http://dx.doi.org/10.30920/letras.91.134.4	221	25	371	37	420	595	1
Geech:	55	48	94	67	420	595	1
onomatopeya	97	48	173	67	420	595	1
y	177	48	183	67	420	595	1
cognición	187	48	241	67	420	595	1
en	244	48	257	67	420	595	1
el	261	48	270	67	420	595	1
quechua	273	48	322	67	420	595	1
central	325	48	365	67	420	595	1
“Geech”:	81	70	122	85	420	595	1
onomatopoeia	125	70	187	85	420	595	1
and	190	70	206	85	420	595	1
cognition	209	70	250	85	420	595	1
in	253	70	261	85	420	595	1
Central	264	70	297	85	420	595	1
Quechua	299	70	338	85	420	595	1
Rolando	156	91	192	105	420	595	1
Rocha	194	91	222	105	420	595	1
Martínez	224	91	264	105	420	595	1
Universidad	96	102	145	116	420	595	1
Nacional	147	102	183	116	420	595	1
Mayor	186	102	212	116	420	595	1
de	215	102	224	116	420	595	1
San	227	102	242	116	420	595	1
Marcos,	244	102	277	116	420	595	1
Lima,	279	102	303	116	420	595	1
Perú	305	102	324	116	420	595	1
Contacto:	139	114	178	127	420	595	1
rrocham@unmsm.edu.pe	180	114	281	127	420	595	1
https://orcid.org/0000-0002-9162-9861	131	126	289	139	420	595	1
Palabras	85	313	119	325	420	595	1
clave:	122	313	144	325	420	595	1
Onomatopeya;	147	313	200	325	420	595	1
Quechua	203	313	235	325	420	595	1
central;	238	313	265	325	420	595	1
Esquema	268	313	301	325	420	595	1
fonológico-	304	313	346	325	420	595	1
conceptual;	85	324	127	337	420	595	1
Onomátopo.	129	324	174	337	420	595	1
Keywords:	85	504	127	516	420	595	1
Onomatopoeia;	130	504	185	516	420	595	1
Central	189	504	215	516	420	595	1
Quechua;	219	504	253	516	420	595	1
Phonological-conceptual	256	504	346	516	420	595	1
Scheme,	85	515	116	527	420	595	1
Onomatopo	118	515	161	527	420	595	1
Recibido:	121	534	155	546	420	595	1
18.03.20	157	534	188	546	420	595	1
LETRAS	48	558	78	569	420	595	1
(Lima),	80	558	105	569	420	595	1
91(134),	107	558	134	569	420	595	1
2020	136	558	152	569	420	595	1
Aceptado:	235	534	271	546	420	595	1
11.05.20	273	534	304	546	420	595	1
74	362	557	371	569	420	595	1
Rolando	48	26	75	36	420	595	2
Rocha	77	26	98	36	420	595	2
Martínez	100	26	129	36	420	595	2
1.	48	53	56	67	420	595	2
Introducción	58	53	114	67	420	595	2
Las	48	74	63	88	420	595	2
onomatopeyas	66	74	124	88	420	595	2
no	128	74	138	88	420	595	2
siempre	141	74	173	88	420	595	2
fueron	176	74	203	88	420	595	2
consideradas	206	74	258	88	420	595	2
como	261	74	284	88	420	595	2
un	287	74	297	88	420	595	2
objeto	301	74	326	88	420	595	2
de	329	74	339	88	420	595	2
estudio	342	74	371	88	420	595	2
consistente	48	89	93	103	420	595	2
con	96	89	111	103	420	595	2
el	115	89	122	103	420	595	2
objetivo	126	89	158	103	420	595	2
de	162	89	172	103	420	595	2
describir	175	89	210	103	420	595	2
lo	214	89	222	103	420	595	2
sistemático	226	89	271	103	420	595	2
que,	274	89	291	103	420	595	2
en	295	89	305	103	420	595	2
el	308	89	316	103	420	595	2
ámbito	319	89	347	103	420	595	2
de	351	89	360	103	420	595	2
la	364	89	371	103	420	595	2
tradición	48	104	84	118	420	595	2
lingüística	86	104	128	118	420	595	2
de	131	104	140	118	420	595	2
corte	143	104	163	118	420	595	2
estructural,	165	104	210	118	420	595	2
caracterizaba	213	104	265	118	420	595	2
a	268	104	272	118	420	595	2
la	275	104	282	118	420	595	2
estructura	285	104	324	118	420	595	2
lingüística;	327	104	371	118	420	595	2
es	48	119	57	133	420	595	2
decir,	58	119	80	133	420	595	2
se	82	119	90	133	420	595	2
consideraba	92	119	139	133	420	595	2
que	141	119	155	133	420	595	2
las	157	119	168	133	420	595	2
formas	170	119	198	133	420	595	2
onomatopéyicas	199	119	264	133	420	595	2
carecían	266	119	299	133	420	595	2
de	301	119	310	133	420	595	2
sistematicidad.	312	119	371	133	420	595	2
La	48	134	59	148	420	595	2
asunción	63	134	99	148	420	595	2
de	103	134	112	148	420	595	2
la	117	134	124	148	420	595	2
lengua	128	134	155	148	420	595	2
como	159	134	182	148	420	595	2
organización	186	134	237	148	420	595	2
estructurada	242	134	291	148	420	595	2
de	295	134	304	148	420	595	2
oposiciones	309	134	356	148	420	595	2
las	360	134	371	148	420	595	2
excluía,	48	149	80	163	420	595	2
debido	83	149	111	163	420	595	2
al	114	149	122	163	420	595	2
estatus	125	149	153	163	420	595	2
teórico	156	149	184	163	420	595	2
del	188	149	200	163	420	595	2
signo	204	149	225	163	420	595	2
lingüístico	229	149	271	163	420	595	2
como	275	149	297	163	420	595	2
unidad	301	149	328	163	420	595	2
arbitraria,	332	149	371	163	420	595	2
arbitrariedad	48	164	99	178	420	595	2
que	102	164	116	178	420	595	2
no	119	164	129	178	420	595	2
era	132	164	144	178	420	595	2
detectable	146	164	187	178	420	595	2
en	190	164	199	178	420	595	2
las	202	164	213	178	420	595	2
motivaciones	215	164	269	178	420	595	2
evidentes	271	164	309	178	420	595	2
de	312	164	321	178	420	595	2
los	324	164	335	178	420	595	2
recursos	338	164	371	178	420	595	2
onomatopéyicos	48	179	114	193	420	595	2
en	118	179	128	193	420	595	2
las	133	179	144	193	420	595	2
lenguas	149	179	179	193	420	595	2
naturales.	184	179	222	193	420	595	2
Así,	227	179	243	193	420	595	2
tal	248	179	258	193	420	595	2
y	263	179	268	193	420	595	2
como	272	179	295	193	420	595	2
se	299	179	308	193	420	595	2
plantea	312	179	341	193	420	595	2
en	346	179	355	193	420	595	2
las	360	179	371	193	420	595	2
reflexiones	48	194	92	208	420	595	2
saussureanas,	94	194	148	208	420	595	2
“[…]	151	194	172	208	420	595	2
las	174	194	185	208	420	595	2
onomatopeyas	187	194	245	208	420	595	2
nunca	248	194	271	208	420	595	2
son	274	194	288	208	420	595	2
elementos	290	194	330	208	420	595	2
orgánicos	333	194	371	208	420	595	2
de	48	209	58	223	420	595	2
un	61	209	71	223	420	595	2
sistema	74	209	104	223	420	595	2
lingüístico”	107	209	153	223	420	595	2
(De	156	209	171	223	420	595	2
Saussure,	174	209	212	223	420	595	2
1945,	215	209	238	223	420	595	2
p.	241	209	249	223	420	595	2
95).	252	209	267	223	420	595	2
De	270	209	282	223	420	595	2
acuerdo	285	209	317	223	420	595	2
con	320	209	334	223	420	595	2
el	337	209	344	223	420	595	2
aserto	347	209	371	223	420	595	2
anterior,	48	224	81	238	420	595	2
el	84	224	91	238	420	595	2
objeto	93	224	118	238	420	595	2
de	121	224	130	238	420	595	2
estudio	133	224	161	238	420	595	2
de	164	224	173	238	420	595	2
la	176	224	183	238	420	595	2
lingüística	185	224	227	238	420	595	2
se	229	224	238	238	420	595	2
ciñe	240	224	257	238	420	595	2
a	259	224	263	238	420	595	2
lo	266	224	274	238	420	595	2
regular	276	224	304	238	420	595	2
y	307	224	312	238	420	595	2
sistemático:	314	224	362	238	420	595	2
la	364	224	371	238	420	595	2
onomatopeya,	48	239	105	253	420	595	2
como	107	239	129	253	420	595	2
contraparte,	131	239	179	253	420	595	2
está	181	239	197	253	420	595	2
fuera	199	239	220	253	420	595	2
de	222	239	231	253	420	595	2
la	234	239	241	253	420	595	2
discusión	243	239	281	253	420	595	2
y,	283	239	290	253	420	595	2
en	293	239	302	253	420	595	2
consecuencia,	304	239	360	253	420	595	2
su	362	239	371	253	420	595	2
abordaje	48	254	83	268	420	595	2
empírico	85	254	121	268	420	595	2
fue	123	254	136	268	420	595	2
considerado	138	254	187	268	420	595	2
irrelevante.	189	254	235	268	420	595	2
A	84	275	91	289	420	595	2
pesar	93	275	114	289	420	595	2
de	116	275	126	289	420	595	2
este	128	275	144	289	420	595	2
inicio	146	275	169	289	420	595	2
infructuoso,	171	275	219	289	420	595	2
la	222	275	229	289	420	595	2
ocurrencia	232	275	274	289	420	595	2
de	276	275	286	289	420	595	2
onomatopeyas	288	275	346	289	420	595	2
en	348	275	358	289	420	595	2
las	360	275	371	289	420	595	2
lenguas	48	290	79	304	420	595	2
del	82	290	94	304	420	595	2
mundo	98	290	126	304	420	595	2
es	129	290	137	304	420	595	2
patente,	141	290	172	304	420	595	2
y	176	290	181	304	420	595	2
la	184	290	192	304	420	595	2
característica	195	290	248	304	420	595	2
sine	251	290	267	304	420	595	2
qua	271	290	286	304	420	595	2
non	289	290	304	304	420	595	2
de	308	290	317	304	420	595	2
estas	321	290	340	304	420	595	2
formas	344	290	371	304	420	595	2
lingüísticas	48	305	94	319	420	595	2
es	97	305	105	319	420	595	2
la	108	305	115	319	420	595	2
evidente	118	305	152	319	420	595	2
motivación	155	305	200	319	420	595	2
que	203	305	218	319	420	595	2
subyace	221	305	253	319	420	595	2
a	256	305	261	319	420	595	2
su	264	305	273	319	420	595	2
manifestación	276	305	332	319	420	595	2
concreta;	335	305	371	319	420	595	2
es	48	320	57	334	420	595	2
decir,	61	320	83	334	420	595	2
se	87	320	95	334	420	595	2
trata	99	320	117	334	420	595	2
de	121	320	130	334	420	595	2
formas	134	320	162	334	420	595	2
que	166	320	180	334	420	595	2
configuran	184	320	227	334	420	595	2
lingüísticamente	231	320	297	334	420	595	2
diversos	301	320	334	334	420	595	2
tipos	338	320	358	334	420	595	2
de	362	320	371	334	420	595	2
emisiones	48	335	88	349	420	595	2
del	92	335	104	349	420	595	2
mundo	107	335	135	349	420	595	2
natural	138	335	166	349	420	595	2
(ya	170	335	182	349	420	595	2
sea	186	335	198	349	420	595	2
de	202	335	211	349	420	595	2
entidades	215	335	252	349	420	595	2
animadas	256	335	294	349	420	595	2
o	297	335	302	349	420	595	2
inanimadas).	305	335	357	349	420	595	2
En	360	335	371	349	420	595	2
tanto	48	350	68	364	420	595	2
que	72	350	86	364	420	595	2
tal,	90	350	102	364	420	595	2
resulta	106	350	133	364	420	595	2
razonable	136	350	175	364	420	595	2
considerar	179	350	220	364	420	595	2
que,	224	350	241	364	420	595	2
en	245	350	254	364	420	595	2
las	258	350	269	364	420	595	2
formas	272	350	300	364	420	595	2
onomatopéyicas,	304	350	371	364	420	595	2
la	48	365	55	379	420	595	2
arbitrariedad	58	365	109	379	420	595	2
del	112	365	124	379	420	595	2
signo	127	365	149	379	420	595	2
queda	152	365	176	379	420	595	2
descartada.	178	365	223	379	420	595	2
Por	226	365	240	379	420	595	2
otro	243	365	259	379	420	595	2
lado,	261	365	281	379	420	595	2
muchas	284	365	315	379	420	595	2
de	317	365	327	379	420	595	2
las	330	365	341	379	420	595	2
formas	344	365	371	379	420	595	2
registradas	48	380	92	394	420	595	2
evidencian	93	380	136	394	420	595	2
similitudes	138	380	181	394	420	595	2
inquietantes	183	380	231	394	420	595	2
interlingüísticamente;	232	380	320	394	420	595	2
sin	321	380	333	394	420	595	2
embargo,	334	380	371	394	420	595	2
es	48	395	57	409	420	595	2
menester	60	395	96	409	420	595	2
aclarar	99	395	126	409	420	595	2
que	129	395	144	409	420	595	2
no	147	395	157	409	420	595	2
se	160	395	168	409	420	595	2
trata	171	395	189	409	420	595	2
de	192	395	202	409	420	595	2
una	205	395	219	409	420	595	2
imitación	222	395	260	409	420	595	2
de	263	395	273	409	420	595	2
la	276	395	283	409	420	595	2
realidad	286	395	318	409	420	595	2
acústica	322	395	354	409	420	595	2
que	357	395	371	409	420	595	2
intenta	48	410	75	424	420	595	2
expresar,	79	410	115	424	420	595	2
sino	118	410	135	424	420	595	2
de	139	410	148	424	420	595	2
una	152	410	166	424	420	595	2
interpretación	169	410	225	424	420	595	2
del	229	410	241	424	420	595	2
ruido	244	410	265	424	420	595	2
(la	269	410	279	424	420	595	2
emisión	283	410	315	424	420	595	2
animal,	318	410	348	424	420	595	2
entre	351	410	371	424	420	595	2
otros	48	425	68	439	420	595	2
potenciales	70	425	115	439	420	595	2
sonidos),	117	425	153	439	420	595	2
en	155	425	164	439	420	595	2
términos	166	425	201	439	420	595	2
lingüísticos.	203	425	252	439	420	595	2
Por	253	425	267	439	420	595	2
consiguiente,	269	425	322	439	420	595	2
la	324	425	331	439	420	595	2
fonología	333	425	371	439	420	595	2
cumple	48	440	78	454	420	595	2
un	82	440	92	454	420	595	2
papel	96	440	117	454	420	595	2
importante	121	440	165	454	420	595	2
en	169	440	178	454	420	595	2
esta	182	440	198	454	420	595	2
categorización	202	440	260	454	420	595	2
de	264	440	274	454	420	595	2
la	278	440	285	454	420	595	2
realidad	289	440	321	454	420	595	2
acústica	325	440	357	454	420	595	2
no	361	440	371	454	420	595	2
lingüística,	48	455	92	469	420	595	2
a	96	455	101	469	420	595	2
fin	105	455	115	469	420	595	2
de	119	455	129	469	420	595	2
conformar	133	455	174	469	420	595	2
expresiones	178	455	225	469	420	595	2
con	229	455	244	469	420	595	2
unidades	248	455	283	469	420	595	2
discretas	287	455	322	469	420	595	2
definidas	326	455	362	469	420	595	2
y	366	455	371	469	420	595	2
mecanismos	48	470	98	484	420	595	2
de	100	470	110	484	420	595	2
formación	112	470	153	484	420	595	2
de	156	470	165	484	420	595	2
onomatopeyas	168	470	226	484	420	595	2
específicos	228	470	272	484	420	595	2
como	275	470	297	484	420	595	2
la	300	470	307	484	420	595	2
reduplicación	309	470	364	484	420	595	2
y	366	470	371	484	420	595	2
el	48	485	55	499	420	595	2
alargamiento.	58	485	112	499	420	595	2
Con	84	506	100	520	420	595	2
base	104	506	122	520	420	595	2
en	126	506	136	520	420	595	2
estas	140	506	159	520	420	595	2
consideraciones	164	506	228	520	420	595	2
previas,	232	506	263	520	420	595	2
nuestro	267	506	297	520	420	595	2
estudio	301	506	330	520	420	595	2
1	330	507	333	515	420	595	2
pretende	337	506	371	520	420	595	2
determinar	48	521	92	535	420	595	2
los	95	521	107	535	420	595	2
mecanismos	110	521	160	535	420	595	2
que	163	521	177	535	420	595	2
orientan	181	521	214	535	420	595	2
la	217	521	224	535	420	595	2
configuración	228	521	283	535	420	595	2
de	286	521	296	535	420	595	2
las	299	521	310	535	420	595	2
onomatopeyas	314	521	371	535	420	595	2
en	48	536	58	550	420	595	2
el	63	536	70	550	420	595	2
quechua	75	536	108	550	420	595	2
central.	113	536	143	550	420	595	2
Esta	148	536	165	550	420	595	2
tarea	170	536	190	550	420	595	2
puede	195	536	218	550	420	595	2
dividirse	224	536	259	550	420	595	2
en	264	536	273	550	420	595	2
la	278	536	285	550	420	595	2
delimitación	290	536	340	550	420	595	2
de	345	536	355	550	420	595	2
los	360	536	371	550	420	595	2
LETRAS	48	558	78	569	420	595	2
(Lima),	80	558	105	569	420	595	2
91(134),	107	558	134	569	420	595	2
2020	136	558	152	569	420	595	2
75	362	557	371	569	420	595	2
Geech:	194	26	217	36	420	595	3
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	3
y	264	26	268	36	420	595	3
cognición	270	26	302	36	420	595	3
en	304	26	311	36	420	595	3
el	313	26	319	36	420	595	3
quechua	321	26	348	36	420	595	3
central	350	26	371	36	420	595	3
mecanismos	48	53	98	67	420	595	3
prototípicos	100	53	148	67	420	595	3
que	150	53	164	67	420	595	3
los	166	53	178	67	420	595	3
hablantes	180	53	218	67	420	595	3
del	220	53	233	67	420	595	3
quechua	235	53	268	67	420	595	3
central	270	53	298	67	420	595	3
utilizan	300	53	330	67	420	595	3
para	332	53	349	67	420	595	3
crear	351	53	371	67	420	595	3
formas	48	68	76	82	420	595	3
de	80	68	89	82	420	595	3
este	93	68	108	82	420	595	3
tipo,	112	68	130	82	420	595	3
por	133	68	147	82	420	595	3
un	150	68	160	82	420	595	3
lado,	164	68	184	82	420	595	3
y	187	68	192	82	420	595	3
la	196	68	203	82	420	595	3
discusión	206	68	244	82	420	595	3
sobre	248	68	270	82	420	595	3
la	273	68	280	82	420	595	3
potencial	284	68	321	82	420	595	3
continuidad	324	68	371	82	420	595	3
entre	48	83	68	97	420	595	3
lo	71	83	78	97	420	595	3
lingüístico	81	83	123	97	420	595	3
y	125	83	130	97	420	595	3
extralingüístico	133	83	195	97	420	595	3
en	197	83	207	97	420	595	3
el	209	83	216	97	420	595	3
quechua,	218	83	254	97	420	595	3
por	257	83	270	97	420	595	3
otro.	272	83	291	97	420	595	3
Ambos	293	83	322	97	420	595	3
objetivos	324	83	361	97	420	595	3
se	363	83	371	97	420	595	3
orientarán	48	98	89	112	420	595	3
a	90	98	95	112	420	595	3
la	97	98	104	112	420	595	3
clarificación	106	98	155	112	420	595	3
acerca	157	98	182	112	420	595	3
del	184	98	196	112	420	595	3
uso	198	98	212	112	420	595	3
de	214	98	223	112	420	595	3
categorías	225	98	266	112	420	595	3
fonológicas	267	98	314	112	420	595	3
con	316	98	330	112	420	595	3
correlatos	332	98	371	112	420	595	3
semánticos	48	113	93	127	420	595	3
que	96	113	111	127	420	595	3
se	115	113	123	127	420	595	3
manifiestan	127	113	173	127	420	595	3
en	176	113	186	127	420	595	3
el	190	113	197	127	420	595	3
discurso	201	113	234	127	420	595	3
y	238	113	243	127	420	595	3
cuya	246	113	265	127	420	595	3
motivación	269	113	314	127	420	595	3
es	318	113	326	127	420	595	3
pasible	330	113	358	127	420	595	3
de	362	113	371	127	420	595	3
detección	48	128	87	142	420	595	3
en	90	128	99	142	420	595	3
el	103	128	110	142	420	595	3
entorno	113	128	144	142	420	595	3
inmediato	147	128	187	142	420	595	3
de	191	128	200	142	420	595	3
los	204	128	215	142	420	595	3
quechuahablantes,	219	128	292	142	420	595	3
quienes	296	128	326	142	420	595	3
verbalizan	330	128	371	142	420	595	3
las	48	143	59	157	420	595	3
onomatopeyas	63	143	121	157	420	595	3
dirigidas	125	143	160	157	420	595	3
por	163	143	177	157	420	595	3
la	180	143	188	157	420	595	3
experiencia	191	143	237	157	420	595	3
y	241	143	246	157	420	595	3
apropiación	250	143	297	157	420	595	3
del	301	143	313	157	420	595	3
entorno	317	143	347	157	420	595	3
en	351	143	360	157	420	595	3
el	364	143	371	157	420	595	3
que	48	158	63	172	420	595	3
se	66	158	74	172	420	595	3
desenvuelven	77	158	131	172	420	595	3
a	134	158	139	172	420	595	3
diario.	142	158	168	172	420	595	3
Un	171	158	183	172	420	595	3
concepto	186	158	222	172	420	595	3
útil	225	158	238	172	420	595	3
para	241	158	259	172	420	595	3
establecer	262	158	302	172	420	595	3
generalizaciones	305	158	371	172	420	595	3
aceptables	48	173	90	187	420	595	3
sobre	94	173	115	187	420	595	3
las	119	173	130	187	420	595	3
onomatopeyas	134	173	192	187	420	595	3
en	195	173	205	187	420	595	3
el	209	173	216	187	420	595	3
quechua	220	173	253	187	420	595	3
central	257	173	284	187	420	595	3
es	288	173	296	187	420	595	3
el	300	173	307	187	420	595	3
de	311	173	320	187	420	595	3
onomátopo,	324	173	371	187	420	595	3
planteado	48	188	87	202	420	595	3
por	90	188	103	202	420	595	3
Moreno	105	188	137	202	420	595	3
Cabrera	140	188	171	202	420	595	3
(2016).	174	188	203	202	420	595	3
2.	48	209	56	223	420	595	3
Justificación	58	209	112	223	420	595	3
Nuestro	48	230	80	244	420	595	3
trabajo	83	230	110	244	420	595	3
ha	113	230	122	244	420	595	3
consistido	125	230	166	244	420	595	3
en	168	230	178	244	420	595	3
la	180	230	188	244	420	595	3
recopilación	190	230	240	244	420	595	3
de	242	230	252	244	420	595	3
evidencia	254	230	293	244	420	595	3
empírica	295	230	330	244	420	595	3
en	333	230	343	244	420	595	3
audios	345	230	371	244	420	595	3
de	48	245	58	259	420	595	3
alta	60	245	75	259	420	595	3
calidad,	77	245	109	259	420	595	3
con	111	245	126	259	420	595	3
la	128	245	136	259	420	595	3
finalidad	138	245	173	259	420	595	3
de	176	245	185	259	420	595	3
proyectar	188	245	226	259	420	595	3
un	228	245	238	259	420	595	3
estudio	241	245	270	259	420	595	3
de	272	245	282	259	420	595	3
largo	284	245	305	259	420	595	3
alcance	307	245	337	259	420	595	3
sobre	340	245	362	259	420	595	3
la	364	245	371	259	420	595	3
forma	48	260	72	274	420	595	3
en	75	260	84	274	420	595	3
que	87	260	101	274	420	595	3
se	104	260	112	274	420	595	3
explicitan	115	260	154	274	420	595	3
las	157	260	168	274	420	595	3
onomatopeyas	170	260	228	274	420	595	3
en	231	260	240	274	420	595	3
los	243	260	254	274	420	595	3
distintos	257	260	291	274	420	595	3
dialectos	293	260	329	274	420	595	3
quechuas.	332	260	371	274	420	595	3
De	48	275	60	289	420	595	3
esta	62	275	78	289	420	595	3
manera,	80	275	112	289	420	595	3
consideramos	114	275	169	289	420	595	3
que	172	275	186	289	420	595	3
es	189	275	197	289	420	595	3
importante	199	275	243	289	420	595	3
contar	245	275	270	289	420	595	3
con	273	275	287	289	420	595	3
un	289	275	299	289	420	595	3
registro	302	275	332	289	420	595	3
detallado	335	275	371	289	420	595	3
de	48	290	58	304	420	595	3
datos	61	290	82	304	420	595	3
que	85	290	99	304	420	595	3
puedan	103	290	131	304	420	595	3
servir	135	290	157	304	420	595	3
en	161	290	170	304	420	595	3
la	173	290	180	304	420	595	3
constitución	183	290	232	304	420	595	3
de	235	290	245	304	420	595	3
repositorios	248	290	295	304	420	595	3
virtuales	298	290	333	304	420	595	3
que	336	290	350	304	420	595	3
sean	354	290	371	304	420	595	3
de	48	305	58	319	420	595	3
utilidad	61	305	92	319	420	595	3
en	95	305	104	319	420	595	3
términos	108	305	143	319	420	595	3
aplicativos.	146	305	192	319	420	595	3
Por	195	305	209	319	420	595	3
ello,	213	305	230	319	420	595	3
consideramos	233	305	288	319	420	595	3
que	292	305	306	319	420	595	3
nuestro	310	305	339	319	420	595	3
estudio	342	305	371	319	420	595	3
se	48	320	57	334	420	595	3
enmarca	59	320	93	334	420	595	3
en	96	320	105	334	420	595	3
los	108	320	120	334	420	595	3
procedimientos	122	320	184	334	420	595	3
de	187	320	196	334	420	595	3
documentación	199	320	260	334	420	595	3
lingüística.	263	320	307	334	420	595	3
Los	310	320	325	334	420	595	3
trabajos	328	320	359	334	420	595	3
de	362	320	371	334	420	595	3
este	48	335	64	349	420	595	3
tipo	67	335	83	349	420	595	3
han	86	335	100	349	420	595	3
adquirido	104	335	142	349	420	595	3
relevancia	146	335	187	349	420	595	3
a	190	335	194	349	420	595	3
escala	198	335	222	349	420	595	3
mundial	226	335	258	349	420	595	3
y	262	335	267	349	420	595	3
se	270	335	278	349	420	595	3
justifican	282	335	318	349	420	595	3
por	322	335	335	349	420	595	3
diversas	339	335	371	349	420	595	3
razones.	48	350	81	364	420	595	3
En	84	350	95	364	420	595	3
primer	97	350	124	364	420	595	3
lugar,	126	350	149	364	420	595	3
la	152	350	159	364	420	595	3
vitalidad	161	350	196	364	420	595	3
de	199	350	208	364	420	595	3
las	211	350	222	364	420	595	3
minorías	224	350	259	364	420	595	3
lingüísticas	262	350	307	364	420	595	3
se	310	350	318	364	420	595	3
encuentra	321	350	359	364	420	595	3
en	362	350	371	364	420	595	3
serio	48	365	68	379	420	595	3
riesgo,	70	365	97	379	420	595	3
y	100	365	105	379	420	595	3
las	107	365	118	379	420	595	3
lenguas	121	365	151	379	420	595	3
peruanas	154	365	189	379	420	595	3
no	192	365	202	379	420	595	3
son	204	365	218	379	420	595	3
la	221	365	228	379	420	595	3
excepción.	230	365	273	379	420	595	3
La	84	386	94	400	420	595	3
diversidad	97	386	139	400	420	595	3
lingüística	141	386	183	400	420	595	3
merece	186	386	214	400	420	595	3
el	217	386	224	400	420	595	3
reconocimiento	227	386	289	400	420	595	3
de	292	386	302	400	420	595	3
su	304	386	313	400	420	595	3
importancia	316	386	364	400	420	595	3
y	366	386	371	400	420	595	3
los	48	401	60	415	420	595	3
trabajos	63	401	95	415	420	595	3
de	98	401	107	415	420	595	3
documentación	110	401	172	415	420	595	3
se	175	401	183	415	420	595	3
erigen	186	401	211	415	420	595	3
como	214	401	237	415	420	595	3
procedimientos	240	401	301	415	420	595	3
necesarios,	305	401	349	415	420	595	3
dado	352	401	371	415	420	595	3
que	48	416	63	430	420	595	3
permiten	66	416	102	430	420	595	3
la	105	416	112	430	420	595	3
obtención	116	416	155	430	420	595	3
de	158	416	168	430	420	595	3
muestras	171	416	207	430	420	595	3
heterogéneas	210	416	262	430	420	595	3
de	266	416	275	430	420	595	3
las	278	416	290	430	420	595	3
lenguas	293	416	323	430	420	595	3
vivas	327	416	348	430	420	595	3
y	351	416	356	430	420	595	3
los	360	416	371	430	420	595	3
diversos	48	431	82	445	420	595	3
fenómenos	84	431	128	445	420	595	3
que	131	431	146	445	420	595	3
se	149	431	157	445	420	595	3
derivan	160	431	190	445	420	595	3
de	193	431	202	445	420	595	3
ellas	205	431	224	445	420	595	3
(Himmelmann,	227	431	288	445	420	595	3
1998).	291	431	316	445	420	595	3
El	319	431	328	445	420	595	3
trabajo	331	431	359	445	420	595	3
de	362	431	371	445	420	595	3
documentación,	48	446	112	460	420	595	3
visto	114	446	134	460	420	595	3
en	137	446	146	460	420	595	3
esos	149	446	166	460	420	595	3
términos,	169	446	206	460	420	595	3
y	209	446	214	460	420	595	3
dado	216	446	236	460	420	595	3
el	239	446	246	460	420	595	3
espectro	248	446	282	460	420	595	3
amplio	284	446	312	460	420	595	3
y	315	446	320	460	420	595	3
heterogéneo	322	446	371	460	420	595	3
de	48	461	58	475	420	595	3
datos	60	461	81	475	420	595	3
que	84	461	98	475	420	595	3
aborda,	101	461	131	475	420	595	3
recibe	133	461	158	475	420	595	3
el	160	461	167	475	420	595	3
influjo	170	461	196	475	420	595	3
de	199	461	208	475	420	595	3
diversas	211	461	243	475	420	595	3
subdisciplinas	246	461	303	475	420	595	3
de	305	461	315	475	420	595	3
la	317	461	324	475	420	595	3
lingüística:	327	461	371	475	420	595	3
el	48	476	55	490	420	595	3
análisis	60	476	90	490	420	595	3
del	94	476	106	490	420	595	3
discurso,	110	476	146	490	420	595	3
la	150	476	157	490	420	595	3
adquisición	161	476	207	490	420	595	3
del	211	476	224	490	420	595	3
lenguaje,	228	476	264	490	420	595	3
la	268	476	275	490	420	595	3
fonética,	280	476	314	490	420	595	3
la	318	476	326	490	420	595	3
lingüística	330	476	371	490	420	595	3
teórica,	48	492	78	506	420	595	3
entre	81	492	101	506	420	595	3
otras	105	492	124	506	420	595	3
(Himmelmann,	128	492	189	506	420	595	3
1998,	192	492	215	506	420	595	3
p.	218	492	226	506	420	595	3
167).	229	492	250	506	420	595	3
A	253	492	260	506	420	595	3
propósito	263	492	301	506	420	595	3
de	304	492	314	506	420	595	3
lo	317	492	325	506	420	595	3
heteróclito	329	492	371	506	420	595	3
de	48	508	58	522	420	595	3
su	61	508	70	522	420	595	3
campo	74	508	100	522	420	595	3
de	104	508	114	522	420	595	3
acción,	117	508	146	522	420	595	3
la	149	508	157	522	420	595	3
documentación	160	508	221	522	420	595	3
lingüística	225	508	267	522	420	595	3
se	270	508	279	522	420	595	3
apropia	282	508	312	522	420	595	3
de	316	508	325	522	420	595	3
las	329	508	340	522	420	595	3
nuevas	344	508	371	522	420	595	3
tecnologías	48	524	94	538	420	595	3
para	97	524	114	538	420	595	3
realizar	118	524	148	538	420	595	3
un	151	524	161	538	420	595	3
trabajo	165	524	193	538	420	595	3
profundo	196	524	233	538	420	595	3
y	236	524	241	538	420	595	3
confiable	245	524	281	538	420	595	3
de	285	524	294	538	420	595	3
registro	298	524	328	538	420	595	3
de	332	524	341	538	420	595	3
corpus	345	524	371	538	420	595	3
lingüístico	48	540	90	554	420	595	3
cuya	95	540	113	554	420	595	3
finalidad,	118	540	155	554	420	595	3
más	159	540	175	554	420	595	3
allá	179	540	194	554	420	595	3
de	198	540	207	554	420	595	3
la	211	540	219	554	420	595	3
descripción	223	540	269	554	420	595	3
de	273	540	282	554	420	595	3
datos,	287	540	310	554	420	595	3
consiste	314	540	346	554	420	595	3
en	351	540	360	554	420	595	3
la	364	540	371	554	420	595	3
LETRAS	48	558	78	569	420	595	3
(Lima),	80	558	105	569	420	595	3
91(134),	107	558	134	569	420	595	3
2020	136	558	152	569	420	595	3
76	362	557	371	569	420	595	3
Rolando	48	26	75	36	420	595	4
Rocha	77	26	98	36	420	595	4
Martínez	100	26	129	36	420	595	4
preservación	48	53	99	67	420	595	4
y	102	53	107	67	420	595	4
la	110	53	118	67	420	595	4
accesibilidad	121	53	173	67	420	595	4
de	176	53	185	67	420	595	4
las	188	53	199	67	420	595	4
lenguas	203	53	233	67	420	595	4
en	236	53	246	67	420	595	4
peligro	249	53	277	67	420	595	4
de	280	53	289	67	420	595	4
extinción	292	53	330	67	420	595	4
(Kritikos,	333	53	371	67	420	595	4
2015,	48	68	71	82	420	595	4
p.	75	68	82	82	420	595	4
243).	86	68	107	82	420	595	4
Este	111	68	128	82	420	595	4
objetivo	133	68	165	82	420	595	4
es	169	68	178	82	420	595	4
