Propósitos	85	73	121	80	595	842	1
y	123	73	127	80	595	842	1
Representaciones	129	73	189	80	595	842	1
ISSN	85	82	102	89	595	842	1
2307-7999	104	82	139	89	595	842	1
e-ISSN	85	91	109	98	595	842	1
2310-4635	111	91	145	98	595	842	1
Ene.	393	73	407	80	595	842	1
–	409	71	413	80	595	842	1
Abr.	415	73	430	80	595	842	1
2020,	432	73	450	80	595	842	1
Vol.	452	73	466	80	595	842	1
8,	468	73	474	80	595	842	1
N°	476	73	485	80	595	842	1
1,	487	73	493	80	595	842	1
e460	495	73	510	80	595	842	1
Monográfico:	257	82	301	89	595	842	1
Recursos	303	82	333	89	595	842	1
y	334	82	338	89	595	842	1
sistemas	341	82	368	89	595	842	1
educacionales	370	82	415	89	595	842	1
en	416	82	424	89	595	842	1
el	426	82	432	89	595	842	1
rendimiento	434	82	472	89	595	842	1
académico	474	82	509	89	595	842	1
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	364	91	509	98	595	842	1
C	437	115	445	126	595	842	1
ONGRESOS	445	117	498	125	595	842	1
Hacia	98	150	140	165	595	842	1
un	144	150	163	165	595	842	1
nuevo	168	150	211	165	595	842	1
paradigma	215	150	295	165	595	842	1
de	299	150	316	165	595	842	1
aprendizaje	320	150	406	165	595	842	1
de	410	150	427	165	595	842	1
segundas	432	150	498	165	595	842	1
lenguas	189	169	244	185	595	842	1
móvil,	248	169	293	185	595	842	1
abierto	297	169	349	185	595	842	1
y	353	169	362	185	595	842	1
social	366	169	407	185	595	842	1
Towards	91	208	147	222	595	842	1
a	151	208	159	222	595	842	1
New	162	208	191	222	595	842	1
Learning	194	208	253	222	595	842	1
Paradigm	257	208	321	222	595	842	1
for	324	208	343	222	595	842	1
Mobile,	347	208	396	222	595	842	1
Open	400	208	435	222	595	842	1
and	438	208	462	222	595	842	1
Social	466	208	505	222	595	842	1
Second	238	225	284	239	595	842	1
Languages	288	225	357	239	595	842	1
Elena	251	270	281	281	595	842	1
Bárcena*	284	270	332	281	595	842	1
Universidad	163	284	221	295	595	842	1
Nacional	224	284	267	295	595	842	1
de	270	284	282	295	595	842	1
Educación	285	284	335	295	595	842	1
a	338	284	344	295	595	842	1
Distancia,	347	284	395	295	595	842	1
España	398	284	433	295	595	842	1
ORCID:	182	298	222	309	595	842	1
https://orcid.org/0000-0002-0645-5933	225	298	414	309	595	842	1
Recibido	96	657	141	667	595	842	1
05-11-19	144	657	188	667	595	842	1
Revisado	197	657	244	667	595	842	1
25-11-19	247	657	291	667	595	842	1
Aprobado	303	657	355	667	595	842	1
11-01-20	358	657	402	667	595	842	1
En	411	657	425	667	595	842	1
línea	428	657	453	667	595	842	1
26-02-20	456	657	500	667	595	842	1
*Correspondencia	85	684	159	693	595	842	1
Email:	85	704	107	711	595	842	1
mbarcena@flog.uned.es	108	704	186	711	595	842	1
Citar	318	684	339	693	595	842	1
como:	342	684	367	693	595	842	1
Bárcena,	318	711	346	718	595	842	1
E	352	711	357	718	595	842	1
(2020).	363	711	386	718	595	842	1
Hacia	392	711	411	718	595	842	1
un	417	711	425	718	595	842	1
nuevo	431	711	450	718	595	842	1
paradigma	456	711	490	718	595	842	1
de	496	711	504	718	595	842	1
aprendizaje	318	720	355	727	595	842	1
de	358	720	365	727	595	842	1
segundas	368	720	398	727	595	842	1
lenguas	400	720	425	727	595	842	1
móvil,	428	720	448	727	595	842	1
abierto	451	720	473	727	595	842	1
y	476	720	480	727	595	842	1
social.	483	720	503	727	595	842	1
Propósitos	318	729	353	736	595	842	1
y	361	729	365	736	595	842	1
Representaciones,	374	729	432	736	595	842	1
8(1),	441	729	456	736	595	842	1
e460.	465	729	483	736	595	842	1
doi:	491	729	504	736	595	842	1
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	318	738	463	745	595	842	1
©	90	789	95	795	595	842	1
Universidad	97	789	131	795	595	842	1
San	133	789	144	795	595	842	1
Ignacio	145	789	166	795	595	842	1
de	168	789	175	795	595	842	1
Loyola,	176	789	198	795	595	842	1
Vicerrectorado	200	789	242	795	595	842	1
de	243	789	250	795	595	842	1
Investigación,	252	789	291	795	595	842	1
2020.	293	789	309	795	595	842	1
Este	134	811	146	817	595	842	1
artículo	148	811	171	817	595	842	1
se	173	811	179	817	595	842	1
distribuye	181	811	210	817	595	842	1
bajo	212	811	224	817	595	842	1
licencia	226	811	249	817	595	842	1
CC	251	811	260	817	595	842	1
BY-NC-ND	261	811	297	817	595	842	1
4.0	298	811	307	817	595	842	1
Internacional	308	811	346	817	595	842	1
(http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/).	348	811	500	817	595	842	1
Hacia	85	45	109	52	595	842	2
un	111	45	122	52	595	842	2
nuevo	124	45	151	52	595	842	2
paradigma	153	45	197	52	595	842	2
de	198	45	209	52	595	842	2
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	2
de	263	45	274	52	595	842	2
segundas	275	45	317	52	595	842	2
lenguas	319	45	355	52	595	842	2
móvil,	357	45	382	52	595	842	2
abierto	384	45	417	52	595	842	2
y	419	45	423	52	595	842	2
social	425	45	453	52	595	842	2
Palabras	85	188	127	198	595	842	2
Clave:	129	188	160	198	595	842	2
Aprendizaje;	162	188	219	198	595	842	2
Aprendizaje	221	188	275	198	595	842	2
de	278	188	288	198	595	842	2
lenguas;	290	188	327	198	595	842	2
Tecnología	329	188	379	198	595	842	2
móvil;	381	188	410	198	595	842	2
Educación	412	188	459	198	595	842	2
a	461	188	466	198	595	842	2
distancia.	469	188	510	198	595	842	2
Keywords:	85	346	137	356	595	842	2
Learning;	139	346	182	356	595	842	2
Language	185	346	228	356	595	842	2
Learning;	231	346	273	356	595	842	2
Mobile	276	346	308	356	595	842	2
Technology;	311	346	366	356	595	842	2
Long	369	346	392	356	595	842	2
Distance	395	346	434	356	595	842	2
Education.	436	346	484	356	595	842	2
Introducción	85	383	152	394	595	842	2
En	85	403	97	413	595	842	2
materia	100	403	133	413	595	842	2
de	135	403	145	413	595	842	2
aprendizaje	147	403	198	413	595	842	2
de	200	403	211	413	595	842	2
segundas	213	403	253	413	595	842	2
lenguas,	255	403	292	413	595	842	2
en	294	403	304	413	595	842	2
primer	307	403	336	413	595	842	2
lugar,	338	403	364	413	595	842	2
partimos	366	403	404	413	595	842	2
de	406	403	417	413	595	842	2
la	419	403	427	413	595	842	2
base,	429	403	451	413	595	842	2
comúnmente	454	403	511	413	595	842	2
aceptada	85	415	124	425	595	842	2
por	127	415	141	425	595	842	2
la	145	415	153	425	595	842	2
comunidad	156	415	205	425	595	842	2
experta,	208	415	243	425	595	842	2
de	246	415	257	425	595	842	2
que	260	415	276	425	595	842	2
no	279	415	290	425	595	842	2
sólo	293	415	312	425	595	842	2
se	315	415	324	425	595	842	2
basa	327	415	347	425	595	842	2
en	350	415	360	425	595	842	2
el	363	415	371	425	595	842	2
conocimiento,	374	415	437	425	595	842	2
en	440	415	451	425	595	842	2
el	454	415	462	425	595	842	2
sentido	465	415	497	425	595	842	2
de	500	415	510	425	595	842	2
que	85	428	101	438	595	842	2
requiere	105	428	141	438	595	842	2
la	145	428	153	438	595	842	2
asimilación	157	428	207	438	595	842	2
pasiva	211	428	239	438	595	842	2
de	243	428	254	438	595	842	2
vocabulario	257	428	309	438	595	842	2
y	313	428	319	438	595	842	2
de	323	428	333	438	595	842	2
reglas	337	428	363	438	595	842	2
combinatorias,	367	428	432	438	595	842	2
sino	436	428	454	438	595	842	2
que	458	428	474	438	595	842	2
se	478	428	487	438	595	842	2
basa	491	428	510	438	595	842	2
principalmente	85	441	151	451	595	842	2
en	154	441	165	451	595	842	2
el	168	441	176	451	595	842	2
empleo	179	441	211	451	595	842	2
de	215	441	225	451	595	842	2
habilidades,	228	441	281	451	595	842	2
puesto	284	441	313	451	595	842	2
que	316	441	332	451	595	842	2
implica	335	441	368	451	595	842	2
poner	371	441	396	451	595	842	2
en	400	441	410	451	595	842	2
práctica	413	441	448	451	595	842	2
una	451	441	467	451	595	842	2
compleja	470	441	511	451	595	842	2
matriz	85	453	113	463	595	842	2
de	116	453	126	463	595	842	2
capacidades	129	453	182	463	595	842	2
funcionales	185	453	235	463	595	842	2
receptivas,	238	453	285	463	595	842	2
productivas	288	453	339	463	595	842	2
e	342	453	347	463	595	842	2
interactivas	349	453	400	463	595	842	2
verbales	403	453	439	463	595	842	2
(y	442	453	451	463	595	842	2
no	454	453	465	463	595	842	2
verbales),	467	453	510	463	595	842	2
cuyo	85	466	107	476	595	842	2
papel	109	466	133	476	595	842	2
en	136	466	147	476	595	842	2
el	149	466	157	476	595	842	2
éxito	160	466	182	476	595	842	2
general	185	466	218	476	595	842	2
del	220	466	234	476	595	842	2
acto	237	466	255	476	595	842	2
comunicativo	258	466	318	476	595	842	2
se	321	466	330	476	595	842	2
considera	333	466	375	476	595	842	2
generalmente	378	466	437	476	595	842	2
más	440	466	458	476	595	842	2
prominente	461	466	511	476	595	842	2
que	85	479	101	488	595	842	2
el	104	479	112	488	595	842	2
de	114	479	125	488	595	842	2
los	128	479	141	488	595	842	2
elementos	143	479	188	488	595	842	2
formales	191	479	229	488	595	842	2
u	232	479	237	488	595	842	2
organizativos	240	479	299	488	595	842	2
1	299	477	303	484	595	842	2
.	303	479	305	488	595	842	2
Relacionado	308	479	363	488	595	842	2
con	366	479	382	488	595	842	2
el	385	479	393	488	595	842	2
punto	395	479	420	488	595	842	2
anterior,	423	479	460	488	595	842	2
asumiendo	463	479	511	488	595	842	2
que	85	491	101	501	595	842	2
el	104	491	112	501	595	842	2
objetivo	115	491	151	501	595	842	2
de	154	491	165	501	595	842	2
las	168	491	180	501	595	842	2
lenguas	183	491	217	501	595	842	2
es	220	491	229	501	595	842	2
su	232	491	242	501	595	842	2
uso	245	491	260	501	595	842	2
en	263	491	274	501	595	842	2
la	277	491	285	501	595	842	2
comunicación	288	491	349	501	595	842	2
humana,	353	491	390	501	595	842	2
es	393	491	402	501	595	842	2
razonable	405	491	448	501	595	842	2
inferir	451	491	479	501	595	842	2
que	482	491	498	501	595	842	2
su	501	491	511	501	595	842	2
aprendizaje	85	504	136	514	595	842	2
debería	140	504	172	514	595	842	2
implicar	175	504	212	514	595	842	2
una	216	504	232	514	595	842	2
práctica	235	504	270	514	595	842	2
considerable	274	504	329	514	595	842	2
de	333	504	343	514	595	842	2
dicha	347	504	371	514	595	842	2
comunicación,	375	504	439	514	595	842	2
al	443	504	451	514	595	842	2
igual	454	504	476	514	595	842	2
que	480	504	496	514	595	842	2
un	499	504	510	514	595	842	2
estudiante	85	516	130	526	595	842	2
debe	133	516	153	526	595	842	2
tocar	156	516	178	526	595	842	2
el	181	516	189	526	595	842	2
piano	192	516	216	526	595	842	2
para	219	516	238	526	595	842	2
convertirse	241	516	289	526	595	842	2
en	292	516	303	526	595	842	2
pianista	305	516	340	526	595	842	2
o	343	516	348	526	595	842	2
sacar	351	516	373	526	595	842	2
fotografías	376	516	424	526	595	842	2
para	427	516	446	526	595	842	2
convertirse	448	516	497	526	595	842	2
en	500	516	510	526	595	842	2
fotógrafo.	85	529	129	539	595	842	2
Por	132	529	147	539	595	842	2
lo	150	529	158	539	595	842	2
tanto,	161	529	186	539	595	842	2
puesto	188	529	217	539	595	842	2
que	220	529	236	539	595	842	2
la	238	529	246	539	595	842	2
práctica	249	529	284	539	595	842	2
comunicativa	287	529	346	539	595	842	2
verbal	349	529	376	539	595	842	2
es	379	529	388	539	595	842	2
intrínsecamente	391	529	461	539	595	842	2
social,	463	529	492	539	595	842	2
una	495	529	510	539	595	842	2
parte	85	542	107	552	595	842	2
importante	110	542	158	552	595	842	2
de	160	542	171	552	595	842	2
ella	173	542	189	552	595	842	2
debe	192	542	213	552	595	842	2
ser	215	542	228	552	595	842	2
emprendida	231	542	283	552	595	842	2
con	286	542	302	552	595	842	2
otros	304	542	326	552	595	842	2
interlocutores.	329	542	392	552	595	842	2
Además,	121	560	160	570	595	842	2
si	164	560	171	570	595	842	2
se	175	560	184	570	595	842	2
espera	188	560	216	570	595	842	2
que	220	560	236	570	595	842	2
el	239	560	247	570	595	842	2
estudiante	251	560	296	570	595	842	2
con	299	560	315	570	595	842	2
éxito	319	560	341	570	595	842	2
de	345	560	355	570	595	842	2
una	359	560	375	570	595	842	2
segunda	379	560	415	570	595	842	2
lengua	418	560	448	570	595	842	2
asuma	452	560	480	570	595	842	2
un	484	560	495	570	595	842	2
rol	498	560	510	570	595	842	2
activo	85	573	112	583	595	842	2
en	115	573	125	583	595	842	2
su	129	573	138	583	595	842	2
propio	141	573	170	583	595	842	2
aprendizaje,	173	573	226	583	595	842	2
al	230	573	238	583	595	842	2
ser	241	573	253	583	595	842	2
el	256	573	264	583	595	842	2
conocimiento	267	573	327	583	595	842	2
generalmente	330	573	390	583	595	842	2
construido	393	573	439	583	595	842	2
por	442	573	457	583	595	842	2
el	460	573	468	583	595	842	2
sujeto	471	573	497	583	595	842	2
en	500	573	511	583	595	842	2
lugar	85	586	108	596	595	842	2
de	111	586	121	596	595	842	2
transferido	125	586	172	596	595	842	2
a	176	586	180	596	595	842	2
él,	184	586	194	596	595	842	2
requiere	198	586	234	596	595	842	2
la	237	586	245	596	595	842	2
oportunidad	248	586	301	596	595	842	2
de	305	586	315	596	595	842	2
construir	318	586	357	596	595	842	2
estrategias	361	586	407	596	595	842	2
y	410	586	416	596	595	842	2
conexiones	419	586	468	596	595	842	2
que	472	586	488	596	595	842	2
sean	491	586	510	596	595	842	2
significativas	85	598	144	608	595	842	2
en	148	598	158	608	595	842	2
su	161	598	171	608	595	842	2
caso	175	598	194	608	595	842	2
y	198	598	203	608	595	842	2
en	207	598	217	608	595	842	2
ese	221	598	235	608	595	842	2
preciso	239	598	270	608	595	842	2
momento	274	598	316	608	595	842	2
(Cuesta	319	598	353	608	595	842	2
Medina,	357	598	393	608	595	842	2
Anderson	397	598	439	608	595	842	2
&	443	598	451	608	595	842	2
McDougald,	455	598	510	608	595	842	2
2017).	85	611	114	621	595	842	2
Sin	118	611	133	621	595	842	2
embargo,	137	611	178	621	595	842	2
dada	183	611	204	621	595	842	2
la	208	611	216	621	595	842	2
naturaleza	220	611	266	621	595	842	2
intrínsecamente	270	611	340	621	595	842	2
social	344	611	370	621	595	842	2
de	374	611	385	621	595	842	2
la	389	611	397	621	595	842	2
comunicación	401	611	463	621	595	842	2
verbal,	468	611	498	621	595	842	2
la	503	611	511	621	595	842	2
comunidad	85	624	134	634	595	842	2
investigadora	137	624	196	634	595	842	2
valora	200	624	227	634	595	842	2
procesos	230	624	269	634	595	842	2
como	272	624	297	634	595	842	2
la	300	624	308	634	595	842	2
negociación	311	624	364	634	595	842	2
de	367	624	378	634	595	842	2
significado	381	624	430	634	595	842	2
y	433	624	438	634	595	842	2
la	442	624	450	634	595	842	2
participación	453	624	511	634	595	842	2
en	85	636	96	646	595	842	2
un	100	636	111	646	595	842	2
trabajo	116	636	146	646	595	842	2
de	151	636	161	646	595	842	2
grupo	166	636	191	646	595	842	2
estructurado,	196	636	253	646	595	842	2
a	258	636	262	646	595	842	2
veces	267	636	291	646	595	842	2
orientado	296	636	337	646	595	842	2
al	342	636	350	646	595	842	2
desempeño	354	636	404	646	595	842	2
de	409	636	419	646	595	842	2
tareas,	424	636	452	646	595	842	2
orientado	456	636	498	646	595	842	2
al	503	636	511	646	595	842	2
cumplimiento	85	649	146	659	595	842	2
de	153	649	163	659	595	842	2
objetivos,	170	649	213	659	595	842	2
participando,	220	649	278	659	595	842	2
prestándose	284	649	336	659	595	842	2
asistencia	343	649	386	659	595	842	2
mutua	392	649	420	659	595	842	2
y	427	649	432	659	595	842	2
construyendo	439	649	498	659	595	842	2
y	505	649	510	659	595	842	2
compartiendo	85	662	146	672	595	842	2
nuevos	150	662	182	672	595	842	2
conocimientos	186	662	250	672	595	842	2
y	255	662	260	672	595	842	2
habilidades	265	662	315	672	595	842	2
en	320	662	330	672	595	842	2
colaboración	335	662	392	672	595	842	2
con	397	662	413	672	595	842	2
otros	417	662	439	672	595	842	2
(Warschauer	444	662	500	672	595	842	2
y	505	662	511	672	595	842	2
Kern,	85	674	110	684	595	842	2
2000).	113	674	141	684	595	842	2
Sin	121	693	136	703	595	842	2
embargo,	140	693	182	703	595	842	2
las	186	693	198	703	595	842	2
lenguas	203	693	236	703	595	842	2
tienen	241	693	268	703	595	842	2
una	272	693	288	703	595	842	2
doble	292	693	317	703	595	842	2
naturaleza	321	693	366	703	595	842	2
como	371	693	395	703	595	842	2
vehículos	400	693	442	703	595	842	2
comunicativos	446	693	510	703	595	842	2
verbales	85	706	122	716	595	842	2
y	124	706	130	716	595	842	2
también	132	706	167	716	595	842	2
sistemas	170	706	207	716	595	842	2
gobernados	209	706	260	716	595	842	2
por	262	706	277	716	595	842	2
reglas.	279	706	308	716	595	842	2
Después	310	706	348	716	595	842	2
de	350	706	360	716	595	842	2
la	363	706	370	716	595	842	2
infancia,	373	706	411	716	595	842	2
los	413	706	426	716	595	842	2
expertos	428	706	466	716	595	842	2
coinciden	468	706	510	716	595	842	2
1	85	736	89	743	595	842	2
La	92	739	102	748	595	842	2
investigación	105	739	159	748	595	842	2
conducente	162	739	207	748	595	842	2
a	210	739	215	748	595	842	2
este	218	739	233	748	595	842	2
artículo	236	739	267	748	595	842	2
ha	270	739	279	748	595	842	2
sido	283	739	299	748	595	842	2
realizada	302	739	338	748	595	842	2
en	341	739	351	748	595	842	2
el	354	739	361	748	595	842	2
contexto	364	739	399	748	595	842	2
del	402	739	414	748	595	842	2
proyecto	417	739	452	748	595	842	2
SWITCHED-	455	739	510	748	595	842	2
ON	85	751	99	760	595	842	2
((nº	104	751	119	760	595	842	2
ref.:	124	751	140	760	595	842	2
FFI2016-80613-P),	145	751	223	760	595	842	2
gracias	228	751	256	760	595	842	2
a	261	751	265	760	595	842	2
una	270	751	285	760	595	842	2
subvención	289	751	335	760	595	842	2
del	340	751	352	760	595	842	2
Ministerio	357	751	398	760	595	842	2
de	403	751	413	760	595	842	2
Ciencia,	418	751	450	760	595	842	2
Innovación	455	751	500	760	595	842	2
y	505	751	510	760	595	842	2
Universidades	85	762	142	771	595	842	2
de	145	762	154	771	595	842	2
España.	157	762	188	771	595	842	2
Propósitos	86	793	118	800	595	842	2
y	120	793	123	800	595	842	2
Representaciones	125	793	177	800	595	842	2
Ene.	86	801	99	808	595	842	2
–	101	800	104	808	595	842	2
Abr.	106	801	119	808	595	842	2
2020,	120	801	136	808	595	842	2
Vol.	138	801	150	808	595	842	2
8,	152	801	157	808	595	842	2
N°	159	801	167	808	595	842	2
1,	168	801	174	808	595	842	2
e460	176	801	189	808	595	842	2
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	2
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	3
E	505	45	511	52	595	842	3
en	85	73	96	83	595	842	3
que	99	73	115	83	595	842	3
los	119	73	132	83	595	842	3
individuos	136	73	182	83	595	842	3
pierden	186	73	219	83	595	842	3
gradualmente	223	73	283	83	595	842	3
parte	286	73	308	83	595	842	3
de	312	73	323	83	595	842	3
las	326	73	339	83	595	842	3
habilidades	343	73	393	83	595	842	3
innatas	396	73	428	83	595	842	3
de	431	73	442	83	595	842	3
adquisición	446	73	496	83	595	842	3
de	500	73	510	83	595	842	3
lenguas	85	86	119	96	595	842	3
y	124	86	129	96	595	842	3
adquieren	134	86	178	96	595	842	3
un	183	86	194	96	595	842	3
perfil	199	86	223	96	595	842	3
cognitivo	228	86	270	96	595	842	3
basado	275	86	305	96	595	842	3
en	310	86	321	96	595	842	3
reglas.	326	86	355	96	595	842	3
Por	360	86	375	96	595	842	3
lo	380	86	389	96	595	842	3
tanto,	394	86	419	96	595	842	3
es	424	86	433	96	595	842	3
probable	438	86	476	96	595	842	3
que	482	86	497	96	595	842	3
el	503	86	510	96	595	842	3
estudiante	85	99	130	109	595	842	3
adulto	133	99	161	109	595	842	3
de	164	99	174	109	595	842	3
una	178	99	194	109	595	842	3
segunda	197	99	233	109	595	842	3
lengua	237	99	266	109	595	842	3
se	269	99	279	109	595	842	3
beneficie	282	99	322	109	595	842	3
del	326	99	339	109	595	842	3
modelo	342	99	375	109	595	842	3
explícito	379	99	417	109	595	842	3
de	421	99	431	109	595	842	3
aprendizaje,	435	99	488	109	595	842	3
algo	491	99	510	109	595	842	3
parcialmente	85	112	142	121	595	842	3
basado	148	112	178	121	595	842	3
en	184	112	195	121	595	842	3
explicaciones	200	112	260	121	595	842	3
presenciales/textuales/visuales/auditivas	266	112	443	121	595	842	3
con	449	112	465	121	595	842	3
ejemplos	471	112	511	121	595	842	3
ilustrativos	85	124	134	134	595	842	3
seguidos	140	124	178	134	595	842	3
de	184	124	194	134	595	842	3
alguna	199	124	229	134	595	842	3
forma	234	124	261	134	595	842	3
creativa	266	124	301	134	595	842	3
y	307	124	312	134	595	842	3
atractiva	318	124	355	134	595	842	3
de	361	124	372	134	595	842	3
práctica	377	124	412	134	595	842	3
(Ellis,	417	124	444	134	595	842	3
2015).	450	124	478	134	595	842	3
Se	484	124	495	134	595	842	3
ha	500	124	511	134	595	842	3
argumentado	85	137	143	147	595	842	3
que	146	137	162	147	595	842	3
parte	166	137	188	147	595	842	3
de	191	137	202	147	595	842	3
este	205	137	222	147	595	842	3
proceso	226	137	260	147	595	842	3
será	264	137	281	147	595	842	3
más	285	137	303	147	595	842	3
eficaz	306	137	333	147	595	842	3
si	336	137	343	147	595	842	3
se	347	137	356	147	595	842	3
realiza	360	137	389	147	595	842	3
individualmente	393	137	464	147	595	842	3
(Bárcena,	468	137	511	147	595	842	3
Read	85	149	108	159	595	842	3
&	112	149	121	159	595	842	3
Cuesta	125	149	155	159	595	842	3
Medina,	159	149	196	159	595	842	3
2019),	200	149	229	159	595	842	3
en	233	149	243	159	595	842	3
particular	248	149	290	159	595	842	3
para	295	149	313	159	595	842	3
mejorar	318	149	352	159	595	842	3
ciertas	356	149	385	159	595	842	3
áreas	389	149	412	159	595	842	3
lingüísticas,	416	149	469	159	595	842	3
como	474	149	498	159	595	842	3
la	503	149	511	159	595	842	3
pronunciación	85	162	148	172	595	842	3
o	151	162	156	172	595	842	3
la	159	162	167	172	595	842	3
puntuación,	170	162	222	172	595	842	3
ya	225	162	235	172	595	842	3
que	238	162	254	172	595	842	3
proporciona	256	162	310	172	595	842	3
la	312	162	320	172	595	842	3
flexibilidad	323	162	374	172	595	842	3
necesaria	377	162	417	172	595	842	3
y	420	162	426	172	595	842	3
la	428	162	437	172	595	842	3
adaptación	439	162	487	172	595	842	3
a	490	162	495	172	595	842	3
los	497	162	510	172	595	842	3
estilos	85	175	113	185	595	842	3
de	118	175	128	185	595	842	3
aprendizaje	133	175	183	185	595	842	3
personal,	188	175	228	185	595	842	3
preferencias,	232	175	289	185	595	842	3
ritmos	293	175	321	185	595	842	3
y	326	175	331	185	595	842	3
circunstancias,	336	175	401	185	595	842	3
a	406	175	410	185	595	842	3
la	415	175	423	185	595	842	3
vez	427	175	443	185	595	842	3
que	447	175	463	185	595	842	3
mejora	467	175	498	185	595	842	3
el	503	175	510	185	595	842	3
desarrollo	85	187	129	197	595	842	3
de	132	187	142	197	595	842	3
habilidades	145	187	195	197	595	842	3
y	198	187	204	197	595	842	3
procesos	206	187	245	197	595	842	3
metacognitivos	248	187	315	197	595	842	3
y	318	187	323	197	595	842	3
autorreguladores	326	187	400	197	595	842	3
(Read	403	187	429	197	595	842	3
y	432	187	438	197	595	842	3
Barcena,	441	187	479	197	595	842	3
2014).	482	187	511	197	595	842	3
No	85	200	99	210	595	842	3
hay	103	200	119	210	595	842	3
dos	123	200	138	210	595	842	3
personas	142	200	180	210	595	842	3
que	184	200	200	210	595	842	3
tengan	204	200	234	210	595	842	3
exactamente	238	200	292	210	595	842	3
el	297	200	304	210	595	842	3
mismo	308	200	338	210	595	842	3
perfil	342	200	366	210	595	842	3
de	370	200	381	210	595	842	3
aprendizaje	385	200	435	210	595	842	3
(en	439	200	453	210	595	842	3
términos	457	200	496	210	595	842	3
de	500	200	510	210	595	842	3
metas,	85	213	114	223	595	842	3
habilidades,	117	213	170	223	595	842	3
intereses,	173	213	215	223	595	842	3
etc.)	218	213	238	223	595	842	3
y	241	213	247	223	595	842	3
esta	250	213	267	223	595	842	3
diversidad	271	213	317	223	595	842	3
debe	320	213	341	223	595	842	3
ser	345	213	357	223	595	842	3
respetada	361	213	402	223	595	842	3
y	406	213	412	223	595	842	3
atendida	415	213	452	223	595	842	3
siempre	456	213	491	223	595	842	3
que	495	213	511	223	595	842	3
sea	85	225	99	235	595	842	3
posible.	102	225	137	235	595	842	3
El	121	244	131	254	595	842	3
aprendizaje	137	244	188	254	595	842	3
a	193	244	198	254	595	842	3
distancia	204	244	243	254	595	842	3
se	249	244	258	254	595	842	3
ha	264	244	275	254	595	842	3
debatido	280	244	318	254	595	842	3
en	324	244	335	254	595	842	3
la	340	244	348	254	595	842	3
literatura	354	244	394	254	595	842	3
especializada	400	244	458	254	595	842	3
como	464	244	489	254	595	842	3
una	495	244	511	254	595	842	3
modalidad	85	257	132	267	595	842	3
en	136	257	147	267	595	842	3
la	151	257	159	267	595	842	3
que	164	257	179	267	595	842	3
los	184	257	197	267	595	842	3
estudiantes	201	257	250	267	595	842	3
pueden	255	257	287	267	595	842	3
alcanzar	291	257	328	267	595	842	3
con	332	257	348	267	595	842	3
eficacia	353	257	387	267	595	842	3
una	392	257	408	267	595	842	3
enorme	412	257	445	267	595	842	3
diversidad	450	257	496	267	595	842	3
de	500	257	511	267	595	842	3
objetivos	85	269	125	279	595	842	3
formativos	131	269	179	279	595	842	3
(García	185	269	218	279	595	842	3
Aretio,	224	269	255	279	595	842	3
2017).	261	269	289	279	595	842	3
Es	295	269	306	279	595	842	3
rentable	312	269	347	279	595	842	3
en	353	269	364	279	595	842	3
muchos	369	269	404	279	595	842	3
casos	410	269	433	279	595	842	3
en	439	269	450	279	595	842	3
términos	456	269	494	279	595	842	3
de	500	269	511	279	595	842	3
flexibilidad,	85	282	139	292	595	842	3
conveniencia	141	282	199	292	595	842	3
y	202	282	208	292	595	842	3
ahorro	210	282	239	292	595	842	3
de	242	282	252	292	595	842	3
tiempo.	255	282	288	292	595	842	3
Lo	291	282	303	292	595	842	3
que	306	282	322	292	595	842	3
es	324	282	334	292	595	842	3
más	336	282	354	292	595	842	3
importante,	357	282	407	292	595	842	3
tiene	410	282	431	292	595	842	3
un	434	282	445	292	595	842	3
gran	448	282	467	292	595	842	3
potencial	470	282	511	292	595	842	3
específicamente	85	295	156	304	595	842	3
para	161	295	180	304	595	842	3
las	185	295	197	304	595	842	3
segundas	202	295	242	304	595	842	3
lenguas,	247	295	283	304	595	842	3
ya	288	295	298	304	595	842	3
que	303	295	319	304	595	842	3
ofrece	324	295	351	304	595	842	3
una	356	295	372	304	595	842	3
oportunidad	377	295	430	304	595	842	3
para	435	295	454	304	595	842	3
integrar	458	295	493	304	595	842	3
los	498	295	511	304	595	842	3
prometedores	85	307	145	317	595	842	3
avances	148	307	183	317	595	842	3
que	186	307	202	317	595	842	3
están	205	307	228	317	595	842	3
surgiendo	231	307	274	317	595	842	3
en	277	307	288	317	595	842	3
la	291	307	299	317	595	842	3
web	302	307	320	317	595	842	3
(redes	323	307	350	317	595	842	3
sociales,	353	307	390	317	595	842	3
gamificación,	394	307	454	317	595	842	3
etc.)	457	307	476	317	595	842	3
con	479	307	495	317	595	842	3
las	498	307	511	317	595	842	3
plataformas	85	320	137	330	595	842	3
educativas	140	320	187	330	595	842	3
en	190	320	201	330	595	842	3
línea	204	320	225	330	595	842	3
y	229	320	234	330	595	842	3
las	238	320	250	330	595	842	3
prácticas	253	320	292	330	595	842	3
metodológicas	296	320	360	330	595	842	3
que	363	320	379	330	595	842	3
va	382	320	393	330	595	842	3
estableciendo	396	320	456	330	595	842	3
el	459	320	467	330	595	842	3
profesor.	471	320	510	330	595	842	3
De	85	333	98	343	595	842	3
hecho,	103	333	132	343	595	842	3
una	137	333	152	343	595	842	3
propuesta	157	333	200	343	595	842	3
docente	204	333	239	343	595	842	3
innovadora	244	333	293	343	595	842	3
y	298	333	303	343	595	842	3
motivadora	308	333	358	343	595	842	3
de	363	333	373	343	595	842	3
la	378	333	386	343	595	842	3
tecnología	391	333	436	343	595	842	3
en	441	333	452	343	595	842	3
el	456	333	464	343	595	842	3
estudio	469	333	501	343	595	842	3
a	506	333	510	343	595	842	3
distancia	85	345	124	355	595	842	3
es	129	345	138	355	595	842	3
casi	143	345	160	355	595	842	3
"esperado"	165	345	213	355	595	842	3
en	217	345	228	355	595	842	3
estos	233	345	255	355	595	842	3
días	259	345	277	355	595	842	3
por	282	345	296	355	595	842	3
parte	301	345	323	355	595	842	3
de	328	345	338	355	595	842	3
todas	343	345	366	355	595	842	3
las	371	345	383	355	595	842	3
demás	388	345	416	355	595	842	3
partes	421	345	447	355	595	842	3
involucradas,	451	345	510	355	595	842	3
incluyendo	85	358	134	368	595	842	3
los	137	358	150	368	595	842	3
estudiantes	152	358	201	368	595	842	3
y	204	358	209	368	595	842	3
las	212	358	224	368	595	842	3
autoridades	227	358	278	368	595	842	3
educativas.	281	358	330	368	595	842	3
Muchos	121	377	157	386	595	842	3
autores,	164	377	198	386	595	842	3
como	205	377	230	386	595	842	3
Hurd,	237	377	262	386	595	842	3
Beaven	269	377	303	386	595	842	3
y	310	377	315	386	595	842	3
Ortega	322	377	352	386	595	842	3
(2001),	359	377	391	386	595	842	3
publicaron	398	377	446	386	595	842	3
hace	453	377	473	386	595	842	3
tiempo	480	377	510	386	595	842	3
profusamente	85	389	145	399	595	842	3
acerca	150	389	178	399	595	842	3
de	182	389	193	399	595	842	3
la	197	389	205	399	595	842	3
viabilidad	210	389	254	399	595	842	3
de	258	389	269	399	595	842	3
la	273	389	281	399	595	842	3
enseñanza	286	389	331	399	595	842	3
de	336	389	346	399	595	842	3
segundas	351	389	391	399	595	842	3
lenguas	396	389	429	399	595	842	3
a	434	389	439	399	595	842	3
distancia,	443	389	485	399	595	842	3
y	490	389	495	399	595	842	3
en	500	389	510	399	595	842	3
particular	85	402	127	412	595	842	3
del	131	402	144	412	595	842	3
inglés,	148	402	177	412	595	842	3
cuando	181	402	212	412	595	842	3
la	216	402	224	412	595	842	3
asistencia	228	402	271	412	595	842	3
continuada	274	402	323	412	595	842	3
a	326	402	331	412	595	842	3
clases	335	402	361	412	595	842	3
presenciales	365	402	419	412	595	842	3
no	422	402	433	412	595	842	3
es	437	402	446	412	595	842	3
viable.	450	402	479	412	595	842	3
Desde	483	402	510	412	595	842	3
entonces,	85	414	126	424	595	842	3
estos	130	414	152	424	595	842	3
y	155	414	160	424	595	842	3
otros	164	414	186	424	595	842	3
investigadores	189	414	252	424	595	842	3
(Moore	255	414	289	424	595	842	3
&	292	414	300	424	595	842	3
Kearsley,	304	414	346	424	595	842	3
2011)	349	414	375	424	595	842	3
han	378	414	394	424	595	842	3
centrado	397	414	435	424	595	842	3
sus	438	414	452	424	595	842	3
esfuerzos	455	414	497	424	595	842	3
en	500	414	510	424	595	842	3
recabar	85	427	118	437	595	842	3
evidencia	121	427	163	437	595	842	3
de	167	427	178	437	595	842	3
esto	181	427	199	437	595	842	3
y	203	427	208	437	595	842	3
en	212	427	223	437	595	842	3
refinar	226	427	256	437	595	842	3
los	259	427	272	437	595	842	3
métodos,	276	427	316	437	595	842	3
prácticas	320	427	359	437	595	842	3
y	363	427	368	437	595	842	3
estrategias	372	427	418	437	595	842	3
para	422	427	441	437	595	842	3
la	445	427	453	437	595	842	3
enseñanza	456	427	502	437	595	842	3
a	506	427	511	437	595	842	3
distancia	85	440	124	450	595	842	3
de	127	440	137	450	595	842	3
segundas	140	440	180	450	595	842	3
lenguas	183	440	216	450	595	842	3
con	219	440	235	450	595	842	3
enfoques	238	440	277	450	595	842	3
multidisciplinares	280	440	359	450	595	842	3
y	361	440	367	450	595	842	3
diseños	369	440	402	450	595	842	3
y	405	440	410	450	595	842	3
herramientas	413	440	470	450	595	842	3
cada	472	440	492	450	595	842	3
vez	495	440	510	450	595	842	3
más	85	452	103	462	595	842	3
sofisticados,	106	452	161	462	595	842	3
de	165	452	175	462	595	842	3
tal	178	452	189	462	595	842	3
forma	193	452	219	462	595	842	3
que	223	452	238	462	595	842	3
la	242	452	250	462	595	842	3
enseñanza	253	452	298	462	595	842	3
de	302	452	312	462	595	842	3
una	316	452	332	462	595	842	3
segunda	335	452	371	462	595	842	3
lengua	375	452	404	462	595	842	3
hoy	408	452	424	462	595	842	3
es	428	452	437	462	595	842	3
más	440	452	458	462	595	842	3
una	461	452	477	462	595	842	3
opción	481	452	510	462	595	842	3
libre	85	463	105	475	595	842	3
que	109	463	125	475	595	842	3
un	129	463	139	475	595	842	3
“sucedáneo	143	463	194	475	595	842	3
formativo”.	197	465	249	475	595	842	3
Por	252	465	267	475	595	842	3
todo	271	465	291	475	595	842	3
ello,	294	465	313	475	595	842	3
hoy	317	465	333	475	595	842	3
puede	337	465	363	475	595	842	3
afirmarse	367	465	408	475	595	842	3
con	412	465	428	475	595	842	3
rotundidad	432	465	479	475	595	842	3
que	483	465	499	475	595	842	3
la	502	465	510	475	595	842	3
enseñanza	85	478	130	488	595	842	3
de	135	478	146	488	595	842	3
una	151	478	167	488	595	842	3
segunda	172	478	208	488	595	842	3
lengua	213	478	242	488	595	842	3
a	247	478	252	488	595	842	3
distancia	257	478	297	488	595	842	3
no	302	478	313	488	595	842	3
es	318	478	327	488	595	842	3
necesariamente	332	478	400	488	595	842	3
un	405	478	416	488	595	842	3
complemento	421	478	481	488	595	842	3
ni	486	478	494	488	595	842	3
un	499	478	511	488	595	842	3
suplemento	85	490	136	500	595	842	3
de	139	490	149	500	595	842	3
la	152	490	160	500	595	842	3
enseñanza	163	490	208	500	595	842	3
presencial	211	490	255	500	595	842	3
tradicional	258	490	305	500	595	842	3
en	308	490	319	500	595	842	3
el	322	490	330	500	595	842	3
aula,	332	490	354	500	595	842	3
sino	356	490	375	500	595	842	3
que	378	490	394	500	595	842	3
tiene	396	490	418	500	595	842	3
un	421	490	432	500	595	842	3
estatus	434	490	464	500	595	842	3
paralelo	467	490	503	500	595	842	3
a	506	490	510	500	595	842	3
esta.	85	503	105	513	595	842	3
La	107	503	119	513	595	842	3
incorporación	121	503	183	513	595	842	3
de	185	503	195	513	595	842	3
la	198	503	206	513	595	842	3
tecnología	208	503	254	513	595	842	3
en	256	503	266	513	595	842	3
línea	269	503	290	513	595	842	3
ha	293	503	303	513	595	842	3
posibilitado	305	503	357	513	595	842	3
un	360	503	371	513	595	842	3
aprendizaje	373	503	424	513	595	842	3
a	426	503	431	513	595	842	3
distancia	433	503	473	513	595	842	3
práctico	475	503	510	513	595	842	3
y	85	516	91	526	595	842	3
abstracto,	94	516	136	526	595	842	3
exploratorio	139	516	193	526	595	842	3
y	196	516	202	526	595	842	3
mecánico,	205	516	250	526	595	842	3
interactivo	253	516	300	526	595	842	3
y	303	516	309	526	595	842	3
colaborativo,	312	516	370	526	595	842	3
y	373	516	379	526	595	842	3
también	382	516	417	526	595	842	3
adaptativo	420	516	466	526	595	842	3
(en	469	516	483	526	595	842	3
ritmo	486	516	510	526	595	842	3
y	85	528	91	538	595	842	3
nivel)	94	528	119	538	595	842	3
y	123	528	128	538	595	842	3
personalizado	131	528	192	538	595	842	3
(según	195	528	224	538	595	842	3
intereses	227	528	266	538	595	842	3
y	269	528	275	538	595	842	3
objetivos).	278	528	324	538	595	842	3
A	327	528	335	538	595	842	3
través	338	528	365	538	595	842	3
de	368	528	378	538	595	842	3
la	381	528	389	538	595	842	3
interacción	392	528	441	538	595	842	3
mediada	444	528	481	538	595	842	3
por	484	528	499	538	595	842	3
la	502	528	510	538	595	842	3
tecnología,	85	541	134	551	595	842	3
se	137	541	146	551	595	842	3
posibilita,	149	541	193	551	595	842	3
además,	196	541	232	551	595	842	3
el	235	541	243	551	595	842	3
desarrollo	247	541	291	551	595	842	3
de	294	541	304	551	595	842	3
las	308	541	320	551	595	842	3
llamadas	323	541	362	551	595	842	3
soft	366	541	381	551	595	842	3
skills	385	541	407	551	595	842	3
o	411	541	416	551	595	842	3
habilidades	419	541	470	551	595	842	3
sociales,	473	541	510	551	595	842	3
que	85	554	101	564	595	842	3
permiten	104	554	143	564	595	842	3
a	146	554	151	564	595	842	3
su	154	554	164	564	595	842	3
vez	167	554	183	564	595	842	3
el	186	554	194	564	595	842	3
crecimiento	197	554	249	564	595	842	3
personal	252	554	289	564	595	842	3
y	292	554	298	564	595	842	3
profesional,	301	554	353	564	595	842	3
en	356	554	367	564	595	842	3
áreas	370	554	392	564	595	842	3
como	395	554	420	564	595	842	3
la	423	554	431	564	595	842	3
empleabilidad,	434	554	499	564	595	842	3
el	502	554	510	564	595	842	3
desarrollo	85	566	129	576	595	842	3
social,	132	566	161	576	595	842	3
la	163	566	171	576	595	842	3
participación,	174	566	234	576	595	842	3
el	237	566	245	576	595	842	3
cambio	248	566	281	576	595	842	3
y	284	566	289	576	595	842	3
la	292	566	300	576	595	842	3
adaptación	303	566	351	576	595	842	3
(García,	353	566	389	576	595	842	3
López,	392	566	422	576	595	842	3
Molina	425	566	457	576	595	842	3
&	460	566	469	576	595	842	3
Morales,	472	566	511	576	595	842	3
2016).	85	579	114	589	595	842	3
Naturalmente,	117	579	179	589	595	842	3
no	182	579	193	589	595	842	3
se	196	579	205	589	595	842	3
trata	208	579	228	589	595	842	3
de	231	579	241	589	595	842	3
una	244	579	260	589	595	842	3
modalidad	263	579	310	589	595	842	3
didáctica	313	579	353	589	595	842	3
desprovista	356	579	406	589	595	842	3
de	409	579	419	589	595	842	3
retos.	422	579	446	589	595	842	3
Durán	449	579	477	589	595	842	3
Padilla	480	579	510	589	595	842	3
y	85	592	91	602	595	842	3
Reséndiz	93	592	133	602	595	842	3
Rodríguez	136	592	182	602	595	842	3
(2007)	184	592	213	602	595	842	3
mencionan	216	592	264	602	595	842	3
que,	266	592	285	602	595	842	3
dado	287	592	309	602	595	842	3
que	311	592	327	602	595	842	3
el	329	592	337	602	595	842	3
estudiante	340	592	384	602	595	842	3
no	387	592	398	602	595	842	3
cuenta	400	592	429	602	595	842	3
con	431	592	447	602	595	842	3
la	449	592	457	602	595	842	3
proximidad	460	592	510	602	595	842	3
emocional	85	604	131	614	595	842	3
de	134	604	144	614	595	842	3
profesor	147	604	184	614	595	842	3
y	187	604	192	614	595	842	3
compañeros,	195	604	251	614	595	842	3
el	254	604	262	614	595	842	3
fracaso	264	604	296	614	595	842	3
académico	299	604	346	614	595	842	3
y	349	604	354	614	595	842	3
el	357	604	365	614	595	842	3
abandono	368	604	411	614	595	842	3
pueden	414	604	445	614	595	842	3
llegar	448	604	473	614	595	842	3
si	476	604	484	614	595	842	3
aquel	486	604	510	614	595	842	3
cae	85	617	100	627	595	842	3
en	103	617	113	627	595	842	3
la	116	617	124	627	595	842	3
pasividad	126	617	169	627	595	842	3
y	171	617	177	627	595	842	3
la	180	617	188	627	595	842	3
apatía.	190	617	219	627	595	842	3
Sin	222	617	237	627	595	842	3
embargo,	239	617	281	627	595	842	3
el	283	617	291	627	595	842	3
problema	294	617	336	627	595	842	3
más	338	617	356	627	595	842	3
común	359	617	389	627	595	842	3
suele	392	617	414	627	595	842	3
estar	417	617	438	627	595	842	3
relacionado	440	617	492	627	595	842	3
con	495	617	510	627	595	842	3
los	85	630	98	639	595	842	3
fallos	101	630	126	639	595	842	3
tecnológicos,	129	630	187	639	595	842	3
el	191	630	198	639	595	842	3
deficiente	202	630	245	639	595	842	3
o	248	630	254	639	595	842	3
rudimentario	257	630	314	639	595	842	3
diseño	317	630	346	639	595	842	3
de	349	630	360	639	595	842	3
programas	363	630	409	639	595	842	3
o	412	630	418	639	595	842	3
al	421	630	429	639	595	842	3
menos	432	630	461	639	595	842	3
su	464	630	474	639	595	842	3
falta	477	630	497	639	595	842	3
de	500	630	510	639	595	842	3
robustez	85	642	122	652	595	842	3
e	125	642	130	652	595	842	3
inadecuado	133	642	183	652	595	842	3
funcionamiento	186	642	255	652	595	842	3
del	257	642	271	652	595	842	3
software	274	642	311	652	595	842	3
(Bates,	314	642	345	652	595	842	3
2005).	348	642	376	652	595	842	3
En	121	661	133	671	595	842	3
cuanto	136	661	166	671	595	842	3
a	168	661	173	671	595	842	3
los	176	661	189	671	595	842	3
denominados	192	661	250	671	595	842	3
nuevos	253	661	284	671	595	842	3
roles	287	661	309	671	595	842	3
del	311	661	325	671	595	842	3
profesor	328	661	365	671	595	842	3
de	368	661	378	671	595	842	3
segundas	381	661	422	671	595	842	3
lenguas	425	661	459	671	595	842	3
a	462	661	468	671	595	842	3
distancia	470	661	511	671	595	842	3
y	85	673	90	683	595	842	3
en	94	673	105	683	595	842	3
línea,	109	673	134	683	595	842	3
Pérez,	138	673	165	683	595	842	3
Bernabeu,	169	673	214	683	595	842	3
González,	218	673	262	683	595	842	3
Gión,	267	673	291	683	595	842	3
Navarro	295	673	331	683	595	842	3
y	336	673	341	683	595	842	3
Heliz	346	673	369	683	595	842	3
(2012)	373	673	403	683	595	842	3
comentan	407	673	450	683	595	842	3
que	454	673	470	683	595	842	3
“En	474	671	491	683	595	842	3
[la]	495	673	511	683	595	842	3
construcción	85	686	141	696	595	842	3
personal	145	686	182	696	595	842	3
[del	186	686	203	696	595	842	3
saber],	207	686	236	696	595	842	3
el	240	686	248	696	595	842	3
papel	252	686	275	696	595	842	3
del	279	686	292	696	595	842	3
profesor	296	686	333	696	595	842	3
consiste	336	686	372	696	595	842	3
en	376	686	386	696	595	842	3
guiar,	390	686	415	696	595	842	3
orientar,	419	686	456	696	595	842	3
acompañar,	460	686	511	696	595	842	3
sostener	85	696	121	709	595	842	3
y	123	696	129	709	595	842	3
potenciar	131	696	172	709	595	842	3
los	174	696	187	709	595	842	3
esfuerzos	189	696	231	709	595	842	3
de	233	696	243	709	595	842	3
aprendizaje	245	696	296	709	595	842	3
que	298	696	314	709	595	842	3
el	316	696	324	709	595	842	3
estudiante	326	696	371	709	595	842	3
realiza”.	373	696	410	709	595	842	3
De	412	696	425	709	595	842	3
los	427	696	440	709	595	842	3
muchos	442	696	476	709	595	842	3
autores	479	696	510	709	595	842	3
que	85	711	101	721	595	842	3
han	103	711	119	721	595	842	3
estudiado	122	711	164	721	595	842	3
dichos	166	711	195	721	595	842	3
roles,	198	711	222	721	595	842	3
una	224	711	240	721	595	842	3
de	242	711	253	721	595	842	3
los	255	711	268	721	595	842	3
que	271	711	286	721	595	842	3
lo	289	711	298	721	595	842	3
ha	300	711	310	721	595	842	3
hecho	313	711	339	721	595	842	3
de	341	711	352	721	595	842	3
una	354	711	370	721	595	842	3
forma	373	711	399	721	595	842	3
más	401	711	419	721	595	842	3
sintética	421	711	458	721	595	842	3
y	460	711	466	721	595	842	3
elocuente	468	711	511	721	595	842	3
ha	85	724	96	734	595	842	3
sido	99	724	117	734	595	842	3
King	120	724	142	734	595	842	3
(1993)	145	724	174	734	595	842	3
al	177	724	185	734	595	842	3
señalar	188	724	219	734	595	842	3
que	223	724	238	734	595	842	3
el	241	724	249	734	595	842	3
profesor	252	724	289	734	595	842	3
a	292	724	297	734	595	842	3
distancia	300	724	339	734	595	842	3
debía	342	724	366	734	595	842	3
ser,	369	724	384	734	595	842	3
no	387	724	398	734	595	842	3
un	401	724	412	734	595	842	3
sabio	415	724	439	734	595	842	3
en	442	724	452	734	595	842	3
el	455	724	463	734	595	842	3
escenario,	466	724	510	734	595	842	3
sino	85	734	104	747	595	842	3
un	106	734	117	747	595	842	3
guía	120	734	139	747	595	842	3
al	142	734	150	747	595	842	3
lado”	153	734	176	747	595	842	3
(en	179	734	193	747	595	842	3
inglés	196	734	223	747	595	842	3
“not	225	734	244	747	595	842	3
a	247	737	253	747	595	842	3
sage	256	737	276	747	595	842	3
on	278	737	289	747	595	842	3
the	292	737	306	747	595	842	3
stage,	309	737	334	747	595	842	3
but	337	737	351	747	595	842	3
a	354	737	360	747	595	842	3
guide	362	737	387	747	595	842	3
on	390	737	401	747	595	842	3
the	404	737	417	747	595	842	3
side”).	420	737	449	747	595	842	3
Sin	452	734	466	747	595	842	3
embargo,	469	734	511	747	595	842	3
cabe	85	749	105	759	595	842	3
añadir	112	749	139	759	595	842	3
que	146	749	161	759	595	842	3
el	168	749	176	759	595	842	3
profesor	182	749	219	759	595	842	3
de	225	749	236	759	595	842	3
una	242	749	258	759	595	842	3
segunda	264	749	300	759	595	842	3
lengua	307	749	336	759	595	842	3
a	342	749	347	759	595	842	3
distancia	354	749	393	759	595	842	3
mantiene	399	749	440	759	595	842	3
los	446	749	459	759	595	842	3
cometidos	465	749	510	759	595	842	3
Propósitos	415	793	447	800	595	842	3
y	449	793	452	800	595	842	3
Representaciones	454	793	506	800	595	842	3
Ene.	403	802	416	808	595	842	3
–	418	800	421	808	595	842	3
Abr.	423	802	435	808	595	842	3
2020,	437	802	453	808	595	842	3
Vol.	455	802	467	808	595	842	3
8,	469	802	474	808	595	842	3
N°	476	802	484	808	595	842	3
1,	486	802	491	808	595	842	3
e460	493	802	506	808	595	842	3
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	3
Hacia	85	45	109	52	595	842	4
un	111	45	122	52	595	842	4
nuevo	124	45	151	52	595	842	4
paradigma	153	45	197	52	595	842	4
de	198	45	209	52	595	842	4
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	4
de	263	45	274	52	595	842	4
segundas	275	45	317	52	595	842	4
lenguas	319	45	355	52	595	842	4
móvil,	357	45	382	52	595	842	4
abierto	384	45	417	52	595	842	4
y	419	45	423	52	595	842	4
social	425	45	453	52	595	842	4
relacionados	85	73	141	83	595	842	4
con	144	73	160	83	595	842	4
el	162	73	170	83	595	842	4
objeto	173	73	201	83	595	842	4
de	204	73	214	83	595	842	4
estudio	217	71	249	83	595	842	4
y	252	71	257	83	595	842	4
es	260	71	269	83	595	842	4
un	272	71	283	83	595	842	4
interlocutor	286	71	337	83	595	842	4
‘ideal'	340	71	369	83	595	842	4
en	372	73	382	83	595	842	4
línea,	385	73	409	83	595	842	4
por	412	73	427	83	595	842	4
la	430	73	438	83	595	842	4
calidad	441	73	472	83	595	842	4
tanto	475	73	497	83	595	842	4
de	500	73	510	83	595	842	4
su	85	86	95	96	595	842	4
ínput	98	86	120	96	595	842	4
como	123	86	147	96	595	842	4
de	150	86	161	96	595	842	4
su	163	86	173	96	595	842	4
feedback.	176	86	218	96	595	842	4
Naturalmente,	121	105	184	115	595	842	4
existen	189	105	221	115	595	842	4
muchas	226	105	260	115	595	842	4
implementaciones	265	105	345	115	595	842	4
de	351	105	361	115	595	842	4
la	367	105	375	115	595	842	4
metodología	380	105	435	115	595	842	4
a	441	105	446	115	595	842	4
distancia.	451	105	493	115	595	842	4
La	499	105	511	115	595	842	4
enseñanza	85	118	130	127	595	842	4
a	138	118	143	127	595	842	4
distancia	150	118	189	127	595	842	4
abarca	197	118	226	127	595	842	4
múltiples	233	118	274	127	595	842	4
combinaciones	282	118	348	127	595	842	4
entre	355	118	377	127	595	842	4
materiales	385	118	430	127	595	842	4
multimodales	437	118	497	127	595	842	4
y	505	118	510	127	595	842	4
actividades	85	130	135	140	595	842	4
síncronas	137	130	178	140	595	842	4
y	180	130	186	140	595	842	4
asíncronas,	188	130	237	140	595	842	4
que	239	130	255	140	595	842	4
incluyen,	257	130	298	140	595	842	4
entre	300	130	322	140	595	842	4
otras,	324	130	348	140	595	842	4
clases	350	130	376	140	595	842	4
magistrales	379	130	429	140	595	842	4
grabadas,	431	130	473	140	595	842	4
debates,	475	130	511	140	595	842	4
proyectos	85	143	128	153	595	842	4
colaborativos,	131	143	193	153	595	842	4
etc.	196	143	212	153	595	842	4
Con	215	143	233	153	595	842	4
la	236	143	244	153	595	842	4
amplia	248	143	277	153	595	842	4
disponibilidad	281	143	344	153	595	842	4
de	347	143	357	153	595	842	4
acceso	360	143	389	153	595	842	4
fiable	392	143	418	153	595	842	4
y	421	143	426	153	595	842	4
robusto	429	143	462	153	595	842	4
a	465	143	470	153	595	842	4
Internet,	473	143	510	153	595	842	4
ha	85	155	96	165	595	842	4
aumentado	98	155	146	165	595	842	4
inevitablemente	148	155	218	165	595	842	4
el	220	155	228	165	595	842	4
uso	231	155	246	165	595	842	4
de	248	155	258	165	595	842	4
recursos	260	155	297	165	595	842	4
en	299	155	310	165	595	842	4
línea,	312	155	336	165	595	842	4
no	338	155	349	165	595	842	4
sólo	351	155	369	165	595	842	4
textuales,	371	155	413	165	595	842	4
sino	415	155	434	165	595	842	4
también	436	155	471	165	595	842	4
de	474	155	484	165	595	842	4
audio	486	155	510	165	595	842	4
y	85	168	91	178	595	842	4
video	95	168	119	178	595	842	4
para	123	168	142	178	595	842	4
el	146	168	154	178	595	842	4
aprendizaje	158	168	208	178	595	842	4
de	212	168	223	178	595	842	4
las	226	168	239	178	595	842	4
segundas	242	168	283	178	595	842	4
lenguas,	287	168	323	178	595	842	4
siendo	327	168	356	178	595	842	4
el	360	168	367	178	595	842	4
inglés	371	168	398	178	595	842	4
la	401	168	410	178	595	842	4
lengua	413	168	443	178	595	842	4
de	447	168	457	178	595	842	4
la	461	168	469	178	595	842	4
que	473	168	489	178	595	842	4
más	493	168	511	178	595	842	4
recursos	85	181	122	191	595	842	4
hay	124	181	140	191	595	842	4
disponibles.	143	181	196	191	595	842	4
El	198	181	208	191	595	842	4
e-Learning	210	181	259	191	595	842	4
ha	261	181	271	191	595	842	4
proporcionado	274	181	338	191	595	842	4
una	340	181	356	191	595	842	4
oportunidad	359	181	412	191	595	842	4
de	414	181	425	191	595	842	4
armar	427	181	453	191	595	842	4
y	455	181	461	191	595	842	4
estructurar	463	181	510	191	595	842	4
cursos	85	193	113	203	595	842	4
alrededor	116	193	158	203	595	842	4
de	160	193	171	203	595	842	4
estos	173	193	195	203	595	842	4
recursos,	198	193	237	203	595	842	4
junto	240	193	263	203	595	842	4
con	265	193	281	203	595	842	4
herramientas	284	193	341	203	595	842	4
de	344	193	354	203	595	842	4
comunicación	357	193	418	203	595	842	4
como	421	193	446	203	595	842	4
los	448	193	461	203	595	842	4
chats	464	193	487	203	595	842	4
y	489	193	495	203	595	842	4
los	497	193	510	203	595	842	4
foros.	85	206	110	216	595	842	4
Precisamente,	114	206	176	216	595	842	4
una	179	206	195	216	595	842	4
línea	199	206	220	216	595	842	4
de	224	206	234	216	595	842	4
investigación	238	206	297	216	595	842	4
muy	300	206	320	216	595	842	4
vinculada	324	206	367	216	595	842	4
con	370	206	386	216	595	842	4
el	390	206	398	216	595	842	4
aprendizaje	402	206	452	216	595	842	4
de	456	206	466	216	595	842	4
segundas	470	206	510	216	595	842	4
lenguas	85	219	119	229	595	842	4
es	122	219	131	229	595	842	4
el	134	219	142	229	595	842	4
aprendizaje	145	219	196	229	595	842	4
social.	199	219	227	229	595	842	4
Chinnery	230	219	271	229	595	842	4
(2008)	274	219	304	229	595	842	4
definió	307	219	338	229	595	842	4
un	341	219	352	229	595	842	4
conjunto	355	219	393	229	595	842	4
de	397	219	407	229	595	842	4
características	410	219	472	229	595	842	4
sobre	475	219	499	229	595	842	4
la	502	219	510	229	595	842	4
forma	85	231	111	241	595	842	4
óptima	117	231	147	241	595	842	4
de	153	231	163	241	595	842	4
aprender	169	231	207	241	595	842	4
lenguas	213	231	246	241	595	842	4
en	252	231	262	241	595	842	4
línea	268	231	289	241	595	842	4
que	295	231	311	241	595	842	4
incluye	316	231	348	241	595	842	4
el	354	231	362	241	595	842	4
componente	367	231	421	241	595	842	4
social:	426	231	455	241	595	842	4
productiva,	461	231	511	241	595	842	4
informativa,	85	244	139	254	595	842	4
colaborativa,	144	244	201	254	595	842	4
comunicativa	206	244	265	254	595	842	4
y	270	244	275	254	595	842	4
acumulativa.	280	244	337	254	595	842	4
El	342	244	351	254	595	842	4
término	356	244	390	254	595	842	4
aprendizaje	395	244	447	254	595	842	4
social,	452	244	481	254	595	842	4
en	486	244	496	254	595	842	4
su	501	244	511	254	595	842	4
sentido	85	257	117	267	595	842	4
más	120	257	138	267	595	842	4
amplio,	141	257	175	267	595	842	4
hace	178	257	198	267	595	842	4
referencia	201	257	245	267	595	842	4
a	248	257	253	267	595	842	4
un	257	257	268	267	595	842	4
tipo	271	257	288	267	595	842	4
de	291	257	302	267	595	842	4
aprendizaje	305	257	356	267	595	842	4
abierto,	359	257	392	267	595	842	4
no	395	257	406	267	595	842	4
estructurado,	410	257	467	267	595	842	4
y	470	257	475	267	595	842	4
no	479	257	490	267	595	842	4
está	493	257	511	267	595	842	4
necesariamente	85	269	153	279	595	842	4
ceñido	157	269	187	279	595	842	4
a	191	269	196	279	595	842	4
la	201	269	208	279	595	842	4
Teoría	213	269	242	279	595	842	4
de	246	269	257	279	595	842	4
Aprendizaje	261	269	315	279	595	842	4
Social	319	269	347	279	595	842	4
(Social	351	269	382	279	595	842	4
Learning	387	269	427	279	595	842	4
Theory;	432	269	466	279	595	842	4
Bandura,	470	269	510	279	595	842	4
1977).	85	282	114	292	595	842	4
Hoy	116	282	135	292	595	842	4
en	138	282	148	292	595	842	4
día	151	282	165	292	595	842	4
se	167	282	176	292	595	842	4
usa	179	282	194	292	595	842	4
con	196	282	212	292	595	842	4
frecuencia	215	282	261	292	595	842	4
en	264	282	274	292	595	842	4
relación	277	282	312	292	595	842	4
con	315	282	331	292	595	842	4
las	333	282	346	292	595	842	4
redes	348	282	371	292	595	842	4
sociales	374	282	409	292	595	842	4
que	412	282	428	292	595	842	4
forman	430	282	462	292	595	842	4
parte	465	282	487	292	595	842	4
de	489	282	500	292	595	842	4
la	503	282	510	292	595	842	4
Web	85	295	106	304	595	842	4
2.0	110	295	124	304	595	842	4
(tema	129	295	154	304	595	842	4
que	158	295	174	304	595	842	4
ha	178	295	189	304	595	842	4
sido	193	295	211	304	595	842	4
abordado	216	295	257	304	595	842	4
en	261	295	271	304	595	842	4
la	276	295	284	304	595	842	4
literatura	288	295	328	304	595	842	4
desde	332	295	357	304	595	842	4
perspectivas	362	295	416	304	595	842	4
complementarias	420	295	495	304	595	842	4
en	500	295	510	304	595	842	4
trabajos	85	307	120	317	595	842	4
como	122	307	147	317	595	842	4
Brown	149	307	179	317	595	842	4
y	181	307	187	317	595	842	4
Adler,	189	307	217	317	595	842	4
2008;	219	307	244	317	595	842	4
Prensky,	246	307	285	317	595	842	4
2009),	287	307	315	317	595	842	4
pero	318	307	337	317	595	842	4
sigue	339	307	363	317	595	842	4
ligado	365	307	392	317	595	842	4
a	395	307	400	317	595	842	4
la	402	307	410	317	595	842	4
idea	412	307	430	317	595	842	4
de	433	307	443	317	595	842	4
aprender	445	307	484	317	595	842	4
como	486	307	511	317	595	842	4
proceso	85	320	119	330	595	842	4
cognitivo	122	320	164	330	595	842	4
que	166	320	182	330	595	842	4
tiene	185	320	206	330	595	842	4
lugar	209	320	231	330	595	842	4
en	234	320	244	330	595	842	4
un	247	320	258	330	595	842	4
contexto	261	320	299	330	595	842	4
social,	301	320	330	330	595	842	4
observando,	332	320	386	330	595	842	4
imitando	388	320	428	330	595	842	4
e	430	320	435	330	595	842	4
interaccionando,	438	320	511	330	595	842	4
comportamientos,	85	333	164	343	595	842	4
actitudes	168	333	208	343	595	842	4
y	212	333	217	343	595	842	4
modelos	221	333	259	343	595	842	4
ajenos.	263	333	294	343	595	842	4
Como	298	333	325	343	595	842	4
puede	329	333	355	343	595	842	4
verse,	359	333	385	343	595	842	4
en	390	333	400	343	595	842	4
el	404	333	412	343	595	842	4
aprendizaje	416	333	467	343	595	842	4
social	471	333	497	343	595	842	4
se	501	333	510	343	595	842	4
integran	85	345	121	355	595	842	4
elementos	124	345	168	355	595	842	4
de	171	345	181	355	595	842	4
la	184	345	192	355	595	842	4
teoría	194	345	220	355	595	842	4
cognitiva	222	345	263	355	595	842	4
del	266	345	279	355	595	842	4
aprendizaje,	282	345	335	355	595	842	4
centrada	338	345	375	355	595	842	4
en	378	345	388	355	595	842	4
los	391	345	403	355	595	842	4
factores	406	345	441	355	595	842	4
cognitivos,	443	345	492	355	595	842	4
y	494	345	500	355	595	842	4
el	503	345	510	355	595	842	4
conductismo,	85	358	144	368	595	842	4
que	147	358	163	368	595	842	4
se	165	358	175	368	595	842	4
basa	177	358	197	368	595	842	4
en	200	358	210	368	595	842	4
la	213	358	221	368	595	842	4
idea	223	358	242	368	595	842	4
de	245	358	255	368	595	842	4
respuestas	258	358	303	368	595	842	4
a	306	358	310	368	595	842	4
estímulos	313	358	355	368	595	842	4
del	358	358	372	368	595	842	4
entorno.	374	358	411	368	595	842	4
Una	124	377	142	386	595	842	4
linéa	147	377	168	386	595	842	4
de	172	377	182	386	595	842	4
investigación	187	377	245	386	595	842	4
ligada	250	377	277	386	595	842	4
al	281	377	289	386	595	842	4
concepto	293	377	333	386	595	842	4
de	337	377	347	386	595	842	4
aprendizaje	352	377	404	386	595	842	4
social	408	377	434	386	595	842	4
es	439	377	448	386	595	842	4
la	452	377	460	386	595	842	4
de	464	377	475	386	595	842	4
ciencia	479	377	511	386	595	842	4
ciudadana	85	389	132	399	595	842	4
basada	135	389	166	399	595	842	4
en	169	389	180	399	595	842	4
el	182	389	190	399	595	842	4
efecto	193	389	219	399	595	842	4
de	222	389	233	399	595	842	4
la	236	389	244	399	595	842	4
larga	247	389	271	399	595	842	4
cola	274	389	293	399	595	842	4
(del	295	389	313	399	595	842	4
inglés	316	389	342	399	595	842	4
long	345	389	364	399	595	842	4
tail	367	389	382	399	595	842	4
effect;	385	389	412	399	595	842	4
Anderson,	415	389	460	399	595	842	4
2006),	463	389	492	399	595	842	4
que	495	389	511	399	595	842	4
tiene	85	402	107	412	595	842	4
lugar	109	402	131	412	595	842	4
en	134	402	144	412	595	842	4
la	146	402	154	412	595	842	4
Web	156	402	177	412	595	842	4
2.0	179	402	193	412	595	842	4
y	195	402	201	412	595	842	4
está	203	402	220	412	595	842	4
basada	222	402	252	412	595	842	4
en	255	402	265	412	595	842	4
una	267	402	283	412	595	842	4
arquitectura	285	402	338	412	595	842	4
de	340	402	351	412	595	842	4
participantes	353	402	409	412	595	842	4
donde	411	402	438	412	595	842	4
el	440	402	448	412	595	842	4
conocimiento	450	402	510	412	595	842	4
reside	85	414	111	424	595	842	4
en	115	414	125	424	595	842	4
la	129	414	137	424	595	842	4
comunidad	141	414	189	424	595	842	4
(es	193	414	206	424	595	842	4
decir,	209	414	234	424	595	842	4
donde	238	414	265	424	595	842	4
los	268	414	281	424	595	842	4
usuarios	285	414	321	424	595	842	4
de	325	414	335	424	595	842	4
una	339	414	355	424	595	842	4
comunidad	358	414	407	424	595	842	4
aprenden	411	414	451	424	595	842	4
a	455	414	460	424	595	842	4
base	463	414	483	424	595	842	4
de	487	414	497	424	595	842	4
su	500	414	510	424	595	842	4
interacción	85	427	134	437	595	842	4
con	138	427	154	437	595	842	4
otros	158	427	180	437	595	842	4
miembros	183	427	227	437	595	842	4
que,	231	427	250	437	595	842	4
en	254	427	264	437	595	842	4
principio,	268	427	310	437	595	842	4
pueden	314	427	346	437	595	842	4
o	350	427	355	437	595	842	4
no	359	427	370	437	595	842	4
saber	374	427	397	437	595	842	4
más	401	427	418	437	595	842	4
que	422	427	438	437	595	842	4
ellos	442	427	463	437	595	842	4
sobre	467	427	490	437	595	842	4
una	494	427	510	437	595	842	4
cuestión	85	440	122	450	595	842	4
concreta,	125	440	165	450	595	842	4
pero	167	440	187	450	595	842	4
a	190	440	195	450	595	842	4
partir	198	440	222	450	595	842	4
del	224	440	238	450	595	842	4
intercambio	241	440	293	450	595	842	4
de	296	440	306	450	595	842	4
mensajes	309	440	349	450	595	842	4
en	352	440	363	450	595	842	4
el	366	440	373	450	595	842	4
seno	376	440	397	450	595	842	4
de	399	440	410	450	595	842	4
la	413	440	421	450	595	842	4
comunidad	423	440	472	450	595	842	4
o	475	440	481	450	595	842	4
con	483	440	499	450	595	842	4
la	503	440	510	450	595	842	4
ayuda	85	452	111	462	595	842	4
de	115	452	126	462	595	842	4
recursos	130	452	166	462	595	842	4
externos,	170	452	210	462	595	842	4
se	214	452	223	462	595	842	4
van	227	452	243	462	595	842	4
negociando	247	452	298	462	595	842	4
significados	302	452	355	462	595	842	4
y	359	452	364	462	595	842	4
construyendo	368	452	428	462	595	842	4
o	431	452	437	462	595	842	4
redefiniendo	441	452	496	462	595	842	4
su	500	452	510	462	595	842	4
conocimiento,	85	465	148	475	595	842	4
explicándolos	152	465	213	475	595	842	4
más	217	465	235	475	595	842	4
adelante	239	465	275	475	595	842	4
a	279	465	284	475	595	842	4
otras	288	465	309	475	595	842	4
personas	313	465	352	475	595	842	4
y	356	465	361	475	595	842	4
así	365	465	378	475	595	842	4
sucesivamente).	382	465	452	475	595	842	4
Como	456	465	483	475	595	842	4
cabía	487	465	511	475	595	842	4
esperar,	85	478	120	488	595	842	4
no	123	478	134	488	595	842	4
todos	138	478	162	488	595	842	4
los	165	478	178	488	595	842	4
estudiantes	182	478	231	488	595	842	4
se	234	478	244	488	595	842	4
muestran	247	478	288	488	595	842	4
a	291	478	296	488	595	842	4
favor	300	478	323	488	595	842	4
de	326	478	337	488	595	842	4
llevar	341	478	366	488	595	842	4
a	369	478	374	488	595	842	4
cabo	378	478	399	488	595	842	4
su	402	478	412	488	595	842	4
aprendizaje	416	478	467	488	595	842	4
de	470	478	481	488	595	842	4
forma	484	478	510	488	595	842	4
colaborativa.	85	490	142	500	595	842	4
Existen	148	490	181	500	595	842	4
estudiantes	187	490	236	500	595	842	4
que	241	490	257	500	595	842	4
muestran	263	490	303	500	595	842	4
filtros	309	490	335	500	595	842	4
afectivos	341	490	381	500	595	842	4
muy	386	490	406	500	595	842	4
altos	412	490	432	500	595	842	4
y	438	490	444	500	595	842	4
no	450	490	461	500	595	842	4
participan	466	490	510	500	595	842	4
abiertamente	85	503	142	513	595	842	4
en	144	503	155	513	595	842	4
