10.18800/lexis.202001.009	366	73	510	84	595	842	1
Artículo	470	87	510	98	595	842	1
Construcciones	121	115	227	128	595	842	1
relativas	231	115	287	128	595	842	1
en	291	115	308	128	595	842	1
lenguas	311	115	364	128	595	842	1
yuto-aztecas	368	115	453	128	595	842	1
de	457	115	473	128	595	842	1
la	477	115	489	128	595	842	1
Sierra	116	131	156	144	595	842	1
Tarahumara:	159	131	244	144	595	842	1
una	248	131	273	144	595	842	1
panorámica	277	131	355	144	595	842	1
intra-genética	359	131	451	144	595	842	1
con	455	131	480	144	595	842	1
atención	241	147	299	160	595	842	1
al	302	147	314	160	595	842	1
yaqui	318	147	354	160	595	842	1
Relative	109	163	162	176	595	842	1
clauses	166	163	218	176	595	842	1
in	222	163	234	176	595	842	1
Uto-Aztecan	238	163	320	176	595	842	1
Languages	324	163	397	176	595	842	1
from	401	163	432	176	595	842	1
the	436	163	457	176	595	842	1
Sierra	461	163	501	176	595	842	1
Tarahumara:	115	180	200	193	595	842	1
an	204	180	220	193	595	842	1
Intra-genetic	224	180	308	193	595	842	1
Panorama	312	180	380	193	595	842	1
with	384	180	412	193	595	842	1
Particular	416	180	480	193	595	842	1
Attention	237	196	299	209	595	842	1
to	303	196	316	209	595	842	1
Yaqui	320	196	358	209	595	842	1
Zarina	85	225	119	236	595	842	1
Estrada	122	225	164	236	595	842	1
Fernández	167	225	225	236	595	842	1
1	228	224	232	231	595	842	1
1	85	252	90	259	595	842	1
Universidad	92	253	155	264	595	842	1
de	158	253	172	264	595	842	1
Sonora	175	253	214	264	595	842	1
Palabras	85	479	135	490	595	842	1
clave:	138	479	172	490	595	842	1
Cláusulas	176	479	229	490	595	842	1
relativas,	232	479	280	490	595	842	1
nominalización,	283	479	366	490	595	842	1
sujetos	369	479	407	490	595	842	1
genitivos,	411	479	461	490	595	842	1
finitud	464	479	497	490	595	842	1
Keywords:	85	675	146	686	595	842	1
finiteness	85	689	136	700	595	842	1
Relative	159	675	202	686	595	842	1
clauses,	214	675	258	686	595	842	1
nominalization,	270	675	350	686	595	842	1
relativizers,	362	675	422	686	595	842	1
subordinators,	434	675	510	686	595	842	1
1.	240	718	254	732	595	842	1
Introducción	258	718	355	732	595	842	1
Estrada-Fernández	85	749	188	760	595	842	1
(2012)	191	749	226	760	595	842	1
desarrolla	229	749	282	760	595	842	1
un	286	749	299	760	595	842	1
trabajo	302	749	339	760	595	842	1
sobre	343	749	373	760	595	842	1
las	376	749	392	760	595	842	1
cláusulas	395	749	445	760	595	842	1
relativas	448	749	493	760	595	842	1
en	497	749	510	760	595	842	1
pima	85	73	111	84	595	842	2
bajo	114	73	137	84	595	842	2
en	139	73	153	84	595	842	2
el	156	73	165	84	595	842	2
cual,	168	73	193	84	595	842	2
además	196	73	239	84	595	842	2
de	241	73	255	84	595	842	2
describir	258	73	303	84	595	842	2
la	306	73	315	84	595	842	2
variedad	318	73	364	84	595	842	2
de	367	73	380	84	595	842	2
construcciones	383	73	463	84	595	842	2
relativas	466	73	510	84	595	842	2
que	85	87	105	98	595	842	2
existen	108	87	146	98	595	842	2
en	149	87	162	98	595	842	2
la	165	87	175	98	595	842	2
lengua,	178	87	217	98	595	842	2
plantea	220	87	259	98	595	842	2
una	262	87	282	98	595	842	2
propuesta	285	87	338	98	595	842	2
diacrónica	341	87	396	98	595	842	2
en	399	87	412	98	595	842	2
torno	415	87	443	98	595	842	2
al	445	87	455	98	595	842	2
origen	458	87	491	98	595	842	2
del	494	87	510	98	595	842	2
sufijo	85	101	113	112	595	842	2
relativizador	116	101	181	112	595	842	2
-kig,	184	101	206	112	595	842	2