apremiante	182	68	226	82	420	595	4
para	230	68	247	82	420	595	4
efectos	252	68	280	82	420	595	4
de	284	68	293	82	420	595	4
la	297	68	305	82	420	595	4
visibilidad	309	68	351	82	420	595	4
y	355	68	360	82	420	595	4
la	364	68	371	82	420	595	4
permanencia	48	83	99	97	420	595	4
de	101	83	111	97	420	595	4
las	113	83	124	97	420	595	4
lenguas	126	83	156	97	420	595	4
cuyo	158	83	178	97	420	595	4
nivel	180	83	200	97	420	595	4
de	202	83	211	97	420	595	4
resiliencia	213	83	255	97	420	595	4
y	257	83	262	97	420	595	4
vitalidad	264	83	299	97	420	595	4
es	301	83	309	97	420	595	4
bajo,	311	83	331	97	420	595	4
pues	333	83	351	97	420	595	4
hace	353	83	371	97	420	595	4
posible,	48	98	80	112	420	595	4
en	82	98	91	112	420	595	4
términos	93	98	128	112	420	595	4
prácticos,	130	98	169	112	420	595	4
que	171	98	185	112	420	595	4
la	187	98	195	112	420	595	4
comunidad	197	98	241	112	420	595	4
de	243	98	253	112	420	595	4
hablantes	255	98	292	112	420	595	4
se	294	98	303	112	420	595	4
comprometa	305	98	355	112	420	595	4
con	357	98	371	112	420	595	4
la	48	113	55	127	420	595	4
acción	58	113	84	127	420	595	4
de	87	113	96	127	420	595	4
fortalecer	98	113	137	127	420	595	4
la	139	113	146	127	420	595	4
lengua	149	113	176	127	420	595	4
en	178	113	188	127	420	595	4
peligro.	190	113	221	127	420	595	4
Es	84	134	94	148	420	595	4
esta	97	134	113	148	420	595	4
la	116	134	124	148	420	595	4
razón	127	134	150	148	420	595	4
por	153	134	167	148	420	595	4
la	170	134	177	148	420	595	4
cual	181	134	198	148	420	595	4
la	201	134	209	148	420	595	4
documentación	212	134	273	148	420	595	4
de	277	134	286	148	420	595	4
lenguas	290	134	321	148	420	595	4
presenta	324	134	358	148	420	595	4
un	361	134	371	148	420	595	4
componente	48	149	97	163	420	595	4
ético	100	149	120	163	420	595	4
que	123	149	137	163	420	595	4
es	140	149	148	163	420	595	4
fundamental	151	149	201	163	420	595	4
para	204	149	222	163	420	595	4
asegurar	225	149	258	163	420	595	4
el	262	149	269	163	420	595	4
derecho	272	149	303	163	420	595	4
de	306	149	316	163	420	595	4
propiedad	319	149	359	163	420	595	4
de	362	149	371	163	420	595	4
quienes	48	164	79	178	420	595	4
actualizan	82	164	123	178	420	595	4
la	126	164	134	178	420	595	4
lengua	137	164	164	178	420	595	4
en	167	164	177	178	420	595	4
situaciones	180	164	225	178	420	595	4
reales.	228	164	254	178	420	595	4
Este	258	164	275	178	420	595	4
trabajo,	279	164	309	178	420	595	4
que	313	164	327	178	420	595	4
supera	331	164	357	178	420	595	4
las	360	164	371	178	420	595	4
prácticas	48	179	84	193	420	595	4
tradicionales	88	179	139	193	420	595	4
de	142	179	152	193	420	595	4
recopilación	156	179	205	193	420	595	4
del	209	179	221	193	420	595	4
corpus	225	179	252	193	420	595	4
lingüístico	255	179	298	193	420	595	4
con	301	179	316	193	420	595	4
herramientas	320	179	371	193	420	595	4
que	48	194	63	208	420	595	4
se	66	194	74	208	420	595	4
limitan	78	194	106	208	420	595	4
a	110	194	114	208	420	595	4
la	118	194	125	208	420	595	4
versión	128	194	158	208	420	595	4
de	161	194	171	208	420	595	4
los	174	194	186	208	420	595	4
datos	190	194	211	208	420	595	4
propuesta	214	194	253	208	420	595	4
por	257	194	270	208	420	595	4
quien	273	194	296	208	420	595	4
analizó	299	194	328	208	420	595	4
la	331	194	339	208	420	595	4
lengua,	342	194	371	208	420	595	4
permitirá	48	209	85	223	420	595	4
contar	87	209	112	223	420	595	4
con	115	209	129	223	420	595	4
datos	131	209	153	223	420	595	4
directos	155	209	187	223	420	595	4
a	189	209	193	223	420	595	4
fin	196	209	206	223	420	595	4
de	209	209	218	223	420	595	4
que,	221	209	238	223	420	595	4
posteriormente,	240	209	303	223	420	595	4
sea	305	209	318	223	420	595	4
posible	320	209	349	223	420	595	4
tener	351	209	371	223	420	595	4
un	48	224	58	238	420	595	4
registro	62	224	92	238	420	595	4
abierto	96	224	124	238	420	595	4
y	128	224	133	238	420	595	4
accesible	136	224	173	238	420	595	4
que	177	224	191	238	420	595	4
permita	195	224	225	238	420	595	4
una	229	224	243	238	420	595	4
mejor	247	224	270	238	420	595	4
elicitación	274	224	316	238	420	595	4
y	320	224	325	238	420	595	4
análisis	328	224	358	238	420	595	4
de	362	224	371	238	420	595	4
la	48	239	55	253	420	595	4
lengua	59	239	86	253	420	595	4
en	90	239	99	253	420	595	4
rigor.	103	239	124	253	420	595	4
Por	128	239	142	253	420	595	4
lo	146	239	153	253	420	595	4
anterior,	157	239	190	253	420	595	4
el	194	239	201	253	420	595	4
presente	205	239	238	253	420	595	4
estudio	242	239	271	253	420	595	4
se	275	239	283	253	420	595	4
justifica	287	239	318	253	420	595	4
en	322	239	332	253	420	595	4
el	335	239	343	253	420	595	4
marco	346	239	371	253	420	595	4
de	48	254	58	268	420	595	4
las	61	254	72	268	420	595	4
políticas	75	254	109	268	420	595	4
lingüísticas	112	254	157	268	420	595	4
de	160	254	170	268	420	595	4
reconocimiento	173	254	235	268	420	595	4
y	238	254	243	268	420	595	4
fortalecimiento	246	254	307	268	420	595	4
de	310	254	319	268	420	595	4
las	322	254	333	268	420	595	4
minorías	336	254	371	268	420	595	4
lingüísticas	48	269	94	283	420	595	4
de	96	269	106	283	420	595	4
nuestro	108	269	138	283	420	595	4
país	140	269	156	283	420	595	4
mediante	159	269	196	283	420	595	4
la	198	269	205	283	420	595	4
incorporación	208	269	263	283	420	595	4
tecnológica	266	269	312	283	420	595	4
y	315	269	320	283	420	595	4
la	322	269	329	283	420	595	4
necesidad	332	269	371	283	420	595	4
de	48	284	58	298	420	595	4
permitir	61	284	93	298	420	595	4
la	96	284	103	298	420	595	4
accesibilidad	106	284	158	298	420	595	4
de	161	284	170	298	420	595	4
los	173	284	185	298	420	595	4
datos,	188	284	212	298	420	595	4
pues	214	284	233	298	420	595	4
hará	236	284	253	298	420	595	4
posible	256	284	285	298	420	595	4
trabajar	288	284	318	298	420	595	4
y	321	284	326	298	420	595	4
contar	329	284	354	298	420	595	4
con	357	284	371	298	420	595	4
muestras	48	299	84	313	420	595	4
reales,	86	299	112	313	420	595	4
pasibles	114	299	146	313	420	595	4
de	148	299	158	313	420	595	4
análisis	160	299	190	313	420	595	4
y	192	299	197	313	420	595	4
codificación	199	299	248	313	420	595	4
(Sadick	250	299	281	313	420	595	4
y	283	299	288	313	420	595	4
Nartey,	290	299	319	313	420	595	4
2014,	321	299	344	313	420	595	4
p.	346	299	353	313	420	595	4
79).	356	299	371	313	420	595	4
Este	48	314	65	328	420	595	4
trabajo	69	314	97	328	420	595	4
de	101	314	110	328	420	595	4
análisis	114	314	144	328	420	595	4
fonético-fonológico,	147	314	229	328	420	595	4
además	233	314	263	328	420	595	4
de	267	314	276	328	420	595	4
permitir	280	314	312	328	420	595	4
que	316	314	330	328	420	595	4
la	334	314	341	328	420	595	4
lengua	345	314	371	328	420	595	4
cuente	48	329	74	343	420	595	4
con	77	329	91	343	420	595	4
un	94	329	104	343	420	595	4
pequeño	107	329	140	343	420	595	4
repositorio	143	329	186	343	420	595	4
de	189	329	198	343	420	595	4
la	201	329	208	343	420	595	4
lengua	211	329	238	343	420	595	4
viva,	240	329	260	343	420	595	4
aportará	262	329	295	343	420	595	4
en	298	329	307	343	420	595	4
lo	310	329	318	343	420	595	4
concerniente	320	329	371	343	420	595	4
a	48	344	53	358	420	595	4
la	57	344	64	358	420	595	4
implementación	68	344	133	358	420	595	4
de	137	344	146	358	420	595	4
una	150	344	165	358	420	595	4
metodología	169	344	219	358	420	595	4
diferente	223	344	259	358	420	595	4
para	263	344	280	358	420	595	4
acceder	284	344	315	358	420	595	4
y	319	344	324	358	420	595	4
analizar	328	344	360	358	420	595	4
el	364	344	371	358	420	595	4
corpus,	48	359	77	373	420	595	4
además	80	359	110	373	420	595	4
de	113	359	122	373	420	595	4
suponer	125	359	156	373	420	595	4
un	159	359	169	373	420	595	4
aporte	171	359	196	373	420	595	4
en	199	359	208	373	420	595	4
la	211	359	218	373	420	595	4
detección	221	359	259	373	420	595	4
precisa	262	359	290	373	420	595	4
de	293	359	302	373	420	595	4
los	305	359	316	373	420	595	4
sonidos	319	359	349	373	420	595	4
de	352	359	362	373	420	595	4
la	364	359	371	373	420	595	4
lengua.	48	374	77	388	420	595	4
Dado	80	374	101	388	420	595	4
el	104	374	111	388	420	595	4
carácter	114	374	145	388	420	595	4
multifuncional	148	374	207	388	420	595	4
del	209	374	221	388	420	595	4
trabajo	224	374	251	388	420	595	4
de	254	374	263	388	420	595	4
documentación,	266	374	329	388	420	595	4
es	332	374	340	388	420	595	4
posible	342	374	371	388	420	595	4
que	48	389	63	403	420	595	4
los	66	389	78	403	420	595	4
datos	81	389	102	403	420	595	4
y	105	389	110	403	420	595	4
el	114	389	121	403	420	595	4
análisis	124	389	154	403	420	595	4
se	157	389	166	403	420	595	4
usen	169	389	187	403	420	595	4
para	191	389	208	403	420	595	4
realizar	211	389	241	403	420	595	4
trabajos	244	389	276	403	420	595	4
de	279	389	289	403	420	595	4
alfabetización	292	389	348	403	420	595	4
en	351	389	361	403	420	595	4
la	364	389	371	403	420	595	4
lengua	48	404	75	418	420	595	4
indígena,	79	404	116	418	420	595	4
que	119	404	134	418	420	595	4
partan	138	404	163	418	420	595	4
de	166	404	176	418	420	595	4
la	180	404	187	418	420	595	4
medición	191	404	228	418	420	595	4
técnica	232	404	260	418	420	595	4
de	264	404	273	418	420	595	4
la	277	404	284	418	420	595	4
muestra	288	404	319	418	420	595	4
a	323	404	328	418	420	595	4
través	331	404	355	418	420	595	4
del	359	404	371	418	420	595	4
planteamiento	48	419	105	433	420	595	4
de	108	419	117	433	420	595	4
los	120	419	132	433	420	595	4
correlatos	135	419	174	433	420	595	4
fonético-fonológicos	177	419	260	433	420	595	4
específicos,	263	419	309	433	420	595	4
de	312	419	322	433	420	595	4
manera	325	419	354	433	420	595	4
que	357	419	371	433	420	595	4
la	48	434	55	448	420	595	4
subjetividad	58	434	107	448	420	595	4
de	109	434	118	448	420	595	4
la	121	434	128	448	420	595	4
audición	130	434	165	448	420	595	4
directa	167	434	194	448	420	595	4
de	196	434	206	448	420	595	4
las	208	434	219	448	420	595	4
grabaciones	222	434	269	448	420	595	4
obtenidas	272	434	310	448	420	595	4
sea	312	434	325	448	420	595	4
desplazada	327	434	371	448	420	595	4
por	48	449	62	463	420	595	4
un	64	449	74	463	420	595	4
sistema	77	449	107	463	420	595	4
de	110	449	120	463	420	595	4
medición	122	449	160	463	420	595	4
acorde	162	449	189	463	420	595	4
con	192	449	206	463	420	595	4
el	209	449	216	463	420	595	4
desarrollo	219	449	259	463	420	595	4
científico-tecnológico.	262	449	352	463	420	595	4
Una	355	449	371	463	420	595	4
de	48	464	58	478	420	595	4
las	60	464	71	478	420	595	4
ventajas	74	464	106	478	420	595	4
del	109	464	121	478	420	595	4
PRAAT	123	464	155	478	420	595	4
que	168	464	182	478	420	595	4
permite	185	464	215	478	420	595	4
trabajar	218	464	248	478	420	595	4
con	251	464	265	478	420	595	4
audios	268	464	294	478	420	595	4
en	296	464	306	478	420	595	4
formato	308	464	340	478	420	595	4
wav,	342	464	361	478	420	595	4
es	363	464	371	478	420	595	4
decir,	48	479	70	493	420	595	4
una	73	479	87	493	420	595	4
versión	90	479	119	493	420	595	4
no	122	479	132	493	420	595	4
comprimida	134	479	182	493	420	595	4
de	185	479	194	493	420	595	4
la	197	479	204	493	420	595	4
muestra	207	479	238	493	420	595	4
acústica.	241	479	276	493	420	595	4
3.	48	500	56	514	420	595	4
Planteamiento	58	500	120	514	420	595	4
del	122	500	135	514	420	595	4
problema	138	500	179	514	420	595	4
En	48	521	59	535	420	595	4
el	63	521	70	535	420	595	4
quechua	74	521	108	535	420	595	4
central	111	521	139	535	420	595	4
se	143	521	151	535	420	595	4
verbalizan	155	521	196	535	420	595	4
elementos	200	521	241	535	420	595	4
onomatopéyicos	245	521	310	535	420	595	4
asociados	314	521	353	535	420	595	4
con	357	521	371	535	420	595	4
diversos	48	536	82	550	420	595	4
referentes	85	536	125	550	420	595	4
acústicos	129	536	165	550	420	595	4
que	169	536	184	550	420	595	4
se	188	536	196	550	420	595	4
corresponden	200	536	254	550	420	595	4
con	258	536	272	550	420	595	4
la	276	536	283	550	420	595	4
experiencia	287	536	333	550	420	595	4
vital	337	536	355	550	420	595	4
del	359	536	371	550	420	595	4
LETRAS	48	558	78	569	420	595	4
(Lima),	80	558	105	569	420	595	4
91(134),	107	558	134	569	420	595	4
2020	136	558	152	569	420	595	4
77	362	557	371	569	420	595	4
Geech:	194	26	217	36	420	595	5
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	5
y	264	26	268	36	420	595	5
cognición	270	26	302	36	420	595	5
en	304	26	311	36	420	595	5
el	313	26	319	36	420	595	5
quechua	321	26	348	36	420	595	5
central	350	26	371	36	420	595	5
quechuahablante	48	53	114	67	420	595	5
(emisiones	117	53	159	67	420	595	5
animales,	162	53	200	67	420	595	5
ruidos	202	53	227	67	420	595	5
de	230	53	239	67	420	595	5
objetos	242	53	270	67	420	595	5
o	273	53	278	67	420	595	5
máquinas,	281	53	321	67	420	595	5
entre	324	53	343	67	420	595	5
otros).	346	53	371	67	420	595	5
Las	48	68	62	82	420	595	5
formas	64	68	91	82	420	595	5
en	92	68	101	82	420	595	5
que	102	68	117	82	420	595	5
las	118	68	129	82	420	595	5
onomatopeyas	130	68	187	82	420	595	5
se	188	68	196	82	420	595	5
constituyen	197	68	242	82	420	595	5
son	244	68	257	82	420	595	5
de	258	68	268	82	420	595	5
diverso	269	68	298	82	420	595	5
tipo:	299	68	317	82	420	595	5
reduplicación	318	68	371	82	420	595	5
parcial	48	83	75	97	420	595	5
y	78	83	82	97	420	595	5
reduplicación	85	83	138	97	420	595	5
total,	141	83	161	97	420	595	5
alargamiento	164	83	215	97	420	595	5
de	217	83	226	97	420	595	5
vocal	229	83	250	97	420	595	5
e,	253	83	260	97	420	595	5
incluso,	262	83	293	97	420	595	5
la	296	83	303	97	420	595	5
interacción	306	83	349	97	420	595	5
entre	352	83	371	97	420	595	5
estos.	48	98	70	112	420	595	5
Los	72	98	87	112	420	595	5
datos,	89	98	112	112	420	595	5
al	113	98	121	112	420	595	5
parecer	122	98	151	112	420	595	5
heteróclitos,	153	98	201	112	420	595	5
podrían	203	98	233	112	420	595	5
erigirse	235	98	264	112	420	595	5
en	266	98	275	112	420	595	5
evidencia	277	98	314	112	420	595	5
sobre	316	98	337	112	420	595	5
posibles	339	98	371	112	420	595	5
mecanismos	48	113	97	127	420	595	5
que	99	113	113	127	420	595	5
el	116	113	123	127	420	595	5
hablante	126	113	159	127	420	595	5
de	161	113	171	127	420	595	5
quechua	173	113	206	127	420	595	5
prefiere.	208	113	241	127	420	595	5
Además,	243	113	277	127	420	595	5
las	280	113	291	127	420	595	5
onomatopeyas	293	113	350	127	420	595	5
en	352	113	362	127	420	595	5
el	364	113	371	127	420	595	5
quechua	48	128	81	142	420	595	5
central	83	128	110	142	420	595	5
(aunque	112	128	143	142	420	595	5
no	145	128	155	142	420	595	5
es	157	128	165	142	420	595	5
privativo	167	128	203	142	420	595	5
de	205	128	214	142	420	595	5
esta	216	128	231	142	420	595	5
lengua),	233	128	265	142	420	595	5
al	267	128	274	142	420	595	5
configurarse	276	128	324	142	420	595	5
con	327	128	341	142	420	595	5
base	343	128	360	142	420	595	5
en	362	128	371	142	420	595	5
la	48	143	55	157	420	595	5
experiencia	57	143	103	157	420	595	5
acústica	105	143	136	157	420	595	5
a	138	143	143	157	420	595	5
la	145	143	152	157	420	595	5
que	154	143	168	157	420	595	5
está	170	143	186	157	420	595	5
expuesta	188	143	222	157	420	595	5
el	224	143	231	157	420	595	5
hablante,	234	143	269	157	420	595	5
presentan	271	143	309	157	420	595	5
una	311	143	325	157	420	595	5
motivación	327	143	371	157	420	595	5
sólida,	48	158	74	172	420	595	5
de	77	158	86	172	420	595	5
manera	88	158	117	172	420	595	5
que	120	158	134	172	420	595	5
es	137	158	145	172	420	595	5
razonable	147	158	185	172	420	595	5
realizar	188	158	217	172	420	595	5
una	220	158	234	172	420	595	5
sistematización	237	158	297	172	420	595	5
de	300	158	309	172	420	595	5
las	312	158	323	172	420	595	5
expresiones	325	158	371	172	420	595	5
onomatopéyicas	48	173	112	187	420	595	5
y	117	173	122	187	420	595	5
dilucidar	126	173	161	187	420	595	5
los	166	173	177	187	420	595	5
mecanismos	182	173	231	187	420	595	5
cognitivos	235	173	276	187	420	595	5
involucrados.	281	173	334	187	420	595	5
Algunos	338	173	371	187	420	595	5
casos	48	188	69	202	420	595	5
de	72	188	81	202	420	595	5
la	84	188	91	202	420	595	5
muestra	93	188	124	202	420	595	5
son	127	188	140	202	420	595	5
presentados	143	188	189	202	420	595	5
en	191	188	201	202	420	595	5
(1)	203	188	214	202	420	595	5
a	217	188	221	202	420	595	5
continuación:	224	188	277	202	420	595	5
(1)	84	209	95	223	420	595	5
chap	105	209	125	223	420	595	5
chap	127	209	147	223	420	595	5
‘sonido	198	209	228	223	420	595	5
que	231	209	245	223	420	595	5
hace	248	209	266	223	420	595	5
el	268	209	276	223	420	595	5
chancho	278	209	311	223	420	595	5
al	314	209	321	223	420	595	5
comer'	324	209	352	223	420	595	5
chiwii	107	227	132	241	420	595	5
chiwii	134	227	159	241	420	595	5
‘el	198	227	209	241	420	595	5
canto	211	227	233	241	420	595	5
del	235	227	248	241	420	595	5
chiwi	250	227	272	241	420	595	5
(ave	274	227	291	241	420	595	5
similar	294	227	322	241	420	595	5
al	324	227	331	241	420	595	5
zorzal	334	227	358	241	420	595	5
pero	198	242	216	256	420	595	5
negra)'	218	242	247	256	420	595	5
gaw	107	260	124	273	420	595	5
gaw	126	260	143	273	420	595	5
‘el	198	260	209	273	420	595	5
sonido	211	260	237	273	420	595	5
producido	239	260	280	273	420	595	5
por	282	260	295	273	420	595	5
el	297	260	305	273	420	595	5
estómago	307	260	345	273	420	595	5
vacío'	347	260	372	273	420	595	5
geech	107	278	131	291	420	595	5
‘el	198	278	209	291	420	595	5
sonido	211	278	238	291	420	595	5
producido	240	278	281	291	420	595	5
cuando	283	278	312	291	420	595	5
se	315	278	323	291	420	595	5
abre	326	278	343	291	420	595	5
una	345	278	360	291	420	595	5
puerta'	198	293	227	306	420	595	5
han	107	311	122	324	420	595	5
han	125	311	140	324	420	595	5
‘el	198	311	209	324	420	595	5
ladrido	211	311	240	324	420	595	5
del	242	311	254	324	420	595	5
perro'	257	311	281	324	420	595	5
haachin	107	329	139	342	420	595	5
haachin	142	329	174	342	420	595	5
‘el	198	328	209	342	420	595	5
rebuzno	211	328	243	342	420	595	5
del	246	328	258	342	420	595	5
burro'	261	328	286	342	420	595	5
kar	107	346	121	360	420	595	5
kar	123	346	136	360	420	595	5
‘ruido	198	346	223	360	420	595	5
que	225	346	240	360	420	595	5
hacen	242	346	265	360	420	595	5
los	268	346	280	360	420	595	5
loros	282	346	302	360	420	595	5
en	305	346	314	360	420	595	5
grupo'	316	346	343	360	420	595	5
lap	107	364	120	378	420	595	5
lap	122	364	135	378	420	595	5
‘el	198	364	209	378	420	595	5
sonido	211	364	238	378	420	595	5
que	240	364	255	378	420	595	5
produce	257	364	290	378	420	595	5
el	292	364	299	378	420	595	5
perro	302	364	323	378	420	595	5
al	325	364	333	378	420	595	5
lamer'	335	364	362	378	420	595	5
muu	106	382	123	395	420	595	5
‘el	198	382	209	395	420	595	5
sonido	211	382	238	395	420	595	5
que	240	382	255	395	420	595	5
produce	257	382	290	395	420	595	5
la	292	382	299	395	420	595	5
vaca'	302	382	323	395	420	595	5
maa	105	400	122	413	420	595	5
‘el	198	400	209	413	420	595	5
sonido	211	400	238	413	420	595	5
que	240	400	255	413	420	595	5
produce	257	400	290	413	420	595	5
la	292	400	299	413	420	595	5
oveja'	302	400	327	413	420	595	5
palchacha	105	418	147	431	420	595	5
palchacha	149	418	191	431	420	595	5
‘el	198	418	209	431	420	595	5
sonido	211	418	237	431	420	595	5
producido	239	418	280	431	420	595	5
por	282	418	295	431	420	595	5
la	297	418	305	431	420	595	5
lluvia	307	418	330	431	420	595	5
incesante'	332	418	372	431	420	595	5
paq	105	436	120	449	420	595	5
paq	123	436	138	449	420	595	5
‘el	198	435	209	449	420	595	5
sonido	211	435	238	449	420	595	5
de	240	435	250	449	420	595	5
la	252	435	260	449	420	595	5
cancha	262	435	290	449	420	595	5
cuando	292	435	321	449	420	595	5
revienta'	324	435	359	449	420	595	5
par	105	453	119	467	420	595	5
par	122	453	135	467	420	595	5
‘ruido	198	453	223	467	420	595	5
que	225	453	240	467	420	595	5
hace	242	453	260	467	420	595	5
al	263	453	270	467	420	595	5
volar'	273	453	297	467	420	595	5
pichiw	105	471	132	485	420	595	5
pichiw	134	471	161	485	420	595	5
‘el	198	471	209	485	420	595	5
canto	211	471	233	485	420	595	5
del	235	471	248	485	420	595	5
gorrión'	250	471	283	485	420	595	5
plachaqq	105	489	142	502	420	595	5
‘el	198	489	209	502	420	595	5
sonido	211	489	238	502	420	595	5
de	240	489	250	502	420	595	5
una	252	489	267	502	420	595	5
bofetada	269	489	304	502	420	595	5
fuerte'	306	489	333	502	420	595	5
sap	105	507	119	520	420	595	5
sap	122	507	135	520	420	595	5
‘el	198	507	209	520	420	595	5
sonido	211	507	238	520	420	595	5
que	240	507	255	520	420	595	5
produce	257	507	290	520	420	595	5
un	292	507	302	520	420	595	5
ave	305	507	318	520	420	595	5
al	321	507	328	520	420	595	5
volar'	331	507	355	520	420	595	5
taq	105	525	118	538	420	595	5
taq	120	525	133	538	420	595	5
‘el	198	525	209	538	420	595	5
sonido	211	525	238	538	420	595	5
de	240	525	250	538	420	595	5
la	252	525	259	538	420	595	5
puerta	262	525	287	538	420	595	5
cuando	289	525	318	538	420	595	5
alguien	320	525	350	538	420	595	5
toca'	352	525	372	538	420	595	5
LETRAS	48	558	78	569	420	595	5
(Lima),	80	558	105	569	420	595	5
91(134),	107	558	134	569	420	595	5
2020	136	558	152	569	420	595	5
78	362	557	371	569	420	595	5
Rolando	48	26	75	36	420	595	6
Rocha	77	26	98	36	420	595	6
Martínez	100	26	129	36	420	595	6
taqraqq	105	53	137	67	420	595	6
‘el	198	53	209	67	420	595	6
sonido	211	53	238	67	420	595	6
producido	240	53	281	67	420	595	6
cuando	283	53	312	67	420	595	6
cae	315	53	328	67	420	595	6
un	331	53	341	67	420	595	6
objeto'	343	53	371	67	420	595	6
titii	105	70	119	84	420	595	6
‘el	198	70	209	84	420	595	6
sonido	211	70	238	84	420	595	6
del	240	70	253	84	420	595	6
claxon	255	70	282	84	420	595	6
del	284	70	297	84	420	595	6
carro'	299	70	323	84	420	595	6
tukuu	105	87	127	100	420	595	6
tukuu	132	87	155	100	420	595	6
‘el	198	87	209	100	420	595	6
sonido	211	87	238	100	420	595	6
que	240	87	255	100	420	595	6
produce	257	87	290	100	420	595	6
la	292	87	299	100	420	595	6
lechuza'	302	87	336	100	420	595	6
wishik	105	104	131	117	420	595	6
wishik	133	104	159	117	420	595	6
‘el	198	104	209	117	420	595	6
sonido	211	104	238	117	420	595	6
que	240	104	255	117	420	595	6
produce	257	104	290	117	420	595	6
el	292	104	299	117	420	595	6
cuy'	302	104	320	117	420	595	6
yuk	105	121	119	134	420	595	6
yuk	122	121	135	134	420	595	6
‘el	198	121	209	134	420	595	6
canto	211	121	233	134	420	595	6
del	235	121	248	134	420	595	6
yukish	250	121	276	134	420	595	6
(zorzal)'	278	121	313	134	420	595	6
zap	105	139	119	152	420	595	6
zap	122	139	135	152	420	595	6
‘ruido	198	138	223	152	420	595	6
de	225	138	235	152	420	595	6
las	237	138	248	152	420	595	6
alas	251	138	266	152	420	595	6
del	269	138	281	152	420	595	6
zorzal'	283	138	311	152	420	595	6
Los	84	156	99	170	420	595	6
datos	101	156	122	170	420	595	6
en	125	156	134	170	420	595	6
(1)	137	156	148	170	420	595	6
refieren	151	156	181	170	420	595	6
realidades	184	156	224	170	420	595	6
que,	227	156	244	170	420	595	6
de	246	156	256	170	420	595	6
forma	258	156	282	170	420	595	6
robusta,	284	156	316	170	420	595	6
se	319	156	327	170	420	595	6
relacionan	330	156	371	170	420	595	6
con	48	171	63	185	420	595	6
las	66	171	77	185	420	595	6
emisiones	80	171	120	185	420	595	6
animales,	124	171	162	185	420	595	6
pero	165	171	183	185	420	595	6
no	186	171	196	185	420	595	6
es	200	171	208	185	420	595	6
el	211	171	219	185	420	595	6
único	222	171	244	185	420	595	6
referente.	247	171	285	185	420	595	6
Como	289	171	313	185	420	595	6
se	317	171	325	185	420	595	6
aprecia,	328	171	360	185	420	595	6
es	363	171	371	185	420	595	6
posible	48	186	77	200	420	595	6
que	81	186	96	200	420	595	6
las	100	186	111	200	420	595	6
onomatopeyas	115	186	173	200	420	595	6
se	177	186	186	200	420	595	6
vinculen	190	186	225	200	420	595	6
con	229	186	243	200	420	595	6
el	248	186	255	200	420	595	6
ruido	259	186	280	200	420	595	6
de	284	186	294	200	420	595	6
objetos,	298	186	329	200	420	595	6
de	334	186	343	200	420	595	6
partes	347	186	371	200	420	595	6
del	48	201	60	215	420	595	6
cuerpo	63	201	91	215	420	595	6
humano,	94	201	129	215	420	595	6
entre	132	201	152	215	420	595	6
otros.	155	201	177	215	420	595	6
A	180	201	187	215	420	595	6
la	189	201	197	215	420	595	6
luz	200	201	212	215	420	595	6
de	215	201	225	215	420	595	6
la	228	201	235	215	420	595	6
evidencia	238	201	276	215	420	595	6
empírica,	279	201	317	215	420	595	6
es	320	201	328	215	420	595	6
pertinente	331	201	371	215	420	595	6
formular	48	216	83	230	420	595	6
las	86	216	97	230	420	595	6
siguientes	99	216	139	230	420	595	6
preguntas:	142	216	183	230	420	595	6
a)	83	237	91	251	420	595	6
¿Qué	101	237	123	251	420	595	6
mecanismos	125	237	174	251	420	595	6
fonológico-conceptuales	176	237	274	251	420	595	6
están	276	237	297	251	420	595	6
involucrados	299	237	351	251	420	595	6
en	353	237	362	251	420	595	6
la	364	237	371	251	420	595	6
constitución	101	252	150	266	420	595	6
de	153	252	162	266	420	595	6
onomatopeyas	165	252	223	266	420	595	6
en	225	252	234	266	420	595	6
el	237	252	244	266	420	595	6
quechua	247	252	280	266	420	595	6
central?	283	252	314	266	420	595	6
b)	83	273	92	287	420	595	6
¿Cuál	101	273	125	287	420	595	6
de	127	273	137	287	420	595	6
estos	139	273	159	287	420	595	6
mecanismos	162	273	211	287	420	595	6
es	214	273	222	287	420	595	6
prototípico	224	273	268	287	420	595	6
en	271	273	280	287	420	595	6
el	283	273	290	287	420	595	6
quechua	293	273	326	287	420	595	6
central?	328	273	360	287	420	595	6
c)	83	294	91	308	420	595	6
¿Qué	101	294	123	308	420	595	6
motivaciones	125	294	178	308	420	595	6
subyacen	180	294	218	308	420	595	6
a	220	294	224	308	420	595	6
la	227	294	234	308	420	595	6
ocurrencia	236	294	278	308	420	595	6
de	281	294	290	308	420	595	6
onomatopeyas	292	294	350	308	420	595	6
en	352	294	362	308	420	595	6
el	364	294	371	308	420	595	6
quechua	101	309	135	323	420	595	6
central?	137	309	169	323	420	595	6
4.	48	330	56	344	420	595	6
Objetivos	58	330	99	344	420	595	6
Los	48	351	63	365	420	595	6
objetivos	66	351	102	365	420	595	6
que	105	351	119	365	420	595	6
pretendemos	122	351	173	365	420	595	6
alcanzar	175	351	209	365	420	595	6
con	211	351	226	365	420	595	6
este	228	351	244	365	420	595	6
estudio	246	351	275	365	420	595	6
son	278	351	291	365	420	595	6
los	294	351	306	365	420	595	6
siguientes:	308	351	351	365	420	595	6
4.1.	48	372	63	386	420	595	6
Objetivo	66	372	100	386	420	595	6
general	103	372	133	386	420	595	6
Precisar	66	393	98	407	420	595	6
los	108	393	120	407	420	595	6
mecanismos	129	393	178	407	420	595	6
fonológico-cognitivos	188	393	276	407	420	595	6
que	286	393	300	407	420	595	6
determinan	310	393	355	407	420	595	6
la	364	393	371	407	420	595	6
conformación	66	408	122	422	420	595	6
de	124	408	134	422	420	595	6
onomatopeyas	136	408	194	422	420	595	6
en	196	408	206	422	420	595	6
el	208	408	216	422	420	595	6
quechua	218	408	251	422	420	595	6
central	254	408	281	422	420	595	6
4.2.	48	429	63	443	420	595	6
Objetivos	66	429	104	443	420	595	6
específicos	107	429	150	443	420	595	6
a)	66	450	74	464	420	595	6
Definir	84	450	113	464	420	595	6
los	120	450	132	464	420	595	6
correlatos	139	450	179	464	420	595	6
acústicos	186	450	223	464	420	595	6