comunidades	157	503	215	513	595	842	4
(Leach,	217	503	250	513	595	842	4
2012).	252	503	281	513	595	842	4
Otros	283	503	307	513	595	842	4
sencillamente	309	503	370	513	595	842	4
tienen	372	503	399	513	595	842	4
un	401	503	412	513	595	842	4
procesamiento	414	503	478	513	595	842	4
mental	480	503	510	513	595	842	4
abstracto	85	516	125	526	595	842	4
y	128	516	134	526	595	842	4
han	138	516	153	526	595	842	4
manifestado	157	516	211	526	595	842	4
que,	214	516	233	526	595	842	4
desde	237	516	262	526	595	842	4
su	265	516	275	526	595	842	4
perspectiva,	279	516	331	526	595	842	4
las	335	516	347	526	595	842	4
oportunidades	351	516	413	526	595	842	4
de	417	516	427	526	595	842	4
aprendizaje	431	516	481	526	595	842	4
social	485	516	510	526	595	842	4
son	85	528	100	538	595	842	4
interesante,	103	528	154	538	595	842	4
solo	156	528	175	538	595	842	4
si	178	528	185	538	595	842	4
no	188	528	199	538	595	842	4
están	202	528	224	538	595	842	4
orientadas	227	528	272	538	595	842	4
hacia	275	528	298	538	595	842	4
el	301	528	309	538	595	842	4
trabajo	312	528	342	538	595	842	4
colaborativo,	345	528	403	538	595	842	4
ya	406	528	416	538	595	842	4
que	419	528	435	538	595	842	4
estiman	438	528	472	538	595	842	4
que	475	528	490	538	595	842	4
este	493	528	510	538	595	842	4
consume	85	541	124	551	595	842	4
demasiado	127	541	174	551	595	842	4
tiempo	177	541	207	551	595	842	4
que	210	541	226	551	595	842	4
no	228	541	239	551	595	842	4
se	242	541	251	551	595	842	4
ve	254	541	264	551	595	842	4
rentabilizado	267	541	324	551	595	842	4
por	327	541	342	551	595	842	4
la	344	541	352	551	595	842	4
ganancia	355	541	394	551	595	842	4
cognitiva	397	541	438	551	595	842	4
(Chiriac,	440	541	479	551	595	842	4
2014).	482	541	511	551	595	842	4
Los	121	560	138	570	595	842	4
MOOC	141	560	174	570	595	842	4
representan	176	560	227	570	595	842	4
un	230	560	241	570	595	842	4
ejemplo	244	560	279	570	595	842	4
puntero	282	560	316	570	595	842	4
de	319	560	329	570	595	842	4
educación	332	560	377	570	595	842	4
abierta,	379	560	412	570	595	842	4
aunque	415	560	447	570	595	842	4
no	450	560	461	570	595	842	4
es	464	560	473	570	595	842	4
la	476	560	484	570	595	842	4
única	487	560	511	570	595	842	4
forma	85	572	111	582	595	842	4
en	118	572	128	582	595	842	4
que	135	572	150	582	595	842	4
esta	157	572	174	582	595	842	4
puede	180	572	207	582	595	842	4
materializarse	213	572	274	582	595	842	4
(grupos	281	572	315	582	595	842	4
de	321	572	331	582	595	842	4
discusión	338	572	379	582	595	842	4
en	385	572	396	582	595	842	4
línea	402	572	424	582	595	842	4
[bulletin	430	572	467	582	595	842	4
boards],	474	572	511	582	595	842	4
comunidades	85	585	143	595	595	842	4
en	146	585	157	595	595	842	4
línea,	160	585	184	595	595	842	4
redes	187	585	210	595	595	842	4
sociales,	213	585	251	595	595	842	4
etc.).	254	585	276	595	595	842	4
El	279	585	288	595	595	842	4
aprendizaje	292	585	342	595	595	842	4
abierto	345	585	376	595	595	842	4
no	379	585	390	595	595	842	4
tiene	393	585	414	595	595	842	4
una	417	585	433	595	595	842	4
definición	436	585	481	595	595	842	4
única,	484	585	511	595	595	842	4
pero	85	598	105	608	595	842	4
se	107	598	116	608	595	842	4
refiere	118	598	147	608	595	842	4
por	149	598	164	608	595	842	4
lo	166	598	174	608	595	842	4
general	177	598	209	608	595	842	4
a	211	598	216	608	595	842	4
una	218	598	234	608	595	842	4
modalidad	236	598	283	608	595	842	4
que	285	598	301	608	595	842	4
se	303	598	312	608	595	842	4
adopta	314	598	343	608	595	842	4
a	345	598	350	608	595	842	4
partir	353	598	376	608	595	842	4
de	379	598	389	608	595	842	4
la	391	598	399	608	595	842	4
detección	401	598	443	608	595	842	4
de	445	598	456	608	595	842	4
necesidades	458	598	510	608	595	842	4
del	85	610	99	620	595	842	4
estudiante	101	610	146	620	595	842	4
según	148	610	174	620	595	842	4
las	177	610	189	620	595	842	4
percibe	192	610	224	620	595	842	4
este;	227	610	247	620	595	842	4
es	249	610	259	620	595	842	4
impartida	261	610	303	620	595	842	4
en	306	610	316	620	595	842	4
formatos	319	610	358	620	595	842	4
relacionados	361	610	416	620	595	842	4
con	419	610	435	620	595	842	4
las	438	610	450	620	595	842	4
comunidades	452	610	510	620	595	842	4
de	85	623	96	633	595	842	4
aprendizaje,	100	623	154	633	595	842	4
los	159	623	171	633	595	842	4
MOOC	176	623	209	633	595	842	4
y	214	623	220	633	595	842	4
el	224	623	232	633	595	842	4
uso	237	623	252	633	595	842	4
de	257	623	268	633	595	842	4
recursos	273	623	309	633	595	842	4
educativos	314	623	361	633	595	842	4
abiertos	366	623	401	633	595	842	4
y	406	623	411	633	595	842	4
suele	416	623	439	633	595	842	4
tener	443	623	465	633	595	842	4
lugar	470	623	493	633	595	842	4
sin	498	623	511	633	595	842	4
condicionantes	85	636	151	645	595	842	4
legales	156	636	187	645	595	842	4
ni	192	636	201	645	595	842	4
económicos,	206	636	261	645	595	842	4
más	267	636	284	645	595	842	4
allá	290	636	306	645	595	842	4
de	311	636	321	645	595	842	4
los	326	636	339	645	595	842	4
programas	345	636	391	645	595	842	4
formales	396	636	435	645	595	842	4
reglados	440	636	477	645	595	842	4
de	483	636	493	645	595	842	4
las	498	636	510	645	595	842	4
instituciones	85	648	141	658	595	842	4
educativas.	145	648	194	658	595	842	4
La	198	648	209	658	595	842	4
ausencia	213	648	251	658	595	842	4
de	255	648	265	658	595	842	4
dichos	269	648	298	658	595	842	4
condicionantes	301	648	367	658	595	842	4
suele	371	648	394	658	595	842	4
tener	398	648	420	658	595	842	4
como	423	648	448	658	595	842	4
consecuencia	452	648	510	658	595	842	4
que	85	661	101	671	595	842	4
los	105	661	117	671	595	842	4
grupos	121	661	151	671	595	842	4
de	154	661	165	671	595	842	4
estudiantes	168	661	217	671	595	842	4
son	220	661	236	671	595	842	4
extraordinariamente	239	661	328	671	595	842	4
numerosos,	331	661	382	671	595	842	4
lo	385	661	394	671	595	842	4
cual	397	661	416	671	595	842	4
justifica	419	661	454	671	595	842	4
el	458	661	466	671	595	842	4
frecuente	469	661	510	671	595	842	4
calificativo	85	671	135	683	595	842	4
de	137	671	148	683	595	842	4
“masivo”	150	671	192	683	595	842	4
en	195	671	205	683	595	842	4
relación	208	671	243	683	595	842	4
con	246	671	262	683	595	842	4
los	265	671	277	683	595	842	4
cursos	280	671	308	683	595	842	4
y	311	671	317	683	595	842	4
las	319	671	331	683	595	842	4
comunidades	334	671	392	683	595	842	4
de	395	671	405	683	595	842	4
aprendizaje	408	671	459	683	595	842	4
abierto.	462	671	495	683	595	842	4
La	121	692	133	702	595	842	4
aplicación	136	692	181	702	595	842	4
del	184	692	197	702	595	842	4
aprendizaje	200	692	251	702	595	842	4
social,	254	692	282	702	595	842	4
abierto	285	692	315	702	595	842	4
y	318	692	324	702	595	842	4
masivo	327	692	358	702	595	842	4
a	361	692	366	702	595	842	4
las	369	692	381	702	595	842	4
segundas	384	692	424	702	595	842	4
lenguas	427	692	461	702	595	842	4
es	464	692	473	702	595	842	4
reciente	476	692	511	702	595	842	4
y	85	705	91	715	595	842	4
en	93	705	103	715	595	842	4
su	105	705	115	715	595	842	4
investigación	117	705	176	715	595	842	4
destaca	178	705	210	715	595	842	4
tanto	212	705	235	715	595	842	4
casos	237	705	260	715	595	842	4
de	262	705	273	715	595	842	4
éxito	275	705	297	715	595	842	4
como	299	705	324	715	595	842	4
retos	326	705	347	715	595	842	4
por	349	705	364	715	595	842	4
resolver	366	705	401	715	595	842	4
(Barcena,	403	705	446	715	595	842	4
Martín-Monje	448	705	510	715	595	842	4
&	85	717	94	727	595	842	4
Read,	96	717	122	727	595	842	4
2015).	124	717	153	727	595	842	4
Un	155	717	169	727	595	842	4
problema	171	717	213	727	595	842	4
clave	215	717	238	727	595	842	4
aquí	241	717	260	727	595	842	4
es	263	717	272	727	595	842	4
que	274	717	290	727	595	842	4
el	293	717	301	727	595	842	4
desarrollo	303	717	347	727	595	842	4
de	350	717	360	727	595	842	4
las	363	717	375	727	595	842	4
capacidades	377	717	431	727	595	842	4
necesarias	433	717	478	727	595	842	4
para	481	717	500	727	595	842	4
el	503	717	510	727	595	842	4
uso	85	730	100	740	595	842	4
eficaz	104	730	130	740	595	842	4
de	133	730	144	740	595	842	4
una	147	730	163	740	595	842	4
segunda	167	730	203	740	595	842	4
lengua	206	730	235	740	595	842	4
no	239	730	250	740	595	842	4
es	253	730	262	740	595	842	4
un	266	730	277	740	595	842	4
proceso	280	730	314	740	595	842	4
meramente	318	730	367	740	595	842	4
orientado	370	730	412	740	595	842	4
al	415	730	423	740	595	842	4
conocimiento,	426	730	489	740	595	842	4
sino	492	730	511	740	595	842	4
que	85	743	101	753	595	842	4
requiere	106	743	142	753	595	842	4
una	146	743	162	753	595	842	4
considerable	167	743	222	753	595	842	4
interacción	227	743	276	753	595	842	4
con	280	743	296	753	595	842	4
otros	301	743	323	753	595	842	4
interlocutores	328	743	388	753	595	842	4
(preferentemente,	393	743	471	753	595	842	4
pero	475	743	495	753	595	842	4
no	499	743	510	753	595	842	4
necesariamente,	85	755	156	765	595	842	4
nativos).	160	755	198	765	595	842	4
Las	202	755	218	765	595	842	4
oportunidades	223	755	285	765	595	842	4
para	289	755	308	765	595	842	4
que	313	755	328	765	595	842	4
se	333	755	342	765	595	842	4
lleve	346	755	368	765	595	842	4
a	372	755	377	765	595	842	4
cabo	381	755	402	765	595	842	4
tal	406	755	417	765	595	842	4
comunicación	422	755	483	765	595	842	4
en	488	755	498	765	595	842	4
el	502	755	510	765	595	842	4
Propósitos	86	793	118	800	595	842	4
y	120	793	123	800	595	842	4
Representaciones	125	793	177	800	595	842	4
Ene.	86	801	99	808	595	842	4
–	101	800	104	808	595	842	4
Abr.	106	801	119	808	595	842	4
2020,	120	801	136	808	595	842	4
Vol.	138	801	150	808	595	842	4
8,	152	801	157	808	595	842	4
N°	159	801	167	808	595	842	4
1,	168	801	174	808	595	842	4
e460	176	801	189	808	595	842	4
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	4
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	5
E	505	45	511	52	595	842	5
aprendizaje	85	73	136	83	595	842	5
social,	140	73	168	83	595	842	5
abierto	173	73	203	83	595	842	5
y	207	73	213	83	595	842	5
masivo	217	73	249	83	595	842	5
existen,	253	73	287	83	595	842	5
pero	291	73	311	83	595	842	5
están	315	73	337	83	595	842	5
limitadas	342	73	382	83	595	842	5
por	386	73	401	83	595	842	5
la	405	73	413	83	595	842	5
naturaleza	417	73	462	83	595	842	5
actual	467	73	493	83	595	842	5
del	497	73	510	83	595	842	5
diseño	85	86	114	96	595	842	5
de	116	86	127	96	595	842	5
aprendizaje,	129	86	182	96	595	842	5
que	185	86	200	96	595	842	5
oscila	203	86	228	96	595	842	5
entre	231	86	253	96	595	842	5
una	255	86	271	96	595	842	5
interacción	273	86	322	96	595	842	5
muy	324	86	344	96	595	842	5
estrechamente	346	86	409	96	595	842	5
controlada	411	86	457	96	595	842	5
relacionada	460	86	510	96	595	842	5
con	85	99	101	109	595	842	5
una	105	99	121	109	595	842	5
tarea	124	99	146	109	595	842	5
dada,	149	99	173	109	595	842	5
donde	177	99	203	109	595	842	5
los	207	99	220	109	595	842	5
estudiantes	224	99	272	109	595	842	5
más	276	99	294	109	595	842	5
y	298	99	303	109	595	842	5
mejor	307	99	332	109	595	842	5
regulados	336	99	379	109	595	842	5
pueden	382	99	414	109	595	842	5
impacientarse,	418	99	482	109	595	842	5
o	486	99	491	109	595	842	5
una	495	99	511	109	595	842	5
interacción	85	112	134	121	595	842	5
completamente	139	112	206	121	595	842	5
desestructurada	210	112	279	121	595	842	5
donde	283	112	310	121	595	842	5
los	315	112	328	121	595	842	5
estudiantes	332	112	381	121	595	842	5
menos	386	112	414	121	595	842	5
competentes	419	112	474	121	595	842	5
pueden	478	112	510	121	595	842	5
sentirse	85	124	119	134	595	842	5
perdidos	122	124	160	134	595	842	5
o	163	124	169	134	595	842	5
solos	172	124	195	134	595	842	5
y	198	124	204	134	595	842	5
la	207	124	215	134	595	842	5
obligación	218	124	265	134	595	842	5
por	268	124	283	134	595	842	5
parte	286	124	308	134	595	842	5
de	311	124	322	134	595	842	5
los	325	124	338	134	595	842	5
estudiantes	341	124	390	134	595	842	5
de	393	124	404	134	595	842	5
estar	407	124	428	134	595	842	5
sentados	431	124	469	134	595	842	5
estáticos	473	124	511	134	595	842	5
frente	85	137	111	147	595	842	5
a	114	137	118	147	595	842	5
sus	121	137	135	147	595	842	5
ordenadores.	138	137	195	147	595	842	5
Casi	121	155	141	165	595	842	5
todos	144	155	168	165	595	842	5
los	171	155	184	165	595	842	5
retos	187	155	208	165	595	842	5
de	211	155	221	165	595	842	5
los	224	155	237	165	595	842	5
LMOOC	240	155	280	165	595	842	5
se	283	155	292	165	595	842	5
comparten	295	155	342	165	595	842	5
con	345	155	361	165	595	842	5
el	364	155	372	165	595	842	5
resto	375	155	396	165	595	842	5
de	399	155	410	165	595	842	5
estos	413	155	435	165	595	842	5
cursos	438	155	466	165	595	842	5
ya	469	155	479	165	595	842	5
que	482	155	498	165	595	842	5
se	501	155	510	165	595	842	5
trata	85	168	105	178	595	842	5
de	108	168	119	178	595	842	5
cuestiones	122	168	168	178	595	842	5
trasversales,	172	168	226	178	595	842	5
como	230	168	254	178	595	842	5
hallar	258	168	283	178	595	842	5
un	286	168	297	178	595	842	5
modelo	301	168	334	178	595	842	5
de	338	168	348	178	595	842	5
calidad,	352	168	386	178	595	842	5
tras	390	168	406	178	595	842	5
un	409	168	420	178	595	842	5
periodo	424	168	458	178	595	842	5
de	461	168	472	178	595	842	5
intentos	475	168	510	178	595	842	5
frustrados	85	181	129	191	595	842	5
(Jansen,	132	181	168	191	595	842	5
Rosewell	170	181	211	191	595	842	5
y	214	181	219	191	595	842	5
Kear,	222	181	246	191	595	842	5
2017).	249	181	277	191	595	842	5
Este	280	181	299	191	595	842	5
tema	301	181	323	191	595	842	5
tiene	325	181	347	191	595	842	5
dos	350	181	365	191	595	842	5
vertientes:	368	181	413	191	595	842	5
una	416	181	432	191	595	842	5
académica	435	181	481	191	595	842	5
ligada	484	181	511	191	595	842	5
con	85	193	101	203	595	842	5
el	105	193	113	203	595	842	5
desequilibrio	117	193	174	203	595	842	5
en	178	193	189	203	595	842	5
la	192	193	200	203	595	842	5
ratio	204	193	224	203	595	842	5
profesores:	228	193	277	203	595	842	5
estudiantes	281	193	330	203	595	842	5
y	334	193	339	203	595	842	5
las	343	193	355	203	595	842	5
formas	359	193	390	203	595	842	5
de	394	193	404	203	595	842	5
administrar	408	193	458	203	595	842	5
feedback	462	193	501	203	595	842	5
y	505	193	510	203	595	842	5
atender	85	206	118	216	595	842	5
a	120	206	125	216	595	842	5
la	127	206	135	216	595	842	5
diversidad.	137	206	185	216	595	842	5
La	188	206	199	216	595	842	5
segunda	201	206	238	216	595	842	5
vertiente	240	206	278	216	595	842	5
de	280	206	291	216	595	842	5
la	293	206	301	216	595	842	5
calidad	303	206	335	216	595	842	5
de	337	206	347	216	595	842	5
estos	349	206	372	216	595	842	5
cursos	374	206	402	216	595	842	5
está	404	206	421	216	595	842	5
ligada	423	206	450	216	595	842	5
al	452	206	460	216	595	842	5
bajo	462	206	481	216	595	842	5
índice	483	206	510	216	595	842	5
de	85	219	96	229	595	842	5
éxito,	99	219	124	229	595	842	5
el	126	219	134	229	595	842	5
bajo	138	219	156	229	595	842	5
porcentaje	160	219	205	229	595	842	5
de	208	219	219	229	595	842	5
estudiantes	222	219	271	229	595	842	5
que	274	219	290	229	595	842	5
solicitan	293	219	330	229	595	842	5
acreditación	333	219	387	229	595	842	5
(de	390	219	404	229	595	842	5
pago),	407	219	435	229	595	842	5
la	438	219	446	229	595	842	5
sostenibilidad	449	219	510	229	595	842	5
de	85	231	96	241	595	842	5
los	100	231	113	241	595	842	5
cursos	118	231	146	241	595	842	5
y	151	231	157	241	595	842	5
el	162	231	170	241	595	842	5
modelo	175	231	208	241	595	842	5
de	212	231	223	241	595	842	5
negocio	228	231	263	241	595	842	5
para	268	231	287	241	595	842	5
las	292	231	304	241	595	842	5
instituciones.	309	231	367	241	595	842	5
Se	372	231	383	241	595	842	5
están	388	231	411	241	595	842	5
produciendo	416	231	471	241	595	842	5
avances	476	231	510	241	595	842	5
prometedores	85	244	145	254	595	842	5
y	148	244	154	254	595	842	5
al	157	244	165	254	595	842	5
periodo	168	244	201	254	595	842	5
de	204	244	214	254	595	842	5
euforia	217	244	249	254	595	842	5
inicial,	252	244	282	254	595	842	5
durante	285	244	318	254	595	842	5
la	321	244	329	254	595	842	5
implantación	332	244	389	254	595	842	5
de	392	244	403	254	595	842	5
los	406	244	419	254	595	842	5
primeros	422	244	461	254	595	842	5
programas	464	244	511	254	595	842	5
de	85	257	96	267	595	842	5
enseñanza	101	257	147	267	595	842	5
abierta	153	257	182	267	595	842	5
y	188	257	194	267	595	842	5
la	200	257	208	267	595	842	5
puesta	214	257	242	267	595	842	5
en	248	257	258	267	595	842	5
marcha	264	257	297	267	595	842	5
de	302	257	313	267	595	842	5
las	319	257	331	267	595	842	5
consiguientes	337	257	397	267	595	842	5
plataformas	403	257	455	267	595	842	5
en	460	257	471	267	595	842	5
algunas	477	257	510	267	595	842	5
universidades	85	269	146	279	595	842	5
siguió	148	269	175	279	595	842	5
otro	177	269	195	279	595	842	5
periodo	197	269	231	279	595	842	5
de	233	269	244	279	595	842	5
decepción	246	269	290	279	595	842	5
ante	293	269	311	279	595	842	5
los	313	269	326	279	595	842	5
altos	328	269	349	279	595	842	5
índices	352	269	383	279	595	842	5
de	385	269	395	279	595	842	5
abandono,	398	269	443	279	595	842	5
los	445	269	458	279	595	842	5
altos	461	269	481	279	595	842	5
costes	484	269	510	279	595	842	5
de	85	282	96	292	595	842	5
producción	99	282	148	292	595	842	5
y	151	282	157	292	595	842	5
la	160	282	168	292	595	842	5
falta	171	282	191	292	595	842	5
de	194	282	204	292	595	842	5
solicitudes	207	282	254	292	595	842	5
de	257	282	268	292	595	842	5
acreditación	271	282	324	292	595	842	5
que,	327	282	346	292	595	842	5
si	349	282	356	292	595	842	5
bien	360	282	379	292	595	842	5
no	382	282	393	292	595	842	5
llegaron	396	282	432	292	595	842	5
a	435	282	440	292	595	842	5
causar	443	282	471	292	595	842	5
el	474	282	482	292	595	842	5
cierre	485	282	510	292	595	842	5
de	85	295	96	304	595	842	5
estas	99	295	121	304	595	842	5
iniciativas,	124	295	172	304	595	842	5
sí	176	295	183	304	595	842	5
causaron	187	295	226	304	595	842	5
una	230	295	246	304	595	842	5
reducción	250	295	293	304	595	842	5
en	297	295	307	304	595	842	5
las	311	295	323	304	595	842	5
partidas	327	295	362	304	595	842	5
que	365	295	381	304	595	842	5
se	385	295	394	304	595	842	5
estaban	398	295	431	304	595	842	5
invirtiendo	435	295	483	304	595	842	5
en	487	295	497	304	595	842	5
su	501	295	511	304	595	842	5
infraestructura,	85	307	152	317	595	842	5
gestión	157	307	188	317	595	842	5
y	193	307	198	317	595	842	5
publicidad.	203	307	252	317	595	842	5
Con	257	307	275	317	595	842	5
el	280	307	288	317	595	842	5
tiempo,	292	307	325	317	595	842	5
las	330	307	342	317	595	842	5
universidades	347	307	407	317	595	842	5
han	412	307	428	317	595	842	5
comenzado	432	307	482	317	595	842	5
a	487	307	492	317	595	842	5
ver	496	307	510	317	595	842	5
beneficios	85	320	130	330	595	842	5
alternativos	133	320	185	330	595	842	5
a	188	320	193	330	595	842	5
los	196	320	208	330	595	842	5
económicos	211	320	264	330	595	842	5
por	267	320	282	330	595	842	5
vía	285	320	298	330	595	842	5
de	301	320	311	330	595	842	5
las	314	320	327	330	595	842	5
acreditaciones,	330	320	395	330	595	842	5
como	398	320	423	330	595	842	5
los	426	320	439	330	595	842	5
cursos	442	320	470	330	595	842	5
cero,	473	320	495	330	595	842	5
los	498	320	510	330	595	842	5
módulos	85	333	123	343	595	842	5
altamente	126	333	168	343	595	842	5
especializados	171	333	234	343	595	842	5
y	237	333	242	343	595	842	5
la	245	333	253	343	595	842	5
visibilidad	255	333	302	343	595	842	5
de	304	333	315	343	595	842	5
la	317	333	325	343	595	842	5
calidad	327	333	359	343	595	842	5
académica	362	333	408	343	595	842	5
global	411	333	438	343	595	842	5
de	441	333	451	343	595	842	5
la	454	333	462	343	595	842	5
institución	464	333	511	343	595	842	5
que	85	345	101	355	595	842	5
pueden	104	345	136	355	595	842	5
proyectar.	138	345	183	355	595	842	5
La	121	364	133	374	595	842	5
tecnología	135	364	181	374	595	842	5
móvil	184	364	210	374	595	842	5
se	212	364	221	374	595	842	5
está	224	364	241	374	595	842	5
convirtiendo	244	364	299	374	595	842	5
en	302	364	313	374	595	842	5
una	315	364	331	374	595	842	5
parte	334	364	356	374	595	842	5
estándar	358	364	395	374	595	842	5
de	398	364	408	374	595	842	5
la	411	364	419	374	595	842	5
vida	421	364	440	374	595	842	5
y	443	364	448	374	595	842	5
se	451	364	460	374	595	842	5
estima	463	364	492	374	595	842	5
que	494	364	510	374	595	842	5
para	85	377	104	386	595	842	5
2020	107	377	129	386	595	842	5
el	132	377	140	386	595	842	5
80%	143	377	163	386	595	842	5
de	166	377	176	386	595	842	5
todos	179	377	203	386	595	842	5
los	206	377	219	386	595	842	5
adultos	222	377	253	386	595	842	5
en	256	377	267	386	595	842	5
el	270	377	278	386	595	842	5
mundo	280	377	311	386	595	842	5
llevará	314	377	344	386	595	842	5
encima	347	377	379	386	595	842	5
algún	381	377	406	386	595	842	5
dispositivo	409	377	457	386	595	842	5
de	460	377	470	386	595	842	5
este	473	377	490	386	595	842	5
tipo	493	377	510	386	595	842	5
(Evans,	85	389	118	399	595	842	5
2014).	121	389	150	399	595	842	5
Muchas	152	389	187	399	595	842	5
personas	190	389	228	399	595	842	5
hoy	231	389	247	399	595	842	5
en	250	389	260	399	595	842	5
día	263	389	276	399	595	842	5
no	279	389	290	399	595	842	5
tienen	292	389	319	399	595	842	5
un	322	389	333	399	595	842	5
ordenador,	335	389	383	399	595	842	5
pero	386	389	405	399	595	842	5
sí	408	389	415	399	595	842	5
un	418	389	429	399	595	842	5
dispositivo	431	389	480	399	595	842	5
móvil,	482	389	511	399	595	842	5
por	85	402	100	412	595	842	5
lo	103	402	112	412	595	842	5
que	115	402	131	412	595	842	5
desde	135	402	160	412	595	842	5
él	163	402	171	412	595	842	5
se	174	402	184	412	595	842	5
puede	187	402	213	412	595	842	5
ofrecer	217	402	248	412	595	842	5
la	251	402	259	412	595	842	5
oportunidad	263	402	316	412	595	842	5
a	319	402	324	412	595	842	5
un	328	402	339	412	595	842	5
gran	342	402	362	412	595	842	5
número	365	402	399	412	595	842	5
de	402	402	413	412	595	842	5
personas	416	402	455	412	595	842	5
de	458	402	468	412	595	842	5
aprender	472	402	510	412	595	842	5
otra	85	414	102	424	595	842	5
lengua.	105	414	137	424	595	842	5
El	140	414	150	424	595	842	5
aprendizaje	152	414	203	424	595	842	5
móvil	206	414	231	424	595	842	5
no	234	414	245	424	595	842	5
consiste	248	414	283	424	595	842	5
únicamente	286	414	337	424	595	842	5
en	340	414	350	424	595	842	5
el	353	414	361	424	595	842	5
uso	363	414	379	424	595	842	5
de	381	414	392	424	595	842	5
un	394	414	405	424	595	842	5
dispositivo	408	414	457	424	595	842	5
concreto	459	414	497	424	595	842	5
en	500	414	510	424	595	842	5
lugar	85	427	108	437	595	842	5
de	111	427	121	437	595	842	5
un	124	427	135	437	595	842	5
ordenador	138	427	183	437	595	842	5
de	186	427	196	437	595	842	5
sobremesa,	199	427	249	437	595	842	5
sino	252	427	270	437	595	842	5
en	273	427	284	437	595	842	5
los	287	427	299	437	595	842	5
distintos	302	427	340	437	595	842	5
tipos	343	427	364	437	595	842	5
de	367	427	378	437	595	842	5
oportunidades	381	427	443	437	595	842	5
de	446	427	456	437	595	842	5
aprendizaje	460	427	511	437	595	842	5
que	85	440	101	450	595	842	5
surgen	104	440	134	450	595	842	5
cuando	137	440	169	450	595	842	5
se	172	440	181	450	595	842	5
emplean	184	440	221	450	595	842	5
estratégicamente	225	440	299	450	595	842	5
las	302	440	314	450	595	842	5
diferentes	317	440	360	450	595	842	5
funcionalidades	364	440	433	450	595	842	5
del	437	440	450	450	595	842	5
dispositivo	453	440	502	450	595	842	5
y	505	440	510	450	595	842	5
se	85	452	94	462	595	842	5
incorporan	102	452	149	462	595	842	5
los	157	452	169	462	595	842	5
contextos	177	452	219	462	595	842	5
culturales,	226	452	272	462	595	842	5
situacionales	279	452	336	462	595	842	5
e	343	452	348	462	595	842	5
interpersonales	356	452	422	462	595	842	5
del	429	452	443	462	595	842	5
usuario	450	452	483	462	595	842	5
a	490	452	495	462	595	842	5
la	502	452	510	462	595	842	5
configuración	85	465	146	475	595	842	5
de	150	465	161	475	595	842	5
la	164	465	172	475	595	842	5
actividad,	176	465	219	475	595	842	5
particularmente	223	465	292	475	595	842	5
cuando	296	465	327	475	595	842	5
el	331	465	339	475	595	842	5
dispositivo	343	465	391	475	595	842	5
está	395	465	412	475	595	842	5
conectado	416	465	461	475	595	842	5
a	465	465	470	475	595	842	5
Internet.	473	465	510	475	595	842	5
Potenciar	85	478	127	488	595	842	5
el	129	478	137	488	595	842	5
rol	140	478	152	488	595	842	5
de	155	478	166	488	595	842	5
los	168	478	181	488	595	842	5
dispositivos	184	478	236	488	595	842	5
móviles	239	478	274	488	595	842	5
ayuda,	277	478	306	488	595	842	5
además,	309	478	345	488	595	842	5
a	347	478	352	488	595	842	5
difuminar	355	478	398	488	595	842	5
aún	401	478	417	488	595	842	5
más	420	478	437	488	595	842	5
los	440	478	453	488	595	842	5
límites	456	478	486	488	595	842	5
entre	489	478	510	488	595	842	5
las	85	490	97	500	595	842	5
actividades	101	490	150	500	595	842	5
de	154	490	164	500	595	842	5
aprendizaje	167	490	218	500	595	842	5
estándar	222	490	258	500	595	842	5
y	262	490	267	500	595	842	5
lo	271	490	279	500	595	842	5
que	283	490	298	500	595	842	5
se	302	490	311	500	595	842	5
ha	314	490	325	500	595	842	5
venido	328	490	358	500	595	842	5
a	362	490	367	500	595	842	5
denominar	370	490	417	500	595	842	5
vida	421	490	440	500	595	842	5
digital	443	490	472	500	595	842	5
(Read	475	490	502	500	595	842	5
y	505	490	510	500	595	842	5
Barcena,	85	503	124	513	595	842	5
2015).	126	503	155	513	595	842	5
Esto	157	503	177	513	595	842	5
hace	179	503	199	513	595	842	5
referencia	202	503	246	513	595	842	5
a	248	503	253	513	595	842	5
un	255	503	266	513	595	842	5
aumento	269	503	307	513	595	842	5
de	309	503	319	513	595	842	5
flexibilidad	322	503	372	513	595	842	5
en	375	503	385	513	595	842	5
la	388	503	395	513	595	842	5
forma	398	503	424	513	595	842	5
en	426	503	437	513	595	842	5
que	439	503	455	513	595	842	5
las	458	503	470	513	595	842	5
personas	472	503	511	513	595	842	5
combinan	85	516	129	526	595	842	5
su	132	516	141	526	595	842	5
aprendizaje	144	516	195	526	595	842	5
con	198	516	214	526	595	842	5
sus	217	516	231	526	595	842	5
actividades	234	516	284	526	595	842	5
cotidianas,	287	516	334	526	595	842	5
como	337	516	362	526	595	842	5
tener	364	516	387	526	595	842	5
una	390	516	405	526	595	842	5
página	408	516	438	526	595	842	5
en	441	516	451	526	595	842	5
Facebook	454	516	497	526	595	842	5
en	500	516	510	526	595	842	5
inglés	85	528	111	538	595	842	5
para	115	528	134	538	595	842	5
interaccionar	137	528	195	538	595	842	5
con	198	528	214	538	595	842	5
nuestros	217	528	254	538	595	842	5
allegados	257	528	299	538	595	842	5
extranjeros,	302	528	354	538	595	842	5
lo	358	528	366	538	595	842	5
que	370	528	386	538	595	842	5
también	389	528	424	538	595	842	5
abre	428	528	447	538	595	842	5
la	450	528	458	538	595	842	5
posibilidad	462	528	510	538	595	842	5
de	85	541	96	551	595	842	5
alterar	98	541	127	551	595	842	5
positivamente	129	541	191	551	595	842	5
la	194	541	202	551	595	842	5
forma	205	541	231	551	595	842	5
de	234	541	244	551	595	842	5
alcanzar	247	541	284	551	595	842	5
sus	287	541	301	551	595	842	5
objetivos	304	541	344	551	595	842	5
de	347	541	357	551	595	842	5
aprendizaje,	360	541	414	551	595	842	5
al	416	541	424	551	595	842	5
contar	427	541	455	551	595	842	5
en	458	541	468	551	595	842	5
este	471	541	488	551	595	842	5
caso	491	541	510	551	595	842	5
con	85	554	101	564	595	842	5
una	104	554	120	564	595	842	5
fuente	122	554	150	564	595	842	5
continua	153	554	191	564	595	842	5
de	193	554	204	564	595	842	5
práctica	206	554	241	564	595	842	5
comunicativa	244	554	303	564	595	842	5
auténtica	306	554	346	564	595	842	5
en	348	554	359	564	595	842	5
línea.	361	554	386	564	595	842	5
La	121	572	133	582	595	842	5
aplicación	136	572	181	582	595	842	5
de	183	572	194	582	595	842	5
la	196	572	204	582	595	842	5
tecnología	207	572	253	582	595	842	5
móvil	256	572	281	582	595	842	5
al	284	572	292	582	595	842	5
aprendizaje	295	572	345	582	595	842	5
de	348	572	358	582	595	842	5
una	361	572	377	582	595	842	5
segunda	380	572	416	582	595	842	5
lengua	418	572	448	582	595	842	5
tiene	450	572	472	582	595	842	5
ventajas	475	572	511	582	595	842	5
e	85	585	90	595	595	842	5
inconvenientes.	93	585	162	595	595	842	5
En	165	585	177	595	595	842	5
cuanto	180	585	209	595	595	842	5
a	212	585	217	595	595	842	5
las	220	585	232	595	595	842	5
primeras,	235	585	277	595	595	842	5
en	280	585	290	595	595	842	5
primer	293	585	322	595	595	842	5
lugar,	325	585	351	595	595	842	5
permite	354	585	387	595	595	842	5
a	390	585	395	595	595	842	5
los	398	585	411	595	595	842	5
usuarios	414	585	450	595	595	842	5
acceder	453	585	487	595	595	842	5
a	490	585	495	595	595	842	5
las	498	585	510	595	595	842	5
actividades	85	598	135	608	595	842	5
de	137	598	148	608	595	842	5
aprendizaje	151	598	201	608	595	842	5
en	204	598	214	608	595	842	5
cualquier	217	598	258	608	595	842	5
lugar	261	598	283	608	595	842	5
y	286	598	292	608	595	842	5
hora,	294	598	317	608	595	842	5
lo	319	598	328	608	595	842	5
cual	331	598	349	608	595	842	5
es	352	598	361	608	595	842	5
cómodo	364	598	399	608	595	842	5
y	402	598	407	608	595	842	5
les	410	598	422	608	595	842	5
permite	425	598	459	608	595	842	5
aprovechar	462	598	510	608	595	842	5
al	85	610	93	620	595	842	5
máximo	98	610	134	620	595	842	5
su	138	610	148	620	595	842	5
tiempo	152	610	183	620	595	842	5
libre	187	610	208	620	595	842	5
o	212	610	218	620	595	842	5
cualquier	222	610	263	620	595	842	5
rato	267	610	285	620	595	842	5
que	289	610	305	620	595	842	5
quieran	309	610	343	620	595	842	5
o	347	610	353	620	595	842	5
puedan	357	610	389	620	595	842	5
utilizar	393	610	425	620	595	842	5
para	429	610	448	620	595	842	5
aprender.	452	610	494	620	595	842	5
En	498	610	510	620	595	842	5
segundo	85	621	122	633	595	842	5
lugar,	126	621	152	633	595	842	5
esta	156	621	173	633	595	842	5
tecnología	177	621	223	633	595	842	5
lleva	227	621	249	633	595	842	5
de	253	621	263	633	595	842	5
una	267	621	283	633	595	842	5
forma	288	621	314	633	595	842	5
“natural”	318	621	358	633	595	842	5
al	363	621	371	633	595	842	5
aprendizaje	375	621	426	633	595	842	5
social,	430	621	458	633	595	842	5
ya	462	621	473	633	595	842	5
que	477	621	493	633	595	842	5
los	497	621	510	633	595	842	5
usuarios	85	636	122	645	595	842	5
geográficamente	126	636	199	645	595	842	5
separados	203	636	247	645	595	842	5
pueden	251	636	282	645	595	842	5
colaborar	286	636	328	645	595	842	5
con	332	636	348	645	595	842	5
sus	352	636	366	645	595	842	5
compañeros	370	636	423	645	595	842	5
para	427	636	446	645	595	842	5
interaccionar,	450	636	511	645	595	842	5
discutir	85	648	118	658	595	842	5
y	121	648	126	658	595	842	5
aprender.	129	648	170	658	595	842	5
En	173	648	185	658	595	842	5
tercer	187	648	212	658	595	842	5
lugar,	215	648	240	658	595	842	5
ampliar	243	648	276	658	595	842	5
o	279	648	284	658	595	842	5
extender	287	648	325	658	595	842	5
el	327	648	335	658	595	842	5
aprendizaje	338	648	389	658	595	842	5
a	391	648	396	658	595	842	5
actividades	399	648	448	658	595	842	5
que	450	648	466	658	595	842	5
requieren	469	648	510	658	595	842	5
el	85	661	93	671	595	842	5
uso	96	661	111	671	595	842	5
de	113	661	123	671	595	842	5
dispositivos	126	661	178	671	595	842	5
móviles	181	661	216	671	595	842	5
puede	218	661	244	671	595	842	5
atraer	247	661	272	671	595	842	5
y	274	661	280	671	595	842	5
mantener	282	661	323	671	595	842	5
el	325	661	333	671	595	842	5
interés	335	661	365	671	595	842	5
de	367	661	377	671	595	842	5
los	380	661	393	671	595	842	5
usuarios,	395	661	434	671	595	842	5
ya	437	661	447	671	595	842	5
que	449	661	465	671	595	842	5
les	468	661	480	671	595	842	5
brinda	482	661	510	671	595	842	5
oportunidades	85	673	147	683	595	842	5
de	154	673	164	683	595	842	5
conectarse	170	673	216	683	595	842	5
a	223	673	227	683	595	842	5
nivel	234	673	255	683	595	842	5
social	262	673	287	683	595	842	5
y	293	673	299	683	595	842	5
la	305	673	313	683	595	842	5
posibilidad	319	673	368	683	595	842	5
de	374	673	384	683	595	842	5
alejarse	391	673	424	683	595	842	5
de	430	673	441	683	595	842	5
los	447	673	459	683	595	842	5
ambientes	466	673	511	683	595	842	5
“academicistas”,	85	684	159	696	595	842	5
a	163	684	168	696	595	842	5
veces	172	684	196	696	595	842	5
limitadores.	200	684	252	696	595	842	5
En	256	686	269	696	595	842	5
cuarto	273	686	300	696	595	842	5
lugar,	304	686	329	696	595	842	5
los	333	686	346	696	595	842	5
dispositivos	350	686	403	696	595	842	5
móviles	407	686	442	696	595	842	5
permiten	446	686	485	696	595	842	5
a	489	686	494	696	595	842	5
los	498	686	510	696	595	842	5
estudiantes	85	699	134	709	595	842	5
trabajar	137	699	170	709	595	842	5
a	173	699	178	709	595	842	5
su	180	699	190	709	595	842	5
propio	193	699	221	709	595	842	5
ritmo	224	699	248	709	595	842	5
y	250	699	256	709	595	842	5
revisar	259	699	288	709	595	842	5
los	291	699	304	709	595	842	5
materiales	307	699	352	709	595	842	5
si/cuando/donde	354	699	426	709	595	842	5
quieran.	429	699	465	709	595	842	5
En	467	699	480	709	595	842	5
quinto	482	699	510	709	595	842	5
y	85	711	91	721	595	842	5
último	96	711	125	721	595	842	5
lugar,	130	711	155	721	595	842	5
estos	161	711	183	721	595	842	5
dispositivos	188	711	241	721	595	842	5
apoyan	246	711	278	721	595	842	5
diferentes	283	711	326	721	595	842	5
estilos	332	711	360	721	595	842	5
de	365	711	376	721	595	842	5
aprendizaje,	381	711	434	721	595	842	5
posibilitando	440	711	497	721	595	842	5
el	502	711	510	721	595	842	5
aprendizaje	85	724	136	734	595	842	5
mediante	140	724	180	734	595	842	5
la	184	724	192	734	595	842	5
lectura	196	724	226	734	595	842	5
de	230	724	240	734	595	842	5
textos,	244	724	273	734	595	842	5
el	277	724	285	734	595	842	5
visionado	289	724	332	734	595	842	5
de	336	724	346	734	595	842	5
videos,	350	724	382	734	595	842	5
la	386	724	394	734	595	842	5
escucha	398	724	433	734	595	842	5
de	437	724	447	734	595	842	5
podcasts	451	724	489	734	595	842	5
y	493	724	498	734	595	842	5
la	502	724	510	734	595	842	5
realización	85	737	133	747	595	842	5
de	136	737	147	747	595	842	5
tareas	149	737	175	747	595	842	5
o	178	737	183	747	595	842	5
proyectos	186	737	229	747	595	842	5
en	231	737	242	747	595	842	5
Internet,	245	737	282	747	595	842	5
por	284	737	299	747	595	842	5
poner	302	737	327	747	595	842	5
algunos	329	737	364	747	595	842	5
ejemplos.	366	737	409	747	595	842	5
Propósitos	415	793	447	800	595	842	5
y	449	793	452	800	595	842	5
Representaciones	454	793	506	800	595	842	5
Ene.	403	802	416	808	595	842	5
–	418	800	421	808	595	842	5
Abr.	423	802	435	808	595	842	5
2020,	437	802	453	808	595	842	5
Vol.	455	802	467	808	595	842	5
8,	469	802	474	808	595	842	5
N°	476	802	484	808	595	842	5
1,	486	802	491	808	595	842	5
e460	493	802	506	808	595	842	5
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	5
Hacia	85	45	109	52	595	842	6
un	111	45	122	52	595	842	6
nuevo	124	45	151	52	595	842	6
paradigma	153	45	197	52	595	842	6
de	198	45	209	52	595	842	6
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	6
de	263	45	274	52	595	842	6
segundas	275	45	317	52	595	842	6
lenguas	319	45	355	52	595	842	6
móvil,	357	45	382	52	595	842	6
abierto	384	45	417	52	595	842	6
y	419	45	423	52	595	842	6
social	425	45	453	52	595	842	6
En	121	73	133	83	595	842	6
cuanto	138	73	167	83	595	842	6
a	171	73	176	83	595	842	6
los	180	73	193	83	595	842	6
inconvenientes,	197	73	266	83	595	842	6
en	270	73	281	83	595	842	6
primer	285	73	314	83	595	842	6
lugar,	318	73	344	83	595	842	6
cabe	348	73	368	83	595	842	6
destacar	373	73	409	83	595	842	6
que	413	73	429	83	595	842	6
los	433	73	446	83	595	842	6
problemas	450	73	496	83	595	842	6
de	500	73	511	83	595	842	6
conectividad	85	86	141	96	595	842	6
pueden	145	86	176	96	595	842	6
limitar	180	86	209	96	595	842	6
la	212	86	220	96	595	842	6
capacidad	223	86	267	96	595	842	6
del	270	86	284	96	595	842	6
aprendiz	287	86	325	96	595	842	6
para	328	86	347	96	595	842	6
estudiar	350	86	385	96	595	842	6
en	388	86	399	96	595	842	6
línea.	402	86	426	96	595	842	6
En	429	86	442	96	595	842	6
segundo	445	86	482	96	595	842	6
lugar,	485	86	510	96	595	842	6
el	85	99	93	109	595	842	6
reducido	97	99	136	109	595	842	6
tamaño	140	99	173	109	595	842	6
de	177	99	187	109	595	842	6
la	192	99	199	109	595	842	6
pantalla	204	99	239	109	595	842	6
puede	243	99	269	109	595	842	6
molestar	273	99	311	109	595	842	6
la	316	99	324	109	595	842	6
vista	328	99	349	109	595	842	6
del	353	99	366	109	595	842	6
usuario	371	99	403	109	595	842	6
después	407	99	442	109	595	842	6
de	446	99	457	109	595	842	6
un	461	99	472	109	595	842	6
período	476	99	510	109	595	842	6
prolongado	85	112	135	121	595	842	6
de	139	112	149	121	595	842	6
tiempo.	152	112	186	121	595	842	6
En	189	112	201	121	595	842	6
tercer	204	112	229	121	595	842	6
lugar,	233	112	258	121	595	842	6
el	262	112	269	121	595	842	6
tipo	273	112	290	121	595	842	6
de	293	112	304	121	595	842	6
dispositivo	307	112	355	121	595	842	6
y	358	112	364	121	595	842	6
su	367	112	377	121	595	842	6
sistema	380	112	413	121	595	842	6
operativo	417	112	458	121	595	842	6
subyacente	461	112	510	121	595	842	6
condicionan	85	124	139	134	595	842	6
los	144	124	157	134	595	842	6
materiales	161	124	206	134	595	842	6
y	211	124	217	134	595	842	6
recursos	221	124	258	134	595	842	6
en	263	124	273	134	595	842	6
línea	278	124	299	134	595	842	6
que	304	124	320	134	595	842	6
se	325	124	334	134	595	842	6
pueden	339	124	370	134	595	842	6
utilizar.	375	124	409	134	595	842	6
Los	414	124	430	134	595	842	6
dispositivos	435	124	488	134	595	842	6
más	492	124	510	134	595	842	6
flexibles	85	137	123	147	595	842	6
suelen	127	137	155	147	595	842	6
ser	158	137	171	147	595	842	6
caros,	175	137	201	147	595	842	6
al	204	137	212	147	595	842	6
igual	216	137	238	147	595	842	6
que	241	137	257	147	595	842	6
los	261	137	274	147	595	842	6
planes	277	137	305	147	595	842	6
de	309	137	319	147	595	842	6
datos	323	137	346	147	595	842	6
mensuales	350	137	396	147	595	842	6
que	399	137	415	147	595	842	6
deben	419	137	445	147	595	842	6
abonarse	448	137	488	147	595	842	6
para	491	137	510	147	595	842	6
obtener	85	149	118	159	595	842	6
acceso	120	149	150	159	595	842	6
a	152	149	157	159	595	842	6
Internet.	159	149	196	159	595	842	6
En	198	149	210	159	595	842	6
cuarto	212	149	240	159	595	842	6
y	242	149	248	159	595	842	6
último	250	149	278	159	595	842	6
lugar,	281	149	306	159	595	842	6
los	308	149	321	159	595	842	6
usuarios	323	149	360	159	595	842	6
pueden	362	149	394	159	595	842	6
distraerse	396	149	438	159	595	842	6
si	440	149	447	159	595	842	6
están	450	149	472	159	595	842	6
tratando	474	149	510	159	595	842	6
de	85	162	96	172	595	842	6
trabajar	100	162	133	172	595	842	6
con	138	162	153	172	595	842	6
los	158	162	170	172	595	842	6
materiales	175	162	220	172	595	842	6
de	224	162	234	172	595	842	6
un	239	162	250	172	595	842	6
curso	254	162	278	172	595	842	6
y	282	162	288	172	595	842	6
reciben	292	162	324	172	595	842	6
llamadas	328	162	367	172	595	842	6
telefónicas	372	162	419	172	595	842	6
o	424	162	429	172	595	842	6
WhatsApp.	433	162	483	172	595	842	6
Estas	487	162	510	172	595	842	6
limitaciones,	85	175	142	185	595	842	6
junto	144	175	167	185	595	842	6
con	170	175	186	185	595	842	6
el	188	175	196	185	595	842	6
gran	199	175	218	185	595	842	6
número	221	175	255	185	595	842	6
de	257	175	268	185	595	842	6
apps	271	175	291	185	595	842	6
y	294	175	300	185	595	842	6
el	302	175	310	185	595	842	6
modo	313	175	338	185	595	842	6
ad	341	175	352	185	595	842	6
hoc	354	175	370	185	595	842	6
en	373	175	383	185	595	842	6
el	386	175	394	185	595	842	6
que	397	175	413	185	595	842	6
se	415	175	424	185	595	842	6
suelen	427	175	455	185	595	842	6
utilizar,	458	175	492	185	595	842	6
han	495	175	511	185	595	842	6
impedido	85	187	127	197	595	842	6
que	131	187	147	197	595	842	6
MALL	150	187	182	197	595	842	6
desempeñe	186	187	234	197	595	842	6
hasta	238	187	261	197	595	842	6
la	265	187	273	197	595	842	6
fecha	277	187	301	197	595	842	6
un	305	187	316	197	595	842	6
papel	320	187	343	197	595	842	6
más	347	187	365	197	595	842	6
prominente	369	187	419	197	595	842	6
en	423	187	433	197	595	842	6
el	437	187	445	197	595	842	6
ámbito	449	187	480	197	595	842	6
de	484	187	494	197	595	842	6
las	498	187	510	197	595	842	6
segundas	85	200	125	210	595	842	6
lenguas.	128	200	165	210	595	842	6
Existe	121	219	149	229	595	842	6
un	152	219	163	229	595	842	6
cuerpo	166	219	196	229	595	842	6
de	199	219	210	229	595	842	6
publicaciones	213	219	273	229	595	842	6
de	277	219	287	229	595	842	6
investigación	290	219	349	229	595	842	6
y	352	219	358	229	595	842	6
proyectos	361	219	403	229	595	842	6
en	407	219	417	229	595	842	6
los	420	219	433	229	595	842	6
que	436	219	452	229	595	842	6
se	456	219	465	229	595	842	6
evidencia	468	219	510	229	595	842	6
que	85	231	101	241	595	842	6
el	104	231	112	241	595	842	6
aprendizaje	115	231	166	241	595	842	6
de	169	231	179	241	595	842	6
segundas	182	231	222	241	595	842	6
lenguas	225	231	259	241	595	842	6
a	262	231	267	241	595	842	6
distancia	270	231	309	241	595	842	6
es	312	231	321	241	595	842	6
más	324	231	342	241	595	842	6
efectivo	345	231	381	241	595	842	6
cuando	384	231	415	241	595	842	6
se	418	231	427	241	595	842	6
utiliza	430	231	458	241	595	842	6
un	461	231	472	241	595	842	6
enfoque	475	231	510	241	595	842	6
espiral	85	244	114	254	595	842	6
que	120	244	136	254	595	842	6
alterna	141	244	171	254	595	842	6
no	176	244	187	254	595	842	6
solo	193	244	211	254	595	842	6
el	216	244	224	254	595	842	6
aprendizaje	229	244	280	254	595	842	6
individual	285	244	330	254	595	842	6
con	335	244	351	254	595	842	6
el	357	244	365	254	595	842	6
social,	370	244	398	254	595	842	6
sino	404	244	422	254	595	842	6
el	427	244	435	254	595	842	6
tutelado	440	244	476	254	595	842	6
con	481	244	497	254	595	842	6
el	503	244	511	254	595	842	6
autodirigido	85	257	139	267	595	842	6
y	143	257	148	267	595	842	6
el	152	257	160	267	595	842	6
monitorizado	164	257	222	267	595	842	6
y	226	257	232	267	595	842	6
el	235	257	243	267	595	842	6
mecánico	247	257	289	267	595	842	6
(Bárcena,	293	257	335	267	595	842	6
2009;	339	257	364	267	595	842	6
Martín-Monje	368	257	430	267	595	842	6
y	434	257	440	267	595	842	6
Talaván,	443	257	482	267	595	842	6
2014;	485	257	510	267	595	842	6
Read	85	269	108	279	595	842	6
y	111	269	117	279	595	842	6
Bárcena,	120	269	159	279	595	842	6
2014).	162	269	191	279	595	842	6
Este	194	269	213	279	595	842	6
planteamiento	216	269	279	279	595	842	6
es	282	269	291	279	595	842	6
coherente	295	269	337	279	595	842	6
con	341	269	357	279	595	842	6
muchos	360	269	394	279	595	842	6
escenarios	398	269	443	279	595	842	6
que	447	269	463	279	595	842	6
se	466	269	475	279	595	842	6
pueden	478	269	510	279	595	842	6
hallar	85	282	110	292	595	842	6
en	113	282	123	292	595	842	6
las	126	282	138	292	595	842	6
instituciones	141	282	197	292	595	842	6
de	199	282	210	292	595	842	6
educación	212	282	257	292	595	842	6
superior	260	282	296	292	595	842	6
y	299	282	304	292	595	842	6
en	307	282	317	292	595	842	6
particular	320	282	362	292	595	842	6
de	365	282	375	292	595	842	6
educación	378	282	423	292	595	842	6
a	425	282	430	292	595	842	6
distancia.	433	282	475	292	595	842	6
La	121	307	134	317	595	842	6
enseñanza	137	307	185	317	595	842	6
de	188	307	199	317	595	842	6
una	202	307	219	317	595	842	6
segunda	222	307	261	317	595	842	6
lengua	263	307	295	317	595	842	6
a	297	307	303	317	595	842	6
distancia	306	307	348	317	595	842	6
en	350	307	361	317	595	842	6
línea	364	307	387	317	595	842	6
Existen	85	331	118	341	595	842	6
múltiples	122	331	163	341	595	842	6
definiciones	166	331	220	341	595	842	6
y	223	331	229	341	595	842	6
análisis	232	331	265	341	595	842	6
de	269	331	279	341	595	842	6
cómo	283	331	307	341	595	842	6
el	310	331	318	341	595	842	6
factor	322	331	347	341	595	842	6
distancia	351	331	390	341	595	842	6
afecta	394	331	420	341	595	842	6
la	423	331	431	341	595	842	6
forma	435	331	461	341	595	842	6
en	464	331	475	341	595	842	6
que	478	331	494	341	595	842	6
los	497	331	510	341	595	842	6
estudiantes	85	344	134	354	595	842	6
desarrollan	137	344	186	354	595	842	6
sus	189	344	204	354	595	842	6
competencias	207	344	267	354	595	842	6
lingüístico-comunicativas.	270	344	387	354	595	842	6
La	390	344	401	354	595	842	6
propuesta	405	344	447	354	595	842	6
más	451	344	468	354	595	842	6
citada	472	344	498	354	595	842	6
es	501	344	510	354	595	842	6
la	85	357	93	367	595	842	6
de	96	357	106	367	595	842	6
Keegan	109	357	142	367	595	842	6
(1996),	144	357	177	367	595	842	6
que	179	357	195	367	595	842	6
define	197	357	225	367	595	842	6
tres	227	357	243	367	595	842	6
características	246	357	308	367	595	842	6
de	311	357	321	367	595	842	6
la	323	357	331	367	595	842	6
educación	334	357	378	367	595	842	6
a	381	357	386	367	595	842	6
distancia	388	357	427	367	595	842	6
que	430	357	446	367	595	842	6
son	448	357	463	367	595	842	6
clave	466	357	489	367	595	842	6
para	492	357	510	367	595	842	6
la	85	369	93	379	595	842	6
enseñanza	96	369	141	379	595	842	6
y	144	369	149	379	595	842	6
el	152	369	160	379	595	842	6
aprendizaje	162	369	213	379	595	842	6
de	215	369	226	379	595	842	6
las	228	369	241	379	595	842	6
lenguas.	243	369	280	379	595	842	6
En	282	369	294	379	595	842	6
primer	297	369	326	379	595	842	6
lugar,	329	369	354	379	595	842	6
la	357	369	365	379	595	842	6
separación	367	369	414	379	595	842	6
física	417	369	441	379	595	842	6
de	443	369	454	379	595	842	6
profesores	456	369	502	379	595	842	6
y	505	369	510	379	595	842	6
estudiantes,	85	382	137	392	595	842	6
que	140	382	156	392	595	842	6
en	159	382	169	392	595	842	6
sí	172	382	179	392	595	842	6
misma	182	382	211	392	595	842	6
constituye	214	382	260	392	595	842	6
un	263	382	274	392	595	842	6
reto;	277	382	297	392	595	842	6
en	300	382	310	392	595	842	6
segundo	313	382	350	392	595	842	6
lugar,	353	382	378	392	595	842	6
el	381	382	389	392	595	842	6
papel	392	382	416	392	595	842	6
de	419	382	429	392	595	842	6
la	432	382	440	392	595	842	6
tecnología,	443	382	491	392	595	842	6
que	494	382	510	392	595	842	6
proporciona	85	395	138	404	595	842	6
la	141	395	149	404	595	842	6
comunicación	151	395	213	404	595	842	6
bidireccional	215	395	273	404	595	842	6
y	276	395	281	404	595	842	6
el	284	395	292	404	595	842	6
acceso	294	395	323	404	595	842	6
al	326	395	334	404	595	842	6
contenido	336	395	380	404	595	842	6
educativo	382	395	425	404	595	842	6
de	428	395	438	404	595	842	6
forma	441	395	467	404	595	842	6
flexible	469	395	503	404	595	842	6
e	505	395	510	404	595	842	6
inmediata	85	407	129	417	595	842	6
y	131	407	137	417	595	842	6
en	140	407	150	417	595	842	6
tercer	153	407	178	417	595	842	6
lugar,	181	407	206	417	595	842	6
la	209	407	217	417	595	842	6
estructura	220	407	264	417	595	842	6
de	266	407	277	417	595	842	6
estos	280	407	302	417	595	842	6
estudios,	305	407	344	417	595	842	6
que	347	407	363	417	595	842	6
se	365	407	375	417	595	842	6
distingue	377	407	418	417	595	842	6
de	421	407	431	417	595	842	6
la	434	407	442	417	595	842	6
de	445	407	455	417	595	842	6
otros	458	407	480	417	595	842	6
por	483	407	498	417	595	842	6
su	501	407	511	417	595	842	6
sistematicidad.	85	420	151	430	595	842	6
Aunque	156	420	191	430	595	842	6
mucho	196	420	226	430	595	842	6
se	232	420	241	430	595	842	6
ha	246	420	257	430	595	842	6
debatido	262	420	300	430	595	842	6
desde	305	420	330	430	595	842	6
esta	335	420	353	430	595	842	6
caracterización,	358	420	427	430	595	842	6
casi	432	420	449	430	595	842	6
dos	455	420	470	430	595	842	6
décadas	475	420	510	430	595	842	6
después,	85	432	123	442	595	842	6
el	125	432	133	442	595	842	6
modelo	136	432	169	442	595	842	6
de	171	432	182	442	595	842	6
Keegan	184	432	218	442	595	842	6
está	221	432	238	442	595	842	6
ampliamente	240	432	297	442	595	842	6
referenciado	300	432	354	442	595	842	6
en	357	432	367	442	595	842	6
la	370	432	378	442	595	842	6
literatura	380	432	420	442	595	842	6
sobre	423	432	447	442	595	842	6
el	449	432	457	442	595	842	6
aprendizaje	460	432	510	442	595	842	6
de	85	445	96	455	595	842	6
lenguas	98	445	132	455	595	842	6
a	135	445	140	455	595	842	6
distancia	142	445	181	455	595	842	6
(por	184	445	202	455	595	842	6
ejemplo,	205	445	243	455	595	842	6
Harrell,	246	445	280	455	595	842	6
2008;	283	445	308	455	595	842	6
Andrade	311	445	348	455	595	842	6
&	351	445	360	455	595	842	6
Bunker,	363	445	398	455	595	842	6
2009).	400	445	429	455	595	842	6
La	121	464	133	474	595	842	6
evolución	136	464	179	474	595	842	6
de	183	464	193	474	595	842	6
la	196	464	204	474	595	842	6
enseñanza	207	464	252	474	595	842	6
y	256	464	261	474	595	842	6
el	264	464	272	474	595	842	6
aprendizaje	276	464	326	474	595	842	6
de	329	464	340	474	595	842	6
las	343	464	355	474	595	842	6
lenguas	358	464	392	474	595	842	6
a	395	464	400	474	595	842	6
distancia	403	464	443	474	595	842	6
refleja	446	464	474	474	595	842	6
tanto	477	464	499	474	595	842	6
el	502	464	510	474	595	842	6
desarrollo	85	476	129	486	595	842	6
de	134	476	145	486	595	842	6
la	150	476	158	486	595	842	6
tecnología	163	476	209	486	595	842	6
educativa	214	476	256	486	595	842	6
como	261	476	286	486	595	842	6
los	291	476	304	486	595	842	6
avances	309	476	344	486	595	842	6
en	349	476	360	486	595	842	6
materia	365	476	398	486	595	842	6
de	403	476	413	486	595	842	6
lingüística	418	476	464	486	595	842	6
teórica	470	476	499	486	595	842	6
y	505	476	511	486	595	842	6
aplicada.	85	489	125	499	595	842	6
Su	127	489	139	499	595	842	6
estado	141	489	170	499	595	842	6
actual	172	489	199	499	595	842	6
es	201	489	210	499	595	842	6
el	213	489	221	499	595	842	6
resultado	224	489	264	499	595	842	6
de	267	489	277	499	595	842	6
esta	280	489	297	499	595	842	6
amalgama	300	489	345	499	595	842	6
de	348	489	358	499	595	842	6
factores	360	489	395	499	595	842	6
y	398	489	404	499	595	842	6
de	406	489	417	499	595	842	6
las	419	489	432	499	595	842	6
tensiones	434	489	475	499	595	842	6
entre	478	489	500	499	595	842	6
el	503	489	510	499	595	842	6
hecho	85	502	111	512	595	842	6
lingüístico,	114	502	163	512	595	842	6
los	166	502	179	512	595	842	6
requisitos	181	502	224	512	595	842	6
de	227	502	237	512	595	842	6
orden	240	502	265	512	595	842	6
didáctico	267	502	308	512	595	842	6
tanto	310	502	332	512	595	842	6
para	335	502	354	512	595	842	6
el	357	502	365	512	595	842	6
profesor	367	502	404	512	595	842	6
como	407	502	431	512	595	842	6
para	434	502	452	512	595	842	6
el	455	502	463	512	595	842	6
estudiante	466	502	510	512	595	842	6
y	85	514	91	524	595	842	6
la	94	514	102	524	595	842	6
viabilidad	106	514	150	524	595	842	6
tecnológica.	153	514	207	524	595	842	6
Según	211	514	238	524	595	842	6
Wang	242	514	268	524	595	842	6
y	272	514	277	524	595	842	6
Sun	281	514	298	524	595	842	6
(2001),	301	514	334	524	595	842	6
la	337	514	345	524	595	842	6
enseñanza	349	514	394	524	595	842	6
de	398	514	408	524	595	842	6
lenguas	412	514	445	524	595	842	6
a	449	514	454	524	595	842	6
distancia	457	514	496	524	595	842	6
ha	500	514	511	524	595	842	6
pasado	85	527	116	537	595	842	6
por	118	527	133	537	595	842	6
cuatro	136	527	163	537	595	842	6
generaciones	166	527	223	537	595	842	6
no	226	527	237	537	595	842	6
consecutivas,	239	527	298	537	595	842	6
donde	301	527	328	537	595	842	6
la	330	527	338	537	595	842	6
primera	341	527	375	537	595	842	6
generación	378	527	426	537	595	842	6
está	428	527	446	537	595	842	6
esencialmente	448	527	511	537	595	842	6
basada	85	540	115	550	595	842	6
en	119	540	129	550	595	842	6
la	133	540	141	550	595	842	6
impresión	145	540	189	550	595	842	6
de	192	540	203	550	595	842	6
cursos	206	540	235	550	595	842	6
por	238	540	253	550	595	842	6
correspondencia	257	540	329	550	595	842	6
y	332	540	338	550	595	842	6
se	342	540	351	550	595	842	6
argumenta	355	540	401	550	595	842	6
que	405	540	421	550	595	842	6
han	425	540	440	550	595	842	6
durado	444	540	475	550	595	842	6
casi	479	540	496	550	595	842	6
un	500	540	511	550	595	842	6
siglo	85	552	107	562	595	842	6
(el	111	552	122	562	595	842	6
primero	127	552	161	562	595	842	6
apareció	166	552	203	562	595	842	6
en	207	552	218	562	595	842	6
1728)	222	552	248	562	595	842	6
y	252	552	257	562	595	842	6
todavía	262	552	294	562	595	842	6
está	298	552	315	562	595	842	6
presente	320	552	356	562	595	842	6
en	361	552	371	562	595	842	6
muchas	375	552	409	562	595	842	6
partes	413	552	439	562	595	842	6
del	444	552	457	562	595	842	6
mundo.	461	552	495	562	595	842	6
La	499	552	511	562	595	842	6
segunda	85	565	121	575	595	842	6
generación	126	565	175	575	595	842	6
(que	180	565	200	575	595	842	6
apareció	205	565	242	575	595	842	6
en	247	565	258	575	595	842	6
la	263	565	271	575	595	842	6
década	276	565	307	575	595	842	6
de	312	565	322	575	595	842	6
1970)	327	565	353	575	595	842	6
combina	359	565	396	575	595	842	6
tecnologías	402	565	452	575	595	842	6
sencillas	457	565	495	575	595	842	6
de	500	565	510	575	595	842	6
multimedia	85	578	135	588	595	842	6
y	139	578	144	588	595	842	6
de	148	578	158	588	595	842	6
difusión,	161	578	200	588	595	842	6
como	203	578	228	588	595	842	6
audio	231	578	256	588	595	842	6
y	259	578	265	588	595	842	6
video	268	578	292	588	595	842	6
y	296	578	301	588	595	842	6
el	305	578	313	588	595	842	6
uso	316	578	331	588	595	842	6
del	335	578	348	588	595	842	6
teléfono.	351	578	390	588	595	842	6
Su	394	578	405	588	595	842	6
surgimiento	409	578	461	588	595	842	6
representó	465	578	510	588	595	842	6
una	85	590	101	600	595	842	6
revolución	106	590	153	600	595	842	6
en	158	590	168	600	595	842	6
la	173	590	181	600	595	842	6
presentación	185	590	241	600	595	842	6
de	246	590	256	600	595	842	6
los	261	590	274	600	595	842	6
materiales	279	590	324	600	595	842	6
de	329	590	339	600	595	842	6
aprendizaje,	344	590	397	600	595	842	6
pero	402	590	422	600	595	842	6
ha	426	590	437	600	595	842	6
demostrado	441	590	493	600	595	842	6
ser	498	590	510	600	595	842	6
limitada	85	603	121	613	595	842	6
en	124	603	134	613	595	842	6
términos	137	603	176	613	595	842	6
de	178	603	189	613	595	842	6
la	191	603	199	613	595	842	6
manera	202	603	235	613	595	842	6
en	237	603	248	613	595	842	6
que	250	603	266	613	595	842	6
los	269	603	282	613	595	842	6
estudiantes	285	603	333	613	595	842	6
pueden	336	603	368	613	595	842	6
interaccionar	371	603	428	613	595	842	6
y	431	603	437	613	595	842	6
recibir	439	603	468	613	595	842	6
feedback	471	603	510	613	595	842	6
por	85	616	100	626	595	842	6
parte	102	616	124	626	595	842	6
de	127	616	138	626	595	842	6
sus	140	616	154	626	595	842	6
profesores.	157	616	205	626	595	842	6
La	208	616	219	626	595	842	6
tercera	222	616	252	626	595	842	6
generación	255	616	303	626	595	842	6
(que	305	616	325	626	595	842	6
apareció	328	616	365	626	595	842	6
a	367	616	372	626	595	842	6
principios	375	616	419	626	595	842	6
de	422	616	432	626	595	842	6
los	435	616	448	626	595	842	6
años	450	616	470	626	595	842	6
90)	473	616	488	626	595	842	6
trajo	490	616	510	626	595	842	6
consigo	85	628	119	638	595	842	6
CD-ROM	123	628	167	638	595	842	6
interactivos,	172	628	226	638	595	842	6
la	230	628	238	638	595	842	6
disponibilidad	242	628	305	638	595	842	6
de	309	628	319	638	595	842	6
materiales	323	628	368	638	595	842	6
de	373	628	383	638	595	842	6
cursos	387	628	415	638	595	842	6
en	419	628	430	638	595	842	6
línea	434	628	455	638	595	842	6
y	459	628	465	638	595	842	6
el	469	628	477	638	595	842	6
uso	481	628	496	638	595	842	6
de	500	628	510	638	595	842	6
correo	85	641	113	651	595	842	6
electrónico	116	641	165	651	595	842	6
y	168	641	174	651	595	842	6
foros	176	641	199	651	595	842	6
para	202	641	221	651	595	842	6
la	224	641	232	651	595	842	6
discusión	235	641	277	651	595	842	6
y	280	641	285	651	595	842	6
la	288	641	296	651	595	842	6
comunicación	299	641	361	651	595	842	6
en	364	641	374	651	595	842	6
general	377	641	409	651	595	842	6
asistida	412	641	445	651	595	842	6
por	448	641	463	651	595	842	6
ordenador	466	641	510	651	595	842	6
(Computer	85	654	133	663	595	842	6
Mediated	139	654	180	663	595	842	6
Communication	186	654	257	663	595	842	6
o	262	654	268	663	595	842	6
CMC).	274	654	305	663	595	842	6
CMC	311	654	335	663	595	842	6
fue	341	654	355	663	595	842	6
clave	361	654	384	663	595	842	6
para	390	654	409	663	595	842	6
esta	414	654	431	663	595	842	6
generación	437	654	485	663	595	842	6
y	491	654	497	663	595	842	6
la	502	654	510	663	595	842	6
evolución	85	666	129	676	595	842	6
de	135	666	145	676	595	842	6
la	151	666	159	676	595	842	6
enseñanza	165	666	211	676	595	842	6
a	217	666	222	676	595	842	6
distancia,	228	666	270	676	595	842	6
conduciendo	276	666	332	676	595	842	6
a	338	666	343	676	595	842	6
un	349	666	360	676	595	842	6
mayor	366	666	394	676	595	842	6
volumen	401	666	439	676	595	842	6
de	445	666	455	676	595	842	6
interacción	462	666	510	676	595	842	6
estudiante-estudiante,	85	679	181	689	595	842	6
estudiante-profesor	183	679	268	689	595	842	6
y	271	679	276	689	595	842	6
estudiante-hablante	279	679	365	689	595	842	6
nativo	367	679	395	689	595	842	6
(White,	397	679	430	689	595	842	6
2006).	433	679	461	689	595	842	6
A	464	679	472	689	595	842	6
pesar	474	679	498	689	595	842	6
de	500	679	511	689	595	842	6
que	85	691	101	701	595	842	6
posteriormente	104	691	170	701	595	842	6
sería	172	691	193	701	595	842	6
criticado	195	691	234	701	595	842	6
por	236	691	251	701	595	842	6
su	254	691	263	701	595	842	6
falta	266	691	286	701	595	842	6
de	288	691	298	701	595	842	6
fundamentación	301	691	372	701	595	842	6
y	375	691	380	701	595	842	6
rigor	383	691	404	701	595	842	6
pedagógicos	407	691	461	701	595	842	6
entre	464	691	486	701	595	842	6
otros	489	691	511	701	595	842	6
aspectos	85	704	122	714	595	842	6
(Oppenheimer,	128	704	194	714	595	842	6
1997),	199	704	227	714	595	842	6
fue	232	704	247	714	595	842	6
en	252	704	262	714	595	842	6
esta	267	704	284	714	595	842	6
generación	289	704	338	714	595	842	6
y	343	704	348	714	595	842	6
en	353	704	364	714	595	842	6
la	369	704	377	714	595	842	6
posterior	382	704	421	714	595	842	6
cuando	426	704	458	714	595	842	6
el	463	704	471	714	595	842	6
término	476	704	510	714	595	842	6
tecnologías	85	717	135	727	595	842	6
de	138	717	148	727	595	842	6
la	150	717	159	727	595	842	6
información	161	717	215	727	595	842	6
y	217	717	223	727	595	842	6
la	225	717	233	727	595	842	6
comunicación	235	717	297	727	595	842	6
(o,	300	717	312	727	595	842	6
más	314	717	332	727	595	842	6
comúnmente,	334	717	394	727	595	842	6
su	396	717	406	727	595	842	6
acrónimo	408	717	450	727	595	842	6
TIC)	452	717	474	727	595	842	6
empezó	476	717	511	727	595	842	6
a	85	729	90	739	595	842	6
ser	93	729	106	739	595	842	6
utilizado	109	729	147	739	595	842	6
incesantemente	150	729	218	739	595	842	6
en	221	729	232	739	595	842	6
relación	235	729	270	739	595	842	6
con	273	729	289	739	595	842	6
el	292	729	300	739	595	842	6
proceso	303	729	337	739	595	842	6
de	340	729	351	739	595	842	6
aprendizaje	354	729	405	739	595	842	6
de	408	729	418	739	595	842	6