característico	209	101	281	112	595	842	2
de	284	101	297	112	595	842	2
esta	300	101	323	112	595	842	2
lengua.	326	101	365	112	595	842	2
El	368	101	379	112	595	842	2
presente	382	101	428	112	595	842	2
trabajo	431	101	468	112	595	842	2
explora	471	101	510	112	595	842	2
la	85	115	94	126	595	842	2
variación	98	115	146	126	595	842	2
que	150	115	170	126	595	842	2
existe	174	115	206	126	595	842	2
en	210	115	223	126	595	842	2
la	227	115	236	126	595	842	2
formación	240	115	293	126	595	842	2
de	297	115	310	126	595	842	2
las	314	115	329	126	595	842	2
construcciones	333	115	414	126	595	842	2
relativas	418	115	462	126	595	842	2
en	466	115	479	126	595	842	2
otras	483	115	510	126	595	842	2
lenguas	85	128	127	140	595	842	2
de	135	128	148	140	595	842	2
la	156	128	165	140	595	842	2
misma	172	128	208	140	595	842	2
familia	215	128	250	140	595	842	2
yuto-azteca	258	128	320	140	595	842	2
(guarijío,	327	128	374	140	595	842	2
tepehuano	381	128	438	140	595	842	2
del	446	128	462	140	595	842	2
norte	469	128	497	140	595	842	2
y	504	128	510	140	595	842	2
tarahumara;	85	142	150	153	595	842	2
ver	155	142	171	153	595	842	2
Figura	176	142	210	153	595	842	2
1),	215	142	229	153	595	842	2
las	234	142	250	153	595	842	2
que,	255	142	278	153	595	842	2
junto	283	142	309	153	595	842	2
con	314	142	333	153	595	842	2
el	338	142	347	153	595	842	2
pima	352	142	378	153	595	842	2
bajo,	383	142	409	153	595	842	2
comparten	414	142	471	153	595	842	2
límites	476	142	510	153	595	842	2
geográficos	85	156	147	167	595	842	2
porque	154	156	191	167	595	842	2
todas	198	156	227	167	595	842	2
son	234	156	253	167	595	842	2
habladas	260	156	308	167	595	842	2
en	315	156	328	167	595	842	2
lo	335	156	344	167	595	842	2
que	351	156	371	167	595	842	2
se	378	156	390	167	595	842	2
conoce	397	156	435	167	595	842	2
como	442	156	471	167	595	842	2
Sierra	478	156	510	167	595	842	2
Tarahumara	85	170	151	181	595	842	2
(sector	154	170	190	181	595	842	2
de	194	170	207	181	595	842	2
la	210	170	220	181	595	842	2
Sierra	223	170	255	181	595	842	2
Madre	258	170	292	181	595	842	2
Occidental	295	170	352	181	595	842	2
en	355	170	369	181	595	842	2
los	372	170	387	181	595	842	2
estados	390	170	432	181	595	842	2
de	436	170	449	181	595	842	2
Chihuahua	452	170	510	181	595	842	2
y	85	184	91	195	595	842	2
Sonora,	96	184	138	195	595	842	2
en	144	184	157	195	595	842	2
México).	162	184	207	195	595	842	2
Asimismo,	213	184	268	195	595	842	2
se	273	184	286	195	595	842	2
muestra	291	184	334	195	595	842	2
lo	339	184	349	195	595	842	2
que	354	184	374	195	595	842	2
sucede	379	184	418	195	595	842	2
en	423	184	436	195	595	842	2
yaqui,	442	184	474	195	595	842	2
cuyos	479	184	510	195	595	842	2
hablantes	85	197	137	209	595	842	2
no	141	197	154	209	595	842	2
se	158	197	171	209	595	842	2
sitúan	175	197	207	209	595	842	2
en	211	197	224	209	595	842	2
ese	228	197	247	209	595	842	2
territorio	251	197	295	209	595	842	2
geográfico	299	197	355	209	595	842	2
sino,	359	197	385	209	595	842	2
más	388	197	411	209	595	842	2
bien,	415	197	441	209	595	842	2
en	445	197	458	209	595	842	2
valles	462	197	493	209	595	842	2
de	497	197	510	209	595	842	2
tierras	85	211	118	222	595	842	2
bajas	122	211	151	222	595	842	2
de	154	211	167	222	595	842	2
Sonora,	170	211	212	222	595	842	2
pero	216	211	240	222	595	842	2
que	243	211	263	222	595	842	2
junto	266	211	292	222	595	842	2
con	296	211	315	222	595	842	2
las	318	211	334	222	595	842	2