de	231	450	240	464	420	595	6
los	248	450	259	464	420	595	6
mecanismos	267	450	317	464	420	595	6
fonológicos	324	450	371	464	420	595	6
involucrados	84	465	136	479	420	595	6
en	138	465	147	479	420	595	6
la	149	465	156	479	420	595	6
conformación	158	465	214	479	420	595	6
de	215	465	225	479	420	595	6
onomatopeyas	227	465	284	479	420	595	6
en	286	465	296	479	420	595	6
el	297	465	305	479	420	595	6
quechua	306	465	340	479	420	595	6
central.	342	465	371	479	420	595	6
b)	66	486	75	500	420	595	6
Documentar	84	486	134	500	420	595	6
acústicamente	135	486	191	500	420	595	6
la	192	486	200	500	420	595	6
forma	201	486	225	500	420	595	6
en	226	486	235	500	420	595	6
que	236	486	250	500	420	595	6
se	252	486	260	500	420	595	6
explicitan	261	486	300	500	420	595	6
las	301	486	313	500	420	595	6
onomatopeyas	314	486	371	500	420	595	6
y	84	501	89	515	420	595	6
determinar	92	501	135	515	420	595	6
las	138	501	149	515	420	595	6
motivaciones	151	501	204	515	420	595	6
involucradas	207	501	258	515	420	595	6
en	261	501	270	515	420	595	6
su	272	501	281	515	420	595	6
constitución.	284	501	335	515	420	595	6
c)	66	522	74	536	420	595	6
Establecer	84	522	126	536	420	595	6
cuáles	129	522	154	536	420	595	6
de	157	522	166	536	420	595	6
los	169	522	181	536	420	595	6
diversos	184	522	217	536	420	595	6
mecanismos	221	522	270	536	420	595	6
fonológico-conceptuales	273	522	371	536	420	595	6
es	84	538	93	552	420	595	6
el	95	538	102	552	420	595	6
más	105	538	121	552	420	595	6
prototípico	123	538	167	552	420	595	6
para	170	538	187	552	420	595	6
el	189	538	197	552	420	595	6
hablante	199	538	233	552	420	595	6
de	236	538	245	552	420	595	6
quechua.	247	538	283	552	420	595	6
LETRAS	48	558	78	569	420	595	6
(Lima),	80	558	105	569	420	595	6
91(134),	107	558	134	569	420	595	6
2020	136	558	152	569	420	595	6
79	362	557	371	569	420	595	6
Geech:	194	26	217	36	420	595	7
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	7
y	264	26	268	36	420	595	7
cognición	270	26	302	36	420	595	7
en	304	26	311	36	420	595	7
el	313	26	319	36	420	595	7
quechua	321	26	348	36	420	595	7
central	350	26	371	36	420	595	7
5.	48	53	56	67	420	595	7
Hipótesis	58	53	98	67	420	595	7
En	48	74	59	88	420	595	7
el	65	74	72	88	420	595	7
quechua	77	74	110	88	420	595	7
central	116	74	143	88	420	595	7
se	148	74	157	88	420	595	7
presentan	162	74	200	88	420	595	7
onomatopeyas	206	74	263	88	420	595	7
motivadas	269	74	310	88	420	595	7
por	315	74	328	88	420	595	7
el	334	74	341	88	420	595	7
marco	346	74	371	88	420	595	7
experiencial	48	89	97	103	420	595	7
de	99	89	109	103	420	595	7
los	111	89	123	103	420	595	7
quechuahablantes,	125	89	199	103	420	595	7
cuyos	201	89	224	103	420	595	7
mecanismos	227	89	276	103	420	595	7
presentan	278	89	317	103	420	595	7
una	319	89	333	103	420	595	7
jerarquía	336	89	371	103	420	595	7
de	48	104	58	118	420	595	7
prototipicidad	60	104	116	118	420	595	7
reflejada	119	104	153	118	420	595	7
en	156	104	165	118	420	595	7
la	168	104	175	118	420	595	7
mayor	177	104	203	118	420	595	7
o	205	104	210	118	420	595	7
menor	213	104	238	118	420	595	7
ocurrencia.	241	104	286	118	420	595	7
6.	48	125	56	139	420	595	7
Metodología	58	125	112	139	420	595	7
El	48	146	57	160	420	595	7
estudio	59	146	88	160	420	595	7
es	89	146	97	160	420	595	7
de	99	146	108	160	420	595	7
tipo	110	146	125	160	420	595	7
experimental,	127	146	182	160	420	595	7
pues	183	146	202	160	420	595	7
pretende	203	146	238	160	420	595	7
ofrecer	239	146	267	160	420	595	7
una	269	146	283	160	420	595	7
explicación	285	146	331	160	420	595	7
razonable	332	146	371	160	420	595	7
de	48	161	58	175	420	595	7
la	62	161	69	175	420	595	7
ocurrencia	74	161	116	175	420	595	7
de	121	161	130	175	420	595	7
mecanismos	134	161	184	175	420	595	7
de	188	161	198	175	420	595	7
formación	202	161	243	175	420	595	7
de	248	161	257	175	420	595	7
onomatopeyas	262	161	320	175	420	595	7
en	324	161	334	175	420	595	7
quechua	338	161	371	175	420	595	7
central,	48	176	78	190	420	595	7
con	81	176	95	190	420	595	7
la	98	176	106	190	420	595	7
consiguiente	109	176	159	190	420	595	7
documentación	162	176	223	190	420	595	7
de	226	176	236	190	420	595	7
los	239	176	251	190	420	595	7
correlatos	254	176	293	190	420	595	7
acústicos	296	176	333	190	420	595	7
si	336	176	342	190	420	595	7
es	346	176	354	190	420	595	7
que	357	176	371	190	420	595	7
los	48	191	60	205	420	595	7
hubiere.	62	191	95	205	420	595	7
Este	97	191	114	205	420	595	7
trabajo	117	191	145	205	420	595	7
se	147	191	155	205	420	595	7
realizará	158	191	192	205	420	595	7
a	195	191	199	205	420	595	7
través	202	191	226	205	420	595	7
de	228	191	237	205	420	595	7
distintos	240	191	274	205	420	595	7
pasos	276	191	298	205	420	595	7
para	301	191	318	205	420	595	7
asegurar	321	191	354	205	420	595	7
una	357	191	371	205	420	595	7
documentación	48	206	109	220	420	595	7
razonable	112	206	151	220	420	595	7
de	154	206	163	220	420	595	7
datos	166	206	188	220	420	595	7
acústicos	190	206	227	220	420	595	7
en	230	206	240	220	420	595	7
la	242	206	250	220	420	595	7
lengua	253	206	279	220	420	595	7
quechua.	282	206	318	220	420	595	7
En	321	206	332	220	420	595	7
virtud	335	206	359	220	420	595	7
de	362	206	371	220	420	595	7
que	48	221	63	235	420	595	7
se	65	221	73	235	420	595	7
trata	75	221	93	235	420	595	7
de	95	221	105	235	420	595	7
un	107	221	117	235	420	595	7
trabajo	119	221	147	235	420	595	7
de	149	221	159	235	420	595	7
documentación	161	221	222	235	420	595	7
fonética,	224	221	259	235	420	595	7
cuyos	261	221	285	235	420	595	7
resultados	287	221	327	235	420	595	7
permitirán	330	221	371	235	420	595	7
formular	48	236	83	250	420	595	7
conjeturas	87	236	128	250	420	595	7
razonables	131	236	174	250	420	595	7
en	177	236	187	250	420	595	7
el	190	236	198	250	420	595	7
nivel	201	236	221	250	420	595	7
fonológico,	225	236	270	250	420	595	7
la	274	236	281	250	420	595	7
metodología	285	236	335	250	420	595	7
asumida	338	236	371	250	420	595	7
se	48	251	57	265	420	595	7
enmarca	59	251	93	265	420	595	7
en	96	251	106	265	420	595	7
el	108	251	116	265	420	595	7
ámbito	119	251	146	265	420	595	7
de	149	251	159	265	420	595	7
la	162	251	169	265	420	595	7
lingüística	172	251	213	265	420	595	7
documental;	216	251	266	265	420	595	7
de	268	251	278	265	420	595	7
esta	281	251	296	265	420	595	7
manera,	299	251	331	265	420	595	7
se	334	251	342	265	420	595	7
usarán	345	251	371	265	420	595	7
instrumentos	48	266	100	280	420	595	7
de	104	266	113	280	420	595	7
recopilación	117	266	166	280	420	595	7
(esta	170	266	189	280	420	595	7
labor	193	266	213	280	420	595	7
directamente	217	266	269	280	420	595	7
enmarcada	272	266	316	280	420	595	7
en	319	266	329	280	420	595	7
el	333	266	340	280	420	595	7
trabajo	344	266	371	280	420	595	7
de	48	281	58	295	420	595	7
documentación)	62	281	126	295	420	595	7
y	130	281	135	295	420	595	7
medición	139	281	176	295	420	595	7
(Nartey,	180	281	212	295	420	595	7
2013,	216	281	239	295	420	595	7
p.	242	281	250	295	420	595	7
1),	254	281	265	295	420	595	7
que	269	281	283	295	420	595	7
permitan	287	281	322	295	420	595	7
superar	326	281	356	295	420	595	7
los	360	281	371	295	420	595	7
escollos	48	296	80	310	420	595	7
de	83	296	92	310	420	595	7
procedimientos	95	296	157	310	420	595	7
ortodoxos	159	296	199	310	420	595	7
en	202	296	211	310	420	595	7
el	213	296	221	310	420	595	7
ámbito	223	296	251	310	420	595	7
del	253	296	266	310	420	595	7
trabajo	268	296	296	310	420	595	7
de	298	296	308	310	420	595	7
campo.	310	296	340	310	420	595	7
Entre	84	317	105	331	420	595	7
los	109	317	120	331	420	595	7
problemas	124	317	166	331	420	595	7
derivados	169	317	208	331	420	595	7
de	212	317	221	331	420	595	7
la	225	317	232	331	420	595	7
labor	236	317	256	331	420	595	7
del	260	317	272	331	420	595	7
investigador,	275	317	327	331	420	595	7
es	331	317	339	331	420	595	7
posible	342	317	371	331	420	595	7
señalar	48	332	77	346	420	595	7
los	80	332	92	346	420	595	7
siguientes	95	332	135	346	420	595	7
(Nathan,	138	332	173	346	420	595	7
2010,	177	332	199	346	420	595	7
p.	203	332	210	346	420	595	7
262):	214	332	235	346	420	595	7
a)	238	332	246	346	420	595	7
la	249	332	257	346	420	595	7
selección	260	332	297	346	420	595	7
de	301	332	310	346	420	595	7
equipos	313	332	345	346	420	595	7
cuyos	348	332	371	346	420	595	7
audios	48	347	74	361	420	595	7
eran	79	347	96	361	420	595	7
defectuosos	100	347	147	361	420	595	7
o	151	347	156	361	420	595	7
de	161	347	170	361	420	595	7
baja	174	347	191	361	420	595	7
calidad,	195	347	227	361	420	595	7
b)	231	347	239	361	420	595	7
una	243	347	258	361	420	595	7
metodología	262	347	312	361	420	595	7
en	316	347	326	361	420	595	7
la	330	347	337	361	420	595	7
que	342	347	356	361	420	595	7
las	360	347	371	361	420	595	7
grabaciones	48	362	96	376	420	595	7
se	101	362	110	376	420	595	7
realizaban	115	362	156	376	420	595	7
con	162	362	176	376	420	595	7
los	182	362	193	376	420	595	7
hablantes	199	362	237	376	420	595	7
nativos	242	362	271	376	420	595	7
demasiado	277	362	319	376	420	595	7
lejos	325	362	344	376	420	595	7
o	349	362	354	376	420	595	7
los	360	362	371	376	420	595	7
micrófonos	48	377	94	391	420	595	7
mal	97	377	112	391	420	595	7
direccionados,	116	377	174	391	420	595	7
y	177	377	182	391	420	595	7
c)	185	377	193	391	420	595	7
un	197	377	207	391	420	595	7
producto	210	377	245	391	420	595	7
del	249	377	261	391	420	595	7
recojo	265	377	290	391	420	595	7
poco	293	377	312	391	420	595	7
atractivo	316	377	351	391	420	595	7
para	354	377	371	391	420	595	7
oír	48	392	59	406	420	595	7
y	62	392	67	406	420	595	7
para	69	392	86	406	420	595	7
usar	89	392	106	406	420	595	7
en	108	392	117	406	420	595	7
la	120	392	127	406	420	595	7
enseñanza	130	392	171	406	420	595	7
de	173	392	183	406	420	595	7
la	185	392	192	406	420	595	7
lengua.	195	392	224	406	420	595	7
Los	226	392	241	406	420	595	7
problemas	244	392	285	406	420	595	7
del	288	392	300	406	420	595	7
trabajo	303	392	330	406	420	595	7
de	333	392	342	406	420	595	7
campo	345	392	371	406	420	595	7
tradicional	48	407	91	421	420	595	7
serán	94	407	115	421	420	595	7
superados	119	407	159	421	420	595	7
mediante	162	407	199	421	420	595	7
la	202	407	209	421	420	595	7
escogencia	213	407	257	421	420	595	7
de	260	407	269	421	420	595	7
herramientas	273	407	324	421	420	595	7
adecuadas,	328	407	371	421	420	595	7
tanto	48	422	68	436	420	595	7
para	72	422	89	436	420	595	7
el	92	422	99	436	420	595	7
recojo	103	422	128	436	420	595	7
de	131	422	141	436	420	595	7
datos	144	422	165	436	420	595	7
como	169	422	191	436	420	595	7
para	194	422	211	436	420	595	7
el	215	422	222	436	420	595	7
análisis	225	422	255	436	420	595	7
de	259	422	268	436	420	595	7
estos	272	422	292	436	420	595	7
con	295	422	309	436	420	595	7
la	313	422	320	436	420	595	7
finalidad	324	422	359	436	420	595	7
de	362	422	371	436	420	595	7
obtener	48	437	78	451	420	595	7
un	80	437	90	451	420	595	7
trabajo	92	437	120	451	420	595	7
de	122	437	132	451	420	595	7
documentación	134	437	195	451	420	595	7
real,	197	437	215	451	420	595	7
que	217	437	231	451	420	595	7
haga	233	437	252	451	420	595	7
posible	255	437	283	451	420	595	7
acceder	286	437	316	451	420	595	7
a	318	437	323	451	420	595	7
los	325	437	336	451	420	595	7
datos	339	437	360	451	420	595	7
en	362	437	371	451	420	595	7
cualquier	48	452	85	466	420	595	7
momento	88	452	126	466	420	595	7
y	128	452	133	466	420	595	7
para	136	452	153	466	420	595	7
cumplir	155	452	186	466	420	595	7
cualquier	189	452	226	466	420	595	7
objetivo.	229	452	264	466	420	595	7
En	84	473	95	487	420	595	7
virtud	99	473	123	487	420	595	7
de	127	473	136	487	420	595	7
que	140	473	155	487	420	595	7
el	159	473	166	487	420	595	7
investigador	170	473	219	487	420	595	7
ostenta	223	473	252	487	420	595	7
la	256	473	263	487	420	595	7
capacidad	267	473	307	487	420	595	7
para	311	473	328	487	420	595	7
obtener	332	473	362	487	420	595	7
y	366	473	371	487	420	595	7
utilizar	48	488	77	502	420	595	7
equipos	80	488	112	502	420	595	7
adecuados,	115	488	160	502	420	595	7
además	164	488	193	502	420	595	7
de	197	488	207	502	420	595	7
participar	211	488	249	502	420	595	7
de	253	488	262	502	420	595	7
la	266	488	274	502	420	595	7
experiencia	277	488	324	502	420	595	7
de	327	488	337	502	420	595	7
acceder	341	488	371	502	420	595	7
directamente	48	503	100	517	420	595	7
a	103	503	108	517	420	595	7
la	111	503	118	517	420	595	7
lengua	121	503	148	517	420	595	7
natural,	151	503	182	517	420	595	7
se	185	503	193	517	420	595	7
deriva	197	503	222	517	420	595	7
de	225	503	234	517	420	595	7
este	238	503	253	517	420	595	7
aspecto	256	503	286	517	420	595	7
una	290	503	304	517	420	595	7
dimensión	308	503	349	517	420	595	7
ética	352	503	371	517	420	595	7
por	48	519	62	533	420	595	7
parte	64	519	84	533	420	595	7
del	87	519	100	533	420	595	7
lingüista,	103	519	140	533	420	595	7
pues	143	519	161	533	420	595	7
debe	164	519	183	533	420	595	7
asumir	186	519	213	533	420	595	7
como	216	519	238	533	420	595	7
objetivo	241	519	274	533	420	595	7
el	277	519	284	533	420	595	7
registro	287	519	317	533	420	595	7
de	320	519	330	533	420	595	7
datos	333	519	354	533	420	595	7
con	357	519	371	533	420	595	7
un	48	535	58	549	420	595	7
alto	61	535	76	549	420	595	7
estándar	79	535	112	549	420	595	7
de	115	535	124	549	420	595	7
calidad	127	535	156	549	420	595	7
(Nathan,	159	535	194	549	420	595	7
2010,	196	535	219	549	420	595	7
p.	222	535	229	549	420	595	7
265).	232	535	253	549	420	595	7
El	256	535	265	549	420	595	7
trabajo	267	535	295	549	420	595	7
de	298	535	307	549	420	595	7
documentación	310	535	371	549	420	595	7
LETRAS	48	558	78	569	420	595	7
(Lima),	80	558	105	569	420	595	7
91(134),	107	558	134	569	420	595	7
2020	136	558	152	569	420	595	7
80	362	557	371	569	420	595	7
Rolando	48	26	75	36	420	595	8
Rocha	77	26	98	36	420	595	8
Martínez	100	26	129	36	420	595	8
presupone	48	53	89	67	420	595	8
la	95	53	102	67	420	595	8
interacción	108	53	152	67	420	595	8
sinérgica	158	53	194	67	420	595	8
con	199	53	214	67	420	595	8
los	220	53	231	67	420	595	8
nativohablantes,	237	53	302	67	420	595	8
pues	308	53	326	67	420	595	8
estos	332	53	352	67	420	595	8
son	357	53	371	67	420	595	8
conscientes	48	68	94	82	420	595	8
del	99	68	112	82	420	595	8
repliegue	117	68	154	82	420	595	8
de	159	68	168	82	420	595	8
la	173	68	180	82	420	595	8
lengua	185	68	212	82	420	595	8
en	217	68	227	82	420	595	8
las	232	68	243	82	420	595	8
comunidades,	248	68	303	82	420	595	8
de	308	68	317	82	420	595	8
manera	322	68	352	82	420	595	8
que	357	68	371	82	420	595	8
ellos	48	83	67	97	420	595	8
podrían	71	83	101	97	420	595	8
contribuir	105	83	144	97	420	595	8
de	148	83	157	97	420	595	8
forma	161	83	185	97	420	595	8
activa	188	83	212	97	420	595	8
en	216	83	225	97	420	595	8
el	229	83	236	97	420	595	8
trabajo	240	83	267	97	420	595	8
per	271	83	284	97	420	595	8
se;	288	83	299	97	420	595	8
a	303	83	307	97	420	595	8
fin	311	83	321	97	420	595	8
de	325	83	334	97	420	595	8
que	338	83	352	97	420	595	8
esta	356	83	371	97	420	595	8
labor	48	98	69	112	420	595	8
sea	72	98	85	112	420	595	8
posible,	88	98	120	112	420	595	8
es	123	98	131	112	420	595	8
necesario	135	98	172	112	420	595	8
que	176	98	190	112	420	595	8
el	194	98	201	112	420	595	8
investigador	204	98	254	112	420	595	8
y	257	98	262	112	420	595	8
los	265	98	277	112	420	595	8
hablantes	280	98	318	112	420	595	8
de	321	98	331	112	420	595	8
la	334	98	341	112	420	595	8
lengua	345	98	371	112	420	595	8
lleguen	48	113	78	127	420	595	8
a	80	113	85	127	420	595	8
un	88	113	98	127	420	595	8
trabajo	100	113	128	127	420	595	8
consensuado	131	113	182	127	420	595	8
que	185	113	199	127	420	595	8
beneficie	202	113	238	127	420	595	8
y	240	113	245	127	420	595	8
permita	248	113	279	127	420	595	8
un	281	113	291	127	420	595	8
registro	294	113	325	127	420	595	8
meticuloso	327	113	371	127	420	595	8
en	48	128	58	142	420	595	8
el	61	128	68	142	420	595	8
que	72	128	86	142	420	595	8
las	90	128	101	142	420	595	8
opiniones	105	128	144	142	420	595	8
de	147	128	157	142	420	595	8
los	160	128	172	142	420	595	8
usuarios	175	128	209	142	420	595	8
activos	212	128	241	142	420	595	8
de	244	128	254	142	420	595	8
la	257	128	265	142	420	595	8
lengua	268	128	295	142	420	595	8
sean	298	128	316	142	420	595	8
consideradas	320	128	371	142	420	595	8
y	48	143	53	157	420	595	8
realzadas,	57	143	96	157	420	595	8
pues	100	143	118	157	420	595	8
de	122	143	131	157	420	595	8
esa	134	143	147	157	420	595	8
forma	151	143	174	157	420	595	8
será	178	143	194	157	420	595	8
viable	197	143	222	157	420	595	8
la	225	143	233	157	420	595	8
labor	236	143	257	157	420	595	8
propuesta	260	143	299	157	420	595	8
por	302	143	316	157	420	595	8
la	319	143	326	157	420	595	8
lingüística	330	143	371	157	420	595	8
documental	48	158	95	172	420	595	8
(Riemann,	99	158	141	172	420	595	8
2010,	145	158	167	172	420	595	8
p.	171	158	178	172	420	595	8
255).	182	158	203	172	420	595	8
El	207	158	216	172	420	595	8
análisis,	220	158	252	172	420	595	8
de	256	158	266	172	420	595	8
forma	270	158	294	172	420	595	8
consistente	297	158	342	172	420	595	8
con	346	158	360	172	420	595	8
el	364	158	371	172	420	595	8
trabajo	48	173	76	187	420	595	8
de	78	173	87	187	420	595	8
documentación	90	173	151	187	420	595	8
y	153	173	158	187	420	595	8
la	160	173	167	187	420	595	8
pesquisa	169	173	204	187	420	595	8
fonológica	206	173	248	187	420	595	8
que	250	173	265	187	420	595	8
se	267	173	275	187	420	595	8
pretende	277	173	312	187	420	595	8
realizar,	314	173	346	187	420	595	8
estará	348	173	371	187	420	595	8
conformado	48	188	97	202	420	595	8
por	99	188	113	202	420	595	8
una	116	188	130	202	420	595	8
serie	133	188	152	202	420	595	8
de	155	188	164	202	420	595	8
fases	167	188	187	202	420	595	8
que	190	188	204	202	420	595	8
incluirá	207	188	238	202	420	595	8
la	241	188	248	202	420	595	8
preparación	251	188	298	202	420	595	8
de	301	188	311	202	420	595	8
la	313	188	321	202	420	595	8
herramienta	324	188	371	202	420	595	8
de	48	203	58	217	420	595	8
recolección	61	203	107	217	420	595	8
de	109	203	119	217	420	595	8
datos,	122	203	145	217	420	595	8
la	148	203	156	217	420	595	8
labor	158	203	179	217	420	595	8
misma	182	203	209	217	420	595	8
de	211	203	221	217	420	595	8
documentación	224	203	285	217	420	595	8
y	288	203	293	217	420	595	8
el	296	203	303	217	420	595	8
análisis	306	203	336	217	420	595	8
fonético	339	203	371	217	420	595	8
mediante	48	218	85	232	420	595	8
el	87	218	95	232	420	595	8
programa	97	218	135	232	420	595	8
informático	138	218	185	232	420	595	8
Praat.	187	218	210	232	420	595	8
En	213	218	224	232	420	595	8
cuanto	226	218	253	232	420	595	8
a	255	218	260	232	420	595	8
las	262	218	273	232	420	595	8
etapas	276	218	301	232	420	595	8
que	303	218	318	232	420	595	8
conformarán	320	218	371	232	420	595	8
el	48	233	55	247	420	595	8
estudio,	58	233	89	247	420	595	8
estás	92	233	111	247	420	595	8
son	114	233	128	247	420	595	8
las	130	233	141	247	420	595	8
siguientes:	144	233	187	247	420	595	8
6.1.	48	254	63	268	420	595	8
Elaboración	66	254	116	268	420	595	8
del	118	254	130	268	420	595	8
estado	133	254	159	268	420	595	8
del	162	254	174	268	420	595	8
arte	176	254	192	268	420	595	8
sobre	195	254	217	268	420	595	8
las	219	254	231	268	420	595	8
onomatopeyas	233	254	291	268	420	595	8
en	294	254	303	268	420	595	8
quechua	306	254	339	268	420	595	8
Esta	48	275	65	289	420	595	8
actividad	71	275	107	289	420	595	8
fue	112	275	125	289	420	595	8
medular	130	275	163	289	420	595	8
para	168	275	186	289	420	595	8
reconocer	191	275	230	289	420	595	8
el	236	275	243	289	420	595	8
repertorio	248	275	287	289	420	595	8
de	293	275	302	289	420	595	8
mecanismos	307	275	357	289	420	595	8
de	362	275	371	289	420	595	8
formación	48	290	89	304	420	595	8
onomatopéyica	92	290	153	304	420	595	8
y	156	290	161	304	420	595	8
la	163	290	171	304	420	595	8
muestra	173	290	205	304	420	595	8
recogida	208	290	242	304	420	595	8
por	245	290	258	304	420	595	8
los	261	290	272	304	420	595	8
diversos	275	290	308	304	420	595	8
investigadores.	311	290	371	304	420	595	8
Es	48	305	58	319	420	595	8
importante	62	305	106	319	420	595	8
realizar	110	305	140	319	420	595	8
un	144	305	154	319	420	595	8
rastreo	158	305	185	319	420	595	8
de	190	305	199	319	420	595	8
la	203	305	210	319	420	595	8
interpretación	214	305	270	319	420	595	8
que	274	305	289	319	420	595	8
se	293	305	301	319	420	595	8
ha	305	305	315	319	420	595	8
efectuado	319	305	358	319	420	595	8
de	362	305	371	319	420	595	8
los	48	320	60	334	420	595	8
datos	63	320	85	334	420	595	8
recolectados,	88	320	141	334	420	595	8
las	144	320	155	334	420	595	8
técnicas	159	320	191	334	420	595	8
de	195	320	204	334	420	595	8
recopilación	208	320	257	334	420	595	8
del	261	320	273	334	420	595	8
corpus	277	320	303	334	420	595	8
y	307	320	312	334	420	595	8
las	316	320	327	334	420	595	8
conjeturas	330	320	371	334	420	595	8
devenidas	48	335	88	349	420	595	8
del	92	335	104	349	420	595	8
análisis	108	335	138	349	420	595	8
de	141	335	151	349	420	595	8
este.	154	335	172	349	420	595	8
Sobre	176	335	199	349	420	595	8
el	203	335	210	349	420	595	8
particular,	214	335	254	349	420	595	8
se	258	335	266	349	420	595	8
consultó	269	335	303	349	420	595	8
el	307	335	314	349	420	595	8
inventario	318	335	358	349	420	595	8
de	362	335	371	349	420	595	8
onomatopeyas,	48	350	108	364	420	595	8
específicamente	111	350	175	364	420	595	8
en	177	350	187	364	420	595	8
la	189	350	196	364	420	595	8
variedad	199	350	233	364	420	595	8
de	236	350	245	364	420	595	8
Apurímac	247	350	287	364	420	595	8
(Sierra	290	350	317	364	420	595	8
Peña,	319	350	341	364	420	595	8
2010).	344	350	370	364	420	595	8
6.2.	48	371	63	385	420	595	8
Organización	70	371	124	385	420	595	8
del	131	371	143	385	420	595	8
instrumento	149	371	197	385	420	595	8
para	204	371	222	385	420	595	8
el	229	371	236	385	420	595	8
trabajo	243	371	272	385	420	595	8
de	278	371	288	385	420	595	8
documentación	294	371	355	385	420	595	8
de	362	371	371	385	420	595	8
onomatopeyas	48	386	106	400	420	595	8
en	108	386	118	400	420	595	8
quechua	120	386	154	400	420	595	8
central	157	386	185	400	420	595	8
El	48	407	57	421	420	595	8
cuestionario	61	407	110	421	420	595	8
se	114	407	122	421	420	595	8
organizará	126	407	168	421	420	595	8
a	172	407	176	421	420	595	8
partir	180	407	202	421	420	595	8
de	206	407	215	421	420	595	8
la	219	407	226	421	420	595	8
consulta	230	407	264	421	420	595	8
de	267	407	277	421	420	595	8
diccionarios	281	407	330	421	420	595	8
o	334	407	339	421	420	595	8
fuentes	342	407	371	421	420	595	8
lexicográficas	48	422	104	436	420	595	8
diversas.	110	422	146	436	420	595	8
Las	152	422	167	436	420	595	8
onomatopeyas	173	422	231	436	420	595	8
serán	238	422	259	436	420	595	8
situadas	265	422	298	436	420	595	8
en	304	422	314	436	420	595	8
un	320	422	330	436	420	595	8
contexto	337	422	371	436	420	595	8
específico,	48	437	91	451	420	595	8
con	95	437	110	451	420	595	8
la	115	437	122	451	420	595	8
finalidad	127	437	162	451	420	595	8
de	166	437	176	451	420	595	8
contar	180	437	205	451	420	595	8
con	210	437	225	451	420	595	8
evidencia	229	437	268	451	420	595	8
empírica	272	437	307	451	420	595	8
en	312	437	322	451	420	595	8
enunciados	326	437	371	451	420	595	8
completos	48	452	89	466	420	595	8
y	92	452	97	466	420	595	8
no	99	452	109	466	420	595	8
en	112	452	121	466	420	595	8
entradas	124	452	157	466	420	595	8
aisladas.	160	452	194	466	420	595	8
6.3.	48	473	63	487	420	595	8
Documentación	66	473	129	487	420	595	8
de	132	473	141	487	420	595	8
datos	143	473	165	487	420	595	8
de	168	473	177	487	420	595	8
onomatopeyas	180	473	237	487	420	595	8
en	240	473	249	487	420	595	8
quechua	252	473	286	487	420	595	8
central	288	473	316	487	420	595	8
Una	48	494	65	508	420	595	8
vez	66	494	80	508	420	595	8
estructurado	82	494	131	508	420	595	8
el	133	494	140	508	420	595	8
cuestionario,	142	494	193	508	420	595	8
se	195	494	203	508	420	595	8
dispondrá	205	494	244	508	420	595	8
a	246	494	250	508	420	595	8
realizar	252	494	282	508	420	595	8
sesiones	283	494	317	508	420	595	8
de	318	494	328	508	420	595	8
grabación.	329	494	371	508	420	595	8
Para	48	509	66	523	420	595	8
ello	69	509	84	523	420	595	8
es	86	509	94	523	420	595	8
necesario	97	509	135	523	420	595	8
el	137	509	145	523	420	595	8
uso	147	509	161	523	420	595	8
de	164	509	173	523	420	595	8
una	176	509	190	523	420	595	8
grabadora	193	509	233	523	420	595	8
portátil	235	509	264	523	420	595	8
de	267	509	276	523	420	595	8
4	279	509	284	523	420	595	8
pistas	286	509	309	523	420	595	8
a	312	509	316	523	420	595	8
estado	319	509	344	523	420	595	8
sólido	347	509	371	523	420	595	8
marca	48	524	73	538	420	595	8
Tascam,	77	524	110	538	420	595	8
modelo	115	524	145	538	420	595	8
DR-40.	150	524	179	538	420	595	8
Esta	184	524	201	538	420	595	8
hace	206	524	224	538	420	595	8
posible	229	524	258	538	420	595	8
la	263	524	270	538	420	595	8
obtención	275	524	314	538	420	595	8
de	319	524	328	538	420	595	8
evidencia	333	524	371	538	420	595	8
acústica	48	539	80	553	420	595	8
en	85	539	94	553	420	595	8
formato	99	539	130	553	420	595	8
wav	135	539	151	553	420	595	8
(no	155	539	169	553	420	595	8
comprimido).	173	539	228	553	420	595	8
Por	232	539	246	553	420	595	8
otro	251	539	267	553	420	595	8
lado,	271	539	291	553	420	595	8
es	295	539	304	553	420	595	8
posible	308	539	337	553	420	595	8
obtener	341	539	371	553	420	595	8
LETRAS	48	558	78	569	420	595	8
(Lima),	80	558	105	569	420	595	8
91(134),	107	558	134	569	420	595	8
2020	136	558	152	569	420	595	8
81	362	557	371	569	420	595	8
Geech:	194	26	217	36	420	595	9
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	9
y	264	26	268	36	420	595	9
cognición	270	26	302	36	420	595	9
en	304	26	311	36	420	595	9
el	313	26	319	36	420	595	9
quechua	321	26	348	36	420	595	9
central	350	26	371	36	420	595	9
muestras	48	53	84	67	420	595	9
con	87	53	101	67	420	595	9
el	104	53	112	67	420	595	9
menor	115	53	140	67	420	595	9
nivel	144	53	164	67	420	595	9
de	167	53	176	67	420	595	9
interferencias	179	53	234	67	420	595	9
mediante	237	53	273	67	420	595	9
el	277	53	284	67	420	595	9
uso	287	53	301	67	420	595	9
de	304	53	313	67	420	595	9
un	317	53	327	67	420	595	9
micrófono	330	53	371	67	420	595	9
phantom	48	68	83	82	420	595	9
marca	87	68	112	82	420	595	9
Shure,	116	68	141	82	420	595	9
modelo	145	68	175	82	420	595	9
WH30,	179	68	208	82	420	595	9
cuyo	212	68	232	82	420	595	9
patrón	236	68	261	82	420	595	9
de	265	68	275	82	420	595	9
captación	278	68	317	82	420	595	9
de	321	68	330	82	420	595	9
cardioide	334	68	371	82	420	595	9
posibilita	48	83	85	97	420	595	9
el	89	83	96	97	420	595	9
aislamiento	100	83	146	97	420	595	9
de	150	83	160	97	420	595	9
las	164	83	175	97	420	595	9
fuentes	178	83	207	97	420	595	9
sonoras	211	83	242	97	420	595	9
no	246	83	256	97	420	595	9
deseadas	259	83	295	97	420	595	9
y	299	83	304	97	420	595	9
la	308	83	315	97	420	595	9
obtención	319	83	358	97	420	595	9
de	362	83	371	97	420	595	9
audios	48	98	74	112	420	595	9