lenguas.	421	729	457	739	595	842	6
La	460	729	472	739	595	842	6
cuarta	475	729	502	739	595	842	6
y	505	729	511	739	595	842	6
última	85	742	113	752	595	842	6
generación	117	742	165	752	595	842	6
(que	169	742	188	752	595	842	6
apareció	192	742	229	752	595	842	6
poco	233	742	255	752	595	842	6
después,	258	742	296	752	595	842	6
a	300	742	304	752	595	842	6
mediados	308	742	350	752	595	842	6
de	354	742	364	752	595	842	6
esa	368	742	382	752	595	842	6
misma	386	742	415	752	595	842	6
década)	419	742	453	752	595	842	6
refleja	457	742	485	752	595	842	6
ya	489	742	499	752	595	842	6
la	503	742	511	752	595	842	6
madurez	85	755	123	765	595	842	6
de	126	755	136	765	595	842	6
Internet	139	755	173	765	595	842	6
y	176	755	182	765	595	842	6
la	185	755	193	765	595	842	6
Web	195	755	216	765	595	842	6
y	219	755	225	765	595	842	6
es	227	755	237	765	595	842	6
cuando	239	755	271	765	595	842	6
se	274	755	283	765	595	842	6
incorpora	286	755	328	765	595	842	6
la	331	755	339	765	595	842	6
interacción	342	755	391	765	595	842	6
síncrona,	394	755	434	765	595	842	6
como	437	755	461	765	595	842	6
el	464	755	472	765	595	842	6
chat	475	755	493	765	595	842	6
por	496	755	511	765	595	842	6
Propósitos	86	793	118	800	595	842	6
y	120	793	123	800	595	842	6
Representaciones	125	793	177	800	595	842	6
Ene.	86	801	99	808	595	842	6
–	101	800	104	808	595	842	6
Abr.	106	801	119	808	595	842	6
2020,	120	801	136	808	595	842	6
Vol.	138	801	150	808	595	842	6
8,	152	801	157	808	595	842	6
N°	159	801	167	808	595	842	6
1,	168	801	174	808	595	842	6
e460	176	801	189	808	595	842	6
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	6
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	7
E	505	45	511	52	595	842	7
Internet,	85	73	122	83	595	842	7
las	129	73	141	83	595	842	7
videoconferencias	147	73	227	83	595	842	7
y	234	73	240	83	595	842	7
las	246	73	258	83	595	842	7
aulas	265	73	288	83	595	842	7
y	294	73	300	83	595	842	7
las	306	73	318	83	595	842	7
comunidades	325	73	383	83	595	842	7
virtuales.	390	73	430	83	595	842	7
Esta	437	73	456	83	595	842	7
generación	462	73	510	83	595	842	7
proporcionó	85	86	139	96	595	842	7
a	142	86	147	96	595	842	7
los	150	86	162	96	595	842	7
estudiantes	165	86	214	96	595	842	7
exposición	217	86	265	96	595	842	7
y	268	86	273	96	595	842	7
práctica	276	86	311	96	595	842	7
de	314	86	324	96	595	842	7
la	327	86	335	96	595	842	7
lengua	338	86	367	96	595	842	7
y	370	86	376	96	595	842	7
cultura	378	86	409	96	595	842	7
metas	412	86	438	96	595	842	7
mediadas	440	86	482	96	595	842	7
por	485	86	500	96	595	842	7
la	503	86	511	96	595	842	7
tecnología	85	99	131	109	595	842	7
que	135	99	151	109	595	842	7
han	155	99	171	109	595	842	7
coincidido,	174	99	224	109	595	842	7
posiblemente	227	99	286	109	595	842	7
no	290	99	301	109	595	842	7
por	305	99	320	109	595	842	7
azar,	323	99	345	109	595	842	7
con	348	99	364	109	595	842	7
una	368	99	384	109	595	842	7
evolución	388	99	431	109	595	842	7
de	435	99	446	109	595	842	7
las	450	99	462	109	595	842	7
formas	466	99	496	109	595	842	7
de	500	99	510	109	595	842	7
comunicación	85	112	147	121	595	842	7
tanto	151	112	173	121	595	842	7
en	177	112	187	121	595	842	7
la	191	112	199	121	595	842	7
esfera	203	112	229	121	595	842	7
social	233	112	259	121	595	842	7
como	263	112	287	121	595	842	7
la	291	112	299	121	595	842	7
ocupacional,	303	112	359	121	595	842	7
que	363	112	379	121	595	842	7
tienen	383	112	410	121	595	842	7
lugar	414	112	437	121	595	842	7
cada	441	112	461	121	595	842	7
vez	465	112	480	121	595	842	7
más	484	112	502	121	595	842	7
a	506	112	510	121	595	842	7
distancia	85	124	124	134	595	842	7
y	127	124	133	134	595	842	7
a	135	124	140	134	595	842	7
través	143	124	169	134	595	842	7
de	172	124	182	134	595	842	7
la	185	124	193	134	595	842	7
tecnología.	196	124	244	134	595	842	7
Existe	121	143	149	153	595	842	7
un	154	143	165	153	595	842	7
considerable	169	143	225	153	595	842	7
volumen	230	143	268	153	595	842	7
de	273	143	283	153	595	842	7
investigación	288	143	347	153	595	842	7
que	352	143	368	153	595	842	7
demuestra	372	143	418	153	595	842	7
que	422	143	438	153	595	842	7
la	443	143	451	153	595	842	7
educación	456	143	501	153	595	842	7
a	506	143	511	153	595	842	7
distancia	85	155	124	165	595	842	7
en	127	155	137	165	595	842	7
general	140	155	172	165	595	842	7
puede	175	155	201	165	595	842	7
producir	203	155	241	165	595	842	7
resultados	243	155	288	165	595	842	7
similares,	290	155	333	165	595	842	7
si	335	155	343	165	595	842	7
no	345	155	356	165	595	842	7
superiores,	359	155	407	165	595	842	7
a	409	155	414	165	595	842	7
las	417	155	429	165	595	842	7
aulas	431	155	454	165	595	842	7
presenciales	457	155	510	165	595	842	7
(por	85	168	104	178	595	842	7
ejemplo,	108	168	146	178	595	842	7
Hanover	150	168	188	178	595	842	7
Research,	192	168	236	178	595	842	7
2011).	240	168	268	178	595	842	7
Algunos	273	168	310	178	595	842	7
estudios	314	168	350	178	595	842	7
específicos	355	168	403	178	595	842	7
se	408	168	417	178	595	842	7
han	421	168	437	178	595	842	7
centrado	441	168	479	178	595	842	7
en	483	168	494	178	595	842	7
las	498	168	511	178	595	842	7
lenguas	85	181	119	191	595	842	7
y	122	181	128	191	595	842	7
las	132	181	144	191	595	842	7
características	147	181	210	191	595	842	7
que	213	181	229	191	595	842	7
hacen	233	181	259	191	595	842	7
que	262	181	278	191	595	842	7
los	282	181	295	191	595	842	7
cursos	298	181	326	191	595	842	7
en	330	181	340	191	595	842	7
línea	344	181	365	191	595	842	7
sean	369	181	389	191	595	842	7
eficaces	392	181	428	191	595	842	7
para	432	181	450	191	595	842	7
esta	454	181	471	191	595	842	7
materia.	475	181	511	191	595	842	7
Don	85	193	104	203	595	842	7
(2005)	107	193	137	203	595	842	7
utilizó	140	193	168	203	595	842	7
los	171	193	184	203	595	842	7
datos	187	193	210	203	595	842	7
recogidos	214	193	256	203	595	842	7
de	259	193	270	203	595	842	7
un	273	193	284	203	595	842	7
cuestionario	287	193	341	203	595	842	7
dado	344	193	366	203	595	842	7
a	369	193	374	203	595	842	7
los	377	193	390	203	595	842	7
estudiantes	393	193	442	203	595	842	7
de	445	193	455	203	595	842	7
un	459	193	470	203	595	842	7
curso	473	193	497	203	595	842	7
de	500	193	510	203	595	842	7
español	85	206	119	216	595	842	7
en	123	206	134	216	595	842	7
línea,	138	206	163	216	595	842	7
identificando	167	206	225	216	595	842	7
los	230	206	243	216	595	842	7
requisitos	248	206	290	216	595	842	7
que	295	206	311	216	595	842	7
debe	316	206	336	216	595	842	7
cumplir	341	206	375	216	595	842	7
un	380	206	391	216	595	842	7
curso	396	206	420	216	595	842	7
eficaz	424	206	450	216	595	842	7
de	455	206	466	216	595	842	7
segundas	470	206	511	216	595	842	7
lenguas	85	219	119	229	595	842	7
a	124	219	129	229	595	842	7
distancia:	135	219	177	229	595	842	7
instrucciones	182	219	240	229	595	842	7
y	245	219	251	229	595	842	7
documentación	256	219	324	229	595	842	7
claras,	329	219	358	229	595	842	7
comunicación	363	219	425	229	595	842	7
efectiva	430	219	465	229	595	842	7
entre	470	219	492	229	595	842	7
los	498	219	510	229	595	842	7
estudiantes	85	231	134	241	595	842	7
y	137	231	142	241	595	842	7
entre	145	231	167	241	595	842	7
los	170	231	183	241	595	842	7
estudiantes	185	231	234	241	595	842	7
y	237	231	243	241	595	842	7
los	245	231	258	241	595	842	7
profesores,	261	231	310	241	595	842	7
enfoque	312	231	348	241	595	842	7
paralelo	351	231	386	241	595	842	7
y	389	231	394	241	595	842	7
compensado	397	231	452	241	595	842	7
en	455	231	465	241	595	842	7
las	468	231	480	241	595	842	7
cuatro	483	231	511	241	595	842	7
competencias	85	244	145	254	595	842	7
lingüísticas	149	244	199	254	595	842	7
(lectura,	203	244	240	254	595	842	7
escritura,	244	244	285	254	595	842	7
escucha	289	244	324	254	595	842	7
y	328	244	333	254	595	842	7
expresión	337	244	380	254	595	842	7
oral)	384	244	405	254	595	842	7
y	409	244	415	254	595	842	7
materiales	419	244	464	254	595	842	7
de	468	244	479	254	595	842	7
audio.	483	244	510	254	595	842	7
Coryell	85	257	118	267	595	842	7
y	121	257	126	267	595	842	7
Chlup	129	257	156	267	595	842	7
(2007)	159	257	188	267	595	842	7
también	191	257	226	267	595	842	7
usaron	229	257	258	267	595	842	7
datos	261	257	284	267	595	842	7
de	287	257	297	267	595	842	7
cuestionarios	300	257	358	267	595	842	7
obtenidos	361	257	404	267	595	842	7
de	406	257	417	267	595	842	7
estudiantes	420	257	468	267	595	842	7
de	471	257	482	267	595	842	7
inglés	484	257	510	267	595	842	7
como	85	269	110	279	595	842	7
segunda	113	269	149	279	595	842	7
lengua	152	269	181	279	595	842	7
en	184	269	194	279	595	842	7
los	197	269	210	279	595	842	7
Estados	213	269	247	279	595	842	7
Unidos	250	269	282	279	595	842	7
usando	285	269	316	279	595	842	7
distintos	319	269	357	279	595	842	7
programas	360	269	406	279	595	842	7
de	409	269	419	279	595	842	7
software,	422	269	463	279	595	842	7
sitios	466	269	489	279	595	842	7
web	492	269	511	279	595	842	7
y	85	282	91	292	595	842	7
plataformas	93	282	145	292	595	842	7
de	148	282	159	292	595	842	7
aprendizaje,	161	282	215	292	595	842	7
concluyendo	218	282	274	292	595	842	7
que	277	282	293	292	595	842	7
los	295	282	308	292	595	842	7
elementos	311	282	356	292	595	842	7
clave	359	282	382	292	595	842	7
para	385	282	404	292	595	842	7
el	406	282	414	292	595	842	7
buen	417	282	439	292	595	842	7
funcionamiento	441	282	510	292	595	842	7
de	85	295	96	304	595	842	7
un	99	295	110	304	595	842	7
curso	114	295	138	304	595	842	7
incluyen	142	295	179	304	595	842	7
la	183	295	191	304	595	842	7
formación	195	295	240	304	595	842	7
de	244	295	254	304	595	842	7
los	258	295	271	304	595	842	7
profesores,	274	295	323	304	595	842	7
el	327	295	335	304	595	842	7
grado	338	295	363	304	595	842	7
de	367	295	378	304	595	842	7
colaboración	381	295	438	304	595	842	7
promovida	442	295	489	304	595	842	7
y	493	295	499	304	595	842	7
la	502	295	510	304	595	842	7
naturaleza	85	307	130	317	595	842	7
de	133	307	143	317	595	842	7
la	145	307	153	317	595	842	7
instrucción	156	307	205	317	595	842	7
individual	207	307	252	317	595	842	7
y	254	307	259	317	595	842	7
el	262	307	270	317	595	842	7
apoyo	272	307	299	317	595	842	7
brindados.	301	307	348	317	595	842	7
Vorobel	350	307	386	317	595	842	7
y	388	307	394	317	595	842	7
Kim	396	307	416	317	595	842	7
(2012)	418	307	448	317	595	842	7
han	450	307	466	317	595	842	7
analizado	468	307	510	317	595	842	7
artículos	85	320	123	330	595	842	7
de	128	320	139	330	595	842	7
2005	144	320	166	330	595	842	7
a	171	320	176	330	595	842	7
2010	181	320	203	330	595	842	7
sobre	208	320	232	330	595	842	7
estudios	237	320	273	330	595	842	7
que	278	320	294	330	595	842	7
a	299	320	304	330	595	842	7
su	309	320	319	330	595	842	7
vez	324	320	340	330	595	842	7
han	345	320	361	330	595	842	7
comparado	366	320	415	330	595	842	7
estudios	420	320	456	330	595	842	7
de	461	320	471	330	595	842	7
lenguas	477	320	510	330	595	842	7
presenciales	85	333	139	343	595	842	7
y	144	333	150	343	595	842	7
a	155	333	160	343	595	842	7
distancia.	165	333	207	343	595	842	7
Los	212	333	229	343	595	842	7
textos	234	333	261	343	595	842	7
sorprendentemente	266	333	350	343	595	842	7
incluyen	355	333	393	343	595	842	7
una	398	333	414	343	595	842	7
proporción	419	333	468	343	595	842	7
igual	473	333	495	343	595	842	7
de	500	333	510	343	595	842	7
enfoques	85	345	125	355	595	842	7
metodológicos	130	345	195	355	595	842	7
cualitativos	199	345	250	355	595	842	7
y	255	345	260	355	595	842	7
cuantitativos	265	345	321	355	595	842	7
y	326	345	331	355	595	842	7
logros	336	345	364	355	595	842	7
comparables	368	345	424	355	595	842	7
en	429	345	439	355	595	842	7
términos	444	345	482	355	595	842	7
de	487	345	498	355	595	842	7
la	502	345	510	355	595	842	7
eficacia	85	358	119	368	595	842	7
del	122	358	135	368	595	842	7
curso	138	358	161	368	595	842	7
en	164	358	174	368	595	842	7
el	177	358	185	368	595	842	7
alcance	187	358	220	368	595	842	7
de	222	358	233	368	595	842	7
sus	235	358	249	368	595	842	7
objetivos,	252	358	295	368	595	842	7
la	297	358	305	368	595	842	7
efectividad	307	358	356	368	595	842	7
de	359	358	369	368	595	842	7
su	372	358	381	368	595	842	7
estructura,	384	358	430	368	595	842	7
la	432	358	440	368	595	842	7
satisfacción	443	358	495	368	595	842	7
del	497	358	510	368	595	842	7
estudiante,	85	371	133	380	595	842	7
la	135	371	143	380	595	842	7
calidad	146	371	178	380	595	842	7
de	180	371	191	380	595	842	7
la	194	371	201	380	595	842	7
pedagogía	204	371	249	380	595	842	7
utilizada,	252	371	293	380	595	842	7
la	295	371	304	380	595	842	7
presencia	306	371	348	380	595	842	7
de	351	371	361	380	595	842	7
colaboración	364	371	420	380	595	842	7
y	423	371	429	380	595	842	7
la	431	371	439	380	595	842	7
evaluación.	442	371	493	380	595	842	7
Así	495	371	511	380	595	842	7
pues,	85	383	108	393	595	842	7
mientras	112	383	150	393	595	842	7
que	154	383	170	393	595	842	7
los	174	383	187	393	595	842	7
resultados	191	383	236	393	595	842	7
presentes	240	383	281	393	595	842	7
en	285	383	296	393	595	842	7
la	300	383	308	393	595	842	7
literatura	312	383	352	393	595	842	7
apoyan	356	383	388	393	595	842	7
el	392	383	400	393	595	842	7
uso	404	383	420	393	595	842	7
de	424	383	434	393	595	842	7
la	438	383	447	393	595	842	7
enseñanza	451	383	496	393	595	842	7
de	500	383	511	393	595	842	7
lenguas	85	396	119	406	595	842	7
a	122	396	127	406	595	842	7
distancia	130	396	169	406	595	842	7
sobre	172	396	196	406	595	842	7
su	199	396	209	406	595	842	7
equivalente	212	396	263	406	595	842	7
presencial	266	396	310	406	595	842	7
siempre	314	396	348	406	595	842	7
que	351	396	367	406	595	842	7
sea	371	396	385	406	595	842	7
necesario	388	396	429	406	595	842	7
o	432	396	438	406	595	842	7
incluso	441	396	473	406	595	842	7
posible,	476	396	511	406	595	842	7
cabe	85	408	105	418	595	842	7
abogar	110	408	140	418	595	842	7
por	145	408	160	418	595	842	7
más	165	408	182	418	595	842	7
investigación	187	408	246	418	595	842	7
que	251	408	267	418	595	842	7
siga	272	408	290	418	595	842	7
depurando	295	408	341	418	595	842	7
estas	346	408	367	418	595	842	7
conclusiones	372	408	429	418	595	842	7
y	434	408	440	418	595	842	7
atendiendo	444	408	493	418	595	842	7
los	498	408	511	418	595	842	7
grandes	85	421	119	431	595	842	7
retos	122	421	143	431	595	842	7
de	146	421	157	431	595	842	7
aquella,	159	421	194	431	595	842	7
como	197	421	221	431	595	842	7
son	224	421	239	431	595	842	7
la	242	421	250	431	595	842	7
participación	253	421	310	431	595	842	7
y	313	421	318	431	595	842	7
el	321	421	329	431	595	842	7
abandono.	332	421	377	431	595	842	7
El	121	446	131	456	595	842	7
enfoque	134	446	172	456	595	842	7
social	174	446	201	456	595	842	7
El	85	470	95	480	595	842	7
aprendizaje	99	470	149	480	595	842	7
social	153	470	179	480	595	842	7
es	183	470	192	480	595	842	7
aquel	196	470	219	480	595	842	7
que	223	470	239	480	595	842	7
tiene	243	470	264	480	595	842	7
lugar	268	470	291	480	595	842	7
a	295	470	300	480	595	842	7
través	303	470	329	480	595	842	7
de	333	470	344	480	595	842	7
la	347	470	355	480	595	842	7
interacción	359	470	408	480	595	842	7
entre	412	470	434	480	595	842	7
los	438	470	451	480	595	842	7
compañeros.	455	470	510	480	595	842	7
Puede	85	483	112	493	595	842	7
o	115	483	121	493	595	842	7
no	124	483	135	493	595	842	7
conducir	138	483	177	493	595	842	7
a	180	483	185	493	595	842	7
un	188	483	199	493	595	842	7
cambio	202	483	234	493	595	842	7
en	237	483	248	493	595	842	7
las	251	483	263	493	595	842	7
actitudes	266	483	305	493	595	842	7
y/o	309	483	323	493	595	842	7
el	326	483	334	493	595	842	7
comportamiento	337	483	409	493	595	842	7
de	412	483	423	493	595	842	7
los	426	483	439	493	595	842	7
sujetos,	442	483	475	493	595	842	7
pero	478	483	498	493	595	842	7
se	501	483	510	493	595	842	7
considera	85	496	127	506	595	842	7
en	133	496	144	506	595	842	7
general	149	496	182	506	595	842	7
que	187	496	203	506	595	842	7
está	209	496	226	506	595	842	7
intrínsecamente	232	496	302	506	595	842	7
unido	307	496	332	506	595	842	7
al	338	496	346	506	595	842	7
paradigma	352	496	398	506	595	842	7
socioconstructivista	404	496	491	506	595	842	7
del	497	496	510	506	595	842	7
aprendizaje,	85	508	139	518	595	842	7
que,	141	508	160	518	595	842	7
aún	162	508	178	518	595	842	7
siendo	180	508	209	518	595	842	7
un	211	508	222	518	595	842	7
concepto	225	508	264	518	595	842	7
general	267	508	299	518	595	842	7
o	302	508	307	518	595	842	7
interdisciplinar,	309	508	379	518	595	842	7
es	381	508	390	518	595	842	7
idóneo	393	508	423	518	595	842	7
para	425	508	444	518	595	842	7
materias	446	508	484	518	595	842	7
como	486	508	510	518	595	842	7
la	85	521	93	531	595	842	7
lengua	96	521	125	531	595	842	7
y	127	521	133	531	595	842	7
la	135	521	143	531	595	842	7
comunicación,	146	521	210	531	595	842	7
cuyo	213	521	234	531	595	842	7
desempeño	237	521	286	531	595	842	7
es	288	521	298	531	595	842	7
eminentemente	300	521	367	531	595	842	7
interpersonal	370	521	427	531	595	842	7
(Wijayanti,	430	521	479	531	595	842	7
2017).	482	521	510	531	595	842	7
Para	85	534	105	544	595	842	7
ser	108	534	120	544	595	842	7
considerado	123	534	176	544	595	842	7
social,	179	534	208	544	595	842	7
un	210	534	221	544	595	842	7
proceso	224	534	258	544	595	842	7
debe,	261	534	285	544	595	842	7
en	288	534	298	544	595	842	7
primer	301	534	330	544	595	842	7
lugar,	333	534	358	544	595	842	7
demostrar	361	534	405	544	595	842	7
que	408	534	424	544	595	842	7
se	427	534	436	544	595	842	7
ha	439	534	449	544	595	842	7
producido	452	534	496	544	595	842	7
un	499	534	510	544	595	842	7
cambio	85	546	118	556	595	842	7
en	120	546	130	556	595	842	7
el	132	546	140	556	595	842	7
conocimiento	143	546	202	556	595	842	7
o	205	546	210	556	595	842	7
el	212	546	220	556	595	842	7
entendimiento	223	546	286	556	595	842	7
de	288	546	298	556	595	842	7
los	300	546	313	556	595	842	7
individuos	315	546	362	556	595	842	7
involucrados	364	546	421	556	595	842	7
y,	423	546	431	556	595	842	7
en	434	546	444	556	595	842	7
segundo	446	546	483	556	595	842	7
lugar,	485	546	510	556	595	842	7
demostrar	85	559	129	569	595	842	7
que	132	559	148	569	595	842	7
este	151	559	168	569	595	842	7
cambio	171	559	203	569	595	842	7
va	206	559	217	569	595	842	7
más	220	559	237	569	595	842	7
allá	240	559	256	569	595	842	7
del	259	559	273	569	595	842	7
individuo	276	559	318	569	595	842	7
y	321	559	326	569	595	842	7
su	329	559	339	569	595	842	7
profesor	342	559	378	569	595	842	7
o	381	559	387	569	595	842	7
materiales	390	559	435	569	595	842	7
y	438	559	444	569	595	842	7
se	446	559	456	569	595	842	7
sitúa	459	559	479	569	595	842	7
dentro	482	559	510	569	595	842	7
de	85	572	96	582	595	842	7
unidades	98	572	137	582	595	842	7
sociales	139	572	174	582	595	842	7
o	177	572	182	582	595	842	7
comunidades	185	572	243	582	595	842	7
de	245	572	255	582	595	842	7
práctica	258	572	293	582	595	842	7
más	295	572	313	582	595	842	7
amplias	315	572	349	582	595	842	7
a	352	572	357	582	595	842	7
través	359	572	385	582	595	842	7
de	388	572	398	582	595	842	7
lo	400	572	409	582	595	842	7
que	412	572	427	582	595	842	7
se	430	572	439	582	595	842	7
considera	441	572	483	582	595	842	7
como	486	572	510	582	595	842	7
relaciones	85	584	130	594	595	842	7
sociales,	137	584	175	594	595	842	7
que	182	584	198	594	595	842	7
habitualmente	205	584	267	594	595	842	7
se	275	584	284	594	595	842	7
sitúan	291	584	318	594	595	842	7
entre	325	584	347	594	595	842	7
las	354	584	367	594	595	842	7
personales	374	584	420	594	595	842	7
o	428	584	433	594	595	842	7
privadas	441	584	478	594	595	842	7
y	485	584	491	594	595	842	7
las	498	584	510	594	595	842	7
ocupacionales	85	597	147	607	595	842	7
(Reed,	151	597	181	607	595	842	7
Evely,	185	597	213	607	595	842	7
Cundill,	217	597	253	607	595	842	7
Fazey,	257	597	286	607	595	842	7
Glass,	290	597	317	607	595	842	7
Laing,	321	597	349	607	595	842	7
Newig,	353	597	385	607	595	842	7
Parrish,	389	597	423	607	595	842	7
Prell,	427	597	451	607	595	842	7
Raymond	455	597	498	607	595	842	7
&	502	597	511	607	595	842	7
Stringer,	85	610	123	620	595	842	7
2010).	126	610	155	620	595	842	7
El	121	628	131	638	595	842	7
aprendizaje	134	628	185	638	595	842	7
social	188	628	213	638	595	842	7
se	216	628	226	638	595	842	7
entronca	229	628	266	638	595	842	7
históricamente	269	628	334	638	595	842	7
con	337	628	353	638	595	842	7
el	356	628	364	638	595	842	7
CMC	367	628	391	638	595	842	7
(Turoff,	394	628	430	638	595	842	7
1991)	433	628	458	638	595	842	7
de	461	628	472	638	595	842	7
los	475	628	487	638	595	842	7
años	490	628	510	638	595	842	7
80	85	641	96	651	595	842	7
y	101	641	106	651	595	842	7
90.	111	641	125	651	595	842	7
De	129	641	142	651	595	842	7
la	146	641	154	651	595	842	7
misma	159	641	188	651	595	842	7
forma	193	641	219	651	595	842	7
que	224	641	239	651	595	842	7
se	244	641	253	651	595	842	7
han	258	641	274	651	595	842	7
alabado	278	641	312	651	595	842	7
unánimemente	317	641	382	651	595	842	7
las	386	641	398	651	595	842	7
iniciativas	403	641	448	651	595	842	7
de	453	641	463	651	595	842	7
proyectos	468	641	511	651	595	842	7
colaborativos	85	654	144	663	595	842	7
entre	147	654	169	663	595	842	7
grupos	172	654	202	663	595	842	7
de	204	654	215	663	595	842	7
nativos	218	654	249	663	595	842	7
de	252	654	262	663	595	842	7
distintas	265	654	302	663	595	842	7
lenguas,	305	654	341	663	595	842	7
etc.	344	654	359	663	595	842	7
(Thorne	362	654	397	663	595	842	7
&	400	654	409	663	595	842	7
Payne,	412	654	441	663	595	842	7
2005),	444	654	472	663	595	842	7
también	475	654	511	663	595	842	7
han	85	666	101	676	595	842	7
surgido	104	666	137	676	595	842	7
críticas	140	666	172	676	595	842	7
relacionadas	175	666	230	676	595	842	7
con	233	666	249	676	595	842	7
la	251	666	259	676	595	842	7
informalidad	262	666	319	676	595	842	7
o	322	666	328	676	595	842	7
desestructuración	331	666	408	676	595	842	7
del	411	666	424	676	595	842	7
proceso	427	666	461	676	595	842	7
formativo,	464	666	510	676	595	842	7
que	85	679	101	689	595	842	7
lleva	107	679	128	689	595	842	7
a	134	679	139	689	595	842	7
los	145	679	158	689	595	842	7
estudiantes	164	679	213	689	595	842	7
a	218	679	223	689	595	842	7
ser	229	679	242	689	595	842	7
menos	248	679	277	689	595	842	7
cultos,	283	679	312	689	595	842	7
humanistas	317	679	367	689	595	842	7
y	373	679	379	689	595	842	7
críticos	384	679	417	689	595	842	7
en	423	679	433	689	595	842	7
su	439	679	449	689	595	842	7
pensamiento	455	679	510	689	595	842	7
(Oppenheimer,	85	691	151	701	595	842	7
1997),	155	691	183	701	595	842	7
además	186	691	219	701	595	842	7
de,	223	691	236	701	595	842	7
en	239	691	249	701	595	842	7
alguna	253	691	282	701	595	842	7
ocasión,	285	691	322	701	595	842	7
a	325	691	330	701	595	842	7
llegar	333	691	358	701	595	842	7
a	361	691	366	701	595	842	7
conclusiones	369	691	426	701	595	842	7
erróneas.	429	691	469	701	595	842	7
Hay	473	691	491	701	595	842	7
que	494	691	510	701	595	842	7
señalar	85	704	116	714	595	842	7
que	120	704	136	714	595	842	7
todavía	139	704	172	714	595	842	7
queda	175	704	202	714	595	842	7
mucho	205	704	235	714	595	842	7
por	239	704	253	714	595	842	7
investigar	257	704	300	714	595	842	7
sobre	304	704	328	714	595	842	7
el	331	704	339	714	595	842	7
equilibrio	343	704	385	714	595	842	7
idóneo	389	704	419	714	595	842	7
entre	423	704	445	714	595	842	7
el	448	704	456	714	595	842	7
aprendizaje	460	704	510	714	595	842	7
informal	85	717	123	727	595	842	7
(representado	129	717	189	727	595	842	7
por	195	717	209	727	595	842	7
la	215	717	223	727	595	842	7
versión	229	717	262	727	595	842	7
más	268	717	285	727	595	842	7
extrema	291	717	327	727	595	842	7
del	333	717	346	727	595	842	7
aprendizaje	352	717	403	727	595	842	7
social)	409	717	438	727	595	842	7
y	444	717	450	727	595	842	7
el	456	717	464	727	595	842	7
formal	470	717	499	727	595	842	7
o	505	717	510	727	595	842	7
convencional	85	729	144	739	595	842	7
(basado	147	729	182	739	595	842	7
por	185	729	200	739	595	842	7
lo	204	729	212	739	595	842	7
general	216	729	248	739	595	842	7
en	252	729	262	739	595	842	7
un	266	729	277	739	595	842	7
programa	281	729	323	739	595	842	7
didáctico	326	729	367	739	595	842	7
preestablecido	370	729	434	739	595	842	7
por	438	729	452	739	595	842	7
el	456	729	464	739	595	842	7
docente	468	729	502	739	595	842	7
e	505	729	510	739	595	842	7
impartido	85	742	128	752	595	842	7
en	131	742	141	752	595	842	7
el	144	742	152	752	595	842	7
aula	155	742	173	752	595	842	7
y/o	176	742	190	752	595	842	7
por	192	742	207	752	595	842	7
ordenador).	210	742	261	752	595	842	7
Propósitos	415	793	447	800	595	842	7
y	449	793	452	800	595	842	7
Representaciones	454	793	506	800	595	842	7
Ene.	403	802	416	808	595	842	7
–	418	800	421	808	595	842	7
Abr.	423	802	435	808	595	842	7
2020,	437	802	453	808	595	842	7
Vol.	455	802	467	808	595	842	7
8,	469	802	474	808	595	842	7
N°	476	802	484	808	595	842	7
1,	486	802	491	808	595	842	7
e460	493	802	506	808	595	842	7
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	7
Hacia	85	45	109	52	595	842	8
un	111	45	122	52	595	842	8
nuevo	124	45	151	52	595	842	8
paradigma	153	45	197	52	595	842	8
de	198	45	209	52	595	842	8
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	8
de	263	45	274	52	595	842	8
segundas	275	45	317	52	595	842	8
lenguas	319	45	355	52	595	842	8
móvil,	357	45	382	52	595	842	8
abierto	384	45	417	52	595	842	8
y	419	45	423	52	595	842	8
social	425	45	453	52	595	842	8
Sin	121	73	136	83	595	842	8
embargo,	139	73	180	83	595	842	8
la	183	73	191	83	595	842	8
gran	194	73	214	83	595	842	8
mayoría	217	73	253	83	595	842	8
de	256	73	267	83	595	842	8
estos	270	73	292	83	595	842	8
cursos	295	73	323	83	595	842	8
se	326	73	335	83	595	842	8
ejecutan	338	73	375	83	595	842	8
en	378	73	388	83	595	842	8
plataformas	392	73	444	83	595	842	8
institucionales	447	73	510	83	595	842	8
"cerradas",	85	86	134	96	595	842	8
donde	139	86	166	96	595	842	8
el	172	86	180	96	595	842	8
acceso	185	86	215	96	595	842	8
abierto	220	86	251	96	595	842	8
general	256	86	289	96	595	842	8
no	294	86	306	96	595	842	8
es	311	86	320	96	595	842	8
posible.	326	86	361	96	595	842	8
La	366	86	378	96	595	842	8
Web	383	86	404	96	595	842	8
ha	410	86	420	96	595	842	8
ido	426	86	440	96	595	842	8
evolucionando	445	86	510	96	595	842	8
gradualmente	85	99	145	109	595	842	8
hasta	148	99	171	109	595	842	8
convertirse	174	99	223	109	595	842	8
en	226	99	236	109	595	842	8
una	239	99	255	109	595	842	8
gigantesca	258	99	305	109	595	842	8
infraestructura	308	99	372	109	595	842	8
social	376	99	401	109	595	842	8
donde	404	99	431	109	595	842	8
la	434	99	442	109	595	842	8
mayoría	445	99	481	109	595	842	8
de	485	99	495	109	595	842	8
las	498	99	510	109	595	842	8
herramientas	85	112	142	121	595	842	8
y	145	112	151	121	595	842	8
servicios	154	112	194	121	595	842	8
tienen	197	112	224	121	595	842	8
un	227	112	238	121	595	842	8
componente	242	112	296	121	595	842	8
que	299	112	315	121	595	842	8
permite	319	112	352	121	595	842	8
que	356	112	372	121	595	842	8
las	375	112	387	121	595	842	8
personas	391	112	429	121	595	842	8
puedan	433	112	465	121	595	842	8
discutir	468	112	501	121	595	842	8
o	505	112	510	121	595	842	8
dar	85	124	99	134	595	842	8
su	102	124	112	134	595	842	8
opinión	115	124	149	134	595	842	8
sobre	152	124	176	134	595	842	8
lo	179	124	188	134	595	842	8
que	191	124	207	134	595	842	8
están	210	124	233	134	595	842	8
leyendo/usando	236	124	305	134	595	842	8
o	308	124	313	134	595	842	8
proporcionar	317	124	373	134	595	842	8
enlaces	376	124	409	134	595	842	8
a	412	124	417	134	595	842	8
las	420	124	432	134	595	842	8
principales	436	124	484	134	595	842	8
redes	487	124	510	134	595	842	8
sociales,	85	137	123	147	595	842	8
donde	126	137	153	147	595	842	8
se	156	137	166	147	595	842	8
puede	169	137	195	147	595	842	8
hacer	199	137	223	147	595	842	8
esto	226	137	244	147	595	842	8
mismo.	247	137	280	147	595	842	8
La	283	137	295	147	595	842	8
popularidad	298	137	351	147	595	842	8
de	354	137	364	147	595	842	8
esta	368	137	385	147	595	842	8
infraestructura	388	137	452	147	595	842	8
ha	456	137	466	147	595	842	8
llevado	470	137	502	147	595	842	8
a	505	137	510	147	595	842	8
las	85	149	97	159	595	842	8
personas	100	149	138	159	595	842	8
a	141	149	146	159	595	842	8
querer	148	149	176	159	595	842	8
aplicarlo	178	149	217	159	595	842	8
para	219	149	238	159	595	842	8
cubrir	240	149	267	159	595	842	8
sus	269	149	283	159	595	842	8
necesidades	285	149	338	159	595	842	8
de	340	149	351	159	595	842	8
aprendizaje.	353	149	407	159	595	842	8
Poco	409	149	431	159	595	842	8
a	433	149	438	159	595	842	8
poco,	441	149	465	159	595	842	8
los	467	149	480	159	595	842	8
cursos	482	149	510	159	595	842	8
en	85	162	96	172	595	842	8
línea	98	162	120	172	595	842	8
están	122	162	145	172	595	842	8
empezando	147	162	198	172	595	842	8
a	200	162	205	172	595	842	8
alejarse	207	162	241	172	595	842	8
de	244	162	254	172	595	842	8
las	257	162	269	172	595	842	8
plataformas	272	162	323	172	595	842	8
cerradas	326	162	363	172	595	842	8
acercándose	365	162	419	172	595	842	8
a	422	162	426	172	595	842	8
las	429	162	441	172	595	842	8
abiertas,	444	162	481	172	595	842	8
donde	484	162	511	172	595	842	8
la	85	175	93	185	595	842	8
interacción	96	175	145	185	595	842	8
social	148	175	173	185	595	842	8
entre	176	175	198	185	595	842	8
los	201	175	214	185	595	842	8
estudiantes	216	175	265	185	595	842	8
se	268	175	277	185	595	842	8
ha	280	175	290	185	595	842	8
convertido	293	175	340	185	595	842	8
en	343	175	353	185	595	842	8
un	356	175	367	185	595	842	8
elemento	370	175	410	185	595	842	8
clave	413	175	436	185	595	842	8
en	439	175	449	185	595	842	8
el	452	175	460	185	595	842	8
proceso	463	175	497	185	595	842	8
de	500	175	510	185	595	842	8
aprendizaje.	85	187	139	197	595	842	8
A	143	187	151	197	595	842	8
medida	155	187	187	197	595	842	8
que	191	187	207	197	595	842	8
las	212	187	224	197	595	842	8
personas	228	187	266	197	595	842	8
toman	271	187	298	197	595	842	8
conciencia	302	187	349	197	595	842	8
de	353	187	364	197	595	842	8
la	368	187	376	197	595	842	8
existencia	380	187	424	197	595	842	8
de	428	187	439	197	595	842	8
tales	443	187	463	197	595	842	8
cursos,	467	187	498	197	595	842	8
el	502	187	510	197	595	842	8
número	85	200	119	210	595	842	8
de	121	200	132	210	595	842	8
sus	134	200	148	210	595	842	8
estudiantes	150	200	199	210	595	842	8
ha	201	200	212	210	595	842	8
aumentado	214	200	263	210	595	842	8
drásticamente.	265	200	329	210	595	842	8
Es	331	200	342	210	595	842	8
así	344	200	357	210	595	842	8
como	359	200	383	210	595	842	8
el	386	200	394	210	595	842	8
aprendizaje	396	200	447	210	595	842	8
social,	449	200	478	210	595	842	8
abierto	480	200	510	210	595	842	8
y	85	213	91	223	595	842	8
masivo	94	213	125	223	595	842	8
se	128	213	137	223	595	842	8
ha	140	213	151	223	595	842	8
convertido	154	213	201	223	595	842	8
en	204	213	214	223	595	842	8
un	217	213	228	223	595	842	8
fenómeno	231	213	275	223	595	842	8
educativo	278	213	321	223	595	842	8
que	323	213	339	223	595	842	8
está	342	213	359	223	595	842	8
recibiendo	362	213	409	223	595	842	8
una	412	213	428	223	595	842	8
atención	431	213	468	223	595	842	8
creciente	471	213	510	223	595	842	8
por	85	225	100	235	595	842	8
parte	102	225	124	235	595	842	8
de	127	225	137	235	595	842	8
la	139	225	147	235	595	842	8
comunidad	150	225	199	235	595	842	8
investigadora	201	225	260	235	595	842	8
(Gea,	263	225	287	235	595	842	8
Montes,	289	225	325	235	595	842	8
Rojas,	327	225	355	235	595	842	8
Marín,	357	225	387	235	595	842	8
Cañas,	390	225	419	235	595	842	8
Blanco	422	225	453	235	595	842	8
&	455	225	464	235	595	842	8
Gutierrez,	466	225	511	235	595	842	8
2013).	85	238	114	248	595	842	8
Actualmente,	117	238	176	248	595	842	8
debido	179	238	209	248	595	842	8
a	212	238	217	248	595	842	8
su	220	238	230	248	595	842	8
popularidad,	233	238	288	248	595	842	8
la	291	238	299	248	595	842	8
mayor	303	238	331	248	595	842	8
parte	334	238	356	248	595	842	8
del	359	238	372	248	595	842	8
aprendizaje	376	238	426	248	595	842	8
abierto	429	238	460	248	595	842	8
tiene	463	238	485	248	595	842	8
lugar	488	238	510	248	595	842	8
en	85	251	96	261	595	842	8
forma	102	251	128	261	595	842	8
de	134	251	144	261	595	842	8
cursos	150	251	178	261	595	842	8
en	184	251	195	261	595	842	8
línea	201	251	222	261	595	842	8
abiertos	228	251	263	261	595	842	8
y	269	251	275	261	595	842	8
masivos,	281	251	320	261	595	842	8
que	326	251	341	261	595	842	8
están	347	251	370	261	595	842	8
libremente	376	251	423	261	595	842	8
disponibles	429	251	479	261	595	842	8
desde	485	251	510	261	595	842	8
plataformas	85	263	137	273	595	842	8
específicas	140	263	188	273	595	842	8
que	190	263	206	273	595	842	8
normalmente	209	263	267	273	595	842	8
no	269	263	280	273	595	842	8
funcionan	283	263	327	273	595	842	8
bien	329	263	348	273	595	842	8
en	350	263	361	273	595	842	8
los	363	263	376	273	595	842	8
smartphones	379	263	435	273	595	842	8
o	437	263	443	273	595	842	8
tabletas.	445	263	482	273	595	842	8
Por	484	263	499	273	595	842	8
lo	502	263	510	273	595	842	8
tanto,	85	276	110	286	595	842	8
se	114	276	124	286	595	842	8
debe	128	276	149	286	595	842	8
intentar	153	276	187	286	595	842	8
optimizar	192	276	234	286	595	842	8
las	238	276	251	286	595	842	8
ventajas	255	276	291	286	595	842	8
individuales	296	276	349	286	595	842	8
de	354	276	364	286	595	842	8
cada	369	276	389	286	595	842	8
una	394	276	410	286	595	842	8
de	414	276	424	286	595	842	8
estas	429	276	450	286	595	842	8
modalidades	455	276	511	286	595	842	8
didácticas	85	289	129	298	595	842	8
en	132	289	142	298	595	842	8
un	145	289	156	298	595	842	8
marco	159	289	186	298	595	842	8
fundamentado	189	289	252	298	595	842	8
e	254	289	259	298	595	842	8
integrado	262	289	303	298	595	842	8
y	306	289	312	298	595	842	8
demostrar	314	289	358	298	595	842	8
que	361	289	377	298	595	842	8
el	379	289	387	298	595	842	8
aprendizaje	390	289	441	298	595	842	8
social	443	289	469	298	595	842	8
y	472	289	477	298	595	842	8
abierto	480	289	511	298	595	842	8
de	85	301	96	311	595	842	8
lenguas,	100	301	136	311	595	842	8
junto	141	301	163	311	595	842	8
con	168	301	184	311	595	842	8
la	188	301	196	311	595	842	8
tecnología	200	301	246	311	595	842	8
móvil,	250	301	279	311	595	842	8
no	283	301	294	311	595	842	8
representan	299	301	349	311	595	842	8
únicamente	354	301	404	311	595	842	8
formas	409	301	439	311	595	842	8
mejores	443	301	478	311	595	842	8
y	483	301	488	311	595	842	8
más	493	301	510	311	595	842	8
motivadoras	85	314	140	324	595	842	8
de	142	314	153	324	595	842	8
llevar	155	314	180	324	595	842	8
a	183	314	187	324	595	842	8
cabo	190	314	211	324	595	842	8
el	213	314	221	324	595	842	8
aprendizaje	224	314	274	324	595	842	8
de	277	314	287	324	595	842	8
una	290	314	306	324	595	842	8
segunda	308	314	344	324	595	842	8
lengua,	347	314	379	324	595	842	8
sino	381	314	400	324	595	842	8
que	402	314	418	324	595	842	8
son	421	314	436	324	595	842	8
cruciales	438	314	477	324	595	842	8
porque	480	314	511	324	595	842	8
responden	85	327	130	337	595	842	8
a	133	327	138	337	595	842	8
las	141	327	153	337	595	842	8
nuevas	156	327	186	337	595	842	8
formas	189	327	220	337	595	842	8
de	222	327	233	337	595	842	8
comunicación	235	327	297	337	595	842	8
del	300	327	313	337	595	842	8
siglo	316	327	337	337	595	842	8
XXI.	340	327	362	337	595	842	8
Bandura	121	345	159	355	595	842	8
(1977)	162	345	192	355	595	842	8
formuló	196	345	231	355	595	842	8
cuatro	235	345	262	355	595	842	8
principios	266	345	310	355	595	842	8
teóricos	314	345	349	355	595	842	8
que	353	345	369	355	595	842	8
se	373	345	382	355	595	842	8
encuentran	386	345	434	355	595	842	8
en	438	345	448	355	595	842	8
el	452	345	460	355	595	842	8
núcleo	464	345	493	355	595	842	8
del	497	345	510	355	595	842	8
aprendizaje	85	358	136	368	595	842	8
social:	138	358	167	368	595	842	8
en	169	358	180	368	595	842	8
primer	182	358	211	368	595	842	8
lugar,	214	358	239	368	595	842	8
la	242	358	250	368	595	842	8
atención.	252	358	292	368	595	842	8
Los	294	358	311	368	595	842	8
seres	313	358	335	368	595	842	8
humanos	338	358	377	368	595	842	8
son	380	358	395	368	595	842	8
más	397	358	415	368	595	842	8
propensos	418	358	462	368	595	842	8
a	465	358	469	368	595	842	8
aprender	472	358	510	368	595	842	8
algo	85	371	104	380	595	842	8
si	107	371	115	380	595	842	8
estamos	118	371	153	380	595	842	8
enfocado	156	371	197	380	595	842	8
en	200	371	210	380	595	842	8
ello,	213	371	233	380	595	842	8
es	236	371	245	380	595	842	8
decir,	248	371	273	380	595	842	8
si	276	371	283	380	595	842	8
lo	286	371	295	380	595	842	8
hacemos	298	371	336	380	595	842	8
el	340	371	348	380	595	842	8
foco	351	371	370	380	595	842	8
de	373	371	384	380	595	842	8
su	387	371	397	380	595	842	8
atención.	400	371	440	380	595	842	8
En	443	371	455	380	595	842	8
ese	458	371	472	380	595	842	8
sentido,	476	371	510	380	595	842	8
los	85	383	98	393	595	842	8
contextos	101	383	143	393	595	842	8
sociales	145	383	180	393	595	842	8
ayudan	183	383	215	393	595	842	8
a	217	383	222	393	595	842	8
reforzar	225	383	260	393	595	842	8
dicho	262	383	287	393	595	842	8
foco.	289	383	312	393	595	842	8
En	314	383	327	393	595	842	8
segundo	329	383	366	393	595	842	8
lugar,	369	383	394	393	595	842	8
la	396	383	404	393	595	842	8
retención.	407	383	451	393	595	842	8
Las	453	383	469	393	595	842	8
personas	472	383	510	393	595	842	8
aprenden	85	396	126	406	595	842	8
a	130	396	135	406	595	842	8
través	138	396	165	406	595	842	8
de	169	396	179	406	595	842	8
la	183	396	191	406	595	842	8
internalización	195	396	261	406	595	842	8
de	265	396	275	406	595	842	8
la	279	396	287	406	595	842	8
información	291	396	345	406	595	842	8
en	349	396	359	406	595	842	8
su	363	396	373	406	595	842	8
memoria.	377	396	419	406	595	842	8
Esa	423	396	439	406	595	842	8
información	443	396	497	406	595	842	8
se	501	396	510	406	595	842	8
recuerda	85	408	123	418	595	842	8
o	126	408	131	418	595	842	8
recupera	134	408	171	418	595	842	8
más	174	408	192	418	595	842	8
adelante,	194	408	234	418	595	842	8
cuando	236	408	268	418	595	842	8
se	271	408	280	418	595	842	8
debe	282	408	303	418	595	842	8
responder	306	408	349	418	595	842	8
a	352	408	356	418	595	842	8
una	359	408	375	418	595	842	8
situación	377	408	417	418	595	842	8
similar	420	408	450	418	595	842	8
a	453	408	458	418	595	842	8
la	460	408	468	418	595	842	8
situación	471	408	511	418	595	842	8
en	85	421	96	431	595	842	8
la	100	421	108	431	595	842	8
que	113	421	128	431	595	842	8
se	133	421	142	431	595	842	8
aprendió	146	421	185	431	595	842	8
la	189	421	197	431	595	842	8
información	202	421	256	431	595	842	8
por	260	421	275	431	595	842	8
primera	279	421	314	431	595	842	8
vez.	318	421	336	431	595	842	8
En	341	421	353	431	595	842	8
tercer	357	421	382	431	595	842	8
lugar,	387	421	412	431	595	842	8
la	417	421	424	431	595	842	8
reproducción.	429	421	490	431	595	842	8
Las	494	421	510	431	595	842	8
personas	85	434	124	444	595	842	8
reproducen	133	434	182	444	595	842	8
información	191	434	245	444	595	842	8
previamente	254	434	308	444	595	842	8
aprendida	317	434	361	444	595	842	8
(comportamiento,	370	434	448	444	595	842	8
habilidades,	457	434	510	444	595	842	8
conocimiento,	85	446	148	456	595	842	8
etc.)	152	446	171	456	595	842	8
cuando	176	446	207	456	595	842	8
se	211	446	221	456	595	842	8
requiere	225	446	261	456	595	842	8
y	265	446	271	456	595	842	8
la	275	446	283	456	595	842	8
práctica	287	446	322	456	595	842	8
a	326	446	331	456	595	842	8
través	335	446	361	456	595	842	8
de	366	446	376	456	595	842	8
ensayos	380	446	415	456	595	842	8
físicos	419	446	448	456	595	842	8
y	452	446	458	456	595	842	8
mentales	462	446	501	456	595	842	8
a	506	446	510	456	595	842	8
menudo	85	459	121	469	595	842	8
mejora	123	459	154	469	595	842	8
las	156	459	168	469	595	842	8
respuestas.	171	459	219	469	595	842	8
En	221	459	234	469	595	842	8
cuarto	236	459	263	469	595	842	8
lugar,	266	459	291	469	595	842	8
la	294	459	302	469	595	842	8
motivación.	304	459	356	469	595	842	8
A	359	459	367	469	595	842	8
menudo	369	459	405	469	595	842	8
la	407	459	415	469	595	842	8
motivación	417	459	467	469	595	842	8
necesaria	469	459	510	469	595	842	8
para	85	472	104	482	595	842	8
hacer	107	472	131	482	595	842	8
algo	134	472	153	482	595	842	8
se	156	472	165	482	595	842	8
origina	168	472	199	482	595	842	8
en	202	472	213	482	595	842	8
la	216	472	224	482	595	842	8
propia	227	472	255	482	595	842	8
observación	258	472	311	482	595	842	8
de	314	472	324	482	595	842	8
que	327	472	343	482	595	842	8
alguien	346	472	378	482	595	842	8
es	381	472	391	482	595	842	8
recompensado	394	472	457	482	595	842	8
o	460	472	466	482	595	842	8
castigado	469	472	510	482	595	842	8
por	85	484	100	494	595	842	8
algo	103	484	122	494	595	842	8
que	125	484	141	494	595	842	8
ha	144	484	154	494	595	842	8
hecho	157	484	183	494	595	842	8
o	186	484	192	494	595	842	8
dicho.	195	484	222	494	595	842	8
Esto,	225	484	247	494	595	842	8
por	250	484	265	494	595	842	8
lo	268	484	276	494	595	842	8
general,	279	484	315	494	595	842	8
motiva	318	484	348	494	595	842	8
a	351	484	356	494	595	842	8
las	359	484	371	494	595	842	8
personas	374	484	413	494	595	842	8
más	416	484	433	494	595	842	8
adelante	436	484	473	494	595	842	8
a	476	484	481	494	595	842	8
hacer,	484	484	510	494	595	842	8
o	85	497	91	507	595	842	8
evitar	93	497	118	507	595	842	8
hacer,	121	497	148	507	595	842	8
lo	150	497	159	507	595	842	8
mismo.	162	497	194	507	595	842	8
El	121	516	131	526	595	842	8
modelado	134	516	178	526	595	842	8
social	181	516	207	526	595	842	8
tiene	210	516	232	526	595	842	8
una	235	516	251	526	595	842	8
aplicación	255	516	300	526	595	842	8
directa	303	516	333	526	595	842	8
en	337	516	347	526	595	842	8
la	351	516	359	526	595	842	8
educación.	362	516	409	526	595	842	8
Si	413	516	422	526	595	842	8
los	426	516	438	526	595	842	8
estudiantes	442	516	491	526	595	842	8
ven	494	516	510	526	595	842	8
consecuencias	85	528	148	538	595	842	8
positivas	150	528	190	538	595	842	8
de	192	528	202	538	595	842	8
un	204	528	215	538	595	842	8
tipo	218	528	235	538	595	842	8
particular	237	528	279	538	595	842	8
de	282	528	292	538	595	842	8
comportamiento	295	528	367	538	595	842	8
(por	369	528	387	538	595	842	8
ejemplo,	390	528	428	538	595	842	8
un	430	528	441	538	595	842	8
compañero	443	528	492	538	595	842	8
que	495	528	511	538	595	842	8
aclara	85	541	111	551	595	842	8
todas	115	541	138	551	595	842	8
sus	141	541	156	551	595	842	8
dudas	159	541	185	551	595	842	8
a	188	541	193	551	595	842	8
través	196	541	223	551	595	842	8
de	226	541	236	551	595	842	8
preguntas),	240	541	289	551	595	842	8
son	292	541	308	551	595	842	8
más	311	541	329	551	595	842	8
propensos	332	541	377	551	595	842	8
a	380	541	385	551	595	842	8
repetir	388	541	417	551	595	842	8
ese	421	541	435	551	595	842	8
comportamiento	438	541	510	551	595	842	8
ellos	85	554	106	564	595	842	8
mismos.	108	554	145	564	595	842	8
Por	148	554	163	564	595	842	8
el	165	554	173	564	595	842	8
contrario,	176	554	218	564	595	842	8
si	221	554	228	564	595	842	8
las	230	554	242	564	595	842	8
consecuencias	245	554	308	564	595	842	8
son	310	554	325	564	595	842	8
negativas,	328	554	372	564	595	842	8
son	375	554	390	564	595	842	8
menos	392	554	421	564	595	842	8
propensos	423	554	468	564	595	842	8
a	470	554	475	564	595	842	8
realizar	478	554	510	564	595	842	8
ese	85	566	99	576	595	842	8
comportamiento.	105	566	180	576	595	842	8
Los	186	566	202	576	595	842	8
contextos	208	566	250	576	595	842	8
nuevos	256	566	287	576	595	842	8
y	293	566	298	576	595	842	8
únicos	304	566	333	576	595	842	8
captan	338	566	367	576	595	842	8
a	373	566	378	576	595	842	8
menudo	384	566	419	576	595	842	8
la	425	566	433	576	595	842	8
atención	439	566	476	576	595	842	8
de	481	566	492	576	595	842	8
los	498	566	510	576	595	842	8
estudiantes,	85	579	137	589	595	842	8
y	140	579	146	589	595	842	8
pueden	149	579	181	589	595	842	8
destacarse	184	579	229	589	595	842	8
en	233	579	243	589	595	842	8
la	247	579	255	589	595	842	8
memoria.	258	579	300	589	595	842	8
Los	304	579	320	589	595	842	8
estudiantes	323	579	372	589	595	842	8
están	376	579	398	589	595	842	8
más	402	579	419	589	595	842	8
motivados	423	579	469	589	595	842	8
a	472	579	477	589	595	842	8
prestar	480	579	510	589	595	842	8
atención	85	592	123	602	595	842	8
si	126	592	133	602	595	842	8
ven	137	592	153	602	595	842	8
que	157	592	173	602	595	842	8
otros	176	592	198	602	595	842	8
a	202	592	207	602	595	842	8
su	210	592	220	602	595	842	8
alrededor	224	592	266	602	595	842	8
también	269	592	305	602	595	842	8
prestan	308	592	340	602	595	842	8
atención.	344	592	384	602	595	842	8
Otra	388	592	407	602	595	842	8
reflexión	411	592	450	602	595	842	8
ligada	454	592	481	602	595	842	8
a	485	592	490	602	595	842	8
esta	494	592	511	602	595	842	8
teoría	85	604	110	614	595	842	8
es	113	604	122	614	595	842	8
que	126	604	142	614	595	842	8
los	145	604	158	614	595	842	8
estudiantes	161	604	210	614	595	842	8
desarrollan	213	604	262	614	595	842	8
su	265	604	275	614	595	842	8
autoestima	278	604	325	614	595	842	8
y	329	604	334	614	595	842	8
la	337	604	345	614	595	842	8
conciencia	348	604	395	614	595	842	8
de	399	604	409	614	595	842	8
sus	412	604	426	614	595	842	8
límites	429	604	459	614	595	842	8
a	462	604	467	614	595	842	8
través	470	604	497	614	595	842	8
de	500	604	510	614	595	842	8
la	85	617	93	627	595	842	8
comparación	97	617	154	627	595	842	8
y	157	617	163	627	595	842	8
la	166	617	174	627	595	842	8
retroalimentación	178	617	255	627	595	842	8
constructivas.	259	617	320	627	595	842	8
Además,	323	617	362	627	595	842	8
existen	366	617	397	627	595	842	8
estudios	401	617	437	627	595	842	8
que	440	617	456	627	595	842	8
demuestran	460	617	510	627	595	842	8
que	85	630	101	639	595	842	8
estos	105	630	127	639	595	842	8
roles	131	630	152	639	595	842	8
sociales	156	630	191	639	595	842	8
que	195	630	211	639	595	842	8
se	214	630	224	639	595	842	8
crean	228	630	251	639	595	842	8
(como	255	630	283	639	595	842	8
el	287	630	295	639	595	842	8
estudiante	299	630	344	639	595	842	8
coordinador,	348	630	403	639	595	842	8
monitor,	407	630	445	639	595	842	8
etc.)	449	630	468	639	595	842	8
son	472	630	487	639	595	842	8
muy	491	630	511	639	595	842	8
positivos	85	642	125	652	595	842	8
tanto	129	642	151	652	595	842	8
para	155	642	174	652	595	842	8
los	178	642	190	652	595	842	8
estudiantes	194	642	243	652	595	842	8
con	247	642	263	652	595	842	8
problemas,	267	642	315	652	595	842	8
que	319	642	335	652	595	842	8
son	339	642	355	652	595	842	8
más	358	642	376	652	595	842	8
abiertos	380	642	415	652	595	842	8
y	419	642	424	652	595	842	8
participativos	428	642	488	652	595	842	8
ante	492	642	510	652	595	842	8
otros	85	655	107	665	595	842	8
compañeros	110	655	164	665	595	842	8
suyos	167	655	192	665	595	842	8
que	195	655	211	665	595	842	8
ante	214	655	232	665	595	842	8
el	236	655	244	665	595	842	8
profesor,	247	655	286	665	595	842	8
para	290	655	308	665	595	842	8
los	312	655	325	665	595	842	8
estudiantes	328	655	377	665	595	842	8
avanzados,	380	655	429	665	595	842	8
que	432	655	448	665	595	842	8
encuentran	451	655	499	665	595	842	8
la	503	655	510	665	595	842	8
tarea	85	667	107	677	595	842	8
de	109	667	120	677	595	842	8
asistir	122	667	149	677	595	842	8
a	151	667	156	677	595	842	8
sus	159	667	173	677	595	842	8
compañeros	176	667	229	677	595	842	8
no	232	667	243	677	595	842	8
solo	246	667	264	677	595	842	8
gratificante,	267	667	319	677	595	842	8
sino	322	667	341	677	595	842	8
una	343	667	359	677	595	842	8
oportunidad	362	667	415	677	595	842	8
de	418	667	428	677	595	842	8
depurar	431	667	465	677	595	842	8
y	467	667	473	677	595	842	8
ratificar	476	667	510	677	595	842	8
sus	85	680	99	690	595	842	8
propios	103	680	136	690	595	842	8
conocimientos	140	680	204	690	595	842	8
y,	208	680	216	690	595	842	8
evidentemente,	220	680	287	690	595	842	8
para	291	680	309	690	595	842	8
el	313	680	321	690	595	842	8
profesor,	325	680	364	690	595	842	8
que	368	680	384	690	595	842	8
ve	388	680	398	690	595	842	8
aliviada	402	680	437	690	595	842	8
una	441	680	456	690	595	842	8
parte	460	680	482	690	595	842	8
de	486	680	497	690	595	842	8
su	500	680	510	690	595	842	8
carga,	85	693	112	703	595	842	8
máxime	114	693	150	703	595	842	8
en	153	693	163	703	595	842	8
cursos	166	693	194	703	595	842	8
masificados.	197	693	252	703	595	842	8
Los	121	711	138	721	595	842	8
investigadores	140	711	203	721	595	842	8
han	206	711	221	721	595	842	8
redefinido	224	711	269	721	595	842	8
desde	271	711	296	721	595	842	8
entonces	298	711	337	721	595	842	8
la	339	711	347	721	595	842	8
formación	349	711	394	721	595	842	8
social	397	711	422	721	595	842	8
de	424	711	435	721	595	842	8
formas	437	711	467	721	595	842	8
múltiples	470	711	510	721	595	842	8
y	85	724	91	734	595	842	8
superpuestas	95	724	152	734	595	842	8
y	156	724	162	734	595	842	8
a	166	724	171	734	595	842	8
menudo	176	724	211	734	595	842	8
se	216	724	225	734	595	842	8
confunde	230	724	271	734	595	842	8
la	276	724	283	734	595	842	8
formación	288	724	333	734	595	842	8
social	338	724	364	734	595	842	8
con	368	724	384	734	595	842	8
las	389	724	401	734	595	842	8
condiciones	406	724	458	734	595	842	8
y	463	724	468	734	595	842	8
métodos	473	724	510	734	595	842	8
necesarios	85	737	131	747	595	842	8
para	133	737	152	747	595	842	8
facilitar	154	737	188	747	595	842	8
el	190	737	198	747	595	842	8
aprendizaje	200	737	251	747	595	842	8
social	253	737	279	747	595	842	8
o	281	737	286	747	595	842	8
sus	288	737	302	747	595	842	8
potenciales	304	737	354	747	595	842	8
resultados.	356	737	403	747	595	842	8
Es	405	737	416	747	595	842	8
importante	418	737	466	747	595	842	8
distinguir	468	737	510	747	595	842	8
el	85	749	93	759	595	842	8
aprendizaje	98	749	149	759	595	842	8
social	154	749	180	759	595	842	8
como	185	749	210	759	595	842	8
concepto	215	749	255	759	595	842	8
de	260	749	270	759	595	842	8
las	276	749	288	759	595	842	8
condiciones	293	749	346	759	595	842	8
o	351	749	357	759	595	842	8
métodos	362	749	399	759	595	842	8
que	404	749	420	759	595	842	8
pueden	426	749	457	759	595	842	8
facilitar	463	749	497	759	595	842	8
el	502	749	510	759	595	842	8
Propósitos	86	793	118	800	595	842	8
y	120	793	123	800	595	842	8
Representaciones	125	793	177	800	595	842	8
Ene.	86	801	99	808	595	842	8
–	101	800	104	808	595	842	8
Abr.	106	801	119	808	595	842	8
2020,	120	801	136	808	595	842	8
Vol.	138	801	150	808	595	842	8
8,	152	801	157	808	595	842	8
N°	159	801	167	808	595	842	8
1,	168	801	174	808	595	842	8
e460	176	801	189	808	595	842	8
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	8
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	9
E	505	45	511	52	595	842	9
aprendizaje	85	73	136	83	595	842	9
social	142	73	168	83	595	842	9
y	174	73	180	83	595	842	9
los	186	73	199	83	595	842	9
resultados	205	73	250	83	595	842	9
potenciales	256	73	305	83	595	842	9
de	312	73	322	83	595	842	9
los	328	73	341	83	595	842	9
procesos	347	73	386	83	595	842	9
de	392	73	403	83	595	842	9
aprendizaje	409	73	459	83	595	842	9
social.	466	73	494	83	595	842	9
El	501	73	511	83	595	842	9
aprendizaje	85	86	136	96	595	842	9
social	139	86	164	96	595	842	9
no	167	86	178	96	595	842	9
es	181	86	190	96	595	842	9
privativo	193	86	233	96	595	842	9
del	236	86	249	96	595	842	9
aula	252	86	270	96	595	842	9
física	273	86	297	96	595	842	9
y	300	86	305	96	595	842	9
ha	308	86	319	96	595	842	9
experimentado	322	86	387	96	595	842	9
un	390	86	401	96	595	842	9
enorme	404	86	437	96	595	842	9
crecimiento	440	86	491	96	595	842	9
con	494	86	510	96	595	842	9
la	85	99	93	109	595	842	9
llegada	96	99	128	109	595	842	9
de	131	99	141	109	595	842	9
la	144	99	152	109	595	842	9
web	155	99	174	109	595	842	9
2.0,	177	99	193	109	595	842	9
las	196	99	208	109	595	842	9
plataformas	211	99	263	109	595	842	9
educativas	266	99	313	109	595	842	9
como	316	99	340	109	595	842	9
Moodle,	343	99	380	109	595	842	9
Sakai	383	99	408	109	595	842	9
o	411	99	416	109	595	842	9
aLF	419	99	437	109	595	842	9
y,	440	99	448	109	595	842	9
por	451	99	466	109	595	842	9
supuesto,	469	99	511	109	595	842	9
las	85	112	97	121	595	842	9
redes	102	112	125	121	595	842	9
sociales.	130	112	167	121	595	842	9
El	172	112	182	121	595	842	9
concepto	187	112	226	121	595	842	9
de	231	112	241	121	595	842	9
aprendizaje	246	112	296	121	595	842	9
social	301	112	327	121	595	842	9
excede	331	112	362	121	595	842	9
el	367	112	375	121	595	842	9
de	379	112	390	121	595	842	9
tutorización,	394	112	450	121	595	842	9
en	454	112	465	121	595	842	9
el	469	112	477	121	595	842	9
que	482	112	498	121	595	842	9
la	502	112	510	121	595	842	9
interacción	85	124	134	134	595	842	9
se	139	124	148	134	595	842	9
realiza	153	124	182	134	595	842	9
de	187	124	197	134	595	842	9
forma	202	124	228	134	595	842	9
unívoca	233	124	268	134	595	842	9
entre	272	124	294	134	595	842	9
el	299	124	307	134	595	842	9
experto	312	124	345	134	595	842	9
(normalmente	349	124	411	134	595	842	9
un	416	124	427	134	595	842	9
profesor,	432	124	471	134	595	842	9
pero	476	124	495	134	595	842	9
en	500	124	511	134	595	842	9
ocasiones	85	137	128	147	595	842	9
también	130	137	166	147	595	842	9
un	168	137	179	147	595	842	9
estudiante	182	137	226	147	595	842	9
avanzado)	229	137	274	147	595	842	9
y	276	137	282	147	595	842	9
el	284	137	292	147	595	842	9
aprendiz,	295	137	335	147	595	842	9
ejerciendo	338	137	384	147	595	842	9
el	386	137	394	147	595	842	9
primero	397	137	431	147	595	842	9
como	434	137	458	147	595	842	9
entrenador,	461	137	510	147	595	842	9
dinamizador,	85	149	143	159	595	842	9
mentor	147	149	178	159	595	842	9
y	183	149	188	159	595	842	9
consejero.	192	149	237	159	595	842	9
Este	242	149	261	159	595	842	9
patrón	265	149	293	159	595	842	9
es	297	149	306	159	595	842	9
muy	311	149	330	159	595	842	9
útil	335	149	349	159	595	842	9
para	354	149	373	159	595	842	9
tareas	377	149	402	159	595	842	9
de	407	149	417	159	595	842	9
consultoría	421	149	470	159	595	842	9
privada,	474	149	510	159	595	842	9
cuando	85	162	117	172	595	842	9
el	122	162	130	172	595	842	9
estudiante	134	162	179	172	595	842	9
requiere	183	162	220	172	595	842	9
privacidad	224	162	271	172	595	842	9
por	275	162	290	172	595	842	9
cualquier	294	162	335	172	595	842	9
razón,	340	162	367	172	595	842	9
incluyendo	372	162	421	172	595	842	9
la	426	162	434	172	595	842	9
creencia	438	162	475	172	595	842	9
de	480	162	490	172	595	842	9
que	495	162	511	172	595	842	9
probablemente	85	175	151	185	595	842	9
solo	157	175	175	185	595	842	9
sea	181	175	195	185	595	842	9
pertinente	202	175	246	185	595	842	9
para	252	175	271	185	595	842	9
él	277	175	285	185	595	842	9
o	291	175	297	185	595	842	9
cualquier	303	175	344	185	595	842	9
otro	350	175	368	185	595	842	9
motivo	374	175	405	185	595	842	9
de	411	175	422	185	595	842	9
índole	428	175	455	185	595	842	9
personal	461	175	499	185	595	842	9
o	505	175	510	185	595	842	9
psicológica.	85	187	138	197	595	842	9
El	121	206	131	216	595	842	9
conectivismo	134	206	193	216	595	842	9
de	196	206	207	216	595	842	9
Siemens	210	206	247	216	595	842	9
(2005)	251	206	280	216	595	842	9
y	283	206	289	216	595	842	9
Downes	292	206	328	216	595	842	9
(2008)	331	206	361	216	595	842	9
ha	364	206	375	216	595	842	9
hecho	378	206	404	216	595	842	9
avanzar	408	206	442	216	595	842	9
la	445	206	453	216	595	842	9
teoría	456	206	481	216	595	842	9
social	485	206	510	216	595	842	9
del	85	219	99	229	595	842	9
aprendizaje	101	219	152	229	595	842	9
de	154	219	164	229	595	842	9
una	167	219	183	229	595	842	9
forma	185	219	212	229	595	842	9
que	214	219	230	229	595	842	9
es	232	219	241	229	595	842	9
consistente	244	219	293	229	595	842	9
con	295	219	311	229	595	842	9
la	313	219	322	229	595	842	9
realidad	324	219	359	229	595	842	9
del	362	219	375	229	595	842	9
siglo	378	219	399	229	595	842	9
XXI,	401	219	423	229	595	842	9
una	426	219	442	229	595	842	9
realidad	444	219	480	229	595	842	9
digital	482	219	510	229	595	842	9
cuyo	85	231	107	241	595	842	9
factor	112	231	137	241	595	842	9
diferencial	142	231	189	241	595	842	9
respecto	194	231	231	241	595	842	9
a	236	231	241	241	595	842	9
tiempos	246	231	281	241	595	842	9
pasados	286	231	321	241	595	842	9
es	326	231	335	241	595	842	9
la	340	231	348	241	595	842	9
tecnología	353	231	399	241	595	842	9
y	404	231	409	241	595	842	9
las	414	231	426	241	595	842	9
redes.	431	231	457	241	595	842	9
El	462	231	472	241	595	842	9
rol	477	231	489	241	595	842	9
que	494	231	510	241	595	842	9
desempeñan	85	244	140	254	595	842	9
en	142	244	152	254	595	842	9
las	154	244	167	254	595	842	9
vidas	169	244	192	254	595	842	9
humanas	194	244	233	254	595	842	9
y,	236	244	244	254	595	842	9
en	246	244	257	254	595	842	9
concreto,	259	244	299	254	595	842	9
en	302	244	312	254	595	842	9
el	314	244	322	254	595	842	9
aprendizaje	324	244	375	254	595	842	9
han	377	244	393	254	595	842	9
cambiado	395	244	438	254	595	842	9
el	440	244	448	254	595	842	9
conocimiento	451	244	510	254	595	842	9
de	85	257	96	267	595	842	9
ser	98	257	111	267	595	842	9
algo	114	257	133	267	595	842	9
que	136	257	152	267	595	842	9
entra	155	257	177	267	595	842	9
en	179	257	190	267	595	842	9
la	193	257	201	267	595	842	9
mente	203	257	230	267	595	842	9
humana	233	257	268	267	595	842	9
del	271	257	284	267	595	842	9
aprendiz,	287	257	328	267	595	842	9
se	330	257	340	267	595	842	9
acumula	342	257	380	267	595	842	9
y,	383	257	391	267	595	842	9
en	394	257	404	267	595	842	9
principio,	407	257	450	267	595	842	9
permanece,	452	257	503	267	595	842	9
a	506	257	510	267	595	842	9
residir	85	269	113	279	595	842	9
en	117	269	128	279	595	842	9
una	132	269	148	279	595	842	9
diversidad	152	269	198	279	595	842	9
cambiante	202	269	247	279	595	842	9
y	252	269	257	279	595	842	9
a	261	269	266	279	595	842	9
requerir	270	269	305	279	595	842	9
la	309	269	317	279	595	842	9
continua	322	269	360	279	595	842	9
(re-)creación	364	269	421	279	595	842	9
y	425	269	431	279	595	842	9
consolidación	435	269	496	279	595	842	9
de	500	269	510	279	595	842	9
conexiones	85	282	135	292	595	842	9
multidireccionales,	140	282	224	292	595	842	9
humanas	229	282	268	292	595	842	9
o	273	282	278	292	595	842	9
no,	283	282	297	292	595	842	9
para	302	282	321	292	595	842	9
subsistir	326	282	363	292	595	842	9
y	368	282	373	292	595	842	9
amplificarse.	378	282	435	292	595	842	9
Así	440	282	455	292	595	842	9
pues,	460	282	483	292	595	842	9
otros	488	282	511	292	595	842	9
formatos	85	295	124	304	595	842	9
de	127	295	138	304	595	842	9
interacción	141	295	190	304	595	842	9
académica	193	295	239	304	595	842	9
comunes	242	295	281	304	595	842	9
hoy	285	295	301	304	595	842	9
en	304	295	315	304	595	842	9
día	318	295	331	304	595	842	9
en	334	295	345	304	595	842	9
la	348	295	356	304	595	842	9
educación	359	295	403	304	595	842	9
a	406	295	411	304	595	842	9
distancia	414	295	453	304	595	842	9
incluyen	457	295	494	304	595	842	9