otras	337	211	364	222	595	842	2
cuatro	367	211	400	222	595	842	2
lenguas	404	211	446	222	595	842	2
forman	449	211	486	222	595	842	2
Figura	147	590	184	601	595	842	2
1.	187	590	197	601	595	842	2
Lenguas	200	590	246	601	595	842	2
yuto-aztecas	250	590	318	601	595	842	2
del	321	590	337	601	595	842	2
noroeste	340	590	387	601	595	842	2
de	390	590	404	601	595	842	2
México.	407	590	448	601	595	842	2
el	85	629	94	640	595	842	2
universo	98	629	143	640	595	842	2
total	146	629	169	640	595	842	2
de	172	629	185	640	595	842	2
lenguas	189	629	230	640	595	842	2
yuto-aztecas	234	629	302	640	595	842	2
tradicionalmente	305	629	393	640	595	842	2
habladas	396	629	445	640	595	842	2
en	448	629	461	640	595	842	2
la	464	629	474	640	595	842	2
región	477	629	510	640	595	842	2
del	85	643	101	654	595	842	2
noroeste	105	643	151	654	595	842	2
de	154	643	168	654	595	842	2
México	171	643	209	654	595	842	2
1	209	642	214	649	595	842	2
.	214	643	217	654	595	842	2
El	99	670	110	681	595	842	2
interés	113	670	149	681	595	842	2
de	153	670	166	681	595	842	2
esta	169	670	192	681	595	842	2
comparación	195	670	264	681	595	842	2
es	267	670	280	681	595	842	2
analizar	283	670	325	681	595	842	2
la	328	670	338	681	595	842	2
variedad	341	670	387	681	595	842	2
de	390	670	404	681	595	842	2
construcciones	407	670	487	681	595	842	2
que	490	670	510	681	595	842	2
se	85	684	98	695	595	842	2
observan	104	684	154	695	595	842	2
en	160	684	173	695	595	842	2
lenguas	180	684	222	695	595	842	2
de	228	684	242	695	595	842	2
una	248	684	268	695	595	842	2
misma	274	684	310	695	595	842	2
familia	316	684	351	695	595	842	2
atendiendo	357	684	417	695	595	842	2
a	423	684	430	695	595	842	2
dos	436	684	456	695	595	842	2
aspectos	462	684	510	695	595	842	2
mencionados	85	698	157	709	595	842	2
por	160	698	177	709	595	842	2
Hendery	180	698	225	709	595	842	2
(2012):	228	698	266	709	595	842	2
(1)	269	698	284	709	595	842	2
el	287	698	296	709	595	842	2
que	299	698	319	709	595	842	2
a	322	698	329	709	595	842	2
lo	332	698	341	709	595	842	2
largo	344	698	371	709	595	842	2
de	374	698	387	709	595	842	2
un	390	698	404	709	595	842	2
periodo	407	698	447	709	595	842	2
histórico	450	698	494	709	595	842	2
es	497	698	510	709	595	842	2
normal	85	712	122	723	595	842	2
encontrar	125	712	176	723	595	842	2
distintos	179	712	223	723	595	842	2
tipos	227	712	252	723	595	842	2
de	255	712	269	723	595	842	2
cláusulas	272	712	322	723	595	842	2
en	325	712	339	723	595	842	2
cualquier	342	712	391	723	595	842	2
lengua	394	712	430	723	595	842	2
y	433	712	439	723	595	842	2
(2)	443	712	457	723	595	842	2
el	461	712	470	723	595	842	2
que	473	712	493	723	595	842	2
un	497	712	510	723	595	842	2
1	85	742	89	748	595	842	2
No	97	744	107	751	595	842	2
se	110	744	119	751	595	842	2
considera	122	744	157	751	595	842	2
la	160	744	167	751	595	842	2
lengua	170	744	194	751	595	842	2
mayo	197	744	217	751	595	842	2
para	220	744	236	751	595	842	2
el	240	744	246	751	595	842	2
análisis	250	744	276	751	595	842	2
que	280	744	293	751	595	842	2
aquí	297	744	312	751	595	842	2
se	316	744	324	751	595	842	2
plantea	328	744	354	751	595	842	2
dada	357	744	375	751	595	842	2
la	378	744	385	751	595	842	2
incertidumbre	388	744	437	751	595	842	2
que	440	744	453	751	595	842	2
existe	457	744	478	751	595	842	2
sobre	481	744	501	751	595	842	2
si	505	744	510	751	595	842	2
realmente	85	755	121	762	595	842	2
es	123	755	131	762	595	842	2