de	77	98	86	112	420	595	9
muy	89	98	107	112	420	595	9
buena	109	98	133	112	420	595	9
calidad.	135	98	167	112	420	595	9
6.4.	48	119	63	133	420	595	9
Análisis	66	119	98	133	420	595	9
acústico	100	119	134	133	420	595	9
de	136	119	146	133	420	595	9
datos	148	119	170	133	420	595	9
mediante	172	119	209	133	420	595	9
el	211	119	219	133	420	595	9
Praat	221	119	244	133	420	595	9
Para	48	140	66	154	420	595	9
realizar	71	140	101	154	420	595	9
un	105	140	115	154	420	595	9
análisis	120	140	150	154	420	595	9
acústico	155	140	188	154	420	595	9
acorde	193	140	219	154	420	595	9
con	224	140	238	154	420	595	9
la	243	140	250	154	420	595	9
incorporación	255	140	311	154	420	595	9
de	315	140	325	154	420	595	9
tecnología	330	140	371	154	420	595	9
que	48	155	63	169	420	595	9
permita	67	155	98	169	420	595	9
superar	102	155	132	169	420	595	9
la	136	155	143	169	420	595	9
intuición	148	155	183	169	420	595	9
derivada	188	155	222	169	420	595	9
de	227	155	236	169	420	595	9
la	241	155	248	169	420	595	9
audición	253	155	287	169	420	595	9
directa,	292	155	321	169	420	595	9
se	326	155	334	169	420	595	9
utilizará	339	155	371	169	420	595	9
el	48	170	55	184	420	595	9
programa	60	170	98	184	420	595	9
informático	102	170	149	184	420	595	9
Praat,	153	170	176	184	420	595	9
software	180	170	214	184	420	595	9
creado	218	170	245	184	420	595	9
en	249	170	259	184	420	595	9
1992	263	170	283	184	420	595	9
por	287	170	300	184	420	595	9
Paul	305	170	322	184	420	595	9
Boersma	327	170	362	184	420	595	9
y	366	170	371	184	420	595	9
David	48	185	73	199	420	595	9
Weenink	76	185	112	199	420	595	9
(1999).	115	185	145	199	420	595	9
Esta	148	185	166	199	420	595	9
herramienta	169	185	217	199	420	595	9
presenta	221	185	254	199	420	595	9
un	258	185	268	199	420	595	9
diseño	272	185	298	199	420	595	9
que	302	185	316	199	420	595	9
hace	320	185	339	199	420	595	9
posible	342	185	371	199	420	595	9
la	48	200	55	214	420	595	9
obtención	58	200	98	214	420	595	9
de	101	200	110	214	420	595	9
datos	113	200	134	214	420	595	9
para	137	200	154	214	420	595	9
realizar	157	200	187	214	420	595	9
mediciones	190	200	236	214	420	595	9
acústicas	238	200	275	214	420	595	9
de	277	200	287	214	420	595	9
alta	290	200	304	214	420	595	9
calidad,	307	200	338	214	420	595	9
además	341	200	371	214	420	595	9
de	48	215	58	229	420	595	9
presentaciones	62	215	121	229	420	595	9
de	125	215	135	229	420	595	9
gráficos	139	215	170	229	420	595	9
con	175	215	189	229	420	595	9
las	194	215	205	229	420	595	9
mismas	209	215	239	229	420	595	9
características.	244	215	303	229	420	595	9
El	307	215	316	229	420	595	9
programa	320	215	359	229	420	595	9
es	363	215	371	229	420	595	9
funcional	48	230	86	244	420	595	9
en	88	230	98	244	420	595	9
varios	100	230	125	244	420	595	9
sentidos:	127	230	163	244	420	595	9
se	165	230	174	244	420	595	9
ajusta	176	230	199	244	420	595	9
a	202	230	206	244	420	595	9
diversas	209	230	242	244	420	595	9
plataformas	244	230	291	244	420	595	9
(Windows,	294	230	338	244	420	595	9
Linux	340	230	364	244	420	595	9
y	366	230	371	244	420	595	9
Mac)	48	245	69	259	420	595	9
y	72	245	77	259	420	595	9
es	80	245	88	259	420	595	9
de	91	245	100	259	420	595	9
acceso	103	245	130	259	420	595	9
libre.	132	245	153	259	420	595	9
Los	156	245	171	259	420	595	9
creadores	174	245	212	259	420	595	9
realizan	215	245	246	259	420	595	9
un	249	245	259	259	420	595	9
mantenimiento	262	245	322	259	420	595	9
permanente	325	245	371	259	420	595	9
del	48	260	60	274	420	595	9
mismo.	63	260	93	274	420	595	9
6.5.	48	281	63	295	420	595	9
Elaboración	67	281	117	295	420	595	9
de	120	281	129	295	420	595	9
la	133	281	140	295	420	595	9
propuesta	144	281	183	295	420	595	9
fonológica	187	281	230	295	420	595	9
sobre	233	281	255	295	420	595	9
los	258	281	270	295	420	595	9
mecanismos	273	281	322	295	420	595	9
fonológico-	325	281	371	295	420	595	9
cognitivos	48	296	89	310	420	595	9
involucrados	92	296	144	310	420	595	9
en	147	296	156	310	420	595	9
la	158	296	166	310	420	595	9
constitución	169	296	218	310	420	595	9
de	220	296	230	310	420	595	9
onomatopeyas	232	296	290	310	420	595	9
Para	48	317	66	331	420	595	9
elaborar	72	317	105	331	420	595	9
hipótesis	111	317	147	331	420	595	9
razonables	153	317	196	331	420	595	9
acerca	203	317	228	331	420	595	9
de	234	317	244	331	420	595	9
los	250	317	262	331	420	595	9
mecanismos	268	317	318	331	420	595	9
fonológicos	324	317	371	331	420	595	9
involucrados	48	332	100	346	420	595	9
en	105	332	115	346	420	595	9
la	120	332	127	346	420	595	9
configuración	133	332	188	346	420	595	9
de	193	332	203	346	420	595	9
formas	208	332	236	346	420	595	9
onomatopéyicas,	241	332	309	346	420	595	9
se	314	332	323	346	420	595	9
usarán	328	332	354	346	420	595	9
los	360	332	371	346	420	595	9
presupuestos	48	347	100	361	420	595	9
teóricos	103	347	134	361	420	595	9
de	137	347	147	361	420	595	9
la	150	347	157	361	420	595	9
lingüística	160	347	202	361	420	595	9
cognitiva;	205	347	245	361	420	595	9
es	248	347	256	361	420	595	9
decir,	259	347	281	361	420	595	9
desde	284	347	307	361	420	595	9
una	310	347	324	361	420	595	9
óptica	327	347	351	361	420	595	9
que,	354	347	371	361	420	595	9
a	48	362	53	376	420	595	9
diferencia	57	362	97	376	420	595	9
de	102	362	111	376	420	595	9
otros	116	362	136	376	420	595	9
trabajos	141	362	173	376	420	595	9
de	177	362	187	376	420	595	9
descripción	191	362	238	376	420	595	9
gramatical	242	362	284	376	420	595	9
específicos	289	362	333	376	420	595	9
sobre	338	362	359	376	420	595	9
el	364	362	371	376	420	595	9
quechua	48	377	82	391	420	595	9
(Rocha,	84	377	116	391	420	595	9
2010;	119	377	142	391	420	595	9
Rocha,	144	377	173	391	420	595	9
2011),	175	377	201	391	420	595	9
vinculan	204	377	238	391	420	595	9
los	241	377	253	391	420	595	9
aspectos	256	377	290	391	420	595	9
gramaticales	293	377	343	391	420	595	9
con	346	377	361	391	420	595	9
lo	364	377	371	391	420	595	9
extralingüístico.	48	392	113	406	420	595	9
7.	48	413	56	427	420	595	9
Marco	58	413	86	427	420	595	9
teórico	89	413	118	427	420	595	9
La	48	434	59	448	420	595	9
propuesta	61	434	100	448	420	595	9
teórica	103	434	130	448	420	595	9
que	133	434	147	448	420	595	9
asumiremos	150	434	198	448	420	595	9
es	201	434	209	448	420	595	9
la	212	434	219	448	420	595	9
LC	222	434	234	448	420	595	9
(Lingüística	237	434	285	448	420	595	9
Cognitiva).	288	434	333	448	420	595	9
En	336	434	347	448	420	595	9
rigor,	350	434	371	448	420	595	9
la	48	449	55	463	420	595	9
teoría	58	449	81	463	420	595	9
cognitiva	84	449	121	463	420	595	9
considera	123	449	162	463	420	595	9
que	164	449	179	463	420	595	9
el	182	449	189	463	420	595	9
lenguaje	191	449	225	463	420	595	9
forma	228	449	252	463	420	595	9
un	255	449	265	463	420	595	9
continuo	267	449	302	463	420	595	9
con	305	449	319	463	420	595	9
la	322	449	329	463	420	595	9
cognición	332	449	371	463	420	595	9
en	48	464	58	478	420	595	9
general,	61	464	93	478	420	595	9
de	97	464	106	478	420	595	9
manera	110	464	139	478	420	595	9
que	142	464	157	478	420	595	9
hace	160	464	179	478	420	595	9
posible	182	464	211	478	420	595	9
la	215	464	222	478	420	595	9
construcción	225	464	276	478	420	595	9
de	280	464	289	478	420	595	9
significados.	293	464	343	478	420	595	9
En	347	464	358	478	420	595	9
tal	361	464	371	478	420	595	9
sentido,	48	479	80	493	420	595	9
el	84	479	91	493	420	595	9
lenguaje	95	479	129	493	420	595	9
emerge	133	479	162	493	420	595	9
y	166	479	171	493	420	595	9
no	175	479	185	493	420	595	9
se	189	479	197	493	420	595	9
trataría	201	479	229	493	420	595	9
de	233	479	243	493	420	595	9
un	247	479	257	493	420	595	9
dispositivo	261	479	305	493	420	595	9
especializado	309	479	362	493	420	595	9
y	366	479	371	493	420	595	9
autónomo.	48	494	91	508	420	595	9
Visto	93	494	114	508	420	595	9
de	117	494	126	508	420	595	9
esa	129	494	142	508	420	595	9
forma,	145	494	171	508	420	595	9
la	174	494	181	508	420	595	9
propuesta	184	494	223	508	420	595	9
cognitiva	225	494	263	508	420	595	9
se	265	494	274	508	420	595	9
decanta	276	494	307	508	420	595	9
por	310	494	323	508	420	595	9
la	326	494	333	508	420	595	9
asunción	336	494	371	508	420	595	9
de	48	509	58	523	420	595	9
que	61	509	75	523	420	595	9
el	78	509	85	523	420	595	9
lenguaje	88	509	122	523	420	595	9
permite	125	509	156	523	420	595	9
construir	159	509	194	523	420	595	9
significados,	197	509	248	523	420	595	9
de	251	509	260	523	420	595	9
manera	263	509	292	523	420	595	9
que	295	509	310	523	420	595	9
constituye	313	509	354	523	420	595	9
una	357	509	371	523	420	595	9
propuesta	48	524	87	538	420	595	9
basada	89	524	117	538	420	595	9
en	119	524	128	538	420	595	9
el	130	524	138	538	420	595	9
uso.	140	524	156	538	420	595	9
En	159	524	170	538	420	595	9
términos	172	524	207	538	420	595	9
metodológicos,	209	524	271	538	420	595	9
los	273	524	285	538	420	595	9
diversos	287	524	320	538	420	595	9
autores	322	524	351	538	420	595	9
cog-	354	524	371	538	420	595	9
nitivistas	48	539	84	553	420	595	9
no	86	539	96	553	420	595	9
necesariamente	98	539	160	553	420	595	9
prescinden	162	539	205	553	420	595	9
de	207	539	217	553	420	595	9
la	219	539	226	553	420	595	9
idealización	228	539	276	553	420	595	9
de	278	539	288	553	420	595	9
los	290	539	302	553	420	595	9
datos;	304	539	327	553	420	595	9
sin	330	539	341	553	420	595	9
embar-	343	539	371	553	420	595	9
LETRAS	48	558	78	569	420	595	9
(Lima),	80	558	105	569	420	595	9
91(134),	107	558	134	569	420	595	9
2020	136	558	152	569	420	595	9
82	362	557	371	569	420	595	9
Rolando	48	26	75	36	420	595	10
Rocha	77	26	98	36	420	595	10
Martínez	100	26	129	36	420	595	10
go,	48	53	61	67	420	595	10
nuestra	64	53	92	67	420	595	10
propuesta	95	53	134	67	420	595	10
se	137	53	146	67	420	595	10
orienta	148	53	176	67	420	595	10
por	179	53	192	67	420	595	10
la	195	53	203	67	420	595	10
recolección	205	53	252	67	420	595	10
de	254	53	264	67	420	595	10
una	267	53	281	67	420	595	10
muestra	284	53	316	67	420	595	10
acústica	319	53	351	67	420	595	10
real,	354	53	371	67	420	595	10
a	48	68	53	82	420	595	10
fin	56	68	66	82	420	595	10
de	69	68	79	82	420	595	10
analizar	81	68	113	82	420	595	10
la	116	68	123	82	420	595	10
data	126	68	143	82	420	595	10
de	146	68	155	82	420	595	10
forma	158	68	182	82	420	595	10
directa	185	68	212	82	420	595	10
y	215	68	220	82	420	595	10
evaluar	223	68	253	82	420	595	10
su	256	68	264	82	420	595	10
comportamiento.	267	68	335	82	420	595	10
Por	338	68	352	82	420	595	10
otro	355	68	371	82	420	595	10
lado,	48	83	68	97	420	595	10
en	70	83	80	97	420	595	10
el	82	83	89	97	420	595	10
marco	92	83	117	97	420	595	10
de	119	83	129	97	420	595	10
esta	131	83	147	97	420	595	10
propuesta,	149	83	191	97	420	595	10
es	193	83	201	97	420	595	10
menester	204	83	240	97	420	595	10
considerar	242	83	284	97	420	595	10
variables	287	83	323	97	420	595	10
diferentes	325	83	364	97	420	595	10
a	367	83	371	97	420	595	10
las	48	98	59	112	420	595	10
de	62	98	71	112	420	595	10
los	73	98	85	112	420	595	10
enfoques	87	98	124	112	420	595	10
formalistas,	126	98	173	112	420	595	10
puesto	175	98	201	112	420	595	10
que	204	98	218	112	420	595	10
se	221	98	229	112	420	595	10
vinculan	231	98	266	112	420	595	10
los	268	98	280	112	420	595	10
datos	282	98	303	112	420	595	10
con	306	98	320	112	420	595	10
la	322	98	330	112	420	595	10
cognición	332	98	371	112	420	595	10
general,	48	113	80	127	420	595	10
lo	83	113	90	127	420	595	10
cual	93	113	109	127	420	595	10
supone	112	113	140	127	420	595	10
que	143	113	157	127	420	595	10
el	159	113	167	127	420	595	10
marco	169	113	194	127	420	595	10
experiencial	197	113	245	127	420	595	10
es	248	113	256	127	420	595	10
fundamental	259	113	309	127	420	595	10
para	311	113	328	127	420	595	10
la	331	113	338	127	420	595	10
interna-	340	113	371	127	420	595	10
lización	48	128	80	142	420	595	10
de	82	128	92	142	420	595	10
esquemas	94	128	133	142	420	595	10
semánticos.	136	128	183	142	420	595	10
En	84	146	95	160	420	595	10
suma,	98	146	121	160	420	595	10
de	124	146	133	160	420	595	10
acuerdo	136	146	168	160	420	595	10
con	171	146	185	160	420	595	10
los	188	146	200	160	420	595	10
presupuestos	203	146	254	160	420	595	10
de	257	146	267	160	420	595	10
la	269	146	277	160	420	595	10
LC	279	146	292	160	420	595	10
sobre	295	146	317	160	420	595	10
el	320	146	327	160	420	595	10
lenguaje	330	146	364	160	420	595	10
y	366	146	371	160	420	595	10
su	48	161	57	175	420	595	10
funcionamiento,	60	161	125	175	420	595	10
este	128	161	143	175	420	595	10
depende	146	161	179	175	420	595	10
de	182	161	191	175	420	595	10
la	194	161	201	175	420	595	10
cognición,	204	161	246	175	420	595	10
de	248	161	258	175	420	595	10
forma	260	161	284	175	420	595	10
que	287	161	301	175	420	595	10
se	304	161	312	175	420	595	10
vincula	315	161	344	175	420	595	10
con	347	161	361	175	420	595	10
la	364	161	371	175	420	595	10
percepción,	48	176	95	190	420	595	10
las	97	176	109	190	420	595	10
emociones,	111	176	157	190	420	595	10
el	160	176	167	190	420	595	10
razonamiento,	170	176	227	190	420	595	10
la	230	176	237	190	420	595	10
memoria,	240	176	278	190	420	595	10
entre	281	176	301	190	420	595	10
otras	303	176	323	190	420	595	10
habilidades	326	176	371	190	420	595	10
cognitivas.	48	191	92	205	420	595	10
La	94	191	105	205	420	595	10
consideración	107	191	162	205	420	595	10
de	165	191	174	205	420	595	10
que	176	191	191	205	420	595	10
estos	193	191	213	205	420	595	10
procesos	215	191	250	205	420	595	10
están	252	191	273	205	420	595	10
integrados	275	191	317	205	420	595	10
en	319	191	329	205	420	595	10
el	331	191	338	205	420	595	10
proceso	340	191	371	205	420	595	10
cognitivo	48	206	86	220	420	595	10
implica	90	206	120	220	420	595	10
conferirle	124	206	162	220	420	595	10
un	166	206	176	220	420	595	10
estatus	180	206	207	220	420	595	10
mental	211	206	238	220	420	595	10
(Taylor,	242	206	274	220	420	595	10
2003,	277	206	300	220	420	595	10
p.	304	206	311	220	420	595	10
5).	315	206	326	220	420	595	10
Si	330	206	338	220	420	595	10
bien	342	206	359	220	420	595	10
es	363	206	371	220	420	595	10
cierto	48	221	71	235	420	595	10
existe	74	221	97	235	420	595	10
una	99	221	114	235	420	595	10
contraposición	116	221	175	235	420	595	10
de	178	221	187	235	420	595	10
fondo	190	221	213	235	420	595	10
entre	216	221	236	235	420	595	10
el	238	221	246	235	420	595	10
generativismo	248	221	305	235	420	595	10
y	307	221	312	235	420	595	10
las	315	221	326	235	420	595	10
propuestas	329	221	371	235	420	595	10
de	48	236	58	250	420	595	10
tipo	62	236	77	250	420	595	10
cognitivo,	81	236	121	250	420	595	10
lo	125	236	133	250	420	595	10
que	137	236	151	250	420	595	10
los	155	236	167	250	420	595	10
cognitivistas	171	236	221	250	420	595	10
impugnan	225	236	265	250	420	595	10
es	269	236	277	250	420	595	10
que	281	236	296	250	420	595	10
el	300	236	307	250	420	595	10
carácter	311	236	342	250	420	595	10
innato	346	236	371	250	420	595	10
suponga	48	251	82	265	420	595	10
que	85	251	100	265	420	595	10
el	103	251	111	265	420	595	10
lenguaje	114	251	148	265	420	595	10
es	152	251	160	265	420	595	10
autónomo	164	251	204	265	420	595	10
de	208	251	217	265	420	595	10
la	221	251	228	265	420	595	10
cognición	232	251	272	265	420	595	10
general,	275	251	307	265	420	595	10
no	311	251	321	265	420	595	10
que	325	251	339	265	420	595	10
existan	343	251	371	265	420	595	10
condiciones	48	266	96	280	420	595	10
innatas	99	266	128	280	420	595	10
para	131	266	148	280	420	595	10
el	152	266	159	280	420	595	10
lenguaje	163	266	196	280	420	595	10
(Croft	200	266	224	280	420	595	10
&	228	266	236	280	420	595	10
Cruse,	239	266	265	280	420	595	10
2004,	268	266	291	280	420	595	10
p.	294	266	302	280	420	595	10
2).	305	266	316	280	420	595	10
En	319	266	331	280	420	595	10
cuanto	334	266	361	280	420	595	10
al	364	266	371	280	420	595	10
estatus	48	281	75	295	420	595	10
del	78	281	91	295	420	595	10
lenguaje	94	281	127	295	420	595	10
en	130	281	140	295	420	595	10
el	143	281	150	295	420	595	10
marco	153	281	178	295	420	595	10
de	181	281	190	295	420	595	10
la	193	281	200	295	420	595	10
cognición	203	281	243	295	420	595	10
general,	246	281	278	295	420	595	10
Goldberg	281	281	318	295	420	595	10
propone	321	281	354	295	420	595	10
que	357	281	371	295	420	595	10
el	48	296	55	310	420	595	10
conocimiento	59	296	114	310	420	595	10
de	117	296	127	310	420	595	10
tipo	131	296	146	310	420	595	10
lingüístico	150	296	192	310	420	595	10
es	196	296	204	310	420	595	10
consistente	208	296	253	310	420	595	10
con	257	296	271	310	420	595	10
el	275	296	282	310	420	595	10
conocimiento	286	296	340	310	420	595	10
mismo	344	296	371	310	420	595	10
(1996,	48	311	74	325	420	595	10
p.	78	311	85	325	420	595	10
3).	89	311	100	325	420	595	10
En	104	311	115	325	420	595	10
cuanto	119	311	145	325	420	595	10
a	149	311	153	325	420	595	10
la	157	311	164	325	420	595	10
función	168	311	199	325	420	595	10
medular	203	311	235	325	420	595	10
del	239	311	251	325	420	595	10
lenguaje,	255	311	291	325	420	595	10
también	295	311	327	325	420	595	10
se	331	311	340	325	420	595	10
asume,	343	311	371	325	420	595	10
como	48	326	70	340	420	595	10
ya	74	326	83	340	420	595	10
se	86	326	95	340	420	595	10
dijo,	98	326	116	340	420	595	10
que	119	326	134	340	420	595	10
esta	137	326	152	340	420	595	10
consiste	155	326	188	340	420	595	10
en	191	326	200	340	420	595	10
“[...]	204	326	222	340	420	595	10
expresar	225	326	259	340	420	595	10
significado.	262	326	309	340	420	595	10
Una	312	326	329	340	420	595	10
gramática	332	326	371	340	420	595	10
debería	48	341	78	355	420	595	10
por	80	341	93	355	420	595	10
tanto	95	341	115	355	420	595	10
mostrar	118	341	148	355	420	595	10
de	151	341	160	355	420	595	10
la	162	341	169	355	420	595	10
forma	172	341	196	355	420	595	10
más	198	341	214	355	420	595	10
directa	216	341	243	355	420	595	10
posible	246	341	275	355	420	595	10
cómo	277	341	299	355	420	595	10
los	301	341	313	355	420	595	10
parámetros	315	341	360	355	420	595	10
de	362	341	371	355	420	595	10
forma	48	356	72	370	420	595	10
se	75	356	84	370	420	595	10
unen	87	356	106	370	420	595	10
con	109	356	124	370	420	595	10
parámetros	127	356	171	370	420	595	10
de	175	356	184	370	420	595	10
significado”	187	356	236	370	420	595	10
(Lakoff,	239	356	271	370	420	595	10
1987,	274	356	297	370	420	595	10
p.	300	356	308	370	420	595	10
583).	311	356	332	370	420	595	10
En	335	356	346	370	420	595	10
cuan-	349	356	371	370	420	595	10
to	48	371	56	385	420	595	10
a	59	371	64	385	420	595	10
las	67	371	78	385	420	595	10
onomatopeyas,	81	371	141	385	420	595	10
estas	144	371	164	385	420	595	10
permiten	167	371	203	385	420	595	10
explicitar	206	371	244	385	420	595	10
la	247	371	254	385	420	595	10
forma	257	371	281	385	420	595	10
en	284	371	294	385	420	595	10
que	297	371	311	385	420	595	10
los	314	371	326	385	420	595	10
sonidos	329	371	360	385	420	595	10
se	363	371	371	385	420	595	10
conceptualizan	48	386	108	400	420	595	10
a	111	386	115	400	420	595	10
partir	118	386	140	400	420	595	10
de	143	386	152	400	420	595	10
la	155	386	162	400	420	595	10
experiencia.	165	386	214	400	420	595	10
Ello	217	386	233	400	420	595	10
supone	236	386	264	400	420	595	10
que	267	386	282	400	420	595	10
el	285	386	292	400	420	595	10
hablante	295	386	328	400	420	595	10
no	331	386	341	400	420	595	10
intenta	344	386	371	400	420	595	10
imitar,	48	401	74	415	420	595	10
sería	77	401	95	415	420	595	10
absurdo	98	401	130	415	420	595	10
que	132	401	146	415	420	595	10
intente	149	401	176	415	420	595	10
replicar	178	401	209	415	420	595	10
el	211	401	219	415	420	595	10
ruido	221	401	242	415	420	595	10
generado	244	401	281	415	420	595	10
por	284	401	297	415	420	595	10
las	299	401	310	415	420	595	10
alas	313	401	328	415	420	595	10
de	331	401	340	415	420	595	10
un	343	401	353	415	420	595	10
ave.	355	401	371	415	420	595	10
Lo	48	416	59	430	420	595	10
que	63	416	77	430	420	595	10
es	81	416	89	430	420	595	10
razonable	93	416	132	430	420	595	10
en	135	416	145	430	420	595	10
este	149	416	164	430	420	595	10
caso	168	416	185	430	420	595	10
es	189	416	197	430	420	595	10
que	201	416	215	430	420	595	10
los	219	416	231	430	420	595	10
hablantes	234	416	272	430	420	595	10
se	276	416	284	430	420	595	10
permiten	288	416	323	430	420	595	10
categorizar	327	416	371	430	420	595	10
esta	48	431	64	445	420	595	10
experiencia	66	431	113	445	420	595	10
y	115	431	120	445	420	595	10
la	123	431	130	445	420	595	10
vinculan	133	431	167	445	420	595	10
con	170	431	185	445	420	595	10
categorías	187	431	228	445	420	595	10
de	231	431	240	445	420	595	10
significado	243	431	287	445	420	595	10
que	289	431	304	445	420	595	10
son	307	431	321	445	420	595	10
predecibles.	323	431	371	445	420	595	10
En	48	447	59	461	420	595	10
tanto	62	447	82	461	420	595	10
que	84	447	99	461	420	595	10
tal,	101	447	114	461	420	595	10
disentimos	116	447	160	461	420	595	10
de	162	447	172	461	420	595	10
la	174	447	181	461	420	595	10
propuesta	184	447	223	461	420	595	10
inicial	225	447	250	461	420	595	10
de	253	447	262	461	420	595	10
De	265	447	277	461	420	595	10
Saussure	279	447	315	461	420	595	10
(1945,	317	447	343	461	420	595	10
p.	345	447	353	461	420	595	10
95),	356	447	371	461	420	595	10
quien	48	462	70	476	420	595	10
considera	74	462	112	476	420	595	10
que	115	462	130	476	420	595	10
las	133	462	144	476	420	595	10
onomatopeyas	147	462	205	476	420	595	10
carecen	208	462	239	476	420	595	10
de	242	462	252	476	420	595	10
organicidad	255	462	302	476	420	595	10
o	305	462	310	476	420	595	10
son	314	462	328	476	420	595	10
elementos	331	462	371	476	420	595	10
marginales	48	477	92	491	420	595	10
del	95	477	107	491	420	595	10
sistema	110	477	140	491	420	595	10
lingüístico.	142	477	187	491	420	595	10
Consideramos	190	477	247	491	420	595	10
que	250	477	264	491	420	595	10
las	267	477	278	491	420	595	10
onomatopeyas	281	477	339	491	420	595	10
en	341	477	351	491	420	595	10
que-	354	477	371	491	420	595	10
chua	48	492	67	506	420	595	10
son	71	492	85	506	420	595	10
el	89	492	96	506	420	595	10
producto	100	492	135	506	420	595	10
de	139	492	149	506	420	595	10
claros	153	492	176	506	420	595	10
esquemas	180	492	219	506	420	595	10
mentales	223	492	259	506	420	595	10
que	263	492	277	506	420	595	10
permiten	281	492	316	506	420	595	10
establecer	320	492	360	506	420	595	10
la	364	492	371	506	420	595	10
asociación	48	507	90	521	420	595	10
entre	92	507	112	521	420	595	10
el	114	507	122	521	420	595	10
sonido	124	507	150	521	420	595	10
y	152	507	157	521	420	595	10
el	159	507	167	521	420	595	10
significado	169	507	212	521	420	595	10
que	214	507	229	521	420	595	10
intenta	231	507	258	521	420	595	10
explicitarse	260	507	306	521	420	595	10
a	308	507	313	521	420	595	10
través	315	507	338	521	420	595	10
de	340	507	350	521	420	595	10
estas	352	507	371	521	420	595	10
formas.	48	523	78	537	420	595	10
Por	81	523	95	537	420	595	10
ello	97	523	112	537	420	595	10
es	115	523	123	537	420	595	10
pertinente	126	523	166	537	420	595	10
la	168	523	175	537	420	595	10
siguiente	178	523	214	537	420	595	10
afirmación:	216	523	262	537	420	595	10
LETRAS	48	558	78	569	420	595	10
(Lima),	80	558	105	569	420	595	10
91(134),	107	558	134	569	420	595	10
2020	136	558	152	569	420	595	10
83	362	557	371	569	420	595	10
Geech:	194	26	217	36	420	595	11
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	11
y	264	26	268	36	420	595	11
cognición	270	26	302	36	420	595	11
en	304	26	311	36	420	595	11
el	313	26	319	36	420	595	11
quechua	321	26	348	36	420	595	11
central	350	26	371	36	420	595	11
Aunque	84	54	112	66	420	595	11
es	114	54	122	66	420	595	11
cierto	123	54	144	66	420	595	11
que	146	54	159	66	420	595	11
las	161	54	171	66	420	595	11
onomatopeyas	173	54	225	66	420	595	11
son	226	54	239	66	420	595	11
creaciones	241	54	279	66	420	595	11
propias	281	54	307	66	420	595	11
de	309	54	318	66	420	595	11
cada	319	54	336	66	420	595	11
lengua,	84	65	110	77	420	595	11
y	113	65	118	77	420	595	11
por	121	65	133	77	420	595	11
lo	136	65	143	77	420	595	11
tanto,	146	65	166	77	420	595	11
con	169	65	182	77	420	595	11
unos	185	65	202	77	420	595	11
rasgos	206	65	229	77	420	595	11
únicos	232	65	255	77	420	595	11
para	258	65	274	77	420	595	11
cada	277	65	293	77	420	595	11
idioma,	297	65	324	77	420	595	11
no	327	65	336	77	420	595	11
es	84	76	91	88	420	595	11
menos	94	76	118	88	420	595	11
cierto	121	76	141	88	420	595	11
el	145	76	151	88	420	595	11
hecho	154	76	176	88	420	595	11
de	179	76	187	88	420	595	11
que	190	76	203	88	420	595	11
puedan	207	76	233	88	420	595	11
considerarse	236	76	281	88	420	595	11
una	284	76	297	88	420	595	11
‘categoría	300	76	336	88	420	595	11
universal'	84	87	120	99	420	595	11
con	126	87	139	99	420	595	11
unas	147	87	163	99	420	595	11
características	171	87	222	99	420	595	11
estructurales,	229	87	277	99	420	595	11
semánticas	284	87	324	99	420	595	11
y	331	87	336	99	420	595	11
pragmáticas	84	98	127	110	420	595	11
comunes	130	98	162	110	420	595	11
a	165	98	169	110	420	595	11
las	172	98	182	110	420	595	11
lenguas	185	98	212	110	420	595	11
del	215	98	226	110	420	595	11
mundo	229	98	254	110	420	595	11
(Voeltz	257	98	283	110	420	595	11
y	286	98	290	110	420	595	11
Kilian-Hatz	293	98	336	110	420	595	11
1999).	84	109	107	121	420	595	11
(Ibarretxe,	109	109	147	121	420	595	11
2012)	149	109	170	121	420	595	11
Si	84	129	92	143	420	595	11
bien	96	129	114	143	420	595	11
es	118	129	126	143	420	595	11
cierto,	131	129	156	143	420	595	11
la	161	129	168	143	420	595	11
asociación	172	129	215	143	420	595	11
se	219	129	227	143	420	595	11
establece	232	129	268	143	420	595	11
entre	273	129	293	143	420	595	11
emisiones	297	129	337	143	420	595	11
de	342	129	351	143	420	595	11
tipo	356	129	371	143	420	595	11
animal	48	145	75	159	420	595	11
y	78	145	83	159	420	595	11
la	87	145	94	159	420	595	11
fonología	97	145	135	159	420	595	11
de	138	145	148	159	420	595	11
la	151	145	158	159	420	595	11
lengua,	161	145	190	159	420	595	11
el	193	145	201	159	420	595	11
espectro	204	145	237	159	420	595	11
es	240	145	248	159	420	595	11
mucho	252	145	279	159	420	595	11
más	282	145	298	159	420	595	11
amplio,	301	145	331	159	420	595	11
dado	334	145	354	159	420	595	11
que	357	145	371	159	420	595	11
es	48	161	57	175	420	595	11
posible	60	161	89	175	420	595	11
detectar	92	161	123	175	420	595	11
onomatopeyas	126	161	184	175	420	595	11
vinculadas	187	161	230	175	420	595	11
con	233	161	248	175	420	595	11
los	251	161	263	175	420	595	11
correlatos	266	161	305	175	420	595	11
acústicos	308	161	345	175	420	595	11
reales	348	161	371	175	420	595	11
que	48	177	63	191	420	595	11
derivan	66	177	96	191	420	595	11
de	99	177	108	191	420	595	11
la	112	177	119	191	420	595	11
forma	122	177	146	191	420	595	11
en	149	177	159	191	420	595	11
que	162	177	176	191	420	595	11
aletean	179	177	208	191	420	595	11
las	211	177	222	191	420	595	11
aves	225	177	243	191	420	595	11
o	246	177	251	191	420	595	11
la	254	177	262	191	420	595	11
manera	265	177	294	191	420	595	11
en	297	177	307	191	420	595	11