los	498	295	510	304	595	842	9
pequeños	85	307	127	317	595	842	9
grupos	133	307	163	317	595	842	9
de	169	307	180	317	595	842	9
trabajo,	186	307	220	317	595	842	9
las	226	307	238	317	595	842	9
comunidades	244	307	302	317	595	842	9
cerradas	309	307	346	317	595	842	9
(por	352	307	370	317	595	842	9
ejemplo,	377	307	415	317	595	842	9
de	421	307	432	317	595	842	9
cursos	438	307	466	317	595	842	9
virtuales	472	307	510	317	595	842	9
numerosos	85	320	133	330	595	842	9
de	138	320	149	330	595	842	9
estudiantes	154	320	203	330	595	842	9
en	208	320	218	330	595	842	9
una	224	320	239	330	595	842	9
plataforma	245	320	292	330	595	842	9
institucional)	298	320	356	330	595	842	9
y	361	320	366	330	595	842	9
las	372	320	384	330	595	842	9
comunidades	389	320	447	330	595	842	9
abiertas	452	320	487	330	595	842	9
(por	492	320	510	330	595	842	9
ejemplo,	85	333	123	343	595	842	9
las	126	333	138	343	595	842	9
plataformas	140	333	192	343	595	842	9
de	195	333	205	343	595	842	9
sensibilización	207	333	273	343	595	842	9
colectiva;	275	333	318	343	595	842	9
Sestini,	321	333	353	343	595	842	9
2012).	356	333	384	343	595	842	9
Todas	387	333	413	343	595	842	9
ellas	416	333	436	343	595	842	9
tienen	438	333	465	343	595	842	9
en	468	333	478	343	595	842	9
común	481	333	511	343	595	842	9
no	85	345	96	355	595	842	9
solo	102	345	121	355	595	842	9
el	127	345	135	355	595	842	9
factor	141	345	166	355	595	842	9
humano	173	345	208	355	595	842	9
como	214	345	238	355	595	842	9
recurso	245	345	277	355	595	842	9
de	283	345	294	355	595	842	9
aprendizaje	300	345	350	355	595	842	9
sino	356	345	375	355	595	842	9
la	381	345	389	355	595	842	9
necesidad	395	345	438	355	595	842	9
de	444	345	455	355	595	842	9
contar	461	345	488	355	595	842	9
con	495	345	511	355	595	842	9
herramientas	85	358	142	368	595	842	9
tecnológicas	146	358	201	368	595	842	9
sociales,	204	358	242	368	595	842	9
tales	245	358	265	368	595	842	9
como	269	358	294	368	595	842	9
Edmodo	297	358	334	368	595	842	9
(que	338	358	357	368	595	842	9
proporciona	361	358	414	368	595	842	9
un	418	358	429	368	595	842	9
lugar	432	358	455	368	595	842	9
seguro	458	358	488	368	595	842	9
para	491	358	510	368	595	842	9
conectarse	85	371	132	380	595	842	9
profesor	135	371	172	380	595	842	9
y	176	371	181	380	595	842	9
estudiantes	185	371	234	380	595	842	9
y	237	371	243	380	595	842	9
colaborar,	246	371	291	380	595	842	9
compartir	294	371	337	380	595	842	9
contenidos,	341	371	391	380	595	842	9
acceder	395	371	428	380	595	842	9
a	432	371	437	380	595	842	9
las	440	371	453	380	595	842	9
tareas,	456	371	485	380	595	842	9
etc.),	488	371	510	380	595	842	9
Edublogs	85	383	127	393	595	842	9
(que	130	383	149	393	595	842	9
permite	152	383	186	393	595	842	9
la	189	383	197	393	595	842	9
creación	200	383	237	393	595	842	9
y	240	383	245	393	595	842	9
gestión	248	383	280	393	595	842	9
de	283	383	293	393	595	842	9
blogs	296	383	320	393	595	842	9
de	323	383	333	393	595	842	9
profesor	336	383	373	393	595	842	9
y	376	383	382	393	595	842	9
estudiantes),	384	383	440	393	595	842	9
Elgg	443	383	463	393	595	842	9
(un	466	383	481	393	595	842	9
motor	484	383	510	393	595	842	9
abierto	85	396	116	406	595	842	9
que	119	396	135	406	595	842	9
proporciona	139	396	192	406	595	842	9
un	196	396	206	406	595	842	9
marco	210	396	238	406	595	842	9
robusto	241	396	274	406	595	842	9
para	278	396	297	406	595	842	9
construir	300	396	339	406	595	842	9
todo	343	396	363	406	595	842	9
tipo	366	396	383	406	595	842	9
de	387	396	397	406	595	842	9
entornos	401	396	439	406	595	842	9
sociales),	442	396	484	406	595	842	9
ePals	487	396	510	406	595	842	9
(plataforma	85	408	137	418	595	842	9
conectada	140	408	184	418	595	842	9
de	187	408	197	418	595	842	9
forma	200	408	226	418	595	842	9
segura	229	408	258	418	595	842	9
con	261	408	277	418	595	842	9
aulas	280	408	303	418	595	842	9
de	306	408	316	418	595	842	9
cualquier	319	408	360	418	595	842	9
punto	363	408	388	418	595	842	9
del	391	408	405	418	595	842	9
mundo	408	408	438	418	595	842	9
para	441	408	460	418	595	842	9
emprender	463	408	510	418	595	842	9
actividades	85	421	135	431	595	842	9
de	137	421	148	431	595	842	9
aprendizaje	150	421	201	431	595	842	9
colaborativo	204	421	259	431	595	842	9
basado	262	421	292	431	595	842	9
en	295	421	305	431	595	842	9
proyectos)	308	421	354	431	595	842	9
y	357	421	363	431	595	842	9
un	365	421	376	431	595	842	9
largo	379	421	402	431	595	842	9
etcétera.	405	421	441	431	595	842	9
El	121	446	131	456	595	842	9
enfoque	134	446	172	456	595	842	9
abierto	174	446	208	456	595	842	9
A	85	470	93	480	595	842	9
pesar	97	470	120	480	595	842	9
de	124	470	134	480	595	842	9
lo	138	470	147	480	595	842	9
que	151	470	166	480	595	842	9
algunos	170	470	205	480	595	842	9
medios	208	470	240	480	595	842	9
de	244	470	255	480	595	842	9
comunicación	258	470	320	480	595	842	9
han	324	470	340	480	595	842	9
parecido	344	470	382	480	595	842	9
transmitir	385	470	428	480	595	842	9
a	432	470	437	480	595	842	9
la	441	470	449	480	595	842	9
sociedad,	453	470	494	480	595	842	9
los	498	470	511	480	595	842	9
MOOC	85	481	118	493	595	842	9
no	122	481	133	493	595	842	9
surgieron	137	481	178	493	595	842	9
espontáneamente	182	481	257	493	595	842	9
como	261	481	286	493	595	842	9
una	289	481	305	493	595	842	9
“revolución	309	481	361	493	595	842	9
educativa”,	365	481	414	493	595	842	9
sino	418	481	436	493	595	842	9
que	440	481	456	493	595	842	9
representan	460	481	510	493	595	842	9
una	85	496	101	506	595	842	9
evolución	105	496	148	506	595	842	9
natural	152	496	183	506	595	842	9
de	187	496	197	506	595	842	9
los	201	496	214	506	595	842	9
recursos	218	496	255	506	595	842	9
educativos	259	496	306	506	595	842	9
en	310	496	320	506	595	842	9
abierto	324	496	355	506	595	842	9
(OER,	359	496	387	506	595	842	9
según	391	496	417	506	595	842	9
las	421	496	433	506	595	842	9
siglas	437	496	462	506	595	842	9
en	466	496	476	506	595	842	9
inglés)	481	496	511	506	595	842	9
(Bárcena,	85	508	128	518	595	842	9
2009).	130	508	159	518	595	842	9
Los	161	508	178	518	595	842	9
recursos	180	508	217	518	595	842	9
educativos	219	508	266	518	595	842	9
en	269	508	279	518	595	842	9
abierto	282	508	312	518	595	842	9
existen	315	508	346	518	595	842	9
desde	348	508	373	518	595	842	9
hace	376	508	396	518	595	842	9
casi	398	508	416	518	595	842	9
tanto	418	508	440	518	595	842	9
tiempo	442	508	473	518	595	842	9
como	476	508	500	518	595	842	9
el	503	508	510	518	595	842	9
propio	85	521	114	531	595	842	9
Internet,	117	521	154	531	595	842	9
algunos	156	521	191	531	595	842	9
de	194	521	204	531	595	842	9
los	207	521	220	531	595	842	9
cuales	222	521	250	531	595	842	9
con	253	521	269	531	595	842	9
una	272	521	288	531	595	842	9
enorme	290	521	323	531	595	842	9
popularidad	326	521	379	531	595	842	9
por	381	521	396	531	595	842	9
su	399	521	409	531	595	842	9
calidad	412	521	443	531	595	842	9
como	446	521	471	531	595	842	9
los	474	521	486	531	595	842	9
de	489	521	500	531	595	842	9
la	503	521	511	531	595	842	9
BBC	85	534	107	544	595	842	9
2	107	532	111	539	595	842	9
y	114	534	120	544	595	842	9
el	123	534	131	544	595	842	9
British	135	534	165	544	595	842	9
Council	168	534	203	544	595	842	9
3	203	532	206	539	595	842	9
para	210	534	229	544	595	842	9
inglés.	232	534	262	544	595	842	9
Sin	265	534	280	544	595	842	9
embargo,	283	534	325	544	595	842	9
no	328	534	339	544	595	842	9
fue	342	534	356	544	595	842	9
hasta	360	534	383	544	595	842	9
2008	386	534	408	544	595	842	9
cuando	412	534	443	544	595	842	9
Dave	447	534	470	544	595	842	9
Cormier	474	534	510	544	595	842	9
empleó	85	546	118	556	595	842	9
explícitamente	122	546	186	556	595	842	9
el	191	546	199	556	595	842	9
término	203	546	237	556	595	842	9
MOOC	241	546	274	556	595	842	9
para	278	546	297	556	595	842	9
referirse	301	546	338	556	595	842	9
a	342	546	347	556	595	842	9
un	351	546	362	556	595	842	9
curso	366	546	390	556	595	842	9
en	394	546	404	556	595	842	9
línea	409	546	430	556	595	842	9
abierto	434	546	465	556	595	842	9
y	469	546	474	556	595	842	9
masivo	479	546	510	556	595	842	9
(Watters,	85	559	126	569	595	842	9
2012).	129	559	158	569	595	842	9
Downes	161	559	198	569	595	842	9
(2012)	201	559	231	569	595	842	9
sostendría	234	559	279	569	595	842	9
posteriormente	283	559	349	569	595	842	9
que	352	559	368	569	595	842	9
los	372	559	385	569	595	842	9
MOOC	388	559	421	569	595	842	9
tienen	425	559	452	569	595	842	9
un	456	559	467	569	595	842	9
potencial	470	559	510	569	595	842	9
didáctico	85	572	126	582	595	842	9
sin	129	572	142	582	595	842	9
precedentes	146	572	198	582	595	842	9
en	202	572	212	582	595	842	9
cuanto	216	572	245	582	595	842	9
que	249	572	265	582	595	842	9
permiten	269	572	308	582	595	842	9
a	312	572	317	582	595	842	9
un	321	572	331	582	595	842	9
gran	335	572	355	582	595	842	9
número	359	572	392	582	595	842	9
de	396	572	406	582	595	842	9
personas	410	572	449	582	595	842	9
combinar	453	572	494	582	595	842	9
las	498	572	510	582	595	842	9
ventajas	85	584	121	594	595	842	9
de	124	584	134	594	595	842	9
los	137	584	150	594	595	842	9
contenidos	153	584	200	594	595	842	9
abiertos	203	584	238	594	595	842	9
con	241	584	257	594	595	842	9
el	260	584	267	594	595	842	9
concepto	270	584	310	594	595	842	9
del	313	584	326	594	595	842	9
aprendizaje	329	584	380	594	595	842	9
-	383	584	386	594	595	842	9
la	389	584	397	594	595	842	9
formación	400	584	445	594	595	842	9
y	448	584	453	594	595	842	9
el	456	584	464	594	595	842	9
desarrollo	467	584	511	594	595	842	9
personal	85	597	122	607	595	842	9
-	125	597	129	607	595	842	9
abierto.	132	597	165	607	595	842	9
Esta	121	616	140	626	595	842	9
modalidad	145	616	192	626	595	842	9
educativa	197	616	239	626	595	842	9
intenta	244	616	274	626	595	842	9
promover	279	616	322	626	595	842	9
el	327	616	335	626	595	842	9
aprendizaje	340	616	391	626	595	842	9
para	396	616	415	626	595	842	9
un	420	616	431	626	595	842	9
gran	436	616	456	626	595	842	9
número	461	616	495	626	595	842	9
de	500	616	511	626	595	842	9
personas	85	628	124	638	595	842	9
con	127	628	143	638	595	842	9
un	146	628	157	638	595	842	9
interés	160	628	190	638	595	842	9
compartido,	193	628	246	638	595	842	9
eliminando	249	628	299	638	595	842	9
las	302	628	314	638	595	842	9
trabas	318	628	344	638	595	842	9
iniciales	347	628	384	638	595	842	9
de	387	628	397	638	595	842	9
acceso	401	628	430	638	595	842	9
y	433	628	439	638	595	842	9
asistencia	442	628	485	638	595	842	9
y,	488	628	496	638	595	842	9
en	500	628	510	638	595	842	9
algunos	85	641	119	651	595	842	9
casos,	123	641	149	651	595	842	9
se	152	641	162	651	595	842	9
ofrecen	165	641	198	651	595	842	9
créditos	201	641	236	651	595	842	9
y/o	239	641	253	651	595	842	9
certificados	256	641	307	651	595	842	9
a	311	641	316	651	595	842	9
muy	319	641	338	651	595	842	9
bajo	342	641	360	651	595	842	9
coste	364	641	386	651	595	842	9
al	390	641	397	651	595	842	9
final	401	641	421	651	595	842	9
del	424	641	438	651	595	842	9
curso.	441	641	467	651	595	842	9
No	471	641	484	651	595	842	9
es	487	641	496	651	595	842	9
de	500	641	510	651	595	842	9
extrañar,	85	654	124	663	595	842	9
por	126	654	141	663	595	842	9
lo	143	654	152	663	595	842	9
tanto,	154	654	179	663	595	842	9
que	181	654	197	663	595	842	9
a	199	654	204	663	595	842	9
pesar	207	654	230	663	595	842	9
del	232	654	246	663	595	842	9
conflicto	248	654	287	663	595	842	9
de	289	654	300	663	595	842	9
intereses	302	654	341	663	595	842	9
con	343	654	359	663	595	842	9
las	361	654	373	663	595	842	9
prioridades	376	654	425	663	595	842	9
de	428	654	438	663	595	842	9
las	440	654	452	663	595	842	9
instituciones	455	654	511	663	595	842	9
educativas	85	666	132	676	595	842	9
formales	134	666	173	676	595	842	9
y	176	666	181	676	595	842	9
de	184	666	195	676	595	842	9
las	198	666	210	676	595	842	9
muchas	213	666	246	676	595	842	9
críticas	249	666	281	676	595	842	9
que	284	666	300	676	595	842	9
se	303	666	312	676	595	842	9
plantean	315	666	352	676	595	842	9
al	355	666	363	676	595	842	9
respecto	366	666	403	676	595	842	9
en	406	666	416	676	595	842	9
la	419	666	427	676	595	842	9
literatura	430	666	469	676	595	842	9
(Romeo,	472	666	510	676	595	842	9
2012;	85	679	110	689	595	842	9
Jackson,	115	679	153	689	595	842	9
2013),	158	679	186	689	595	842	9
los	191	679	204	689	595	842	9
MOOC	209	679	242	689	595	842	9
están	247	679	269	689	595	842	9
teniendo	274	679	312	689	595	842	9
un	317	679	328	689	595	842	9
impacto	333	679	368	689	595	842	9
significativo	373	679	428	689	595	842	9
en	433	679	444	689	595	842	9
la	448	679	456	689	595	842	9
comunidad	461	679	510	689	595	842	9
educativa	85	691	127	701	595	842	9
en	131	691	141	701	595	842	9
línea	145	691	166	701	595	842	9
(con	170	691	189	701	595	842	9
cientos	193	691	224	701	595	842	9
de	227	691	238	701	595	842	9
miles	241	691	265	701	595	842	9
de	269	691	279	701	595	842	9
personas	283	691	321	701	595	842	9
realizando	325	691	370	701	595	842	9
estos	374	691	396	701	595	842	9
cursos	400	691	428	701	595	842	9
en	431	691	442	701	595	842	9
todo	445	691	465	701	595	842	9
el	468	691	476	701	595	842	9
mundo	480	691	511	701	595	842	9
2	85	750	88	755	595	842	9
3	85	761	88	767	595	842	9
http://www.bbc.co.uk/languages/	91	751	223	760	595	842	9
https://www.britishcouncil.org/english	91	762	245	771	595	842	9
Propósitos	415	793	447	800	595	842	9
y	449	793	452	800	595	842	9
Representaciones	454	793	506	800	595	842	9
Ene.	403	802	416	808	595	842	9
–	418	800	421	808	595	842	9
Abr.	423	802	435	808	595	842	9
2020,	437	802	453	808	595	842	9
Vol.	455	802	467	808	595	842	9
8,	469	802	474	808	595	842	9
N°	476	802	484	808	595	842	9
1,	486	802	491	808	595	842	9
e460	493	802	506	808	595	842	9
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	9
Hacia	85	45	109	52	595	842	10
un	111	45	122	52	595	842	10
nuevo	124	45	151	52	595	842	10
paradigma	153	45	197	52	595	842	10
de	198	45	209	52	595	842	10
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	10
de	263	45	274	52	595	842	10
segundas	275	45	317	52	595	842	10
lenguas	319	45	355	52	595	842	10
móvil,	357	45	382	52	595	842	10
abierto	384	45	417	52	595	842	10
y	419	45	423	52	595	842	10
social	425	45	453	52	595	842	10
ahora	85	73	110	83	595	842	10
mismo)	112	73	146	83	595	842	10
y	148	73	153	83	595	842	10
la	156	73	164	83	595	842	10
comunidad	166	73	215	83	595	842	10
investigadora	217	73	276	83	595	842	10
internacional	279	73	336	83	595	842	10
(con	338	73	358	83	595	842	10
proyectos	360	73	403	83	595	842	10
como	405	73	430	83	595	842	10
ECO4	432	73	460	83	595	842	10
y	462	73	468	83	595	842	10
HOME5,	470	73	511	83	595	842	10
entre	85	86	107	96	595	842	10
muchos	110	86	144	96	595	842	10
otros).	147	86	176	96	595	842	10
De	179	86	192	96	595	842	10
hecho,	195	86	224	96	595	842	10
han	227	86	243	96	595	842	10
atraído	246	86	276	96	595	842	10
a	279	86	284	96	595	842	10
la	287	86	295	96	595	842	10
atención	298	86	335	96	595	842	10
pública	338	86	371	96	595	842	10
y	374	86	379	96	595	842	10
han	382	86	398	96	595	842	10
sido	401	86	419	96	595	842	10
aclamados	422	86	469	96	595	842	10
como	472	86	497	96	595	842	10
un	500	86	511	96	595	842	10
"fenómeno	85	99	134	109	595	842	10
educativo"	138	99	185	109	595	842	10
(Pappano,	189	99	233	109	595	842	10
2012).	237	99	265	109	595	842	10
2012	269	99	291	109	595	842	10
fue	295	99	309	109	595	842	10
llamado	313	99	349	109	595	842	10
"año	353	99	373	109	595	842	10
del	377	99	390	109	595	842	10
MOOC"	394	99	432	109	595	842	10
por	436	99	450	109	595	842	10
el	454	99	462	109	595	842	10
New	466	99	486	109	595	842	10
York	490	99	511	109	595	842	10
Times	85	112	111	121	595	842	10
porque	114	112	145	121	595	842	10
surgió	147	112	175	121	595	842	10
con	177	112	193	121	595	842	10
enorme	196	112	229	121	595	842	10
vitalidad	232	112	270	121	595	842	10
en	273	112	283	121	595	842	10
las	286	112	298	121	595	842	10
universidades	301	112	361	121	595	842	10
norteamericanas	364	112	436	121	595	842	10
de	439	112	449	121	595	842	10
la	452	112	460	121	595	842	10
Ivy	462	112	476	121	595	842	10
League	478	112	511	121	595	842	10
y	85	124	91	134	595	842	10
el	95	124	103	134	595	842	10
momento	107	124	149	134	595	842	10
era	153	124	166	134	595	842	10
idóneo	170	124	200	134	595	842	10
para	204	124	223	134	595	842	10
que	228	124	243	134	595	842	10
aparecieran	248	124	298	134	595	842	10
(Daniel,	303	124	338	134	595	842	10
2012),	343	124	371	134	595	842	10
por	375	124	390	134	595	842	10
múltiples	394	124	435	134	595	842	10
razones	439	124	473	134	595	842	10
no	477	124	488	134	595	842	10
solo	492	124	510	134	595	842	10
académicas,	85	137	139	147	595	842	10
sino	145	137	163	147	595	842	10
socioeconómicas	170	137	245	147	595	842	10
y	251	137	257	147	595	842	10
demográficas.	263	137	325	147	595	842	10
En	332	137	344	147	595	842	10
la	350	137	358	147	595	842	10
actualidad,	365	137	413	147	595	842	10
a	419	137	424	147	595	842	10
pesar	431	137	454	147	595	842	10
de	460	137	470	147	595	842	10
algunas	477	137	510	147	595	842	10
expectativas	85	149	140	159	595	842	10
insatisfechas	143	149	199	159	595	842	10
y	202	149	208	159	595	842	10
las	211	149	223	159	595	842	10
bajas	227	149	249	159	595	842	10
tasas	252	149	274	159	595	842	10
de	277	149	287	159	595	842	10
finalización,	291	149	345	159	595	842	10
prevalece	349	149	391	159	595	842	10
un	394	149	405	159	595	842	10
considerable	408	149	464	159	595	842	10
interés	467	149	496	159	595	842	10
en	500	149	510	159	595	842	10
el	85	162	93	172	595	842	10
campo,	97	162	129	172	595	842	10
como	133	162	157	172	595	842	10
lo	161	162	170	172	595	842	10
demuestra	173	162	219	172	595	842	10
el	222	162	230	172	595	842	10
creciente	234	162	274	172	595	842	10
número	278	162	311	172	595	842	10
de	315	162	325	172	595	842	10
estos	329	162	351	172	595	842	10
cursos	355	162	383	172	595	842	10
y	387	162	392	172	595	842	10
sus	396	162	410	172	595	842	10
seguidores	414	162	461	172	595	842	10
en	465	162	475	172	595	842	10
todo	479	162	499	172	595	842	10
el	502	162	510	172	595	842	10
mundo.	85	175	119	185	595	842	10
El	121	193	131	203	595	842	10
número	134	193	168	203	595	842	10
de	171	193	181	203	595	842	10
cursos	184	193	212	203	595	842	10
y	215	193	221	203	595	842	10
plataformas	224	193	275	203	595	842	10
se	278	193	288	203	595	842	10
ha	291	193	301	203	595	842	10
multiplicado	304	193	360	203	595	842	10
desde	363	193	388	203	595	842	10
su	391	193	401	203	595	842	10
creación	404	193	441	203	595	842	10
y	444	193	450	203	595	842	10
el	452	193	460	203	595	842	10
número	463	193	497	203	595	842	10
de	500	193	511	203	595	842	10
inscripciones	85	206	143	216	595	842	10
de	146	206	156	216	595	842	10
estudiantes	159	206	208	216	595	842	10
sigue	210	206	234	216	595	842	10
siendo	236	206	265	216	595	842	10
muy	268	206	287	216	595	842	10
alto	290	206	306	216	595	842	10
6	306	205	310	211	595	842	10
(CSEV	312	206	344	216	595	842	10
7	344	205	348	211	595	842	10
,	348	206	350	216	595	842	10
com.	353	206	375	216	595	842	10
pers.).	377	206	405	216	595	842	10
Además,	408	206	446	216	595	842	10
en	449	206	459	216	595	842	10
los	462	206	475	216	595	842	10
últimos	478	206	510	216	595	842	10
años	85	219	105	229	595	842	10
se	108	219	117	229	595	842	10
han	120	219	136	229	595	842	10
celebrado	139	219	182	229	595	842	10
congresos	185	219	228	229	595	842	10
que	231	219	247	229	595	842	10
han	250	216	266	229	595	842	10
tenido	269	216	296	229	595	842	10
como	299	216	324	229	595	842	10
foco	326	216	346	229	595	842	10
los	349	216	362	229	595	842	10
MOOC,	365	216	400	229	595	842	10
como	403	216	428	229	595	842	10
TISLID'14	430	216	480	229	595	842	10
y	483	219	488	229	595	842	10
18	491	219	502	229	595	842	10
y	505	219	511	229	595	842	10
la	85	231	93	241	595	842	10
serie	96	231	117	241	595	842	10
anual	120	231	143	241	595	842	10
EMOOC	146	231	186	241	595	842	10
(European	189	231	236	241	595	842	10
MOOCs	238	231	275	241	595	842	10
Stakeholders	278	231	335	241	595	842	10
Summit).	337	231	377	241	595	842	10
Son	380	231	397	241	595	842	10
varios	400	231	427	241	595	842	10
los	429	231	442	241	595	842	10
factores	445	231	480	241	595	842	10
que	483	231	499	241	595	842	10
se	501	231	511	241	595	842	10
han	85	244	101	254	595	842	10
combinado	105	244	154	254	595	842	10
para	157	244	176	254	595	842	10
que	180	244	196	254	595	842	10
los	199	244	212	254	595	842	10
MOOC,	216	244	251	254	595	842	10
en	255	244	265	254	595	842	10
general,	269	244	304	254	595	842	10
y	308	244	313	254	595	842	10
los	317	244	330	254	595	842	10
LMOOC,	333	244	376	254	595	842	10
en	379	244	390	254	595	842	10
particular,	394	244	438	254	595	842	10
sean	442	244	462	254	595	842	10
posibles	465	244	501	254	595	842	10
y	505	244	511	254	595	842	10
populares.	85	257	131	267	595	842	10
En	134	257	147	267	595	842	10
primer	150	257	179	267	595	842	10
lugar,	183	257	208	267	595	842	10
el	212	257	220	267	595	842	10
acceso	224	257	253	267	595	842	10
generalizado	257	257	313	267	595	842	10
a	316	257	321	267	595	842	10
la	325	257	333	267	595	842	10
Web	337	257	357	267	595	842	10
se	361	257	370	267	595	842	10
ha	374	257	384	267	595	842	10
convertido	388	257	435	267	595	842	10
en	439	257	449	267	595	842	10
una	452	257	468	267	595	842	10
realidad,	472	257	510	267	595	842	10
incluso	85	269	117	279	595	842	10
en	120	269	131	279	595	842	10
muchas	134	269	168	279	595	842	10
de	171	269	181	279	595	842	10
las	185	269	197	279	595	842	10
partes	200	269	226	279	595	842	10
desfavorecidas	230	269	295	279	595	842	10
del	299	269	312	279	595	842	10
mundo	315	269	346	279	595	842	10
(aunque	349	269	385	279	595	842	10
no	388	269	399	279	595	842	10
para	402	269	421	279	595	842	10
todos).	425	269	455	279	595	842	10
En	458	269	471	279	595	842	10
segundo	474	269	511	279	595	842	10
lugar,	85	282	111	292	595	842	10
a	113	282	118	292	595	842	10
medida	121	282	154	292	595	842	10
que	157	282	172	292	595	842	10
aumentan	175	282	218	292	595	842	10
las	221	282	233	292	595	842	10
personas	236	282	275	292	595	842	10
que	278	282	294	292	595	842	10
quieren	297	282	329	292	595	842	10
estudiar,	332	282	370	292	595	842	10
posiblemente	373	282	432	292	595	842	10
hasta	434	282	457	292	595	842	10
más	460	282	478	292	595	842	10
de	481	282	491	292	595	842	10
100	494	282	511	292	595	842	10
millones	85	295	123	305	595	842	10
para	126	295	145	305	595	842	10
2020,	147	295	172	305	595	842	10
será	175	295	193	305	595	842	10
imposible	195	295	239	305	595	842	10
atender	242	295	274	305	595	842	10
a	277	295	282	305	595	842	10
tal	284	295	295	305	595	842	10
demanda	298	295	338	305	595	842	10
en	341	295	351	305	595	842	10
universidades	354	295	414	305	595	842	10
estándar.	417	295	456	305	595	842	10
En	121	313	133	323	595	842	10
tercer	136	313	161	323	595	842	10
lugar,	163	313	188	323	595	842	10
unido	191	313	216	323	595	842	10
a	218	313	223	323	595	842	10
lo	225	313	234	323	595	842	10
anterior,	236	313	273	323	595	842	10
un	275	313	286	323	595	842	10
gran	289	313	308	323	595	842	10
porcentaje	310	313	356	323	595	842	10
de	358	313	369	323	595	842	10
estas	371	313	392	323	595	842	10
personas	395	313	433	323	595	842	10
no	435	313	446	323	595	842	10
es	449	313	458	323	595	842	10
(ni	460	313	472	323	595	842	10
se	475	313	484	323	595	842	10
prevé	486	313	511	323	595	842	10
que	85	326	101	336	595	842	10
sea	104	326	118	336	595	842	10
a	121	326	126	336	595	842	10
corto	129	326	152	336	595	842	10
plazo)	155	326	182	336	595	842	10
lo	185	326	194	336	595	842	10
suficientemente	197	326	266	336	595	842	10
afortunada	269	326	316	336	595	842	10
para	320	326	338	336	595	842	10
poder	341	326	366	336	595	842	10
pagar	370	326	394	336	595	842	10
las	397	326	409	336	595	842	10
tasas	412	326	433	336	595	842	10
de	437	326	447	336	595	842	10
matriculación	450	326	510	336	595	842	10
habituales	85	339	130	349	595	842	10
(ni,	132	339	147	349	595	842	10
por	150	339	164	349	595	842	10
supuesto,	167	339	208	349	595	842	10
las	211	339	223	349	595	842	10
de	226	339	236	349	595	842	10
universidades	238	339	299	349	595	842	10
de	301	339	312	349	595	842	10
élite	314	339	333	349	595	842	10
como	336	339	360	349	595	842	10
las	363	339	375	349	595	842	10
de	378	339	388	349	595	842	10
la	390	339	398	349	595	842	10
Ivy	401	339	415	349	595	842	10
League,	417	339	452	349	595	842	10
cuyas	455	339	480	349	595	842	10
cuotas	482	339	511	349	595	842	10
de	85	351	96	361	595	842	10
ingreso	99	351	131	361	595	842	10
superan	135	351	169	361	595	842	10
con	172	351	188	361	595	842	10
creces	192	351	219	361	595	842	10
lo	222	351	231	361	595	842	10
que	234	351	250	361	595	842	10
la	254	351	262	361	595	842	10
mayoría	265	351	301	361	595	842	10
se	305	351	314	361	595	842	10
puede	317	351	343	361	595	842	10
permitir).	347	351	389	361	595	842	10
En	392	351	404	361	595	842	10
cuarto	408	351	435	361	595	842	10
lugar,	438	351	464	361	595	842	10
aunque	467	351	499	361	595	842	10
el	502	351	510	361	595	842	10
dinero	85	364	113	374	595	842	10
no	118	364	129	374	595	842	10
fuera	133	364	155	374	595	842	10
una	160	364	176	374	595	842	10
traba,	180	364	205	374	595	842	10
no	209	364	220	374	595	842	10
hay	224	364	240	374	595	842	10
suficiente	244	364	287	374	595	842	10
espacio	291	364	324	374	595	842	10
físico	329	364	353	374	595	842	10
para	357	364	376	374	595	842	10
el	381	364	389	374	595	842	10
aumento	393	364	431	374	595	842	10
en	435	364	445	374	595	842	10
el	450	364	458	374	595	842	10
número	462	364	495	374	595	842	10
de	500	364	510	374	595	842	10
estudiantes	85	377	134	386	595	842	10
que	137	377	153	386	595	842	10
se	156	377	165	386	595	842	10
prevé	168	377	192	386	595	842	10
en	195	377	205	386	595	842	10
los	208	377	221	386	595	842	10
próximos	224	377	266	386	595	842	10
años	269	377	289	386	595	842	10
y	292	377	297	386	595	842	10
más	300	377	318	386	595	842	10
y	321	377	326	386	595	842	10
más	329	377	347	386	595	842	10
campus	350	377	383	386	595	842	10
tendrían	386	377	422	386	595	842	10
que	425	377	441	386	595	842	10
ser	444	377	457	386	595	842	10
construidos	459	377	510	386	595	842	10
incesantemente.	85	389	156	399	595	842	10
No	159	389	172	399	595	842	10
deja	176	389	194	399	595	842	10
de	197	389	208	399	595	842	10
ser	211	389	224	399	595	842	10
una	227	389	243	399	595	842	10
ironía	246	389	272	399	595	842	10
que	275	389	291	399	595	842	10
a	294	389	299	399	595	842	10
medida	302	389	335	399	595	842	10
que	338	389	354	399	595	842	10
aumenta	357	389	394	399	595	842	10
la	398	389	406	399	595	842	10
demanda	409	389	449	399	595	842	10
de	452	389	462	399	595	842	10
educación	466	389	510	399	595	842	10
superior,	85	402	124	412	595	842	10
la	128	402	136	412	595	842	10
competencia	140	402	196	412	595	842	10
entre	200	402	222	412	595	842	10
universidades	226	402	286	412	595	842	10
es	290	402	299	412	595	842	10
cada	303	402	324	412	595	842	10
vez	327	402	343	412	595	842	10
mayor	347	402	375	412	595	842	10
para	379	402	398	412	595	842	10
los	402	402	415	412	595	842	10
estudiantes	419	402	468	412	595	842	10
de	472	402	482	412	595	842	10
pago.	486	402	510	412	595	842	10
Como	85	414	112	424	595	842	10
consecuencia,	117	414	178	424	595	842	10
la	182	414	190	424	595	842	10
división	195	414	230	424	595	842	10
socioeconómica	235	414	306	424	595	842	10
está	310	414	327	424	595	842	10
creciendo.	331	414	377	424	595	842	10
El	381	414	391	424	595	842	10
fenómeno	396	414	440	424	595	842	10
MOOC	444	414	477	424	595	842	10
parece	482	414	510	424	595	842	10
haber	85	427	110	437	595	842	10
surgido	114	427	147	437	595	842	10
de	152	427	162	437	595	842	10
la	166	427	174	437	595	842	10
interrelación	179	427	234	437	595	842	10
de	239	427	249	437	595	842	10
todos	254	427	278	437	595	842	10
estos	282	427	304	437	595	842	10
factores.	309	427	346	437	595	842	10
Además,	351	427	389	437	595	842	10
el	394	427	402	437	595	842	10
impulso	406	427	442	437	595	842	10
inicial	446	427	474	437	595	842	10
de	478	427	489	437	595	842	10
esta	493	427	510	437	595	842	10
iniciativa	85	440	126	450	595	842	10
proviene	129	440	167	450	595	842	10
de	170	440	180	450	595	842	10
prestigiosas	183	440	235	450	595	842	10
universidades	238	440	298	450	595	842	10
que	301	440	317	450	595	842	10
desean	319	440	349	450	595	842	10
atraer	352	440	377	450	595	842	10
a	380	440	384	450	595	842	10
más	387	440	405	450	595	842	10
y	408	440	413	450	595	842	10
mejores	416	440	451	450	595	842	10
estudiantes	453	440	502	450	595	842	10
y	505	440	510	450	595	842	10
encontrar	85	452	127	462	595	842	10
nuevos	130	452	161	462	595	842	10
modelos	164	452	201	462	595	842	10
de	204	452	215	462	595	842	10
negocio	218	452	253	462	595	842	10
con	256	452	271	462	595	842	10
ellos.	274	452	298	462	595	842	10
Desde	301	452	329	462	595	842	10
esta	332	452	349	462	595	842	10
perspectiva,	352	452	405	462	595	842	10
los	408	452	421	462	595	842	10
MOOC	424	452	457	462	595	842	10
representan	460	452	510	462	595	842	10
un	85	465	96	475	595	842	10
potente	99	465	131	475	595	842	10
recurso	134	465	166	475	595	842	10
de	169	465	180	475	595	842	10
marketing	182	465	227	475	595	842	10
de	230	465	240	475	595	842	10
la	243	465	251	475	595	842	10
calidad	253	465	285	475	595	842	10
académica	288	465	334	475	595	842	10
de	337	465	348	475	595	842	10
las	350	465	363	475	595	842	10
instituciones	365	465	421	475	595	842	10
que	424	465	439	475	595	842	10
los	442	465	455	475	595	842	10
ofertan.	458	465	492	475	595	842	10
Una	121	484	139	494	595	842	10
modalidad	142	484	189	494	595	842	10
tan	191	484	205	494	595	842	10
compleja	207	484	248	494	595	842	10
no	250	484	261	494	595	842	10
podría	264	484	292	494	595	842	10
existir	295	484	322	494	595	842	10
sin	325	484	338	494	595	842	10
retos,	340	484	365	494	595	842	10
incluyendo	367	484	416	494	595	842	10
el	419	484	427	494	595	842	10
tamaño	429	484	462	494	595	842	10
de	464	484	475	494	595	842	10
la	477	484	485	494	595	842	10
masa	488	484	510	494	595	842	10
estudiantil,	85	496	134	506	595	842	10
que	136	496	152	506	595	842	10
dificultan	154	496	196	506	595	842	10
su	198	496	208	506	595	842	10
manejo	210	496	243	506	595	842	10
y	245	496	250	506	595	842	10
gestión	252	496	284	506	595	842	10
(por	286	496	305	506	595	842	10
ejemplo,	307	496	345	506	595	842	10
cómo	347	496	372	506	595	842	10
proporcionar	374	496	431	506	595	842	10
retroalimentación	433	496	510	506	595	842	10
y	85	509	91	519	595	842	10
andamiaje),	95	509	147	519	595	842	10
los	152	509	164	519	595	842	10
problemas	169	509	215	519	595	842	10
de	220	509	230	519	595	842	10
atribución	235	509	279	519	595	842	10
de	284	509	294	519	595	842	10
la	299	509	307	519	595	842	10
autoría	311	509	342	519	595	842	10
de	347	509	357	519	595	842	10
la	362	509	370	519	595	842	10
evaluación	374	509	422	519	595	842	10
y	426	509	432	519	595	842	10
el	436	509	444	519	595	842	10
alto	449	509	466	519	595	842	10
grado	470	509	495	519	595	842	10
de	500	509	510	519	595	842	10
deserción	85	522	127	532	595	842	10
estudiantil	131	522	177	532	595	842	10
(Read,	181	522	210	532	595	842	10
2014),	214	522	243	532	595	842	10
entre	247	522	269	532	595	842	10
otros.	273	522	298	532	595	842	10
Además,	302	522	341	532	595	842	10
Bárcena	345	522	381	532	595	842	10
y	385	522	390	532	595	842	10
Martín-Monje	395	522	457	532	595	842	10
(2014)	461	522	490	532	595	842	10
han	495	522	510	532	595	842	10
discutido	85	534	126	544	595	842	10
también	130	534	165	544	595	842	10
sus	169	534	184	544	595	842	10
dificultades,	188	534	242	544	595	842	10
como	246	534	271	544	595	842	10
el	275	534	283	544	595	842	10
papel	287	534	311	544	595	842	10
cambiante	315	534	360	544	595	842	10
de	364	534	375	544	595	842	10
los	379	534	392	544	595	842	10
docentes	396	534	435	544	595	842	10
en	439	534	449	544	595	842	10
los	453	534	466	544	595	842	10
LMOOC	471	534	510	544	595	842	10
(donde	85	547	116	557	595	842	10
pasan	119	547	144	557	595	842	10
de	148	547	158	557	595	842	10
ser	161	547	174	557	595	842	10
instructores	178	547	229	557	595	842	10
a	232	547	237	557	595	842	10
facilitadores	241	547	295	557	595	842	10
8	295	546	298	552	595	842	10
,	298	547	301	557	595	842	10
por	305	547	319	557	595	842	10
lo	323	547	331	557	595	842	10
que	335	547	350	557	595	842	10
no	354	547	365	557	595	842	10
pueden	368	547	400	557	595	842	10
interaccionar	403	547	461	557	595	842	10
de	464	547	475	557	595	842	10
manera	478	547	511	557	595	842	10
personalizada	85	560	146	570	595	842	10
con	150	560	166	570	595	842	10
la	170	560	178	570	595	842	10
mayoría	182	560	218	570	595	842	10
de	223	560	233	570	595	842	10
los	237	560	250	570	595	842	10
estudiantes	254	560	303	570	595	842	10
inscritos),	307	560	351	570	595	842	10
el	355	560	363	570	595	842	10
mencionado	368	560	421	570	595	842	10
problema	426	560	467	570	595	842	10
de	471	560	482	570	595	842	10
cómo	486	560	510	570	595	842	10
proporcionar	85	572	142	582	595	842	10
una	144	572	160	582	595	842	10
retroalimentación	163	572	241	582	595	842	10
eficaz	243	572	269	582	595	842	10
con	272	572	288	582	595	842	10
una	290	572	306	582	595	842	10
ratio	309	572	329	582	595	842	10
tan	331	572	345	582	595	842	10
desequilibrada	348	572	412	582	595	842	10
profesor-alumno	414	572	488	582	595	842	10
y	490	572	496	582	595	842	10
las	498	572	511	582	595	842	10
dificultades	85	585	137	595	595	842	10
de	143	585	153	595	595	842	10
gestionar	160	585	200	595	595	842	10
un	207	585	218	595	595	842	10
grupo	224	585	250	595	595	842	10
altamente	257	585	299	595	595	842	10
heterogéneo	306	585	360	595	595	842	10
de	366	585	377	595	595	842	10
estudiantes,	383	585	435	595	595	842	10
compuesto	441	585	489	595	595	842	10
por	496	585	510	595	595	842	10
individuos	85	598	132	608	595	842	10
con	136	598	151	608	595	842	10
diferentes	155	598	199	608	595	842	10
niveles	203	598	234	608	595	842	10
de	238	598	248	608	595	842	10
competencias	252	598	312	608	595	842	10
lingüístico-comunicativas	316	598	430	608	595	842	10
en	434	598	444	608	595	842	10
el	448	598	456	608	595	842	10
caso	460	598	480	608	595	842	10
de	484	598	494	608	595	842	10
los	498	598	510	608	595	842	10
LMOOC.	85	610	128	620	595	842	10
Sin	132	610	147	620	595	842	10
embargo,	151	610	193	620	595	842	10
el	197	610	205	620	595	842	10
aprendizaje	210	610	261	620	595	842	10
de	265	610	276	620	595	842	10
una	280	610	296	620	595	842	10
segunda	301	610	337	620	595	842	10
lengua	341	610	371	620	595	842	10
es	375	610	384	620	595	842	10
un	389	610	400	620	595	842	10
proceso	405	610	439	620	595	842	10
eminentemente	443	610	510	620	595	842	10
práctico	85	623	121	633	595	842	10
y	123	623	129	633	595	842	10
dinámico,	131	623	175	633	595	842	10
y	177	623	183	633	595	842	10
como	186	623	210	633	595	842	10
tal,	212	623	226	633	595	842	10
queda	229	623	255	633	595	842	10
en	258	623	268	633	595	842	10
el	271	623	278	633	595	842	10
centro	281	623	309	633	595	842	10
de	311	623	321	633	595	842	10
la	324	623	332	633	595	842	10
escala	334	623	361	633	595	842	10
de	364	623	374	633	595	842	10
idoneidad	377	623	420	633	595	842	10
para	423	623	442	633	595	842	10
esta	444	623	462	633	595	842	10
modalidad	464	623	511	633	595	842	10
didáctica	85	636	125	645	595	842	10
abierta.	129	636	162	645	595	842	10
Esto	166	636	186	645	595	842	10
requiere	190	636	226	645	595	842	10
el	230	636	238	645	595	842	10
desarrollo	243	636	287	645	595	842	10
de	291	636	301	645	595	842	10
un	306	636	317	645	595	842	10
entramado	321	636	368	645	595	842	10
de	372	636	382	645	595	842	10
capacidades	387	636	440	645	595	842	10
(competencias,	444	636	510	645	595	842	10
habilidades	85	648	135	658	595	842	10
y	139	648	144	658	595	842	10
datos)	148	648	174	658	595	842	10
que	178	648	194	658	595	842	10
deben	197	648	223	658	595	842	10
ir	227	648	234	658	595	842	10
sutilmente	237	648	283	658	595	842	10
entrelazados	286	648	341	658	595	842	10
a	345	648	350	658	595	842	10
lo	353	648	362	658	595	842	10
largo	365	648	388	658	595	842	10
del	391	648	404	658	595	842	10
proceso	408	648	442	658	595	842	10
de	445	648	456	658	595	842	10
aprendizaje	459	648	510	658	595	842	10
(Bárcena,	85	661	128	671	595	842	10
2009).	130	661	159	671	595	842	10
Ello	161	661	180	671	595	842	10
supone	182	661	213	671	595	842	10
tanto	216	661	238	671	595	842	10
la	241	661	248	671	595	842	10
implicación	251	661	303	671	595	842	10
cognitiva	306	661	347	671	595	842	10
(usando	349	661	384	671	595	842	10
habilidades	387	661	437	671	595	842	10
mentales	439	661	478	671	595	842	10
de	481	661	491	671	595	842	10
alto	494	661	510	671	595	842	10
4	85	701	88	706	595	842	10
http://ecolearning.eu	91	702	173	711	595	842	10
http://home.eadtu.eu	91	713	173	722	595	842	10
6	85	724	88	729	595	842	10
https://unedabierta.uned.es/catalogo/	91	725	237	734	595	842	10
7	85	735	88	741	595	842	10
Centro	91	736	118	745	595	842	10
Superior	121	736	155	745	595	842	10
para	158	736	175	745	595	842	10
la	177	736	185	745	595	842	10
Enseñanza	187	736	230	745	595	842	10
Virtual	232	736	261	745	595	842	10
(UNED).	263	736	300	745	595	842	10
8	85	746	89	755	595	842	10
Un	93	750	105	759	595	842	10
facilitador	109	750	150	759	595	842	10
es	154	750	162	759	595	842	10
un	166	750	176	759	595	842	10
orientador	179	750	220	759	595	842	10
del	224	750	236	759	595	842	10
aprendizaje	240	750	286	759	595	842	10
y	290	750	295	759	595	842	10
entre	298	750	318	759	595	842	10
sus	322	750	335	759	595	842	10
cometidos	338	750	379	759	595	842	10
está	383	750	399	759	595	842	10
el	402	750	409	759	595	842	10
de	413	750	422	759	595	842	10
proponer	426	750	462	759	595	842	10
actitudes	466	750	501	759	595	842	10
y	505	750	510	759	595	842	10
procedimientos	85	762	147	771	595	842	10
que	149	762	164	771	595	842	10
promuevan	166	762	211	771	595	842	10
la	214	762	221	771	595	842	10
interacción	223	762	268	771	595	842	10
con	270	762	285	771	595	842	10
los	287	762	299	771	595	842	10
contenidos	301	762	345	771	595	842	10
del	347	762	359	771	595	842	10
curso	362	762	383	771	595	842	10
de	386	762	395	771	595	842	10
que	398	762	412	771	595	842	10
se	415	762	423	771	595	842	10
trate.	426	762	446	771	595	842	10
5	85	712	88	718	595	842	10
Propósitos	86	793	118	800	595	842	10
y	120	793	123	800	595	842	10
Representaciones	125	793	177	800	595	842	10
Ene.	86	801	99	808	595	842	10
–	101	800	104	808	595	842	10
Abr.	106	801	119	808	595	842	10
2020,	120	801	136	808	595	842	10
Vol.	138	801	150	808	595	842	10
8,	152	801	157	808	595	842	10
N°	159	801	167	808	595	842	10
1,	168	801	174	808	595	842	10
e460	176	801	189	808	595	842	10
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	10
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	11
E	505	45	511	52	595	842	11
orden)	85	73	114	83	595	842	11
como	118	73	142	83	595	842	11
la	146	73	154	83	595	842	11
interacción	158	73	207	83	595	842	11
social	211	73	237	83	595	842	11
con	241	73	257	83	595	842	11
hablantes	261	73	302	83	595	842	11
más	306	73	324	83	595	842	11
o	328	73	334	83	595	842	11
menos	338	73	366	83	595	842	11
competentes	370	73	425	83	595	842	11
de	429	73	440	83	595	842	11
la	444	73	452	83	595	842	11
lengua	456	73	485	83	595	842	11
meta	489	73	511	83	595	842	11
(Read,	85	86	114	96	595	842	11
Bárcena,	117	86	156	96	595	842	11
y	159	86	164	96	595	842	11
Rodrigo,	167	86	206	96	595	842	11
2010).	208	86	237	96	595	842	11
La	121	105	133	115	595	842	11
experiencia	139	105	190	115	595	842	11
que	197	105	213	115	595	842	11
están	219	105	242	115	595	842	11
adquiriendo	248	105	301	115	595	842	11
los	308	105	320	115	595	842	11
académicos	327	105	378	115	595	842	11
trabajando	385	105	431	115	595	842	11
en	438	105	448	115	595	842	11
el	455	105	463	115	595	842	11
diseño	470	105	498	115	595	842	11
y	505	105	510	115	595	842	11
elaboración	85	118	137	127	595	842	11
de	139	118	149	127	595	842	11
LMOOC	151	118	191	127	595	842	11
está	193	118	210	127	595	842	11
refinando	212	118	254	127	595	842	11
el	256	118	264	127	595	842	11
concepto	266	118	306	127	595	842	11
empíricamente,	308	118	376	127	595	842	11
discriminando	378	118	441	127	595	842	11
lo	443	118	452	127	595	842	11
que	454	118	470	127	595	842	11
funciona	472	118	511	127	595	842	11
mejor,	85	130	114	140	595	842	11
como	116	130	140	140	595	842	11
el	143	130	151	140	595	842	11
promedio	153	130	195	140	595	842	11
de	197	130	208	140	595	842	11
horas	210	130	234	140	595	842	11
de	236	130	247	140	595	842	11
un	249	130	260	140	595	842	11
curso	262	130	286	140	595	842	11
para	288	130	307	140	595	842	11
que	310	130	326	140	595	842	11
sea	328	130	342	140	595	842	11
útil	344	130	359	140	595	842	11
y	361	130	367	140	595	842	11
atractivo,	369	130	410	140	595	842	11
la	412	130	420	140	595	842	11
definición	423	130	467	140	595	842	11
de	470	130	480	140	595	842	11
rasgos	482	130	510	140	595	842	11
prototípicos	85	143	138	153	595	842	11
de	140	143	150	153	595	842	11
los	153	143	166	153	595	842	11
estudiantes	168	143	217	153	595	842	11
que	219	143	235	153	595	842	11
puedan	237	143	269	153	595	842	11
considerarse	271	143	326	153	595	842	11
para	329	143	348	153	595	842	11
la	350	143	358	153	595	842	11
toma	360	143	382	153	595	842	11
de	385	143	395	153	595	842	11
decisiones	397	143	443	153	595	842	11
sobre	445	143	469	153	595	842	11
el	472	143	479	153	595	842	11
diseño	482	143	511	153	595	842	11
del	85	156	99	165	595	842	11
curso	101	156	125	165	595	842	11
o	128	156	133	165	595	842	11
la	136	156	144	165	595	842	11
tecnología	147	156	193	165	595	842	11
de	195	156	206	165	595	842	11
apoyo	209	156	236	165	595	842	11
más	238	156	256	165	595	842	11
adecuada.	259	156	302	165	595	842	11
Sin	121	174	136	184	595	842	11
embargo,	144	174	185	184	595	842	11
independientemente	192	174	281	184	595	842	11
de	289	174	299	184	595	842	11
la	307	174	315	184	595	842	11
confusión	322	174	366	184	595	842	11
conceptual	373	174	421	184	595	842	11
(y	429	174	438	184	595	842	11
terminológica)	446	174	511	184	595	842	11
relacionada	85	187	136	197	595	842	11
con	140	187	155	197	595	842	11
estos	159	187	181	197	595	842	11
cursos,	185	187	216	197	595	842	11
y	219	187	225	197	595	842	11
los	229	187	241	197	595	842	11
problemas	245	187	291	197	595	842	11
y	295	187	300	197	595	842	11
retos	304	187	325	197	595	842	11
asociados,	329	187	374	197	595	842	11
las	378	187	391	197	595	842	11
cifras	394	187	419	197	595	842	11
de	422	187	433	197	595	842	11
inscripción	436	187	485	197	595	842	11
y	489	187	495	197	595	842	11
las	498	187	511	197	595	842	11
encuestas	85	199	127	209	595	842	11
de	133	199	143	209	595	842	11
satisfacción	149	199	200	209	595	842	11
muestran	206	199	246	209	595	842	11
que	252	199	268	209	595	842	11
son	273	199	288	209	595	842	11
populares	294	199	336	209	595	842	11
entre	342	199	364	209	595	842	11
los	369	199	382	209	595	842	11
estudiantes	387	199	436	209	595	842	11
(Martín-Monje,	442	199	511	209	595	842	11
Bárcena,	85	212	124	222	595	842	11
y	127	212	132	222	595	842	11
Read,	135	212	160	222	595	842	11
2013).	163	212	192	222	595	842	11
Se	194	212	205	222	595	842	11
puede	208	212	234	222	595	842	11
argumentar	237	212	287	222	595	842	11
que	290	212	306	222	595	842	11
la	309	212	316	222	595	842	11
popularidad	319	212	372	222	595	842	11
proviene	375	212	413	222	595	842	11
en	416	212	426	222	595	842	11
parte	429	212	451	222	595	842	11
de	454	212	464	222	595	842	11
la	467	212	475	222	595	842	11
falta	478	212	497	222	595	842	11
de	500	212	510	222	595	842	11
coste	85	225	108	235	595	842	11
asociado	111	225	150	235	595	842	11
y	153	225	159	235	595	842	11
de	163	225	173	235	595	842	11
la	176	225	184	235	595	842	11
flexibilidad	188	225	239	235	595	842	11
de	242	225	253	235	595	842	11
acceso	256	225	286	235	595	842	11
y	289	225	295	235	595	842	11
compromiso	298	225	353	235	595	842	11
que	357	225	373	235	595	842	11
ofrecen.	376	225	412	235	595	842	11
A	416	225	424	235	595	842	11
diferencia	427	225	471	235	595	842	11
de	475	225	485	235	595	842	11
otras	489	225	510	235	595	842	11
iniciativas	85	237	130	247	595	842	11
relacionadas	133	237	188	247	595	842	11
con	191	237	206	247	595	842	11
los	209	237	222	247	595	842	11
OER,	225	237	249	247	595	842	11
el	252	237	260	247	595	842	11
hecho	262	237	289	247	595	842	11
de	291	237	302	247	595	842	11
que	304	237	320	247	595	842	11
se	323	237	332	247	595	842	11
trate	335	237	355	247	595	842	11
de	357	237	367	247	595	842	11
una	370	237	386	247	595	842	11
oferta	389	237	414	247	595	842	11
completa	417	237	457	247	595	842	11
y	460	237	465	247	595	842	11
guiada	468	237	497	247	595	842	11
de	500	237	510	247	595	842	11
aprendizaje	85	250	136	260	595	842	11
y	139	250	144	260	595	842	11
la	147	250	155	260	595	842	11
orientación	158	250	207	260	595	842	11
social	210	250	236	260	595	842	11
de	239	250	249	260	595	842	11
la	252	250	260	260	595	842	11
mayoría	263	250	299	260	595	842	11
de	302	250	312	260	595	842	11
estos	315	250	337	260	595	842	11
cursos	340	250	368	260	595	842	11
también	371	250	407	260	595	842	11
resultan	409	250	444	260	595	842	11
estimulantes	447	250	502	260	595	842	11
y	505	250	511	260	595	842	11
gratificantes	85	263	140	273	595	842	11
para	143	263	162	273	595	842	11
los	165	263	178	273	595	842	11
estudiantes,	181	263	232	273	595	842	11
sin	235	263	248	273	595	842	11
olvidar	251	263	282	273	595	842	11
el	286	263	293	273	595	842	11
hecho	297	263	323	273	595	842	11
observado	326	263	371	273	595	842	11
de	375	263	385	273	595	842	11
que	388	263	404	273	595	842	11
a	407	263	412	273	595	842	11
las	415	263	427	273	595	842	11
personas	430	263	469	273	595	842	11
les	472	263	484	273	595	842	11
gusta	487	263	511	273	595	842	11
estar	85	275	106	285	595	842	11
en	108	275	119	285	595	842	11
contacto	121	275	158	285	595	842	11
controlado	160	275	207	285	595	842	11
con	210	275	226	285	595	842	11
otras	228	275	249	285	595	842	11
que	251	275	267	285	595	842	11
comparten	269	275	316	285	595	842	11
intereses	318	275	357	285	595	842	11
similares	359	275	398	285	595	842	11
y	401	275	406	285	595	842	11
provienen	408	275	452	285	595	842	11
de	455	275	465	285	595	842	11
diferentes	467	275	511	285	595	842	11
ámbitos	85	288	120	298	595	842	11
geográficos	124	288	176	298	595	842	11
y	180	288	185	298	595	842	11
sociales,	190	288	227	298	595	842	11
algo	232	288	251	298	595	842	11
que	255	288	271	298	595	842	11
también	275	288	311	298	595	842	11
es	315	288	324	298	595	842	11
constatable	328	288	378	298	595	842	11
en	382	288	393	298	595	842	11
las	397	288	409	298	595	842	11
redes	414	288	437	298	595	842	11
sociales	441	288	476	298	595	842	11
(Boyd,	480	288	511	298	595	842	11
Richerson	85	301	130	311	595	842	11
y	132	301	138	311	595	842	11
Henrich,	141	301	179	311	595	842	11
2011).	182	301	210	311	595	842	11
El	121	325	131	335	595	842	11
enfoque	134	325	172	335	595	842	11
móvil	174	325	201	335	595	842	11
Al	85	350	96	360	595	842	11
mismo	100	350	130	360	595	842	11
tiempo	133	350	164	360	595	842	11
que	168	350	184	360	595	842	11
la	187	350	195	360	595	842	11
naturaleza	199	350	244	360	595	842	11
de	248	350	258	360	595	842	11
los	262	350	274	360	595	842	11
estudios	278	350	314	360	595	842	11
a	318	350	323	360	595	842	11
distancia	326	350	366	360	595	842	11
y	369	350	375	360	595	842	11
en	379	350	389	360	595	842	11
línea	392	350	414	360	595	842	11
ha	417	350	428	360	595	842	11
cambiado	432	350	474	360	595	842	11
y	478	350	484	360	595	842	11
sigue	487	350	510	360	595	842	11
evolucionando	85	363	150	373	595	842	11
hacia	157	363	180	373	595	842	11
nuevas	187	363	217	373	595	842	11
modalidades	224	363	280	373	595	842	11
y	287	363	292	373	595	842	11
formatos,	299	363	341	373	595	842	11
la	348	363	356	373	595	842	11
forma	363	363	389	373	595	842	11
en	396	363	406	373	595	842	11
la	413	363	421	373	595	842	11
que	428	363	444	373	595	842	11
accedemos	451	363	499	373	595	842	11
e	506	363	510	373	595	842	11
interaccionamos	85	375	157	385	595	842	11
en	160	375	170	385	595	842	11
línea	173	375	194	385	595	842	11
también	197	375	232	385	595	842	11
ha	235	375	245	385	595	842	11
cambiado.	248	375	293	385	595	842	11
Ahora	296	375	323	385	595	842	11
vivimos	325	375	361	385	595	842	11
en	363	375	374	385	595	842	11
un	376	375	387	385	595	842	11
"mundo	390	375	425	385	595	842	11
digital"	428	375	460	385	595	842	11
y	463	375	468	385	595	842	11
podemos	471	375	510	385	595	842	11
usar	85	388	104	398	595	842	11
el	106	388	114	398	595	842	11
dispositivo	117	388	165	398	595	842	11
móvil	167	388	193	398	595	842	11
que	196	388	212	398	595	842	11
llevamos	214	388	254	398	595	842	11
en	257	388	267	398	595	842	11
nuestros	270	388	306	398	595	842	11
bolsillos	309	388	346	398	595	842	11
o	349	388	355	398	595	842	11
bolso	357	388	381	398	595	842	11
para	384	388	403	398	595	842	11
tal	405	388	416	398	595	842	11
fin.	419	388	434	398	595	842	11
Desde	436	388	464	398	595	842	11
principios	466	388	510	398	595	842	11
de	85	401	96	410	595	842	11
los	100	401	113	410	595	842	11
90,	117	401	131	410	595	842	11
los	136	401	149	410	595	842	11
dispositivos	153	401	206	410	595	842	11
móviles	210	401	245	410	595	842	11
se	250	401	259	410	595	842	11
han	263	401	279	410	595	842	11
convertido	284	401	331	410	595	842	11
cada	335	401	355	410	595	842	11
vez	360	401	375	410	595	842	11
más	380	401	397	410	595	842	11
en	402	401	412	410	595	842	11
una	417	401	433	410	595	842	11
parte	437	401	459	410	595	842	11
de	464	401	474	410	595	842	11
la	479	401	487	410	595	842	11
vida	491	401	510	410	595	842	11
cotidiana.	85	413	128	423	595	842	11
Con	131	413	150	423	595	842	11
la	152	413	160	423	595	842	11
llegada	163	413	195	423	595	842	11
del	198	413	211	423	595	842	11
smartphone	214	413	266	423	595	842	11
y	269	413	275	423	595	842	11
el	278	413	286	423	595	842	11
desarrollo	289	413	333	423	595	842	11
de	336	413	346	423	595	842	11
sistemas	349	413	386	423	595	842	11
operativos	389	413	435	423	595	842	11
móviles	438	413	473	423	595	842	11
abiertos	475	413	510	423	595	842	11
como	85	426	110	436	595	842	11
Android,	112	426	152	436	595	842	11
ha	155	426	165	436	595	842	11
habido	168	426	198	436	595	842	11
una	201	426	216	436	595	842	11
"democratización"	219	426	301	436	595	842	11
de	304	426	314	436	595	842	11
tales	317	426	337	436	595	842	11
dispositivos.	340	426	395	436	595	842	11
También	398	426	437	436	595	842	11
la	440	426	448	436	595	842	11
reducción	451	426	494	436	595	842	11
del	497	426	510	436	595	842	11
precio	85	438	113	448	595	842	11
de	116	438	126	448	595	842	11
los	130	438	143	448	595	842	11
dispositivos	146	438	199	448	595	842	11
móviles	202	438	237	448	595	842	11
significa	240	438	278	448	595	842	11
que	282	438	297	448	595	842	11
un	301	438	312	448	595	842	11
sector	315	438	342	448	595	842	11
cada	345	438	365	448	595	842	11
vez	369	438	384	448	595	842	11
mayor	387	438	415	448	595	842	11
de	419	438	429	448	595	842	11
la	433	438	440	448	595	842	11
sociedad	444	438	482	448	595	842	11
ahora	486	438	510	448	595	842	11
tiene	85	451	107	461	595	842	11
acceso	109	451	139	461	595	842	11
a	141	451	146	461	595	842	11
tales	149	451	169	461	595	842	11
teléfonos	172	451	212	461	595	842	11
y	215	451	220	461	595	842	11
tabletas.	223	451	259	461	595	842	11
No	121	470	135	480	595	842	11
sólo	138	470	157	480	595	842	11
son	161	470	176	480	595	842	11
los	180	470	193	480	595	842	11
dispositivos	197	470	249	480	595	842	11
los	253	470	266	480	595	842	11
que	270	470	286	480	595	842	11
han	289	470	305	480	595	842	11
evolucionado	309	470	368	480	595	842	11
con	372	470	388	480	595	842	11
el	392	470	400	480	595	842	11
tiempo,	404	470	437	480	595	842	11
sino	441	470	459	480	595	842	11
también	463	470	499	480	595	842	11
la	503	470	510	480	595	842	11
tecnología	85	482	131	492	595	842	11
de	134	482	144	492	595	842	11
red	148	482	162	492	595	842	11
subyacente	165	482	214	492	595	842	11
que	217	482	232	492	595	842	11
emplean	236	482	273	492	595	842	11
para	276	482	295	492	595	842	11
la	298	482	306	492	595	842	11
comunicación.	309	482	374	492	595	842	11
Por	377	482	392	492	595	842	11
lo	395	482	404	492	595	842	11
tanto,	407	482	432	492	595	842	11
no	435	482	446	492	595	842	11
es	449	482	458	492	595	842	11
de	461	482	471	492	595	842	11
extrañar	474	482	510	492	595	842	11
que	85	495	101	505	595	842	11
puedan	104	495	135	505	595	842	11
obtenerse	138	495	180	505	595	842	11
servicios	182	495	221	505	595	842	11
de	224	495	234	505	595	842	11
datos	237	495	260	505	595	842	11
móviles	262	495	297	505	595	842	11
de	300	495	310	505	595	842	11
empresas	313	495	354	505	595	842	11
de	356	495	366	505	595	842	11
telecomunicaciones	369	495	455	505	595	842	11
para	458	495	477	505	595	842	11
ofrecer	479	495	510	505	595	842	11
acceso	85	508	114	518	595	842	11
a	117	508	122	518	595	842	11
Internet	124	508	158	518	595	842	11
cuando	160	508	192	518	595	842	11
no	195	508	206	518	595	842	11
se	208	508	217	518	595	842	11
pueda	219	508	246	518	595	842	11
encontrar	248	508	289	518	595	842	11
abierto	292	508	322	518	595	842	11
uno	325	508	341	518	595	842	11
de	343	508	354	518	595	842	11
los	356	508	369	518	595	842	11
cada	371	508	391	518	595	842	11
vez	394	508	409	518	595	842	11
más	411	508	429	518	595	842	11
numerosos	431	508	479	518	595	842	11
puntos	481	508	511	518	595	842	11
de	85	520	96	530	595	842	11
acceso	99	520	128	530	595	842	11
wi-fi).	131	520	159	530	595	842	11
Como	162	520	189	530	595	842	11
señala	192	520	219	530	595	842	11
Evans	223	520	249	530	595	842	11
(2014),	252	520	285	530	595	842	11
"The	288	520	309	530	595	842	11
world	312	520	337	530	595	842	11
is	341	520	348	530	595	842	11
mobile!",	351	520	392	530	595	842	11
afirmación	395	520	443	530	595	842	11
respaldada	446	520	493	530	595	842	11
por	496	520	510	530	595	842	11
multitud	85	533	123	543	595	842	11
de	126	533	136	543	595	842	11
datos	139	533	162	543	595	842	11
como	165	533	190	543	595	842	11
los	193	533	206	543	595	842	11
aproximadamente	209	533	287	543	595	842	11
5000	290	533	313	543	595	842	11
billones	315	533	350	543	595	842	11
de	353	533	364	543	595	842	11
smartphones	367	533	422	543	595	842	11
y	426	533	431	543	595	842	11
tabletas	434	533	468	543	595	842	11
vendidos	471	533	510	543	595	842	11
hasta	85	546	108	556	595	842	11
el	111	546	118	556	595	842	11
fin	121	546	133	556	595	842	11
de	136	546	146	556	595	842	11
2016	149	546	171	556	595	842	11
(frente	174	546	203	556	595	842	11
a	206	546	211	556	595	842	11
los	214	546	226	556	595	842	11
aproximadamente	229	546	308	556	595	842	11
3500	311	546	333	556	595	842	11
billones	335	546	370	556	595	842	11
de	373	546	383	556	595	842	11
ordenadores	386	546	440	556	595	842	11
de	443	546	453	556	595	842	11
sobremesa	456	546	502	556	595	842	11
y	505	546	511	556	595	842	11
portátiles),	85	558	133	568	595	842	11
las	136	558	148	568	595	842	11
115	151	558	168	568	595	842	11
billones	171	558	206	568	595	842	11
de	209	558	220	568	595	842	11
descargas	223	558	266	568	595	842	11
de	269	558	280	568	595	842	11
apps	283	558	304	568	595	842	11
en	307	558	318	568	595	842	11
dispositivos	321	558	374	568	595	842	11
iOS	377	558	394	568	595	842	11
y	397	558	403	568	595	842	11
Android,	406	558	446	568	595	842	11
habiendo	449	558	489	568	595	842	11
más	493	558	511	568	595	842	11
de	85	571	96	581	595	842	11
2	99	571	104	581	595	842	11
millones	107	571	145	581	595	842	11
de	148	571	158	581	595	842	11
apps	161	571	182	581	595	842	11
iOS	184	571	202	581	595	842	11
y	205	571	210	581	595	842	11
3	213	571	219	581	595	842	11
millones	222	571	260	581	595	842	11
de	263	571	273	581	595	842	11
Android.	276	571	315	581	595	842	11
De	318	571	331	581	595	842	11
estas,	334	571	359	581	595	842	11
la	362	571	370	581	595	842	11
categoría	373	571	413	581	595	842	11
más	416	571	434	581	595	842	11
popular	437	571	470	581	595	842	11
es	473	571	482	581	595	842	11
la	485	571	493	581	595	842	11
red	496	571	511	581	595	842	11
social,	85	584	114	594	595	842	11
ya	116	584	127	594	595	842	11
que	129	584	145	594	595	842	11
las	147	584	160	594	595	842	11
personas	162	584	201	594	595	842	11
dedican	203	584	238	594	595	842	11
un	240	584	251	594	595	842	11
tercio	254	584	279	594	595	842	11
del	281	584	295	594	595	842	11
tiempo	297	584	328	594	595	842	11
de	330	584	341	594	595	842	11
uso	343	584	359	594	595	842	11
de	361	584	372	594	595	842	11
su	374	584	384	594	595	842	11
dispositivo	387	584	435	594	595	842	11
móvil	437	584	463	594	595	842	11
a	466	584	470	594	595	842	11
conectar	473	584	510	594	595	842	11
con	85	596	101	606	595	842	11
alguna	103	596	133	606	595	842	11
de	135	596	145	606	595	842	11
ellas.	147	596	170	606	595	842	11
Para	172	596	192	606	595	842	11
estimar	194	596	226	606	595	842	11
el	229	596	236	606	595	842	11
uso	239	596	254	606	595	842	11
de	256	596	266	606	595	842	11
los	269	596	281	606	595	842	11
teléfonos	284	596	324	606	595	842	11
móviles,	326	596	364	606	595	842	11
en	366	596	376	606	595	842	11
la	378	596	386	606	595	842	11
actualidad	388	596	434	606	595	842	11
hay	436	596	452	606	595	842	11
900	454	596	470	606	595	842	11
millones	472	596	510	606	595	842	11
de	85	609	96	619	595	842	11
usuarios	99	609	135	619	595	842	11
de	139	609	149	619	595	842	11
WhatsApp	152	609	199	619	595	842	11
y	202	609	208	619	595	842	11
Facebook	211	609	254	619	595	842	11
Messengers	257	609	309	619	595	842	11
y	312	609	318	619	595	842	11
estos	321	609	343	619	595	842	11
han	346	609	362	619	595	842	11
enviado	365	609	400	619	595	842	11
alrededor	403	609	445	619	595	842	11
de	448	609	458	619	595	842	11
60	461	609	472	619	595	842	11
billones	476	609	510	619	595	842	11
de	85	622	96	632	595	842	11
mensajes	98	622	138	632	595	842	11
al	141	622	149	632	595	842	11
día	151	622	165	632	595	842	11
durante	167	622	200	632	595	842	11
2016.	202	622	227	632	595	842	11
En	230	622	242	632	595	842	11
cuanto	244	622	274	632	595	842	11
a	276	622	281	632	595	842	11
otras	283	622	305	632	595	842	11
funcionalidades	307	622	377	632	595	842	11
de	379	622	390	632	595	842	11
estos	392	622	414	632	595	842	11
teléfonos,	417	622	459	632	595	842	11
en	462	622	472	632	595	842	11
este	475	622	492	632	595	842	11
año	494	622	510	632	595	842	11
se	85	634	94	644	595	842	11
han	97	634	113	644	595	842	11
mandado	115	634	156	644	595	842	11
1,6	158	634	172	644	595	842	11
billones	175	634	209	644	595	842	11
de	212	634	223	644	595	842	11
fotos	225	634	247	644	595	842	11
y	250	634	255	644	595	842	11
250	258	634	274	644	595	842	11
millones	277	634	315	644	595	842	11
de	318	634	328	644	595	842	11
videos	330	634	359	644	595	842	11
al	362	634	370	644	595	842	11
día.	372	634	389	644	595	842	11
También	391	634	430	644	595	842	11
es	433	634	442	644	595	842	11
significativo	445	634	500	644	595	842	11
el	503	634	510	644	595	842	11
hecho	85	647	111	657	595	842	11
de	116	647	126	657	595	842	11
que	131	647	147	657	595	842	11
alrededor	151	647	193	657	595	842	11
