	265	338	581	788	5
S,	266	327	273	338	581	788	5
Catalano	274	327	304	338	581	788	5
P,	306	327	311	338	581	788	5
Caldarini	313	327	344	338	581	788	5
C,	346	327	354	338	581	788	5
For-	355	327	369	338	581	788	5
naciari	237	337	259	349	581	788	5
G.	263	337	272	349	581	788	5
Palaeopathology	276	337	331	349	581	788	5
of	335	337	342	349	581	788	5
human	346	337	369	349	581	788	5
remains	237	348	263	359	581	788	5
from	265	348	282	359	581	788	5
the	284	348	295	359	581	788	5
Roman	297	348	322	359	581	788	5
Imperial	324	348	352	359	581	788	5
Age.	354	348	369	359	581	788	5
Pathobiology.	237	358	283	370	581	788	5
2012;79(5):268-83.	285	358	351	370	581	788	5
16.	223	372	234	383	581	788	5
MacGregor	237	372	277	383	581	788	5
AB.	283	372	296	383	581	788	5
The	303	372	316	383	581	788	5
search	322	372	343	383	581	788	5
for	349	372	359	383	581	788	5
a	366	372	369	383	581	788	5
chemical	237	382	267	394	581	788	5
cure	272	382	286	394	581	788	5
for	290	382	300	394	581	788	5
cancer.	305	382	328	394	581	788	5
Med	332	382	348	394	581	788	5
Hist.	352	382	369	394	581	788	5
1966;10(4):374-85.	237	393	305	404	581	788	5
17.	223	406	234	417	581	788	5
Störck	237	406	259	417	581	788	5
A.	263	406	271	417	581	788	5
An	275	406	285	417	581	788	5
essay	289	406	305	417	581	788	5
on	309	406	318	417	581	788	5
the	321	406	332	417	581	788	5
medicinal	336	406	369	417	581	788	5
nature	237	417	259	428	581	788	5
of	264	417	271	428	581	788	5
Hemlock.	275	417	309	428	581	788	5
London:	314	417	344	428	581	788	5
Ed.	349	417	360	428	581	788	5
J.	365	417	369	428	581	788	5
Nourse;	237	427	265	438	581	788	5
1760.	266	427	286	438	581	788	5
18.	223	440	234	452	581	788	5
Burrows	237	440	266	452	581	788	5
J.	269	440	274	452	581	788	5
A	277	440	283	452	581	788	5
New	287	440	303	452	581	788	5
Practical	306	440	336	452	581	788	5
Essay	339	440	357	452	581	788	5
on	360	440	369	452	581	788	5
Cancers:	237	451	267	462	581	788	5
to	269	451	276	462	581	788	5
which	278	451	299	462	581	788	5
is	301	451	306	462	581	788	5
also	309	451	322	462	581	788	5
added,	324	451	346	462	581	788	5
a	348	451	352	462	581	788	5
new,	354	451	369	462	581	788	5
more	237	461	255	473	581	788	5
safe,	259	461	273	473	581	788	5
and	277	461	290	473	581	788	5
efficacious	293	461	328	473	581	788	5
method	332	461	359	473	581	788	5
of	362	461	369	473	581	788	5
administring	237	472	281	483	581	788	5
hemlock.	284	472	316	483	581	788	5
London:	320	472	350	483	581	788	5
Gale	354	472	369	483	581	788	5
Ecco,	237	482	256	494	581	788	5
Print	257	482	275	494	581	788	5
Editions;	276	482	308	494	581	788	5
1767.	309	482	329	494	581	788	5
19.	223	496	234	507	581	788	5
Cullen	237	496	261	507	581	788	5
W.	263	496	273	507	581	788	5
Tratado	276	496	303	507	581	788	5
de	306	496	314	507	581	788	5
materia	317	496	342	507	581	788	5
médica	345	496	369	507	581	788	5
del	237	506	247	518	581	788	5
Dr.	253	506	264	518	581	788	5
Cullen.	269	506	294	518	581	788	5
Tomo	299	506	320	518	581	788	5
III.	325	506	336	518	581	788	5
Madrid;	341	506	369	518	581	788	5
1795.	237	517	257	528	581	788	5
20.	223	530	233	541	581	788	5
Waldron	237	530	265	541	581	788	5
HA.	268	530	283	541	581	788	5
A	286	530	292	541	581	788	5
brief	296	530	310	541	581	788	5
history	313	530	336	541	581	788	5
of	339	530	346	541	581	788	5
scrotal	349	530	369	541	581	788	5