que	310	177	324	191	420	595	11
los	328	177	339	191	420	595	11
objetos	342	177	371	191	420	595	11
impactan	48	193	85	207	420	595	11
con	89	193	103	207	420	595	11
superficies	108	193	150	207	420	595	11
duras.	155	193	179	207	420	595	11
En	183	193	194	207	420	595	11
consecuencia,	198	193	254	207	420	595	11
será	258	193	274	207	420	595	11
menester	278	193	314	207	420	595	11
recurrir	319	193	349	207	420	595	11
a	353	193	357	207	420	595	11
un	361	193	371	207	420	595	11
concepto	48	209	84	223	420	595	11
que	87	209	101	223	420	595	11
posibilite	104	209	141	223	420	595	11
definir	144	209	170	223	420	595	11
las	172	209	183	223	420	595	11
categorías	186	209	226	223	420	595	11
involucradas	229	209	280	223	420	595	11
en	283	209	292	223	420	595	11
la	295	209	302	223	420	595	11
configuración	304	209	359	223	420	595	11
de	362	209	371	223	420	595	11
esquemas	48	225	87	239	420	595	11
cognitivos	90	225	132	239	420	595	11
específicos	135	225	178	239	420	595	11
en	181	225	191	239	420	595	11
el	194	225	201	239	420	595	11
quechua,	204	225	240	239	420	595	11
aunque	243	225	272	239	420	595	11
estos	274	225	294	239	420	595	11
sean	297	225	315	239	420	595	11
extrapolables	318	225	371	239	420	595	11
a	48	241	53	255	420	595	11
otras	55	241	75	255	420	595	11
lenguas.	78	241	111	255	420	595	11
De	113	241	125	255	420	595	11
lo	128	241	136	255	420	595	11
anterior	138	241	169	255	420	595	11
se	172	241	181	255	420	595	11
sigue	183	241	204	255	420	595	11
que	207	241	222	255	420	595	11
los	224	241	236	255	420	595	11
procedimientos	239	241	301	255	420	595	11
onomatopéyicos,	303	241	371	255	420	595	11
corroborables	48	257	103	271	420	595	11
en	106	257	115	271	420	595	11
las	118	257	129	271	420	595	11
lenguas	132	257	162	271	420	595	11
naturales,	165	257	204	271	420	595	11
“[...]	206	257	225	271	420	595	11
son	228	257	242	271	420	595	11
el	244	257	252	271	420	595	11
resultado	254	257	291	271	420	595	11
de	294	257	303	271	420	595	11
la	306	257	313	271	420	595	11
interpretación	316	257	371	271	420	595	11
lingüística	48	273	90	287	420	595	11
de	94	273	103	287	420	595	11
sonidos	108	273	138	287	420	595	11
naturales.	142	273	181	287	420	595	11
Esa	185	273	200	287	420	595	11
interpretación	204	273	259	287	420	595	11
está	263	273	279	287	420	595	11
guiada	283	273	310	287	420	595	11
por	314	273	327	287	420	595	11
principios	331	273	371	287	420	595	11
generales	48	289	86	303	420	595	11
fonosimbólicos	91	289	153	303	420	595	11
y	158	289	163	303	420	595	11
se	169	289	177	303	420	595	11
puede	183	289	207	303	420	595	11
realizar	212	289	242	303	420	595	11
en	247	289	257	303	420	595	11
las	262	289	273	303	420	595	11
dos	279	289	293	303	420	595	11
articulaciones	298	289	354	303	420	595	11
del	359	289	371	303	420	595	11
lenguaje”	48	305	87	319	420	595	11
(Moreno	89	305	124	319	420	595	11
Cabrera,	126	305	161	319	420	595	11
2016).	163	305	189	319	420	595	11
La	84	327	94	341	420	595	11
constitución	96	327	145	341	420	595	11
de	147	327	156	341	420	595	11
patrones	158	327	192	341	420	595	11
regulares	194	327	230	341	420	595	11
es	232	327	240	341	420	595	11
detectable	242	327	283	341	420	595	11
interlingüísticamente.	284	327	371	341	420	595	11
Esto	48	343	66	357	420	595	11
quiere	69	343	94	357	420	595	11
decir	96	343	116	357	420	595	11
que	119	343	134	357	420	595	11
no	136	343	146	357	420	595	11
es	149	343	157	357	420	595	11
privativo	160	343	196	357	420	595	11
de	199	343	208	357	420	595	11
una	211	343	225	357	420	595	11
lengua	228	343	255	357	420	595	11
en	257	343	267	357	420	595	11
concreto,	270	343	307	357	420	595	11
aunque	309	343	338	357	420	595	11
podrían	341	343	371	357	420	595	11
existir	48	359	73	373	420	595	11
ciertas	75	359	101	373	420	595	11
divergencias.	102	359	155	373	420	595	11
Así,	156	359	173	373	420	595	11
el	174	359	182	373	420	595	11
sonido	183	359	210	373	420	595	11
emitido	211	359	242	373	420	595	11
por	244	359	257	373	420	595	11
los	258	359	270	373	420	595	11
pájaros	272	359	301	373	420	595	11
y	302	359	307	373	420	595	11
por	309	359	322	373	420	595	11
los	324	359	335	373	420	595	11
pollos	337	359	361	373	420	595	11
es	363	359	371	373	420	595	11
agudo	48	375	73	389	420	595	11
y	75	375	80	389	420	595	11
suele	82	375	102	389	420	595	11
ser	105	375	116	389	420	595	11
expresado	118	375	159	389	420	595	11
en	161	375	170	389	420	595	11
diversas	173	375	205	389	420	595	11
lenguas	207	375	238	389	420	595	11
mediante	240	375	277	389	420	595	11
una	279	375	293	389	420	595	11
sílaba	295	375	319	389	420	595	11
que	321	375	335	389	420	595	11
contiene	337	375	371	389	420	595	11
una	48	391	63	405	420	595	11
consonante	66	391	111	405	420	595	11
oclusiva	113	391	147	405	420	595	11
o	150	391	155	405	420	595	11
fricativa	157	391	191	405	420	595	11
cuyo	194	391	213	405	420	595	11
núcleo	216	391	243	405	420	595	11
es	246	391	254	405	420	595	11
la	257	391	264	405	420	595	11
vocal	267	391	289	405	420	595	11
/i/.	291	391	302	405	420	595	11
Moreno	305	391	337	405	420	595	11
Cabrera	340	391	371	405	420	595	11
(2016,	48	407	74	421	420	595	11
p.	78	407	85	421	420	595	11
135)	89	407	107	421	420	595	11
presenta	110	407	144	421	420	595	11
datos	147	407	168	421	420	595	11
como	172	407	194	421	420	595	11
los	198	407	209	421	420	595	11
de	213	407	222	421	420	595	11
la	226	407	233	421	420	595	11
familia	237	407	265	421	420	595	11
romance,	268	407	305	421	420	595	11
que	309	407	323	421	420	595	11
comprende	327	407	371	421	420	595	11
lenguas	48	423	79	437	420	595	11
como	82	423	105	437	420	595	11
el	108	423	116	437	420	595	11
latín:	119	423	140	437	420	595	11
pipio;	144	423	167	437	420	595	11
el	171	423	178	437	420	595	11
español,	182	423	215	437	420	595	11
el	219	423	226	437	420	595	11
portugués:	229	423	272	437	420	595	11
piar;	275	423	295	437	420	595	11
el	299	423	306	437	420	595	11
catalán:	310	423	341	437	420	595	11
piular,	344	423	371	437	420	595	11
el	48	439	55	453	420	595	11
italiano:	59	439	92	453	420	595	11
pigolare;	95	439	131	453	420	595	11
y	135	439	140	453	420	595	11
el	143	439	151	453	420	595	11
francés:	154	439	186	453	420	595	11
piauler.	189	439	221	453	420	595	11
También	224	439	259	453	420	595	11
plantea	262	439	291	453	420	595	11
datos	295	439	316	453	420	595	11
de	319	439	329	453	420	595	11
la	332	439	340	453	420	595	11
familia	343	439	371	453	420	595	11
eslava:	48	455	76	469	420	595	11
ruso:	79	455	99	469	420	595	11
чирикать	103	455	141	469	420	595	11
[chiríkat'];	145	455	189	469	420	595	11
búlgaro:	192	455	225	469	420	595	11
пискам	229	455	259	469	420	595	11
[piskam];	263	455	301	469	420	595	11
serbio:	304	455	331	469	420	595	11
пиштати	335	455	371	469	420	595	11
[pishtati];	48	471	88	485	420	595	11
polaco:	90	471	119	485	420	595	11
piszczeć.	122	471	157	485	420	595	11
No	159	471	172	485	420	595	11
son	174	471	188	485	420	595	11
los	190	471	202	485	420	595	11
únicos	204	471	230	485	420	595	11
datos	233	471	254	485	420	595	11
que	256	471	271	485	420	595	11
establece,	273	471	312	485	420	595	11
pero	315	471	332	485	420	595	11
tomamos	335	471	371	485	420	595	11
los	48	487	60	501	420	595	11
que	62	487	77	501	420	595	11
genéticamente	79	487	137	501	420	595	11
se	139	487	147	501	420	595	11
alejan	149	487	173	501	420	595	11
más,	175	487	194	501	420	595	11
de	196	487	206	501	420	595	11
acuerdo	208	487	240	501	420	595	11
con	242	487	256	501	420	595	11
los	259	487	270	501	420	595	11
criterios	272	487	305	501	420	595	11
tipológicos	307	487	352	501	420	595	11
para	354	487	371	501	420	595	11
asumir	48	503	75	517	420	595	11
una	78	503	93	517	420	595	11
muestra	96	503	128	517	420	595	11
significativa	131	503	180	517	420	595	11
(Hengeveld,	183	503	232	517	420	595	11
2003,	235	503	257	517	420	595	11
p.	260	503	268	517	420	595	11
89).	271	503	287	517	420	595	11
A	289	503	296	517	420	595	11
fin	299	503	309	517	420	595	11
de	312	503	322	517	420	595	11
brindar	325	503	354	517	420	595	11
una	357	503	371	517	420	595	11
primera	48	519	79	533	420	595	11
muestra,	82	519	116	533	420	595	11
presentamos	118	519	168	533	420	595	11
las	171	519	182	533	420	595	11
onomatopeyas	185	519	242	533	420	595	11
siguientes:	245	519	288	533	420	595	11
LETRAS	48	558	78	569	420	595	11
(Lima),	80	558	105	569	420	595	11
91(134),	107	558	134	569	420	595	11
2020	136	558	152	569	420	595	11
84	362	557	371	569	420	595	11
LETRAS	48	558	78	569	420	595	12
(Lima),	80	558	105	569	420	595	12
91(134),	107	558	134	569	420	595	12
2020	136	558	152	569	420	595	12
[mu]	182	396	194	414	420	595	12
[mɛː]	198	395	210	415	420	595	12
[muː]	182	448	194	468	420	595	12
[baː]	198	449	210	466	420	595	12
Mugido	182	515	194	543	420	595	12
de	182	504	194	513	420	595	12
vaca	182	485	194	502	420	595	12
Balido	198	519	210	543	420	595	12
de	198	508	210	517	420	595	12
oveja	209	523	221	543	420	595	12
[bɛː]	198	293	210	309	420	595	12
[mu]	182	292	194	310	420	595	12
[aču]	298	449	310	467	420	595	12
[tɪktak]	315	445	327	471	420	595	12
[splæt]	331	445	343	470	420	595	12
Estornudo	298	506	310	543	420	595	12
Reloj	315	523	327	543	420	595	12
Algo	331	525	343	543	420	595	12
jugoso	331	499	343	523	420	595	12
golpeando	342	505	354	543	420	595	12
una	342	488	354	501	420	595	12
superficie	353	508	365	543	420	595	12
dura	353	490	365	506	420	595	12
[pač]	331	394	343	412	420	595	12
[tɪktɪk]	315	390	327	415	420	595	12
[hači]	298	392	310	413	420	595	12
[flæk]	331	341	343	363	420	595	12
[tɪktak]	315	339	327	365	420	595	12
[ačum]	298	339	310	365	420	595	12
[haha]	281	340	293	363	420	595	12
[haha]	281	446	293	469	420	595	12
Risa	281	527	293	543	420	595	12
[haha]	281	391	293	414	420	595	12
[bʀum]	254	339	266	365	420	595	12
[vʀum]	265	339	277	365	420	595	12
Explosión	254	506	266	543	420	595	12
[bum]	254	447	266	469	420	595	12
[bum]	254	395	266	417	420	595	12
o	254	389	266	393	420	595	12
de	265	534	277	543	420	595	12
bomba	265	401	277	532	420	595	12
--	331	301	343	307	420	595	12
[tɪktak]	315	291	327	317	420	595	12
[aču]	298	295	310	313	420	595	12
[xaxa]	281	292	293	315	420	595	12
[bum]	254	293	266	315	420	595	12
[flox]	331	239	343	259	420	595	12
[tɪktak]	315	236	327	262	420	595	12
[apči]	298	238	310	259	420	595	12
[haha]	281	237	293	260	420	595	12
[bum]	254	238	266	260	420	595	12
[ʔax]	331	191	343	209	420	595	12
[tɪktɪk]	315	187	327	212	420	595	12
[ʕats]	298	190	310	210	420	595	12
[qahqah]	281	184	293	216	420	595	12
[pyaʔ]	331	134	343	157	420	595	12
[gušaʔ]	331	74	343	100	420	595	12
[čɪktakɯ̥	315	72	327	104	420	595	12
]	315	69	327	72	420	595	12
[hakšɔ͂ŋ]	298	72	310	102	420	595	12
[haču͂ː]	298	133	310	159	420	595	12
[tiktɔk]	315	133	327	159	420	595	12
[haha]	281	75	293	98	420	595	12
[ba͂ŋ]	253	78	266	96	420	595	12
[čiči]	226	77	238	96	420	595	12
[mɛːmɛː]	198	70	210	102	420	595	12
[moːmoː]	182	69	194	103	420	595	12
[niaw]	154	74	166	98	420	595	12
[koke-kokko]	126	61	138	110	420	595	12
[wãwa]	99	78	111	105	420	595	12
japonés	77	71	90	103	420	595	12
[haha]	281	134	293	157	420	595	12
[bɔ͂ŋ]	253	137	266	155	420	595	12
[bɔ͂m]	253	189	266	211	420	595	12
[mɛ͂ːmɛ͂ː]	198	127	210	159	420	595	12
[čiči]	226	136	238	155	420	595	12
[maːʔ]	198	188	210	212	420	595	12
[mɛ͂ːmɛ͂ː]	198	233	210	265	420	595	12
[mo]	182	134	194	152	420	595	12
[meaw]	154	129	166	157	420	595	12
[kuku]	126	131	138	155	420	595	12
[wãwwãw]	99	128	111	168	420	595	12
chino	77	136	90	159	420	595	12
[zæg-zæg]	226	181	238	219	420	595	12
[ʕuː]	182	191	194	208	420	595	12
[maw-maw]	154	178	166	222	420	595	12
[kikikiːs]	126	183	138	216	420	595	12
[ʕawə]	99	188	111	212	420	595	12
árabe	77	189	90	212	420	595	12
[mu]	182	240	194	258	420	595	12
[miaw]	154	236	166	262	420	595	12
[kikuʀiku]	126	230	138	268	420	595	12
[hawhaw]	99	228	111	264	420	595	12
hebreo	77	237	90	265	420	595	12
Canto	226	521	238	543	420	595	12
de	226	510	238	519	420	595	12
[twit-twit]	226	439	238	476	420	595	12
[pip]	226	394	238	412	420	595	12
[kwikwi]	226	335	238	368	420	595	12
[pippip]	226	289	238	318	420	595	12
[tswits-	226	235	238	262	420	595	12
pájaro	237	256	249	543	420	595	12
tswits]	237	237	249	261	420	595	12
[beː]	198	345	210	362	420	595	12
[møː]	182	344	194	364	420	595	12
[miaw]	154	288	166	314	420	595	12
[miaw]	154	392	166	418	420	595	12
[miaw]	154	445	166	471	420	595	12
Maullido	154	510	166	543	420	595	12
de	165	534	177	543	420	595	12
gato	165	516	177	532	420	595	12
[miaw]	154	341	166	367	420	595	12
[kikɾiki]	126	289	138	319	420	595	12
o	126	283	138	287	420	595	12
[kokoɾoko]	137	281	149	321	420	595	12
[kakə-	126	446	138	469	420	595	12
[kikəʀiki]	126	387	138	423	420	595	12
[kokoʀiko]	126	334	138	374	420	595	12
dudļdu]	137	352	149	472	420	595	12
Canto	126	521	138	543	420	595	12
de	126	510	138	519	420	595	12
gallo	137	524	149	543	420	595	12
español	77	290	90	322	420	595	12
[wawwaw]	99	282	111	322	420	595	12
[vawvaw]	99	386	111	422	420	595	12
[bawwaw]	99	441	111	479	420	595	12
Ladrido	99	514	111	543	420	595	12
de	110	534	122	543	420	595	12
perro	110	513	122	532	420	595	12
francés	77	337	90	368	420	595	12
[wahwah]	99	335	111	371	420	595	12
alemán	77	387	90	418	420	595	12
inglés	77	444	90	468	420	595	12
Sonido	77	514	90	543	420	595	12
(Jannedy,	61	343	74	381	420	595	12
Poletto	61	312	74	341	420	595	12
y	61	305	74	310	420	595	12
Weldon,	61	269	74	303	420	595	12
1994,	61	244	74	267	420	595	12
p.	61	234	74	242	420	595	12
16)	61	218	74	232	420	595	12
Ejemplos	44	353	58	393	420	595	12
interlingüísticos	44	282	58	351	420	595	12
de	44	270	58	280	420	595	12
onomatopeyas	44	206	58	267	420	595	12
Rolando	48	26	75	36	420	595	12
Rocha	77	26	98	36	420	595	12
Martínez	100	26	129	36	420	595	12
85	362	557	371	569	420	595	12
Geech:	194	26	217	36	420	595	13
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	13
y	264	26	268	36	420	595	13
cognición	270	26	302	36	420	595	13
en	304	26	311	36	420	595	13
el	313	26	319	36	420	595	13
quechua	321	26	348	36	420	595	13
central	350	26	371	36	420	595	13
Notamos	84	53	120	67	420	595	13
que	128	53	142	67	420	595	13
existen	150	53	178	67	420	595	13
coincidencias	186	53	240	67	420	595	13
consistentes	248	53	297	67	420	595	13
en	305	53	314	67	420	595	13
las	322	53	333	67	420	595	13
lenguas	341	53	371	67	420	595	13
recopiladas	48	68	94	82	420	595	13
por	99	68	112	82	420	595	13
los	117	68	129	82	420	595	13
autores,	134	68	165	82	420	595	13
sobre	170	68	192	82	420	595	13
todo	197	68	214	82	420	595	13
en	219	68	229	82	420	595	13
correlatos	234	68	273	82	420	595	13
de	278	68	288	82	420	595	13
la	293	68	300	82	420	595	13
realidad	305	68	337	82	420	595	13
que	342	68	356	82	420	595	13
no	361	68	371	82	420	595	13
implican	48	83	83	97	420	595	13
una	87	83	101	97	420	595	13
complejidad	105	83	154	97	420	595	13
del	158	83	170	97	420	595	13
ruido	174	83	195	97	420	595	13
que	198	83	213	97	420	595	13
se	216	83	225	97	420	595	13
categoriza	228	83	269	97	420	595	13
fonológicamente	273	83	340	97	420	595	13
y	344	83	349	97	420	595	13
cuya	352	83	371	97	420	595	13
réplica	48	98	75	112	420	595	13
fonética	78	98	110	112	420	595	13
se	112	98	121	112	420	595	13
explicita.	123	98	160	112	420	595	13
Por	162	98	176	112	420	595	13
esa	179	98	191	112	420	595	13
razón,	194	98	218	112	420	595	13
Moreno	221	98	253	112	420	595	13
Cabrera,	255	98	289	112	420	595	13
siguiendo	291	98	330	112	420	595	13
a	333	98	337	112	420	595	13
Voronin	339	98	371	112	420	595	13
(2005),	48	113	77	127	420	595	13
asume	79	113	105	127	420	595	13
el	107	113	114	127	420	595	13
concepto	116	113	152	127	420	595	13
de	154	113	164	127	420	595	13
onomátopo.	166	113	213	127	420	595	13
Los	215	113	230	127	420	595	13
onomátopos	232	113	281	127	420	595	13
son	283	113	297	127	420	595	13
“[...]	299	113	318	127	420	595	13
raíces	320	113	343	127	420	595	13
con	345	113	359	127	420	595	13
un	361	113	371	127	420	595	13
significado	48	128	92	142	420	595	13
icónico	95	128	124	142	420	595	13
que	127	128	142	142	420	595	13
dan	144	128	159	142	420	595	13
lugar	162	128	182	142	420	595	13
a	185	128	189	142	420	595	13
diversas	192	128	225	142	420	595	13
onomatopeyas	228	128	286	142	420	595	13
en	288	128	298	142	420	595	13
diversas	301	128	334	142	420	595	13
lenguas”	336	128	371	142	420	595	13
(Moreno	48	143	83	157	420	595	13
Cabrera,	86	143	120	157	420	595	13
2016,	122	143	145	157	420	595	13
p.	147	143	155	157	420	595	13
136).	157	143	178	157	420	595	13
Los	180	143	195	157	420	595	13
onomátopos	198	143	247	157	420	595	13
están	249	143	270	157	420	595	13
motivados,	272	143	316	157	420	595	13
de	319	143	328	157	420	595	13
forma	331	143	354	157	420	595	13
que	357	143	371	157	420	595	13
dista	48	158	67	172	420	595	13
de	70	158	80	172	420	595	13
la	83	158	90	172	420	595	13
arbitrariedad	94	158	145	172	420	595	13
clásica	148	158	175	172	420	595	13
que	179	158	193	172	420	595	13
se	197	158	205	172	420	595	13
le	208	158	215	172	420	595	13
confiere	219	158	251	172	420	595	13
al	254	158	262	172	420	595	13
signo	265	158	287	172	420	595	13
lingüístico.	290	158	335	172	420	595	13
Un	338	158	350	172	420	595	13
caso	354	158	371	172	420	595	13
concreto	48	173	83	187	420	595	13
de	85	173	95	187	420	595	13
onomátopo	97	173	142	187	420	595	13
es	145	173	153	187	420	595	13
la	156	173	163	187	420	595	13
forma	166	173	190	187	420	595	13
pi	192	173	200	187	420	595	13
o	203	173	208	187	420	595	13
pip,	210	173	226	187	420	595	13
para	228	173	246	187	420	595	13
referirse	248	173	282	187	420	595	13
al	284	173	291	187	420	595	13
sonido	294	173	321	187	420	595	13
del	323	173	336	187	420	595	13
pito	338	173	354	187	420	595	13
o	356	173	361	187	420	595	13
al	364	173	371	187	420	595	13
sonido	48	188	75	202	420	595	13
de	78	188	88	202	420	595	13
los	91	188	103	202	420	595	13
pájaros.	106	188	138	202	420	595	13
Esta	141	188	158	202	420	595	13
estructura	162	188	201	202	420	595	13
es	205	188	213	202	420	595	13
reconocible	217	188	263	202	420	595	13
interlingüísticamente	267	188	351	202	420	595	13
y	355	188	360	202	420	595	13
es	363	188	371	202	420	595	13
robusta	48	203	78	217	420	595	13
por	80	203	93	217	420	595	13
su	96	203	105	217	420	595	13
regularidad	107	203	153	217	420	595	13
y	155	203	160	217	420	595	13
por	163	203	176	217	420	595	13
incluir	179	203	205	217	420	595	13
los	207	203	219	217	420	595	13
mismos	221	203	253	217	420	595	13
sonidos.	255	203	288	217	420	595	13
Nuestro	84	224	115	238	420	595	13
propósito	120	224	158	238	420	595	13
a	162	224	167	238	420	595	13
continuación	171	224	223	238	420	595	13
será	227	224	243	238	420	595	13
evaluar	248	224	277	238	420	595	13
la	282	224	289	238	420	595	13
evidencia	294	224	332	238	420	595	13
empírica	336	224	371	238	420	595	13
recogida.	48	239	85	253	420	595	13
Usaremos	90	239	130	253	420	595	13
la	135	239	142	253	420	595	13
noción	147	239	174	253	420	595	13
de	179	239	188	253	420	595	13
onomátopo	193	239	238	253	420	595	13
y	243	239	248	253	420	595	13
definiremos	253	239	300	253	420	595	13
las	305	239	316	253	420	595	13
implicancias	321	239	371	253	420	595	13
semánticas	48	254	92	268	420	595	13
de	95	254	104	268	420	595	13
esta	107	254	122	268	420	595	13
forma	125	254	148	268	420	595	13
de	151	254	160	268	420	595	13
reconfigurar	163	254	212	268	420	595	13
la	214	254	221	268	420	595	13
realidad	224	254	256	268	420	595	13
de	259	254	268	268	420	595	13
manera	271	254	300	268	420	595	13
fonológica.	303	254	348	268	420	595	13
8.	48	275	56	289	420	595	13
Análisis	58	275	92	289	420	595	13
de	94	275	104	289	420	595	13
datos	107	275	129	289	420	595	13
En	48	296	59	310	420	595	13
primer	62	296	89	310	420	595	13
lugar,	92	296	114	310	420	595	13
detallaremos	117	296	168	310	420	595	13
cuáles	171	296	196	310	420	595	13
son	199	296	213	310	420	595	13
los	216	296	228	310	420	595	13
mecanismos	231	296	280	310	420	595	13
usuales	283	296	313	310	420	595	13
en	315	296	325	310	420	595	13
el	328	296	335	310	420	595	13
quechua	338	296	371	310	420	595	13
para	48	311	65	325	420	595	13
estructurar	69	311	112	325	420	595	13
onomatopeyas.	115	311	176	325	420	595	13
De	179	311	191	325	420	595	13
acuerdo	195	311	226	325	420	595	13
con	230	311	244	325	420	595	13
los	248	311	260	325	420	595	13
datos	263	311	285	325	420	595	13
recopilados,	288	311	337	325	420	595	13
tanto	340	311	360	325	420	595	13
la	364	311	371	325	420	595	13
reduplicación	48	326	103	340	420	595	13
(ya	106	326	118	340	420	595	13
sea	121	326	134	340	420	595	13
total	137	326	155	340	420	595	13
o	158	326	163	340	420	595	13
parcial)	166	326	197	340	420	595	13
como	200	326	222	340	420	595	13
el	225	326	232	340	420	595	13
alargamiento	235	326	287	340	420	595	13
son	290	326	304	340	420	595	13
los	307	326	319	340	420	595	13
mecanismos	322	326	371	340	420	595	13
usados	48	341	75	355	420	595	13
para	78	341	95	355	420	595	13
estructurar	98	341	140	355	420	595	13
onomatopeyas.	143	341	203	355	420	595	13
Algunos	205	341	239	355	420	595	13
de	241	341	251	355	420	595	13
los	253	341	265	355	420	595	13
datos	268	341	289	355	420	595	13
son	291	341	305	355	420	595	13
los	308	341	319	355	420	595	13
siguientes:	322	341	365	355	420	595	13
(1)	84	362	95	376	420	595	13
(2)	84	422	95	436	420	595	13
Reduplicación	112	362	170	376	420	595	13
total	172	362	190	376	420	595	13
o	193	362	198	376	420	595	13
parcial	200	362	227	376	420	595	13
chap	112	377	131	391	420	595	13
chap	134	377	153	391	420	595	13
‘sonido	192	377	222	391	420	595	13
que	225	377	239	391	420	595	13
hace	242	377	260	391	420	595	13
el	262	377	270	391	420	595	13
chancho	272	377	305	391	420	595	13
al	308	377	315	391	420	595	13
comer'	318	377	346	391	420	595	13
wishik	112	392	138	406	420	595	13
wishik	140	392	166	406	420	595	13
‘el	192	392	203	406	420	595	13
sonido	205	392	232	406	420	595	13
que	234	392	249	406	420	595	13
produce	251	392	284	406	420	595	13
el	286	392	293	406	420	595	13
cuy'	296	392	314	406	420	595	13
pichiw	112	407	139	421	420	595	13
pichiw	141	407	168	421	420	595	13
‘el	192	407	203	421	420	595	13
canto	205	407	227	421	420	595	13
del	229	407	242	421	420	595	13
gorrión'	244	407	277	421	420	595	13
Vː	112	422	122	436	420	595	13
o	124	422	129	436	420	595	13
CC	132	422	145	436	420	595	13
titii	112	437	159	451	420	595	13
‘el	192	437	203	451	420	595	13
sonido	205	437	232	451	420	595	13
del	234	437	247	451	420	595	13
claxon	249	437	276	451	420	595	13
del	278	437	291	451	420	595	13
carro'	293	437	317	451	420	595	13
tukuu	112	452	135	466	420	595	13
tukuu	138	452	161	466	420	595	13
‘el	192	452	203	466	420	595	13
sonido	205	452	232	466	420	595	13
que	234	452	249	466	420	595	13
produce	251	452	284	466	420	595	13
la	286	452	293	466	420	595	13
lechuza'	296	452	330	466	420	595	13
plachaqq	112	467	159	481	420	595	13
‘el	192	467	203	481	420	595	13
sonido	205	467	232	481	420	595	13
de	234	467	244	481	420	595	13
una	246	467	261	481	420	595	13
bofetada	263	467	298	481	420	595	13
fuerte'	300	467	327	481	420	595	13
aqraqq	112	482	159	496	420	595	13
‘el	192	482	203	496	420	595	13
sonido	205	482	232	496	420	595	13
producido	234	482	275	496	420	595	13
cuando	277	482	306	496	420	595	13
cae	309	482	322	496	420	595	13
un	325	482	335	496	420	595	13
objeto'	337	482	365	496	420	595	13
En	84	503	95	517	420	595	13
los	97	503	109	517	420	595	13
datos	111	503	132	517	420	595	13
de	134	503	144	517	420	595	13
(1),	146	503	160	517	420	595	13
las	163	503	174	517	420	595	13
bases	176	503	198	517	420	595	13
léxicas	200	503	228	517	420	595	13
chap,	230	503	252	517	420	595	13
wishik	254	503	280	517	420	595	13
y	282	503	287	517	420	595	13
pichiw	290	503	316	517	420	595	13
se	319	503	327	517	420	595	13
reduplican	329	503	371	517	420	595	13
para	48	518	65	532	420	595	13
dar	67	518	80	532	420	595	13
lugar	82	518	102	532	420	595	13
a	104	518	108	532	420	595	13
las	110	518	121	532	420	595	13
formas	123	518	151	532	420	595	13
onomatopéyicas	152	518	217	532	420	595	13
vinculadas	219	518	262	532	420	595	13
con	264	518	278	532	420	595	13
emisiones	280	518	320	532	420	595	13
animales.	322	518	360	532	420	595	13
Es	361	518	371	532	420	595	13
importante	48	533	92	547	420	595	13
indicar	93	533	121	547	420	595	13
que	123	533	137	547	420	595	13
la	139	533	147	547	420	595	13
evidencia	148	533	187	547	420	595	13
empírica	189	533	224	547	420	595	13
es	225	533	234	547	420	595	13
consistente	236	533	280	547	420	595	13
con	282	533	296	547	420	595	13
la	298	533	305	547	420	595	13
asociación	307	533	349	547	420	595	13
entre	351	533	371	547	420	595	13
LETRAS	48	558	78	569	420	595	13
(Lima),	80	558	105	569	420	595	13
91(134),	107	558	134	569	420	595	13
2020	136	558	152	569	420	595	13
86	362	557	371	569	420	595	13
Rolando	48	26	75	36	420	595	14
Rocha	77	26	98	36	420	595	14
Martínez	100	26	129	36	420	595	14
el	48	53	55	67	420	595	14
mecanismo	58	53	103	67	420	595	14
de	106	53	115	67	420	595	14
reduplicación	117	53	172	67	420	595	14
y	174	53	179	67	420	595	14
el	181	53	188	67	420	595	14
simbolismo,	191	53	240	67	420	595	14
aunque	242	53	271	67	420	595	14
en	273	53	283	67	420	595	14
lenguas	285	53	316	67	420	595	14
europeas	318	53	354	67	420	595	14
este	356	53	371	67	420	595	14
recurso	48	68	78	82	420	595	14
es	80	68	89	82	420	595	14
menos	91	68	117	82	420	595	14
frecuente	120	68	157	82	420	595	14
(Hinton,	160	68	193	82	420	595	14
Nichols	196	68	227	82	420	595	14
&	230	68	238	82	420	595	14
Ohala,	240	68	267	82	420	595	14
1994,	269	68	292	82	420	595	14
p.	294	68	302	82	420	595	14
9).	305	68	315	82	420	595	14
Sin	318	68	331	82	420	595	14
embargo,	334	68	371	82	420	595	14
no	48	83	58	97	420	595	14
en	62	83	71	97	420	595	14
todos	75	83	96	97	420	595	14
los	100	83	112	97	420	595	14
casos	115	83	137	97	420	595	14
son	140	83	154	97	420	595	14
producciones	158	83	211	97	420	595	14
animales	215	83	250	97	420	595	14
las	254	83	265	97	420	595	14
que	268	83	283	97	420	595	14
se	286	83	295	97	420	595	14
conceptualizan	298	83	358	97	420	595	14
en	362	83	371	97	420	595	14
quechua,	48	98	84	112	420	595	14
ya	87	98	97	112	420	595	14
que	100	98	114	112	420	595	14
chap	117	98	137	112	420	595	14
se	140	98	148	112	420	595	14
asocia	151	98	176	112	420	595	14
con	179	98	194	112	420	595	14
el	197	98	204	112	420	595	14
ruido	207	98	228	112	420	595	14
que	231	98	246	112	420	595	14
hace	249	98	267	112	420	595	14
el	270	98	278	112	420	595	14
chancho	281	98	314	112	420	595	14
al	317	98	324	112	420	595	14
comer.	327	98	354	112	420	595	14
Por	357	98	371	112	420	595	14
otro	48	113	64	127	420	595	14
lado,	68	113	87	127	420	595	14
el	90	113	98	127	420	595	14
mecanismo	101	113	147	127	420	595	14
adicional	150	113	186	127	420	595	14
que	190	113	204	127	420	595	14
usan	207	113	226	127	420	595	14
los	229	113	241	127	420	595	14
quechuahablantes	244	113	315	127	420	595	14
al	318	113	325	127	420	595	14
estructurar	329	113	371	127	420	595	14
onomatopeyas	48	128	106	142	420	595	14
es	108	128	116	142	420	595	14
el	118	128	126	142	420	595	14
alargamiento	128	128	180	142	420	595	14