de	197	647	208	657	595	842	11
2500	212	647	234	657	595	842	11
billones	239	647	273	657	595	842	11
de	278	647	289	657	595	842	11
los	293	647	306	657	595	842	11
usuarios	310	647	347	657	595	842	11
de	352	647	362	657	595	842	11
redes	367	647	390	657	595	842	11
sociales	394	647	429	657	595	842	11
se	434	647	443	657	595	842	11
conecta	447	647	481	657	595	842	11
desde	485	647	510	657	595	842	11
dispositivos	85	660	138	669	595	842	11
móviles	141	660	176	669	595	842	11
(y	179	660	188	669	595	842	11
de	191	660	201	669	595	842	11
los	204	660	217	669	595	842	11
1800	220	660	242	669	595	842	11
billones	245	660	280	669	595	842	11
de	283	660	293	669	595	842	11
usuarios	296	660	333	669	595	842	11
regulares	336	660	376	669	595	842	11
de	379	660	390	669	595	842	11
Facebook,	393	660	438	669	595	842	11
87%	442	660	462	669	595	842	11
se	465	660	474	669	595	842	11
conecta	477	660	511	669	595	842	11
también	85	672	121	682	595	842	11
desde	123	672	148	682	595	842	11
dispositivos	150	672	203	682	595	842	11
móviles)	205	672	244	682	595	842	11
y	246	672	252	682	595	842	11
la	254	672	262	682	595	842	11
estimación	264	672	312	682	595	842	11
mencionada	314	672	368	682	595	842	11
anteriormente	370	672	431	682	595	842	11
de	433	672	444	682	595	842	11
que	446	672	462	682	595	842	11
para	464	672	483	682	595	842	11
2020,	486	672	511	682	595	842	11
el	85	685	93	695	595	842	11
80%	96	685	116	695	595	842	11
de	119	685	129	695	595	842	11
la	132	685	140	695	595	842	11
población	143	685	186	695	595	842	11
adulta	189	685	216	695	595	842	11
del	218	685	232	695	595	842	11
mundo	234	685	265	695	595	842	11
tendrá	268	685	295	695	595	842	11
un	298	685	309	695	595	842	11
smartphone.	312	685	367	695	595	842	11
Propósitos	415	793	447	800	595	842	11
y	449	793	452	800	595	842	11
Representaciones	454	793	506	800	595	842	11
Ene.	403	802	416	808	595	842	11
–	418	800	421	808	595	842	11
Abr.	423	802	435	808	595	842	11
2020,	437	802	453	808	595	842	11
Vol.	455	802	467	808	595	842	11
8,	469	802	474	808	595	842	11
N°	476	802	484	808	595	842	11
1,	486	802	491	808	595	842	11
e460	493	802	506	808	595	842	11
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	11
Hacia	85	45	109	52	595	842	12
un	111	45	122	52	595	842	12
nuevo	124	45	151	52	595	842	12
paradigma	153	45	197	52	595	842	12
de	198	45	209	52	595	842	12
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	12
de	263	45	274	52	595	842	12
segundas	275	45	317	52	595	842	12
lenguas	319	45	355	52	595	842	12
móvil,	357	45	382	52	595	842	12
abierto	384	45	417	52	595	842	12
y	419	45	423	52	595	842	12
social	425	45	453	52	595	842	12
Figura	159	232	189	242	595	842	12
1.	192	232	200	242	595	842	12
Clasificación	203	232	261	242	595	842	12
de	264	232	274	242	595	842	12
usuarios	277	232	314	242	595	842	12
digitales	316	232	354	242	595	842	12
(Hootsuite,	357	232	406	242	595	842	12
2017).	408	232	437	242	595	842	12
Figura	118	407	148	417	595	842	12
2.	151	407	159	417	595	842	12
Clasificación	162	407	220	417	595	842	12
de	223	407	233	417	595	842	12
acceso	236	407	265	417	595	842	12
a	268	407	273	417	595	842	12
la	275	407	283	417	595	842	12
web	286	407	305	417	595	842	12
según	307	407	333	417	595	842	12
el	336	407	344	417	595	842	12
dispositivo	347	407	395	417	595	842	12
(Hootsuite,	398	407	447	417	595	842	12
2017).	450	407	478	417	595	842	12
Figura	94	600	125	610	595	842	12
3.	128	600	136	610	595	842	12
Clasificación	139	600	197	610	595	842	12
de	199	600	210	610	595	842	12
acceso	212	600	242	610	595	842	12
a	245	600	249	610	595	842	12
las	252	600	264	610	595	842	12
redes	267	600	290	610	595	842	12
sociales	293	600	328	610	595	842	12
según	331	600	356	610	595	842	12
el	359	600	367	610	595	842	12
dispositivo	370	600	418	610	595	842	12
(Hootsuite,	421	600	470	610	595	842	12
2017).	473	600	501	610	595	842	12
Propósitos	86	793	118	800	595	842	12
Representaciones	125	793	177	800	595	842	12
Ene.	86	801	99	808	595	842	12
–	101	800	104	808	595	842	12
Abr.	106	801	119	808	595	842	12
2020,	120	801	136	808	595	842	12
Vol.	138	801	150	808	595	842	12
8,	152	801	157	808	595	842	12
N°	159	801	167	808	595	842	12
1,	168	801	174	808	595	842	12
e460	176	801	189	808	595	842	12
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	12
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	13
E	505	45	511	52	595	842	13
Figura	111	263	141	273	595	842	13
4.	144	263	152	273	595	842	13
Clasificación	155	263	213	273	595	842	13
de	216	263	226	273	595	842	13
acceso	229	263	258	273	595	842	13
a	261	263	266	273	595	842	13
Facebook	269	263	311	273	595	842	13
según	314	263	340	273	595	842	13
el	343	263	351	273	595	842	13
dispositivo	353	263	402	273	595	842	13
(Hootsuite,	404	263	453	273	595	842	13
2017).	456	263	485	273	595	842	13
Al	131	300	142	310	595	842	13
analizar	144	300	179	310	595	842	13
los	182	300	195	310	595	842	13
datos	197	300	220	310	595	842	13
de	223	300	233	310	595	842	13
uso	236	300	251	310	595	842	13
de	254	300	264	310	595	842	13
dispositivos	267	300	319	310	595	842	13
móviles	322	300	356	310	595	842	13
y	359	300	365	310	595	842	13
apps	367	300	387	310	595	842	13
anteriormente	390	300	451	310	595	842	13
señalados,	453	300	499	310	595	842	13
es	501	300	511	310	595	842	13
fácil	85	312	105	322	595	842	13
ver	108	312	122	322	595	842	13
la	126	312	134	322	595	842	13
relevancia	137	312	182	322	595	842	13
que	186	312	202	322	595	842	13
puedan	205	312	237	322	595	842	13
tener	241	312	263	322	595	842	13
los	266	312	279	322	595	842	13
dispositivos	283	312	335	322	595	842	13
móviles	339	312	374	322	595	842	13
en	377	312	388	322	595	842	13
red	391	312	405	322	595	842	13
para	409	312	428	322	595	842	13
el	431	312	439	322	595	842	13
aprendizaje.	442	312	496	322	595	842	13
Es	500	312	511	322	595	842	13
fácil	85	325	105	335	595	842	13
aspirar	110	325	140	335	595	842	13
a	145	325	149	335	595	842	13
que	154	325	170	335	595	842	13
mediante	175	325	216	335	595	842	13
su	221	325	230	335	595	842	13
uso	235	325	251	335	595	842	13
puedan	256	325	287	335	595	842	13
acceder	292	325	326	335	595	842	13
a	331	325	336	335	595	842	13
la	341	325	349	335	595	842	13
formación	354	325	399	335	595	842	13
en	404	325	414	335	595	842	13
una	419	325	435	335	595	842	13
segunda	440	325	476	335	595	842	13
lengua	481	325	510	335	595	842	13
muchísimas	85	338	138	348	595	842	13
personas	140	338	179	348	595	842	13
que	182	338	197	348	595	842	13
no	200	338	211	348	595	842	13
tienen	214	338	241	348	595	842	13
acceso	243	338	273	348	595	842	13
a	275	338	280	348	595	842	13
otros	283	338	305	348	595	842	13
equipos	307	338	342	348	595	842	13
tecnológicos.	344	338	403	348	595	842	13
Sin	406	338	420	348	595	842	13
embargo,	423	338	464	348	595	842	13
si	467	338	474	348	595	842	13
bien	477	338	496	348	595	842	13
las	498	338	511	348	595	842	13
posibilidades	85	350	143	360	595	842	13
de	148	350	159	360	595	842	13
estos	164	350	186	360	595	842	13
dispositivos	191	350	244	360	595	842	13
son	249	350	264	360	595	842	13
infinitas,	269	350	308	360	595	842	13
sin	313	350	326	360	595	842	13
duda	331	350	352	360	595	842	13
queda	358	350	384	360	595	842	13
un	389	350	400	360	595	842	13
largo	405	350	428	360	595	842	13
camino	433	350	465	360	595	842	13
para	470	350	489	360	595	842	13
que	495	350	510	360	595	842	13
desplieguen	85	363	138	373	595	842	13
su	144	363	153	373	595	842	13
pleno	159	363	183	373	595	842	13
potencial.	189	363	232	373	595	842	13
Representan,	238	363	295	373	595	842	13
además,	301	363	337	373	595	842	13
un	342	363	353	373	595	842	13
paso	359	363	379	373	595	842	13
importante	385	363	433	373	595	842	13
hacia	438	363	462	373	595	842	13
el	467	363	475	373	595	842	13
acceso	481	363	510	373	595	842	13
omnipresente	85	376	144	386	595	842	13
a	147	376	152	386	595	842	13
la	154	376	162	386	595	842	13
información	164	376	217	386	595	842	13
y,	220	376	228	386	595	842	13
como	230	376	255	386	595	842	13
tal,	257	376	271	386	595	842	13
condicionarán	273	376	335	386	595	842	13
a	337	376	342	386	595	842	13
corto	344	376	367	386	595	842	13
plazo	369	376	393	386	595	842	13
las	395	376	407	386	595	842	13
formas	409	376	440	386	595	842	13
en	442	376	453	386	595	842	13
que	455	376	471	386	595	842	13
se	473	376	482	386	595	842	13
puede	484	376	511	386	595	842	13
emprender	85	388	132	398	595	842	13
la	135	388	143	398	595	842	13
educación	145	388	190	398	595	842	13
en	192	388	203	398	595	842	13
línea,	205	388	230	398	595	842	13
que	232	388	248	398	595	842	13
los	251	388	263	398	595	842	13
estudiantes	266	388	315	398	595	842	13
están	317	388	340	398	595	842	13
comenzando	343	388	398	398	595	842	13
a	401	388	406	398	595	842	13
explorar.	408	388	448	398	595	842	13
No	450	388	464	398	595	842	13
se	466	388	475	398	595	842	13
trata	478	388	497	398	595	842	13
de	500	388	510	398	595	842	13
que	85	401	101	411	595	842	13
los	105	401	118	411	595	842	13
investigadores	123	401	186	411	595	842	13
traten	191	401	216	411	595	842	13
de	220	401	231	411	595	842	13
atraer	235	401	260	411	595	842	13
a	265	401	270	411	595	842	13
la	274	401	282	411	595	842	13
gente	286	401	310	411	595	842	13
a	315	401	320	411	595	842	13
entornos	324	401	362	411	595	842	13
Web	366	401	387	411	595	842	13
2.0	391	401	405	411	595	842	13
desde	410	401	435	411	595	842	13
sus	439	401	453	411	595	842	13
dispositivos	458	401	510	411	595	842	13
móviles,	85	414	123	424	595	842	13
porque	126	414	156	424	595	842	13
ya	159	414	170	424	595	842	13
pueden	173	414	205	424	595	842	13
ver	207	414	222	424	595	842	13
sus	225	414	239	424	595	842	13
beneficios.	242	414	290	424	595	842	13
Esta	293	414	312	424	595	842	13
es	315	414	324	424	595	842	13
una	327	414	343	424	595	842	13
revolución	346	414	393	424	595	842	13
de	396	414	406	424	595	842	13
abajo	410	414	433	424	595	842	13
arriba,	436	414	465	424	595	842	13
donde	468	414	495	424	595	842	13
los	498	414	511	424	595	842	13
propios	85	426	118	436	595	842	13
estudiantes	121	426	170	436	595	842	13
están	172	426	195	436	595	842	13
empujando	198	426	247	436	595	842	13
a	249	426	254	436	595	842	13
sus	257	426	271	436	595	842	13
profesores,	274	426	322	436	595	842	13
no	325	426	336	436	595	842	13
al	339	426	347	436	595	842	13
revés.	350	426	375	436	595	842	13
Este	378	426	397	436	595	842	13
cambio	400	426	432	436	595	842	13
de	435	426	445	436	595	842	13
hábitos	448	426	480	436	595	842	13
refleja	482	426	510	436	595	842	13
un	85	439	96	449	595	842	13
comportamiento	99	439	171	449	595	842	13
humano	174	439	209	449	595	842	13
básico:	212	439	243	449	595	842	13
si	245	439	253	449	595	842	13
estamos	255	439	291	449	595	842	13
acostumbrados	293	439	360	449	595	842	13
a	362	439	367	449	595	842	13
usar	370	439	388	449	595	842	13
una	391	439	407	449	595	842	13
herramienta	409	439	462	449	595	842	13
para	464	439	483	449	595	842	13
algún	486	439	510	449	595	842	13
propósito,	85	452	129	462	595	842	13
inevitablemente	132	452	202	462	595	842	13
trataremos	205	452	252	462	595	842	13
de	254	452	264	462	595	842	13
usarla	267	452	293	462	595	842	13
para	296	452	315	462	595	842	13
otros.	318	452	343	462	595	842	13
Esto	345	452	365	462	595	842	13
quiere	367	452	395	462	595	842	13
decir	397	452	419	462	595	842	13
que,	422	452	441	462	595	842	13
al	443	452	451	462	595	842	13
margen	454	452	487	462	595	842	13
de	489	452	500	462	595	842	13
la	503	452	510	462	595	842	13
predisposición	85	464	149	474	595	842	13
de	153	464	164	474	595	842	13
los	167	464	180	474	595	842	13
estudiantes	184	464	233	474	595	842	13
a	236	464	241	474	595	842	13
emplear	245	464	280	474	595	842	13
los	284	464	297	474	595	842	13
móviles	301	464	336	474	595	842	13
y	340	464	345	474	595	842	13
a	349	464	354	474	595	842	13
las	357	464	370	474	595	842	13
cualidades	373	464	420	474	595	842	13
intrínsecas	424	464	471	474	595	842	13
de	474	464	485	474	595	842	13
estos	489	464	510	474	595	842	13
dispositivos	85	477	138	487	595	842	13
para	140	477	159	487	595	842	13
ello,	162	477	181	487	595	842	13
queda	184	477	210	487	595	842	13
en	212	477	223	487	595	842	13
manos	225	477	254	487	595	842	13
del	257	477	270	487	595	842	13
profesor	272	477	309	487	595	842	13
de	312	477	322	487	595	842	13
la	325	477	332	487	595	842	13
segunda	335	477	371	487	595	842	13
lengua	374	477	403	487	595	842	13
que	406	477	421	487	595	842	13
extienda	424	477	461	487	595	842	13
a	464	477	469	487	595	842	13
través	471	477	497	487	595	842	13
de	500	477	510	487	595	842	13
actos	85	490	108	500	595	842	13
relevantes	113	490	157	500	595	842	13
a	162	490	167	500	595	842	13
su	172	490	182	500	595	842	13
vida	187	490	206	500	595	842	13
cotidiana	211	490	251	500	595	842	13
su	256	490	266	500	595	842	13
tiempo	271	490	302	500	595	842	13
de	307	490	317	500	595	842	13
aprendizaje,	322	490	375	500	595	842	13
más	380	490	398	500	595	842	13
allá	403	490	419	500	595	842	13
de	424	490	434	500	595	842	13
las	439	490	451	500	595	842	13
limitaciones	456	490	510	500	595	842	13
esperables	85	502	131	512	595	842	13
ante	136	502	154	512	595	842	13
el	158	502	166	512	595	842	13
ordenador	171	502	216	512	595	842	13
de	220	502	231	512	595	842	13
sobremesa,	235	502	284	512	595	842	13
y	289	502	295	512	595	842	13
adapte	299	502	328	512	595	842	13
contenidos	332	502	380	512	595	842	13
y	385	502	390	512	595	842	13
métodos	395	502	432	512	595	842	13
a	436	502	441	512	595	842	13
las	446	502	458	512	595	842	13
verdaderas	463	502	510	512	595	842	13
realidades	85	515	130	525	595	842	13
y	132	515	138	525	595	842	13
necesidades	141	515	193	525	595	842	13
de	196	515	206	525	595	842	13
uso.	209	515	227	525	595	842	13
Una	121	533	139	543	595	842	13
cuestión	142	533	179	543	595	842	13
relacionada	181	533	232	543	595	842	13
es	234	533	243	543	595	842	13
el	246	533	254	543	595	842	13
acceso	256	533	285	543	595	842	13
a	288	533	293	543	595	842	13
contenidos	295	533	343	543	595	842	13
y	345	533	351	543	595	842	13
materiales	353	533	398	543	595	842	13
didácticos	401	533	445	543	595	842	13
a	448	533	453	543	595	842	13
partir	455	533	479	543	595	842	13
de	482	533	492	543	595	842	13
una	495	533	510	543	595	842	13
gama	85	546	109	556	595	842	13
de	116	546	126	556	595	842	13
dispositivos	132	546	185	556	595	842	13
móviles	192	546	226	556	595	842	13
con	233	546	249	556	595	842	13
diferentes	256	546	299	556	595	842	13
características	305	546	368	556	595	842	13
formales	374	546	413	556	595	842	13
y	420	546	425	556	595	842	13
funcionales.	432	546	485	556	595	842	13
Este	492	546	511	556	595	842	13
importante	85	559	133	569	595	842	13
rasgo	136	559	160	569	595	842	13
añadido	164	559	199	569	595	842	13
requiere	202	559	238	569	595	842	13
que	242	559	258	569	595	842	13
los	261	559	274	569	595	842	13
investigadores	278	559	341	569	595	842	13
permitan	345	559	384	569	595	842	13
que	387	559	403	569	595	842	13
el	407	559	415	569	595	842	13
aprendizaje	418	559	469	569	595	842	13
continúe	472	559	510	569	595	842	13
uniformemente	85	571	152	581	595	842	13
entre	155	571	177	581	595	842	13
diferentes	180	571	224	581	595	842	13
dispositivos	227	571	279	581	595	842	13
móviles,	282	571	320	581	595	842	13
es	323	571	332	581	595	842	13
decir,	335	571	360	581	595	842	13
se	363	571	372	581	595	842	13
trata	375	571	395	581	595	842	13
de	398	571	408	581	595	842	13
promover	411	571	454	581	595	842	13
su	457	571	467	581	595	842	13
potencial	470	571	510	581	595	842	13
para	85	584	104	594	595	842	13
que	107	584	123	594	595	842	13
los	127	584	140	594	595	842	13
estudiantes	143	584	192	594	595	842	13
cambien	195	584	232	594	595	842	13
"sin	235	584	253	594	595	842	13
fisuras"	256	584	290	594	595	842	13
de	293	584	304	594	595	842	13
actividades	307	584	357	594	595	842	13
de	360	584	370	594	595	842	13
su	374	584	384	594	595	842	13
vida	387	584	406	594	595	842	13
cotidiana	409	584	449	594	595	842	13
a	453	584	457	594	595	842	13
actividades	461	584	510	594	595	842	13
orientadas	85	597	130	607	595	842	13
a	133	597	138	607	595	842	13
promover	141	597	183	607	595	842	13
el	186	597	194	607	595	842	13
aprendizaje,	196	597	250	607	595	842	13
tratando	253	597	289	607	595	842	13
de	291	597	302	607	595	842	13
reconciliar,	304	597	354	607	595	842	13
por	357	597	371	607	595	842	13
ejemplo,	374	597	412	607	595	842	13
intereses	415	597	453	607	595	842	13
personales	456	597	502	607	595	842	13
o	505	597	510	607	595	842	13
necesidades	85	609	138	619	595	842	13
comunicativas	141	609	205	619	595	842	13
puntuales	208	609	250	619	595	842	13
con	253	609	269	619	595	842	13
el	273	609	280	619	595	842	13
acto	284	609	302	619	595	842	13
de	305	609	316	619	595	842	13
aprendizaje.	319	609	373	619	595	842	13
Ya	376	609	389	619	595	842	13
no	392	609	403	619	595	842	13
es	406	609	416	619	595	842	13
necesario	419	609	460	619	595	842	13
contar	464	609	491	619	595	842	13
con	494	609	510	619	595	842	13
equipos	85	622	119	632	595	842	13
especializados	122	622	186	632	595	842	13
para	189	622	208	632	595	842	13
grabar	210	622	238	632	595	842	13
algo	241	622	260	632	595	842	13
que	263	622	279	632	595	842	13
está	282	622	299	632	595	842	13
sucediendo	302	622	351	632	595	842	13
y	354	622	360	632	595	842	13
compartirlo	363	622	414	632	595	842	13
en	417	622	427	632	595	842	13
línea.	430	622	454	632	595	842	13
Como	457	622	484	632	595	842	13
Looi,	487	622	511	632	595	842	13
Seow,	85	635	112	645	595	842	13
Zhang,	115	635	146	645	595	842	13
So,	149	635	163	645	595	842	13
Chen	166	635	189	645	595	842	13
y	192	635	198	645	595	842	13
Wong	201	635	228	645	595	842	13
(2010)	231	635	260	645	595	842	13
argumentan,	263	635	317	645	595	842	13
la	320	635	328	645	595	842	13
portabilidad	331	635	384	645	595	842	13
y	387	635	393	645	595	842	13
la	396	635	404	645	595	842	13
versatilidad	407	635	458	645	595	842	13
de	461	635	471	645	595	842	13
nuestros	474	635	511	645	595	842	13
dispositivos	85	647	138	657	595	842	13
móviles	140	647	175	657	595	842	13
y	178	647	183	657	595	842	13
el	186	647	194	657	595	842	13
acceso	196	647	226	657	595	842	13
en	228	647	239	657	595	842	13
línea	241	647	263	657	595	842	13
casi	265	647	282	657	595	842	13
ubicuo	285	647	315	657	595	842	13
conllevan	317	647	360	657	595	842	13
importantes	363	647	415	657	595	842	13
posibilidades	417	647	476	657	595	842	13
para	478	647	497	657	595	842	13
un	500	647	511	657	595	842	13
aprendizaje	85	660	136	670	595	842	13
más	139	660	156	670	595	842	13
centrado	159	660	197	670	595	842	13
en	200	660	210	670	595	842	13
el	213	660	221	670	595	842	13
aprendiz.	224	660	264	670	595	842	13
Esta	121	679	140	689	595	842	13
preocupación	144	679	203	689	595	842	13
por	207	679	222	689	595	842	13
la	226	679	234	689	595	842	13
compatibilidad	237	679	303	689	595	842	13
y	307	679	313	689	595	842	13
la	317	679	325	689	595	842	13
ubicuidad	328	679	372	689	595	842	13
en	376	679	386	689	595	842	13
el	390	679	398	689	595	842	13
aprendizaje	402	679	452	689	595	842	13
móvil	456	679	482	689	595	842	13
ya	486	679	496	689	595	842	13
ha	500	679	510	689	595	842	13
desembocado	85	691	145	701	595	842	13
en	148	691	159	701	595	842	13
la	161	691	169	701	595	842	13
creación	172	691	210	701	595	842	13
de	213	691	223	701	595	842	13
una	226	691	242	701	595	842	13
línea	245	691	266	701	595	842	13
de	269	691	280	701	595	842	13
investigación	283	691	341	701	595	842	13
cuyo	344	691	366	701	595	842	13
objetivo	369	691	405	701	595	842	13
es	408	691	417	701	595	842	13
explorar	420	691	457	701	595	842	13
la	460	691	468	701	595	842	13
forma	471	691	497	701	595	842	13
de	500	691	510	701	595	842	13
garantizar	85	704	129	714	595	842	13
tal	134	704	145	714	595	842	13
uniformidad,	149	704	206	714	595	842	13
que	211	704	227	714	595	842	13
ha	231	704	242	714	595	842	13
recibido	246	704	282	714	595	842	13
el	287	704	294	714	595	842	13
nombre	299	704	332	714	595	842	13
de	337	704	347	714	595	842	13
aprendizaje	352	704	404	714	595	842	13
móvil	408	704	433	714	595	842	13
sin	437	704	450	714	595	842	13
costuras	455	704	492	714	595	842	13
(en	496	704	511	714	595	842	13
adelante	85	717	122	727	595	842	13
MSL,	125	717	150	727	595	842	13
por	154	717	168	727	595	842	13
el	172	717	179	727	595	842	13
término	183	717	217	727	595	842	13
inglés	220	717	246	727	595	842	13
Mobile	250	717	281	727	595	842	13
Seamless	284	717	325	727	595	842	13
Learning).	328	717	375	727	595	842	13
El	378	717	388	727	595	842	13
MSL	391	717	414	727	595	842	13
ha	417	717	427	727	595	842	13
sido	430	717	449	727	595	842	13
caracterizado	452	717	511	727	595	842	13
por	85	729	100	739	595	842	13
Wong	103	729	130	739	595	842	13
y	134	729	139	739	595	842	13
Looi	143	729	164	739	595	842	13
(2011)	168	729	197	739	595	842	13
en	200	729	211	739	595	842	13
términos	214	729	253	739	595	842	13
de	257	729	267	739	595	842	13
diez	271	729	289	739	595	842	13
dimensiones	293	729	347	739	595	842	13
que	351	729	367	739	595	842	13
Wong	371	729	398	739	595	842	13
(2012)	401	729	430	739	595	842	13
ha	434	729	444	739	595	842	13
refinado	448	729	485	739	595	842	13
de	489	729	499	739	595	842	13
la	503	729	511	739	595	842	13
siguiente	85	742	125	752	595	842	13
manera:	129	742	164	752	595	842	13
MSL1	168	742	196	752	595	842	13
abarca	199	742	228	752	595	842	13
el	232	742	240	752	595	842	13
aprendizaje	244	742	294	752	595	842	13
formal	298	742	327	752	595	842	13
e	331	742	336	752	595	842	13
informal;	339	742	380	752	595	842	13
MSL2	384	742	412	752	595	842	13
abarca	416	742	444	752	595	842	13
el	448	742	456	752	595	842	13
aprendizaje	459	742	510	752	595	842	13
personalizado	85	755	146	765	595	842	13
y	149	755	155	765	595	842	13
social;	158	755	186	765	595	842	13
MSL3,	189	755	220	765	595	842	13
el	223	755	231	765	595	842	13
aprendizaje	234	755	285	765	595	842	13
a	288	755	293	765	595	842	13
través	296	755	322	765	595	842	13
del	325	755	338	765	595	842	13
tiempo;	341	755	375	765	595	842	13
MSL4,	378	755	409	765	595	842	13
el	412	755	420	765	595	842	13
aprendizaje	423	755	473	765	595	842	13
a	476	755	481	765	595	842	13
través	484	755	511	765	595	842	13
Propósitos	415	793	447	800	595	842	13
y	449	793	452	800	595	842	13
Representaciones	454	793	506	800	595	842	13
Ene.	403	802	416	808	595	842	13
–	418	800	421	808	595	842	13
Abr.	423	802	435	808	595	842	13
2020,	437	802	453	808	595	842	13
Vol.	455	802	467	808	595	842	13
8,	469	802	474	808	595	842	13
N°	476	802	484	808	595	842	13
1,	486	802	491	808	595	842	13
e460	493	802	506	808	595	842	13
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	13
Hacia	85	45	109	52	595	842	14
un	111	45	122	52	595	842	14
nuevo	124	45	151	52	595	842	14
paradigma	153	45	197	52	595	842	14
de	198	45	209	52	595	842	14
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	14
de	263	45	274	52	595	842	14
segundas	275	45	317	52	595	842	14
lenguas	319	45	355	52	595	842	14
móvil,	357	45	382	52	595	842	14
abierto	384	45	417	52	595	842	14
y	419	45	423	52	595	842	14
social	425	45	453	52	595	842	14
de	85	73	96	83	595	842	14
lugares;	100	73	134	83	595	842	14
MSL5,	138	73	169	83	595	842	14
el	173	73	181	83	595	842	14
acceso	185	73	215	83	595	842	14
omnipresente	219	73	278	83	595	842	14
al	282	73	290	83	595	842	14
conocimiento	294	73	354	83	595	842	14
(una	358	73	377	83	595	842	14
combinación	381	73	438	83	595	842	14
del	442	73	456	83	595	842	14
aprendizaje	460	73	511	83	595	842	14
sensible	85	86	121	96	595	842	14
al	125	86	133	96	595	842	14
contexto,	137	86	177	96	595	842	14
realidad	181	86	217	96	595	842	14
aumentada	221	86	268	96	595	842	14
y	272	86	278	96	595	842	14
acceso	282	86	311	96	595	842	14
ubicuo	315	86	345	96	595	842	14
a	349	86	354	96	595	842	14
recursos	358	86	395	96	595	842	14
de	399	86	409	96	595	842	14
aprendizaje	413	86	464	96	595	842	14
en	468	86	478	96	595	842	14
línea);	482	86	511	96	595	842	14
MSL6	85	99	113	109	595	842	14
abarca	119	99	148	109	595	842	14
mundos	153	99	188	109	595	842	14
físicos	194	99	222	109	595	842	14
y	228	99	233	109	595	842	14
digitales;	239	99	279	109	595	842	14
MSL7,	285	99	316	109	595	842	14
el	322	99	330	109	595	842	14
uso	335	99	350	109	595	842	14
combinado	356	99	405	109	595	842	14
de	411	99	421	109	595	842	14
múltiples	427	99	468	109	595	842	14
tipos	473	99	495	109	595	842	14
de	500	99	510	109	595	842	14
dispositivos	85	112	138	121	595	842	14
(incluyendo	140	112	192	121	595	842	14
tecnologías	194	112	245	121	595	842	14
"estables",	247	112	293	121	595	842	14
como	295	112	320	121	595	842	14
los	322	112	335	121	595	842	14
ordenadores	337	112	391	121	595	842	14
de	393	112	403	121	595	842	14
sobremesa	405	112	452	121	595	842	14
y	454	112	459	121	595	842	14
las	461	112	474	121	595	842	14
pizarras	476	112	511	121	595	842	14
interactivas);	85	124	143	134	595	842	14
MSL8,	147	124	177	134	595	842	14
cambio	181	124	214	134	595	842	14
continuo	218	124	256	134	595	842	14
y	260	124	265	134	595	842	14
rápido	269	124	297	134	595	842	14
entre	301	124	323	134	595	842	14
múltiples	327	124	368	134	595	842	14
tareas	372	124	397	134	595	842	14
de	401	124	412	134	595	842	14
aprendizaje	416	124	466	134	595	842	14
(como	470	124	498	134	595	842	14
la	503	124	511	134	595	842	14
recolección	85	137	136	147	595	842	14
de	139	137	149	147	595	842	14
datos,	153	137	179	147	595	842	14
el	182	137	190	147	595	842	14
análisis	193	137	226	147	595	842	14
y	229	137	235	147	595	842	14
la	238	137	246	147	595	842	14
comunicación);	249	137	317	147	595	842	14
MSL9,	321	137	352	147	595	842	14
síntesis	355	137	387	147	595	842	14
del	390	137	404	147	595	842	14
conocimiento	407	137	467	147	595	842	14
(previo	470	137	502	147	595	842	14
y	505	137	510	147	595	842	14
nuevo,	85	149	115	159	595	842	14
así	120	149	132	159	595	842	14
como	137	149	161	159	595	842	14
múltiples	166	149	207	159	595	842	14
niveles	211	149	243	159	595	842	14
de	247	149	258	159	595	842	14
habilidades	262	149	313	159	595	842	14
de	317	149	328	159	595	842	14
procesamiento	332	149	397	159	595	842	14
mental	401	149	431	159	595	842	14
y/o	441	149	455	159	595	842	14
aprendizaje	460	149	511	159	595	842	14
multidisciplinar)	85	162	158	172	595	842	14
y	162	162	168	172	595	842	14
MSL10,	171	162	208	172	595	842	14
que	211	162	227	172	595	842	14
abarca	231	162	260	172	595	842	14
múltiples	263	162	304	172	595	842	14
modelos	308	162	345	172	595	842	14
de	349	162	359	172	595	842	14
actividad	363	162	403	172	595	842	14
pedagógica	407	162	457	172	595	842	14
(facilitados	461	162	510	172	595	842	14
por	85	175	100	185	595	842	14
los	103	175	115	185	595	842	14
profesores).	118	175	170	185	595	842	14
La	121	193	133	203	595	842	14
aplicación	135	193	180	203	595	842	14
de	183	193	193	203	595	842	14
MSL	195	193	218	203	595	842	14
a	220	193	225	203	595	842	14
las	228	193	240	203	595	842	14
lenguas	242	193	276	203	595	842	14
ha	278	193	289	203	595	842	14
sido	291	193	309	203	595	842	14
analizada	311	193	353	203	595	842	14
por	355	193	370	203	595	842	14
Wong,	372	193	402	203	595	842	14
Chai,	404	193	428	203	595	842	14
Chin,	430	193	454	203	595	842	14
Hsieh	457	193	482	203	595	842	14
y	485	193	490	203	595	842	14
Liu,	493	193	511	203	595	842	14
(2011)	85	206	114	216	595	842	14
y	118	206	123	216	595	842	14
a	126	206	131	216	595	842	14
los	134	206	147	216	595	842	14
MOOC	150	206	183	216	595	842	14
por	187	206	201	216	595	842	14
de	204	206	215	216	595	842	14
Waard,	218	206	250	216	595	842	14
Keskin	253	206	284	216	595	842	14
y	288	206	293	216	595	842	14
Koutropoulos	296	206	357	216	595	842	14
(2014).	360	206	392	216	595	842	14
Estos	395	206	419	216	595	842	14
últimos	422	206	455	216	595	842	14
señalan	458	206	491	216	595	842	14
que	495	206	511	216	595	842	14
los	85	219	98	229	595	842	14
problemas	102	219	148	229	595	842	14
con	153	219	169	229	595	842	14
estos	173	219	195	229	595	842	14
cursos	199	219	227	229	595	842	14
podrían	232	219	266	229	595	842	14
tratarse	270	219	302	229	595	842	14
en	307	219	317	229	595	842	14
cierta	322	219	346	229	595	842	14
medida	350	219	383	229	595	842	14
extendiendo	387	219	441	229	595	842	14
el	445	219	453	229	595	842	14
contexto	458	219	496	229	595	842	14
de	500	219	510	229	595	842	14
aprendizaje	85	231	136	241	595	842	14
que	138	231	154	241	595	842	14
se	156	231	165	241	595	842	14
asume	168	231	196	241	595	842	14
en	198	231	208	241	595	842	14
cada	211	231	231	241	595	842	14
MOOC	233	231	266	241	595	842	14
estándar	268	231	305	241	595	842	14
para	307	231	326	241	595	842	14
incluir	328	231	357	241	595	842	14
actividades	359	231	408	241	595	842	14
diversas,	411	231	449	241	595	842	14
colaborativas	452	231	510	241	595	842	14
y	85	244	91	254	595	842	14
autodirigidas	93	244	151	254	595	842	14
que	153	244	169	254	595	842	14
reflejen	171	244	205	254	595	842	14
y	207	244	213	254	595	842	14
optimicen	215	244	259	254	595	842	14
la	262	244	270	254	595	842	14
movilidad	272	244	317	254	595	842	14
de	319	244	330	254	595	842	14
los	332	244	345	254	595	842	14
estudiantes.	348	244	399	254	595	842	14
De	402	244	415	254	595	842	14
Waard	417	244	446	254	595	842	14
y	449	244	454	254	595	842	14
otros	457	244	479	254	595	842	14
(2014)	481	244	511	254	595	842	14
argumentan	85	257	137	267	595	842	14
que	141	257	156	267	595	842	14
las	160	257	172	267	595	842	14
diez	176	257	194	267	595	842	14
dimensiones	197	257	253	267	595	842	14
presentadas	256	257	307	267	595	842	14
anteriormente	311	257	372	267	595	842	14
serían	376	257	402	267	595	842	14
más	405	257	423	267	595	842	14
adecuadas	427	257	472	267	595	842	14
para	475	257	494	267	595	842	14
los	498	257	510	267	595	842	14
MOOC	85	269	118	279	595	842	14
(y	121	269	130	279	595	842	14
los	134	269	146	279	595	842	14
MOOC	150	269	183	279	595	842	14
de	186	269	196	279	595	842	14
lenguas)	199	269	236	279	595	842	14
si	240	269	247	279	595	842	14
se	250	269	259	279	595	842	14
modificasen	262	269	316	279	595	842	14
de	319	269	330	279	595	842	14
la	333	269	341	279	595	842	14
siguiente	344	269	384	279	595	842	14
manera:	387	269	422	279	595	842	14
extendiendo	425	269	479	279	595	842	14
MSL1	482	269	510	279	595	842	14
para	85	282	104	292	595	842	14
incluir	111	282	140	292	595	842	14
el	147	282	155	292	595	842	14
aprendizaje	162	282	212	292	595	842	14
permanente,	219	282	273	292	595	842	14
agregando	280	282	326	292	595	842	14
el	333	282	341	292	595	842	14
aprendizaje	348	282	399	292	595	842	14
colaborativo	406	282	461	292	595	842	14
a	468	282	472	292	595	842	14
MSL2,	479	282	510	292	595	842	14
fusionando	85	295	134	304	595	842	14
MSL3	138	295	167	304	595	842	14
y	171	295	177	304	595	842	14
MSL4,	181	295	212	304	595	842	14
agregando	216	295	262	304	595	842	14
recursos	267	295	303	304	595	842	14
de	308	295	318	304	595	842	14
aprendizaje	322	295	373	304	595	842	14
basados	378	295	413	304	595	842	14
en	417	295	427	304	595	842	14
la	432	295	440	304	595	842	14
nube	444	295	466	304	595	842	14
a	470	295	475	304	595	842	14
MSL5,	479	295	510	304	595	842	14
combinando	85	307	140	317	595	842	14
actividades	145	307	194	317	595	842	14
de	199	307	209	317	595	842	14
aprendizaje	214	307	265	317	595	842	14
basadas	270	307	304	317	595	842	14
en	309	307	320	317	595	842	14
los	325	307	338	317	595	842	14
mundos	343	307	377	317	595	842	14
físico	382	307	407	317	595	842	14
y	412	307	417	317	595	842	14
digital	422	307	450	317	595	842	14
para	455	307	474	317	595	842	14
MSL6,	480	307	511	317	595	842	14
utilizando	85	320	129	330	595	842	14
múltiples	134	320	175	330	595	842	14
dispositivos	180	320	233	330	595	842	14
(con	238	320	258	330	595	842	14
sus	263	320	277	330	595	842	14
respectivas	282	320	330	330	595	842	14
ventajas)	336	320	375	330	595	842	14
en	380	320	391	330	595	842	14
diferentes	396	320	439	330	595	842	14
contextos	444	320	486	330	595	842	14
para	492	320	510	330	595	842	14
MSL7,	85	333	116	343	595	842	14
añadiendo	120	333	165	343	595	842	14
objetos	169	333	201	343	595	842	14
de	205	333	216	343	595	842	14
aprendizaje	220	333	270	343	595	842	14
compartidos	274	333	329	343	595	842	14
para	333	333	352	343	595	842	14
MSL8	356	333	384	343	595	842	14
e	388	333	393	343	595	842	14
incorporando	397	333	456	343	595	842	14
aprendizaje	460	333	511	343	595	842	14
centrado	85	345	123	355	595	842	14
en	126	345	136	355	595	842	14
el	138	345	146	355	595	842	14
aprendiz	149	345	187	355	595	842	14
para	189	345	208	355	595	842	14
MSL9	211	345	239	355	595	842	14
y	241	345	247	355	595	842	14
aprendizaje	249	345	300	355	595	842	14
autorregulado	303	345	364	355	595	842	14
para	366	345	385	355	595	842	14
MSL10.	388	345	424	355	595	842	14
La	427	345	438	355	595	842	14
forma	441	345	467	355	595	842	14
exacta	470	345	498	355	595	842	14
de	500	345	511	355	595	842	14
aplicarse	85	358	124	368	595	842	14
MSL	127	358	149	368	595	842	14
depende	152	358	188	368	595	842	14
del	191	358	204	368	595	842	14
tipo	206	358	224	368	595	842	14
de	226	358	236	368	595	842	14
MOOC	239	358	272	368	595	842	14
(véase	274	358	302	368	595	842	14
más	304	358	322	368	595	842	14
arriba)	325	358	354	368	595	842	14
y	356	358	362	368	595	842	14
también	364	358	400	368	595	842	14
de	402	358	412	368	595	842	14
cada	415	358	435	368	595	842	14
sujeto	437	358	464	368	595	842	14
individual	466	358	510	368	595	842	14
que	85	371	101	380	595	842	14
participa	104	371	143	380	595	842	14
en	146	371	156	380	595	842	14
el	160	371	167	380	595	842	14
curso.	171	371	197	380	595	842	14
Por	201	371	216	380	595	842	14
último,	219	371	250	380	595	842	14
en	254	371	264	380	595	842	14
lugar	267	371	290	380	595	842	14
de	293	371	303	380	595	842	14
considerar	307	371	352	380	595	842	14
el	356	371	364	380	595	842	14
ambicioso	367	371	412	380	595	842	14
objetivo	415	371	451	380	595	842	14
de	455	371	465	380	595	842	14
que	468	371	484	380	595	842	14
todas	487	371	511	380	595	842	14
las	85	383	97	393	595	842	14
actividades	101	383	151	393	595	842	14
se	155	383	164	393	595	842	14
puedan	168	383	199	393	595	842	14
realizar	203	383	236	393	595	842	14
desde	240	383	265	393	595	842	14
todos	269	383	293	393	595	842	14
los	297	383	310	393	595	842	14
dispositivos,	313	383	369	393	595	842	14
es	373	383	382	393	595	842	14
probable	386	383	424	393	595	842	14
que	428	383	444	393	595	842	14
la	448	383	456	393	595	842	14
experiencia	460	383	510	393	595	842	14
demuestre	85	396	130	406	595	842	14
tendencias	133	396	180	406	595	842	14
comunes	183	396	222	406	595	842	14
a	225	396	230	406	595	842	14
realizar	233	396	266	406	595	842	14
ciertas	269	396	298	406	595	842	14
tareas	301	396	326	406	595	842	14
desde	329	396	354	406	595	842	14
ciertos	357	396	387	406	595	842	14
dispositivos	390	396	442	406	595	842	14
y,	445	396	453	406	595	842	14
por	456	396	471	406	595	842	14
lo	474	396	483	406	595	842	14
tanto,	486	396	511	406	595	842	14
determinar	85	409	133	419	595	842	14
su	136	409	145	419	595	842	14
idoneidad	148	409	191	419	595	842	14
representa	194	409	239	419	595	842	14
un	242	409	253	419	595	842	14
objetivo	256	409	292	419	595	842	14
de	295	409	305	419	595	842	14
investigación	308	409	367	419	595	842	14
en	369	409	380	419	595	842	14
sí	382	409	390	419	595	842	14
mismo.	392	409	425	419	595	842	14
Integración	121	433	176	443	595	842	14
de	178	433	189	443	595	842	14
los	192	433	205	443	595	842	14
enfoques	208	433	249	443	595	842	14
En	85	458	97	468	595	842	14
las	101	458	113	468	595	842	14
secciones	117	458	159	468	595	842	14
precedentes	163	458	214	468	595	842	14
se	218	458	227	468	595	842	14
ha	231	458	241	468	595	842	14
argumentado	245	458	303	468	595	842	14
a	306	458	311	468	595	842	14
favor	315	458	338	468	595	842	14
de	341	458	352	468	595	842	14
una	355	458	371	468	595	842	14
serie	375	458	396	468	595	842	14
de	399	458	410	468	595	842	14
enfoques	413	458	453	468	595	842	14
didácticos	457	458	501	468	595	842	14
y	505	458	510	468	595	842	14
procede	85	470	120	480	595	842	14
ver	123	470	137	480	595	842	14
ahora	140	470	165	480	595	842	14
qué	168	470	184	480	595	842	14
cabe	187	470	207	480	595	842	14
esperar	210	470	242	480	595	842	14
de	245	470	256	480	595	842	14
su	259	470	269	480	595	842	14
integración.	272	470	324	480	595	842	14
Las	327	470	343	480	595	842	14
ventajas	346	470	382	480	595	842	14
que	385	470	401	480	595	842	14
se	405	470	414	480	595	842	14
pueden	417	470	449	480	595	842	14
identificar	452	470	497	480	595	842	14
en	500	470	510	480	595	842	14
el	85	483	93	493	595	842	14
aprendizaje	95	483	146	493	595	842	14
social	148	483	174	493	595	842	14
de	176	483	187	493	595	842	14
segundas	189	483	229	493	595	842	14
lenguas	231	483	265	493	595	842	14
en	267	483	278	493	595	842	14
los	280	483	293	493	595	842	14
MOOC	295	483	328	493	595	842	14
incluyen:	330	483	371	493	595	842	14
primero,	374	483	411	493	595	842	14
que	414	483	430	493	595	842	14
las	432	483	444	493	595	842	14
intervenciones	446	483	510	493	595	842	14
escritas	85	496	118	506	595	842	14
de	123	496	133	506	595	842	14
los	137	496	150	506	595	842	14
estudiantes	154	496	203	506	595	842	14
permanecen,	208	496	264	506	595	842	14
lo	268	496	277	506	595	842	14
que	281	496	297	506	595	842	14
permite	301	496	335	506	595	842	14
su	339	496	349	506	595	842	14
análisis	353	496	386	506	595	842	14
posterior;	391	496	433	506	595	842	14
segundo,	437	496	477	506	595	842	14
que	481	496	497	506	595	842	14
se	501	496	510	506	595	842	14
refuerzan	85	508	127	518	595	842	14
necesariamente	129	508	197	518	595	842	14
tanto	199	508	221	518	595	842	14
la	223	508	231	518	595	842	14
interacción	233	508	282	518	595	842	14
como	284	508	309	518	595	842	14
las	311	508	323	518	595	842	14
habilidades	325	508	375	518	595	842	14
interpersonales;	377	508	447	518	595	842	14
tercero,	449	508	482	518	595	842	14
dados	485	508	511	518	595	842	14
los	85	521	98	531	595	842	14
cronogramas	101	521	158	531	595	842	14
más	160	521	178	531	595	842	14
laxos	181	521	204	531	595	842	14
de	206	521	217	531	595	842	14
los	220	521	232	531	595	842	14
cursos	235	521	263	531	595	842	14
abiertos,	266	521	304	531	595	842	14
los	306	521	319	531	595	842	14
estudiantes	322	521	371	531	595	842	14
tienen	374	521	400	531	595	842	14
más	403	521	421	531	595	842	14
tiempo	424	521	454	531	595	842	14
que	457	521	473	531	595	842	14
en	475	521	486	531	595	842	14
otros	488	521	511	531	595	842	14
formatos	85	534	124	544	595	842	14
de	127	534	138	544	595	842	14
aprendizaje	141	534	191	544	595	842	14
para	194	534	213	544	595	842	14
reflexionar	216	534	264	544	595	842	14
sobre	267	534	291	544	595	842	14
las	294	534	306	544	595	842	14
intervenciones	309	534	373	544	595	842	14
de	376	534	386	544	595	842	14
sus	389	534	403	544	595	842	14
compañeros	406	534	460	544	595	842	14
y	463	534	468	544	595	842	14
las	471	534	483	544	595	842	14
suyas	486	534	510	544	595	842	14
propias;	85	546	121	556	595	842	14
cuarto,	125	546	155	556	595	842	14
es	160	546	169	556	595	842	14
relativamente	173	546	233	556	595	842	14
fácil	238	546	258	556	595	842	14
estar	262	546	283	556	595	842	14
en	287	546	298	556	595	842	14
contacto	302	546	339	556	595	842	14
con	344	546	360	556	595	842	14
hablantes	364	546	406	556	595	842	14
nativos	410	546	442	556	595	842	14
(lo	447	546	459	556	595	842	14
cual	463	546	482	556	595	842	14
es	486	546	495	556	595	842	14
de	500	546	510	556	595	842	14
especial	85	559	121	569	595	842	14
relevancia	125	559	170	569	595	842	14
para	174	559	193	569	595	842	14
el	197	559	205	569	595	842	14
aprendizaje	209	559	260	569	595	842	14
de	264	559	274	569	595	842	14
segundas	278	559	319	569	595	842	14
lenguas)	323	559	360	569	595	842	14
y	364	559	369	569	595	842	14
quinto,	374	559	404	569	595	842	14
y	409	559	414	569	595	842	14
posiblemente	418	559	477	569	595	842	14
el	481	559	489	569	595	842	14
más	493	559	510	569	595	842	14
evidente,	85	572	125	582	595	842	14
la	129	572	137	582	595	842	14
interacción	140	572	189	582	595	842	14
social	192	572	218	582	595	842	14
entre	221	572	243	582	595	842	14
los	246	572	259	582	595	842	14
participantes	263	572	319	582	595	842	14
puede	323	572	349	582	595	842	14
constituir	352	572	394	582	595	842	14
el	397	572	405	582	595	842	14
mayor	408	572	437	582	595	842	14
apoyo	440	572	467	582	595	842	14
didáctico	470	572	510	582	595	842	14
en	85	584	96	594	595	842	14
los	101	584	114	594	595	842	14
MOOC	120	584	153	594	595	842	14
del	159	584	172	594	595	842	14
que	178	584	194	594	595	842	14
se	200	584	209	594	595	842	14
benefician,	215	584	263	594	595	842	14
como	269	584	294	594	595	842	14
se	300	584	309	594	595	842	14
comentaba	315	584	362	594	595	842	14
anteriormente,	368	584	432	594	595	842	14
sujeto	437	584	464	594	595	842	14
aprendiz,	470	584	510	594	595	842	14
compañeros	85	597	138	607	595	842	14
y	141	597	147	607	595	842	14
profesor.	149	597	189	607	595	842	14
Sin	121	616	136	626	595	842	14
embargo,	139	616	180	626	595	842	14
no	183	616	194	626	595	842	14
todos	197	616	221	626	595	842	14
los	224	616	237	626	595	842	14
MOOC	240	616	273	626	595	842	14
son	276	616	291	626	595	842	14
intrínsecamente	294	616	364	626	595	842	14
sociales.	367	616	405	626	595	842	14
Una	408	616	426	626	595	842	14
de	429	616	440	626	595	842	14
las	443	616	455	626	595	842	14
distinciones	458	616	510	626	595	842	14
más	85	628	103	638	595	842	14
importantes	106	628	158	638	595	842	14
encontradas	162	628	214	638	595	842	14
en	218	628	228	638	595	842	14
la	232	628	240	638	595	842	14
literatura	244	628	283	638	595	842	14
con	287	628	303	638	595	842	14
respecto	306	628	343	638	595	842	14
a	347	628	352	638	595	842	14
los	355	628	368	638	595	842	14
MOOC	372	628	405	638	595	842	14
es	408	628	417	638	595	842	14
la	421	628	429	638	595	842	14
que	433	628	448	638	595	842	14
se	452	628	461	638	595	842	14
conoce	465	628	496	638	595	842	14
ya	500	628	510	638	595	842	14
como	85	641	110	651	595	842	14
‘xMOOC	112	639	154	651	595	842	14
vs.	157	641	169	651	595	842	14
cMOOC'.	172	641	216	651	595	842	14
Los	219	641	235	651	595	842	14
primeros	238	641	277	651	595	842	14
son	279	641	294	651	595	842	14
similares	297	641	337	651	595	842	14
a	339	641	344	651	595	842	14
los	346	641	359	651	595	842	14
cursos	362	641	390	651	595	842	14
en	392	641	403	651	595	842	14
línea	405	641	427	651	595	842	14
estándar,	429	641	469	651	595	842	14
pero,	471	641	493	651	595	842	14
por	496	641	510	651	595	842	14
lo	85	654	94	663	595	842	14
general,	96	654	131	663	595	842	14
con	133	654	149	663	595	842	14
un	151	654	162	663	595	842	14
número	164	654	198	663	595	842	14
mucho	200	654	230	663	595	842	14
mayor	232	654	260	663	595	842	14
de	262	654	273	663	595	842	14
estudiantes.	275	654	326	663	595	842	14
Representan	328	654	383	663	595	842	14
la	385	654	393	663	595	842	14
gran	395	654	415	663	595	842	14
mayoría	417	654	453	663	595	842	14
de	455	654	465	663	595	842	14
los	467	654	480	663	595	842	14
cursos	482	654	510	663	595	842	14
existentes,	85	666	131	676	595	842	14
ya	134	666	145	676	595	842	14
que	148	666	164	676	595	842	14
con	167	666	183	676	595	842	14
frecuencia	186	666	232	676	595	842	14
surgen	235	666	264	676	595	842	14
como	267	666	292	676	595	842	14
adaptaciones	295	666	351	676	595	842	14
de	355	666	365	676	595	842	14
cursos	368	666	396	676	595	842	14
anteriores	399	666	443	676	595	842	14
de	446	666	456	676	595	842	14
e-Learning.	459	666	511	676	595	842	14
Los	85	679	102	689	595	842	14
otros,	105	679	130	689	595	842	14
los	133	679	146	689	595	842	14
MOOC	150	679	183	689	595	842	14
conectivistas,	186	679	245	689	595	842	14
se	249	679	258	689	595	842	14
basan	262	679	287	689	595	842	14
en	290	679	300	689	595	842	14
principios	304	679	348	689	595	842	14
de	351	679	362	689	595	842	14
comunidades	365	679	423	689	595	842	14
de	427	679	437	689	595	842	14
aprendizaje	440	679	491	689	595	842	14
con	494	679	510	689	595	842	14
usuarios	85	691	122	701	595	842	14
activos	125	691	156	701	595	842	14
que	159	691	175	701	595	842	14
aportan	178	691	211	701	595	842	14
contenidos	214	691	261	701	595	842	14
y	264	691	270	701	595	842	14
construyen	273	691	321	701	595	842	14
conocimiento,	324	691	387	701	595	842	14
donde	390	691	417	701	595	842	14
las	420	691	432	701	595	842	14
actividades	435	691	484	701	595	842	14
clave	487	691	510	701	595	842	14
son	85	704	100	714	595	842	14
la	104	704	112	714	595	842	14
remezcla,	116	704	158	714	595	842	14
reorientación	162	704	220	714	595	842	14
y	224	704	229	714	595	842	14
co-creación	233	704	284	714	595	842	14
de	288	704	299	714	595	842	14
contenido	302	704	346	714	595	842	14
e	349	704	354	714	595	842	14
interacción	358	704	407	714	595	842	14
(Morrison,	411	704	458	714	595	842	14
2013).	462	704	490	714	595	842	14
Los	494	704	510	714	595	842	14
xMOOC	85	717	124	727	595	842	14
promueven	127	717	177	727	595	842	14
la	180	717	188	727	595	842	14
diversidad	192	717	238	727	595	842	14
de	241	717	252	727	595	842	14
participantes,	255	717	314	727	595	842	14
en	318	717	328	727	595	842	14
el	331	717	339	727	595	842	14
sentido	343	717	375	727	595	842	14
de	378	717	389	727	595	842	14
que	392	717	408	727	595	842	14
se	412	717	421	727	595	842	14
transmite	425	717	465	727	595	842	14
el	469	717	477	727	595	842	14
mismo	481	717	511	727	595	842	14
mensaje	85	729	121	739	595	842	14
a	124	729	129	739	595	842	14
un	131	729	142	739	595	842	14
grupo	145	729	171	739	595	842	14
tan	174	729	187	739	595	842	14
voluminoso	190	729	242	739	595	842	14
como	244	729	269	739	595	842	14
heterogéneo,	271	729	328	739	595	842	14
mientras	330	729	368	739	595	842	14
que	371	729	387	739	595	842	14
los	390	729	403	739	595	842	14
cMOOC	405	729	443	739	595	842	14
se	446	729	455	739	595	842	14
centran	458	729	490	739	595	842	14
más	493	729	510	739	595	842	14
en	85	742	96	752	595	842	14
la	99	742	108	752	595	842	14
diversidad	111	742	157	752	595	842	14
de	161	742	172	752	595	842	14
los	176	742	189	752	595	842	14
perfiles	193	742	226	752	595	842	14
de	230	742	240	752	595	842	14
participantes	244	742	300	752	595	842	14
y	304	742	310	752	595	842	14
de	314	742	324	752	595	842	14
las	328	742	340	752	595	842	14
formas	344	742	375	752	595	842	14
de	379	742	389	752	595	842	14
desarrollar	393	742	440	752	595	842	14
y	444	742	450	752	595	842	14
distribuir	454	742	494	752	595	842	14
las	498	742	510	752	595	842	14
actividades	85	755	135	765	595	842	14
y	139	755	144	765	595	842	14
los	148	755	161	765	595	842	14
recursos.	165	755	205	765	595	842	14
Los	209	755	226	765	595	842	14
cMOOC	230	755	268	765	595	842	14
no	272	755	283	765	595	842	14
se	287	755	296	765	595	842	14
ejecutan	300	755	337	765	595	842	14
de	341	755	351	765	595	842	14
forma	356	755	382	765	595	842	14
centralizada	386	755	439	765	595	842	14
desde	444	755	469	765	595	842	14
una	473	755	489	765	595	842	14
sola	493	755	510	765	595	842	14
Propósitos	86	793	118	800	595	842	14
y	120	793	123	800	595	842	14
Representaciones	125	793	177	800	595	842	14
Ene.	86	801	99	808	595	842	14
–	101	800	104	808	595	842	14
Abr.	106	801	119	808	595	842	14
2020,	120	801	136	808	595	842	14
Vol.	138	801	150	808	595	842	14
8,	152	801	157	808	595	842	14
N°	159	801	167	808	595	842	14
1,	168	801	174	808	595	842	14
e460	176	801	189	808	595	842	14
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	14
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	15
E	505	45	511	52	595	842	15
plataforma,	85	73	136	83	595	842	15
sino	139	73	157	83	595	842	15
que	161	73	176	83	595	842	15
se	180	73	189	83	595	842	15
distribuyen	192	73	242	83	595	842	15
entre	245	73	267	83	595	842	15
varias,	270	73	299	83	595	842	15
por	303	73	317	83	595	842	15
lo	321	73	329	83	595	842	15
que	333	73	349	83	595	842	15
son	352	73	367	83	595	842	15
difíciles	370	73	406	83	595	842	15
de	409	73	420	83	595	842	15
controlar	423	73	463	83	595	842	15
desde	466	73	491	83	595	842	15
una	494	73	510	83	595	842	15
perspectiva	85	86	135	96	595	842	15
institucional.	140	86	197	96	595	842	15
Si	202	86	211	96	595	842	15
bien	216	86	235	96	595	842	15
tienen	240	86	267	96	595	842	15
la	272	86	280	96	595	842	15
ventaja	285	86	317	96	595	842	15
(para	321	86	344	96	595	842	15
los	349	86	362	96	595	842	15
participantes)	367	86	427	96	595	842	15
de	432	86	442	96	595	842	15
que	447	86	463	96	595	842	15
contienen	468	86	511	96	595	842	15
recursos	85	99	122	109	595	842	15
educativos,	125	99	175	109	595	842	15
prácticas	179	99	218	109	595	842	15
y	221	99	227	109	595	842	15
derechos	230	99	270	109	595	842	15
de	273	99	284	109	595	842	15
autor	287	99	310	109	595	842	15
en	313	99	324	109	595	842	15
abierto,	327	99	361	109	595	842	15
que	364	99	380	109	595	842	15
impiden	384	99	420	109	595	842	15
que	423	99	439	109	595	842	15
el	443	99	451	109	595	842	15
contenido	454	99	498	109	595	842	15
se	501	99	510	109	595	842	15
bloquee	85	112	120	121	595	842	15
en	123	112	133	121	595	842	15
una	136	112	152	121	595	842	15
plataforma	155	112	203	121	595	842	15
o	206	112	211	121	595	842	15
incluso	214	112	246	121	595	842	15
en	249	112	259	121	595	842	15
un	262	112	273	121	595	842	15
individuo,	276	112	321	121	595	842	15
dificultan	324	112	366	121	595	842	15
que	369	112	385	121	595	842	15
una	388	112	404	121	595	842	15
institución	406	112	453	121	595	842	15
determinada	456	112	510	121	595	842	15
controle	85	124	121	134	595	842	15
el	123	124	131	134	595	842	15
proceso	133	124	167	134	595	842	15
educativo.	170	124	215	134	595	842	15
Esto	217	124	237	134	595	842	15
ha	239	124	249	134	595	842	15
sido	251	124	270	134	595	842	15
presentado	272	124	319	134	595	842	15
como	321	124	346	134	595	842	15
una	348	124	364	134	595	842	15
cuestión	366	124	402	134	595	842	15
problemática,	404	124	465	134	595	842	15
al	467	124	475	134	595	842	15
intentar	477	124	510	134	595	842	15
garantizar	85	137	129	147	595	842	15
el	134	137	142	147	595	842	15
desarrollo	147	137	191	147	595	842	15
del	195	137	209	147	595	842	15
estudiante	214	137	258	147	595	842	15
(Brennan,	263	137	307	147	595	842	15
2014).	312	137	340	147	595	842	15
Sin	345	137	359	147	595	842	15
embargo,	364	137	405	147	595	842	15
como	410	137	435	147	595	842	15
señala	439	137	467	147	595	842	15
Macness	472	137	510	147	595	842	15
(2013),	85	149	117	159	595	842	15
los	121	149	134	159	595	842	15
cMOOC	139	149	177	159	595	842	15
facilitan	181	149	217	159	595	842	15
la	221	149	229	159	595	842	15
inmersión	233	149	277	159	595	842	15
mejor	282	149	307	159	595	842	15
que	311	149	327	159	595	842	15
los	332	149	344	159	595	842	15
xMOOC,	349	149	390	159	595	842	15
aunque	394	149	426	159	595	842	15
requieren	430	149	472	159	595	842	15
que	476	149	492	159	595	842	15
sus	496	149	510	159	595	842	15
participantes	85	162	141	172	595	842	15
sean	145	162	165	172	595	842	15
autorregulados	169	162	234	172	595	842	15
y	238	162	244	172	595	842	15
selectivos,	248	162	294	172	595	842	15
debido	298	162	328	172	595	842	15
a	332	162	336	172	595	842	15
las	340	162	353	172	595	842	15
grandes	357	162	391	172	595	842	15
cantidades	395	162	441	172	595	842	15
de	445	162	455	172	595	842	15
recursos	460	162	496	172	595	842	15
de	500	162	511	172	595	842	15
aprendizaje	85	175	136	185	595	842	15
complejos	140	175	185	185	595	842	15
que	189	175	205	185	595	842	15
se	209	175	219	185	595	842	15
suelen	223	175	251	185	595	842	15
generar	255	175	288	185	595	842	15
en	293	175	303	185	595	842	15
cada	307	175	327	185	595	842	15
curso.	331	175	358	185	595	842	15
La	362	175	374	185	595	842	15
falta	378	175	398	185	595	842	15
de	402	175	412	185	595	842	15
control	416	175	448	185	595	842	15
por	452	175	466	185	595	842	15
parte	471	175	493	185	595	842	15
del	497	175	510	185	595	842	15
estudiante	85	187	130	197	595	842	15
puede	132	187	159	197	595	842	15
conducir	162	187	200	197	595	842	15
a	203	187	208	197	595	842	15
una	210	187	226	197	595	842	15
sobrecarga	229	187	277	197	595	842	15
de	279	187	290	197	595	842	15
información	292	187	346	197	595	842	15
y	349	187	355	197	595	842	15
a	357	187	362	197	595	842	15
la	365	187	373	197	595	842	15
desorientación.	376	187	443	197	595	842	15
La	121	206	133	216	595	842	15
mayoría	140	206	176	216	595	842	15
de	183	206	193	216	595	842	15
los	200	206	213	216	595	842	15
LMOOC	219	206	259	216	595	842	15
desarrollados	266	206	325	216	595	842	15
hasta	331	206	354	216	595	842	15
la	361	206	369	216	595	842	15
fecha	376	206	399	216	595	842	15
son	406	206	422	216	595	842	15
xMOOC,	428	206	470	216	595	842	15
lo	477	206	485	216	595	842	15
cual	492	206	510	216	595	842	15
posiblemente	85	219	144	229	595	842	15
presenta	149	219	186	229	595	842	15
una	191	219	207	229	595	842	15
limitación	212	219	256	229	595	842	15
fundamental	262	219	317	229	595	842	15
relacionada	322	219	372	229	595	842	15
con	378	219	394	229	595	842	15
la	399	219	407	229	595	842	15
naturaleza	412	219	457	229	595	842	15
misma	462	219	491	229	595	842	15
del	497	219	510	229	595	842	15
aprendizaje	85	231	136	241	595	842	15
de	139	231	149	241	595	842	15
una	152	231	168	241	595	842	15
segunda	170	231	206	241	595	842	15
lengua.	209	231	241	241	595	842	15
Por	244	231	259	241	595	842	15
lo	262	231	270	241	595	842	15
tanto,	273	231	298	241	595	842	15
si	301	231	308	241	595	842	15
se	311	231	320	241	595	842	15
espera	323	231	351	241	595	842	15
que	353	231	369	241	595	842	15
los	372	231	385	241	595	842	15
estudiantes	387	231	436	241	595	842	15
de	439	231	449	241	595	842	15
éxito	452	231	474	241	595	842	15
asuman	477	231	510	241	595	842	15
un	85	244	96	254	595	842	15
papel	102	244	126	254	595	842	15
protagonista	131	244	186	254	595	842	15
en	191	244	202	254	595	842	15
su	207	244	217	254	595	842	15
propio	223	244	251	254	595	842	15
aprendizaje,	257	244	310	254	595	842	15
sobre	316	244	340	254	595	842	15
la	346	244	353	254	595	842	15
base	359	244	379	254	595	842	15
de	385	244	395	254	595	842	15
que	401	244	417	254	595	842	15
el	422	244	430	254	595	842	15
conocimiento	436	244	496	254	595	842	15
es	501	244	510	254	595	842	15
generalmente	85	257	144	267	595	842	15
autoconstruido	150	257	215	267	595	842	15
en	221	257	231	267	595	842	15
lugar	237	257	259	267	595	842	15
de	265	257	275	267	595	842	15
transferido,	280	257	331	267	595	842	15
requieren	336	257	378	267	595	842	15
la	383	257	391	267	595	842	15
oportunidad	397	257	450	267	595	842	15
de	455	257	466	267	595	842	15
construir	471	257	510	267	595	842	15
estrategias	85	269	132	279	595	842	15
y	135	269	140	279	595	842	15
conexiones	143	269	193	279	595	842	15
que	196	269	212	279	595	842	15
sean	215	269	235	279	595	842	15
para	300	269	318	279	595	842	15
ellos	322	269	342	279	595	842	15
en	346	269	356	279	595	842	15
un	359	269	370	279	595	842	15
momento	373	269	415	279	595	842	15
dado,	418	269	442	279	595	842	15
de	445	269	456	279	595	842	15
una	459	269	475	279	595	842	15
manera	478	269	510	279	595	842	15
adaptativa.	85	282	133	292	595	842	15
Sin	136	282	151	292	595	842	15
embargo,	153	282	195	292	595	842	15
dada	197	282	218	292	595	842	15
la	221	282	229	292	595	842	15
naturaleza	232	282	277	292	595	842	15
intrínsecamente	280	282	350	292	595	842	15
social	352	282	378	292	595	842	15
de	381	282	391	292	595	842	15
la	394	282	402	292	595	842	15
comunicación	405	282	467	292	595	842	15
verbal,	469	282	500	292	595	842	15
la	502	282	510	292	595	842	15
negociación	85	295	138	304	595	842	15
del	141	295	154	304	595	842	15
significado,	156	295	208	304	595	842	15
la	210	295	218	304	595	842	15
participación	220	295	277	304	595	842	15
en	280	295	290	304	595	842	15
el	292	295	300	304	595	842	15
trabajo	302	295	333	304	595	842	15
grupal,	335	295	366	304	595	842	15
la	368	295	376	304	595	842	15
prestación	378	295	423	304	595	842	15
de	425	295	436	304	595	842	15
asistencia	438	295	481	304	595	842	15
mutua	483	295	510	304	595	842	15
y	85	307	91	317	595	842	15
la	94	307	102	317	595	842	15
construcción	106	307	162	317	595	842	15
y	165	307	171	317	595	842	15
el	174	307	182	317	595	842	15
intercambio	186	307	238	317	595	842	15
de	242	307	252	317	595	842	15
nuevos	255	307	287	317	595	842	15
conocimientos	290	307	354	317	595	842	15
y	358	307	363	317	595	842	15
habilidades	367	307	417	317	595	842	15
en	420	307	431	317	595	842	15
colaboración	434	307	491	317	595	842	15
con	494	307	510	317	595	842	15
otros	85	320	107	330	595	842	15
han	112	320	128	330	595	842	15
sido	132	320	151	330	595	842	15
ampliamente	155	320	212	330	595	842	15
estudiados	216	320	263	330	595	842	15
y	267	320	273	330	595	842	15
elogiados	277	320	320	330	595	842	15
en	324	320	334	330	595	842	15
la	339	320	347	330	595	842	15
literatura	352	320	391	330	595	842	15
de	396	320	406	330	595	842	15
didáctica	411	320	451	330	595	842	15
de	455	320	465	330	595	842	15
segundas	470	320	510	330	595	842	15
lenguas	85	333	119	343	595	842	15
(Warschauer	122	333	178	343	595	842	15
y	181	333	187	343	595	842	15
Kern,	190	333	214	343	595	842	15
2000;	217	333	242	343	595	842	15
Read,	245	333	271	343	595	842	15
Bárcena,	274	333	313	343	595	842	15
Traxler	316	333	348	343	595	842	15
&	351	333	360	343	595	842	15
Kukulska-Hulme,	363	333	441	343	595	842	15
2017).	444	333	473	343	595	842	15
Aunque	476	333	511	343	595	842	15
la	85	345	93	355	595	842	15
producción	100	345	150	355	595	842	15
de	157	345	167	355	595	842	15
los	174	345	187	355	595	842	15
compañeros	194	345	247	355	595	842	15
contiene	254	345	292	355	595	842	15
por	299	345	314	355	595	842	15
lo	321	345	329	355	595	842	15
habitual	336	345	372	355	595	842	15
errores	379	345	409	355	595	842	15
y	416	345	422	355	595	842	15
la	429	345	437	355	595	842	15
validez	444	345	476	355	595	842	15
de	483	345	493	355	595	842	15
su	501	345	511	355	595	842	15
retroalimentación,	85	358	165	368	595	842	15
por	169	358	184	368	595	842	15
lo	188	358	197	368	595	842	15
tanto,	201	358	226	368	595	842	15
puede	229	358	256	368	595	842	15
no	260	358	271	368	595	842	15
ser	275	358	287	368	595	842	15
siempre	291	358	326	368	595	842	15
completamente	330	358	398	368	595	842	15
fiable,	402	358	430	368	595	842	15
el	433	358	441	368	595	842	15
aprendizaje	445	358	496	368	595	842	15
de	500	358	510	368	595	842	15
lenguas	85	368	119	380	595	842	15
ya	122	368	132	380	595	842	15
no	136	368	147	380	595	842	15
se	150	368	159	380	595	842	15
limita	162	368	188	380	595	842	15
a	191	368	196	380	595	842	15
la	199	368	207	380	595	842	15
idea	210	368	229	380	595	842	15
de	232	368	242	380	595	842	15
la	245	368	253	380	595	842	15
imitación	257	368	298	380	595	842	15
del	301	368	315	380	595	842	15
modelo	318	368	351	380	595	842	15
“perfecto”	354	368	400	380	595	842	15
de	403	368	414	380	595	842	15
un	417	368	428	380	595	842	15
solo	431	368	449	380	595	842	15
profesor	452	368	489	380	595	842	15
(y/o	492	368	510	380	595	842	15
conjunto	85	383	124	393	595	842	15
de	126	383	137	393	595	842	15
materiales).	139	383	191	393	595	842	15
En	194	383	206	393	595	842	15
la	209	383	217	393	595	842	15
actualidad,	219	383	267	393	595	842	15