cancer.	237	541	259	552	581	788	5
Br	260	541	268	552	581	788	5
J	269	541	272	552	581	788	5
Ind	273	541	284	552	581	788	5
Med.	285	541	302	552	581	788	5
1983;40(4):390-401.	303	541	369	552	581	788	5
21.	223	554	234	565	581	788	5
Pott	237	554	252	565	581	788	5
P.	254	554	260	565	581	788	5
Chirurgical	262	554	301	565	581	788	5
observations.	303	554	348	565	581	788	5
Vol	350	554	361	565	581	788	5
3.	363	554	369	565	581	788	5
London:	237	564	267	576	581	788	5
L	269	564	274	576	581	788	5
Hawes,	275	564	300	576	581	788	5
W	301	564	310	576	581	788	5
Clark,	312	564	333	576	581	788	5
R	335	564	340	576	581	788	5
Collins;	342	564	369	576	581	788	5
1775.	237	575	257	586	581	788	5
p.	258	575	265	586	581	788	5
177-83.	266	575	293	586	581	788	5
22.	223	588	234	600	581	788	5
Virchow	237	588	267	600	581	788	5
R.	277	588	285	600	581	788	5
Editorial.	295	588	327	600	581	788	5
Virchows	337	588	369	600	581	788	5
Arch	237	599	254	610	581	788	5
Pathol	258	599	280	610	581	788	5
Anat	284	599	301	610	581	788	5
Physiol	304	599	329	610	581	788	5
Klin	333	599	348	610	581	788	5
Med.	352	599	369	610	581	788	5
1855;3:23.	237	609	274	621	581	788	5
23.	223	623	234	634	581	788	5
Cohnheim	237	623	274	634	581	788	5
J.	278	623	283	634	581	788	5
Ueber	287	623	308	634	581	788	5
entzundung	311	623	352	634	581	788	5
und	356	623	369	634	581	788	5
eiterung.	237	633	267	644	581	788	5
Path	270	633	285	644	581	788	5
Anat	287	633	304	644	581	788	5
Physiol	307	633	332	644	581	788	5
Klin	334	633	349	644	581	788	5
Med.	352	633	369	644	581	788	5
1867;40:1-79.	237	644	285	655	581	788	5
24.	384	248	394	259	581	788	5
Jaramillo,	398	248	430	259	581	788	5
J.	435	248	439	259	581	788	5
El	444	248	451	259	581	788	5
cáncer.	456	248	479	259	581	788	5
Fundamentos	484	248	530	259	581	788	5
de	398	258	406	269	581	788	5
oncología.	409	258	444	269	581	788	5
San	447	258	459	269	581	788	5
José	462	258	476	269	581	788	5
de	479	258	487	269	581	788	5
Costa	490	258	510	269	581	788	5
Rica:	512	258	530	269	581	788	5
Universidad	398	269	439	280	581	788	5
de	441	269	449	280	581	788	5
Costa	451	269	471	280	581	788	5
Rica;	472	269	490	280	581	788	5
1991.	492	269	511	280	581	788	5
25.	384	282	394	293	581	788	5
Parker	398	282	420	293	581	788	5
P.	427	282	433	293	581	788	5
The	441	282	454	293	581	788	5
modern	462	282	489	293	581	788	5
treatment	497	282	530	293	581	788	5
of	398	293	405	304	581	788	5
cancerous	410	293	444	304	581	788	5
disease	449	293	472	304	581	788	5
by	478	293	486	304	581	788	5
caustics	491	293	517	304	581	788	5
or	523	293	530	304	581	788	5
enucleation.	398	303	439	314	581	788	5
London:	443	303	473	314	581	788	5
John	477	303	493	314	581	788	5
Churchill	497	303	530	314	581	788	5
&	398	314	405	325	581	788	5
Sons.	407	314	425	325	581	788	5
1867.	426	314	446	325	581	788	5
26.	384	327	394	338	581	788	5
Anales	398	327	421	338	581	788	5
de	428	327	436	338	581	788	5
la	444	327	450	338	581	788	5
Real	458	327	473	338	581	788	5
Academia	481	327	514	338	581	788	5
de	522	327	530	338	581	788	5
Medicina.	398	337	432	349	581	788	5
Madrid:	435	337	463	349	581	788	5
Real	467	337	482	349	581	788	5
Academia	485	337	519	349	581	788	5
de	522	337	530	349	581	788	5
Medicina;	398	348	433	359	581	788	5
1880.	434	348	454	359	581	788	5
p.	456	348	462	359	581	788	5
178.	464	348	479	359	581	788	5
27.	384	361	394	373	581	788	5