de	182	128	191	142	420	595	14
vocales	193	128	223	142	420	595	14
y	226	128	231	142	420	595	14
de	233	128	242	142	420	595	14
consonantes.	244	128	296	142	420	595	14
Estos	298	128	319	142	420	595	14
dos	321	128	335	142	420	595	14
patrones	337	128	371	142	420	595	14
presentan	48	143	87	157	420	595	14
implicancias	91	143	142	157	420	595	14
silábicas,	146	143	183	157	420	595	14
dado	188	143	207	157	420	595	14
que	212	143	226	157	420	595	14
las	231	143	242	157	420	595	14
consonantes	247	143	295	157	420	595	14
que	300	143	314	157	420	595	14
aumentan	319	143	358	157	420	595	14
su	362	143	371	157	420	595	14
tiempo	48	158	76	172	420	595	14
de	78	158	88	172	420	595	14
duración	90	158	125	172	420	595	14
se	127	158	135	172	420	595	14
posicionan	138	158	181	172	420	595	14
a	183	158	188	172	420	595	14
final	190	158	208	172	420	595	14
de	210	158	219	172	420	595	14
sílaba.	221	158	247	172	420	595	14
En	249	158	261	172	420	595	14
el	263	158	270	172	420	595	14
caso	272	158	290	172	420	595	14
de	292	158	302	172	420	595	14
las	304	158	315	172	420	595	14
vocales,	317	158	350	172	420	595	14
estas	352	158	371	172	420	595	14
solo	48	173	65	187	420	595	14
se	67	173	75	187	420	595	14
manifiestan	77	173	123	187	420	595	14
con	125	173	139	187	420	595	14
cantidad	141	173	175	187	420	595	14
en	177	173	186	187	420	595	14
casos	188	173	210	187	420	595	14
en	212	173	221	187	420	595	14
los	223	173	235	187	420	595	14
que	236	173	251	187	420	595	14
las	253	173	264	187	420	595	14
onomatopeyas	266	173	323	187	420	595	14
categorizan	325	173	371	187	420	595	14
ruidos	48	188	73	202	420	595	14
con	75	188	90	202	420	595	14
duración.	92	188	129	202	420	595	14
Esto	131	188	149	202	420	595	14
quiere	151	188	176	202	420	595	14
decir	178	188	198	202	420	595	14
que	200	188	215	202	420	595	14
la	217	188	224	202	420	595	14
experiencia	226	188	272	202	420	595	14
condiciona	274	188	318	202	420	595	14
la	320	188	327	202	420	595	14
ocurrencia	329	188	371	202	420	595	14
y	48	203	53	217	420	595	14
el	56	203	64	217	420	595	14
uso	67	203	81	217	420	595	14
de	84	203	93	217	420	595	14
los	96	203	108	217	420	595	14
mecanismos	111	203	161	217	420	595	14
lingüísticos	164	203	210	217	420	595	14
de	213	203	223	217	420	595	14
cantidad.	226	203	262	217	420	595	14
En	265	203	276	217	420	595	14
atención	280	203	313	217	420	595	14
a	317	203	321	217	420	595	14
lo	324	203	332	217	420	595	14
dicho,	335	203	360	217	420	595	14
se	363	203	371	217	420	595	14
requiere	48	218	81	232	420	595	14
en	85	218	94	232	420	595	14
este	98	218	113	232	420	595	14
caso	117	218	134	232	420	595	14
concreto	138	218	172	232	420	595	14
la	176	218	183	232	420	595	14
evidencia	187	218	225	232	420	595	14
de	229	218	238	232	420	595	14
la	242	218	249	232	420	595	14
duración	252	218	287	232	420	595	14
y,	291	218	298	232	420	595	14
por	301	218	315	232	420	595	14
consiguiente,	318	218	371	232	420	595	14
los	48	233	60	247	420	595	14
correlatos	63	233	103	247	420	595	14
fonéticos	106	233	143	247	420	595	14
que	146	233	161	247	420	595	14
permitan	164	233	200	247	420	595	14
corroborar	203	233	246	247	420	595	14
tales	249	233	267	247	420	595	14
patrones	271	233	305	247	420	595	14
lingüísticos.	308	233	357	247	420	595	14
En	360	233	371	247	420	595	14
rigor,	48	248	70	262	420	595	14
hemos	74	248	100	262	420	595	14
detectado,	104	248	144	262	420	595	14
en	148	248	158	262	420	595	14
efecto,	162	248	188	262	420	595	14
una	192	248	207	262	420	595	14
mayor	211	248	236	262	420	595	14
duración	240	248	275	262	420	595	14
en	279	248	288	262	420	595	14
vocales.	292	248	325	262	420	595	14
Este	329	248	346	262	420	595	14
rasgo	350	248	371	262	420	595	14
es	48	263	57	277	420	595	14
consistente	61	263	105	277	420	595	14
con	110	263	124	277	420	595	14
la	129	263	136	277	420	595	14
detección	140	263	178	277	420	595	14
de	183	263	192	277	420	595	14
onomatopeyas	197	263	254	277	420	595	14
cuyo	259	263	278	277	420	595	14
correlato	283	263	318	277	420	595	14
son	323	263	336	277	420	595	14
sonidos	341	263	371	277	420	595	14
con	48	278	63	292	420	595	14
mayor	66	278	91	292	420	595	14
tiempo	94	278	122	292	420	595	14
de	125	278	134	292	420	595	14
duración;	137	278	175	292	420	595	14
por	178	278	191	292	420	595	14
ejemplo,	194	278	229	292	420	595	14
el	232	278	239	292	420	595	14
canto	242	278	264	292	420	595	14
de	267	278	276	292	420	595	14
un	279	278	289	292	420	595	14
ave.	292	278	309	292	420	595	14
Los	312	278	327	292	420	595	14
golpes,	330	278	358	292	420	595	14
no	361	278	371	292	420	595	14
obstante,	48	293	84	307	420	595	14
requieren	87	293	124	307	420	595	14
vocales	127	293	157	307	420	595	14
cortas.	159	293	186	307	420	595	14
Figura	66	517	91	529	420	595	14
1.	94	517	100	529	420	595	14
Espectrograma	103	517	158	529	420	595	14
de	160	517	169	529	420	595	14
vocal	171	517	190	529	420	595	14
corta	193	517	212	529	420	595	14
[a]	214	517	225	529	420	595	14
en	228	517	236	529	420	595	14
la	238	517	245	529	420	595	14
onomatopeya	248	517	296	529	420	595	14
[tahtah]	298	517	328	529	420	595	14
‘ruido	331	517	353	529	420	595	14
que	61	528	74	540	420	595	14
genera	76	528	101	540	420	595	14
la	104	528	111	540	420	595	14
acción	113	528	137	540	420	595	14
de	139	528	148	540	420	595	14
tocar	150	528	169	540	420	595	14
la	171	528	178	540	420	595	14
puerta'	180	528	207	540	420	595	14
y	208	528	212	540	420	595	14
espectrograma	214	528	268	540	420	595	14
de	270	528	279	540	420	595	14
vocal	281	528	301	540	420	595	14
larga	303	528	322	540	420	595	14
[aː]	324	528	338	540	420	595	14
en	341	528	349	540	420	595	14
la	351	528	358	540	420	595	14
onomatopeya	113	539	161	551	420	595	14
[maː]	164	539	184	551	420	595	14
‘emisión	186	539	217	551	420	595	14
de	220	539	228	551	420	595	14
la	230	539	237	551	420	595	14
oveja'	240	539	262	551	420	595	14
en	263	539	272	551	420	595	14
quechua.	274	539	307	551	420	595	14
LETRAS	48	558	78	569	420	595	14
(Lima),	80	558	105	569	420	595	14
91(134),	107	558	134	569	420	595	14
2020	136	558	152	569	420	595	14
87	362	557	371	569	420	595	14
Geech:	194	26	217	36	420	595	15
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	15
y	264	26	268	36	420	595	15
en	304	26	311	36	420	595	15
el	313	26	319	36	420	595	15
quechua	321	26	348	36	420	595	15
central	350	26	371	36	420	595	15
Figura	49	299	74	311	420	595	15
2.	76	299	83	311	420	595	15
Espectrograma	85	299	140	311	420	595	15
de	142	299	151	311	420	595	15
vocal	153	299	173	311	420	595	15
corta	175	299	194	311	420	595	15
[i]	196	299	206	311	420	595	15
y	208	299	212	311	420	595	15
la	214	299	221	311	420	595	15
vocal	223	299	243	311	420	595	15
larga	245	299	264	311	420	595	15
[iː]	266	299	278	311	420	595	15
en	281	299	289	311	420	595	15
la	291	299	298	311	420	595	15
onomatopeya	301	299	349	311	420	595	15
[titiː]	351	299	371	311	420	595	15
‘emisión	150	315	181	327	420	595	15
del	183	315	194	327	420	595	15
claxon	196	315	220	327	420	595	15
de	223	315	231	327	420	595	15
un	233	315	242	327	420	595	15
carro'.	245	315	270	327	420	595	15
En	48	338	59	351	420	595	15
las	65	338	76	351	420	595	15
imágenes	81	338	119	351	420	595	15
anteriores	124	338	164	351	420	595	15
notamos	169	338	203	351	420	595	15
duraciones	209	338	252	351	420	595	15
diferentes	257	338	297	351	420	595	15
para	302	338	319	351	420	595	15
las	325	338	336	351	420	595	15
vocales	341	338	371	351	420	595	15
cortas:	48	353	75	366	420	595	15
0,063	77	353	100	366	420	595	15
milisegundos	103	353	156	366	420	595	15
para	159	353	176	366	420	595	15
la	178	353	186	366	420	595	15
vocal	188	353	210	366	420	595	15
central	212	353	240	366	420	595	15
baja	242	353	259	366	420	595	15
abierta	262	353	289	366	420	595	15
no	291	353	301	366	420	595	15
redondeada	304	353	350	366	420	595	15
[a]	353	353	364	366	420	595	15
y	366	353	371	366	420	595	15
0,049	48	368	71	381	420	595	15
milisegundos	74	368	127	381	420	595	15
en	130	368	139	381	420	595	15
el	142	368	149	381	420	595	15
caso	152	368	170	381	420	595	15
de	173	368	182	381	420	595	15
la	185	368	193	381	420	595	15
vocal	195	368	217	381	420	595	15
alta	220	368	234	381	420	595	15
anterior	237	368	268	381	420	595	15
[i].	271	368	283	381	420	595	15
Sus	286	368	301	381	420	595	15
correspondientes	304	368	371	381	420	595	15
correlatos	48	383	88	396	420	595	15
con	90	383	105	396	420	595	15
mayor	107	383	133	396	420	595	15
duración	136	383	171	396	420	595	15
son	173	383	187	396	420	595	15
la	190	383	197	396	420	595	15
vocal	200	383	221	396	420	595	15
central	224	383	251	396	420	595	15
baja	254	383	271	396	420	595	15
larga	273	383	293	396	420	595	15
[aː],	296	383	312	396	420	595	15
cuya	315	383	334	396	420	595	15
duración	336	383	371	396	420	595	15
es	48	398	57	411	420	595	15
de	58	398	68	411	420	595	15
0,160	70	398	92	411	420	595	15
milisegundos,	94	398	150	411	420	595	15
y	152	398	157	411	420	595	15
la	159	398	166	411	420	595	15
vocal	168	398	190	411	420	595	15
alta	192	398	206	411	420	595	15
anterior	208	398	239	411	420	595	15
larga	241	398	261	411	420	595	15
[iː],	263	398	278	411	420	595	15
de	280	398	289	411	420	595	15
0,128	291	398	314	411	420	595	15
milisegundos.	316	398	371	411	420	595	15
La	48	413	59	426	420	595	15
duración,	63	413	101	426	420	595	15
en	105	413	115	426	420	595	15
rigor,	119	413	140	426	420	595	15
es	145	413	153	426	420	595	15
el	158	413	165	426	420	595	15
correlato	169	413	205	426	420	595	15
usado	209	413	233	426	420	595	15
para	237	413	254	426	420	595	15
configurar	259	413	300	426	420	595	15
fonológicamente	304	413	371	426	420	595	15
sonidos	48	428	79	441	420	595	15
con	81	428	96	441	420	595	15
mayor	98	428	124	441	420	595	15
o	126	428	131	441	420	595	15
menor	134	428	159	441	420	595	15
extensión	162	428	200	441	420	595	15
en	203	428	212	441	420	595	15
la	215	428	222	441	420	595	15
realidad.	224	428	259	441	420	595	15
En	84	451	95	465	420	595	15
el	97	451	105	465	420	595	15
caso	107	451	125	465	420	595	15
del	128	451	140	465	420	595	15
sonido	143	451	169	465	420	595	15
que	172	451	186	465	420	595	15
se	189	451	197	465	420	595	15
representa	200	451	241	465	420	595	15
con	244	451	258	465	420	595	15
la	261	451	268	465	420	595	15
grafía	271	451	294	465	420	595	15
<q>,	296	451	315	465	420	595	15
se	318	451	326	465	420	595	15
trata	329	451	347	465	420	595	15
de	349	451	359	465	420	595	15
un	361	451	371	465	420	595	15
sonido	48	466	75	480	420	595	15
glotal	78	466	100	480	420	595	15
[h].	103	466	117	480	420	595	15
La	120	466	131	480	420	595	15
duración	134	466	168	480	420	595	15
de	171	466	181	480	420	595	15
este	184	466	199	480	420	595	15
también	202	466	234	480	420	595	15
varía	237	466	257	480	420	595	15
en	260	466	269	480	420	595	15
las	272	466	283	480	420	595	15
onomatopeyas	286	466	344	480	420	595	15
que	346	466	361	480	420	595	15
lo	364	466	371	480	420	595	15
incluyen.	48	481	85	495	420	595	15
Si	88	481	97	495	420	595	15
bien	100	481	117	495	420	595	15
siempre	120	481	152	495	420	595	15
se	155	481	163	495	420	595	15
posiciona	166	481	205	495	420	595	15
a	208	481	212	495	420	595	15
final	215	481	233	495	420	595	15
de	236	481	246	495	420	595	15
palabra	249	481	278	495	420	595	15
o	281	481	286	495	420	595	15
de	290	481	299	495	420	595	15
sílaba,	302	481	328	495	420	595	15
varía	331	481	351	495	420	595	15
si	354	481	361	495	420	595	15
el	364	481	371	495	420	595	15
sonido	48	496	75	510	420	595	15
que	77	496	91	510	420	595	15
representa	93	496	135	510	420	595	15
fonosimbólicamente	137	496	218	510	420	595	15
es	220	496	229	510	420	595	15
más	231	496	247	510	420	595	15
prolongado	249	496	295	510	420	595	15
o	297	496	302	510	420	595	15
no.	304	496	316	510	420	595	15
Nuevamente,	318	496	371	510	420	595	15
el	48	511	55	525	420	595	15
marco	58	511	83	525	420	595	15
experiencial	85	511	134	525	420	595	15
juega	137	511	158	525	420	595	15
un	161	511	171	525	420	595	15
rol	173	511	185	525	420	595	15
importante	187	511	230	525	420	595	15
en	233	511	242	525	420	595	15
la	245	511	252	525	420	595	15
forma	254	511	278	525	420	595	15
en	281	511	290	525	420	595	15
que	293	511	307	525	420	595	15
se	310	511	318	525	420	595	15
categoriza	321	511	362	525	420	595	15
el	364	511	371	525	420	595	15
sonido.	48	527	77	541	420	595	15
Así,	79	527	96	541	420	595	15
el	98	527	105	541	420	595	15
siguiente	108	527	144	541	420	595	15
espectrograma	147	527	205	541	420	595	15
será	207	527	223	541	420	595	15
ilustrativo	226	527	266	541	420	595	15
al	269	527	276	541	420	595	15
respecto.	279	527	315	541	420	595	15
LETRAS	48	558	78	569	420	595	15
(Lima),	80	558	105	569	420	595	15
91(134),	107	558	134	569	420	595	15
2020	136	558	152	569	420	595	15
88	362	557	371	569	420	595	15
Rolando	48	26	75	36	420	595	16
Rocha	77	26	98	36	420	595	16
Martínez	100	26	129	36	420	595	16
Figura	48	280	73	292	420	595	16
3.	77	280	84	292	420	595	16
Sonidos	88	280	117	292	420	595	16
fricativos	121	280	155	292	420	595	16
glotales	159	280	187	292	420	595	16
[h]	191	280	203	292	420	595	16
en	207	280	215	292	420	595	16
la	219	280	226	292	420	595	16
onomatopeya	230	280	279	292	420	595	16
[pahpah]	283	280	317	292	420	595	16
‘sonido	321	280	348	292	420	595	16
de	352	280	360	292	420	595	16
la	364	280	371	292	420	595	16
cancha	48	292	74	304	420	595	16
cuando	76	292	103	304	420	595	16
revienta'	105	292	137	304	420	595	16
y	139	292	143	304	420	595	16
en	145	292	153	304	420	595	16
la	156	292	163	304	420	595	16
onomatopeya	165	292	213	304	420	595	16
[platʃahː]	216	292	251	304	420	595	16
‘sonido	253	292	280	304	420	595	16
de	282	292	291	304	420	595	16
una	293	292	306	304	420	595	16
bofetada	309	292	340	304	420	595	16
fuerte'.	342	292	369	304	420	595	16
La	84	315	94	328	420	595	16
diferencia	97	315	137	328	420	595	16
de	140	315	149	328	420	595	16
duración	152	315	187	328	420	595	16
es	190	315	198	328	420	595	16
de	201	315	211	328	420	595	16
0,074	214	315	236	328	420	595	16
milisegundos	239	315	292	328	420	595	16
en	295	315	305	328	420	595	16
la	307	315	315	328	420	595	16
onomatopeya	317	315	371	328	420	595	16
vinculada	48	331	87	344	420	595	16
con	91	331	105	344	420	595	16
el	109	331	116	344	420	595	16
ruido	120	331	141	344	420	595	16
que	145	331	159	344	420	595	16
genera	163	331	190	344	420	595	16
la	194	331	201	344	420	595	16
cancha	205	331	233	344	420	595	16
al	236	331	244	344	420	595	16
reventar	247	331	280	344	420	595	16
(que	284	331	302	344	420	595	16
es	305	331	314	344	420	595	16
un	318	331	328	344	420	595	16
sonido	331	331	358	344	420	595	16
de	362	331	371	344	420	595	16
menor	48	347	74	360	420	595	16
duración)	76	347	114	360	420	595	16
y	116	347	121	360	420	595	16
de	123	347	132	360	420	595	16
0,152	134	347	157	360	420	595	16
en	159	347	168	360	420	595	16
el	170	347	177	360	420	595	16
caso	179	347	197	360	420	595	16
de	199	347	208	360	420	595	16
la	210	347	217	360	420	595	16
onomatopeya	219	347	273	360	420	595	16
asociada	275	347	310	360	420	595	16
con	311	347	326	360	420	595	16
la	328	347	335	360	420	595	16
bofetada	337	347	371	360	420	595	16
fuerte.	48	363	74	376	420	595	16
La	77	363	87	376	420	595	16
intensidad	90	363	131	376	420	595	16
de	134	363	143	376	420	595	16
este	146	363	162	376	420	595	16
último	164	363	191	376	420	595	16
se	193	363	202	376	420	595	16
configura	204	363	242	376	420	595	16
a	245	363	249	376	420	595	16
través	252	363	276	376	420	595	16
de	279	363	288	376	420	595	16
una	291	363	305	376	420	595	16
mayor	308	363	334	376	420	595	16
duración	336	363	371	376	420	595	16
del	48	379	60	392	420	595	16
sonido	63	379	90	392	420	595	16
glotal.	92	379	117	392	420	595	16
Si	84	401	92	414	420	595	16
bien	95	401	112	414	420	595	16
estos	115	401	135	414	420	595	16
correlatos	138	401	177	414	420	595	16
fonéticos	180	401	217	414	420	595	16
son	220	401	234	414	420	595	16
consistentes	237	401	285	414	420	595	16
con	288	401	302	414	420	595	16
la	305	401	312	414	420	595	16
manifestación	315	401	371	414	420	595	16
de	48	417	58	430	420	595	16
onomatopeyas,	62	417	122	430	420	595	16
requerimos	126	417	171	430	420	595	16
de	175	417	184	430	420	595	16
un	188	417	198	430	420	595	16
análisis	202	417	232	430	420	595	16
acerca	236	417	262	430	420	595	16
de	266	417	275	430	420	595	16
cómo	279	417	301	430	420	595	16
se	305	417	314	430	420	595	16
conformarían	317	417	371	430	420	595	16
estos	48	433	68	446	420	595	16
patrones	71	433	105	446	420	595	16
acústicos	108	433	144	446	420	595	16
en	147	433	156	446	420	595	16
correlación	159	433	204	446	420	595	16
con	207	433	221	446	420	595	16
esquemas	224	433	263	446	420	595	16
de	266	433	275	446	420	595	16
sonidos.	278	433	311	446	420	595	16
En	313	433	325	446	420	595	16
tal	327	433	337	446	420	595	16
sentido,	340	433	371	446	420	595	16
consideramos	48	449	103	462	420	595	16
que	105	449	120	462	420	595	16
la	122	449	129	462	420	595	16
evidencia	132	449	170	462	420	595	16
acústica	172	449	204	462	420	595	16
presentada	207	449	250	462	420	595	16
haría	252	449	272	462	420	595	16
posible	274	449	303	462	420	595	16
el	305	449	312	462	420	595	16
planteamiento	315	449	371	462	420	595	16
de	48	465	58	478	420	595	16
mecanismos	62	465	112	478	420	595	16
fonosimbólicos.	116	465	180	478	420	595	16
Dado	185	465	207	478	420	595	16
que	211	465	226	478	420	595	16
hemos	230	465	257	478	420	595	16
requerido	261	465	300	478	420	595	16
de	304	465	314	478	420	595	16
la	318	465	325	478	420	595	16
noción	330	465	357	478	420	595	16
de	362	465	371	478	420	595	16
onomátopo,	48	481	96	494	420	595	16
nuestro	98	481	127	494	420	595	16
siguiente	130	481	166	494	420	595	16
paso	168	481	186	494	420	595	16
será	189	481	205	494	420	595	16
determinar	207	481	250	494	420	595	16
cuáles	252	481	277	494	420	595	16
son	280	481	294	494	420	595	16
los	296	481	307	494	420	595	16
que	310	481	324	494	420	595	16
se	326	481	335	494	420	595	16
vinculan	337	481	371	494	420	595	16
con	48	497	63	510	420	595	16
las	65	497	76	510	420	595	16
onomatopeyas	79	497	137	510	420	595	16
en	139	497	148	510	420	595	16
el	151	497	158	510	420	595	16
quechua	161	497	194	510	420	595	16
central.	196	497	226	510	420	595	16
El	84	519	92	532	420	595	16
primer	97	519	124	532	420	595	16
onomátopo	129	519	173	532	420	595	16
que	178	519	192	532	420	595	16
proponemos	197	519	245	532	420	595	16
está	251	519	266	532	420	595	16
configurado	271	519	318	532	420	595	16
con	323	519	337	532	420	595	16
vocales	342	519	371	532	420	595	16
anteriores,	48	535	89	548	420	595	16
las	91	535	102	548	420	595	16
cuales	104	535	128	548	420	595	16
presentan	130	535	168	548	420	595	16
asociación	170	535	211	548	420	595	16
con	213	535	227	548	420	595	16
un	229	535	239	548	420	595	16
valor	241	535	261	548	420	595	16
del	263	535	275	548	420	595	16
sonido	277	535	303	548	420	595	16
conceptualizado:	305	535	371	548	420	595	16
LETRAS	48	558	78	569	420	595	16
(Lima),	80	558	105	569	420	595	16
91(134),	107	558	134	569	420	595	16
2020	136	558	152	569	420	595	16
89	362	557	371	569	420	595	16
Geech:	194	26	217	36	420	595	17
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	17
y	264	26	268	36	420	595	17
cognición	270	26	302	36	420	595	17
en	304	26	311	36	420	595	17
el	313	26	319	36	420	595	17
quechua	321	26	348	36	420	595	17
central	350	26	371	36	420	595	17
el	48	53	55	67	420	595	17
carácter	60	53	91	67	420	595	17
agudo	95	53	119	67	420	595	17
de	123	53	132	67	420	595	17
este.	137	53	154	67	420	595	17
Recordemos	159	53	208	67	420	595	17
que	212	53	226	67	420	595	17
Moreno	231	53	262	67	420	595	17
Cabrera	266	53	297	67	420	595	17
(2016)	301	53	327	67	420	595	17
plantea	332	53	360	67	420	595	17
el	364	53	371	67	420	595	17
onomátopo	48	69	92	83	420	595	17
pi	94	69	102	83	420	595	17
para	103	69	120	83	420	595	17
las	122	69	133	83	420	595	17
onomatopeyas	135	69	191	83	420	595	17
del	193	69	205	83	420	595	17
pitido	207	69	229	83	420	595	17
o	231	69	236	83	420	595	17
la	238	69	245	83	420	595	17
emisión	247	69	278	83	420	595	17
de	279	69	289	83	420	595	17
las	290	69	301	83	420	595	17
aves.	303	69	323	83	420	595	17
Sostenemos	325	69	371	83	420	595	17
que,	48	85	65	99	420	595	17
en	67	85	76	99	420	595	17
el	78	85	85	99	420	595	17
caso	87	85	104	99	420	595	17
del	106	85	118	99	420	595	17
quechua	120	85	153	99	420	595	17
central,	154	85	184	99	420	595	17
este	185	85	201	99	420	595	17
se	203	85	211	99	420	595	17
asocia	213	85	237	99	420	595	17
con	239	85	253	99	420	595	17
cualquier	255	85	291	99	420	595	17
sonido	293	85	319	99	420	595	17
categorizado	321	85	371	99	420	595	17
como	48	101	70	115	420	595	17
agudo.	72	101	99	115	420	595	17
A	101	101	108	115	420	595	17
continuación	110	101	160	115	420	595	17
el	163	101	170	115	420	595	17
onomátopo	172	101	216	115	420	595	17
en	219	101	228	115	420	595	17
cuestión.	231	101	266	115	420	595	17
V	159	126	166	139	420	595	17
ANT	165	127	177	135	420	595	17
+	179	126	185	139	420	595	17
OBST	188	126	213	139	420	595	17
COR	213	127	225	135	420	595	17
+	228	126	233	139	420	595	17
(V	236	126	246	139	420	595	17
ANT	245	127	257	135	420	595	17
)	257	126	260	139	420	595	17
El	84	147	93	161	420	595	17
onomátopo	95	147	140	161	420	595	17
anterior	142	147	173	161	420	595	17
representa	175	147	216	161	420	595	17
la	219	147	226	161	420	595	17
configuración	228	147	283	161	420	595	17
de	285	147	295	161	420	595	17
onomatopeyas	297	147	355	161	420	595	17
que	357	147	371	161	420	595	17
representan	48	163	94	177	420	595	17
sonidos	97	163	127	177	420	595	17
agudos.	130	163	161	177	420	595	17
Tal	163	163	176	177	420	595	17
es	178	163	186	177	420	595	17
el	189	163	196	177	420	595	17
caso	199	163	216	177	420	595	17
de	219	163	228	177	420	595	17
las	231	163	242	177	420	595	17
onomatopeyas	244	163	302	177	420	595	17
wishik	305	164	330	177	420	595	17
wishik	333	164	358	177	420	595	17
‘el	361	163	371	177	420	595	17
sonido	48	179	75	193	420	595	17
que	77	179	92	193	420	595	17
produce	94	179	126	193	420	595	17
el	128	179	135	193	420	595	17
cuy',	138	179	158	193	420	595	17
titii	160	180	174	193	420	595	17
‘el	176	179	187	193	420	595	17
sonido	189	179	216	193	420	595	17
del	218	179	230	193	420	595	17
claxon	232	179	259	193	420	595	17
del	261	179	273	193	420	595	17
carro'	275	179	299	193	420	595	17
y	301	179	306	193	420	595	17
la	308	179	315	193	420	595	17
onomatopeya	317	179	371	193	420	595	17
que	48	195	63	209	420	595	17
encabeza	66	195	103	209	420	595	17
el	107	195	114	209	420	595	17
título	118	195	139	209	420	595	17
de	143	195	152	209	420	595	17
nuestro	156	195	185	209	420	595	17
estudio,	189	195	220	209	420	595	17
a	224	195	228	209	420	595	17
saber,	232	195	255	209	420	595	17
geech	259	196	282	209	420	595	17
‘el	286	195	297	209	420	595	17
sonido	300	195	327	209	420	595	17
producido	331	195	371	209	420	595	17
cuando	48	211	77	225	420	595	17
se	79	211	88	225	420	595	17
abre	90	211	107	225	420	595	17
la	109	211	116	225	420	595	17
puerta',	119	211	150	225	420	595	17
entre	152	211	172	225	420	595	17
otros.	174	211	196	225	420	595	17
Otro	199	211	217	225	420	595	17
onomátopo	219	211	264	225	420	595	17
que	266	211	281	225	420	595	17
representa	283	211	324	225	420	595	17
más	326	211	342	225	420	595	17
bien	345	211	362	225	420	595	17
la	364	211	371	225	420	595	17
conceptualización	48	227	120	241	420	595	17
de	123	227	132	241	420	595	17
sonidos	135	227	165	241	420	595	17
graves	168	227	194	241	420	595	17
es	196	227	205	241	420	595	17
el	207	227	215	241	420	595	17
siguiente:	217	227	256	241	420	595	17
V	147	255	154	268	420	595	17
abierta	153	256	169	264	420	595	17
+	172	255	177	268	420	595	17
OBST	180	255	205	268	420	595	17
[OBST]	208	255	240	268	420	595	17
+	242	255	248	268	420	595	17
V	250	255	258	268	420	595	17
abierta	256	256	272	264	420	595	17
El	84	276	93	290	420	595	17
onomátopo	95	276	140	290	420	595	17
anterior	142	276	173	290	420	595	17
se	175	276	184	290	420	595	17
vincula	186	276	215	290	420	595	17
con	218	276	232	290	420	595	17
la	234	276	242	290	420	595	17
siguiente	244	276	280	290	420	595	17
parcela	282	276	311	290	420	595	17
de	313	276	323	290	420	595	17
datos.	325	276	349	290	420	595	17
Cada	351	276	371	290	420	595	17
uno	48	292	63	306	420	595	17
de	66	292	76	306	420	595	17
estos	79	292	99	306	420	595	17
se	102	292	110	306	420	595	17
corresponde	114	292	162	306	420	595	17
con	166	292	180	306	420	595	17
sonidos	183	292	214	306	420	595	17
graves	217	292	243	306	420	595	17
que	246	292	260	306	420	595	17
se	264	292	272	306	420	595	17
categorizan	275	292	321	306	420	595	17
mediante	324	292	361	306	420	595	17
la	364	292	371	306	420	595	17
secuencia	48	308	87	322	420	595	17
propuesta.	90	308	131	322	420	595	17
Para	134	308	152	322	420	595	17
facilitar	154	308	185	322	420	595	17
la	188	308	195	322	420	595	17
comprensión	198	308	249	322	420	595	17
de	252	308	262	322	420	595	17
las	264	308	275	322	420	595	17
onomatopeyas,	278	308	338	322	420	595	17
estas	341	308	360	322	420	595	17
se	363	308	371	322	420	595	17
proponen	48	324	86	338	420	595	17
a	88	324	93	338	420	595	17
continuación	95	324	147	338	420	595	17
en	150	324	159	338	420	595	17
(3).	161	324	176	338	420	595	17
(3)	84	346	95	360	420	595	17
paq	112	346	127	360	420	595	17
paq	129	346	144	360	420	595	17
‘el	172	346	183	360	420	595	17
sonido	185	346	212	360	420	595	17
de	214	346	224	360	420	595	17
la	226	346	234	360	420	595	17
cancha	236	346	264	360	420	595	17
cuando	266	346	295	360	420	595	17
revienta'	298	346	333	360	420	595	17
plachaqq	112	362	149	376	420	595	17
‘el	172	362	183	376	420	595	17
sonido	185	362	212	376	420	595	17
de	214	362	224	376	420	595	17
una	226	362	241	376	420	595	17
bofetada	243	362	278	376	420	595	17
fuerte'	280	362	307	376	420	595	17
taq	112	378	125	392	420	595	17
taq	127	378	140	392	420	595	17
‘el	172	378	183	392	420	595	17
sonido	185	378	212	392	420	595	17
de	214	378	224	392	420	595	17
la	226	378	234	392	420	595	17
puerta	236	378	261	392	420	595	17
cuando	264	378	292	392	420	595	17
alguien	295	378	324	392	420	595	17
toca'	327	378	347	392	420	595	17
taqraqq	112	394	144	408	420	595	17
‘el	172	394	183	408	420	595	17
sonido	185	394	212	408	420	595	17
producido	214	394	255	408	420	595	17
cuando	257	394	286	408	420	595	17
cae	289	394	302	408	420	595	17
un	305	394	315	408	420	595	17
objeto'	317	394	345	408	420	595	17
Dado	84	416	105	429	420	595	17
que	109	416	123	429	420	595	17
el	126	416	134	429	420	595	17
onomátopo	137	416	182	429	420	595	17
no	185	416	195	429	420	595	17
es	199	416	207	429	420	595	17
simplemente	210	416	261	429	420	595	17
una	265	416	279	429	420	595	17
abstracción	282	416	328	429	420	595	17
que	331	416	346	429	420	595	17
opera	349	416	371	429	420	595	17
al	48	432	55	445	420	595	17
margen	60	432	90	445	420	595	17
del	94	432	107	445	420	595	17
significado,	111	432	158	445	420	595	17
planteamos	162	432	208	445	420	595	17
la	212	432	220	445	420	595	17
relación	224	432	256	445	420	595	17
consistente	261	432	305	445	420	595	17