el	270	383	278	393	595	842	15
objetivo	281	383	317	393	595	842	15
último	320	383	348	393	595	842	15
del	351	383	365	393	595	842	15
aprendizaje	367	383	418	393	595	842	15
de	421	383	431	393	595	842	15
segundas	434	383	474	393	595	842	15
lenguas	477	383	510	393	595	842	15
se	85	396	94	406	595	842	15
acepta,	99	396	129	406	595	842	15
por	134	396	148	406	595	842	15
lo	153	396	161	406	595	842	15
general,	165	396	201	406	595	842	15
que	205	396	221	406	595	842	15
es	225	396	234	406	595	842	15
el	238	396	246	406	595	842	15
desempeño	251	396	300	406	595	842	15
verbal	304	396	332	406	595	842	15
inteligible,	336	396	383	406	595	842	15
empático	388	396	428	406	595	842	15
y	432	396	438	406	595	842	15
efectivo,	442	396	480	406	595	842	15
en	484	396	495	406	595	842	15
un	499	396	510	406	595	842	15
variado	85	408	118	418	595	842	15
conjunto	121	408	160	418	595	842	15
de	163	408	173	418	595	842	15
contextos	176	408	218	418	595	842	15
y	221	408	227	418	595	842	15
situaciones	230	408	279	418	595	842	15
y	282	408	287	418	595	842	15
con	290	408	306	418	595	842	15
diferentes	309	408	353	418	595	842	15
tipos	356	408	377	418	595	842	15
de	380	408	391	418	595	842	15
interlocutores	394	408	454	418	595	842	15
(Consejo	457	408	497	418	595	842	15
de	500	408	510	418	595	842	15
Europa,	85	421	120	431	595	842	15
2001;	123	421	148	431	595	842	15
National	152	421	190	431	595	842	15
Capital	194	421	227	431	595	842	15
Language	230	421	274	431	595	842	15
Resource	278	421	319	431	595	842	15
Centre,	322	421	355	431	595	842	15
2004).	358	421	387	431	595	842	15
Por	391	421	406	431	595	842	15
lo	409	421	418	431	595	842	15
tanto,	421	421	446	431	595	842	15
el	449	421	457	431	595	842	15
enfoque	461	421	496	431	595	842	15
de	500	421	510	431	595	842	15
diseño	85	434	114	444	595	842	15
utilizado	117	434	156	444	595	842	15
en	159	434	170	444	595	842	15
el	173	434	181	444	595	842	15
aprendizaje	184	434	235	444	595	842	15
efectivo	238	434	274	444	595	842	15
abierto	277	434	308	444	595	842	15
y	311	434	317	444	595	842	15
social	320	434	346	444	595	842	15
de	349	434	360	444	595	842	15
lenguas	363	434	397	444	595	842	15
debe	400	434	421	444	595	842	15
contener	424	434	462	444	595	842	15
elementos	466	434	510	444	595	842	15
específicos	85	446	134	456	595	842	15
de	136	446	147	456	595	842	15
cMOOC	149	446	187	456	595	842	15
para	189	446	208	456	595	842	15
proporcionar	210	446	267	456	595	842	15
los	269	446	282	456	595	842	15
grados	284	446	314	456	595	842	15
de	316	446	326	456	595	842	15
interacción	328	446	377	456	595	842	15
autónoma	380	446	423	456	595	842	15
necesarios	425	446	471	456	595	842	15
para	473	446	492	456	595	842	15
que	494	446	510	456	595	842	15
los	85	459	98	469	595	842	15
usuarios	101	459	137	469	595	842	15
puedan	140	459	172	469	595	842	15
realmente	175	459	218	469	595	842	15
desarrollar	221	459	268	469	595	842	15
sus	270	459	285	469	595	842	15
capacidades.	287	459	343	469	595	842	15
Para	121	478	141	488	595	842	15
proporcionar	144	478	201	488	595	842	15
un	205	478	216	488	595	842	15
diseño	220	478	248	488	595	842	15
para	252	478	271	488	595	842	15
el	275	478	283	488	595	842	15
aprendizaje	286	478	337	488	595	842	15
efectivo	341	478	376	488	595	842	15
de	380	478	391	488	595	842	15
lenguas	394	478	428	488	595	842	15
en	432	478	442	488	595	842	15
línea	446	478	467	488	595	842	15
abierto	471	478	501	488	595	842	15
y	505	478	511	488	595	842	15
social,	85	490	114	500	595	842	15
un	117	490	128	500	595	842	15
xMOOC	130	490	169	500	595	842	15
estándar	172	490	208	500	595	842	15
carecería	211	490	251	500	595	842	15
de	254	490	264	500	595	842	15
proactividad	267	490	322	500	595	842	15
e	325	490	330	500	595	842	15
interactividad	333	490	394	500	595	842	15
necesarias	397	490	442	500	595	842	15
para	445	490	464	500	595	842	15
garantizar	467	490	511	500	595	842	15
el	85	503	93	513	595	842	15
desarrollo	96	503	140	513	595	842	15
de	142	503	153	513	595	842	15
las	155	503	167	513	595	842	15
competencias	170	503	230	513	595	842	15
lingüístico-comunicativas	233	503	346	513	595	842	15
que,	349	503	368	513	595	842	15
por	370	503	385	513	595	842	15
el	387	503	395	513	595	842	15
contrario,	398	503	440	513	595	842	15
sí	443	503	450	513	595	842	15
se	453	503	462	513	595	842	15
contempla	465	503	511	513	595	842	15
en	85	516	96	526	595	842	15
los	99	516	112	526	595	842	15
cMOOC.	115	516	155	526	595	842	15
Yeager,	159	516	193	526	595	842	15
Hurley-Dasgupta	196	516	272	526	595	842	15
y	275	516	281	526	595	842	15
Bliss	284	516	306	526	595	842	15
(2013)	309	516	339	526	595	842	15
identifican	342	516	389	526	595	842	15
cuatro	392	516	420	526	595	842	15
tipos	423	516	444	526	595	842	15
de	447	516	458	526	595	842	15
actividades	461	516	510	526	595	842	15
en	85	528	96	538	595	842	15
los	98	528	111	538	595	842	15
cMOOC	113	528	151	538	595	842	15
que	153	528	169	538	595	842	15
pueden	171	528	203	538	595	842	15
incrementar	205	528	258	538	595	842	15
la	260	528	268	538	595	842	15
proactividad	271	528	326	538	595	842	15
de	328	528	338	538	595	842	15
los	341	528	353	538	595	842	15
estudiantes	356	528	405	538	595	842	15
y	407	528	412	538	595	842	15
facilitar	415	528	449	538	595	842	15
la	451	528	459	538	595	842	15
interacción	461	528	510	538	595	842	15
entre	85	541	107	551	595	842	15
ellos:	114	541	138	551	595	842	15
agregación/curación,	145	541	237	551	595	842	15
remezcla,	244	541	286	551	595	842	15
reorientación	293	541	351	551	595	842	15
y	358	541	364	551	595	842	15
distribución.	371	541	426	551	595	842	15
Sin	433	541	447	551	595	842	15
embargo,	454	541	495	551	595	842	15
la	502	541	510	551	595	842	15
aplicación	85	554	130	564	595	842	15
de	134	554	144	564	595	842	15
la	147	554	155	564	595	842	15
filosofía	158	554	195	564	595	842	15
completa	198	554	238	564	595	842	15
de	242	554	252	564	595	842	15
cMOOC	255	554	293	564	595	842	15
(de	296	554	310	564	595	842	15
acuerdo	314	554	349	564	595	842	15
con	352	554	368	564	595	842	15
la	371	554	379	564	595	842	15
cual	382	554	400	564	595	842	15
los	403	554	416	564	595	842	15
estudiantes	419	554	469	564	595	842	15
exploran	472	554	511	564	595	842	15
libremente	85	566	132	576	595	842	15
un	135	566	146	576	595	842	15
gran	148	566	168	576	595	842	15
espacio	170	566	203	576	595	842	15
conceptual	205	566	253	576	595	842	15
de	256	566	266	576	595	842	15
recursos	268	566	305	576	595	842	15
en	307	566	318	576	595	842	15
línea	320	566	342	576	595	842	15
y	344	566	350	576	595	842	15
medios	352	566	384	576	595	842	15
sociales	386	566	421	576	595	842	15
relacionados	423	566	479	576	595	842	15
de	482	566	492	576	595	842	15
una	494	566	510	576	595	842	15
manera	85	579	118	589	595	842	15
casi	121	579	138	589	595	842	15
ad	141	579	152	589	595	842	15
hoc,	155	579	174	589	595	842	15
en	177	579	187	589	595	842	15
gran	190	579	210	589	595	842	15
medida	213	579	245	589	595	842	15
improvisando	248	579	309	589	595	842	15
sus	312	579	326	589	595	842	15
selecciones	329	579	379	589	595	842	15
a	382	579	387	589	595	842	15
medida	390	579	422	589	595	842	15
que	425	579	441	589	595	842	15
avanzan)	444	579	484	589	595	842	15
no	487	579	498	589	595	842	15
se	501	579	510	589	595	842	15
ve	85	592	96	602	595	842	15
necesariamente	98	592	166	602	595	842	15
como	169	592	193	602	595	842	15
la	196	592	204	602	595	842	15
manera	206	592	239	602	595	842	15
más	241	592	259	602	595	842	15
efectiva	262	592	297	602	595	842	15
de	299	592	310	602	595	842	15
progresar.	313	592	357	602	595	842	15
Una	360	592	378	602	595	842	15
vez	381	592	396	602	595	842	15
que	399	592	414	602	595	842	15
los	417	592	430	602	595	842	15
estudiantes	433	592	482	602	595	842	15
hayan	484	592	511	602	595	842	15
obtenido	85	604	124	614	595	842	15
los	127	604	140	614	595	842	15
fundamentos	144	604	200	614	595	842	15
estructurales	204	604	259	614	595	842	15
básicos	263	604	295	614	595	842	15
de	299	604	309	614	595	842	15
la	313	604	321	614	595	842	15
lengua	324	604	354	614	595	842	15
meta	357	604	379	614	595	842	15
(en	382	604	396	614	595	842	15
términos	400	604	438	614	595	842	15
de	442	604	452	614	595	842	15
vocabulario,	456	604	511	614	595	842	15
gramática,	85	617	131	627	595	842	15
pragmática,	137	617	188	627	595	842	15
conocimiento	194	617	253	627	595	842	15
sociocultural,	259	617	318	627	595	842	15
etc.),	324	617	346	627	595	842	15
hay	351	617	367	627	595	842	15
un	372	617	383	627	595	842	15
amplio	388	617	419	627	595	842	15
consenso	424	617	465	627	595	842	15
entre	470	617	492	627	595	842	15
los	497	617	510	627	595	842	15
expertos	85	630	122	639	595	842	15
acerca	127	630	155	639	595	842	15
del	160	630	174	639	595	842	15
hecho	179	630	205	639	595	842	15
de	210	630	220	639	595	842	15
que	225	630	241	639	595	842	15
un	246	630	257	639	595	842	15
enfoque	262	630	298	639	595	842	15
basado	303	630	333	639	595	842	15
progresivamente	338	630	411	639	595	842	15
en	416	630	427	639	595	842	15
el	431	630	439	639	595	842	15
ejercicio	444	630	482	639	595	842	15
de	487	630	498	639	595	842	15
la	502	630	510	639	595	842	15
comunicación	85	642	147	652	595	842	15
es	150	642	159	652	595	842	15
el	162	642	170	652	595	842	15
más	172	642	190	652	595	842	15
apropiado	193	642	237	652	595	842	15
(Knight,	239	642	276	652	595	842	15
2003).	279	642	308	652	595	842	15
En	121	661	133	671	595	842	15
los	138	661	151	671	595	842	15
cursos	156	661	185	671	595	842	15
en	190	661	200	671	595	842	15
línea	205	661	227	671	595	842	15
cerrados	232	661	269	671	595	842	15
estándar,	274	661	313	671	595	842	15
hay	319	661	334	671	595	842	15
pocas	340	661	364	671	595	842	15
y	370	661	375	671	595	842	15
restringidas	380	661	432	671	595	842	15
posibilidades	437	661	495	671	595	842	15
de	500	661	510	671	595	842	15
interacción	85	671	134	683	595	842	15
real	137	671	154	683	595	842	15
en	157	671	168	683	595	842	15
la	171	671	179	683	595	842	15
lengua	182	671	212	683	595	842	15
meta.	215	671	239	683	595	842	15
En	243	671	255	683	595	842	15
los	258	671	271	683	595	842	15
LMOOC,	274	671	317	683	595	842	15
por	320	671	335	683	595	842	15
el	338	671	346	683	595	842	15
contrario,	350	671	392	683	595	842	15
el	395	671	403	683	595	842	15
‘factor	407	671	436	683	595	842	15
cuantitativo',	439	671	498	683	595	842	15
es	501	671	510	683	595	842	15
decir,	85	686	110	696	595	842	15
el	114	686	122	696	595	842	15
número	126	686	160	696	595	842	15
potencialmente	164	686	231	696	595	842	15
elevado	235	686	270	696	595	842	15
de	274	686	284	696	595	842	15
estudiantes,	288	686	340	696	595	842	15
asegura	344	686	377	696	595	842	15
suficiente	382	686	424	696	595	842	15
‘masa	429	684	455	696	595	842	15
crítica'	459	684	490	696	595	842	15
que	495	684	510	696	595	842	15
posibilita	85	699	126	709	595	842	15
ínput	128	699	151	709	595	842	15
variado,	153	699	189	709	595	842	15
foros	191	699	214	709	595	842	15
animados,	216	699	261	709	595	842	15
una	263	699	279	709	595	842	15
rica	281	699	298	709	595	842	15
interacción	300	699	349	709	595	842	15
entre	351	699	373	709	595	842	15
compañeros	375	699	428	709	595	842	15
(por	430	699	449	709	595	842	15
ejemplo,	451	699	489	709	595	842	15
para	491	699	510	709	595	842	15
hacer	85	711	109	721	595	842	15
observaciones,	115	711	180	721	595	842	15
responder	185	711	229	721	595	842	15
a	234	711	239	721	595	842	15
dudas),	245	711	277	721	595	842	15
mayor	282	711	310	721	595	842	15
presencia	316	711	358	721	595	842	15
y	363	711	369	721	595	842	15
una	374	711	390	721	595	842	15
distinción	396	711	439	721	595	842	15
más	445	711	462	721	595	842	15
fácil	468	711	487	721	595	842	15
(vía	493	711	510	721	595	842	15
gamificación	85	724	143	734	595	842	15
por	148	724	163	734	595	842	15
karma	168	724	196	734	595	842	15
o	201	724	206	734	595	842	15
sistemas	212	724	249	734	595	842	15
de	255	724	265	734	595	842	15
puntuación	270	724	319	734	595	842	15
similares)	325	724	368	734	595	842	15
de	374	724	384	734	595	842	15
los	389	724	402	734	595	842	15
estudiantes	408	724	456	734	595	842	15
avanzados,	462	724	510	734	595	842	15
destacados	85	737	133	747	595	842	15
o	137	737	142	747	595	842	15
particularmente	146	737	215	747	595	842	15
colaboradores	218	737	280	747	595	842	15
y,	284	737	292	747	595	842	15
relacionado	296	737	347	747	595	842	15
con	351	737	367	747	595	842	15
todo	370	737	390	747	595	842	15
esto,	394	737	414	747	595	842	15
pero	418	737	437	747	595	842	15
más	441	737	459	747	595	842	15
importante	462	737	510	747	595	842	15
aún,	85	749	104	759	595	842	15
mayores	106	749	143	759	595	842	15
posibilidades	146	749	204	759	595	842	15
de	206	749	216	759	595	842	15
generarse	219	749	261	759	595	842	15
ínput	263	749	286	759	595	842	15
válido	288	749	316	759	595	842	15
colectivamente,	318	749	387	759	595	842	15
en	390	749	400	759	595	842	15
el	402	749	410	759	595	842	15
propio	413	749	441	759	595	842	15
seno	444	749	464	759	595	842	15
del	466	749	480	759	595	842	15
grupo.	482	749	510	759	595	842	15
Propósitos	415	793	447	800	595	842	15
y	449	793	452	800	595	842	15
Representaciones	454	793	506	800	595	842	15
Ene.	403	802	416	808	595	842	15
–	418	800	421	808	595	842	15
Abr.	423	802	435	808	595	842	15
2020,	437	802	453	808	595	842	15
Vol.	455	802	467	808	595	842	15
8,	469	802	474	808	595	842	15
N°	476	802	484	808	595	842	15
1,	486	802	491	808	595	842	15
e460	493	802	506	808	595	842	15
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	15
Hacia	85	45	109	52	595	842	16
un	111	45	122	52	595	842	16
nuevo	124	45	151	52	595	842	16
paradigma	153	45	197	52	595	842	16
de	198	45	209	52	595	842	16
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	16
de	263	45	274	52	595	842	16
segundas	275	45	317	52	595	842	16
lenguas	319	45	355	52	595	842	16
móvil,	357	45	382	52	595	842	16
abierto	384	45	417	52	595	842	16
y	419	45	423	52	595	842	16
social	425	45	453	52	595	842	16
Las	85	73	101	83	595	842	16
herramientas	105	73	162	83	595	842	16
y	165	73	171	83	595	842	16
redes	174	73	198	83	595	842	16
sociales	202	73	236	83	595	842	16
en	240	73	250	83	595	842	16
línea,	254	73	278	83	595	842	16
si	282	73	289	83	595	842	16
están	293	73	316	83	595	842	16
correctamente	319	73	382	83	595	842	16
estructuradas	385	73	443	83	595	842	16
y	447	73	453	83	595	842	16
gestionadas,	456	73	510	83	595	842	16
pueden	85	86	117	96	595	842	16
combinar	121	86	163	96	595	842	16
lo	167	86	176	96	595	842	16
mejor	180	86	206	96	595	842	16
del	211	86	224	96	595	842	16
aprendizaje	229	86	279	96	595	842	16
formal,	284	86	316	96	595	842	16
informal	320	86	358	96	595	842	16
y	363	86	368	96	595	842	16
no-formal	373	86	417	96	595	842	16
para	421	86	440	96	595	842	16
aprovechar	445	86	494	96	595	842	16
las	498	86	510	96	595	842	16
posibilidades	85	99	143	109	595	842	16
de	147	99	157	109	595	842	16
desarrollo	161	99	205	109	595	842	16
de	209	99	219	109	595	842	16
competencias	223	99	283	109	595	842	16
lingüístico-comunicativas	287	99	401	109	595	842	16
en	405	99	415	109	595	842	16
una	419	99	435	109	595	842	16
segunda	438	99	475	109	595	842	16
lengua,	478	99	510	109	595	842	16
especialmente	85	112	147	121	595	842	16
las	150	112	162	121	595	842	16
productivas	165	112	216	121	595	842	16
y	219	112	225	121	595	842	16
las	227	112	240	121	595	842	16
interactivas.	242	112	296	121	595	842	16
El	299	112	309	121	595	842	16
aprendizaje	311	112	362	121	595	842	16
abierto	365	112	395	121	595	842	16
y	398	112	404	121	595	842	16
social	406	112	432	121	595	842	16
de	435	112	445	121	595	842	16
lenguas	448	112	481	121	595	842	16
puede	484	112	510	121	595	842	16
potenciar	85	124	126	134	595	842	16
la	129	124	137	134	595	842	16
interacción	140	124	189	134	595	842	16
efectiva	192	124	227	134	595	842	16
de	230	124	240	134	595	842	16
los	243	124	256	134	595	842	16
estudiantes	259	124	308	134	595	842	16
y	311	124	317	134	595	842	16
permitirles	320	124	367	134	595	842	16
comunicarse	371	124	426	134	595	842	16
en	429	124	440	134	595	842	16
la	443	124	450	134	595	842	16
lengua	454	124	483	134	595	842	16
meta,	486	124	510	134	595	842	16
utilizando	85	137	129	147	595	842	16
estrategias	138	137	184	147	595	842	16
(meta-)cognitivas	193	137	270	147	595	842	16
similares	279	137	318	147	595	842	16
a	327	137	332	147	595	842	16
las	340	137	352	147	595	842	16
que	361	137	377	147	595	842	16
emplearían	385	137	434	147	595	842	16
en	443	137	453	147	595	842	16
situaciones	462	137	510	147	595	842	16
comunicativas	85	149	149	159	595	842	16
auténticas	156	149	200	159	595	842	16
(por	206	149	225	159	595	842	16
ejemplo,	232	149	270	159	595	842	16
razonamiento,	277	149	339	159	595	842	16
contraste,	346	149	388	159	595	842	16
indagación,	395	149	446	159	595	842	16
justificación,	453	149	510	159	595	842	16
reflexión,	85	162	128	172	595	842	16
etc.).	132	162	154	172	595	842	16
Esto	159	162	179	172	595	842	16
requiere	183	162	219	172	595	842	16
que	224	162	240	172	595	842	16
todo	244	162	264	172	595	842	16
el	269	162	277	172	595	842	16
proceso	281	162	316	172	595	842	16
esté	320	162	338	172	595	842	16
estructurado	342	162	397	172	595	842	16
y	401	162	407	172	595	842	16
contenga	411	162	451	172	595	842	16
mecanismos	456	162	510	172	595	842	16
interrelacionados	85	175	161	185	595	842	16
que	166	175	182	185	595	842	16
eviten	188	175	215	185	595	842	16
que	220	175	236	185	595	842	16
los	242	175	254	185	595	842	16
estudiantes	260	175	309	185	595	842	16
pierdan	314	175	347	185	595	842	16
su	353	175	363	185	595	842	16
motivación,	368	175	420	185	595	842	16
se	426	175	435	185	595	842	16
desorienten,	440	175	494	185	595	842	16
no	499	175	510	185	595	842	16
rentabilicen	85	187	137	197	595	842	16
su	140	187	150	197	595	842	16
tiempo	152	187	183	197	595	842	16
de	186	187	196	197	595	842	16
estudio	199	187	230	197	595	842	16
o	233	187	239	197	595	842	16
internalicen	242	187	293	197	595	842	16
lengua	296	187	325	197	595	842	16
errónea	328	187	361	197	595	842	16
más	364	187	382	197	595	842	16
allá	384	187	400	197	595	842	16
de	403	187	413	197	595	842	16
lo	416	187	425	197	595	842	16
razonable.	427	187	473	197	595	842	16
Tecnológicamente,	121	206	205	216	595	842	16
los	209	206	222	216	595	842	16
dispositivos	226	206	278	216	595	842	16
móviles	282	206	317	216	595	842	16
ofrecen	320	206	353	216	595	842	16
tres	357	206	373	216	595	842	16
beneficios	376	206	422	216	595	842	16
para	426	206	445	216	595	842	16
el	448	206	456	216	595	842	16
aprendizaje	460	206	510	216	595	842	16
social	85	219	111	229	595	842	16
y	116	219	121	229	595	842	16
abierto	126	219	156	229	595	842	16
de	161	219	172	229	595	842	16
lenguas,	176	219	213	229	595	842	16
que	217	219	233	229	595	842	16
pueden	238	219	270	229	595	842	16
complementar	275	219	338	229	595	842	16
la	342	219	350	229	595	842	16
experiencia.	355	219	409	229	595	842	16
En	413	219	425	229	595	842	16
primer	430	219	460	229	595	842	16
lugar,	464	219	490	229	595	842	16
que	495	219	511	229	595	842	16
permiten	85	231	124	241	595	842	16
a	126	231	131	241	595	842	16
los	133	231	146	241	595	842	16
estudiantes	148	231	197	241	595	842	16
continuar	199	231	241	241	595	842	16
sus	243	231	257	241	595	842	16
estudios	259	231	295	241	595	842	16
de	297	231	308	241	595	842	16
una	310	231	326	241	595	842	16
manera	328	231	360	241	595	842	16
flexible,	362	231	399	241	595	842	16
aprovechando	401	231	462	241	595	842	16
al	464	231	472	241	595	842	16
máximo	474	231	510	241	595	842	16
el	85	244	93	254	595	842	16
tiempo	96	244	127	254	595	842	16
que	130	244	146	254	595	842	16
tienen	149	244	176	254	595	842	16
disponible	179	244	225	254	595	842	16
a	228	244	233	254	595	842	16
medida	236	244	268	254	595	842	16
que	271	244	287	254	595	842	16
se	290	244	300	254	595	842	16
mueven	303	244	338	254	595	842	16
y	341	244	346	254	595	842	16
trasladan	349	244	389	254	595	842	16
de	392	244	403	254	595	842	16
un	406	244	417	254	595	842	16
lado	420	244	439	254	595	842	16
a	442	244	447	254	595	842	16
otro	450	244	468	254	595	842	16
todos	471	244	495	254	595	842	16
los	498	244	511	254	595	842	16
días.	85	257	106	267	595	842	16
Este	109	257	127	267	595	842	16
acceso	130	257	160	267	595	842	16
en	163	257	173	267	595	842	16
sí	176	257	183	267	595	842	16
mismo	186	257	216	267	595	842	16
promueve	219	257	263	267	595	842	16
la	266	257	274	267	595	842	16
interacción	277	257	325	267	595	842	16
proactiva	328	257	369	267	595	842	16
en	372	257	383	267	595	842	16
sesiones	385	257	422	267	595	842	16
cortas	425	257	451	267	595	842	16
y	454	257	460	267	595	842	16
frecuentes,	463	257	511	267	595	842	16
lo	85	269	94	279	595	842	16
cual	96	269	115	279	595	842	16
es	117	269	126	279	595	842	16
óptimo	129	269	160	279	595	842	16
para	162	269	181	279	595	842	16
las	184	269	196	279	595	842	16
lenguas.	198	269	235	279	595	842	16
No	237	269	251	279	595	842	16
necesitan	253	269	294	279	595	842	16
esperar	297	269	328	279	595	842	16
para	331	269	350	279	595	842	16
tener	352	269	374	279	595	842	16
una	377	269	393	279	595	842	16
computadora	395	269	452	279	595	842	16
a	455	269	460	279	595	842	16
mano,	462	269	490	279	595	842	16
sino	492	269	511	279	595	842	16
que	85	282	101	292	595	842	16
pueden	104	282	136	292	595	842	16
comprobar	139	282	186	292	595	842	16
si,	189	282	200	292	595	842	16
por	203	282	217	292	595	842	16
ejemplo,	220	282	259	292	595	842	16
algún	261	282	286	292	595	842	16
otro	289	282	307	292	595	842	16
compañero	310	282	359	292	595	842	16
ha	362	282	372	292	595	842	16
comentado	375	282	423	292	595	842	16
algo	426	282	445	292	595	842	16
que	448	282	464	292	595	842	16
han	467	282	483	292	595	842	16
dicho	486	282	510	292	595	842	16
en	85	295	96	304	595	842	16
un	99	295	110	304	595	842	16
foro	114	295	132	304	595	842	16
o	136	295	141	304	595	842	16
red	145	295	159	304	595	842	16
social.	162	295	191	304	595	842	16
En	194	295	207	304	595	842	16
segundo	210	295	247	304	595	842	16
lugar,	250	295	276	304	595	842	16
los	279	295	292	304	595	842	16
smartphones	296	295	352	304	595	842	16
modernos	356	295	399	304	595	842	16
proporcionan	403	295	461	304	595	842	16
una	465	295	481	304	595	842	16
forma	484	295	510	304	595	842	16
enriquecida	85	307	137	317	595	842	16
para	139	307	158	317	595	842	16
que	161	307	177	317	595	842	16
los	179	307	192	317	595	842	16
estudiantes	195	307	244	317	595	842	16
interactúen	247	307	296	317	595	842	16
con	298	307	314	317	595	842	16
el	317	307	325	317	595	842	16
mundo	327	307	358	317	595	842	16
que	361	307	377	317	595	842	16
los	379	307	392	317	595	842	16
rodea,	395	307	422	317	595	842	16
grabando	425	307	466	317	595	842	16
sonidos	469	307	502	317	595	842	16
y	505	307	511	317	595	842	16
habla,	85	320	112	330	595	842	16
tomando	115	320	153	330	595	842	16
fotos,	157	320	181	330	595	842	16
obteniendo	185	320	234	330	595	842	16
datos	237	320	260	330	595	842	16
geográficos	263	320	315	330	595	842	16
o	318	320	323	330	595	842	16
lingüísticos,	326	320	380	330	595	842	16
etc.	383	320	399	330	595	842	16
Otros	402	320	426	330	595	842	16
ejemplos	429	320	469	330	595	842	16
incluyen	472	320	510	330	595	842	16
encontrar	85	333	127	343	595	842	16
un	129	333	140	343	595	842	16
determinado	143	333	198	343	595	842	16
tipo	200	333	217	343	595	842	16
de	220	333	230	343	595	842	16
objeto,	233	333	263	343	595	842	16
tomar	266	333	291	343	595	842	16
una	294	333	310	343	595	842	16
foto	312	333	330	343	595	842	16
de	333	333	343	343	595	842	16
él,	346	333	356	343	595	842	16
etiquetar	359	333	397	343	595	842	16
las	400	333	412	343	595	842	16
partes	415	333	441	343	595	842	16
del	443	333	457	343	595	842	16
objeto	459	333	487	343	595	842	16
en	489	333	500	343	595	842	16
la	502	333	510	343	595	842	16
foto	85	345	103	355	595	842	16
y	106	345	111	355	595	842	16
cargarlo	115	345	151	355	595	842	16
en	154	345	164	355	595	842	16
el	167	345	175	355	595	842	16
curso	178	345	202	355	595	842	16
para	205	345	224	355	595	842	16
sus	227	345	241	355	595	842	16
compañeros	244	345	298	355	595	842	16
con	301	345	317	355	595	842	16
el	320	345	328	355	595	842	16
fin	331	345	343	355	595	842	16
de	346	345	357	355	595	842	16
seguir	360	345	387	355	595	842	16
con	390	345	406	355	595	842	16
la	409	345	417	355	595	842	16
misma	420	345	449	355	595	842	16
actividad.	452	345	495	355	595	842	16
En	498	345	511	355	595	842	16
tercer	85	358	110	368	595	842	16
y	115	358	121	368	595	842	16
último	126	358	155	368	595	842	16
lugar,	160	358	186	368	595	842	16
los	191	358	204	368	595	842	16
dispositivos	209	358	262	368	595	842	16
móviles	267	358	302	368	595	842	16
modernos	307	358	350	368	595	842	16
son	355	358	371	368	595	842	16
en	376	358	387	368	595	842	16
sí	392	358	399	368	595	842	16
mismos	404	358	439	368	595	842	16
pequeños	444	358	485	368	595	842	16
pero	491	358	510	368	595	842	16
poderosos	85	371	130	380	595	842	16
ordenadores	135	371	188	380	595	842	16
portátiles	193	371	234	380	595	842	16
basados	239	371	273	380	595	842	16
en	278	371	288	380	595	842	16
una	293	371	309	380	595	842	16
arquitectura	314	371	366	380	595	842	16
extensible	371	371	416	380	595	842	16
de	420	371	431	380	595	842	16
aplicaciones	435	371	490	380	595	842	16
que	494	371	510	380	595	842	16
pueden	85	383	117	393	595	842	16
proporcionar	120	383	177	393	595	842	16
herramientas	180	383	237	393	595	842	16
generales	240	383	281	393	595	842	16
para	285	383	304	393	595	842	16
complementar	307	383	370	393	595	842	16
el	373	383	381	393	595	842	16
aprendizaje	384	383	435	393	595	842	16
social	438	383	463	393	595	842	16
abierto	466	383	497	393	595	842	16
de	500	383	510	393	595	842	16
lenguas,	85	396	122	406	595	842	16
ya	124	396	134	406	595	842	16
sea	137	396	151	406	595	842	16
como	153	396	178	406	595	842	16
parte	180	396	202	406	595	842	16
de	205	396	215	406	595	842	16
un	218	396	229	406	595	842	16
curso	231	396	255	406	595	842	16
o	257	396	263	406	595	842	16
como	265	396	290	406	595	842	16
algún	292	396	317	406	595	842	16
tipo	319	396	336	406	595	842	16
de	339	396	349	406	595	842	16
actividad	351	396	392	406	595	842	16
complementaria	394	396	465	406	595	842	16
(Godwin-	468	396	511	406	595	842	16
Jones,	85	409	112	419	595	842	16
2011).	115	409	144	419	595	842	16
El	121	427	131	437	595	842	16
estado	133	427	162	437	595	842	16
de	164	427	174	437	595	842	16
desarrollo	177	427	221	437	595	842	16
de	223	427	234	437	595	842	16
plataformas	236	427	288	437	595	842	16
MOOC	291	427	324	437	595	842	16
para	326	427	345	437	595	842	16
el	348	427	356	437	595	842	16
despliegue	358	427	405	437	595	842	16
móvil	408	427	433	437	595	842	16
ha	436	427	446	437	595	842	16
sido	449	427	467	437	595	842	16
resumido	470	427	511	437	595	842	16
por	85	440	100	450	595	842	16
de	103	440	114	450	595	842	16
Waard	117	440	147	450	595	842	16
(2014).	150	440	182	450	595	842	16
Algunas	186	440	222	450	595	842	16
plataformas	226	440	277	450	595	842	16
permiten	281	440	320	450	595	842	16
el	323	440	331	450	595	842	16
acceso	335	440	364	450	595	842	16
a	368	440	372	450	595	842	16
algunos	376	440	410	450	595	842	16
de	414	440	424	450	595	842	16
sus	428	440	442	450	595	842	16
recursos	445	440	482	450	595	842	16
desde	485	440	510	450	595	842	16
dispositivos	85	452	138	462	595	842	16
móviles	141	452	176	462	595	842	16
como,	179	452	207	462	595	842	16
por	210	452	224	462	595	842	16
ejemplo,	228	452	266	462	595	842	16
Alison	269	452	299	462	595	842	16
(http://alison.com),	302	452	386	462	595	842	16
EdX	390	452	410	462	595	842	16
(www.edx.org),	413	452	483	462	595	842	16
Khan	487	452	511	462	595	842	16
Academy	85	465	126	475	595	842	16
(www.khanacademy.org)	131	465	243	475	595	842	16
y	248	465	253	475	595	842	16
Udacity	259	465	294	475	595	842	16
(www.udacity.com),	299	465	390	475	595	842	16
mientras	395	465	433	475	595	842	16
que	438	465	454	475	595	842	16
otras	459	465	481	475	595	842	16
como	486	465	510	475	595	842	16
FutureLearn	85	478	140	488	595	842	16
(www.futurelearn.com)	143	478	247	488	595	842	16
y	250	478	255	488	595	842	16
Eliademy	259	478	301	488	595	842	16
(https://eliademy.com)	304	478	404	488	595	842	16
cuentan	407	478	441	488	595	842	16
con	444	478	460	488	595	842	16
cursos	463	478	491	488	595	842	16
que	495	478	510	488	595	842	16
funcionan	85	490	129	500	595	842	16
completamente	132	490	200	500	595	842	16
desde	203	490	228	500	595	842	16
un	231	490	242	500	595	842	16
dispositivo	245	490	293	500	595	842	16
móvil	297	490	322	500	595	842	16
si	325	490	333	500	595	842	16
están	336	490	359	500	595	842	16
conectados	362	490	411	500	595	842	16
a	414	490	419	500	595	842	16
Internet.	422	490	459	500	595	842	16
El	462	490	472	500	595	842	16
enfoque	475	490	510	500	595	842	16
MALL	85	503	116	513	595	842	16
de	119	503	129	513	595	842	16
apps,	132	503	156	513	595	842	16
como	158	503	183	513	595	842	16
el	185	503	193	513	595	842	16
de	196	503	206	513	595	842	16
Canvas	209	503	241	513	595	842	16
Network	244	503	282	513	595	842	16
(www.canvas.net)	285	503	365	513	595	842	16
y	367	503	373	513	595	842	16
Udemy	375	503	408	513	595	842	16
(www.udemy.com),	410	503	499	513	595	842	16
es	501	503	511	513	595	842	16
ligeramente	85	516	137	526	595	842	16
diferente	141	516	180	526	595	842	16
porque,	183	516	216	526	595	842	16
además	220	516	253	526	595	842	16
de	256	516	267	526	595	842	16
proporcionar	270	516	327	526	595	842	16
acceso	330	516	360	526	595	842	16
a	363	516	368	526	595	842	16
una	371	516	387	526	595	842	16
plataforma	391	516	438	526	595	842	16
determinada,	442	516	499	526	595	842	16
la	502	516	510	526	595	842	16
app	85	528	102	538	595	842	16
típica	105	528	129	538	595	842	16
también	132	528	167	538	595	842	16
permite	170	528	204	538	595	842	16
descargar	206	528	249	538	595	842	16
las	251	528	264	538	595	842	16
lecciones	267	528	308	538	595	842	16
para	310	528	329	538	595	842	16
su	332	528	342	538	595	842	16
uso	345	528	360	538	595	842	16
sin	363	528	376	538	595	842	16
conexión.	379	528	422	538	595	842	16
Por	424	528	440	538	595	842	16
ejemplo,	443	528	481	538	595	842	16
la	484	528	492	538	595	842	16
app	495	528	511	538	595	842	16
de	85	541	96	551	595	842	16
Coursera	100	541	140	551	595	842	16
(www.coursera.org)	144	541	232	551	595	842	16
permite	237	541	271	551	595	842	16
a	275	541	280	551	595	842	16
los	284	541	297	551	595	842	16
estudiantes	301	541	350	551	595	842	16
seguir	355	541	382	551	595	842	16
los	386	541	399	551	595	842	16
cursos	403	541	431	551	595	842	16
en	436	541	446	551	595	842	16
los	450	541	463	551	595	842	16
que	467	541	483	551	595	842	16
están	488	541	510	551	595	842	16
matriculados,	85	554	145	564	595	842	16
transmitir	149	554	191	564	595	842	16
o	195	554	201	564	595	842	16
descargar	205	554	247	564	595	842	16
los	251	554	263	564	595	842	16
videos	267	554	296	564	595	842	16
correspondientes,	300	554	377	564	595	842	16
pero	381	554	401	564	595	842	16
hace	405	554	425	564	595	842	16
falta	429	554	448	564	595	842	16
realmente	452	554	496	564	595	842	16
un	499	554	510	564	595	842	16
ordenador	85	566	130	576	595	842	16
para	132	566	151	576	595	842	16
hacer	154	566	178	576	595	842	16
las	181	566	193	576	595	842	16
actividades	196	566	245	576	595	842	16
y	248	566	253	576	595	842	16
entregar	256	566	292	576	595	842	16
las	295	566	307	576	595	842	16
tareas	310	566	335	576	595	842	16
o	338	566	344	576	595	842	16
deberes.	346	566	383	576	595	842	16
Sólo	385	566	406	576	595	842	16
está	408	566	425	576	595	842	16
disponible	428	566	474	576	595	842	16
para	477	566	496	576	595	842	16
las	498	566	511	576	595	842	16
versiones	85	579	127	589	595	842	16
más	131	579	148	589	595	842	16
recientes	152	579	191	589	595	842	16
de	195	579	206	589	595	842	16
iOS	209	579	227	589	595	842	16
y	231	579	236	589	595	842	16
Android,	240	579	279	589	595	842	16
por	283	579	298	589	595	842	16
lo	302	579	310	589	595	842	16
que	314	579	330	589	595	842	16
cualquier	334	579	375	589	595	842	16
estudiante	379	579	423	589	595	842	16
con	427	579	443	589	595	842	16
un	447	579	458	589	595	842	16
dispositivo	462	579	510	589	595	842	16
antiguo	85	592	118	602	595	842	16
o	121	592	127	602	595	842	16
incluso	130	592	162	602	595	842	16
un	165	592	176	602	595	842	16
teléfono	179	592	215	602	595	842	16
nuevo	218	592	245	602	595	842	16
de	248	592	258	602	595	842	16
Windows	261	592	303	602	595	842	16
no	306	592	317	602	595	842	16
puede	320	592	347	602	595	842	16
utilizarlo.	350	592	392	602	595	842	16
Además,	395	592	434	602	595	842	16
dado	437	592	458	602	595	842	16
que	462	592	477	602	595	842	16
no	480	592	492	602	595	842	16
hay	495	592	510	602	595	842	16
una	85	604	101	614	595	842	16
versión	104	604	136	614	595	842	16
diferente	139	604	178	614	595	842	16
de	181	604	191	614	595	842	16
la	194	604	202	614	595	842	16
app	205	604	222	614	595	842	16
para	224	604	243	614	595	842	16
smartphones	246	604	302	614	595	842	16
o	305	604	311	614	595	842	16
tabletas,	314	604	350	614	595	842	16
los	353	604	366	614	595	842	16
usuarios	368	604	405	614	595	842	16
de	408	604	418	614	595	842	16
los	421	604	434	614	595	842	16
primeros	437	604	476	614	595	842	16
pueden	479	604	511	614	595	842	16
sentirse	85	617	119	627	595	842	16
frustrados	121	617	165	627	595	842	16
porque	168	617	198	627	595	842	16
realizar	201	617	234	627	595	842	16
actividades	237	617	286	627	595	842	16
en	289	617	299	627	595	842	16
una	302	617	318	627	595	842	16
tableta	320	617	349	627	595	842	16
es	352	617	361	627	595	842	16
más	364	617	381	627	595	842	16
viable	384	617	411	627	595	842	16
que	413	617	429	627	595	842	16
en	432	617	442	627	595	842	16
un	445	617	456	627	595	842	16
teléfono,	458	617	497	627	595	842	16
ya	500	617	510	627	595	842	16
que	85	630	101	640	595	842	16
tanto	104	630	126	640	595	842	16
las	129	630	141	640	595	842	16
pantallas	143	630	183	640	595	842	16
como	185	630	210	640	595	842	16
los	212	630	225	640	595	842	16
teclados	228	630	264	640	595	842	16
son	267	630	282	640	595	842	16
más	285	630	303	640	595	842	16
grandes	305	630	340	640	595	842	16
y	342	630	348	640	595	842	16
fáciles	351	630	379	640	595	842	16
de	382	630	393	640	595	842	16
usar.	395	630	416	640	595	842	16
Dada	121	648	144	658	595	842	16
la	147	648	155	658	595	842	16
amplia	157	648	187	658	595	842	16
adopción	189	648	230	658	595	842	16
de	232	648	242	658	595	842	16
dispositivos	245	648	297	658	595	842	16
móviles,	300	648	337	658	595	842	16
es	340	648	349	658	595	842	16
sólo	351	648	370	658	595	842	16
cuestión	372	648	409	658	595	842	16
de	411	648	421	658	595	842	16
tiempo	424	648	454	658	595	842	16
antes	457	648	479	658	595	842	16
de	482	648	492	658	595	842	16
que	495	648	511	658	595	842	16
la	85	661	93	671	595	842	16
mayoría,	97	661	135	671	595	842	16
si	139	661	146	671	595	842	16
no	150	661	161	671	595	842	16
todos	164	661	188	671	595	842	16
los	192	661	204	671	595	842	16
principales	208	661	256	671	595	842	16
proveedores	260	661	313	671	595	842	16
MOOC	317	661	350	671	595	842	16
preparen	353	661	392	671	595	842	16
sus	395	661	409	671	595	842	16
cursos	413	661	441	671	595	842	16
y	444	661	450	671	595	842	16
herramientas	453	661	510	671	595	842	16
relacionadas	85	673	140	683	595	842	16
en	143	673	154	683	595	842	16
formato	157	673	192	683	595	842	16
móvil.	195	673	224	683	595	842	16
En	227	673	239	683	595	842	16
el	243	673	251	683	595	842	16
debate	254	673	283	683	595	842	16
incipiente	286	673	329	683	595	842	16
acerca	333	673	361	683	595	842	16
del	365	673	378	683	595	842	16
tema	381	673	403	683	595	842	16
de	406	673	416	683	595	842	16
la	420	673	428	683	595	842	16
integración	431	673	481	683	595	842	16
de	484	673	494	683	595	842	16
los	498	673	510	683	595	842	16
LMOOC	85	686	125	696	595	842	16
en	130	686	140	696	595	842	16
el	145	686	153	696	595	842	16
formato	158	686	193	696	595	842	16
móvil,	198	686	227	696	595	842	16
se	232	686	241	696	595	842	16
ha	246	686	256	696	595	842	16
presentado	261	686	309	696	595	842	16
el	314	686	322	696	595	842	16
razonamiento	327	686	387	696	595	842	16
de	392	686	402	696	595	842	16
que	407	686	423	696	595	842	16
si	428	686	436	696	595	842	16
hay	441	686	456	696	595	842	16
estudiantes	462	686	510	696	595	842	16
realizando	85	699	131	709	595	842	16
un	136	699	148	709	595	842	16
MOOC	153	699	186	709	595	842	16
intentarán	191	699	235	709	595	842	16
hacerlo	241	699	273	709	595	842	16
desde	279	699	304	709	595	842	16
su	309	699	319	709	595	842	16
dispositivo	324	699	373	709	595	842	16
móvil	378	699	404	709	595	842	16
(que	409	699	429	709	595	842	16
sin	434	699	447	709	595	842	16
duda	452	699	474	709	595	842	16
estarán	479	699	510	709	595	842	16
utilizando	85	711	129	721	595	842	16
con	131	711	147	721	595	842	16
otros	149	711	171	721	595	842	16
fines)	173	711	198	721	595	842	16
para	200	711	219	721	595	842	16
continuar	221	711	263	721	595	842	16
con	265	711	281	721	595	842	16
esta	283	711	300	721	595	842	16
actividad	302	711	342	721	595	842	16
cuando	345	711	376	721	595	842	16
sea	378	711	393	721	595	842	16
posible	395	711	426	721	595	842	16
(Kukulska-Hulme,	428	711	511	721	595	842	16
Traxler	85	724	118	734	595	842	16
y	121	724	126	734	595	842	16
Pettit,	130	724	156	734	595	842	16
2007).	159	724	187	734	595	842	16
Esta	190	724	209	734	595	842	16
premisa	213	724	247	734	595	842	16
está	251	724	268	734	595	842	16
implícita	271	724	310	734	595	842	16
en	313	724	324	734	595	842	16
gran	327	724	346	734	595	842	16
parte	350	724	372	734	595	842	16
de	375	724	385	734	595	842	16
la	388	724	396	734	595	842	16
investigación	400	724	458	734	595	842	16
que	461	724	477	734	595	842	16
se	481	724	490	734	595	842	16
está	493	724	510	734	595	842	16
llevando	85	737	123	747	595	842	16
a	126	737	131	747	595	842	16
cabo	135	737	156	747	595	842	16
en	159	737	169	747	595	842	16
MALL.	173	737	207	747	595	842	16
La	210	737	222	747	595	842	16
siguiente	225	737	265	747	595	842	16
reflexión	268	737	308	747	595	842	16
es	311	737	321	747	595	842	16
que,	324	737	343	747	595	842	16
dado	346	737	367	747	595	842	16
el	371	737	379	747	595	842	16
hecho	382	737	408	747	595	842	16
de	412	737	422	747	595	842	16
que	426	737	442	747	595	842	16
los	445	737	458	747	595	842	16
estudiantes	461	737	510	747	595	842	16
Propósitos	86	793	118	800	595	842	16
y	120	793	123	800	595	842	16
Representaciones	125	793	177	800	595	842	16
Ene.	86	801	99	808	595	842	16
–	101	800	104	808	595	842	16
Abr.	106	801	119	808	595	842	16
2020,	120	801	136	808	595	842	16
Vol.	138	801	150	808	595	842	16
8,	152	801	157	808	595	842	16
N°	159	801	167	808	595	842	16
1,	168	801	174	808	595	842	16
e460	176	801	189	808	595	842	16
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	16
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	17
E	505	45	511	52	595	842	17
están	85	73	108	83	595	842	17
utilizando	110	73	154	83	595	842	17
sus	157	73	171	83	595	842	17
dispositivos	174	73	226	83	595	842	17
móviles	229	73	264	83	595	842	17
para	267	73	285	83	595	842	17
acceder	288	73	322	83	595	842	17
a	324	73	329	83	595	842	17
los	332	73	345	83	595	842	17
recursos	347	73	384	83	595	842	17
educativos	387	73	434	83	595	842	17
en	436	73	447	83	595	842	17
línea	449	73	471	83	595	842	17
de	474	73	484	83	595	842	17
todos	487	73	511	83	595	842	17
modos,	85	86	117	96	595	842	17
explorar	120	86	157	96	595	842	17
el	159	86	167	96	595	842	17
acceso	170	86	199	96	595	842	17
a	202	86	207	96	595	842	17
LMOOC	210	86	249	96	595	842	17
desde	252	86	277	96	595	842	17
estos	280	86	302	96	595	842	17
dispositivos	305	86	357	96	595	842	17
debe	360	86	381	96	595	842	17
ser	384	86	396	96	595	842	17
el	399	86	407	96	595	842	17
siguiente	410	86	449	96	595	842	17
paso.	452	86	475	96	595	842	17
Las	131	105	147	115	595	842	17
limitaciones	150	105	204	115	595	842	17
de	208	105	218	115	595	842	17
soporte	221	105	254	115	595	842	17
de	257	105	268	115	595	842	17
los	271	105	284	115	595	842	17
MOOC	287	105	320	115	595	842	17
se	324	105	333	115	595	842	17
están	336	105	359	115	595	842	17
haciendo	362	105	402	115	595	842	17
cada	405	105	426	115	595	842	17
vez	429	105	444	115	595	842	17
más	448	105	465	115	595	842	17
evidentes	469	105	510	115	595	842	17
con	85	118	101	127	595	842	17
los	103	118	116	127	595	842	17
nuevos	119	118	150	127	595	842	17
proyectos	152	118	195	127	595	842	17
colaborativos	197	118	256	127	595	842	17
que	259	118	275	127	595	842	17
están	277	118	300	127	595	842	17
empezando	302	118	352	127	595	842	17
a	355	118	359	127	595	842	17
aparecer,	362	118	402	127	595	842	17
como	404	118	429	127	595	842	17
la	431	118	439	127	595	842	17
asociación	442	118	488	127	595	842	17
EdX	490	118	511	127	595	842	17
con	85	130	101	140	595	842	17
Facebook	104	130	147	140	595	842	17
para	150	130	169	140	595	842	17
el	172	130	180	140	595	842	17
acceso	183	130	213	140	595	842	17
a	216	130	221	140	595	842	17
cursos	224	130	252	140	595	842	17
móviles	255	130	290	140	595	842	17
en	293	130	304	140	595	842	17
África	307	130	335	140	595	842	17
9	335	129	339	135	595	842	17
.	339	130	341	140	595	842	17
Otras	345	130	369	140	595	842	17
iniciativas	372	130	417	140	595	842	17
más	420	130	438	140	595	842	17
recientes,	441	130	483	140	595	842	17
como	486	130	510	140	595	842	17
Indian	85	143	114	153	595	842	17
My	119	143	133	153	595	842	17
Open	138	143	162	153	595	842	17
Courses,	167	143	206	153	595	842	17
fueron	211	143	239	153	595	842	17
compatibles	244	143	298	153	595	842	17
con	303	143	318	153	595	842	17
móviles	323	143	358	153	595	842	17
desde	363	143	388	153	595	842	17
el	393	143	401	153	595	842	17
principio	406	143	446	153	595	842	17
10	446	142	453	148	595	842	17
.	453	143	456	153	595	842	17
Incluso	461	143	493	153	595	842	17
las	498	143	511	153	595	842	17
plataformas	85	155	137	165	595	842	17
MOOC	140	155	173	165	595	842	17
que	177	155	193	165	595	842	17
no	196	155	207	165	595	842	17
admiten	210	155	246	165	595	842	17
el	249	155	257	165	595	842	17
acceso	260	155	290	165	595	842	17
móvil	293	155	319	165	595	842	17
pueden	322	155	354	165	595	842	17
ofrecer	357	155	388	165	595	842	17
contenidos	392	155	439	165	595	842	17
y	443	155	448	165	595	842	17
recursos	451	155	488	165	595	842	17
para	491	155	510	165	595	842	17
su	85	168	95	178	595	842	17
descarga	100	168	139	178	595	842	17
primeramente	144	168	205	178	595	842	17
a	210	168	215	178	595	842	17
un	220	168	231	178	595	842	17
ordenador	236	168	280	178	595	842	17
y	286	168	291	178	595	842	17
luego	296	168	321	178	595	842	17
su	326	168	335	178	595	842	17
transferencia	341	168	397	178	595	842	17
a	402	168	407	178	595	842	17
un	412	168	423	178	595	842	17
dispositivo	428	168	477	178	595	842	17
móvil.	482	168	510	178	595	842	17
También	85	181	124	191	595	842	17
hay	128	181	144	191	595	842	17
que	148	181	164	191	595	842	17
tener	168	181	190	191	595	842	17
en	194	181	204	191	595	842	17
cuenta	208	181	237	191	595	842	17
que,	241	181	260	191	595	842	17
dada	264	181	284	191	595	842	17
la	288	181	296	191	595	842	17
amplia	300	181	330	191	595	842	17
gama	334	181	358	191	595	842	17
de	362	181	372	191	595	842	17
herramientas	376	181	433	191	595	842	17
compatibles	437	181	490	191	595	842	17
con	494	181	510	191	595	842	17
móviles	85	193	120	203	595	842	17
2.0	125	193	138	203	595	842	17
que	143	193	159	203	595	842	17
están	164	193	186	203	595	842	17
disponibles	191	193	241	203	595	842	17
en	246	193	256	203	595	842	17
estos	261	193	283	203	595	842	17
días,	287	193	308	203	595	842	17
es	312	193	322	203	595	842	17
cuestionable	326	193	381	203	595	842	17
si	386	193	393	203	595	842	17
una	398	193	414	203	595	842	17
auténtica	418	193	458	203	595	842	17
plataforma	463	193	510	203	595	842	17
MOOC	85	206	118	216	595	842	17
es	122	206	131	216	595	842	17
realmente	135	206	178	216	595	842	17
necesaria	182	206	223	216	595	842	17
para	226	206	245	216	595	842	17
ofrecer	249	206	280	216	595	842	17
aprendizaje	284	206	334	216	595	842	17
social	338	206	364	216	595	842	17
y	367	206	373	216	595	842	17
abierto	376	206	407	216	595	842	17
a	411	206	416	216	595	842	17
los	419	206	432	216	595	842	17
estudiantes	436	206	485	216	595	842	17
estos	488	206	510	216	595	842	17
días.	85	219	106	229	595	842	17
Por	109	219	124	229	595	842	17
ello,	128	219	147	229	595	842	17
puede	150	219	177	229	595	842	17
ser	180	219	193	229	595	842	17
de	196	219	206	229	595	842	17
interés	210	219	239	229	595	842	17
no	242	219	253	229	595	842	17
contar	257	219	284	229	595	842	17
con	287	219	303	229	595	842	17
ninguna	307	219	342	229	595	842	17
plataforma	346	219	393	229	595	842	17
MOOC	397	219	430	229	595	842	17
específica	433	219	477	229	595	842	17
para	480	219	499	229	595	842	17
el	502	219	510	229	595	842	17
aprendizaje	85	231	136	241	595	842	17
abierto	139	231	169	241	595	842	17
y	172	231	178	241	595	842	17
social	180	231	206	241	595	842	17
de	209	231	219	241	595	842	17
lenguas,	222	231	259	241	595	842	17
lo	261	231	270	241	595	842	17
cual	273	231	291	241	595	842	17
es	294	231	303	241	595	842	17
un	306	231	317	241	595	842	17
campo	320	231	349	241	595	842	17
en	352	231	362	241	595	842	17
gran	365	231	385	241	595	842	17
parte	388	231	410	241	595	842	17
sin	412	231	425	241	595	842	17
explorar,	428	231	468	241	595	842	17
ya	470	231	481	241	595	842	17
que	483	231	499	241	595	842	17
la	502	231	510	241	595	842	17
gran	85	244	105	254	595	842	17
mayoría	110	244	146	254	595	842	17
de	152	244	162	254	595	842	17
estos	168	244	190	254	595	842	17
cursos	196	244	224	254	595	842	17
están	229	244	252	254	595	842	17
limitados	258	244	299	254	595	842	17
por	304	244	319	254	595	842	17
las	324	244	337	254	595	842	17
restricciones	342	244	398	254	595	842	17
de	404	244	414	254	595	842	17
plataformas	420	244	471	254	595	842	17
MOOC	477	244	510	254	595	842	17
específicas.	85	257	136	267	595	842	17
Conclusiones	85	282	153	292	595	842	17
Este	85	307	104	317	595	842	17
artículo	107	307	140	317	595	842	17
ha	143	307	153	317	595	842	17
partido	155	307	187	317	595	842	17
de	189	307	199	317	595	842	17
la	202	307	210	317	595	842	17
reflexión	212	307	252	317	595	842	17
de	254	307	265	317	595	842	17
que	267	307	283	317	595	842	17
la	286	307	294	317	595	842	17
enseñanza	296	307	341	317	595	842	17
y	344	307	349	317	595	842	17
el	352	307	359	317	595	842	17
aprendizaje	362	307	413	317	595	842	17
de	415	307	426	317	595	842	17
lenguas	428	307	462	317	595	842	17
a	464	307	469	317	595	842	17
distancia	471	307	510	317	595	842	17
se	85	320	94	330	595	842	17
refieren	97	320	131	330	595	842	17
a	134	320	139	330	595	842	17
las	142	320	154	330	595	842	17
dos	157	320	172	330	595	842	17
caras	175	320	197	330	595	842	17
de	200	320	211	330	595	842	17
un	213	320	224	330	595	842	17
viejo	227	320	249	330	595	842	17
proceso	252	320	286	330	595	842	17
que	289	320	305	330	595	842	17
está	308	320	325	330	595	842	17
adoptando	328	320	374	330	595	842	17
nuevas	376	320	407	330	595	842	17
formas	410	320	440	330	595	842	17
con	443	320	459	330	595	842	17
la	462	320	470	330	595	842	17
continua	473	320	510	330	595	842	17
llegada	85	332	117	342	595	842	17
y	122	332	127	342	595	842	17
distribución	132	332	184	342	595	842	17
de	189	332	199	342	595	842	17
tecnologías	204	332	254	342	595	842	17
nuevas	259	332	289	342	595	842	17
y	294	332	299	342	595	842	17
más	304	332	321	342	595	842	17
sofisticadas	326	332	377	342	595	842	17
que	382	332	398	342	595	842	17
permiten	403	332	442	342	595	842	17
conectar	446	332	484	342	595	842	17
a	488	332	493	342	595	842	17
los	498	332	511	342	595	842	17
estudiantes	85	345	134	355	595	842	17
con	136	345	152	355	595	842	17
herramientas	155	345	211	355	595	842	17
y	214	345	219	355	595	842	17
recursos	222	345	258	355	595	842	17
cada	261	345	281	355	595	842	17
vez	283	345	298	355	595	842	17
más	301	345	318	355	595	842	17
atractivos	321	345	363	355	595	842	17
y	366	345	371	355	595	842	17
adaptativos,	374	345	427	355	595	842	17
así	429	345	441	355	595	842	17
como	443	345	468	355	595	842	17
con	470	345	486	355	595	842	17
otros	488	345	511	355	595	842	17
individuos	85	358	132	368	595	842	17
con	135	358	151	368	595	842	17
intereses	155	358	193	368	595	842	17
similares	197	358	237	368	595	842	17
o	240	358	246	368	595	842	17
complementarios.	250	358	328	368	595	842	17
Estos	332	358	356	368	595	842	17
estudiantes	360	358	408	368	595	842	17
están	412	358	435	368	595	842	17
asistiendo	438	358	482	368	595	842	17
a	486	358	491	368	595	842	17
una	495	358	510	368	595	842	17
sustitución,	85	370	136	380	595	842	17
al	140	370	148	380	595	842	17
menos	152	370	181	380	595	842	17
parcial,	186	370	218	380	595	842	17
de	223	370	233	380	595	842	17
los	238	370	250	380	595	842	17
materiales	255	370	300	380	595	842	17
y	304	370	310	380	595	842	17
procedimientos	314	370	382	380	595	842	17
convencionales	387	370	454	380	595	842	17
del	459	370	472	380	595	842	17
entorno	477	370	510	380	595	842	17
académico	85	383	132	393	595	842	17
a	135	383	140	393	595	842	17
distancia	143	383	182	393	595	842	17
(García	185	383	218	393	595	842	17
Aretio,	221	383	252	393	595	842	17
2017)	255	383	280	393	595	842	17
por	283	383	298	393	595	842	17
otros	301	383	323	393	595	842	17
en	326	383	336	393	595	842	17
un	339	383	350	393	595	842	17
escenario	353	383	395	393	595	842	17
geográficamente	398	383	471	393	595	842	17
disperso	474	383	511	393	595	842	17
que,	85	396	104	406	595	842	17
pese	108	396	127	406	595	842	17
a	131	396	136	406	595	842	17
ello,	140	396	159	406	595	842	17
no	163	396	174	406	595	842	17
frena	178	396	201	406	595	842	17
el	204	396	212	406	595	842	17
trepidante	216	396	260	406	595	842	17
flujo	264	396	285	406	595	842	17
de	289	396	299	406	595	842	17
información	303	396	357	406	595	842	17
y	361	396	366	406	595	842	17
comunicación	370	396	432	406	595	842	17
interpersonal,	436	396	496	406	595	842	17
de	500	396	511	406	595	842	17
nuevas	85	408	116	418	595	842	17
ocasiones	118	408	161	418	595	842	17
de	164	408	174	418	595	842	17
colaboración	177	408	234	418	595	842	17
y	236	408	242	418	595	842	17
de	245	408	255	418	595	842	17
la	258	408	266	418	595	842	17
adopción	268	408	309	418	595	842	17
de	311	408	322	418	595	842	17
nuevos	324	408	355	418	595	842	17
roles	358	408	379	418	595	842	17
y	382	408	388	418	595	842	17
responsabilidades	390	408	468	418	595	842	17
por	471	408	486	418	595	842	17
parte	488	408	510	418	595	842	17
de	85	421	96	431	595	842	17
todos	98	421	122	431	595	842	17
los	124	421	137	431	595	842	17
actores	139	421	170	431	595	842	17
involucrados.	172	421	232	431	595	842	17
Ante	234	421	255	431	595	842	17
esta	257	421	274	431	595	842	17
realidad	276	421	312	431	595	842	17
en	314	421	324	431	595	842	17
continua	326	421	364	431	595	842	17
evolución,	366	421	413	431	595	842	17
cabe	415	421	435	431	595	842	17
enfatizar	437	421	476	431	595	842	17
el	478	421	486	431	595	842	17
valor	488	421	510	431	595	842	17
de	85	434	96	444	595	842	17
un	98	434	109	444	595	842	17
tipo	112	434	129	444	595	842	17
de	132	434	143	444	595	842	17
aprendizaje	146	434	196	444	595	842	17
horizontal,	199	434	247	444	595	842	17
que	250	434	266	444	595	842	17
tiene	269	434	290	444	595	842	17
lugar	293	434	316	444	595	842	17
eminentemente	319	434	386	444	595	842	17
por	389	434	403	444	595	842	17
contraste	406	434	446	444	595	842	17
y	449	434	454	444	595	842	17
negociación	457	434	511	444	595	842	17
con	85	446	101	456	595	842	17
pares.	106	446	132	456	595	842	17
Este	136	446	155	456	595	842	17
tipo	160	446	177	456	595	842	17
de	182	446	192	456	595	842	17
aprendizaje	197	446	247	456	595	842	17
cuestiona	252	446	294	456	595	842	17
los	298	446	311	456	595	842	17
paradigmas	316	446	366	456	595	842	17
anteriores	371	446	414	456	595	842	17
por	419	446	434	456	595	842	17
imitación	438	446	480	456	595	842	17
de	484	446	495	456	595	842	17
un	499	446	510	456	595	842	17
modelo	85	459	118	469	595	842	17
y	120	459	126	469	595	842	17
los	128	459	141	469	595	842	17
sustituye	143	459	182	469	595	842	17
o	184	459	190	469	595	842	17
amplía	192	459	222	469	595	842	17
con	224	459	240	469	595	842	17
otro	242	459	259	469	595	842	17
que	262	459	277	469	595	842	17
conlleva	279	459	317	469	595	842	17
la	319	459	327	469	595	842	17
compartición,	329	459	390	469	595	842	17
negociación,	392	459	448	469	595	842	17
reorientación,	450	459	511	469	595	842	17
curación	85	472	123	482	595	842	17
y	127	472	133	482	595	842	17
reinterpretación	137	472	207	482	595	842	17
de	211	472	221	482	595	842	17
conocimiento	226	472	286	482	595	842	17
que	290	472	306	482	595	842	17
aflora	310	472	336	482	595	842	17
de	340	472	351	482	595	842	17
una	355	472	371	482	595	842	17
forma	376	472	402	482	595	842	17
distribuida,	406	472	456	482	595	842	17
dinámica	460	472	501	482	595	842	17
y	505	472	510	482	595	842	17
multidireccional	85	484	157	494	595	842	17
en	160	484	171	494	595	842	17
la	173	484	181	494	595	842	17
colectividad.	184	484	241	494	595	842	17
Cabe	244	484	266	494	595	842	17
añadir	269	484	297	494	595	842	17
también,	300	484	338	494	595	842	17
a	341	484	346	494	595	842	17
propósito	349	484	390	494	595	842	17
de	393	484	403	494	595	842	17
las	406	484	419	494	595	842	17
nuevas	421	484	452	494	595	842	17
modalidades	455	484	511	494	595	842	17
de	85	497	96	507	595	842	17
aprendizaje	99	497	149	507	595	842	17
de	153	497	163	507	595	842	17
lenguas	166	497	200	507	595	842	17
en	203	497	214	507	595	842	17
línea,	217	497	241	507	595	842	17
casual,	244	497	274	507	595	842	17
abierta,	278	497	310	507	595	842	17
gamificada,	314	497	365	507	595	842	17
etc.,	368	497	387	507	595	842	17
que	390	497	406	507	595	842	17
la	409	497	417	507	595	842	17
tecnología	420	497	466	507	595	842	17
per	469	497	484	507	595	842	17
se	487	497	496	507	595	842	17
no	500	497	511	507	595	842	17
es	85	509	94	519	595	842	17
tan	98	509	111	519	595	842	17
importante	114	509	162	519	595	842	17
como	165	509	190	519	595	842	17
todas	193	509	216	519	595	842	17
las	219	509	232	519	595	842	17
mentes	235	509	266	519	595	842	17
que	269	509	285	519	595	842	17
está	288	509	306	519	595	842	17
abriendo,	309	509	350	519	595	842	17
las	353	509	366	519	595	842	17
actitudes	369	509	408	519	595	842	17
que	411	509	427	519	595	842	17
está	430	509	447	519	595	842	17
cambiando	451	509	499	519	595	842	17
y,	502	509	510	519	595	842	17
por	85	522	100	532	595	842	17
todo	103	522	123	532	595	842	17
ello,	127	522	146	532	595	842	17
las	150	522	162	532	595	842	17
oportunidades	166	522	228	532	595	842	17
de	232	522	242	532	595	842	17
aprendizaje	246	522	296	532	595	842	17
que	300	522	316	532	595	842	17
están	320	522	342	532	595	842	17
surgiendo	346	522	389	532	595	842	17
donde	393	522	420	532	595	842	17
antes	424	522	446	532	595	842	17
no	450	522	461	532	595	842	17
se	465	522	474	532	595	842	17
hubiera	478	522	510	532	595	842	17
contemplado.	85	535	145	545	595	842	17
En	121	553	133	563	595	842	17
este	139	553	156	563	595	842	17
artículo	161	553	195	563	595	842	17
se	200	553	210	563	595	842	17
ha	215	553	225	563	595	842	17
hecho	231	553	257	563	595	842	17
referencia	262	553	306	563	595	842	17
al	312	553	320	563	595	842	17
concepto	325	553	365	563	595	842	17
de	370	553	381	563	595	842	17
aprendizaje	386	553	437	563	595	842	17
más	442	553	460	563	595	842	17
que	465	553	481	563	595	842	17
al	487	553	495	563	595	842	17
de	500	553	510	563	595	842	17
enseñanza.	85	566	133	576	595	842	17
Esto	136	566	156	576	595	842	17
responde	158	566	198	576	595	842	17
a	201	566	206	576	595	842	17
la	209	566	217	576	595	842	17
influencia	220	566	264	576	595	842	17
de	266	566	277	576	595	842	17
teorías	280	566	309	576	595	842	17
psicopedagógicas	312	566	390	576	595	842	17
como	392	566	417	576	595	842	17
las	420	566	432	576	595	842	17
de	435	566	445	576	595	842	17
Piaget	448	566	475	576	595	842	17
(1947),	478	566	510	576	595	842	17
Vygotsky	85	579	128	589	595	842	17
(1978)	132	579	161	589	595	842	17
y	165	579	170	589	595	842	17
Siemens	174	579	211	589	595	842	17
(2005),	215	579	247	589	595	842	17
que	251	579	267	589	595	842	17
han	270	579	286	589	595	842	17
ido	290	579	304	589	595	842	17
ganando	307	579	345	589	595	842	17
terreno	348	579	380	589	595	842	17
en	383	579	394	589	595	842	17
el	397	579	405	589	595	842	17
área	409	579	427	589	595	842	17
de	431	579	441	589	595	842	17
la	445	579	453	589	595	842	17
educación	457	579	501	589	595	842	17
y	505	579	511	589	595	842	17
cuyo	85	591	107	601	595	842	17
foco	109	591	129	601	595	842	17
ha	131	591	141	601	595	842	17
sido	144	591	162	601	595	842	17
invariablemente	165	591	236	601	595	842	17
el	238	591	246	601	595	842	17
sujeto	248	591	275	601	595	842	17
aprendiente.	277	591	331	601	595	842	17
Sin	334	591	348	601	595	842	17
embargo,	351	591	392	601	595	842	17
debe	394	591	415	601	595	842	17
enfatizarse	417	591	465	601	595	842	17
que	468	591	483	601	595	842	17
dicho	486	591	510	601	595	842	17
foco	85	604	105	614	595	842	17
no	108	604	119	614	595	842	17
supone	122	604	153	614	595	842	17
un	156	604	167	614	595	842	17
detrimento	170	604	217	614	595	842	17
para	220	604	239	614	595	842	17
la	242	604	250	614	595	842	17
relevancia	253	604	298	614	595	842	17
de	301	604	312	614	595	842	17
la	315	604	323	614	595	842	17
figura	326	604	352	614	595	842	17
del	355	604	368	614	595	842	17
profesor	371	604	408	614	595	842	17
sino,	411	604	432	614	595	842	17
bien	435	604	454	614	595	842	17
al	457	604	465	614	595	842	17
contrario,	468	604	511	614	595	842	17
cuanto	85	617	114	627	595	842	17
más	118	617	135	627	595	842	17
eficaz	139	617	165	627	595	842	17
y	168	617	174	627	595	842	17
mejores	177	617	212	627	595	842	17
resultados	215	617	260	627	595	842	17
se	263	617	272	627	595	842	17
obtienen	275	617	313	627	595	842	17
de	316	617	327	627	595	842	17
cualquier	330	617	371	627	595	842	17
proceso	374	617	409	627	595	842	17
de	412	617	422	627	595	842	17
aprendizaje,	426	617	479	627	595	842	17
mayor	482	617	510	627	595	842	17
es	85	629	94	639	595	842	17
el	99	629	107	639	595	842	17
mérito	111	629	140	639	595	842	17
del	144	629	157	639	595	842	17
docente	162	629	196	639	595	842	17
por	200	629	215	639	595	842	17
haberlo	219	629	252	639	595	842	17
diseñado	257	629	296	639	595	842	17
y	300	629	306	639	595	842	17
dirigido	310	629	345	639	595	842	17
con	349	629	365	639	595	842	17
el	369	629	377	639	595	842	17
menor	382	629	410	639	595	842	17
número	414	629	448	639	595	842	17
de	452	629	462	639	595	842	17
carencias,	467	629	511	639	595	842	17
dependencias	85	642	144	652	595	842	17
o	150	642	155	652	595	842	17
debilidades.	160	642	213	652	595	842	17
Por	218	642	234	652	595	842	17
otra	239	642	256	652	595	842	17
parte,	261	642	286	652	595	842	17
cuanto	291	642	320	652	595	842	17
más	325	642	343	652	595	842	17
desequilibrada	348	642	412	652	595	842	17
es	417	642	426	652	595	842	17
la	432	642	440	652	595	842	17
ratio	445	642	465	652	595	842	17