Rivallie	398	361	423	373	581	788	5
A.	428	361	436	373	581	788	5
Traitement	441	361	479	373	581	788	5
du	484	361	493	373	581	788	5
cáncer	497	361	519	373	581	788	5
et	524	361	530	373	581	788	5
des	398	372	409	383	581	788	5
affections	413	372	445	383	581	788	5
scrofuleuses	450	372	490	383	581	788	5
par	494	372	505	383	581	788	5
l'acide	509	372	530	383	581	788	5
nitrique	398	382	425	394	581	788	5
solidifié:	430	382	459	394	581	788	5
suivi	464	382	480	394	581	788	5
de	485	382	493	394	581	788	5
réflexions	497	382	530	394	581	788	5
sur	398	393	408	404	581	788	5
les	411	393	420	404	581	788	5
avantages	423	393	455	404	581	788	5
de	458	393	466	404	581	788	5
l'emploi	469	393	496	404	581	788	5
de	499	393	507	404	581	788	5
l'alum	510	393	530	404	581	788	5
dans	398	403	413	415	581	788	5
le	415	403	421	415	581	788	5
pansement	423	403	460	415	581	788	5
des	462	403	473	415	581	788	5
plaies.	475	403	496	415	581	788	5
París:	498	403	517	415	581	788	5
Ed.	519	403	530	415	581	788	5
Germer-Bailliére;	398	414	457	425	581	788	5
1850.	459	414	478	425	581	788	5
28.	384	427	394	438	581	788	5
Filhos	398	427	419	438	581	788	5
MJB.	420	427	438	438	581	788	5
De	440	427	450	438	581	788	5
la	452	427	457	438	581	788	5
cautérisatrion	459	427	505	438	581	788	5
du	507	427	516	438	581	788	5
Col	517	427	530	438	581	788	5
de	398	438	406	449	581	788	5
l'Uterus	410	438	437	449	581	788	5
avec	440	438	455	449	581	788	5
le	459	438	464	449	581	788	5
caustique	468	438	500	449	581	788	5
solidifié	503	438	530	449	581	788	5
de	398	448	406	459	581	788	5
Potasse	409	448	434	459	581	788	5
et	437	448	444	459	581	788	5
de	447	448	455	459	581	788	5
Chaux.	458	448	483	459	581	788	5
Extrait	486	448	510	459	581	788	5
de	513	448	521	459	581	788	5
la	524	448	530	459	581	788	5
Revue	398	459	419	470	581	788	5
Medicale.	424	459	457	470	581	788	5
París:	462	459	481	470	581	788	5
Ed	486	459	496	470	581	788	5
Edouard	501	459	530	470	581	788	5
Bautruche;	398	469	435	480	581	788	5
1847.	437	469	457	480	581	788	5
29.	384	482	394	494	581	788	5
Velpeau	398	482	424	494	581	788	5
A.	427	482	435	494	581	788	5
Traite	438	482	458	494	581	788	5
des	460	482	471	494	581	788	5
maladies	474	482	503	494	581	788	5
du	505	482	514	494	581	788	5
sein	517	482	530	494	581	788	5
et	398	493	404	504	581	788	5
de	408	493	416	504	581	788	5
la	420	493	426	504	581	788	5
región	430	493	452	504	581	788	5
mammaire.	456	493	494	504	581	788	5
París:	498	493	517	504	581	788	5
Ed	521	493	530	504	581	788	5
Victor	398	503	420	515	581	788	5
masson;	422	503	449	515	581	788	5
1854.	451	503	470	515	581	788	5
Correspondencia:	384	598	443	610	581	788	5
Oswaldo	444	597	472	610	581	788	5
Salaverry	474	597	505	610	581	788	5
García	507	597	529	610	581	788	5
Dirección:	384	608	418	620	581	788	5
Calle	423	608	441	620	581	788	5
Cápac	447	608	467	620	581	788	5
Yupanqui	473	608	505	620	581	788	5
1400,	511	608	530	620	581	788	5
Lima	384	618	402	631	581	788	5
11,	404	618	415	631	581	788	5
Perú.	417	618	434	631	581	788	5
Teléfono.	384	629	413	641	581	788	5
(511)	414	629	434	641	581	788	5
617-6200	436	629	469	641	581	788	5
anexo:	471	629	493	641	581	788	5
1609	494	629	512	641	581	788	5
Correo	384	639	405	652	581	788	5
electrónico:	406	639	439	652	581	788	5
oswaldosalaverry@gmail.com	440	639	530	652	581	788	5
141	513	757	530	769	581	788	5