entre	310	432	330	445	420	595	17
el	335	432	342	445	420	595	17
marco	346	432	371	445	420	595	17
experiencial,	48	448	100	461	420	595	17
los	103	448	115	461	420	595	17
rasgos	119	448	144	461	420	595	17
semánticos	148	448	193	461	420	595	17
y	196	448	201	461	420	595	17
el	205	448	213	461	420	595	17
onomátopo	216	448	261	461	420	595	17
en	265	448	275	461	420	595	17
cuestión.	278	448	314	461	420	595	17
Esta	318	448	335	461	420	595	17
relación	339	448	371	461	420	595	17
incluye	48	464	78	477	420	595	17
la	81	464	88	477	420	595	17
secuencia	92	464	131	477	420	595	17
de	134	464	143	477	420	595	17
sonidos	147	464	177	477	420	595	17
que	181	464	195	477	420	595	17
se	199	464	207	477	420	595	17
vinculan	210	464	245	477	420	595	17
con	248	464	263	477	420	595	17
los	266	464	278	477	420	595	17
significados	281	464	329	477	420	595	17
derivados	332	464	371	477	420	595	17
de	48	480	58	493	420	595	17
las	61	480	72	493	420	595	17
vivencias	76	480	114	493	420	595	17
del	117	480	129	493	420	595	17
hablante	133	480	167	493	420	595	17
de	170	480	180	493	420	595	17
quechua.	183	480	219	493	420	595	17
Aunque	222	480	254	493	420	595	17
estos	257	480	277	493	420	595	17
datos	281	480	302	493	420	595	17
se	306	480	314	493	420	595	17
corresponden	317	480	371	493	420	595	17
con	48	496	63	509	420	595	17
el	66	496	73	509	420	595	17
quechua	76	496	110	509	420	595	17
central,	113	496	143	509	420	595	17
es	146	496	154	509	420	595	17
posible	158	496	187	509	420	595	17
predecir	190	496	223	509	420	595	17
que	226	496	240	509	420	595	17
los	244	496	255	509	420	595	17
diversos	259	496	292	509	420	595	17
dialectos	295	496	331	509	420	595	17
quechuas	334	496	371	509	420	595	17
presentan	48	511	87	524	420	595	17
mecanismos	89	511	138	524	420	595	17
afines.	141	511	167	524	420	595	17
LETRAS	48	558	78	569	420	595	17
(Lima),	80	558	105	569	420	595	17
91(134),	107	558	134	569	420	595	17
2020	136	558	152	569	420	595	17
90	362	557	371	569	420	595	17
Rolando	48	26	75	36	420	595	18
Rocha	77	26	98	36	420	595	18
Martínez	100	26	129	36	420	595	18
Figura	48	244	73	256	420	595	18
4.	75	244	82	256	420	595	18
Esquema	84	244	117	256	420	595	18
fonosemántico	119	244	172	256	420	595	18
de	174	244	182	256	420	595	18
las	184	244	195	256	420	595	18
onomatopeyas	197	244	249	256	420	595	18
vinculadas	251	244	290	256	420	595	18
con	292	244	305	256	420	595	18
sonidos	307	244	335	256	420	595	18
graves	337	244	361	256	420	595	18
en	363	244	371	256	420	595	18
el	175	255	182	267	420	595	18
quechua	184	255	214	267	420	595	18
central.	217	255	244	267	420	595	18
Un	84	279	96	292	420	595	18
onomátopo	99	279	144	292	420	595	18
adicional	146	279	183	292	420	595	18
es	185	279	194	292	420	595	18
el	196	279	203	292	420	595	18
que	206	279	220	292	420	595	18
asocia	222	279	247	292	420	595	18
ambos	250	279	276	292	420	595	18
tipos	278	279	298	292	420	595	18
de	300	279	310	292	420	595	18
sonidos	312	279	343	292	420	595	18
en	345	279	355	292	420	595	18
una	357	279	371	292	420	595	18
sola	48	295	64	308	420	595	18
onomatopeya.	68	295	124	308	420	595	18
Se	128	295	138	308	420	595	18
trata	141	295	159	308	420	595	18
de	163	295	172	308	420	595	18
una	176	295	190	308	420	595	18
sola	194	295	210	308	420	595	18
onomatopeya	213	295	267	308	420	595	18
de	271	295	280	308	420	595	18
este	284	295	299	308	420	595	18
tipo,	303	295	321	308	420	595	18
pero	324	295	342	308	420	595	18
podría	346	295	371	308	420	595	18
establecerse	48	311	96	324	420	595	18
como	99	311	121	324	420	595	18
un	124	311	134	324	420	595	18
caso	137	311	154	324	420	595	18
que	157	311	171	324	420	595	18
ejemplifica	174	311	218	324	420	595	18
la	221	311	228	324	420	595	18
categorización	231	311	289	324	420	595	18
de	292	311	301	324	420	595	18
ambos	304	311	330	324	420	595	18
esquemas	332	311	371	324	420	595	18
en	48	327	58	340	420	595	18
una	60	327	74	340	420	595	18
sola	77	327	93	340	420	595	18
expresión	95	327	134	340	420	595	18
onomatopéyica.	136	327	200	340	420	595	18
Ejemplo	202	327	236	340	420	595	18
es	239	327	247	340	420	595	18
el	249	327	256	340	420	595	18
dato	259	327	276	340	420	595	18
que	278	327	293	340	420	595	18
se	295	327	303	340	420	595	18
corresponde	306	327	355	340	420	595	18
con	357	327	371	340	420	595	18
la	48	343	55	356	420	595	18
emisión	58	343	90	356	420	595	18
del	92	343	104	356	420	595	18
burro.	107	343	131	356	420	595	18
Este	133	343	151	356	420	595	18
se	153	343	162	356	420	595	18
presenta	164	343	197	356	420	595	18
a	200	343	204	356	420	595	18
continuación	207	343	258	356	420	595	18
en	261	343	270	356	420	595	18
(4):	273	343	287	356	420	595	18
(4)	84	365	95	378	420	595	18
haachin	112	365	144	378	420	595	18
haachin	147	365	179	378	420	595	18
‘el	192	365	203	378	420	595	18
rebuzno	205	365	237	378	420	595	18
del	240	365	252	378	420	595	18
burro'	255	365	280	378	420	595	18
En	84	387	95	400	420	595	18
el	100	387	107	400	420	595	18
caso	112	387	130	400	420	595	18
propuesto	135	387	174	400	420	595	18
se	179	387	187	400	420	595	18
detecta	192	387	220	400	420	595	18
la	225	387	233	400	420	595	18
secuencia	238	387	276	400	420	595	18
de	281	387	291	400	420	595	18
vocal	296	387	317	400	420	595	18
abierta,	322	387	352	400	420	595	18
que	357	387	371	400	420	595	18
aparece	48	403	79	416	420	595	18
en	83	403	93	416	420	595	18
onomatopeyas	97	403	155	416	420	595	18
vinculadas	159	403	202	416	420	595	18
con	206	403	221	416	420	595	18
sonidos	225	403	256	416	420	595	18
de	260	403	269	416	420	595	18
la	274	403	281	416	420	595	18
realidad	285	403	318	416	420	595	18
que	322	403	336	416	420	595	18
podrían	341	403	371	416	420	595	18
conceptualizarse	48	419	115	432	420	595	18
con	117	419	132	432	420	595	18
el	134	419	142	432	420	595	18
rasgo	144	419	166	432	420	595	18
[+	168	419	177	432	420	595	18
grave]	180	419	205	432	420	595	18
y	208	419	213	432	420	595	18
la	216	419	223	432	420	595	18
vocal	225	419	247	432	420	595	18
alta	249	419	264	432	420	595	18
anterior	266	419	298	432	420	595	18
que,	300	419	317	432	420	595	18
como	320	419	342	432	420	595	18
vimos,	344	419	371	432	420	595	18
aparece	48	435	79	448	420	595	18
en	81	435	91	448	420	595	18
el	93	435	100	448	420	595	18
onomátopo	103	435	148	448	420	595	18
para	150	435	168	448	420	595	18
sonidos	170	435	201	448	420	595	18
que	203	435	218	448	420	595	18
son	220	435	234	448	420	595	18
[+	236	435	245	448	420	595	18
agudo].	248	435	278	448	420	595	18
Este	281	435	298	448	420	595	18
es	300	435	309	448	420	595	18
el	311	435	318	448	420	595	18
siguiente:	321	435	360	448	420	595	18
Vː	161	457	171	470	420	595	18
ABIERTA	171	458	195	465	420	595	18
+	197	457	203	470	420	595	18
OBST	205	457	231	470	420	595	18
+	233	457	239	470	420	595	18
V	241	457	248	470	420	595	18
ANT	247	458	259	465	420	595	18
Otro	84	479	102	492	420	595	18
grupo	106	479	129	492	420	595	18
de	133	479	143	492	420	595	18
datos	147	479	168	492	420	595	18
en	172	479	181	492	420	595	18
los	185	479	197	492	420	595	18
que	201	479	215	492	420	595	18
se	219	479	227	492	420	595	18
evidencia	231	479	269	492	420	595	18
la	273	479	281	492	420	595	18
vocal	285	479	306	492	420	595	18
central	310	479	337	492	420	595	18
baja	341	479	358	492	420	595	18
en	362	479	371	492	420	595	18
estructuras	48	495	92	508	420	595	18
consistentes	95	495	143	508	420	595	18
se	147	495	155	508	420	595	18
asocia	158	495	183	508	420	595	18
con	187	495	201	508	420	595	18
sonidos	204	495	235	508	420	595	18
de	238	495	248	508	420	595	18
la	251	495	258	508	420	595	18
realidad	262	495	294	508	420	595	18
que	297	495	312	508	420	595	18
presentan	315	495	354	508	420	595	18
una	357	495	371	508	420	595	18
indeterminación	48	511	113	524	420	595	18
mayor.	116	511	143	524	420	595	18
Es	145	511	155	524	420	595	18
decir,	158	511	180	524	420	595	18
sonidos	182	511	213	524	420	595	18
con	215	511	230	524	420	595	18
patrones	232	511	266	524	420	595	18
de	268	511	278	524	420	595	18
ruido	280	511	301	524	420	595	18
diferentes	303	511	343	524	420	595	18
en	345	511	355	524	420	595	18
una	357	511	371	524	420	595	18
misma	48	527	75	540	420	595	18
secuencia	77	527	116	540	420	595	18
acústica	119	527	151	540	420	595	18
de	153	527	163	540	420	595	18
la	165	527	173	540	420	595	18
realidad.	175	527	210	540	420	595	18
Los	212	527	227	540	420	595	18
datos	230	527	251	540	420	595	18
son	253	527	267	540	420	595	18
los	270	527	281	540	420	595	18
siguientes:	284	527	327	540	420	595	18
LETRAS	48	558	78	569	420	595	18
(Lima),	80	558	105	569	420	595	18
91(134),	107	558	134	569	420	595	18
2020	136	558	152	569	420	595	18
91	362	557	371	569	420	595	18
Geech:	194	26	217	36	420	595	19
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	19
y	264	26	268	36	420	595	19
cognición	270	26	302	36	420	595	19
en	304	26	311	36	420	595	19
el	313	26	319	36	420	595	19
quechua	321	26	348	36	420	595	19
central	350	26	371	36	420	595	19
(5)	83	53	95	67	420	595	19
chap	105	53	125	67	420	595	19
chap	127	53	147	67	420	595	19
lap	105	68	118	82	420	595	19
lap	120	68	133	82	420	595	19
sap	105	83	119	97	420	595	19
sap	122	83	135	97	420	595	19
par	105	98	119	112	420	595	19
par	122	98	135	112	420	595	19
‘sonido	169	53	199	67	420	595	19
que	202	53	216	67	420	595	19
hace	219	53	237	67	420	595	19
el	239	53	247	67	420	595	19
chancho	249	53	282	67	420	595	19
al	285	53	292	67	420	595	19
comer'	295	53	323	67	420	595	19
‘el	169	68	180	82	420	595	19
sonido	182	68	209	82	420	595	19
que	211	68	226	82	420	595	19
produce	228	68	261	82	420	595	19
el	263	68	270	82	420	595	19
perro	273	68	294	82	420	595	19
al	296	68	304	82	420	595	19
lamer'	306	68	333	82	420	595	19
‘el	169	83	180	97	420	595	19
sonido	182	83	209	97	420	595	19
que	211	83	226	97	420	595	19
produce	228	83	261	97	420	595	19
un	263	83	273	97	420	595	19
ave	276	83	289	97	420	595	19
al	292	83	299	97	420	595	19
volar'	302	83	326	97	420	595	19
‘sonido	169	98	199	112	420	595	19
del	202	98	214	112	420	595	19
vuelo	216	98	239	112	420	595	19
de	241	98	251	112	420	595	19
las	253	98	264	112	420	595	19
aves	267	98	284	112	420	595	19
(de	287	98	300	112	420	595	19
pari	302	98	319	112	420	595	19
‘volar')'	321	98	356	112	420	595	19
kar	105	114	119	128	420	595	19
kar	121	114	134	128	420	595	19
‘ruido	169	114	194	128	420	595	19
de	196	114	206	128	420	595	19
los	208	114	220	128	420	595	19
loros	222	114	242	128	420	595	19
en	245	114	254	128	420	595	19
grupo'	257	114	283	128	420	595	19
Los	84	136	99	150	420	595	19
tres	104	136	118	150	420	595	19
primeros	123	136	159	150	420	595	19
datos	163	136	185	150	420	595	19
de	190	136	199	150	420	595	19
(5)	204	136	216	150	420	595	19
se	221	136	229	150	420	595	19
engarzan	234	136	270	150	420	595	19
con	275	136	289	150	420	595	19
onomatopeyas	294	136	352	150	420	595	19
que	357	136	371	150	420	595	19
conceptualizan	48	152	108	166	420	595	19
los	111	152	122	166	420	595	19
ruidos	125	152	150	166	420	595	19
generados	153	152	193	166	420	595	19
por	196	152	209	166	420	595	19
la	212	152	219	166	420	595	19
acción	222	152	248	166	420	595	19
de	251	152	260	166	420	595	19
comer	263	152	288	166	420	595	19
o	290	152	295	166	420	595	19
la	298	152	305	166	420	595	19
acción	308	152	334	166	420	595	19
de	337	152	346	166	420	595	19
volar.	349	152	371	166	420	595	19
Estas	48	168	69	182	420	595	19
son	74	168	87	182	420	595	19
bastante	92	168	125	182	420	595	19
imprecisas,	129	168	174	182	420	595	19
a	178	168	183	182	420	595	19
diferencia	187	168	227	182	420	595	19
de	231	168	241	182	420	595	19
los	245	168	257	182	420	595	19
ruidos	261	168	286	182	420	595	19
cortos	290	168	315	182	420	595	19
como	319	168	341	182	420	595	19
el	345	168	353	182	420	595	19
que	357	168	371	182	420	595	19
ocurre	48	184	74	198	420	595	19
cuando	77	184	106	198	420	595	19
se	109	184	117	198	420	595	19
toca	121	184	137	198	420	595	19
la	141	184	148	198	420	595	19
puerta;	151	184	179	198	420	595	19
o	182	184	187	198	420	595	19
el	190	184	198	198	420	595	19
de	201	184	210	198	420	595	19
un	214	184	224	198	420	595	19
claxon,	227	184	256	198	420	595	19
pues	259	184	278	198	420	595	19
este	281	184	297	198	420	595	19
se	300	184	308	198	420	595	19
caracteriza	311	184	355	198	420	595	19
por	358	184	371	198	420	595	19
su	48	200	57	214	420	595	19
continuidad	61	200	108	214	420	595	19
y	111	200	116	214	420	595	19
se	120	200	128	214	420	595	19
percibe	132	200	161	214	420	595	19
como	165	200	187	214	420	595	19
uniforme.	191	200	230	214	420	595	19
En	233	200	244	214	420	595	19
los	248	200	260	214	420	595	19
casos	263	200	285	214	420	595	19
anteriores,	288	200	330	214	420	595	19
el	334	200	341	214	420	595	19
sonido	345	200	371	214	420	595	19
recurrente	48	216	89	230	420	595	19
es	93	216	101	230	420	595	19
la	105	216	112	230	420	595	19
vocal	116	216	137	230	420	595	19
central	141	216	168	230	420	595	19
baja	172	216	189	230	420	595	19
abierta	193	216	220	230	420	595	19
/a/.	224	216	236	230	420	595	19
El	240	216	249	230	420	595	19
onomátopo	253	216	298	230	420	595	19
para	302	216	319	230	420	595	19
sonidos	323	216	353	230	420	595	19
que	357	216	371	230	420	595	19
son	48	232	62	246	420	595	19
acústicamente	66	232	123	246	420	595	19
más	126	232	143	246	420	595	19
imprecisos	146	232	190	246	420	595	19
por	194	232	207	246	420	595	19
implicar	211	232	244	246	420	595	19
diversas	248	232	281	246	420	595	19
fuentes	285	232	314	246	420	595	19
y	317	232	322	246	420	595	19
tiempos	326	232	358	246	420	595	19
de	362	232	371	246	420	595	19
duración	48	248	83	262	420	595	19
es	86	248	94	262	420	595	19
el	97	248	104	262	420	595	19
siguiente:	106	248	145	262	420	595	19
OBST	127	274	152	288	420	595	19
CORONAL	152	275	180	283	420	595	19
+	183	274	188	288	420	595	19
V	191	274	198	288	420	595	19
CENTRAL-BAJA	198	275	241	283	420	595	19
+	244	274	249	288	420	595	19
OCL	252	274	272	288	420	595	19
LABIAL	272	275	293	283	420	595	19
OBST	120	300	146	313	420	595	19
(LAB)(VEL)	146	301	176	308	420	595	19
+	179	300	185	313	420	595	19
V	187	300	194	313	420	595	19
CENTRAL-BAJA	194	301	237	308	420	595	19
+	240	300	245	313	420	595	19
VIBR	248	300	271	313	420	595	19
CORONAL	271	301	300	308	420	595	19
Como	84	321	108	334	420	595	19
se	112	321	120	334	420	595	19
indicó,	124	321	151	334	420	595	19
en	155	321	164	334	420	595	19
los	168	321	180	334	420	595	19
onomátopos	183	321	232	334	420	595	19
anteriores	236	321	275	334	420	595	19
se	278	321	287	334	420	595	19
evidencia	291	321	329	334	420	595	19
un	332	321	342	334	420	595	19
patrón	346	321	371	334	420	595	19
recurrente:	48	336	91	349	420	595	19
la	94	336	101	349	420	595	19
vocal	103	336	125	349	420	595	19
/a/.	127	336	140	349	420	595	19
Sin	142	336	155	349	420	595	19
embargo,	158	336	195	349	420	595	19
esta	197	336	213	349	420	595	19
se	215	336	223	349	420	595	19
posiciona	226	336	264	349	420	595	19
entre	266	336	286	349	420	595	19
un	289	336	298	349	420	595	19
sonido	301	336	327	349	420	595	19
coronal	330	336	360	349	420	595	19
en	362	336	371	349	420	595	19
arranque	48	351	83	364	420	595	19
o	85	351	90	364	420	595	19
sonidos	92	351	122	364	420	595	19
labiales	124	351	154	364	420	595	19
y	156	351	161	364	420	595	19
velares	163	351	192	364	420	595	19
en	194	351	203	364	420	595	19
coda	205	351	224	364	420	595	19
silábica.	226	351	258	364	420	595	19
Además,	260	351	295	364	420	595	19
cuando	297	351	325	364	420	595	19
el	328	351	335	364	420	595	19
arranque	337	351	371	364	420	595	19
es	48	366	56	379	420	595	19
coronal,	60	366	93	379	420	595	19
la	97	366	104	379	420	595	19
coda	108	366	127	379	420	595	19
es	131	366	139	379	420	595	19
labial.	143	366	167	379	420	595	19
Cuando	171	366	202	379	420	595	19
el	206	366	213	379	420	595	19
arranque	217	366	252	379	420	595	19
es	256	366	264	379	420	595	19
labial	268	366	290	379	420	595	19
o	294	366	299	379	420	595	19
velar,	303	366	325	379	420	595	19
la	329	366	336	379	420	595	19
coda	340	366	359	379	420	595	19
es	363	366	371	379	420	595	19
coronal.	48	381	80	394	420	595	19
Ello	83	381	99	394	420	595	19
nos	102	381	116	394	420	595	19
hace	118	381	137	394	420	595	19
suponer	139	381	171	394	420	595	19
lo	173	381	181	394	420	595	19
siguiente:	184	381	222	394	420	595	19
los	225	381	236	394	420	595	19
sonidos	239	381	269	394	420	595	19
labiales	272	381	302	394	420	595	19
y	305	381	310	394	420	595	19
velares	312	381	340	394	420	595	19
forman	343	381	371	394	420	595	19
un	48	396	58	409	420	595	19
patrón	60	396	85	409	420	595	19
con	87	396	102	409	420	595	19
la	104	396	111	409	420	595	19
vocal	113	396	134	409	420	595	19
central	137	396	163	409	420	595	19
baja	166	396	182	409	420	595	19
no	184	396	194	409	420	595	19
redondeada,	196	396	244	409	420	595	19
ya	246	396	256	409	420	595	19
sea	258	396	270	409	420	595	19
en	272	396	282	409	420	595	19
arranque	284	396	318	409	420	595	19
o	320	396	325	409	420	595	19
en	327	396	337	409	420	595	19
coda,	339	396	360	409	420	595	19
de	362	396	371	409	420	595	19
manera	48	411	77	424	420	595	19
que	80	411	94	424	420	595	19
la	96	411	103	424	420	595	19
consonante	106	411	150	424	420	595	19
coronal	153	411	182	424	420	595	19
puede	185	411	208	424	420	595	19
aparecer	211	411	244	424	420	595	19
por	246	411	260	424	420	595	19
defecto	262	411	291	424	420	595	19
en	293	411	303	424	420	595	19
cualquiera	305	411	346	424	420	595	19
de	349	411	358	424	420	595	19
las	360	411	371	424	420	595	19
dos	48	426	62	439	420	595	19
posiciones.	64	426	109	439	420	595	19
Lo	111	426	122	439	420	595	19
importante	124	426	167	439	420	595	19
en	169	426	179	439	420	595	19
estos	181	426	201	439	420	595	19
casos	203	426	224	439	420	595	19
es	227	426	235	439	420	595	19
que	237	426	252	439	420	595	19
se	254	426	262	439	420	595	19
sature	264	426	288	439	420	595	19
la	290	426	298	439	420	595	19
estructura	300	426	339	439	420	595	19
silábica	341	426	371	439	420	595	19
con	48	441	62	454	420	595	19
sonidos	66	441	96	454	420	595	19
que	99	441	113	454	420	595	19
se	116	441	125	454	420	595	19
articulan	128	441	162	454	420	595	19
con	165	441	180	454	420	595	19
un	183	441	193	454	420	595	19
espacio	196	441	225	454	420	595	19
considerable	228	441	278	454	420	595	19
en	282	441	291	454	420	595	19
la	294	441	301	454	420	595	19
cavidad	304	441	335	454	420	595	19
oral.	338	441	356	454	420	595	19
Tal	359	441	371	454	420	595	19
es	48	456	56	469	420	595	19
el	59	456	66	469	420	595	19
caso	69	456	86	469	420	595	19
de	89	456	98	469	420	595	19
los	101	456	112	469	420	595	19
sonidos	115	456	145	469	420	595	19
labiales,	148	456	180	469	420	595	19
velares	183	456	211	469	420	595	19
y	213	456	218	469	420	595	19
la	221	456	228	469	420	595	19
vocal	231	456	252	469	420	595	19
abierta	255	456	281	469	420	595	19
/a/.	284	456	296	469	420	595	19
De	299	456	310	469	420	595	19
acuerdo	313	456	344	469	420	595	19
con	347	456	361	469	420	595	19
lo	364	456	371	469	420	595	19
señalado,	48	471	85	484	420	595	19
el	88	471	95	484	420	595	19
onomátopo	97	471	142	484	420	595	19
podría	144	471	170	484	420	595	19
reducirse	172	471	208	484	420	595	19
a	211	471	215	484	420	595	19
la	218	471	225	484	420	595	19
siguiente	227	471	263	484	420	595	19
posibilidad:	266	471	312	484	420	595	19
[OBST	124	499	153	512	420	595	19
(LAB)(VEL)	153	500	184	507	420	595	19
]	184	499	187	512	420	595	19
+	190	499	195	512	420	595	19
V	198	499	205	512	420	595	19
CENTRAL-BAJA	205	500	248	507	420	595	19
+	250	499	256	512	420	595	19
OCL[	259	499	282	512	420	595	19
LABIAL	282	500	303	507	420	595	19
]	303	499	307	512	420	595	19
Resulta	84	521	114	534	420	595	19
interesante	116	521	160	534	420	595	19
la	162	521	169	534	420	595	19
forma	172	521	196	534	420	595	19
en	199	521	208	534	420	595	19
que	211	521	225	534	420	595	19
los	228	521	239	534	420	595	19
sonidos	242	521	273	534	420	595	19
que	275	521	290	534	420	595	19
ocurren	292	521	323	534	420	595	19
en	325	521	335	534	420	595	19
posición	337	521	371	534	420	595	19
de	48	537	58	550	420	595	19
arranque	60	537	95	550	420	595	19
y	97	537	102	550	420	595	19
en	104	537	114	550	420	595	19
posición	116	537	150	550	420	595	19
de	152	537	161	550	420	595	19
coda	163	537	182	550	420	595	19
silábica	184	537	215	550	420	595	19
se	217	537	226	550	420	595	19
vinculan,	228	537	265	550	420	595	19
en	267	537	276	550	420	595	19
términos	278	537	313	550	420	595	19
acústicos,	316	537	355	550	420	595	19
con	357	537	371	550	420	595	19
LETRAS	48	558	78	569	420	595	19
(Lima),	80	558	105	569	420	595	19
91(134),	107	558	134	569	420	595	19
2020	136	558	152	569	420	595	19
92	362	557	371	569	420	595	19
Rolando	48	26	75	36	420	595	20
Rocha	77	26	98	36	420	595	20
Martínez	100	26	129	36	420	595	20
los	48	53	60	67	420	595	20
correlatos	63	53	103	67	420	595	20
GRAVE-AGUDO	106	53	179	67	420	595	20
planteados	182	53	225	67	420	595	20
por	228	53	241	67	420	595	20
Jakobson,	245	53	284	67	420	595	20
Fant	288	53	306	67	420	595	20
y	309	53	314	67	420	595	20
Halle	317	53	339	67	420	595	20
(1963).	342	53	371	67	420	595	20
En	48	69	59	83	420	595	20
esta	62	69	78	83	420	595	20
propuesta	81	69	119	83	420	595	20
clásica,	122	69	152	83	420	595	20
se	155	69	163	83	420	595	20
propuso	166	69	198	83	420	595	20
que	201	69	216	83	420	595	20
los	219	69	230	83	420	595	20
sonidos	233	69	264	83	420	595	20
graves	267	69	293	83	420	595	20
son	296	69	309	83	420	595	20
aquellos	312	69	346	83	420	595	20
cuyas	349	69	371	83	420	595	20
articulaciones	48	85	104	99	420	595	20
periféricas	106	85	149	99	420	595	20
son	151	85	165	99	420	595	20
consistentes	168	85	216	99	420	595	20
con	219	85	233	99	420	595	20
una	236	85	250	99	420	595	20
mayor	253	85	278	99	420	595	20
disposición	281	85	327	99	420	595	20
de	329	85	339	99	420	595	20
espacio	341	85	371	99	420	595	20
oral,	48	101	66	115	420	595	20
en	70	101	80	115	420	595	20
contraposición	84	101	143	115	420	595	20
con	147	101	161	115	420	595	20
los	165	101	177	115	420	595	20
sonidos	181	101	211	115	420	595	20
agudos,	215	101	246	115	420	595	20
los	250	101	262	115	420	595	20
cuales	266	101	291	115	420	595	20
generan	295	101	327	115	420	595	20
divisiones	331	101	371	115	420	595	20
en	48	117	58	131	420	595	20
la	62	117	69	131	420	595	20
cavidad	73	117	104	131	420	595	20
oral	108	117	123	131	420	595	20
y,	127	117	134	131	420	595	20
por	138	117	151	131	420	595	20
consiguiente,	155	117	208	131	420	595	20
involucran	212	117	255	131	420	595	20
un	259	117	269	131	420	595	20
espacio	272	117	302	131	420	595	20
menor	306	117	332	131	420	595	20
debido	336	117	363	131	420	595	20
a	367	117	371	131	420	595	20
la	48	133	55	147	420	595	20
división.	59	133	94	147	420	595	20
En	98	133	109	147	420	595	20
otra	113	133	128	147	420	595	20
obra,	132	133	153	147	420	595	20
Jakobson	156	133	194	147	420	595	20
y	198	133	203	147	420	595	20
Halle	206	133	228	147	420	595	20
describen	232	133	270	147	420	595	20
el	274	133	281	147	420	595	20
rasgo	285	133	307	147	420	595	20
de	311	133	320	147	420	595	20
la	324	133	331	147	420	595	20
siguiente	335	133	371	147	420	595	20
manera:	48	149	80	163	420	595	20
“[...]	83	149	102	163	420	595	20
acústicamente	105	149	162	163	420	595	20
–	164	149	169	163	420	595	20
concentración	172	149	228	163	420	595	20
de	231	149	241	163	420	595	20
energía	244	149	273	163	420	595	20
en	276	149	285	163	420	595	20
las	288	149	299	163	420	595	20
frecuencias	302	149	348	163	420	595	20
bajas	351	149	371	163	420	595	20
(vs.	48	164	63	178	420	595	20
altas)	65	164	87	178	420	595	20
del	89	164	101	178	420	595	20
espectro	103	164	137	178	420	595	20
[acústico];	139	164	181	178	420	595	20
genéticamente	183	164	241	178	420	595	20
–	243	164	248	178	420	595	20
periférico	251	164	289	178	420	595	20
vs.	292	164	303	178	420	595	20
central:	305	164	335	178	420	595	20
fonemas	337	164	371	178	420	595	20
periféricos	48	179	91	193	420	595	20
(velares	93	179	125	193	420	595	20
y	128	179	133	193	420	595	20
labiales)	135	179	169	193	420	595	20
tienen	172	179	196	193	420	595	20
un	198	179	208	193	420	595	20
resonador	211	179	250	193	420	595	20
más	253	179	269	193	420	595	20
amplio	272	179	299	193	420	595	20
y	302	179	307	193	420	595	20
menos	309	179	335	193	420	595	20
dividido	338	179	371	193	420	595	20
que	48	194	63	208	420	595	20
los	65	194	77	208	420	595	20
correspondientes	80	194	147	208	420	595	20
fonemas	150	194	184	208	420	595	20
centrales	187	194	222	208	420	595	20
(palatales	225	194	263	208	420	595	20
y	266	194	271	208	420	595	20
dentales)”	274	194	314	208	420	595	20
(1956,	317	194	343	208	420	595	20
p.	345	194	353	208	420	595	20
31).	356	194	371	208	420	595	20
Es	48	209	58	223	420	595	20
este	60	209	76	223	420	595	20
patrón	78	209	104	223	420	595	20
el	106	209	113	223	420	595	20
que	115	209	130	223	420	595	20
pareciera	132	209	168	223	420	595	20
reflejar	171	209	199	223	420	595	20
la	201	209	208	223	420	595	20
lengua	211	209	237	223	420	595	20
quechua	239	209	273	223	420	595	20
en	275	209	284	223	420	595	20
la	286	209	294	223	420	595	20
constitución	296	209	345	223	420	595	20
de	347	209	356	223	420	595	20
sus	359	209	371	223	420	595	20
estructuras	48	224	92	238	420	595	20
onomatopéyicas,	95	224	163	238	420	595	20
las	166	224	177	238	420	595	20
cuales	181	224	206	238	420	595	20
han	210	224	224	238	420	595	20
sido	228	224	245	238	420	595	20
descritas	248	224	283	238	420	595	20
de	287	224	296	238	420	595	20
forma	300	224	324	238	420	595	20
preliminar,	328	224	371	238	420	595	20
aunque	48	239	77	253	420	595	20
la	81	239	88	253	420	595	20
ocurrencia	91	239	133	253	420	595	20
de	137	239	146	253	420	595	20
patrones	150	239	184	253	420	595	20
generales	187	239	225	253	420	595	20
podría	229	239	254	253	420	595	20
concebirse	258	239	300	253	420	595	20
en	304	239	313	253	420	595	20
términos	317	239	352	253	420	595	20
más	355	239	371	253	420	595	20
amplios;	48	254	83	268	420	595	20
es	85	254	93	268	420	595	20
decir,	96	254	118	268	420	595	20
se	121	254	129	268	420	595	20
trataría	131	254	160	268	420	595	20
de	162	254	172	268	420	595	20
formas	174	254	202	268	420	595	20
detectables	204	254	249	268	420	595	20
en	251	254	261	268	420	595	20
otras	263	254	283	268	420	595	20
lenguas.	285	254	318	268	420	595	20
9.	48	275	56	289	420	595	20
Conclusiones	58	275	114	289	420	595	20
a)	48	296	56	310	420	595	20
Las	69	296	84	310	420	595	20
onomatopeyas	89	296	146	310	420	595	20
recolectadas	151	296	200	310	420	595	20
se	205	296	214	310	420	595	20
conforman	218	296	262	310	420	595	20
a	266	296	271	310	420	595	20
través	275	296	299	310	420	595	20
de	304	296	313	310	420	595	20
motivaciones	318	296	371	310	420	595	20
específicas	69	311	113	325	420	595	20
vinculadas	116	311	159	325	420	595	20
con	162	311	176	325	420	595	20
el	179	311	187	325	420	595	20
marco	190	311	215	325	420	595	20
experiencial	218	311	267	325	420	595	20
de	270	311	279	325	420	595	20
los	283	311	294	325	420	595	20
quechuahablantes;	297	311	371	325	420	595	20
a	69	326	74	340	420	595	20
saber,	78	326	102	340	420	595	20