profesor-	470	642	510	652	595	842	17
estudiante,	85	655	133	665	595	842	17
más	136	655	154	665	595	842	17
fácilmente	157	655	203	665	595	842	17
constatable	206	655	256	665	595	842	17
es	259	655	269	665	595	842	17
el	272	655	280	665	595	842	17
efecto	283	655	310	665	595	842	17
de	313	655	324	665	595	842	17
la	327	655	335	665	595	842	17
actividad	338	655	379	665	595	842	17
del	382	655	395	665	595	842	17
profesor,	399	655	438	665	595	842	17
particularmente	441	655	510	665	595	842	17
en	85	667	96	677	595	842	17
cursos	98	667	126	677	595	842	17
en	128	667	139	677	595	842	17
línea,	141	667	165	677	595	842	17
donde	167	667	194	677	595	842	17
el	196	667	204	677	595	842	17
estudiante	207	667	251	677	595	842	17
debe	253	667	274	677	595	842	17
poder	277	667	302	677	595	842	17
progresar	304	667	345	677	595	842	17
de	348	667	358	677	595	842	17
forma	360	667	387	677	595	842	17
dinámica	389	667	429	677	595	842	17
y	431	667	437	677	595	842	17
distribuida	439	667	486	677	595	842	17
entre	489	667	510	677	595	842	17
los	85	680	98	690	595	842	17
caminos	101	680	137	690	595	842	17
de	140	680	151	690	595	842	17
aprendizaje	153	680	204	690	595	842	17
y	207	680	212	690	595	842	17
los	215	680	228	690	595	842	17
recursos	230	680	267	690	595	842	17
y	270	680	275	690	595	842	17
actividades	278	680	328	690	595	842	17
puestos	330	680	363	690	595	842	17
a	366	680	371	690	595	842	17
su	374	680	384	690	595	842	17
disposición	386	680	436	690	595	842	17
por	439	680	454	690	595	842	17
el	456	680	464	690	595	842	17
profesor.	467	680	507	690	595	842	17
Mucho	121	699	152	709	595	842	17
se	156	699	165	709	595	842	17
ha	168	699	178	709	595	842	17
escrito	181	699	211	709	595	842	17
sobre	214	699	238	709	595	842	17
los	241	699	253	709	595	842	17
“nuevos	257	696	293	709	595	842	17
roles	296	699	317	709	595	842	17
del	321	699	334	709	595	842	17
profesor”	337	699	379	709	595	842	17
en	382	699	392	709	595	842	17
los	395	699	408	709	595	842	17
entornos	411	699	449	709	595	842	17
didácticos	452	699	497	709	595	842	17
en	500	699	510	709	595	842	17
línea	85	711	107	721	595	842	17
y	109	711	115	721	595	842	17
sobre	117	711	141	721	595	842	17
su	144	711	154	721	595	842	17
necesidad	156	711	200	721	595	842	17
de	202	711	213	721	595	842	17
formación	215	711	260	721	595	842	17
especializada	263	711	322	721	595	842	17
para	324	711	343	721	595	842	17
incorporarlos	346	711	405	721	595	842	17
a	407	711	412	721	595	842	17
su	415	711	424	721	595	842	17
docencia	427	711	466	721	595	842	17
(McGhee	469	711	511	721	595	842	17
y	85	724	91	734	595	842	17
Kozma,	93	724	128	734	595	842	17
2007;	131	724	156	734	595	842	17
Elliott,	158	724	189	734	595	842	17
2011).	191	724	220	734	595	842	17
Al	222	724	233	734	595	842	17
igual	236	724	258	734	595	842	17
que	261	724	276	734	595	842	17
ha	279	724	290	734	595	842	17
sucedido	292	724	331	734	595	842	17
en	334	724	344	734	595	842	17
el	347	724	355	734	595	842	17
resto	358	724	379	734	595	842	17
de	382	724	392	734	595	842	17
las	395	724	407	734	595	842	17
profesiones,	410	724	463	734	595	842	17
el	466	724	474	734	595	842	17
docente	476	724	511	734	595	842	17
9	85	750	88	755	595	842	17
http://blog.edx.org/working-facebook-create-socialedu	91	751	310	760	595	842	17
http://myopencourses.com/	94	762	203	771	595	842	17
10	85	761	92	767	595	842	17
Propósitos	415	793	447	800	595	842	17
y	449	793	452	800	595	842	17
Representaciones	454	793	506	800	595	842	17
Ene.	403	802	416	808	595	842	17
–	418	800	421	808	595	842	17
Abr.	423	802	435	808	595	842	17
2020,	437	802	453	808	595	842	17
Vol.	455	802	467	808	595	842	17
8,	469	802	474	808	595	842	17
N°	476	802	484	808	595	842	17
1,	486	802	491	808	595	842	17
e460	493	802	506	808	595	842	17
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	17
Hacia	85	45	109	52	595	842	18
un	111	45	122	52	595	842	18
nuevo	124	45	151	52	595	842	18
paradigma	153	45	197	52	595	842	18
de	198	45	209	52	595	842	18
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	18
de	263	45	274	52	595	842	18
segundas	275	45	317	52	595	842	18
lenguas	319	45	355	52	595	842	18
móvil,	357	45	382	52	595	842	18
abierto	384	45	417	52	595	842	18
y	419	45	423	52	595	842	18
social	425	45	453	52	595	842	18
está	85	73	102	83	595	842	18
siempre	105	73	139	83	595	842	18
adaptando	142	73	187	83	595	842	18
sus	189	73	203	83	595	842	18
funciones	205	73	248	83	595	842	18
ante	251	73	269	83	595	842	18
la	271	73	279	83	595	842	18
tecnología	281	73	327	83	595	842	18
que	329	73	345	83	595	842	18
tiene	348	73	369	83	595	842	18
a	371	73	376	83	595	842	18
su	379	73	388	83	595	842	18
disposición	391	73	441	83	595	842	18
para	443	73	462	83	595	842	18
que	464	73	480	83	595	842	18
ambas	482	73	510	83	595	842	18
se	85	86	94	96	595	842	18
complementen	97	86	162	96	595	842	18
sin	164	86	177	96	595	842	18
solapamientos	180	86	243	96	595	842	18
ni	245	86	254	96	595	842	18
lagunas.	257	86	293	96	595	842	18
El	296	86	305	96	595	842	18
de	308	86	319	96	595	842	18
los	321	86	334	96	595	842	18
profesores	337	86	382	96	595	842	18
es	385	86	394	96	595	842	18
uno	397	86	414	96	595	842	18
de	416	86	427	96	595	842	18
los	429	86	442	96	595	842	18
casos	445	86	469	96	595	842	18
claros	471	86	497	96	595	842	18
en	500	86	510	96	595	842	18
los	85	99	98	109	595	842	18
que	101	99	117	109	595	842	18
la	120	99	128	109	595	842	18
tecnología,	131	99	180	109	595	842	18
sobre	183	99	207	109	595	842	18
todo	210	99	229	109	595	842	18
la	232	99	240	109	595	842	18
informática,	243	99	297	109	595	842	18
le	300	99	308	109	595	842	18
ha	311	99	321	109	595	842	18
restado	325	99	356	109	595	842	18
un	359	99	370	109	595	842	18
aparente	374	99	411	109	595	842	18
protagonismo,	414	99	477	109	595	842	18
lo	480	99	489	109	595	842	18
cual	492	99	511	109	595	842	18
se	85	112	94	121	595	842	18
comentaba	98	112	146	121	595	842	18
anteriormente	149	112	210	121	595	842	18
que	214	112	230	121	595	842	18
suele	233	112	256	121	595	842	18
recogerse	260	112	302	121	595	842	18
en	305	109	316	121	595	842	18
la	319	109	327	121	595	842	18
literatura	331	109	371	121	595	842	18
con	374	109	390	121	595	842	18
la	394	109	402	121	595	842	18
rima	405	109	426	121	595	842	18
“from	429	109	455	121	595	842	18
sage	458	112	479	121	595	842	18
on	482	112	493	121	595	842	18
the	497	112	510	121	595	842	18
stage	85	124	108	134	595	842	18
to	112	124	121	134	595	842	18
guide	125	124	149	134	595	842	18
on	153	124	164	134	595	842	18
the	168	124	181	134	595	842	18
side”	185	124	208	134	595	842	18
(“de	211	122	231	134	595	842	18
sabio	234	122	258	134	595	842	18
sobre	261	122	285	134	595	842	18
el	289	122	297	134	595	842	18
escenario,	301	122	345	134	595	842	18
a	349	122	354	134	595	842	18
guía	357	122	376	134	595	842	18
a	380	122	385	134	595	842	18
un	389	122	400	134	595	842	18
lado”;	404	122	431	134	595	842	18
King,	435	124	459	134	595	842	18
1993).	463	124	492	134	595	842	18
Es	500	124	510	134	595	842	18
común	85	137	115	147	595	842	18
leer	119	137	135	147	595	842	18
el	139	137	147	147	595	842	18
largo	151	137	173	147	595	842	18
listado	177	137	206	147	595	842	18
de	210	137	220	147	595	842	18
roles	224	137	246	147	595	842	18
aparentemente	250	137	314	147	595	842	18
menores	317	137	355	147	595	842	18
que	359	137	374	147	595	842	18
han	378	137	394	147	595	842	18
venido	398	137	428	147	595	842	18
en	431	137	442	147	595	842	18
sustitución	446	137	493	147	595	842	18
del	497	137	510	147	595	842	18
tradicional	85	149	132	159	595	842	18
de	135	149	145	159	595	842	18
instructor:	148	149	193	159	595	842	18
guía,	196	149	217	159	595	842	18
consejero,	220	149	265	159	595	842	18
corrector,	267	149	310	159	595	842	18
revisor,	312	149	346	159	595	842	18
dinamizador,	348	149	406	159	595	842	18
etc.	409	149	424	159	595	842	18
Recientemente,	427	149	495	159	595	842	18
sin	498	149	510	159	595	842	18
embargo,	85	162	126	172	595	842	18
se	129	162	138	172	595	842	18
está	141	162	158	172	595	842	18
empezando	162	162	212	172	595	842	18
a	215	160	220	172	595	842	18
hablar	222	160	250	172	595	842	18
del	253	160	266	172	595	842	18
último	269	160	298	172	595	842	18
rol	301	160	313	172	595	842	18
del	316	160	329	172	595	842	18
profesor,	332	160	372	172	595	842	18
siguiendo	375	160	417	172	595	842	18
la	420	160	428	172	595	842	18
rima	431	160	451	172	595	842	18
anterior:	454	160	492	172	595	842	18
“…	494	160	510	172	595	842	18
to	85	175	94	185	595	842	18
ace	96	175	111	185	595	842	18
in	114	175	122	185	595	842	18
the	125	175	138	185	595	842	18
digital	141	175	169	185	595	842	18
space”	172	175	202	185	595	842	18
(“…	204	172	223	185	595	842	18
a	226	175	231	185	595	842	18
as	234	175	244	185	595	842	18
en	246	175	256	185	595	842	18
el	259	175	267	185	595	842	18
espacio	269	175	303	185	595	842	18
digital”),	305	175	345	185	595	842	18
en	347	175	358	185	595	842	18
la	360	175	368	185	595	842	18
que	370	175	386	185	595	842	18
se	389	175	398	185	595	842	18
vuelve	400	175	430	185	595	842	18
al	432	175	440	185	595	842	18
reconocimiento	442	175	510	185	595	842	18
original,	85	187	122	197	595	842	18
incluso	125	187	157	197	595	842	18
magnificado,	160	187	217	197	595	842	18
reconociendo	221	187	280	197	595	842	18
un	283	187	294	197	595	842	18
dato	297	187	316	197	595	842	18
que	319	187	334	197	595	842	18
arrojan	337	187	369	197	595	842	18
invariablemente	372	187	442	197	595	842	18
las	445	187	458	197	595	842	18
encuestas	460	187	503	197	595	842	18
a	506	187	510	197	595	842	18
los	85	200	98	210	595	842	18
estudiantes	101	200	150	210	595	842	18
en	153	200	163	210	595	842	18
línea:	166	200	191	210	595	842	18
que	194	200	210	210	595	842	18
de	213	200	223	210	595	842	18
todos	226	200	250	210	595	842	18
los	253	200	266	210	595	842	18
elementos	269	200	313	210	595	842	18
que	316	200	332	210	595	842	18
conforman	335	200	383	210	595	842	18
su	386	200	396	210	595	842	18
escenario	399	200	440	210	595	842	18
de	443	200	454	210	595	842	18
aprendizaje,	457	200	510	210	595	842	18
el	85	213	93	223	595	842	18
más	96	213	114	223	595	842	18
valioso	118	213	149	223	595	842	18
es	153	213	162	223	595	842	18
el	165	213	173	223	595	842	18
profesor	176	213	213	223	595	842	18
(Jordano,	216	213	258	223	595	842	18
Bárcena	261	213	297	223	595	842	18
y	301	213	306	223	595	842	18
Talaván,	309	213	348	223	595	842	18
2013).	351	213	380	223	595	842	18
Esta	383	213	402	223	595	842	18
puntualización	405	213	470	223	595	842	18
coincide	473	213	510	223	595	842	18
en	85	225	96	235	595	842	18
el	99	225	107	235	595	842	18
tiempo	111	225	141	235	595	842	18
con	145	225	161	235	595	842	18
una	164	225	180	235	595	842	18
tendencia	184	225	226	235	595	842	18
a	229	225	234	235	595	842	18
que	238	225	254	235	595	842	18
cada	257	225	277	235	595	842	18
vez	281	225	296	235	595	842	18
más	300	225	317	235	595	842	18
de	321	225	331	235	595	842	18
sus	335	225	349	235	595	842	18
funciones	353	225	395	235	595	842	18
sean	399	225	418	235	595	842	18
compartidas	422	225	476	235	595	842	18
por	480	225	494	235	595	842	18
los	498	225	510	235	595	842	18
estudiantes,	85	238	137	248	595	842	18
como	141	238	165	248	595	842	18
diseñadores	170	238	222	248	595	842	18
de	226	238	236	248	595	842	18
cursos,	241	238	271	248	595	842	18
curadores	276	238	319	248	595	842	18
de	323	238	333	248	595	842	18
contenidos,	337	238	388	248	595	842	18
facilitadores	392	238	446	248	595	842	18
de	451	238	461	248	595	842	18
foros,	465	238	491	248	595	842	18
etc.	495	238	511	248	595	842	18
Debe	85	251	108	261	595	842	18
añadirse	112	251	148	261	595	842	18
que	152	251	168	261	595	842	18
la	171	251	179	261	595	842	18
difusión	183	251	219	261	595	842	18
entre	222	251	244	261	595	842	18
la	248	251	256	261	595	842	18
figura	259	251	286	261	595	842	18
del	289	251	302	261	595	842	18
profesor	306	251	343	261	595	842	18
y	346	251	352	261	595	842	18
del	355	251	368	261	595	842	18
estudiante	372	251	417	261	595	842	18
es	420	251	429	261	595	842	18
aún	433	251	449	261	595	842	18
mayor	452	251	480	261	595	842	18
en	484	251	494	261	595	842	18
los	497	251	510	261	595	842	18
escenarios	85	263	131	273	595	842	18
en	136	263	146	273	595	842	18
línea	151	263	172	273	595	842	18
masivos,	177	263	215	273	595	842	18
donde	220	263	247	273	595	842	18
se	252	263	261	273	595	842	18
constata	266	263	302	273	595	842	18
cada	306	263	326	273	595	842	18
vez	331	263	346	273	595	842	18
más	351	263	369	273	595	842	18
el	373	263	381	273	595	842	18
valor	386	263	408	273	595	842	18
de	413	263	423	273	595	842	18
la	428	263	436	273	595	842	18
masa	441	263	463	273	595	842	18
crítica	468	263	495	273	595	842	18
de	500	263	510	273	595	842	18
conocimiento	85	276	145	286	595	842	18
generado	148	276	189	286	595	842	18
y	192	276	197	286	595	842	18
donde	201	276	228	286	595	842	18
las	231	276	243	286	595	842	18
nuevas	246	276	277	286	595	842	18
técnicas	280	276	315	286	595	842	18
de	319	276	329	286	595	842	18
discriminación	332	276	398	286	595	842	18
positiva	401	276	436	286	595	842	18
pueden	439	276	471	286	595	842	18
servir	474	276	499	286	595	842	18
al	502	276	510	286	595	842	18
profesor	85	289	122	298	595	842	18
para	126	289	145	298	595	842	18
descargar	149	289	191	298	595	842	18
en	196	289	206	298	595	842	18
algunos	210	289	244	298	595	842	18
individuos	249	289	295	298	595	842	18
parte	299	289	321	298	595	842	18
de	326	289	336	298	595	842	18
su	340	289	350	298	595	842	18
carga	354	289	378	298	595	842	18
de	382	289	393	298	595	842	18
trabajo,	397	289	430	298	595	842	18
en	434	289	445	298	595	842	18
una	449	289	465	298	595	842	18
suerte	469	289	496	298	595	842	18
de	500	289	510	298	595	842	18
cascada	85	301	119	311	595	842	18
funcional	124	301	165	311	595	842	18
que	170	301	185	311	595	842	18
está	190	301	207	311	595	842	18
siendo	211	301	240	311	595	842	18
objeto	244	301	272	311	595	842	18
de	276	301	286	311	595	842	18
investigación	290	301	349	311	595	842	18
en	353	301	364	311	595	842	18
la	368	301	376	311	595	842	18
actualidad	380	301	426	311	595	842	18
(Bárcena,	430	301	473	311	595	842	18
Martín-	477	301	511	311	595	842	18
Monje	85	314	114	324	595	842	18
&	117	314	125	324	595	842	18
Read,	128	314	153	324	595	842	18
2015).	156	314	184	324	595	842	18
El	121	333	131	343	595	842	18
aprendizaje	134	333	185	343	595	842	18
de	188	333	198	343	595	842	18
una	201	333	217	343	595	842	18
lengua	220	333	250	343	595	842	18
debe	253	333	274	343	595	842	18
tener	277	333	299	343	595	842	18
un	302	333	313	343	595	842	18
componente	316	333	370	343	595	842	18
inherentemente	373	333	440	343	595	842	18
social	444	333	469	343	595	842	18
debido	472	333	502	343	595	842	18
a	505	333	510	343	595	842	18
que	85	345	101	355	595	842	18
esta	103	345	121	355	595	842	18
es	123	345	132	355	595	842	18
ante	135	345	153	355	595	842	18
todo	155	345	175	355	595	842	18
un	177	345	188	355	595	842	18
sistema	191	345	224	355	595	842	18
para	226	345	245	355	595	842	18
la	247	345	255	355	595	842	18
comunicación	258	345	319	355	595	842	18
interpersonal.	322	345	382	355	595	842	18
Para	384	345	404	355	595	842	18
optimizar	406	345	449	355	595	842	18
la	451	345	459	355	595	842	18
interacción	461	345	510	355	595	842	18
entre	85	358	107	368	595	842	18
sujetos	110	358	140	368	595	842	18
que	143	358	159	368	595	842	18
desean	161	358	191	368	595	842	18
aprender	194	358	232	368	595	842	18
una	235	358	251	368	595	842	18
misma	253	358	283	368	595	842	18
lengua,	285	358	317	368	595	842	18
un	320	358	331	368	595	842	18
flujo	333	358	354	368	595	842	18
dinámico	357	358	398	368	595	842	18
y	400	358	406	368	595	842	18
abierto	408	358	439	368	595	842	18
de	441	358	452	368	595	842	18
participantes	454	358	510	368	595	842	18
y	85	371	91	380	595	842	18
contenidos	95	371	143	380	595	842	18
permite	147	371	181	380	595	842	18
alcanzar	185	371	222	380	595	842	18
una	227	371	243	380	595	842	18
masa	247	371	270	380	595	842	18
crítica	274	371	302	380	595	842	18
y	306	371	312	380	595	842	18
heterogénea	316	371	369	380	595	842	18
idónea	374	371	403	380	595	842	18
que	408	371	424	380	595	842	18
está	428	371	445	380	595	842	18
más	450	371	468	380	595	842	18
cerca	472	371	495	380	595	842	18
de	500	371	510	380	595	842	18
reproducir	85	383	131	393	595	842	18
situaciones	134	383	183	393	595	842	18
comunicativas	185	383	249	393	595	842	18
reales	251	383	277	393	595	842	18
y	280	383	285	393	595	842	18
que	288	383	304	393	595	842	18
se	307	383	316	393	595	842	18
genere	319	383	348	393	595	842	18
inteligencia	350	383	402	393	595	842	18
colectiva	405	383	444	393	595	842	18
de	447	383	458	393	595	842	18
una	460	383	476	393	595	842	18
validez	479	383	511	393	595	842	18
superior	85	396	121	406	595	842	18
a	125	396	130	406	595	842	18
la	133	396	141	406	595	842	18
de	144	396	155	406	595	842	18
la	158	396	166	406	595	842	18
suma	170	396	193	406	595	842	18
de	196	396	207	406	595	842	18
las	210	396	223	406	595	842	18
partes	226	396	252	406	595	842	18
que	256	396	272	406	595	842	18
la	275	396	283	406	595	842	18
forman.	286	396	321	406	595	842	18
Aunque	324	396	359	406	595	842	18
en	363	396	373	406	595	842	18
las	377	396	389	406	595	842	18
instituciones	392	396	448	406	595	842	18
superiores	451	396	497	406	595	842	18
de	500	396	510	406	595	842	18
educación	85	408	130	418	595	842	18
a	133	408	138	418	595	842	18
distancia	141	408	180	418	595	842	18
como	183	408	208	418	595	842	18
la	211	408	219	418	595	842	18
UNED	222	408	252	418	595	842	18
ha	255	408	266	418	595	842	18
habido	269	408	299	418	595	842	18
cursos	302	408	330	418	595	842	18
masivos	333	408	369	418	595	842	18
en	372	408	383	418	595	842	18
línea	386	408	407	418	595	842	18
desde	410	408	435	418	595	842	18
hace	438	408	459	418	595	842	18
décadas,	462	408	499	418	595	842	18
el	502	408	510	418	595	842	18
concepto	85	421	125	431	595	842	18
de	129	421	139	431	595	842	18
MOOC,	143	421	178	431	595	842	18
en	182	421	193	431	595	842	18
el	196	421	204	431	595	842	18
sentido	208	421	240	431	595	842	18
de	243	421	254	431	595	842	18
estos	257	421	279	431	595	842	18
cursos	283	421	311	431	595	842	18
en	315	421	325	431	595	842	18
abierto,	329	421	362	431	595	842	18
existe	366	421	392	431	595	842	18
desde	396	421	421	431	595	842	18
hace	424	421	444	431	595	842	18
menos	448	421	477	431	595	842	18
de	481	421	491	431	595	842	18
una	495	421	511	431	595	842	18
década.	85	434	118	444	595	842	18
El	123	434	132	444	595	842	18
surgimiento	136	434	189	444	595	842	18
de	193	434	203	444	595	842	18
los	208	434	220	444	595	842	18
MOOC	225	434	258	444	595	842	18
ha	262	434	272	444	595	842	18
sido	276	434	294	444	595	842	18
un	299	434	310	444	595	842	18
paso	314	434	334	444	595	842	18
importante	338	434	386	444	595	842	18
hacia	390	434	413	444	595	842	18
la	417	434	425	444	595	842	18
educación	429	434	474	444	595	842	18
abierta,	477	434	510	444	595	842	18
incluyendo	85	446	134	456	595	842	18
las	137	446	149	456	595	842	18
segundas	152	446	192	456	595	842	18
lenguas,	195	446	231	456	595	842	18
para	234	446	253	456	595	842	18
el	255	446	263	456	595	842	18
gran	266	446	286	456	595	842	18
número	288	446	322	456	595	842	18
de	324	446	335	456	595	842	18
personas	338	446	376	456	595	842	18
en	379	446	389	456	595	842	18
el	392	446	400	456	595	842	18
mundo	402	446	433	456	595	842	18
que,	436	446	454	456	595	842	18
por	457	446	472	456	595	842	18
diversas	474	446	510	456	595	842	18
razones,	85	459	122	469	595	842	18
no	125	459	136	469	595	842	18
pueden	139	459	171	469	595	842	18
asistir	174	459	201	469	595	842	18
a	204	459	209	469	595	842	18
clases	212	459	239	469	595	842	18
presenciales	242	459	296	469	595	842	18
o	299	459	305	469	595	842	18
participar	308	459	350	469	595	842	18
en	353	459	364	469	595	842	18
cursos	367	459	395	469	595	842	18
comerciales	398	459	451	469	595	842	18
en	454	459	465	469	595	842	18
línea.	468	459	492	469	595	842	18
Sin	496	459	510	469	595	842	18
embargo,	85	472	126	482	595	842	18
dada	130	472	151	482	595	842	18
la	155	472	163	482	595	842	18
diversidad	167	472	212	482	595	842	18
actual	216	472	242	482	595	842	18
de	246	472	257	482	595	842	18
los	260	472	273	482	595	842	18
MOOC,	277	472	313	482	595	842	18
posibilitada	317	472	368	482	595	842	18
por	372	472	387	482	595	842	18
su	390	472	400	482	595	842	18
evolución	404	472	447	482	595	842	18
pedagógica	451	472	501	482	595	842	18
y	505	472	510	482	595	842	18
tecnológica	85	484	136	494	595	842	18
y	139	484	144	494	595	842	18
por	147	484	162	494	595	842	18
el	164	484	172	494	595	842	18
apoyo	175	484	202	494	595	842	18
institucional	205	484	259	494	595	842	18
y	262	484	267	494	595	842	18
político	270	484	304	494	595	842	18
que	307	484	322	494	595	842	18
están	325	484	348	494	595	842	18
recibiendo,	350	484	400	494	595	842	18
es	403	484	412	494	595	842	18
más	415	484	432	494	595	842	18
apropiado	435	484	479	494	595	842	18
pensar	482	484	510	494	595	842	18
en	85	497	96	507	595	842	18
términos	98	497	137	507	595	842	18
de	139	497	150	507	595	842	18
aprendizaje	153	497	203	507	595	842	18
abierto	206	497	237	507	595	842	18
y	239	497	245	507	595	842	18
social	247	497	273	507	595	842	18
de	276	497	286	507	595	842	18
lenguas,	289	497	325	507	595	842	18
ya	328	497	338	507	595	842	18
que	341	497	357	507	595	842	18
hay	360	497	376	507	595	842	18
muchas	378	497	412	507	595	842	18
maneras	415	497	451	507	595	842	18
diferentes	454	497	497	507	595	842	18
de	500	497	510	507	595	842	18
aprovechar	85	510	134	520	595	842	18
la	137	510	145	520	595	842	18
tecnología	147	510	193	520	595	842	18
existente	195	510	235	520	595	842	18
para	237	510	256	520	595	842	18
facilitar	259	510	293	520	595	842	18
el	295	510	303	520	595	842	18
aprendizaje	306	510	357	520	595	842	18
de	359	510	370	520	595	842	18
segundas	372	510	413	520	595	842	18
lenguas	415	510	449	520	595	842	18
que	451	510	467	520	595	842	18
incluyen,	470	510	511	520	595	842	18
pero	85	522	105	532	595	842	18
va	108	522	118	532	595	842	18
más	121	522	139	532	595	842	18
allá,	142	522	161	532	595	842	18
de	164	522	175	532	595	842	18
los	178	522	191	532	595	842	18
formatos	194	522	233	532	595	842	18
MOOC	236	522	269	532	595	842	18
estándar.	272	522	312	532	595	842	18
Por	315	522	330	532	595	842	18
otra	333	522	350	532	595	842	18
parte,	354	522	378	532	595	842	18
los	382	522	394	532	595	842	18
límites	398	522	428	532	595	842	18
entre	431	522	453	532	595	842	18
lo	456	522	465	532	595	842	18
que	468	522	484	532	595	842	18
es	487	522	496	532	595	842	18
un	499	522	510	532	595	842	18
curso	85	535	109	545	595	842	18
y	112	535	117	545	595	842	18
lo	120	535	129	545	595	842	18
que	131	535	147	545	595	842	18
no	150	535	161	545	595	842	18
lo	164	535	172	545	595	842	18
es	175	535	184	545	595	842	18
no	187	535	198	545	595	842	18
siempre	201	535	236	545	595	842	18
son	238	535	254	545	595	842	18
tan	256	535	270	545	595	842	18
claros	272	535	299	545	595	842	18
o	301	535	307	545	595	842	18
relevantes.	310	535	357	545	595	842	18
Se	131	554	142	564	595	842	18
ha	144	554	155	564	595	842	18
reflexionado	157	554	213	564	595	842	18
largamente	215	554	264	564	595	842	18
acerca	266	554	294	564	595	842	18
del	296	554	310	564	595	842	18
hecho	312	554	338	564	595	842	18
de	341	554	351	564	595	842	18
que	353	554	369	564	595	842	18
los	372	554	385	564	595	842	18
dispositivos	387	554	439	564	595	842	18
móviles	442	554	476	564	595	842	18
pueden	479	554	510	564	595	842	18
complementar	85	566	148	576	595	842	18
el	151	566	159	576	595	842	18
aprendizaje	163	566	213	576	595	842	18
social	216	566	242	576	595	842	18
y	245	566	251	576	595	842	18
abierto	254	566	285	576	595	842	18
de	288	566	298	576	595	842	18
lenguas	302	566	335	576	595	842	18
de	338	566	349	576	595	842	18
tres	352	566	368	576	595	842	18
maneras	371	566	408	576	595	842	18
principales.	411	566	462	576	595	842	18
En	465	566	478	576	595	842	18
primer	481	566	510	576	595	842	18
lugar,	85	579	111	589	595	842	18
pueden	114	579	146	589	595	842	18
proporcionar	150	579	206	589	595	842	18
acceso	210	579	239	589	595	842	18
a	243	579	248	589	595	842	18
recursos	252	579	288	589	595	842	18
de	292	579	302	589	595	842	18
aprendizaje	306	579	357	589	595	842	18
y	360	579	366	589	595	842	18
a	369	579	374	589	595	842	18
otros	378	579	400	589	595	842	18
estudiantes	403	579	452	589	595	842	18
en	456	579	466	589	595	842	18
línea	470	579	491	589	595	842	18
“en	495	577	511	589	595	842	18
cualquier	85	592	126	602	595	842	18
momento-en	130	592	185	602	595	842	18
cualquier	189	592	230	602	595	842	18
lugar”	233	592	261	602	595	842	18
o	265	592	270	602	595	842	18
“en	274	589	289	602	595	842	18
algún	292	592	317	602	595	842	18
momento-en	320	592	376	602	595	842	18
algún	380	592	404	602	595	842	18
lugar”	408	592	435	602	595	842	18
(Hung	439	592	467	602	595	842	18
y	470	592	476	602	595	842	18
Zhang,	480	592	510	602	595	842	18
2012).	85	604	114	614	595	842	18
Este	119	604	138	614	595	842	18
acceso	143	604	172	614	595	842	18
ofrece	177	604	205	614	595	842	18
la	210	604	218	614	595	842	18
posibilidad	223	604	272	614	595	842	18
de	277	604	288	614	595	842	18
un	293	604	304	614	595	842	18
modelo	309	604	342	614	595	842	18
de	347	604	358	614	595	842	18
interacción	363	604	412	614	595	842	18
y	417	604	422	614	595	842	18
comunicación	428	604	489	614	595	842	18
que	495	604	511	614	595	842	18
reproduce	85	617	129	627	595	842	18
el	133	617	140	627	595	842	18
mundo	144	617	175	627	595	842	18
real	178	617	194	627	595	842	18
de	198	617	208	627	595	842	18
referencia	212	617	256	627	595	842	18
y	259	617	265	627	595	842	18
la	268	617	276	627	595	842	18
modalidad	279	617	326	627	595	842	18
formativa	329	617	372	627	595	842	18
de	376	617	386	627	595	842	18
inmersión	389	617	433	627	595	842	18
de	437	617	447	627	595	842	18
forma	450	617	477	627	595	842	18
inédita	480	617	510	627	595	842	18
hasta	85	630	108	639	595	842	18
ahora,	112	630	140	639	595	842	18
incluyendo	144	630	193	639	595	842	18
el	198	630	206	639	595	842	18
margen	210	630	243	639	595	842	18
de	248	630	258	639	595	842	18
adquisición	263	630	314	639	595	842	18
de	318	630	329	639	595	842	18
conocimientos	333	630	398	639	595	842	18
casual	402	630	430	639	595	842	18
propio	434	630	463	639	595	842	18
de	468	630	478	639	595	842	18
él.	483	630	494	639	595	842	18
En	498	630	511	639	595	842	18
segundo	85	642	122	652	595	842	18
lugar,	124	642	150	652	595	842	18
los	152	642	165	652	595	842	18
dispositivos	167	642	220	652	595	842	18
móviles	222	642	257	652	595	842	18
tienen	259	642	286	652	595	842	18
una	289	642	304	652	595	842	18
amplia	307	642	337	652	595	842	18
gama	339	642	363	652	595	842	18
de	365	642	376	652	595	842	18
sensores	378	642	415	652	595	842	18
que	418	642	434	652	595	842	18
pueden	436	642	468	652	595	842	18
utilizarse	470	642	510	652	595	842	18
para	85	655	104	665	595	842	18
interaccionar	109	655	166	665	595	842	18
con	171	655	187	665	595	842	18
el	192	655	200	665	595	842	18
mundo	204	655	235	665	595	842	18
real.	240	655	259	665	595	842	18
Esto	264	655	283	665	595	842	18
permite	288	655	322	665	595	842	18
a	326	655	331	665	595	842	18
los	336	655	349	665	595	842	18
estudiantes	354	655	403	665	595	842	18
extraer	407	655	438	665	595	842	18
actividades	443	655	492	665	595	842	18
del	497	655	510	665	595	842	18
entorno	85	667	119	677	595	842	18
en	121	667	132	677	595	842	18
línea	134	667	156	677	595	842	18
e	158	667	163	677	595	842	18
incorporarlas	166	667	224	677	595	842	18
a	226	667	231	677	595	842	18
la	234	667	242	677	595	842	18
vida	244	667	263	677	595	842	18
cotidiana.	266	667	309	677	595	842	18
Por	311	667	327	677	595	842	18
otra	329	667	346	677	595	842	18
parte,	349	667	374	677	595	842	18
la	376	667	384	677	595	842	18
información	387	667	441	677	595	842	18
y	443	667	449	677	595	842	18
la	451	667	459	677	595	842	18
interacción	462	667	510	677	595	842	18
pueden	85	680	117	690	595	842	18
grabarse	122	680	159	690	595	842	18
para	164	680	182	690	595	842	18
su	187	680	197	690	595	842	18
posterior	202	680	241	690	595	842	18
reintroducción	245	680	310	690	595	842	18
en	314	680	325	690	595	842	18
el	329	680	337	690	595	842	18
mundo	342	680	372	690	595	842	18
en	377	680	387	690	595	842	18
línea,	392	680	416	690	595	842	18
como	421	680	445	690	595	842	18
recursos	450	680	487	690	595	842	18
para	491	680	510	690	595	842	18
actividades	85	693	135	703	595	842	18
de	139	693	150	703	595	842	18
aprendizaje.	155	693	208	703	595	842	18
Alternativamente,	213	693	292	703	595	842	18
los	297	693	309	703	595	842	18
resultados	314	693	359	703	595	842	18
del	363	693	377	703	595	842	18
aprendizaje	382	693	432	703	595	842	18
en	437	693	448	703	595	842	18
línea	452	693	474	703	595	842	18
pueden	478	693	510	703	595	842	18
utilizarse	85	705	125	715	595	842	18
como	128	705	153	715	595	842	18
recursos	156	705	192	715	595	842	18
de	195	705	206	715	595	842	18
andamiaje	209	705	254	715	595	842	18
para	257	705	276	715	595	842	18
actividades	279	705	328	715	595	842	18
que	331	705	347	715	595	842	18
una	350	705	366	715	595	842	18
persona	369	705	403	715	595	842	18
puede	406	705	433	715	595	842	18
necesitar	436	705	475	715	595	842	18
llevar	478	705	503	715	595	842	18
a	506	705	511	715	595	842	18
cabo	85	718	106	728	595	842	18
en	110	718	120	728	595	842	18
el	124	718	132	728	595	842	18
mundo	135	718	166	728	595	842	18
real.	170	718	189	728	595	842	18
De	193	718	206	728	595	842	18
hecho,	210	718	239	728	595	842	18
se	242	718	251	728	595	842	18
ha	255	718	266	728	595	842	18
hablado	269	718	304	728	595	842	18
en	308	718	318	728	595	842	18
la	322	718	330	728	595	842	18
literatura	334	718	374	728	595	842	18
del	377	718	391	728	595	842	18
doble	395	718	419	728	595	842	18
rol	423	718	435	728	595	842	18
de	439	718	449	728	595	842	18
la	453	718	461	728	595	842	18
tecnología	465	718	510	728	595	842	18
móvil	85	731	111	741	595	842	18
como	114	731	138	741	595	842	18
asistente	141	731	179	741	595	842	18
y	182	731	188	741	595	842	18
como	191	731	215	741	595	842	18
tutor	218	731	239	741	595	842	18
del	242	731	255	741	595	842	18
sujeto	258	731	285	741	595	842	18
que	288	731	304	741	595	842	18
aprende	307	731	341	741	595	842	18
una	344	731	360	741	595	842	18
segunda	363	731	399	741	595	842	18
lengua	402	731	432	741	595	842	18
(Sharples,	435	731	479	741	595	842	18
2000).	482	731	511	741	595	842	18
En	85	743	97	753	595	842	18
tercer	100	743	125	753	595	842	18
y	128	743	133	753	595	842	18
último	136	743	165	753	595	842	18
lugar,	167	743	193	753	595	842	18
la	196	743	204	753	595	842	18
cultura	206	743	237	753	595	842	18
de	240	743	250	753	595	842	18
apps	253	743	273	753	595	842	18
asociada	276	743	314	753	595	842	18
con	317	743	333	753	595	842	18
los	335	743	348	753	595	842	18
dispositivos	351	743	403	753	595	842	18
móviles	406	743	441	753	595	842	18
proporciona	444	743	497	753	595	842	18
un	500	743	510	753	595	842	18
valioso	85	756	117	766	595	842	18
conjunto	120	756	158	766	595	842	18
de	161	756	172	766	595	842	18
programas	175	756	221	766	595	842	18
para	224	756	243	766	595	842	18
complementar	246	756	309	766	595	842	18
las	312	756	324	766	595	842	18
actividades	327	756	377	766	595	842	18
anteriores	380	756	423	766	595	842	18
realizadas	426	756	470	766	595	842	18
en	473	756	483	766	595	842	18
línea.	486	756	511	766	595	842	18
Propósitos	86	793	118	800	595	842	18
y	120	793	123	800	595	842	18
Representaciones	125	793	177	800	595	842	18
Ene.	86	801	99	808	595	842	18
–	101	800	104	808	595	842	18
Abr.	106	801	119	808	595	842	18
2020,	120	801	136	808	595	842	18
Vol.	138	801	150	808	595	842	18
8,	152	801	157	808	595	842	18
N°	159	801	167	808	595	842	18
1,	168	801	174	808	595	842	18
e460	176	801	189	808	595	842	18
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	18
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	19
E	505	45	511	52	595	842	19
Además	85	73	121	83	595	842	19
de	124	73	135	83	595	842	19
las	138	73	150	83	595	842	19
apps	153	73	174	83	595	842	19
generales	177	73	218	83	595	842	19
que	222	73	237	83	595	842	19
pueden	240	73	272	83	595	842	19
ser	275	73	288	83	595	842	19
útiles	291	73	315	83	595	842	19
para	318	73	337	83	595	842	19
apoyar	340	73	370	83	595	842	19
el	373	73	381	83	595	842	19
aprendizaje,	384	73	437	83	595	842	19
se	441	73	450	83	595	842	19
ha	453	73	463	83	595	842	19
defendido	467	73	510	83	595	842	19
en	85	86	96	96	595	842	19
este	98	86	115	96	595	842	19
artículo	117	86	151	96	595	842	19
que	153	86	169	96	595	842	19
las	171	86	183	96	595	842	19
prácticas	186	86	225	96	595	842	19
de	227	86	237	96	595	842	19
MALL	240	86	271	96	595	842	19
deben	273	86	299	96	595	842	19
estar	301	86	322	96	595	842	19
estrechamente	324	86	387	96	595	842	19
integradas	390	86	435	96	595	842	19
en	437	86	447	96	595	842	19
el	450	86	458	96	595	842	19
aprendizaje	460	86	510	96	595	842	19
abierto	85	99	116	109	595	842	19
y	118	99	124	109	595	842	19
social	126	99	152	109	595	842	19
de	154	99	165	109	595	842	19
lenguas	167	99	201	109	595	842	19
para	203	99	222	109	595	842	19
diversificar	225	99	275	109	595	842	19
y	277	99	283	109	595	842	19
optimizar	285	99	328	109	595	842	19
su	330	99	340	109	595	842	19
potencial.	342	99	386	109	595	842	19
Ya	388	99	401	109	595	842	19
se	403	99	413	109	595	842	19
han	415	99	431	109	595	842	19
realizado	433	99	474	109	595	842	19
algunos	476	99	511	109	595	842	19
trabajos	85	112	120	121	595	842	19
incipientes	125	112	172	121	595	842	19
para	177	112	196	121	595	842	19
aplicar	200	112	230	121	595	842	19
dispositivos	235	112	287	121	595	842	19
móviles	292	112	327	121	595	842	19
a	331	112	336	121	595	842	19
tareas	341	112	367	121	595	842	19
específicas	371	112	420	121	595	842	19
dentro	424	112	452	121	595	842	19
de	457	112	467	121	595	842	19
procesos	472	112	511	121	595	842	19
formativos	85	124	133	134	595	842	19
en	136	124	146	134	595	842	19
línea	149	124	170	134	595	842	19
sociales	173	124	208	134	595	842	19
y	210	124	216	134	595	842	19
abiertos	219	124	253	134	595	842	19
para	256	124	275	134	595	842	19
segundas	278	124	318	134	595	842	19
lenguas,	321	124	358	134	595	842	19
pero	360	124	380	134	595	842	19
no	383	124	394	134	595	842	19
se	396	124	406	134	595	842	19
ha	408	124	419	134	595	842	19
hecho	422	124	448	134	595	842	19
hasta	451	124	473	134	595	842	19
la	476	124	484	134	595	842	19
fecha	487	124	511	134	595	842	19
un	85	137	96	147	595	842	19
uso	99	137	114	147	595	842	19
sistemático	117	137	166	147	595	842	19
y	169	137	175	147	595	842	19
fundamentado	178	137	240	147	595	842	19
de	243	137	254	147	595	842	19
ellos	256	137	277	147	595	842	19
como	280	137	304	147	595	842	19
piedra	307	137	335	147	595	842	19
angular	337	137	370	147	595	842	19
para	373	137	392	147	595	842	19
tal	395	137	406	147	595	842	19
aprendizaje.	409	137	462	147	595	842	19
Como	131	155	158	165	595	842	19
la	162	155	170	165	595	842	19
vida	174	155	193	165	595	842	19
humana	197	155	232	165	595	842	19
es	236	155	245	165	595	842	19
eminentemente	249	155	316	165	595	842	19
móvil,	320	155	349	165	595	842	19
no	353	155	364	165	595	842	19
es	368	155	377	165	595	842	19
de	381	155	392	165	595	842	19
extrañar	396	155	432	165	595	842	19
que	436	155	452	165	595	842	19
las	456	155	468	165	595	842	19
personas	472	155	511	165	595	842	19
intenten	85	168	121	178	595	842	19
obtener	123	168	156	178	595	842	19
el	159	168	167	178	595	842	19
máximo	169	168	205	178	595	842	19
provecho	208	168	249	178	595	842	19
de	251	168	262	178	595	842	19
las	264	168	276	178	595	842	19
oportunidades	279	168	341	178	595	842	19
que	344	168	360	178	595	842	19
posibilita	362	168	403	178	595	842	19
este	406	168	423	178	595	842	19
tipo	425	168	442	178	595	842	19
de	445	168	455	178	595	842	19
dispositivos	458	168	511	178	595	842	19
mientras	85	181	123	191	595	842	19
se	127	181	136	191	595	842	19
trasladan	140	181	180	191	595	842	19
de	184	181	194	191	595	842	19
un	198	181	209	191	595	842	19
lado	213	181	232	191	595	842	19
a	236	181	241	191	595	842	19
otro,	245	181	266	191	595	842	19
para	270	181	289	191	595	842	19
disponer	293	181	331	191	595	842	19
de	335	181	345	191	595	842	19
los	349	181	362	191	595	842	19
recursos	366	181	403	191	595	842	19
en	407	181	417	191	595	842	19
línea	421	181	442	191	595	842	19
a	446	181	451	191	595	842	19
los	455	181	468	191	595	842	19
que	472	181	488	191	595	842	19
solo	492	181	510	191	595	842	19
hubieran	85	193	124	203	595	842	19
podido	128	193	159	203	595	842	19
acceder	163	193	197	203	595	842	19
previamente	202	193	256	203	595	842	19
permaneciendo	261	193	328	203	595	842	19
estáticos	333	193	370	203	595	842	19
en	375	193	385	203	595	842	19
un	390	193	401	203	595	842	19
único	406	193	430	203	595	842	19
lugar	435	193	457	203	595	842	19
(aparte	462	193	492	203	595	842	19
del	497	193	510	203	595	842	19
hecho	85	206	111	216	595	842	19
constatado	115	206	162	216	595	842	19
de	166	206	177	216	595	842	19
que	180	206	196	216	595	842	19
muchas	200	206	234	216	595	842	19
personas	238	206	276	216	595	842	19
que	280	206	296	216	595	842	19
no	300	206	311	216	595	842	19
disponen	315	206	354	216	595	842	19
de	358	206	369	216	595	842	19
un	373	206	384	216	595	842	19
ordenador	388	206	432	216	595	842	19
de	436	206	446	216	595	842	19
sobremesa,	450	206	500	216	595	842	19
sí	503	206	511	216	595	842	19
cuentan	85	219	119	229	595	842	19
con	124	219	140	229	595	842	19
un	144	219	155	229	595	842	19
dispositivo	159	219	208	229	595	842	19
móvil,	212	219	241	229	595	842	19
normalmente	245	219	303	229	595	842	19
un	307	219	318	229	595	842	19
teléfono).	323	219	365	229	595	842	19
A	370	219	378	229	595	842	19
medida	382	219	414	229	595	842	19
que	419	219	434	229	595	842	19
la	439	219	447	229	595	842	19
tecnología	451	219	497	229	595	842	19
se	501	219	511	229	595	842	19
vuelva	85	231	114	241	595	842	19
más	118	231	136	241	595	842	19
inclusiva,	139	231	182	241	595	842	19
generalizada	186	231	241	241	595	842	19
y	245	231	250	241	595	842	19
ubicua,	254	231	286	241	595	842	19
la	290	231	298	241	595	842	19
fina	301	231	318	241	595	842	19
línea	322	231	343	241	595	842	19
que	347	231	363	241	595	842	19
divide	366	231	394	241	595	842	19
su	398	231	407	241	595	842	19
uso	411	231	426	241	595	842	19
para	430	231	449	241	595	842	19
aprender	452	231	491	241	595	842	19
una	495	231	511	241	595	842	19
lengua	85	244	114	254	595	842	19
de	119	244	129	254	595	842	19
forma	134	244	160	254	595	842	19
autónoma,	165	244	211	254	595	842	19
híbrida	216	244	247	254	595	842	19
o	252	244	257	254	595	842	19
a	262	244	267	254	595	842	19
distancia	271	244	310	254	595	842	19
y	315	244	320	254	595	842	19
apoyar	325	244	355	254	595	842	19
la	360	244	368	254	595	842	19
vida	372	244	391	254	595	842	19
cotidiana	396	244	436	254	595	842	19
se	441	244	450	254	595	842	19
irá	455	244	466	254	595	842	19
haciendo	471	244	510	254	595	842	19
inevitablemente	85	257	155	267	595	842	19
más	159	257	176	267	595	842	19
y	179	257	185	267	595	842	19
más	188	257	206	267	595	842	19
difusa.	209	257	239	267	595	842	19
Por	242	257	257	267	595	842	19
lo	260	257	269	267	595	842	19
tanto,	272	257	297	267	595	842	19
la	300	257	308	267	595	842	19
forma	311	257	337	267	595	842	19
en	340	257	351	267	595	842	19
que	354	257	370	267	595	842	19
las	373	257	385	267	595	842	19
personas	389	257	427	267	595	842	19
usan	430	257	450	267	595	842	19
la	454	257	462	267	595	842	19
tecnología	465	257	511	267	595	842	19
móvil	85	269	111	279	595	842	19
actualmente	115	269	168	279	595	842	19
para	172	269	191	279	595	842	19
acceder	196	269	229	279	595	842	19
a	233	269	238	279	595	842	19
los	242	269	255	279	595	842	19
medios	259	269	291	279	595	842	19
y	295	269	301	279	595	842	19
las	305	269	317	279	595	842	19
redes	321	269	345	279	595	842	19
sociales,	349	269	387	279	595	842	19
o	391	269	396	279	595	842	19
para	401	269	420	279	595	842	19
buscar	424	269	452	279	595	842	19
información	457	269	510	279	595	842	19
relevante	85	282	125	292	595	842	19
para	131	282	150	292	595	842	19
un	156	282	167	292	595	842	19
trabajo	173	282	203	292	595	842	19
que	209	282	225	292	595	842	19
están	231	282	253	292	595	842	19
realizando,	259	282	308	292	595	842	19
se	314	282	323	292	595	842	19
verá	329	282	348	292	595	842	19
extendida	353	282	396	292	595	842	19
para	402	282	421	292	595	842	19
incluir	427	282	455	292	595	842	19
actividades	461	282	510	292	595	842	19
orientadas	85	295	130	304	595	842	19
hacia	134	295	157	304	595	842	19
su	161	295	171	304	595	842	19
aprendizaje	175	295	225	304	595	842	19
y	229	295	235	304	595	842	19
viceversa.	238	295	283	304	595	842	19
Es	286	295	297	304	595	842	19
así	301	295	313	304	595	842	19
como	317	295	341	304	595	842	19
se	345	295	354	304	595	842	19
posibilitaría	358	295	411	304	595	842	19
que	414	295	430	304	595	842	19
el	434	295	442	304	595	842	19
aprendizaje	446	295	496	304	595	842	19
de	500	295	510	304	595	842	19
lenguas	85	307	119	317	595	842	19
móvil,	124	307	152	317	595	842	19
abierto	157	307	187	317	595	842	19
y	192	307	198	317	595	842	19
social	203	307	228	317	595	842	19
abra	233	307	252	317	595	842	19
puertas	257	307	289	317	595	842	19
a	293	307	298	317	595	842	19
nuevas	303	307	334	317	595	842	19
y	338	307	344	317	595	842	19
prometedoras	349	307	409	317	595	842	19
técnicas	413	307	449	317	595	842	19
y	454	307	459	317	595	842	19
estrategias	464	307	510	317	595	842	19
basadas	85	320	119	330	595	842	19
tanto	124	320	146	330	595	842	19
en	151	320	162	330	595	842	19
el	167	320	174	330	595	842	19
contexto	179	320	217	330	595	842	19
como	222	320	247	330	595	842	19
en	252	320	262	330	595	842	19
situaciones	267	320	316	330	595	842	19
y	321	320	326	330	595	842	19
tareas	331	320	357	330	595	842	19
que	362	320	378	330	595	842	19
proporcionen	383	320	441	330	595	842	19
a	446	320	451	330	595	842	19
los	456	320	469	330	595	842	19
usuarios	474	320	511	330	595	842	19
prácticas	85	333	124	343	595	842	19
y	127	333	132	343	595	842	19
recursos	135	333	172	343	595	842	19
de	174	333	185	343	595	842	19
una	187	333	203	343	595	842	19
flexibilidad	205	333	256	343	595	842	19
máxima	259	333	294	343	595	842	19
conocidos	297	333	341	343	595	842	19
como	344	333	369	343	595	842	19
“justo	371	330	397	343	595	842	19
a	400	330	405	343	595	842	19
tiempo”	407	330	443	343	595	842	19
(“just	445	330	470	343	595	842	19
in	472	333	481	343	595	842	19
time”;	483	333	510	343	595	842	19
Kong,	85	345	112	355	595	842	19
Looi,	115	345	139	355	595	842	19
Chan	141	345	165	355	595	842	19
y	167	345	173	355	595	842	19
Huang,	175	345	207	355	595	842	19
2017),	210	345	238	355	595	842	19
adecuados	241	345	287	355	595	842	19
para	290	345	309	355	595	842	19
muchas	311	345	345	355	595	842	19
vidas	347	345	371	355	595	842	19
modernas.	373	345	419	355	595	842	19
Dado	422	345	445	355	595	842	19
el	448	345	456	355	595	842	19
estado	459	345	487	355	595	842	19
de	489	345	500	355	595	842	19
la	502	345	510	355	595	842	19
investigación	85	358	144	368	595	842	19
en	147	358	158	368	595	842	19
aprendizaje	161	358	212	368	595	842	19
de	215	358	226	368	595	842	19
lenguas	229	358	263	368	595	842	19
en	266	358	277	368	595	842	19
línea,	280	358	304	368	595	842	19
se	308	358	317	368	595	842	19
ha	320	358	331	368	595	842	19
considerado	334	358	388	368	595	842	19
el	391	358	399	368	595	842	19
siguiente	402	358	442	368	595	842	19
paso	445	358	466	368	595	842	19
lógico	469	358	497	368	595	842	19
de	500	358	511	368	595	842	19
exploración	85	371	137	380	595	842	19
hacia	141	371	164	380	595	842	19
una	168	371	184	380	595	842	19
modalidad	188	371	235	380	595	842	19
de	239	371	249	380	595	842	19
aprendizaje	253	371	304	380	595	842	19
ubicuo	308	371	338	380	595	842	19
en	342	371	352	380	595	842	19
un	357	371	368	380	595	842	19
entorno	372	371	405	380	595	842	19
en	409	371	420	380	595	842	19
el	424	371	432	380	595	842	19
que	436	371	452	380	595	842	19
las	456	371	468	380	595	842	19
personas	472	371	511	380	595	842	19
estarán	85	383	116	393	595	842	19
permanentemente	120	383	199	393	595	842	19
en	203	383	213	393	595	842	19
línea,	217	383	241	393	595	842	19
inmersas	245	383	285	393	595	842	19
en	289	383	299	393	595	842	19
una	303	383	319	393	595	842	19
nube	323	383	344	393	595	842	19
de	348	383	359	393	595	842	19
información,	363	383	419	393	595	842	19
lo	423	383	432	393	595	842	19
que	436	383	452	393	595	842	19
dará	456	383	475	393	595	842	19
lugar	479	383	502	393	595	842	19
a	506	383	511	393	595	842	19
oportunidades	85	396	147	406	595	842	19
comunicativas	155	396	219	406	595	842	19
y	227	396	232	406	595	842	19
formativas	240	396	287	406	595	842	19
en	295	396	306	406	595	842	19
la	313	396	321	406	595	842	19
lengua	329	396	359	406	595	842	19
meta	366	396	388	406	595	842	19
en	396	396	406	406	595	842	19
las	414	396	426	406	595	842	19
que	434	396	450	406	595	842	19
participarán	458	396	511	406	595	842	19
“camaleónicamente”,	85	406	180	418	595	842	19
a	182	406	187	418	595	842	19
medida	190	406	222	418	595	842	19
que	225	406	241	418	595	842	19
cambien	244	406	281	418	595	842	19
de	284	409	294	419	595	842	19
lugar,	297	409	322	419	595	842	19
dispositivo	325	409	373	419	595	842	19
y	376	409	381	419	595	842	19
quehacer.	384	409	427	419	595	842	19
Referencias	85	433	140	443	595	842	19
Anderson,	85	458	131	468	595	842	19
C.	135	458	145	468	595	842	19
(2006).	149	458	181	468	595	842	19
The	184	458	200	468	595	842	19
long	204	458	224	468	595	842	19
tail:	228	458	246	468	595	842	19
Why	250	458	269	468	595	842	19
the	273	458	287	468	595	842	19
future	291	458	317	468	595	842	19
of	321	458	329	468	595	842	19
business	333	458	371	468	595	842	19
is	375	458	382	468	595	842	19
selling	386	458	416	468	595	842	19
less	419	458	436	468	595	842	19
of	440	458	449	468	595	842	19
more.	452	458	478	468	595	842	19
Nueva	482	458	511	468	595	842	19
York:	121	470	147	480	595	842	19
Hachette	150	470	189	480	595	842	19
Books.	191	470	222	480	595	842	19
Andrade,	85	483	126	493	595	842	19
M.	129	483	142	493	595	842	19
S.,	146	483	157	493	595	842	19
y	161	483	166	493	595	842	19
Bunker,	170	483	205	493	595	842	19
E.	208	483	218	493	595	842	19
L.	221	483	231	493	595	842	19
(2009).	235	483	267	493	595	842	19
Language	270	483	314	493	595	842	19
learning	317	483	353	493	595	842	19
from	357	483	378	493	595	842	19
a	382	483	387	493	595	842	19
distance:	390	483	429	493	595	842	19
A	433	483	441	493	595	842	19
new	444	483	463	493	595	842	19
model	466	483	494	493	595	842	19
for	497	483	510	493	595	842	19
success.	121	496	157	506	595	842	19
Distance	160	496	199	506	595	842	19
Education,	262	496	310	506	595	842	19
30(1),	313	496	339	506	595	842	19
47-61.	402	496	431	506	595	842	19
doi:	493	496	511	506	595	842	19
https://doi.org/10.1080/01587910902845956	121	508	319	518	595	842	19
Bandura,	85	521	125	531	595	842	19
A.	128	521	139	531	595	842	19
(1977).	141	521	174	531	595	842	19
Social	176	521	204	531	595	842	19
Learning	206	521	247	531	595	842	19
Theory.	250	521	284	531	595	842	19
Englewood	286	521	336	531	595	842	19
Cliffs,	339	521	367	531	595	842	19
NJ:	370	521	385	531	595	842	19
Prentice	388	521	424	531	595	842	19
Hall.	427	521	448	531	595	842	19
Barcena,	85	534	124	544	595	842	19
E.	127	534	136	544	595	842	19
(2009).	139	534	171	544	595	842	19
Designing	174	534	219	544	595	842	19
a	222	534	227	544	595	842	19
Framework	229	534	280	544	595	842	19
for	283	534	296	544	595	842	19
Professional	298	534	353	544	595	842	19
English	355	534	389	544	595	842	19
Distance	392	534	430	544	595	842	19
Learning.	433	534	475	544	595	842	19
En	478	534	490	544	595	842	19
I.K.	493	534	510	544	595	842	19
Brady	121	546	148	556	595	842	19
(Ed.)	153	546	175	556	595	842	19
Helping	180	546	215	556	595	842	19
People	219	546	250	556	595	842	19
to	254	546	263	556	595	842	19
Learn	268	546	294	556	595	842	19
Foreign	298	546	334	556	595	842	19
Languages:	338	546	390	556	595	842	19
Teach-niques	395	546	454	556	595	842	19
and	459	546	475	556	595	842	19
Teach-	480	546	511	556	595	842	19
nologies.	121	559	161	569	595	842	19
Murcia:	164	559	199	569	595	842	19
Quaderna	202	559	244	569	595	842	19
pp.	291	559	305	569	595	842	19
89–103.	308	559	343	569	595	842	19
Barcena,	85	572	124	582	595	842	19
E.,	129	572	141	582	595	842	19
Read,	146	572	172	582	595	842	19
T.,	177	572	189	582	595	842	19
&	195	572	203	582	595	842	19
Cuesta	208	572	238	582	595	842	19
Medina,	244	572	280	582	595	842	19
L.	285	572	294	582	595	842	19
(2019).	300	572	332	582	595	842	19
Technological	337	572	400	582	595	842	19
and	405	572	421	582	595	842	19
psychopedagogical	426	572	511	582	595	842	19
innovation	121	584	168	594	595	842	19
in	172	584	180	594	595	842	19
second	184	584	214	594	595	842	19
language	218	584	258	594	595	842	19
blended	261	584	296	594	595	842	19
learning.	299	584	338	594	595	842	19
En	342	584	354	594	595	842	19
A.	357	584	368	594	595	842	19
Palalas	372	584	403	594	595	842	19
(Ed.)	406	584	429	594	595	842	19
The	432	584	449	594	595	842	19
International	452	584	510	594	595	842	19
Handbook	121	597	167	607	595	842	19
of	170	597	178	607	595	842	19
Blended	181	597	217	607	595	842	19
Learning.	220	597	263	607	595	842	19
China	266	597	292	607	595	842	19
Central	295	597	327	607	595	842	19
Radio	330	597	356	607	595	842	19
&	359	597	367	607	595	842	19
TV	370	597	385	607	595	842	19
University	388	597	434	607	595	842	19
Press	437	597	460	607	595	842	19
Co.	463	597	478	607	595	842	19
Ltd.	481	597	499	607	595	842	19
Barcena,	85	610	124	620	595	842	19
E.,	129	610	142	620	595	842	19
Martín-Monje,	147	610	212	620	595	842	19
E.,	218	610	230	620	595	842	19
&	235	610	244	620	595	842	19
Read,	250	610	275	620	595	842	19
T.	280	610	290	620	595	842	19
(2015).	295	610	327	620	595	842	19
Potentiating	333	610	386	620	595	842	19
the	391	610	405	620	595	842	19
Human	410	610	443	620	595	842	19
Dimension	448	610	496	620	595	842	19
in	502	610	510	620	595	842	19
Language	121	622	165	632	595	842	19
MOOCs.	171	622	211	632	595	842	19
En	217	622	230	632	595	842	19
Proceedings	236	622	291	632	595	842	19
of	297	622	306	632	595	842	19
EMOOCs	312	622	356	632	595	842	19
2015.	362	622	387	632	595	842	19
Third	393	622	418	632	595	842	19
European	424	622	467	632	595	842	19
MOOCs	474	622	510	632	595	842	19
Stakeholders	121	635	178	645	595	842	19
Summit.	181	635	216	645	595	842	19
Université	219	635	265	645	595	842	19
Catholique	268	635	316	645	595	842	19
de	319	635	329	645	595	842	19
Louvain,	332	635	371	645	595	842	19
46-54.	374	635	403	645	595	842	19
Barcena,	85	648	124	657	595	842	19
E.,	127	648	139	657	595	842	19
&	143	648	151	657	595	842	19
Martín-Monje,	154	648	220	657	595	842	19
E.	223	648	232	657	595	842	19
(2014).	235	648	268	657	595	842	19
Language	271	648	314	657	595	842	19
MOOCs:	317	648	358	657	595	842	19
An	361	648	375	657	595	842	19
emerging	378	648	419	657	595	842	19
field.	422	648	445	657	595	842	19
En	449	648	461	657	595	842	19
E.	464	648	474	657	595	842	19
Martín-	477	648	511	657	595	842	19
Monje	121	660	150	670	595	842	19
y	153	660	158	670	595	842	19
E.	161	660	170	670	595	842	19
Bárcena	173	660	209	670	595	842	19
(Ed.),	212	660	237	670	595	842	19
pp.	240	660	253	670	595	842	19
1–15.	256	660	281	670	595	842	19
doi:	284	660	301	670	595	842	19
https://doi.org/10.2478/9783110420067.1	304	660	487	670	595	842	19
Bates,	85	673	112	683	595	842	19
A.T.	117	673	137	683	595	842	19
(2005).	141	673	173	683	595	842	19
Technology,	176	673	230	683	595	842	19
e-learning	235	673	280	683	595	842	19
and	285	673	301	683	595	842	19
distance	306	673	342	683	595	842	19
education.	347	673	393	683	595	842	19
Londres:	398	673	437	683	595	842	19
Routledge.	441	673	489	683	595	842	19
doi:	493	673	511	683	595	842	19
https://doi.org/10.4324/9780203463772	121	685	296	695	595	842	19
Boyd,	85	698	112	708	595	842	19
R.,	117	698	129	708	595	842	19
Richerson,	134	698	181	708	595	842	19
P.J.,	186	698	205	708	595	842	19
&	210	698	218	708	595	842	19
Henrich,	223	698	261	708	595	842	19
J.	266	698	273	708	595	842	19
(2011).	277	698	310	708	595	842	19
The	314	698	331	708	595	842	19
cultural	336	698	370	708	595	842	19
niche.	374	698	401	708	595	842	19
Why	406	698	427	708	595	842	19
social	432	698	458	708	595	842	19
learning	462	698	498	708	595	842	19
is	503	698	510	708	595	842	19
essential	121	711	159	721	595	842	19
for	161	711	174	721	595	842	19
human	176	711	206	721	595	842	19
adaptation.	209	711	257	721	595	842	19
En	259	711	272	721	595	842	19
J.C.	274	711	291	721	595	842	19
Avise	293	711	319	721	595	842	19
(Ed.)	321	711	343	721	595	842	19
Proceedings	346	711	401	721	595	842	19
of	403	711	411	721	595	842	19
the	414	711	427	721	595	842	19
National	429	711	468	721	595	842	19
Academy	470	711	510	721	595	842	19
of	121	723	130	733	595	842	19
Sicences	135	723	172	733	595	842	19
of	177	723	186	733	595	842	19
the	191	723	204	733	595	842	19
United	209	723	239	733	595	842	19
States	243	723	270	733	595	842	19
of	275	723	283	733	595	842	19
America,	288	723	328	733	595	842	19
108(Suplemento	333	723	406	733	595	842	19
2),	410	723	422	733	595	842	19
10918-10925.	427	723	488	733	595	842	19
doi:	493	723	511	733	595	842	19
https://doi.org/10.1073/pnas.1100290108	121	736	303	746	595	842	19
Propósitos	415	793	447	800	595	842	19
y	449	793	452	800	595	842	19
Representaciones	454	793	506	800	595	842	19
Ene.	403	802	416	808	595	842	19
–	418	800	421	808	595	842	19
Abr.	423	802	435	808	595	842	19
2020,	437	802	453	808	595	842	19
Vol.	455	802	467	808	595	842	19
8,	469	802	474	808	595	842	19
N°	476	802	484	808	595	842	19
1,	486	802	491	808	595	842	19
e460	493	802	506	808	595	842	19
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	19
Hacia	85	45	109	52	595	842	20
un	111	45	122	52	595	842	20
nuevo	124	45	151	52	595	842	20
paradigma	153	45	197	52	595	842	20
de	198	45	209	52	595	842	20
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	20
de	263	45	274	52	595	842	20
segundas	275	45	317	52	595	842	20
lenguas	319	45	355	52	595	842	20
móvil,	357	45	382	52	595	842	20
abierto	384	45	417	52	595	842	20
y	419	45	423	52	595	842	20
social	425	45	453	52	595	842	20
Brennan,	85	73	125	83	595	842	20
K.	128	73	139	83	595	842	20
(2014).	141	73	173	83	595	842	20
In	176	73	185	83	595	842	20
Connectivism,	188	73	251	83	595	842	20
No	253	73	266	83	595	842	20
One	269	73	287	83	595	842	20
Can	290	73	308	83	595	842	20
Hear	311	73	333	83	595	842	20
You	336	73	353	83	595	842	20
Scream:	356	73	393	83	595	842	20
a	395	73	401	83	595	842	20
Guide	404	73	431	83	595	842	20
to	433	73	442	83	595	842	20
Understanding	444	73	510	83	595	842	20
the	121	86	135	96	595	842	20
MOOC	163	86	195	96	595	842	20
Novice.	223	86	257	96	595	842	20
Hybrid	285	86	316	96	595	842	20
Pedagogy.	344	86	391	96	595	842	20
Recuperado	419	86	472	96	595	842	20
de	500	86	510	96	595	842	20
http://www.hybridpedagogy.com/journal/in-connectivism-no-one-can-hear-you-scream-	121	99	510	109	595	842	20
a-guide-to-understanding-the-mooc-novice/	121	112	314	121	595	842	20
Brown,	85	124	118	134	595	842	20
J.,	121	124	130	134	595	842	20
&	133	124	142	134	595	842	20
Adler,	144	124	172	134	595	842	20
R.	175	124	185	134	595	842	20
(2008).	188	124	220	134	595	842	20
Minds	223	124	251	134	595	842	20
on	254	124	265	134	595	842	20
Fire:	267	124	288	134	595	842	20
Open	291	124	315	134	595	842	20
Education,	317	124	365	134	595	842	20
the	367	124	381	134	595	842	20
Long	384	124	407	134	595	842	20
Tail,	410	124	430	134	595	842	20
and	433	124	449	134	595	842	20
Learning	451	124	491	134	595	842	20
2.0.	494	124	510	134	595	842	20
Educause	121	137	164	147	595	842	20
Review,	167	137	201	147	595	842	20
43(1),	204	137	231	147	595	842	20
16-32.	233	137	262	147	595	842	20
Consejo	85	149	121	159	595	842	20
de	127	149	137	159	595	842	20
Europa	142	149	174	159	595	842	20
(2001).	179	149	212	159	595	842	20
Marco	217	149	246	159	595	842	20
Europeo	252	149	290	159	595	842	20
de	295	149	305	159	595	842	20
Referencia	311	149	358	159	595	842	20
para	364	149	385	159	595	842	20
las	390	149	403	159	595	842	20
Lenguas:	408	149	449	159	595	842	20
Aprendizaje,	454	149	510	159	595	842	20
Enseñanza,	121	162	172	172	595	842	20
Evaluación.	174	162	227	172	595	842	20
Madrid:	230	162	265	172	595	842	20
MECD	268	162	300	172	595	842	20
(publicado	303	162	350	172	595	842	20
en	352	162	363	172	595	842	20
español	366	162	399	172	595	842	20
en	402	162	412	172	595	842	20
2002).	415	162	444	172	595	842	20
Coryell,	85	175	121	185	595	842	20
J.	124	175	131	185	595	842	20
E.,	135	175	147	185	595	842	20
&	151	175	159	185	595	842	20
Chlup,	163	175	192	185	595	842	20
D.	196	175	207	185	595	842	20
T.	210	175	219	185	595	842	20
(2007).	223	175	255	185	595	842	20
Implementing	259	175	320	185	595	842	20
e-learning	324	175	368	185	595	842	20
components	372	175	425	185	595	842	20
with	428	175	448	185	595	842	20
adult	451	175	473	185	595	842	20
English	477	175	510	185	595	842	20
language	121	187	161	197	595	842	20
learners:	167	187	205	197	595	842	20
Vital	211	187	233	197	595	842	20
factors	239	187	269	197	595	842	20
and	276	187	292	197	595	842	20
lessons	298	187	330	197	595	842	20
learned.	336	187	371	197	595	842	20
Computer	374	187	418	197	595	842	20
Assisted	424	187	460	197	595	842	20
Language	466	187	510	197	595	842	20
Learning,	121	200	164	210	595	842	20
20(3),	167	200	194	210	595	842	20
263-278.	196	200	236	210	595	842	20
doi:	238	200	256	210	595	842	20
https://doi.org/10.1080/09588220701489333	258	200	456	210	595	842	20
Cuesta	85	213	115	223	595	842	20
Medina,	120	213	156	223	595	842	20
L.,	160	213	173	223	595	842	20
Anderson,	177	213	222	223	595	842	20
C.E.,	227	213	249	223	595	842	20
y	254	213	259	223	595	842	20
McDougald,	263	213	319	223	595	842	20
J.S.	323	213	339	223	595	842	20
(2017).	343	213	376	223	595	842	20
Self-regulation	380	213	446	223	595	842	20
and	450	213	466	223	595	842	20
language	471	213	510	223	595	842	20
teacher	121	225	153	235	595	842	20
training	156	225	191	235	595	842	20
in	194	225	203	235	595	842	20
Colombia.	206	225	252	235	595	842	20
En	256	225	268	235	595	842	20
D.L.	272	225	292	235	595	842	20
Banegas	296	225	333	235	595	842	20
(Ed.),	336	225	362	235	595	842	20
Initial	365	225	392	235	595	842	20
English	396	225	429	235	595	842	20
language	433	225	474	235	595	842	20
teacher	478	225	510	235	595	842	20
education:	121	238	168	248	595	842	20
International	172	238	231	248	595	842	20
perspectives	235	238	289	248	595	842	20
on	293	238	304	248	595	842	20
research,	309	238	350	248	595	842	20
curriculum	354	238	403	248	595	842	20
and	407	238	424	248	595	842	20
practice.	428	238	467	248	595	842	20
Londres:	471	238	510	248	595	842	20
Bloomsbury	121	251	176	261	595	842	20
Academic.	178	251	226	261	595	842	20
doi:	228	251	246	261	595	842	20
https://doi.org/10.5040/9781474294430.0015	248	251	448	261	595	842	20
Chinnery	85	263	126	273	595	842	20
G.	130	263	140	273	595	842	20
(2008).	144	263	176	273	595	842	20
Biting	180	263	207	273	595	842	20
The	211	263	228	273	595	842	20
Hand	231	263	255	273	595	842	20
That	259	263	279	273	595	842	20
Feeds	283	263	308	273	595	842	20
Me:	312	263	330	273	595	842	20
The	333	263	350	273	595	842	20
Case	354	263	375	273	595	842	20
for	379	263	392	273	595	842	20
e-Learning	395	263	444	273	595	842	20
and	447	263	463	273	595	842	20
Teaching.	467	263	511	273	595	842	20
CALICO	121	276	160	286	595	842	20
Journal,	163	276	200	286	595	842	20
25(3),	203	276	229	286	595	842	20
471-481.	232	276	271	286	595	842	20
doi:	274	276	291	286	595	842	20
https://doi.org/10.1558/cj.v25i3.471-481	294	276	473	286	595	842	20
Chiriac,	85	289	120	298	595	842	20
E.H.	124	289	144	298	595	842	20
(2014).	147	289	179	298	595	842	20
Group	182	289	211	298	595	842	20
work	214	289	237	298	595	842	20
as	240	289	249	298	595	842	20
an	252	289	263	298	595	842	20
incentive	266	289	306	298	595	842	20
for	310	289	322	298	595	842	20
learning	326	289	362	298	595	842	20
–	365	286	371	298	595	842	20
students'	374	286	414	298	595	842	20
experiences	417	286	469	298	595	842	20
of	472	286	482	298	595	842	20
group	485	286	510	298	595	842	20
work.	121	301	147	311	595	842	20
Frontiers	149	301	191	311	595	842	20
in	194	301	202	311	595	842	20
Psychology,	205	301	258	311	595	842	20
5.	261	301	269	311	595	842	20
doi:	272	301	289	311	595	842	20
https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00558	292	301	475	311	595	842	20
Daniel,	85	314	117	324	595	842	20
J.	120	314	127	324	595	842	20
(2012).	129	314	161	324	595	842	20
Making	163	314	197	324	595	842	20
sense	200	314	223	324	595	842	20
of	226	314	235	324	595	842	20
MOOCs:	237	314	277	324	595	842	20
Musings	280	314	318	324	595	842	20
in	320	314	328	324	595	842	20
a	331	314	335	324	595	842	20
Maze	338	314	362	324	595	842	20
of	364	314	374	324	595	842	20
Myth,	376	314	402	324	595	842	20
Paradox	405	314	441	324	595	842	20
and	443	314	459	324	595	842	20
Possibility.	461	314	510	324	595	842	20
Korea	121	327	148	337	595	842	20
National	170	327	208	337	595	842	20
Open	230	327	254	337	595	842	20
University.	276	327	325	337	595	842	20
Academic	347	327	392	337	595	842	20
Partnerships.	414	327	471	337	595	842	20
doi:	493	327	511	337	595	842	20
https://doi.org/10.5334/2012-18	121	339	262	349	595	842	20
de	85	352	96	362	595	842	20
Waard,	102	352	134	362	595	842	20
I.	141	352	147	362	595	842	20
(2014).	154	352	186	362	595	842	20
Designing	193	352	238	362	595	842	20
&	244	352	253	362	595	842	20
developing	259	352	308	362	595	842	20
a	315	352	320	362	595	842	20
success	326	352	359	362	595	842	20
MOOC	366	352	399	362	595	842	20
that	405	352	422	362	595	842	20
fits	429	352	443	362	595	842	20
your	449	352	469	362	595	842	20
training	476	352	510	362	595	842	20
environment:	121	365	180	374	595	842	20
platforms.	223	365	268	374	595	842	20
SlideShare.	311	365	361	374	595	842	20
Recuperado	404	365	457	374	595	842	20
de	500	365	510	374	595	842	20
http://www.slideshare.net/ignatia/online-forum-succesfully-integrating-mooc-in-	121	377	477	387	595	842	20
training-environment	121	390	215	400	595	842	20
de	85	402	96	412	595	842	20
Waard,	100	402	132	412	595	842	20
I.,	136	402	145	412	595	842	20
Keskin,	149	402	183	412	595	842	20
N.O.,	187	402	212	412	595	842	20
y	216	402	221	412	595	842	20
Koutropoulos,	225	402	289	412	595	842	20
A.	293	402	304	412	595	842	20
(2014).	308	402	340	412	595	842	20
Exploring	344	402	388	412	595	842	20
Future	393	402	421	412	595	842	20
Seamless	426	402	467	412	595	842	20
Learning	471	402	510	412	595	842	20
Research	121	415	161	425	595	842	20
Strands	164	415	197	425	595	842	20
for	199	415	212	425	595	842	20
Massive	214	415	251	425	595	842	20
Open	253	415	277	425	595	842	20
Online	279	415	309	425	595	842	20
Courses.	311	415	349	425	595	842	20
Handbook	352	415	398	425	595	842	20
of	400	415	408	425	595	842	20
Research	411	415	452	425	595	842	20
on	454	415	465	425	595	842	20
Emerging	467	415	510	425	595	842	20
Priorities	121	428	163	438	595	842	20
and	172	428	188	438	595	842	20
Trends	197	428	227	438	595	842	20
in	236	428	244	438	595	842	20
Distance	252	428	292	438	595	842	20
Education:	300	428	349	438	595	842	20
Communication,	357	428	430	438	595	842	20
Pedagogy,	439	428	485	438	595	842	20
and	494	428	510	438	595	842	20
Technology,	121	440	175	450	595	842	20
201-216.	178	440	217	450	595	842	20
doi:	220	440	237	450	595	842	20
https://doi.org/10.4018/978-1-4666-5162-3.ch014	240	440	460	450	595	842	20
Don,	85	453	107	463	595	842	20
M.	110	453	122	463	595	842	20
R.	125	453	135	463	595	842	20
(2005).	138	453	170	463	595	842	20
An	173	453	186	463	595	842	20
investigation	189	453	246	463	595	842	20
of	249	453	258	463	595	842	20
the	261	453	274	463	595	842	20
fundamental	277	453	332	463	595	842	20
characteristics	335	453	397	463	595	842	20
in	400	453	409	463	595	842	20
quality	412	453	442	463	595	842	20
online	445	453	472	463	595	842	20
Spanish	475	453	510	463	595	842	20
instruction.	121	466	171	476	595	842	20
CALICO	174	466	213	476	595	842	20
Journal,	216	466	253	476	595	842	20
285-306.	255	466	295	476	595	842	20
doi:	298	466	315	476	595	842	20
https://doi.org/10.1558/cj.v22i2.285-306	317	466	497	476	595	842	20
Downes,	85	478	124	488	595	842	20
S.	132	478	140	488	595	842	20
(2012).	148	478	180	488	595	842	20
Half	188	478	207	488	595	842	20
an	215	478	226	488	595	842	20
Hour:	233	478	260	488	595	842	20
Creating	268	478	307	488	595	842	20
the	314	478	328	488	595	842	20
Connectivist	335	478	390	488	595	842	20
Course.	398	478	432	488	595	842	20
Recuperado	440	478	493	488	595	842	20
de	500	478	510	488	595	842	20
http://halfanhour.blogspot.pt/2012/01/creating-connectivist-course.html	121	491	437	501	595	842	20
Downes,	85	504	124	514	595	842	20
S.	127	504	136	514	595	842	20
(2008).	140	504	172	514	595	842	20
Places	175	504	203	514	595	842	20
to	207	504	215	514	595	842	20
go:	219	504	233	514	595	842	20
Connectivism	236	504	297	514	595	842	20
&	301	504	309	514	595	842	20
connective	313	504	361	514	595	842	20
knowledge.	364	504	415	514	595	842	20
Innovate:	419	504	461	514	595	842	20
Journal	464	504	498	514	595	842	20
of	502	504	510	514	595	842	20
Online	121	516	151	526	595	842	20
Education,	208	516	256	526	595	842	20
5(1).	313	516	334	526	595	842	20
Recuperado	391	516	443	526	595	842	20
de	500	516	510	526	595	842	20
http://nsuworks.nova.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1037&context=innovate	121	529	467	539	595	842	20
Durán	85	542	113	552	595	842	20
Padilla,	116	542	149	552	595	842	20
A.,	152	542	166	552	595	842	20
&	169	542	177	552	595	842	20
Reséndiz	180	542	221	552	595	842	20
Rodríguez,	224	542	272	552	595	842	20
R.	276	542	286	552	595	842	20
(2007).	289	542	321	552	595	842	20
La	324	542	335	552	595	842	20
distancia	339	542	378	552	595	842	20
de	381	542	391	552	595	842	20
la	394	542	402	552	595	842	20
educación,	405	542	453	552	595	842	20
problemas	456	542	502	552	595	842	20
y	505	542	510	552	595	842	20
desafíos	121	554	157	564	595	842	20
de	160	554	170	564	595	842	20
la	173	554	181	564	595	842	20
educación	184	554	228	564	595	842	20
a	231	554	236	564	595	842	20
distancia.	239	554	281	564	595	842	20
XIX	283	554	303	564	595	842	20
Encuentro	306	554	351	564	595	842	20
Nacional	354	554	393	564	595	842	20
AMIC.	396	554	427	564	595	842	20
Elliott,	85	567	115	577	595	842	20
J.	125	567	132	577	595	842	20
(Ed.).	142	567	167	577	595	842	20
(2011).	177	567	209	577	595	842	20
Reconstructing	212	567	278	577	595	842	20
teacher	288	567	321	577	595	842	20
education.	331	567	377	577	595	842	20
Londres:	387	567	426	577	595	842	20
Routledge.	436	567	484	577	595	842	20
doi:	493	567	511	577	595	842	20
https://doi.org/10.4324/9780203126066	121	580	296	590	595	842	20
Ellis,	85	592	108	602	595	842	20
N.	114	592	125	602	595	842	20
(2015).	130	592	162	602	595	842	20
Implicit	168	592	203	602	595	842	20
AND	209	592	233	602	595	842	20
Explicit	238	592	273	602	595	842	20
Language	279	592	323	602	595	842	20
Learning:	328	592	371	602	595	842	20
Their	377	592	401	602	595	842	20
dynamic	406	592	444	602	595	842	20
interface	450	592	489	602	595	842	20
and	494	592	510	602	595	842	20
complexity.	121	605	173	615	595	842	20
En	180	605	193	615	595	842	20
P.	200	605	209	615	595	842	20
Rebuschat	216	605	262	615	595	842	20
(Ed.)	269	605	291	615	595	842	20
Implicit	298	605	332	615	595	842	20
and	339	605	356	615	595	842	20
explicit	363	605	395	615	595	842	20
learning	402	605	440	615	595	842	20
of	447	605	455	615	595	842	20
languages.	462	605	511	615	595	842	20
Amsterdam:	121	618	176	627	595	842	20
John	178	618	199	627	595	842	20
Benjamins,	202	618	252	627	595	842	20
3-23.	254	618	277	627	595	842	20
doi:	280	618	297	627	595	842	20
https://doi.org/10.1075/sibil.48.01ell	300	618	461	627	595	842	20
Evans,	85	630	115	640	595	842	20
B.	119	630	129	640	595	842	20
(2014).	132	630	164	640	595	842	20
Mobile	168	630	199	640	595	842	20
is	203	630	210	640	595	842	20
eating	214	630	242	640	595	842	20
the	245	630	259	640	595	842	20
world.	262	630	291	640	595	842	20
Benedict	295	630	333	640	595	842	20
Evans	337	630	363	640	595	842	20
Blog.	367	630	391	640	595	842	20
Recuperado	394	630	447	640	595	842	20
de	451	630	461	640	595	842	20
http://ben-	465	630	511	640	595	842	20
evans.com/benedictevans/2014/10/28/presentation-mobile-is-eating-the-world	121	643	466	653	595	842	20
García,	85	655	117	665	595	842	20
M.G.,	120	655	146	665	595	842	20
López,	149	655	180	665	595	842	20
C.B.,	183	655	206	665	595	842	20
Molina,	209	655	243	665	595	842	20
E.C.,	246	655	269	665	595	842	20
Casas,	272	655	300	665	595	842	20
E.E.,	303	655	325	665	595	842	20
&	328	655	337	665	595	842	20
Morales,	340	655	379	665	595	842	20
Y.A.R.	382	655	413	665	595	842	20
(2016).	416	655	448	665	595	842	20
Development	451	655	511	665	595	842	20
and	121	668	137	678	595	842	20
evaluation	141	668	187	678	595	842	20
of	190	668	199	678	595	842	20
the	203	668	217	678	595	842	20
team	220	668	242	678	595	842	20
work	245	668	268	678	595	842	20
skill	272	668	291	678	595	842	20
in	295	668	303	678	595	842	20
university	307	668	351	678	595	842	20
contexts.	355	668	394	678	595	842	20
Are	398	668	414	678	595	842	20
virtual	418	668	447	678	595	842	20
environments	451	668	510	678	595	842	20
effective?.	121	681	167	691	595	842	20
International	170	681	228	691	595	842	20
Journal	230	681	265	691	595	842	20
of	267	681	276	691	595	842	20
Educational	278	681	332	691	595	842	20
Technology	335	681	386	691	595	842	20
in	388	681	397	691	595	842	20
Higher	400	681	431	691	595	842	20
Education,	433	681	481	691	595	842	20
13(1),	484	681	511	691	595	842	20
5.	121	693	129	703	595	842	20
doi:	132	693	149	703	595	842	20
https://doi.org/10.1186/s41239-016-0014-1	152	693	343	703	595	842	20
García	85	706	114	716	595	842	20
Aretio,	120	706	151	716	595	842	20
L.	156	706	165	716	595	842	20
(2017).	170	706	203	716	595	842	20
Educación	208	706	254	716	595	842	20
a	259	706	264	716	595	842	20
distancia	269	706	308	716	595	842	20
y	314	706	319	716	595	842	20
virtual:	324	706	356	716	595	842	20
calidad,	361	706	396	716	595	842	20
disrupción,	401	706	450	716	595	842	20
aprendizajes	455	706	510	716	595	842	20
adaptativo	121	719	167	729	595	842	20
y	170	719	176	729	595	842	20
móvil.	179	719	207	729	595	842	20
RIED.	210	719	238	729	595	842	20
Revista	241	719	273	729	595	842	20
Iberoamericana	277	719	347	729	595	842	20
de	351	719	361	729	595	842	20
Educación	364	719	411	729	595	842	20
a	414	719	420	729	595	842	20
Distancia,	423	719	469	729	595	842	20
20(2),	472	719	498	729	595	842	20
9-	501	719	511	729	595	842	20
25.	121	731	135	741	595	842	20
doi:	138	731	155	741	595	842	20
https://doi.org/10.5944/ried.20.2.18737	158	731	331	741	595	842	20
Gea,	85	744	106	754	595	842	20
M.,	111	744	126	754	595	842	20
Montes,	131	744	167	754	595	842	20
R.,	172	744	185	754	595	842	20
Rojas,	190	744	218	754	595	842	20
B.,	223	744	235	754	595	842	20
Marin,	240	744	270	754	595	842	20
A.,	275	744	289	754	595	842	20
Cañas,	294	744	323	754	595	842	20
A.,	328	744	342	754	595	842	20
Blanco,	347	744	381	754	595	842	20
I.,	386	744	395	754	595	842	20
&	400	744	409	754	595	842	20
Gutierrez,	414	744	458	754	595	842	20
C.	463	744	473	754	595	842	20
(2013).	478	744	510	754	595	842	20
Formación	121	757	169	767	595	842	20
abierta	174	757	203	767	595	842	20
sobre	208	757	232	767	595	842	20
modelos	237	757	274	767	595	842	20
de	279	757	289	767	595	842	20
enseñanza	294	757	339	767	595	842	20
masivos:	344	757	383	767	595	842	20
nuevas	388	757	418	767	595	842	20
tendencias	423	757	470	767	595	842	20
hacia	474	757	498	767	595	842	20
el	502	757	510	767	595	842	20
Propósitos	86	793	118	800	595	842	20
y	120	793	123	800	595	842	20
Representaciones	125	793	177	800	595	842	20
Ene.	86	801	99	808	595	842	20
–	101	800	104	808	595	842	20
Abr.	106	801	119	808	595	842	20
2020,	120	801	136	808	595	842	20
Vol.	138	801	150	808	595	842	20
8,	152	801	157	808	595	842	20
N°	159	801	167	808	595	842	20
1,	168	801	174	808	595	842	20
e460	176	801	189	808	595	842	20
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	20
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	21
E	505	45	511	52	595	842	21
aprendizaje	121	73	172	83	595	842	21
social.	176	73	204	83	595	842	21
En	208	73	220	83	595	842	21
IV	224	73	234	83	595	842	21
Congreso	238	73	281	83	595	842	21
Internacional	284	73	344	83	595	842	21
sobre	348	73	373	83	595	842	21
Calidad	376	73	412	83	595	842	21
y	415	73	420	83	595	842	21
Accesibilidad	424	73	484	83	595	842	21
de	488	73	498	83	595	842	21
la	502	73	510	83	595	842	21
Formación	121	86	170	96	595	842	21
Virtual,	173	86	207	96	595	842	21
17-19.	210	86	238	96	595	842	21
Godwin-Jones,	85	99	152	109	595	842	21
R.	154	99	164	109	595	842	21
(2011).	167	99	199	109	595	842	21
Emerging	202	99	245	109	595	842	21
technologies:	248	99	307	109	595	842	21
Mobile	309	99	341	109	595	842	21
apps	344	99	364	109	595	842	21
for	367	99	380	109	595	842	21
language	382	99	422	109	595	842	21
learning.	425	99	464	109	595	842	21
Language	467	99	511	109	595	842	21
Learning	121	112	162	121	595	842	21
&	164	112	173	121	595	842	21
Technology,	176	112	230	121	595	842	21
15(2),	232	112	259	121	595	842	21
2-11.	262	112	285	121	595	842	21
Hanover	85	124	123	134	595	842	21
Reseach	129	124	166	134	595	842	21
(2011).	172	124	204	134	595	842	21
Distance	210	124	249	134	595	842	21
Education	255	124	299	134	595	842	21
Models	306	124	339	134	595	842	21
and	345	124	361	134	595	842	21
Best	367	124	386	134	595	842	21
Practices.	393	124	435	134	595	842	21
Recuperado	441	124	494	134	595	842	21
de	500	124	511	134	595	842	21
https://www.imperial.edu/ivc/files/Distance_Education_Models_and_Best_Practices.pd	121	137	508	147	595	842	21
f	121	149	125	159	595	842	21
Harrell,	85	162	119	172	595	842	21
I.L.	122	162	138	172	595	842	21
(2008).	140	162	173	172	595	842	21
Increasing	175	162	221	172	595	842	21
the	224	162	237	172	595	842	21
Success	240	162	275	172	595	842	21
of	278	162	287	172	595	842	21
Online	290	162	319	172	595	842	21
Students.	322	162	363	172	595	842	21
Inquiry,	366	162	401	172	595	842	21
13(1),	404	162	430	172	595	842	21
36-44.	433	162	461	172	595	842	21
Hootsuite.	85	175	131	185	595	842	21
(2017).	134	175	166	185	595	842	21
We	169	175	184	185	595	842	21
are	187	175	200	185	595	842	21
social.	203	175	232	185	595	842	21
Recuperado	235	175	287	185	595	842	21
de	290	175	301	185	595	842	21
https://wearesocial.com/special-reports/digital-	304	175	511	185	595	842	21
in-2017-global-overview	121	187	231	197	595	842	21
Hung,	85	200	112	210	595	842	21
J.	116	200	123	210	595	842	21
L.,	126	200	139	210	595	842	21
&	142	200	151	210	595	842	21
Zhang,	154	200	185	210	595	842	21
K.	189	200	199	210	595	842	21
(2012).	203	200	235	210	595	842	21
Examining	239	200	287	210	595	842	21
mobile	290	200	321	210	595	842	21
learning	325	200	361	210	595	842	21
trends	364	200	391	210	595	842	21
2003–2008:	395	200	447	210	595	842	21
A	451	200	459	210	595	842	21
categorical	462	200	510	210	595	842	21
meta-trend	121	213	169	223	595	842	21
analysis	174	213	210	223	595	842	21
using	216	213	239	223	595	842	21
text	245	213	261	223	595	842	21
mining	267	213	298	223	595	842	21
techniques.	304	213	354	223	595	842	21
Journal	357	213	391	223	595	842	21
of	396	213	405	223	595	842	21
Computing	411	213	460	223	595	842	21
in	465	213	474	223	595	842	21
Higher	479	213	510	223	595	842	21
education,	121	225	167	235	595	842	21
24(1),	170	225	197	235	595	842	21
1-17.	199	225	222	235	595	842	21
doi:	225	225	242	235	595	842	21
https://doi.org/10.1007/s12528-011-9044-9	245	225	436	235	595	842	21
Hurd,	85	238	111	248	595	842	21
S.,	113	238	125	248	595	842	21
Beaven,	127	238	163	248	595	842	21
T.,	165	238	177	248	595	842	21
y	180	238	185	248	595	842	21
Ortega,	188	238	220	248	595	842	21
A.	223	238	233	248	595	842	21
(2001).	236	238	268	248	595	842	21
Develop3ing	270	238	327	248	595	842	21
autonomy	329	238	373	248	595	842	21
in	376	238	384	248	595	842	21
a	387	238	392	248	595	842	21
distance	394	238	430	248	595	842	21
language	432	238	472	248	595	842	21
learning	474	238	510	248	595	842	21
context:	121	251	157	261	595	842	21
issues	165	251	192	261	595	842	21
and	200	251	216	261	595	842	21
dilemmas	225	251	268	261	595	842	21
for	276	251	289	261	595	842	21
course	298	251	326	261	595	842	21
writers.	335	251	368	261	595	842	21
System,	371	251	405	261	595	842	21
29(3),	408	251	434	261	595	842	21
341-355.	443	251	482	261	595	842	21
Doi:	491	251	511	261	595	842	21
https://doi.org/10.1016/S0346-251X(01)00024-0	121	263	336	273	595	842	21
Jackson,	85	276	123	286	595	842	21
N.B.	126	276	147	286	595	842	21
(2013).	150	276	182	286	595	842	21
On	185	276	199	286	595	842	21
MOOCs	202	276	239	286	595	842	21
and	243	276	258	286	595	842	21
some	262	276	285	286	595	842	21
possible	288	276	324	286	595	842	21
futures	327	276	358	286	595	842	21
for	361	276	374	286	595	842	21
higher	377	276	406	286	595	842	21
education.	409	276	454	286	595	842	21
Recuperado	458	276	511	286	595	842	21
de	121	289	132	298	595	842	21
http://noelbjackson.wordpress.com/2013/06/01/on-moocs-and-some-possible-	167	289	511	298	595	842	21
futures-for-higher-ed	121	301	214	311	595	842	21
Jansen,	85	314	117	324	595	842	21
D.,	119	314	133	324	595	842	21
Rosewell,	135	314	179	324	595	842	21
J.,	181	314	191	324	595	842	21
y	193	314	198	324	595	842	21
Kear,	201	314	225	324	595	842	21
K.	227	314	238	324	595	842	21
(2017).	240	314	272	324	595	842	21
Quality	274	314	307	324	595	842	21
Frameworks	309	314	364	324	595	842	21
for	366	314	379	324	595	842	21
MOOCs.	381	314	422	324	595	842	21
In	424	314	433	324	595	842	21
Open	436	314	459	324	595	842	21
Education:	462	314	510	324	595	842	21
from	121	327	142	337	595	842	21
OERs	160	327	185	337	595	842	21
to	203	327	212	337	595	842	21
MOOCs	230	327	266	337	595	842	21
(pp.	269	327	286	337	595	842	21
261-281).	304	327	347	337	595	842	21
Heidelberg:	365	327	417	337	595	842	21
Springer.	435	327	476	337	595	842	21
doi:	494	327	511	337	595	842	21
https://doi.org/10.1007/978-3-662-52925-6_14	121	339	328	349	595	842	21
Jordano,	85	352	123	362	595	842	21
M.,	126	352	142	362	595	842	21
Bárcena,	145	352	184	362	595	842	21
E.,	188	352	200	362	595	842	21
y	204	352	209	362	595	842	21
Talaván,	213	352	251	362	595	842	21
N.	255	352	266	362	595	842	21
(2013)	269	352	299	362	595	842	21
Metacognitive	302	352	366	362	595	842	21
and	370	352	386	362	595	842	21
attitudinal	389	352	434	362	595	842	21
issues	438	352	464	362	595	842	21
in	467	352	476	362	595	842	21
second	480	352	510	362	595	842	21
language	121	365	161	374	595	842	21
collaborative	167	365	224	374	595	842	21
projects:	230	365	268	374	595	842	21
Improving	273	365	320	374	595	842	21
individual	325	365	370	374	595	842	21
self-awareness	376	365	441	374	595	842	21
and	446	365	462	374	595	842	21
collective	468	365	510	374	595	842	21
dynamics.	121	377	166	387	595	842	21
Keegan,	85	390	122	400	595	842	21
D.	124	390	135	400	595	842	21
(1996).	138	390	170	400	595	842	21
Foundations	173	390	228	400	595	842	21
of	231	390	239	400	595	842	21
distance	242	390	279	400	595	842	21
education.	282	390	328	400	595	842	21
Psychology	330	390	382	400	595	842	21
Press.	385	390	411	400	595	842	21
King,	85	402	110	412	595	842	21
A.	112	402	123	412	595	842	21
(1993).	126	402	158	412	595	842	21
From	160	402	184	412	595	842	21
sage	186	402	206	412	595	842	21
on	208	402	219	412	595	842	21
the	222	402	235	412	595	842	21
stage	238	402	260	412	595	842	21
to	263	402	271	412	595	842	21
guide	274	402	298	412	595	842	21
on	301	402	312	412	595	842	21
the	314	402	328	412	595	842	21
side.	330	402	350	412	595	842	21
College	353	402	388	412	595	842	21
teaching,	390	402	431	412	595	842	21
41(1),	433	402	460	412	595	842	21
30-35.	462	402	491	412	595	842	21
doi:	493	402	510	412	595	842	21
https://doi.org/10.1080/87567555.1993.9926781	121	415	335	425	595	842	21
Knight,	85	428	119	438	595	842	21
P.	122	428	131	438	595	842	21
(2003).	135	428	167	438	595	842	21
The	171	428	188	438	595	842	21
Development	192	428	251	438	595	842	21
of	255	428	264	438	595	842	21
EFL	268	428	287	438	595	842	21
Methodology.	291	428	353	438	595	842	21
En	357	428	369	438	595	842	21
C.	373	428	383	438	595	842	21
Candlin	387	428	422	438	595	842	21
y	426	428	431	438	595	842	21
N.	435	428	446	438	595	842	21
Mercer	450	428	481	438	595	842	21
(Ed.),	485	428	511	438	595	842	21
English	121	440	155	450	595	842	21
Language	158	440	202	450	595	842	21
Teaching	204	440	245	450	595	842	21
in	248	440	257	450	595	842	21
its	259	440	270	450	595	842	21
Social	272	440	300	450	595	842	21
Context.	303	440	340	450	595	842	21
Londres:	343	440	381	450	595	842	21
Routledge,	384	440	432	450	595	842	21
160–173.	435	440	476	450	595	842	21
Kong,	85	453	112	463	595	842	21
S.	115	453	124	463	595	842	21
C.,	127	453	140	463	595	842	21
Looi,	143	453	166	463	595	842	21
C.	169	453	179	463	595	842	21
K.,	182	453	196	463	595	842	21
Chan,	199	453	225	463	595	842	21
T.	228	453	237	463	595	842	21
W.,	240	453	256	463	595	842	21
&	259	453	267	463	595	842	21
Huang,	271	453	303	463	595	842	21
R.	306	453	316	463	595	842	21
(2017).	319	453	351	463	595	842	21
Teacher	354	453	389	463	595	842	21
development	392	453	449	463	595	842	21
in	452	453	460	463	595	842	21
Singapore,	463	453	510	463	595	842	21
Hong	121	466	146	476	595	842	21
Kong,	152	466	179	476	595	842	21
Taiwan,	186	466	221	476	595	842	21
and	228	466	244	476	595	842	21
Beijing	250	466	282	476	595	842	21
for	289	466	302	476	595	842	21
e-Learning	308	466	356	476	595	842	21
in	363	466	371	476	595	842	21
school	378	466	407	476	595	842	21
education.	413	466	459	476	595	842	21
Journal	461	466	495	476	595	842	21
of	502	466	510	476	595	842	21
Computers	121	478	169	488	595	842	21
in	172	478	181	488	595	842	21
Education,	184	478	232	488	595	842	21
4(1),	234	478	255	488	595	842	21
5-25.	258	478	281	488	595	842	21
doi:	284	478	301	488	595	842	21
https://doi.org/10.1007/s40692-016-0062-5	304	478	494	488	595	842	21
Kukulska-Hulme,	85	491	164	501	595	842	21
A.,	167	491	180	501	595	842	21
Traxler,	183	491	218	501	595	842	21
J.,	221	491	231	501	595	842	21
&	234	491	242	501	595	842	21
Pettit,	245	491	271	501	595	842	21
J.	274	491	281	501	595	842	21
(2007).	284	491	316	501	595	842	21
Designed	319	491	360	501	595	842	21
and	363	491	379	501	595	842	21
user-generated	382	491	447	501	595	842	21
activity	450	491	483	501	595	842	21
in	486	491	494	501	595	842	21
the	497	491	510	501	595	842	21
mobile	121	504	152	514	595	842	21
age.	171	504	189	514	595	842	21
Journal	209	504	243	514	595	842	21
of	262	504	271	514	595	842	21
Learning	290	504	330	514	595	842	21
Design,	350	504	384	514	595	842	21
2(1),	403	504	424	514	595	842	21
52–65.	444	504	474	514	595	842	21
doi:	493	504	510	514	595	842	21
https://doi.org/10.5204/jld.v2i1.28	121	516	273	526	595	842	21
Leach	85	529	112	539	595	842	21
(2012).	115	529	147	539	595	842	21
The	150	529	167	539	595	842	21
Future	170	529	199	539	595	842	21
of	202	529	211	539	595	842	21
Language	214	529	258	539	595	842	21
Learning:	261	529	303	539	595	842	21
Using	307	529	333	539	595	842	21
Technology	336	529	388	539	595	842	21
to	391	529	400	539	595	842	21
Eliminatre	403	529	449	539	595	842	21
the	452	529	466	539	595	842	21
Affective	469	529	510	539	595	842	21
Filter.	121	542	148	552	595	842	21
Worcester	151	542	196	552	595	842	21
Polytechnic	199	542	251	552	595	842	21
Institute.	253	542	292	552	595	842	21
Recuperado	295	542	348	552	595	842	21
de	351	542	361	552	595	842	21
http://gamesthatdomore.com/wp-	364	542	511	552	595	842	21
content/uploads/2012/07/OLeach_AffectiveFilter.pdf	121	554	356	564	595	842	21
Looi,	85	567	109	577	595	842	21
C.	112	567	122	577	595	842	21
K.,	125	567	139	577	595	842	21
Seow,	142	567	169	577	595	842	21
P.,	172	567	184	577	595	842	21
Zhang,	187	567	218	577	595	842	21
B.,	221	567	234	577	595	842	21
So,	237	567	251	577	595	842	21
H.J.,	255	567	275	577	595	842	21
Chen,	278	567	304	577	595	842	21
W.,	307	567	323	577	595	842	21
y	326	567	332	577	595	842	21
Wong,	335	567	365	577	595	842	21
L.H.	368	567	388	577	595	842	21
(2010).	391	567	424	577	595	842	21
Leveraging	427	567	477	577	595	842	21
mobile	480	567	510	577	595	842	21
technology	121	580	170	590	595	842	21
for	175	580	188	590	595	842	21
sustainable	193	580	242	590	595	842	21
seamless	247	580	286	590	595	842	21
learning:	292	580	331	590	595	842	21
a	336	580	341	590	595	842	21
research	346	580	383	590	595	842	21
agenda.	388	580	422	590	595	842	21
British	427	580	457	590	595	842	21
Journal	462	580	497	590	595	842	21
of	502	580	510	590	595	842	21
Educational	121	592	175	602	595	842	21
Technology,	187	592	241	602	595	842	21
41(2),	253	592	280	602	595	842	21
154–169.	292	592	334	602	595	842	21
doi:	346	592	363	602	595	842	21
https://doi.org/10.1111/j.1467-	375	592	511	602	595	842	21
8535.2008.00912.x	121	605	206	615	595	842	21
Macness,	85	618	126	627	595	842	21
J.	129	618	136	627	595	842	21
(2013).	139	618	171	627	595	842	21
cMOOCs	174	618	216	627	595	842	21
and	219	618	235	627	595	842	21
xMOOCs	238	618	281	627	595	842	21
-	284	618	287	627	595	842	21
key	290	618	306	627	595	842	21
differences.	309	618	361	627	595	842	21
Jenny	363	618	389	627	595	842	21
Connected.	392	618	442	627	595	842	21
Recuperado	445	618	497	627	595	842	21
de	500	618	510	627	595	842	21
http://jennymackness.wordpress.com/2013/10/22/cmoocs-and-xmoocs-key-differences	121	630	504	640	595	842	21
Martín-Monje,	85	643	150	653	595	842	21
E.,	157	643	169	653	595	842	21
&	175	643	184	653	595	842	21
Barcena,	191	643	229	653	595	842	21
E.	236	643	245	653	595	842	21
(Ed.)	252	643	274	653	595	842	21
(2015).	281	643	313	653	595	842	21
Language	320	643	364	653	595	842	21
MOOCs:	370	643	410	653	595	842	21
Providing	417	643	461	653	595	842	21
Learning,	468	643	511	653	595	842	21
Transcending	121	655	182	665	595	842	21
Boundaries.	204	655	257	665	595	842	21
Varsovia:	280	655	322	665	595	842	21
Monton	345	655	379	665	595	842	21
de	402	655	412	665	595	842	21
Gruyter.	434	655	471	665	595	842	21
doi:	493	655	511	665	595	842	21
https://doi.org/10.2478/9783110420067	121	668	296	678	595	842	21
Martín-Monje,	85	681	150	691	595	842	21
E.,	154	681	166	691	595	842	21
&	169	681	178	691	595	842	21
Talaván,	181	681	219	691	595	842	21
N.	222	681	233	691	595	842	21
(2014).	236	681	269	691	595	842	21
The	272	681	289	691	595	842	21
I-AGENT	292	681	337	691	595	842	21
project:	340	681	374	691	595	842	21
Blended	377	681	414	691	595	842	21
learning	417	681	453	691	595	842	21
proposal	456	681	494	691	595	842	21
for	497	681	510	691	595	842	21
professional	121	693	175	703	595	842	21
English	178	693	212	703	595	842	21
integrating	215	693	262	703	595	842	21
MOODLE	265	693	312	703	595	842	21
with	315	693	335	703	595	842	21
classroom	338	693	382	703	595	842	21
work	385	693	408	703	595	842	21
for	411	693	424	703	595	842	21
the	427	693	440	703	595	842	21
practice	443	693	478	703	595	842	21
of	481	693	490	703	595	842	21
oral	493	693	510	703	595	842	21
skills.	121	706	147	716	595	842	21
En	151	706	163	716	595	842	21
E.	166	706	176	716	595	842	21
Bárcena,	179	706	218	716	595	842	21
T.	222	706	231	716	595	842	21
Read	235	706	257	716	595	842	21
y	261	706	266	716	595	842	21
J.	270	706	277	716	595	842	21
Arús	280	706	302	716	595	842	21
(Ed.),	305	706	330	716	595	842	21
Languages	334	706	382	716	595	842	21
for	386	706	399	716	595	842	21
Specific	402	706	437	716	595	842	21
Purposes	440	706	481	716	595	842	21
in	485	706	493	716	595	842	21
the	497	706	510	716	595	842	21
Digital	121	719	152	729	595	842	21
Era.	155	719	174	729	595	842	21
Heidelberg:	177	719	229	729	595	842	21
Springer,	232	719	272	729	595	842	21
45-67.	275	719	303	729	595	842	21
doi:	306	719	323	729	595	842	21
https://doi.org/10.1007/978-3-319-02222-	326	719	511	729	595	842	21
2_3	121	731	138	741	595	842	21
Martín-Monje,	85	744	150	754	595	842	21
E.,	154	744	166	754	595	842	21
Bárcena,	169	744	208	754	595	842	21
E.,	211	744	223	754	595	842	21
&	227	744	235	754	595	842	21
Read,	239	744	264	754	595	842	21
T.	267	744	277	754	595	842	21
(2013).	280	744	312	754	595	842	21
Exploring	316	744	359	754	595	842	21
the	363	744	376	754	595	842	21
affordances	379	744	431	754	595	842	21
of	434	744	443	754	595	842	21
Massive	446	744	483	754	595	842	21
Open	486	744	510	754	595	842	21
Online	121	757	151	767	595	842	21
Courses	155	757	191	767	595	842	21
on	195	757	206	767	595	842	21
second	210	757	241	767	595	842	21
languages.	245	757	292	767	595	842	21
En	296	757	309	767	595	842	21
Proceedings	313	757	368	767	595	842	21
of	372	757	381	767	595	842	21
UNED-ICDE	385	757	445	767	595	842	21
(International	449	757	510	767	595	842	21
Propósitos	415	793	447	800	595	842	21
y	449	793	452	800	595	842	21
Representaciones	454	793	506	800	595	842	21
Ene.	403	802	416	808	595	842	21
–	418	800	421	808	595	842	21
Abr.	423	802	435	808	595	842	21
2020,	437	802	453	808	595	842	21
Vol.	455	802	467	808	595	842	21
8,	469	802	474	808	595	842	21
N°	476	802	484	808	595	842	21
1,	486	802	491	808	595	842	21
e460	493	802	506	808	595	842	21
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	21
Hacia	85	45	109	52	595	842	22
un	111	45	122	52	595	842	22
nuevo	124	45	151	52	595	842	22
paradigma	153	45	197	52	595	842	22
de	198	45	209	52	595	842	22
aprendizaje	211	45	261	52	595	842	22
de	263	45	274	52	595	842	22
segundas	275	45	317	52	595	842	22
lenguas	319	45	355	52	595	842	22
móvil,	357	45	382	52	595	842	22
abierto	384	45	417	52	595	842	22
y	419	45	423	52	595	842	22
social	425	45	453	52	595	842	22
Council	121	73	156	83	595	842	22
for	165	73	178	83	595	842	22
Open	186	73	210	83	595	842	22
and	219	73	235	83	595	842	22
Distance	244	73	283	83	595	842	22
Education).	292	73	344	83	595	842	22
Madrid:	352	73	388	83	595	842	22
UNED.	397	73	430	83	595	842	22
Recuperado	439	73	491	83	595	842	22
de	500	73	510	83	595	842	22
http://unedicde2013.uned.es/?lang=es	121	86	287	96	595	842	22
McGhee,	85	99	126	109	595	842	22
R.,	129	99	142	109	595	842	22
&	146	99	154	109	595	842	22
Kozma,	158	99	193	109	595	842	22
R.	196	99	206	109	595	842	22
(2007).	210	99	242	109	595	842	22
New	246	99	266	109	595	842	22
teacher	270	99	302	109	595	842	22
and	305	99	321	109	595	842	22
student	325	99	357	109	595	842	22
roles	360	99	382	109	595	842	22
in	385	99	394	109	595	842	22
the	397	99	411	109	595	842	22
technology-supported	414	99	511	109	595	842	22
classroom.	121	112	169	121	595	842	22
Annual	171	112	204	121	595	842	22
Meeting	207	112	243	121	595	842	22
of	246	112	255	121	595	842	22
the	258	112	272	121	595	842	22
American	275	112	318	121	595	842	22
Educational	321	112	374	121	595	842	22
Research	377	112	417	121	595	842	22
Association.	420	112	475	121	595	842	22
Seattle,	478	112	510	121	595	842	22
WA.	121	124	142	134	595	842	22
Recuperado	149	124	201	134	595	842	22
de	208	124	218	134	595	842	22
http://www.aera.net/Events-Meetings/Annual-Meeting/Previous-	225	124	511	134	595	842	22
Annual-Meetings/2007-Annual-Meeting	121	137	300	147	595	842	22
Moore,	85	149	117	159	595	842	22
M.	121	149	134	159	595	842	22
G.,	137	149	151	159	595	842	22
&	154	149	163	159	595	842	22
Kearsley,	167	149	208	159	595	842	22
G.	212	149	223	159	595	842	22
(2011).	227	149	259	159	595	842	22
Distance	262	149	301	159	595	842	22
education:	304	149	351	159	595	842	22
A	355	149	362	159	595	842	22
systems	366	149	399	159	595	842	22
view	403	149	423	159	595	842	22
of	427	149	435	159	595	842	22
online	439	149	467	159	595	842	22
learning.	470	149	511	159	595	842	22
Boston,	121	162	155	172	595	842	22
MA:	158	162	179	172	595	842	22
Cengage	181	162	220	172	595	842	22
Learning.	223	162	265	172	595	842	22
Morrison,	85	175	129	185	595	842	22
D.	133	175	144	185	595	842	22
(2013).	147	175	180	185	595	842	22
The	184	175	201	185	595	842	22
Ultimate	204	175	243	185	595	842	22
Student	247	175	281	185	595	842	22
Guide	285	175	311	185	595	842	22
to	315	175	324	185	595	842	22
xMOOCs	328	175	371	185	595	842	22
and	375	175	391	185	595	842	22
cMOOCs.	394	175	439	185	595	842	22
Recuperado	444	175	496	185	595	842	22
de	500	175	511	185	595	842	22
http://moocnewsandreviews.com/ultimate-guide-to-xmoocs-and-cmoocso	121	187	446	197	595	842	22
National	85	200	123	210	595	842	22
Capital	128	200	160	210	595	842	22
Language	165	200	209	210	595	842	22
Resource	214	200	255	210	595	842	22
Center	260	200	289	210	595	842	22
(2004).	295	200	327	210	595	842	22
The	332	200	349	210	595	842	22
post-secondary	354	200	421	210	595	842	22
education	426	200	469	210	595	842	22
learning	474	200	511	210	595	842	22
strategies	121	213	163	223	595	842	22
resource	165	213	203	223	595	842	22
guide.	205	213	232	223	595	842	22
Washington,	235	213	291	223	595	842	22
DC:	293	213	312	223	595	842	22
National	314	213	352	223	595	842	22
Capital	354	213	386	223	595	842	22
Language	389	213	432	223	595	842	22
Resource	435	213	476	223	595	842	22
Center.	478	213	510	223	595	842	22
Oppenheimer,	85	225	148	235	595	842	22
T.	151	225	160	235	595	842	22
(1997).	163	225	195	235	595	842	22
The	198	225	215	235	595	842	22
Computer	217	225	261	235	595	842	22
Delusion.	264	225	307	235	595	842	22
Atlantic	310	225	344	235	595	842	22
Monthly,	347	225	387	235	595	842	22
1,	389	225	398	235	595	842	22
45-62.	400	225	429	235	595	842	22
Pappano,	85	238	126	248	595	842	22
L.	133	238	143	248	595	842	22
(2012).	150	238	182	248	595	842	22
The	190	238	207	248	595	842	22
Year	214	238	236	248	595	842	22
of	243	238	252	248	595	842	22
the	260	238	273	248	595	842	22
MOOC.	281	238	317	248	595	842	22
The	324	238	341	248	595	842	22
New	348	238	368	248	595	842	22
York	375	238	396	248	595	842	22
Times.	404	238	433	248	595	842	22
Recuperado	440	238	493	248	595	842	22
de	500	238	510	248	595	842	22
http://www.nytimes.com/2012/11/04/education/edlife/massive-open-online-courses-are-	121	251	510	261	595	842	22
multiplying-at-a-rapid-pace.html?pagewanted=all&_r=0	121	263	370	273	595	842	22
Pérez	85	276	110	286	595	842	22
Pérez,	112	276	139	286	595	842	22
N.,	142	276	155	286	595	842	22
Bernabeu	158	276	200	286	595	842	22
Pérez,	202	276	230	286	595	842	22
I.,	232	276	241	286	595	842	22
González	244	276	285	286	595	842	22
Gómez,	288	276	322	286	595	842	22
C.,	325	276	337	286	595	842	22
Girón	340	276	366	286	595	842	22
Méndez,	368	276	406	286	595	842	22
S.,	409	276	421	286	595	842	22
Navarro	423	276	459	286	595	842	22
Soria,	462	276	487	286	595	842	22
I.,	490	276	499	286	595	842	22
&	502	276	511	286	595	842	22
Heliz	121	289	145	298	595	842	22
Llopis,	147	289	178	298	595	842	22
J.	181	289	188	298	595	842	22
(2012).	190	289	222	298	595	842	22
Metodologías	224	289	285	298	595	842	22
docentes	287	289	326	298	595	842	22
y	328	289	334	298	595	842	22
nuevas	336	289	366	298	595	842	22
tecnologías	369	289	419	298	595	842	22
para	421	289	440	298	595	842	22
la	443	289	451	298	595	842	22
coordinación	453	289	510	298	595	842	22
y	121	301	127	311	595	842	22
la	130	301	138	311	595	842	22
práctica	142	301	177	311	595	842	22
docente.	180	301	217	311	595	842	22
En	221	301	233	311	595	842	22
J.D.	237	301	254	311	595	842	22
Álvarez	258	301	293	311	595	842	22
Teruel,	297	301	328	311	595	842	22
M.T.	332	301	354	311	595	842	22
Tortosa	357	301	391	311	595	842	22
Ibález	395	301	421	311	595	842	22
y	425	301	431	311	595	842	22
N.	434	301	445	311	595	842	22
Pellín	449	301	474	311	595	842	22
Buades	478	301	510	311	595	842	22
(Ed.)	121	314	144	324	595	842	22
Diseño	146	314	177	324	595	842	22
de	180	314	191	324	595	842	22
Acciones	193	314	233	324	595	842	22
de	236	314	246	324	595	842	22
Investigación	249	314	308	324	595	842	22
en	311	314	321	324	595	842	22
Docencia	324	314	366	324	595	842	22
Universitaria,	369	314	431	324	595	842	22
1956-1974.	434	314	484	324	595	842	22
Piaget,	85	327	115	337	595	842	22
J.	125	327	132	337	595	842	22
(1947).	142	327	174	337	595	842	22
The	184	327	201	337	595	842	22
Psychology	211	327	261	337	595	842	22
of	271	327	280	337	595	842	22
Intelligence	290	327	342	337	595	842	22
(Londres:	344	327	387	337	595	842	22
Routledge,	397	327	445	337	595	842	22
2001).	455	327	483	337	595	842	22
doi:	493	327	511	337	595	842	22
https://doi.org/10.4324/9780203278895	121	339	296	349	595	842	22
Prensky,	85	352	123	362	595	842	22
M.	127	352	139	362	595	842	22
(2009).	143	352	175	362	595	842	22
From	179	352	202	362	595	842	22
Digital	206	352	237	362	595	842	22
Inmigrants	240	352	288	362	595	842	22
and	291	352	307	362	595	842	22
Digital	311	352	341	362	595	842	22
Natives	345	352	379	362	595	842	22
to	382	352	391	362	595	842	22
Digital	394	352	425	362	595	842	22
Wisdom.	428	352	468	362	595	842	22
Innovate	472	352	510	362	595	842	22
online,	121	365	151	374	595	842	22
5(3).	243	365	264	374	595	842	22
Recuperado	356	365	408	374	595	842	22
de	500	365	511	374	595	842	22
http://www.innovateonline.info/pdf/vol5_issue3/H._Sapiens_Digital__From_Digital_I	121	377	503	387	595	842	22
mmigrants_and_Digital_Natives_to_Digital_Wisdom.pdf	121	390	375	400	595	842	22
Read,	85	402	111	412	595	842	22
T.	113	402	123	412	595	842	22
(2014).	125	402	157	412	595	842	22
The	160	402	177	412	595	842	22
architecture	180	402	232	412	595	842	22
of	234	402	243	412	595	842	22
Language	246	402	289	412	595	842	22
MOOCs.	292	402	332	412	595	842	22
En	335	402	347	412	595	842	22
E.	350	402	359	412	595	842	22
Martín-Monje	362	402	424	412	595	842	22
y	427	402	432	412	595	842	22
E.	435	402	444	412	595	842	22
Bárcena	447	402	483	412	595	842	22
(Ed.),	485	402	511	412	595	842	22
91-105.	121	415	155	425	595	842	22
Read,	85	428	111	438	595	842	22
T.,	114	428	126	438	595	842	22
&	129	428	137	438	595	842	22
Barcena,	141	428	179	438	595	842	22
E.	182	428	192	438	595	842	22
(2015).	195	428	227	438	595	842	22
Toward	230	428	264	438	595	842	22
Mobile	267	428	299	438	595	842	22
Assisted	302	428	339	438	595	842	22
Language	342	428	386	438	595	842	22
MOOCs.	389	428	429	438	595	842	22
En	432	428	444	438	595	842	22
A.	447	428	458	438	595	842	22
Mesquita	461	428	502	438	595	842	22
y	505	428	510	438	595	842	22
P.	121	440	130	450	595	842	22
Peres	133	440	157	450	595	842	22
(Ed.)	159	440	182	450	595	842	22
Furthering	185	440	233	450	595	842	22
Higher	236	440	267	450	595	842	22
Education	270	440	315	450	595	842	22
Possibilities	318	440	371	450	595	842	22
Through	374	440	412	450	595	842	22
Massive	415	440	451	450	595	842	22
Open	454	440	478	450	595	842	22
Online	480	440	510	450	595	842	22
Courses.	121	453	160	463	595	842	22
Hershey,	168	453	207	463	595	842	22
PE:	215	453	230	463	595	842	22
IGI	238	453	253	463	595	842	22
Global.	261	453	294	463	595	842	22
doi:	301	453	318	463	595	842	22
https://doi.org/10.4018/978-1-4666-8279-	326	453	511	463	595	842	22
5.ch011	121	466	156	476	595	842	22
Read,	85	478	111	488	595	842	22
T.,	114	478	127	488	595	842	22
Barcena,	130	478	169	488	595	842	22
E.,	173	478	185	488	595	842	22
Traxler,	188	478	224	488	595	842	22
J.,	227	478	237	488	595	842	22
&	241	478	249	488	595	842	22
Kukulska-Hulme,	253	478	331	488	595	842	22
A.	335	478	346	488	595	842	22
(2017).	349	478	382	488	595	842	22
Toward	385	478	419	488	595	842	22
a	423	478	428	488	595	842	22
Mobile	432	478	463	488	595	842	22
Open	467	478	491	488	595	842	22
and	495	478	510	488	595	842	22
Social	121	491	149	501	595	842	22
Language	151	491	195	501	595	842	22
Learning	198	491	237	501	595	842	22
Paradigm.	240	491	285	501	595	842	22
Read,	85	504	111	514	595	842	22
T.,	114	504	126	514	595	842	22
Barcena,	129	504	168	514	595	842	22
E.,	171	504	183	514	595	842	22
&	186	504	194	514	595	842	22
Kukulska-Hulme,	198	504	276	514	595	842	22
A.	279	504	290	514	595	842	22
(2015).	293	504	325	514	595	842	22
Mobile	328	504	360	514	595	842	22
and	363	504	379	514	595	842	22
Massive	382	504	418	514	595	842	22
Language	421	504	465	514	595	842	22
Learning.	468	504	510	514	595	842	22
En	121	516	133	526	595	842	22
E.	136	516	146	526	595	842	22
Martin-Monje,	149	516	214	526	595	842	22
I.	216	516	223	526	595	842	22
Elorza	226	516	254	526	595	842	22
y	257	516	263	526	595	842	22
B.	266	516	276	526	595	842	22
Garcia-Riaza	279	516	337	526	595	842	22
(Ed.)	340	516	362	526	595	842	22
Technology-Enhanced	365	516	464	526	595	842	22
Language	466	516	511	526	595	842	22
Learning	121	529	162	539	595	842	22
for	168	529	181	539	595	842	22
Specialized	188	529	238	539	595	842	22
Domains:	244	529	288	539	595	842	22
Practical	294	529	335	539	595	842	22
applications	342	529	396	539	595	842	22
and	403	529	419	539	595	842	22
mobility.	426	529	465	539	595	842	22
Londres:	471	529	510	539	595	842	22
Routledge.	121	542	169	552	595	842	22
Read,	85	554	111	564	595	842	22
T.,	115	554	127	564	595	842	22
&	131	554	140	564	595	842	22
Bárcena,	144	554	182	564	595	842	22
E.	186	554	196	564	595	842	22
(2014).	200	554	232	564	595	842	22
Modelling	236	554	282	564	595	842	22
User	286	554	307	564	595	842	22
Linguistic	311	554	356	564	595	842	22
Communicative	360	554	430	564	595	842	22
Competences	434	554	493	564	595	842	22
for	497	554	510	564	595	842	22
Individual	121	567	166	577	595	842	22
and	170	567	186	577	595	842	22
Collaborative	190	567	250	577	595	842	22
Learning.	254	567	296	577	595	842	22
En	300	567	312	577	595	842	22
J.	315	567	322	577	595	842	22
Wyatt,	326	567	356	577	595	842	22
D.	359	567	370	577	595	842	22
Petters	374	567	404	577	595	842	22
y	408	567	413	577	595	842	22
D.	417	567	428	577	595	842	22
Hogg	432	567	456	577	595	842	22
(Ed.)	460	567	482	577	595	842	22
From	486	567	511	577	595	842	22
Animals	121	580	157	590	595	842	22
to	161	580	169	590	595	842	22
Robots	173	580	203	590	595	842	22
and	207	580	223	590	595	842	22
Back:	227	580	252	590	595	842	22
Reflections	256	580	305	590	595	842	22
on	308	580	319	590	595	842	22
Hard	323	580	346	590	595	842	22
Problems	349	580	391	590	595	842	22
in	395	580	403	590	595	842	22
the	407	580	420	590	595	842	22
Study	424	580	448	590	595	842	22
of	451	580	460	590	595	842	22
Cognition,	463	580	511	590	595	842	22
Berlín:	121	592	152	602	595	842	22
Springer,	155	592	195	602	595	842	22
205-218.	198	592	237	602	595	842	22
doi:	240	592	257	602	595	842	22
https://doi.org/10.1007/978-3-319-06614-1_14	260	592	467	602	595	842	22
Read,	85	605	111	615	595	842	22
T.,	114	605	126	615	595	842	22
Bárcena,	129	605	168	615	595	842	22
E.,	171	605	184	615	595	842	22
&	187	605	195	615	595	842	22
Rodrigo,	199	605	238	615	595	842	22
C.	241	605	251	615	595	842	22
(2010).	254	605	286	615	595	842	22
Modelling	290	605	335	615	595	842	22
ubiquity	339	605	375	615	595	842	22
for	379	605	392	615	595	842	22
second	395	605	425	615	595	842	22
language	429	605	468	615	595	842	22
learning.	472	605	510	615	595	842	22
International	121	618	179	627	595	842	22
Journal	186	618	220	627	595	842	22
of	227	618	235	627	595	842	22
Mobile	242	618	273	627	595	842	22
Learning	280	618	320	627	595	842	22
and	327	618	343	627	595	842	22
Organisation,	350	618	411	627	595	842	22
4(2),	418	618	439	627	595	842	22
130–149.	446	618	487	627	595	842	22
doi:	493	618	511	627	595	842	22
https://doi.org/10.1504/IJMLO.2010.032633	121	630	318	640	595	842	22
Reed,	85	643	111	653	595	842	22
M.S.,	114	643	138	653	595	842	22
Evely,	141	643	169	653	595	842	22
A.	173	643	183	653	595	842	22
C.,	186	643	199	653	595	842	22
Cundill,	202	643	238	653	595	842	22
G.,	241	643	255	653	595	842	22
Fazey,	258	643	287	653	595	842	22
I.,	290	643	299	653	595	842	22
Glass,	302	643	329	653	595	842	22
J.,	333	643	342	653	595	842	22
Laing,	346	643	374	653	595	842	22
A.	377	643	388	653	595	842	22
Newig,	391	643	423	653	595	842	22
J.	426	643	433	653	595	842	22
Parrish,	436	643	470	653	595	842	22
B.	474	643	484	653	595	842	22
Prell,	487	643	510	653	595	842	22
C.	121	655	131	665	595	842	22
Raymond,	134	655	179	665	595	842	22
C.,	182	655	195	665	595	842	22
&	197	655	206	665	595	842	22
Stringer,	208	655	246	665	595	842	22
L.C.	249	655	268	665	595	842	22
(2010).	271	655	303	665	595	842	22
What	305	655	329	665	595	842	22
is	332	655	339	665	595	842	22
Social	342	655	369	665	595	842	22
Learning?.	372	655	419	665	595	842	22
Ecology	421	655	457	665	595	842	22
and	460	655	476	665	595	842	22
Society	479	655	511	665	595	842	22
15(4).	121	668	148	678	595	842	22
doi:	150	668	168	678	595	842	22
https://doi.org/10.5751/ES-03564-1504r01	170	668	359	678	595	842	22
Romeo,	85	681	120	691	595	842	22
K.	132	681	142	691	595	842	22
(2012).	154	681	186	691	595	842	22
Language	198	681	242	691	595	842	22
Learning	254	681	294	691	595	842	22
MOOCs?	306	681	348	691	595	842	22
Hive	360	681	381	691	595	842	22
Talkin.	393	681	424	691	595	842	22
Recuperado	436	681	488	691	595	842	22
de	500	681	510	691	595	842	22
https://www.stanford.edu/group/ats/cgi-bin/hivetalkin/?p=3011	121	693	400	703	595	842	22
Sestini,	85	706	118	716	595	842	22
F.	122	706	131	716	595	842	22
(2012).	135	706	167	716	595	842	22
Collective	171	706	216	716	595	842	22
awareness	220	706	265	716	595	842	22
platforms:	269	706	314	716	595	842	22
engines	318	706	352	716	595	842	22
for	356	706	369	716	595	842	22
sustainability	373	706	431	716	595	842	22
and	435	706	451	716	595	842	22
ethics.	455	706	484	716	595	842	22
IEEE	487	706	511	716	595	842	22
Technology	121	719	173	729	595	842	22
and	206	719	223	729	595	842	22
Society	256	719	288	729	595	842	22
Magazine,	322	719	368	729	595	842	22
31(4),	371	719	397	729	595	842	22
54-62.	431	719	460	729	595	842	22
doi:	493	719	511	729	595	842	22
https://doi.org/10.1109/MTS.2012.2225457	121	731	314	741	595	842	22
Sharples,	85	744	126	754	595	842	22
M.	128	744	141	754	595	842	22
(2000).	143	744	175	754	595	842	22
The	177	744	194	754	595	842	22
design	197	744	225	754	595	842	22
of	227	744	237	754	595	842	22
personal	239	744	276	754	595	842	22
mobile	278	744	309	754	595	842	22
technologies	311	744	367	754	595	842	22
for	369	744	382	754	595	842	22
lifelong	384	744	418	754	595	842	22
learning.	420	744	459	754	595	842	22
Computers	462	744	510	754	595	842	22
&	121	757	130	767	595	842	22
Education,	132	757	180	767	595	842	22
34(3),	183	757	210	767	595	842	22
177-193.	213	757	252	767	595	842	22
doi.	255	757	272	767	595	842	22
https://doi.org/10.1016/S0360-1315(99)00044-5	274	757	487	767	595	842	22
Propósitos	86	793	118	800	595	842	22
y	120	793	123	800	595	842	22
Representaciones	125	793	177	800	595	842	22
Ene.	86	801	99	808	595	842	22
–	101	800	104	808	595	842	22
Abr.	106	801	119	808	595	842	22
2020,	120	801	136	808	595	842	22
Vol.	138	801	150	808	595	842	22
8,	152	801	157	808	595	842	22
N°	159	801	167	808	595	842	22
1,	168	801	174	808	595	842	22
e460	176	801	189	808	595	842	22
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	86	809	213	816	595	842	22
Bárcena,	463	45	503	52	595	842	23
E	505	45	511	52	595	842	23
Siemens,	85	73	125	83	595	842	23
G.	129	73	139	83	595	842	23
(2005).	142	73	175	83	595	842	23
Connectivism:	178	73	242	83	595	842	23
Learning	245	73	285	83	595	842	23
as	288	73	297	83	595	842	23
network-creation.	300	73	379	83	595	842	23
ASTD	381	73	408	83	595	842	23
Learning	411	73	451	83	595	842	23
News,	454	73	481	83	595	842	23
10(1),	484	73	511	83	595	842	23
1-28.	121	86	144	96	595	842	23
Thorne,	85	99	120	109	595	842	23
S.,	123	99	135	109	595	842	23
&	138	99	146	109	595	842	23
Payne,	149	99	179	109	595	842	23
J.S.	182	99	198	109	595	842	23
(2005).	201	99	233	109	595	842	23
Evolutionary	236	99	294	109	595	842	23
Trajectories,	297	99	352	109	595	842	23
Internet-	355	99	393	109	595	842	23
mediated	396	99	437	109	595	842	23
Expression,	440	99	492	109	595	842	23
and	495	99	511	109	595	842	23
Language	121	112	165	121	595	842	23
Education.	188	112	235	121	595	842	23
CALICO	258	112	298	121	595	842	23
Journal,	321	112	358	121	595	842	23
22(3),	381	112	408	121	595	842	23
371-397.	431	112	470	121	595	842	23
doi:	493	112	511	121	595	842	23
https://doi.org/10.1558/cj.v22i3.371-397	121	124	300	134	595	842	23
Turoff,	85	137	117	147	595	842	23
M.	123	137	135	147	595	842	23
(1991).	141	137	174	147	595	842	23
Computer-Mediated	180	137	269	147	595	842	23
Communication	275	137	346	147	595	842	23
Requirements	352	137	413	147	595	842	23
for	419	137	432	147	595	842	23
Group	439	137	467	147	595	842	23
Support.	473	137	510	147	595	842	23
Journal	121	149	155	159	595	842	23
of	183	149	192	159	595	842	23
Organizational	220	149	287	159	595	842	23
Computing,	315	149	367	159	595	842	23
1,	395	149	403	159	595	842	23
85-113.	431	149	465	159	595	842	23
doi:	493	149	511	159	595	842	23
https://doi.org/10.1080/10919399109540151	121	162	319	172	595	842	23
Vorobel,	85	175	124	185	595	842	23
O.,	132	175	145	185	595	842	23
&	153	175	162	185	595	842	23
Kim,	170	175	192	185	595	842	23
D.	200	175	211	185	595	842	23
(2012).	219	175	251	185	595	842	23
Language	259	175	302	185	595	842	23
teaching	310	175	347	185	595	842	23
at	355	175	363	185	595	842	23
a	371	175	376	185	595	842	23
distance:	384	175	423	185	595	842	23
An	431	175	444	185	595	842	23
overview	452	175	493	185	595	842	23
of	501	175	510	185	595	842	23
research.	121	187	161	197	595	842	23
CALICO	163	187	202	197	595	842	23
Journal,	205	187	242	197	595	842	23
29(3),	245	187	271	197	595	842	23
548.	274	187	294	197	595	842	23
doi:	296	187	313	197	595	842	23
https://doi.org/10.11139/cj.29.3.548-562	316	187	495	197	595	842	23
Vygotsky,	85	200	131	210	595	842	23
L.S.	134	200	152	210	595	842	23
(1978).	155	200	187	210	595	842	23
Mind	190	200	213	210	595	842	23
in	216	200	225	210	595	842	23
society:	228	200	262	210	595	842	23
The	265	200	282	210	595	842	23
development	285	200	341	210	595	842	23
of	344	200	353	210	595	842	23
higher	356	200	385	210	595	842	23
mental	387	200	417	210	595	842	23
process.	420	200	456	210	595	842	23
Cambridge,	459	200	510	210	595	842	23
MA:	121	213	142	223	595	842	23
Harvard	145	213	181	223	595	842	23
University	183	213	230	223	595	842	23
Press.	233	213	259	223	595	842	23
Wang,	85	225	114	235	595	842	23
Y.,	119	225	132	235	595	842	23
&	136	225	145	235	595	842	23
Sun,	150	225	169	235	595	842	23
C.	174	225	184	235	595	842	23
(2001).	188	225	220	235	595	842	23
Internet-based	225	225	288	235	595	842	23
real	292	225	309	235	595	842	23
time	313	225	333	235	595	842	23
language	337	225	377	235	595	842	23
education:	381	225	427	235	595	842	23
Towards	431	225	470	235	595	842	23
a	474	225	479	235	595	842	23
fourth	483	225	510	235	595	842	23
generation	121	238	168	248	595	842	23
distance	193	238	229	248	595	842	23
education.	254	238	299	248	595	842	23
CALICO	302	238	341	248	595	842	23
Journal,	367	238	404	248	595	842	23
539-561.	429	238	468	248	595	842	23
doi:	493	238	511	248	595	842	23
https://doi.org/10.1558/cj.v18i3.539-561	121	251	300	261	595	842	23
Warschauer,	85	263	141	273	595	842	23
M.,	144	263	159	273	595	842	23
&	162	263	170	273	595	842	23
Kern,	174	263	198	273	595	842	23
R.	201	263	211	273	595	842	23
(2000).	214	263	247	273	595	842	23
Network-based	250	263	316	273	595	842	23
language	319	263	360	273	595	842	23
teaching:	363	263	405	273	595	842	23
Concepts	408	263	449	273	595	842	23
and	452	263	469	273	595	842	23
practice.	472	263	511	273	595	842	23
Cambridge:	121	276	173	286	595	842	23
Cambridge	223	276	272	286	595	842	23
University	321	276	368	286	595	842	23
Press.	418	276	444	286	595	842	23
doi:	493	276	511	286	595	842	23
https://doi.org/10.1017/CBO9781139524735	121	289	319	298	595	842	23
Watters,	85	301	122	311	595	842	23
A.	134	301	145	311	595	842	23
(2012).	157	301	189	311	595	842	23
Top	201	301	219	311	595	842	23
Ed-Tech	231	301	269	311	595	842	23
Trends	282	301	312	311	595	842	23
of	324	301	333	311	595	842	23
2012:	346	301	371	311	595	842	23
MOOCs.	383	301	423	311	595	842	23
Recuperado	435	301	488	311	595	842	23
de	500	301	511	311	595	842	23
http://hackeducation.com/2012/12/03/top-ed-tech-trends-of-2012-moocs	121	314	440	324	595	842	23
White,	85	327	115	337	595	842	23
C.	117	327	127	337	595	842	23
(2006).	130	327	162	337	595	842	23
Distance	165	327	204	337	595	842	23
learning	206	327	244	337	595	842	23
of	246	327	255	337	595	842	23
foreign	257	327	289	337	595	842	23
languages.	292	327	340	337	595	842	23
Language	342	327	386	337	595	842	23
Teaching,	389	327	433	337	595	842	23
39,	435	327	449	337	595	842	23
247-264.	451	327	491	337	595	842	23
doi:	493	327	511	337	595	842	23
https://doi.org/10.1017/S0261444806003727	121	339	319	349	595	842	23
Wijayanti,	85	352	131	362	595	842	23
R.H.	138	352	159	362	595	842	23
(2017).	165	352	198	362	595	842	23
Heuristic	204	352	245	362	595	842	23
Reflection	251	352	297	362	595	842	23
for	304	352	317	362	595	842	23
Teachers	323	352	363	362	595	842	23
for	370	352	383	362	595	842	23
Better	389	352	416	362	595	842	23
Learning	423	352	463	362	595	842	23
Teaching	469	352	510	362	595	842	23
Interaction.	121	365	172	374	595	842	23
Indonesian	174	365	223	374	595	842	23
Journal	226	365	260	374	595	842	23
of	263	365	272	374	595	842	23
English	274	365	308	374	595	842	23
Language	311	365	355	374	595	842	23
Studies	357	365	389	374	595	842	23
(IJELS),	392	365	429	374	595	842	23
1(1),	432	365	453	374	595	842	23
113.	455	365	475	374	595	842	23
Wong,	85	377	115	387	595	842	23
L.H.	120	377	140	387	595	842	23
(2012).	145	377	177	387	595	842	23
A	182	377	190	387	595	842	23
learner-centric	195	377	259	387	595	842	23
view	264	377	285	387	595	842	23
of	290	377	299	387	595	842	23
mobile	304	377	335	387	595	842	23
seamless	340	377	379	387	595	842	23
learning.	384	377	423	387	595	842	23
British	428	377	458	387	595	842	23
Journal	463	377	497	387	595	842	23
of	502	377	510	387	595	842	23
Educational	121	390	175	400	595	842	23
Technology,	189	390	244	400	595	842	23
43(1),	258	390	285	400	595	842	23
19–23.	299	390	329	400	595	842	23
doi:	344	390	361	400	595	842	23
https://doi.org/10.1111/j.1467-	375	390	511	400	595	842	23
8535.2011.01245.x	121	402	206	412	595	842	23
Wong,	85	415	115	425	595	842	23
L.H.,	120	415	143	425	595	842	23
y	148	415	154	425	595	842	23
Looi,	159	415	182	425	595	842	23
C.K.	187	415	208	425	595	842	23
(2011).	213	415	245	425	595	842	23
What	250	415	274	425	595	842	23
seams	279	415	306	425	595	842	23
do	312	415	323	425	595	842	23
we	328	415	340	425	595	842	23
remove	346	415	379	425	595	842	23
in	384	415	392	425	595	842	23
mobile-assisted	397	415	466	425	595	842	23
seamless	471	415	510	425	595	842	23
learning?	121	428	162	438	595	842	23
A	168	428	176	438	595	842	23
critical	182	428	213	438	595	842	23
review	219	428	248	438	595	842	23
of	254	428	264	438	595	842	23
the	270	428	283	438	595	842	23
literature.	289	428	332	438	595	842	23
Computers	338	428	386	438	595	842	23
&	392	428	401	438	595	842	23
Education,	407	428	455	438	595	842	23
57(4).	461	428	487	438	595	842	23
doi:	493	428	511	438	595	842	23
https://doi.org/10.1016/j.compedu.2011.06.007	121	440	329	450	595	842	23
Wong,	85	453	115	463	595	842	23
L.	118	453	128	463	595	842	23
H.,	132	453	145	463	595	842	23
Chai,	149	453	172	463	595	842	23
C.	176	453	186	463	595	842	23
S.,	189	453	201	463	595	842	23
Chin,	205	453	229	463	595	842	23
C.	232	453	243	463	595	842	23
K.,	246	453	260	463	595	842	23
Hsieh,	263	453	292	463	595	842	23
Y.	295	453	306	463	595	842	23
F.,	310	453	321	463	595	842	23
y	325	453	330	463	595	842	23
Liu,	334	453	352	463	595	842	23
M.	356	453	368	463	595	842	23
(2011).	372	453	404	463	595	842	23
Leveraging	408	453	458	463	595	842	23
Ubiquitous	461	453	510	463	595	842	23
Technology	121	463	174	476	595	842	23
for	178	463	191	476	595	842	23
Seamless	195	463	235	476	595	842	23
Language	239	463	283	476	595	842	23
Learning:	287	463	329	476	595	842	23
From	334	463	357	476	595	842	23
“Move,	361	463	395	476	595	842	23
Idioms!”	399	463	438	476	595	842	23
to	442	463	451	476	595	842	23
MyCLOUD.	454	463	510	476	595	842	23
Proceedings	121	478	176	488	595	842	23
of	179	478	187	488	595	842	23
World	190	478	218	488	595	842	23
Conference	220	478	271	488	595	842	23
on	274	478	285	488	595	842	23
Mobile	288	478	319	488	595	842	23
and	322	478	338	488	595	842	23
Contextual	341	478	389	488	595	842	23
Learning,	392	478	435	488	595	842	23
231–239.	438	478	479	488	595	842	23
Yeager,	85	491	120	501	595	842	23
C.,	125	491	138	501	595	842	23
Hurley-Dasgupta,	143	491	221	501	595	842	23
B.,	226	491	239	501	595	842	23
y	244	491	250	501	595	842	23
Bliss,	255	491	279	501	595	842	23
C.	284	491	295	501	595	842	23
A.	300	491	310	501	595	842	23
(2013).	315	491	347	501	595	842	23
CMOOCs	352	491	397	501	595	842	23
and	402	491	418	501	595	842	23
global	423	491	451	501	595	842	23
learning:	456	491	495	501	595	842	23
an	500	491	510	501	595	842	23
authentic	121	504	162	514	595	842	23
alternative.	173	504	223	514	595	842	23
Journal	235	504	269	514	595	842	23
of	281	504	289	514	595	842	23
Asynchronous	301	504	363	514	595	842	23
Learning	375	504	416	514	595	842	23
Networks,	428	504	472	514	595	842	23
17(2).	484	504	511	514	595	842	23
https://doi.org/10.24059/olj.v17i2.347	121	516	289	526	595	842	23
Propósitos	415	793	447	800	595	842	23
y	449	793	452	800	595	842	23
Representaciones	454	793	506	800	595	842	23
Ene.	403	802	416	808	595	842	23
–	418	800	421	808	595	842	23
Abr.	423	802	435	808	595	842	23
2020,	437	802	453	808	595	842	23
Vol.	455	802	467	808	595	842	23
8,	469	802	474	808	595	842	23
N°	476	802	484	808	595	842	23
1,	486	802	491	808	595	842	23
e460	493	802	506	808	595	842	23
http://dx.doi.org/10.20511/pyr2020.v8n1.460	379	810	506	816	595	842	23