la	106	326	113	340	420	595	20
percepción	118	326	162	340	420	595	20
de	166	326	176	340	420	595	20
los	180	326	192	340	420	595	20
distintos	196	326	230	340	420	595	20
sonidos	235	326	265	340	420	595	20
de	270	326	279	340	420	595	20
la	284	326	291	340	420	595	20
realidad	295	326	327	340	420	595	20
inmediata	332	326	371	340	420	595	20
se	69	341	78	355	420	595	20
conceptualiza	81	341	136	355	420	595	20
a	140	341	144	355	420	595	20
través	148	341	172	355	420	595	20
de	176	341	185	355	420	595	20
onomátopos	189	341	237	355	420	595	20
que,	241	341	258	355	420	595	20
a	262	341	266	355	420	595	20
su	270	341	279	355	420	595	20
vez,	282	341	299	355	420	595	20
están	302	341	323	355	420	595	20
engarzados	326	341	371	355	420	595	20
con	69	356	84	370	420	595	20
significados,	87	356	137	370	420	595	20
de	140	356	150	370	420	595	20
manera	153	356	182	370	420	595	20
que	185	356	200	370	420	595	20
los	203	356	215	370	420	595	20
esquemas	218	356	257	370	420	595	20
fonosimbólicos	260	356	321	370	420	595	20
descritos	324	356	360	370	420	595	20
se	363	356	371	370	420	595	20
constituyen	69	371	116	385	420	595	20
de	118	371	128	385	420	595	20
forma	130	371	154	385	420	595	20
consistente.	156	371	203	385	420	595	20
b)	48	392	57	406	420	595	20
Los	69	392	84	406	420	595	20
esquemas	88	392	127	406	420	595	20
fonosemánticos	131	392	193	406	420	595	20
suponen	197	392	230	406	420	595	20
un	234	392	244	406	420	595	20
marco	248	392	273	406	420	595	20
de	276	392	286	406	420	595	20
generalización	289	392	347	406	420	595	20
en	351	392	361	406	420	595	20
el	364	392	371	406	420	595	20
que	69	407	84	421	420	595	20
la	87	407	95	421	420	595	20
estructura	98	407	138	421	420	595	20
de	141	407	151	421	420	595	20
los	154	407	166	421	420	595	20
sonidos	169	407	200	421	420	595	20
interactúa	203	407	243	421	420	595	20
con	246	407	261	421	420	595	20
la	264	407	271	421	420	595	20
semántica	275	407	315	421	420	595	20
de	319	407	328	421	420	595	20
la	331	407	339	421	420	595	20
lengua.	342	407	371	421	420	595	20
En	69	422	81	436	420	595	20
tal	83	422	93	436	420	595	20
sentido,	96	422	127	436	420	595	20
la	130	422	137	436	420	595	20
ocurrencia	140	422	182	436	420	595	20
de	184	422	194	436	420	595	20
vocales	197	422	226	436	420	595	20
anteriores	229	422	269	436	420	595	20
relacionadas	271	422	321	436	420	595	20
con	324	422	338	436	420	595	20
sonidos	341	422	371	436	420	595	20
agudos	69	437	98	451	420	595	20
de	101	437	110	451	420	595	20
la	113	437	121	451	420	595	20
realidad	124	437	156	451	420	595	20
y	159	437	164	451	420	595	20
de	167	437	177	451	420	595	20
vocales	180	437	210	451	420	595	20
articuladas	213	437	256	451	420	595	20
con	259	437	274	451	420	595	20
un	277	437	287	451	420	595	20
espacio	290	437	320	451	420	595	20
mayor	323	437	348	451	420	595	20
de	352	437	361	451	420	595	20
la	364	437	371	451	420	595	20
cavidad,	69	452	103	466	420	595	20
cuyas	106	452	129	466	420	595	20
relaciones	132	452	173	466	420	595	20
con	176	452	190	466	420	595	20
sonidos	193	452	224	466	420	595	20
graves	227	452	253	466	420	595	20
son	256	452	270	466	420	595	20
evidentes,	273	452	313	466	420	595	20
se	317	452	325	466	420	595	20
formalizan	328	452	371	466	420	595	20
mediante	69	467	106	481	420	595	20
categorías	109	467	149	481	420	595	20
en	152	467	161	481	420	595	20
las	164	467	175	481	420	595	20
cuales	177	467	202	481	420	595	20
se	205	467	213	481	420	595	20
vinculan	216	467	250	481	420	595	20
lo	252	467	260	481	420	595	20
fonológico	263	467	306	481	420	595	20
y	309	467	314	481	420	595	20
lo	316	467	324	481	420	595	20
semántico.	326	467	369	481	420	595	20
c)	48	488	56	502	420	595	20
Existen	69	488	99	502	420	595	20
asociaciones	103	488	154	502	420	595	20
de	158	488	167	502	420	595	20
sonido	171	488	198	502	420	595	20
y	202	488	207	502	420	595	20
de	211	488	220	502	420	595	20
significado	224	488	268	502	420	595	20
más	272	488	288	502	420	595	20
paradigmáticas	292	488	353	502	420	595	20
que	357	488	371	502	420	595	20
otras.	69	503	91	517	420	595	20
Así,	95	503	111	517	420	595	20
algunas	115	503	145	517	420	595	20
onomatopeyas	149	503	207	517	420	595	20
reflejan	211	503	241	517	420	595	20
un	244	503	254	517	420	595	20
grado	258	503	281	517	420	595	20
mayor	285	503	310	517	420	595	20
de	314	503	323	517	420	595	20
iconicidad,	327	503	371	517	420	595	20
por	69	518	83	532	420	595	20
ejemplo,	86	518	121	532	420	595	20
los	124	518	136	532	420	595	20
sonidos	139	518	169	532	420	595	20
vinculados	173	518	216	532	420	595	20
con	219	518	234	532	420	595	20
las	237	518	248	532	420	595	20
emisiones	251	518	291	532	420	595	20
de	294	518	304	532	420	595	20
ciertas	307	518	333	532	420	595	20
aves	336	518	354	532	420	595	20
son	357	518	371	532	420	595	20
reflejo	69	533	95	547	420	595	20
de	97	533	107	547	420	595	20
una	109	533	123	547	420	595	20
tendencia	125	533	164	547	420	595	20
que	166	533	180	547	420	595	20
es	182	533	191	547	420	595	20
universal	193	533	229	547	420	595	20
y	231	533	236	547	420	595	20
que	239	533	253	547	420	595	20
ha	255	533	265	547	420	595	20
sido	267	533	283	547	420	595	20
registrada	285	533	325	547	420	595	20
en	327	533	336	547	420	595	20
diversas	339	533	371	547	420	595	20
LETRAS	48	558	78	569	420	595	20
(Lima),	80	558	105	569	420	595	20
91(134),	107	558	134	569	420	595	20
2020	136	558	152	569	420	595	20
93	362	557	371	569	420	595	20
Geech:	194	26	217	36	420	595	21
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	21
y	264	26	268	36	420	595	21
cognición	270	26	302	36	420	595	21
en	304	26	311	36	420	595	21
el	313	26	319	36	420	595	21
quechua	321	26	348	36	420	595	21
central	350	26	371	36	420	595	21
lenguas	69	53	100	67	420	595	21
que	102	53	117	67	420	595	21
carecen	119	53	149	67	420	595	21
de	152	53	161	67	420	595	21
filiación	163	53	196	67	420	595	21
genética.	198	53	234	67	420	595	21
Lo	236	53	247	67	420	595	21
mismo	250	53	277	67	420	595	21
ocurre	279	53	305	67	420	595	21
en	307	53	316	67	420	595	21
el	319	53	326	67	420	595	21
caso	328	53	346	67	420	595	21
de	348	53	357	67	420	595	21
los	360	53	371	67	420	595	21
sonidos	69	68	100	82	420	595	21
asociados	104	68	142	82	420	595	21
con	146	68	160	82	420	595	21
los	164	68	176	82	420	595	21
golpes.	179	68	208	82	420	595	21
Otros	211	68	234	82	420	595	21
datos	237	68	258	82	420	595	21
de	262	68	271	82	420	595	21
tipo	275	68	290	82	420	595	21
más	294	68	310	82	420	595	21
indeterminado	314	68	371	82	420	595	21
conforman	69	83	113	97	420	595	21
patrones	118	83	152	97	420	595	21
menos	156	83	182	97	420	595	21
reconocibles	187	83	238	97	420	595	21
interlingüísticamente,	243	83	330	97	420	595	21
pero	334	83	352	97	420	595	21
que	357	83	371	97	420	595	21
reflejan	69	98	99	112	420	595	21
la	102	98	110	112	420	595	21
motivación	112	98	157	112	420	595	21
por	160	98	173	112	420	595	21
un	176	98	186	112	420	595	21
lado,	189	98	209	112	420	595	21
y	212	98	217	112	420	595	21
la	219	98	227	112	420	595	21
forma	230	98	253	112	420	595	21
en	256	98	266	112	420	595	21
que	269	98	283	112	420	595	21
los	286	98	297	112	420	595	21
quechuahablantes	300	98	371	112	420	595	21
conceptualizan	69	113	129	127	420	595	21
la	132	113	140	127	420	595	21
realidad	142	113	175	127	420	595	21
inmediata	177	113	217	127	420	595	21
a	220	113	224	127	420	595	21
través	227	113	251	127	420	595	21
del	254	113	266	127	420	595	21
lenguaje,	269	113	305	127	420	595	21
pues	308	113	326	127	420	595	21
su	329	113	338	127	420	595	21
función	341	113	371	127	420	595	21
medular	69	129	102	143	420	595	21
es	105	129	113	143	420	595	21
explicitar	116	129	153	143	420	595	21
significados	156	129	204	143	420	595	21
para	206	129	223	143	420	595	21
la	226	129	233	143	420	595	21
lingüística	236	129	277	143	420	595	21
cognitiva.	280	129	319	143	420	595	21
Agradecimientos	48	151	120	165	420	595	21
Este	48	167	65	181	420	595	21
artículo	70	167	101	181	420	595	21
es	106	167	114	181	420	595	21
producto	119	167	154	181	420	595	21
final	159	167	177	181	420	595	21
del	182	167	194	181	420	595	21
curso	199	167	220	181	420	595	21
Seminario	225	167	266	181	420	595	21
de	271	167	280	181	420	595	21
Teoría	285	167	311	181	420	595	21
Lingüística	316	167	361	181	420	595	21
A	365	167	372	181	420	595	21
(Fonología),	48	183	99	197	420	595	21
dictado	102	183	132	197	420	595	21
por	135	183	148	197	420	595	21
la	151	183	159	197	420	595	21
Dra.	162	183	179	197	420	595	21
Emérita	183	183	214	197	420	595	21
Escobar	217	183	250	197	420	595	21
Zapata	253	183	280	197	420	595	21
en	283	183	293	197	420	595	21
el	296	183	303	197	420	595	21
primer	306	183	333	197	420	595	21
semestre	336	183	371	197	420	595	21
del	48	199	60	213	420	595	21
Doctorado	63	199	105	213	420	595	21
de	108	199	117	213	420	595	21
Lingüística	120	199	165	213	420	595	21
de	168	199	177	213	420	595	21
la	180	199	187	213	420	595	21
Facultad	190	199	224	213	420	595	21
de	227	199	236	213	420	595	21
Letras	239	199	264	213	420	595	21
y	267	199	272	213	420	595	21
Ciencias	274	199	309	213	420	595	21
Humanas	312	199	349	213	420	595	21
de	352	199	361	213	420	595	21
la	364	199	371	213	420	595	21
Universidad	48	215	97	229	420	595	21
Nacional	100	215	136	229	420	595	21
Mayor	138	215	165	229	420	595	21
de	167	215	177	229	420	595	21
San	179	215	194	229	420	595	21
Marcos.	197	215	229	229	420	595	21
Nota	48	247	69	261	420	595	21
1	48	269	53	281	420	595	21
Aunque	62	269	91	281	420	595	21
el	97	269	103	281	420	595	21
uso	109	269	121	281	420	595	21
de	127	269	136	281	420	595	21
onomatopeyas	142	269	194	281	420	595	21
en	199	269	208	281	420	595	21
otros	214	269	232	281	420	595	21
contextos	238	269	272	281	420	595	21
como	278	269	298	281	420	595	21
el	304	269	310	281	420	595	21
poético	316	269	343	281	420	595	21
podría	348	269	371	281	420	595	21
eventualmente	62	280	115	292	420	595	21
sugerir	117	280	142	292	420	595	21
que,	144	280	159	292	420	595	21
en	162	280	170	292	420	595	21
algún	172	280	192	292	420	595	21
término,	194	280	225	292	420	595	21
los	227	280	237	292	420	595	21
recursos	239	280	269	292	420	595	21
onomatopéyicos	272	280	331	292	420	595	21
pueden	333	280	359	292	420	595	21
ser	361	280	371	292	420	595	21
imitativos	62	291	98	303	420	595	21
(Al-Zubbaidi,	101	291	150	303	420	595	21
2014,	153	291	173	303	420	595	21
p.	175	291	182	303	420	595	21
182).	184	291	203	303	420	595	21
Referencias	48	316	98	330	420	595	21
bibliográficas	100	316	158	330	420	595	21
Al-Zubbaidi,	48	339	100	352	420	595	21
H.	103	339	112	352	420	595	21
(2014).	115	339	144	352	420	595	21
The	147	339	162	352	420	595	21
Functions	165	339	204	352	420	595	21
of	207	339	215	352	420	595	21
Onomatopoeia	218	339	277	352	420	595	21
in	279	339	287	352	420	595	21
Modern	290	339	321	352	420	595	21
English	324	339	354	352	420	595	21
and	357	339	371	352	420	595	21
Arabic	84	352	111	365	420	595	21
Poetry:	114	352	142	365	420	595	21
A	145	352	152	365	420	595	21
Study	154	352	177	365	420	595	21
in	180	352	188	365	420	595	21
Selected	191	352	225	365	420	595	21
Poems	227	352	254	365	420	595	21
by	257	352	267	365	420	595	21
Lawrence	270	352	309	365	420	595	21
and	312	352	326	365	420	595	21
al-Sayyab.	329	352	371	365	420	595	21
Advances	84	365	122	378	420	595	21
in	125	365	132	378	420	595	21
Language	135	365	175	378	420	595	21
and	178	365	193	378	420	595	21
Literary	196	365	228	378	420	595	21
Studies,	231	365	262	378	420	595	21
5	265	365	270	378	420	595	21
(6),	273	365	287	378	420	595	21
181-193.	290	365	326	378	420	595	21
https://doi.	328	365	371	378	420	595	21
org/10.7575/aiac.alls.v.5n.6p.181	84	378	217	391	420	595	21
Boersma,	48	401	86	414	420	595	21
P.	88	401	95	414	420	595	21
&	97	401	105	414	420	595	21
Weenink,	106	401	144	414	420	595	21
D.	146	401	155	414	420	595	21
(2019).	157	401	186	414	420	595	21
Praat:	188	401	211	414	420	595	21
doing	213	401	236	414	420	595	21
phonetics	238	401	276	414	420	595	21
by	278	401	288	414	420	595	21
computer	290	401	327	414	420	595	21
[Programa	329	401	371	414	420	595	21
de	84	414	93	427	420	595	21
computadora].	95	414	153	427	420	595	21
Versión	156	414	186	427	420	595	21
6.0.50.	189	414	216	427	420	595	21
Recuperado	218	414	266	427	420	595	21
en:	268	414	281	427	420	595	21
http://www.praat.org/.	283	414	371	427	420	595	21
Croft,	48	437	72	450	420	595	21
W.	76	437	87	450	420	595	21
&	92	437	100	450	420	595	21
Cruse,	105	437	130	450	420	595	21
A.	135	437	144	450	420	595	21
(2004).	149	437	178	450	420	595	21
Cognitive	183	437	222	450	420	595	21
Linguistics	226	437	270	450	420	595	21
Cambridge:	275	437	322	450	420	595	21
Cambridge	327	437	371	450	420	595	21
University	84	450	126	463	420	595	21
Press.	128	450	152	463	420	595	21
https://doi.org/10.1017/CBO9780511803864	154	450	334	463	420	595	21
De	48	473	60	486	420	595	21
Saussure,	64	473	102	486	420	595	21
F.	106	473	113	486	420	595	21
(1945).	117	473	146	486	420	595	21
Curso	150	473	174	486	420	595	21
de	178	473	188	486	420	595	21
lingüística	192	473	234	486	420	595	21
general.	238	473	271	486	420	595	21
Buenos	275	473	305	486	420	595	21
Aires:	308	473	332	486	420	595	21
Editorial	336	473	371	486	420	595	21
Losada	84	486	113	499	420	595	21
S.	115	486	123	499	420	595	21
A.	125	486	135	499	420	595	21
Goldberg,	48	509	88	522	420	595	21
A.	91	509	101	522	420	595	21
E.	104	509	113	522	420	595	21
(1996).	116	509	145	522	420	595	21
Jackendoff	148	509	191	522	420	595	21
and	195	509	209	522	420	595	21
construction-based	212	509	288	522	420	595	21
grammar.	291	509	329	522	420	595	21
Cognitive	332	509	371	522	420	595	21
Linguistics,	84	522	130	535	420	595	21
7,	133	522	140	535	420	595	21
3-19.	143	522	163	535	420	595	21
https://doi.org/10.1515/cogl.1996.7.1.3	166	522	322	535	420	595	21
LETRAS	48	558	78	569	420	595	21
(Lima),	80	558	105	569	420	595	21
91(134),	107	558	134	569	420	595	21
2020	136	558	152	569	420	595	21
94	362	557	371	569	420	595	21
Rolando	48	26	75	36	420	595	22
Rocha	77	26	98	36	420	595	22
Martínez	100	26	129	36	420	595	22
Hengeveld,	48	53	94	67	420	595	22
K.	99	53	108	67	420	595	22
(2003).	113	53	142	67	420	595	22
La	147	53	157	67	420	595	22
tipología	162	53	198	67	420	595	22
lingüística.	202	53	246	67	420	595	22
En	251	53	262	67	420	595	22
R.	267	53	276	67	420	595	22
Mairal	281	53	307	67	420	595	22
Usón	312	53	333	67	420	595	22
y	338	53	343	67	420	595	22
J.	347	53	354	67	420	595	22
Gil	359	53	371	67	420	595	22
Fernández	84	66	125	80	420	595	22
(Coords.),	129	66	170	80	420	595	22
En	174	66	185	80	420	595	22
torno	189	66	210	80	420	595	22
a	214	66	219	80	420	595	22
los	223	66	235	80	420	595	22
universales	239	66	284	80	420	595	22
lingüísticos	288	66	334	80	420	595	22
(pp.	338	66	354	80	420	595	22
89-	358	66	371	80	420	595	22
112).	84	79	104	93	420	595	22
Madrid:	107	79	139	93	420	595	22
Akal.	141	79	163	93	420	595	22
Himmelmann,	48	102	106	116	420	595	22
N.	108	102	118	116	420	595	22
P.	120	102	127	116	420	595	22
(1998).	129	102	158	116	420	595	22
Documentary	160	102	214	116	420	595	22
and	217	102	231	116	420	595	22
descriptive	233	102	277	116	420	595	22
linguistics.	279	102	323	116	420	595	22
Linguistics,	325	102	371	116	420	595	22
6,	84	115	91	129	420	595	22
161-195.	94	115	129	129	420	595	22
https://doi.org/10.1515/ling.1998.36.1.161	132	115	302	129	420	595	22
Hinton,	48	138	78	152	420	595	22
L.,	79	138	90	152	420	595	22
Nichols,	91	138	125	152	420	595	22
J.	125	138	132	152	420	595	22
&	132	138	140	152	420	595	22
Ohala,	141	138	167	152	420	595	22
J.	168	138	174	152	420	595	22
(1994).	175	138	204	152	420	595	22
Sound	205	138	230	152	420	595	22
Symbolism.	231	138	277	152	420	595	22
Nueva	277	138	303	152	420	595	22
York:	304	138	326	152	420	595	22
Cambridge	327	138	371	152	420	595	22
University	84	151	126	165	420	595	22
Press.	128	151	152	165	420	595	22
https://doi.org/10.1017/CBO9780511751806	154	151	334	165	420	595	22
Ibarretxe	48	175	84	188	420	595	22
A.,	86	175	98	188	420	595	22
I.	100	175	106	188	420	595	22
(2012).	108	175	137	188	420	595	22
Análisis	139	175	171	188	420	595	22
lingüístico	173	175	216	188	420	595	22
de	218	175	227	188	420	595	22
las	229	175	240	188	420	595	22
onomatopeyas	242	175	300	188	420	595	22
vascas.	302	175	331	188	420	595	22
Oihenart,	333	175	371	188	420	595	22
27,	84	188	96	202	420	595	22
129-177.	99	188	134	202	420	595	22
Jakobson,	48	212	88	225	420	595	22
R.,	91	212	102	225	420	595	22
Fant	105	212	123	225	420	595	22
G.	126	212	135	225	420	595	22
M.	138	212	149	225	420	595	22
&	152	212	160	225	420	595	22
Halle,	163	212	187	225	420	595	22
M.	189	212	201	225	420	595	22
(1963).	204	212	233	225	420	595	22
Preliminaries	235	212	290	225	420	595	22
to	293	212	301	225	420	595	22
Speech	303	212	332	225	420	595	22
Analysis:	334	212	371	225	420	595	22
The	84	225	99	239	420	595	22
Distinctive	103	225	146	239	420	595	22
Features	151	225	186	239	420	595	22
and	190	225	205	239	420	595	22
their	209	225	228	239	420	595	22
Correlates.	233	225	278	239	420	595	22
Cambridge:	282	225	329	239	420	595	22
The	333	225	349	239	420	595	22
MIT	353	225	372	239	420	595	22
Press.	84	239	107	252	420	595	22
Jakobson,	48	262	88	276	420	595	22
R.	90	262	100	276	420	595	22
&	102	262	110	276	420	595	22
Halle,	113	262	137	276	420	595	22
M.	139	262	151	276	420	595	22
(1956).	153	262	182	276	420	595	22
Fundamentals	185	262	242	276	420	595	22
of	245	262	252	276	420	595	22
Language.	255	262	298	276	420	595	22
La	300	262	311	276	420	595	22
Haya:	313	262	337	276	420	595	22
Mouton	340	262	371	276	420	595	22
&	84	276	91	289	420	595	22
Co.	94	276	108	289	420	595	22
Jannedy,	48	299	83	313	420	595	22
S.,	87	299	98	313	420	595	22
Poletto,	102	299	133	313	420	595	22
R.	137	299	146	313	420	595	22
&	150	299	158	313	420	595	22
Weldon,	162	299	195	313	420	595	22
T.	199	299	207	313	420	595	22
(1994).	212	299	241	313	420	595	22
Language	245	299	285	313	420	595	22
Files:	289	299	312	313	420	595	22
Materials	317	299	355	313	420	595	22
for	360	299	371	313	420	595	22
an	84	313	94	326	420	595	22
Introduction	98	313	148	326	420	595	22
to	152	313	160	326	420	595	22
Language	164	313	204	326	420	595	22
and	209	313	224	326	420	595	22
Linguistics.	228	313	274	326	420	595	22
Columbus:	279	313	323	326	420	595	22
Ohio	327	313	347	326	420	595	22
State	351	313	371	326	420	595	22
University	84	326	126	340	420	595	22
Press.	128	326	152	340	420	595	22
Kritikos,	48	350	83	363	420	595	22
E.	86	350	94	363	420	595	22
(2015).	96	350	125	363	420	595	22
Applying	127	350	165	363	420	595	22
Current	167	350	197	363	420	595	22
Methods	199	350	234	363	420	595	22
in	236	350	244	363	420	595	22
Documentary	246	350	301	363	420	595	22
Linguistics	303	350	347	363	420	595	22
in	349	350	357	363	420	595	22
the	359	350	371	363	420	595	22
Documentation	84	363	145	377	420	595	22
of	148	363	157	377	420	595	22
Endangered	160	363	207	377	420	595	22
Languages:	210	363	256	377	420	595	22
A	259	363	266	377	420	595	22
Case	269	363	288	377	420	595	22
Study	291	363	314	377	420	595	22
on	317	363	327	377	420	595	22
Fieldwork	330	363	371	377	420	595	22
in	84	377	91	390	420	595	22
Arvanitic.	95	377	135	390	420	595	22
Athens	139	377	166	390	420	595	22
Journal	170	377	201	390	420	595	22
of	205	377	213	390	420	595	22
Philology,	216	377	258	390	420	595	22
2	262	377	267	390	420	595	22
(4),	271	377	285	390	420	595	22
243-254.	289	377	324	390	420	595	22
https://doi.	328	377	371	390	420	595	22
org/10.30958/ajp.2-4-3	84	390	176	404	420	595	22
Lakoff,	48	414	77	427	420	595	22
G.	81	414	91	427	420	595	22
(1987).	95	414	124	427	420	595	22
Women,	128	414	159	427	420	595	22
fire	163	414	176	427	420	595	22
and	180	414	195	427	420	595	22
dangerous	199	414	241	427	420	595	22
things:	245	414	272	427	420	595	22
What	276	414	297	427	420	595	22
categories	301	414	343	427	420	595	22
reveal	347	414	371	427	420	595	22
about	84	427	106	441	420	595	22
the	114	427	126	441	420	595	22
mind.	133	427	156	441	420	595	22
Chicago:	163	427	199	441	420	595	22
Chicago	207	427	240	441	420	595	22
University	248	427	290	441	420	595	22
Press.	297	427	321	441	420	595	22
https://doi.	328	427	371	441	420	595	22
org/10.7208/chicago/9780226471013.001.0001	84	441	274	454	420	595	22
Moreno	48	464	80	478	420	595	22
C.,	83	464	95	478	420	595	22
J.	99	464	105	478	420	595	22
C.	109	464	118	478	420	595	22
(2016).	121	464	150	478	420	595	22
Onomatopeya,	154	464	213	478	420	595	22
delocutividad	216	464	271	478	420	595	22
y	274	464	279	478	420	595	22
fonosimbolismo	283	464	348	478	420	595	22
en	351	464	361	478	420	595	22
la	364	464	371	478	420	595	22
ornitonimia	84	478	130	491	420	595	22
latinoamericana.	133	478	199	491	420	595	22
Lıburna,	202	478	236	491	420	595	22
9,	239	478	246	491	420	595	22
117-166.	249	478	284	491	420	595	22
Nartey,	48	501	77	515	420	595	22
M.	79	501	91	515	420	595	22
(2013).	93	501	122	515	420	595	22
On	124	501	136	515	420	595	22
conceptualizing	138	501	201	515	420	595	22
documentary	203	501	256	515	420	595	22
linguistics	258	501	299	515	420	595	22
as	301	501	309	515	420	595	22
an	311	501	320	515	420	595	22
independent	322	501	371	515	420	595	22
field	84	515	101	528	420	595	22
of	108	515	117	528	420	595	22
linguistic	124	515	161	528	420	595	22
research:	168	515	204	528	420	595	22
An	210	515	223	528	420	595	22
effective	229	515	264	528	420	595	22
approach	271	515	307	528	420	595	22
to	314	515	322	528	420	595	22
preserving	329	515	371	528	420	595	22
endangered	84	528	130	542	420	595	22
languages.	132	528	175	542	420	595	22
English	177	528	208	542	420	595	22
for	210	528	222	542	420	595	22
Specific	224	528	256	542	420	595	22
Purposes	258	528	295	542	420	595	22
World,	298	528	324	542	420	595	22
41,	327	528	339	542	420	595	22
14.	342	528	354	542	420	595	22
LETRAS	48	558	78	569	420	595	22
(Lima),	80	558	105	569	420	595	22
91(134),	107	558	134	569	420	595	22
2020	136	558	152	569	420	595	22
95	362	557	371	569	420	595	22
Geech:	194	26	217	36	420	595	23
onomatopeya	219	26	262	36	420	595	23
y	264	26	268	36	420	595	23
cognición	270	26	302	36	420	595	23
en	304	26	311	36	420	595	23
el	313	26	319	36	420	595	23
quechua	321	26	348	36	420	595	23
central	350	26	371	36	420	595	23
Nathan,	48	53	80	67	420	595	23
D.	84	53	94	67	420	595	23
(2010).	98	53	127	67	420	595	23
Sound	132	53	157	67	420	595	23
and	162	53	176	67	420	595	23
unsound	180	53	214	67	420	595	23
practices	219	53	254	67	420	595	23
in	259	53	266	67	420	595	23
documentary	271	53	323	67	420	595	23
linguistics:	327	53	371	67	420	595	23
towards	84	67	115	80	420	595	23
an	121	67	130	80	420	595	23
epistemology	136	67	190	80	420	595	23
for	196	67	207	80	420	595	23
audio.	213	67	238	80	420	595	23
Language	243	67	283	80	420	595	23
Documentation	289	67	351	80	420	595	23
and	356	67	371	80	420	595	23
Description,	84	80	133	94	420	595	23
7,	136	80	143	94	420	595	23
262-284	146	80	179	94	420	595	23
Riemann,	48	104	87	117	420	595	23
W.	96	104	107	117	420	595	23
(2010).	117	104	146	117	420	595	23
Basic	156	104	178	117	420	595	23
oral	188	104	204	117	420	595	23
language	214	104	250	117	420	595	23
documentation.	260	104	322	117	420	595	23
Language	331	104	371	117	420	595	23
Documentation	84	117	145	131	420	595	23
&	148	117	156	131	420	595	23
Conservation,	158	117	214	131	420	595	23
4,	217	117	224	131	420	595	23
254-268.	227	117	263	131	420	595	23
Rocha	48	141	74	154	420	595	23
M.,	79	141	92	154	420	595	23
R.	97	141	106	154	420	595	23
(2010).	111	141	140	154	420	595	23
El	145	141	154	154	420	595	23
sufijo	159	141	181	154	420	595	23
“infinitivizador”	186	141	252	154	420	595	23
en	256	141	266	154	420	595	23
quechua.	271	141	306	154	420	595	23
Letras	311	141	336	154	420	595	23
(Lima),	341	141	371	154	420	595	23
81(116),	84	154	117	168	420	595	23
153-165.	120	154	156	168	420	595	23
https://doi.org/10.30920/letras.81.116	161	154	311	168	420	595	23
Rocha	48	177	74	191	420	595	23
M.,	76	177	90	191	420	595	23
R.	92	177	102	191	420	595	23
(2011).	104	177	133	191	420	595	23
Interacción	135	177	180	191	420	595	23
entre	183	177	203	191	420	595	23
la	205	177	212	191	420	595	23
fonología	215	177	253	191	420	595	23
y	255	177	260	191	420	595	23
la	263	177	270	191	420	595	23
morfología:	272	177	320	191	420	595	23
disimilación	322	177	371	191	420	595	23
en	84	190	93	204	420	595	23
el	96	190	103	204	420	595	23
quechua	105	190	139	204	420	595	23
de	141	190	151	204	420	595	23
Aurahuá.	152	190	189	204	420	595	23
Fabla,	192	190	218	204	420	595	23
4,	221	190	228	204	420	595	23
151-168.	231	190	267	204	420	595	23
Sadick	48	213	75	227	420	595	23
N.,	79	213	91	227	420	595	23
R.	94	213	103	227	420	595	23
&	106	213	114	227	420	595	23
Nartey,	117	213	146	227	420	595	23
M.	149	213	161	227	420	595	23
(2014).	164	213	193	227	420	595	23
Language	196	213	235	227	420	595	23
Corpora:	239	213	274	227	420	595	23
The	277	213	293	227	420	595	23
Case	296	213	315	227	420	595	23
for	318	213	330	227	420	595	23
Ghanaian	333	213	371	227	420	595	23
English.	84	226	117	240	420	595	23
3L:	119	226	133	240	420	595	23
The	136	226	151	240	420	595	23
Southeast	153	226	192	240	420	595	23
Asian	195	226	217	240	420	595	23
Journal	220	226	251	240	420	595	23
of	254	226	262	240	420	595	23
English	264	226	295	240	420	595	23
Language	297	226	337	240	420	595	23
Studies,	340	226	371	240	420	595	23
20	84	239	94	253	420	595	23
(3),	96	239	110	253	420	595	23
79-92.	113	239	139	253	420	595	23
https://doi.org/10.17576/3L-2014-2003-07	141	239	312	253	420	595	23
Sierra	48	262	72	276	420	595	23
P.,	74	262	84	276	420	595	23
C.	86	262	95	276	420	595	23
(2010).	97	262	126	276	420	595	23
Quechua	128	262	164	276	420	595	23
onomatopeyankuna.	167	262	247	276	420	595	23
Pucallpa:	249	262	287	276	420	595	23
Curso	289	262	313	276	420	595	23
de	315	262	324	276	420	595	23
Lingüística	326	262	371	276	420	595	23
Aplicada	84	275	120	289	420	595	23
para	122	275	139	289	420	595	23
Lenguas	142	275	176	289	420	595	23
Vernáculas.	178	275	225	289	420	595	23
Taylor,	48	298	76	312	420	595	23
J.	79	298	85	312	420	595	23
R.	88	298	97	312	420	595	23
(2003).	99	298	128	312	420	595	23
Cognitive	131	298	170	312	420	595	23
Grammar.	172	298	214	312	420	595	23
Oxford:	217	298	248	312	420	595	23
Oxford	251	298	280	312	420	595	23
University	282	298	325	312	420	595	23
Press.	327	298	351	312	420	595	23
Voronin,	48	321	83	335	420	595	23
S.	90	321	98	335	420	595	23
(2005).	106	321	135	335	420	595	23
Iconocity,	142	321	181	335	420	595	23
Glottogenesis,	189	321	246	335	420	595	23
Semiosis.	254	321	291	335	420	595	23
San	299	321	314	335	420	595	23
Petersburgo:	321	321	371	335	420	595	23
Universidad	84	334	133	348	420	595	23
de	135	334	144	348	420	595	23
San	147	334	162	348	420	595	23
Petersburgo.	164	334	215	348	420	595	23
LETRAS	48	558	78	569	420	595	23
(Lima),	80	558	105	569	420	595	23
91(134),	107	558	134	569	420	595	23
2020	136	558	152	569	420	595	23
96	362	557	371	569	420	595	23