una	134	755	147	762	595	842	2
lengua	149	755	173	762	595	842	2
distinta	175	755	201	762	595	842	2
al	203	755	209	762	595	842	2
yaqui,	211	755	233	762	595	842	2
o	235	755	239	762	595	842	2
se	242	755	250	762	595	842	2
trata	252	755	268	762	595	842	2
de	270	755	279	762	595	842	2
dos	282	755	294	762	595	842	2
variedades	297	755	336	762	595	842	2
de	338	755	347	762	595	842	2
una	349	755	363	762	595	842	2
misma	365	755	388	762	595	842	2
lengua.	390	755	417	762	595	842	2
tipo	85	73	104	84	595	842	3
de	110	73	123	84	595	842	3
construcción	128	73	196	84	595	842	3
no	201	73	214	84	595	842	3
necesariamente	219	73	305	84	595	842	3
reemplaza	310	73	366	84	595	842	3
a	371	73	378	84	595	842	3
otra.	383	73	407	84	595	842	3
Reflexiones	412	73	475	84	595	842	3
sobre	480	73	510	84	595	842	3
estos	85	87	114	98	595	842	3
dos	117	87	136	98	595	842	3
aspectos	140	87	188	98	595	842	3
se	191	87	204	98	595	842	3
encuentran	207	87	267	98	595	842	3
ya	270	87	283	98	595	842	3
mencionados	286	87	357	98	595	842	3
en	361	87	374	98	595	842	3
autores	377	87	417	98	595	842	3
que	420	87	440	98	595	842	3
impulsan	444	87	491	98	595	842	3
los	495	87	510	98	595	842	3
enfoques	85	101	135	112	595	842	3
de	138	101	152	112	595	842	3
la	156	101	165	112	595	842	3
Tipología	169	101	218	112	595	842	3
dinámica	222	101	270	112	595	842	3
o	274	101	281	112	595	842	3
diacrónica	284	101	339	112	595	842	3
(Greenberg	343	101	404	112	595	842	3
1969,	408	101	438	112	595	842	3
Bybee	442	101	476	112	595	842	3
2004,	480	101	510	112	595	842	3
Givón	85	115	116	126	595	842	3
2015),	123	115	158	126	595	842	3
porque	164	115	202	126	595	842	3
apuntalan,	209	115	265	126	595	842	3
precisamente,	272	115	347	126	595	842	3
que	354	115	374	126	595	842	3
esos	381	115	407	126	595	842	3
distintos	413	115	457	126	595	842	3
tipos	465	115	490	126	595	842	3
de	497	115	510	126	595	842	3
construcciones	85	128	165	140	595	842	3
dan	172	128	192	140	595	842	3
evidencia	199	128	249	140	595	842	3
de	256	128	269	140	595	842	3
los	276	128	292	140	595	842	3
procesos	298	128	347	140	595	842	3
de	354	128	367	140	595	842	3
cambio	374	128	413	140	595	842	3
histórico	420	128	464	140	595	842	3
que	471	128	491	140	595	842	3
se	498	128	510	140	595	842	3
encuentran	85	142	145	153	595	842	3
en	148	142	162	153	595	842	3
las	165	142	181	153	595	842	3
lenguas.	184	142	229	153	595	842	3
La	99	156	113	167	595	842	3
Tipología	117	156	166	167	595	842	3
dinámica	170	156	218	167	595	842	3
o	223	156	229	167	595	842	3
diacrónica	233	156	288	167	595	842	3
permite	292	156	332	167	595	842	3
desarrollar	336	156	393	167	595	842	3
un	397	156	411	167	595	842	3
análisis	415	156	455	167	595	842	3
en	459	156	472	167	595	842	3
el	476	156	486	167	595	842	3
que	490	156	510	167	595	842	3
se	85	170	98	181	595	842	3
resalta	102	170	138	181	595	842	3
cómo	143	170	172	181	595	842	3
algunas	177	170	219	181	595	842	3
lenguas	223	170	265	181	595	842	3
privilegian	269	170	323	181	595	842	3
ciertos	328	170	363	181	595	842	3
mecanismos	368	170	435	181	595	842	3
de	439	170	453	181	595	842	3
formación	457	170	510	181	595	842	3
de	85	184	98	195	595	842	3
las	102	184	118	195	595	842	3
construcciones	121	184	201	195	595	842	3
relativas,	205	184	253	195	595	842	3
mientras	257	184	303	195	595	842	3
que	307	184	327	195	595	842	3
otras	330	184	357	195	595	842	3
se	361	184	373	195	595	842	3
inclinan	377	184	418	195	595	842	3
por	422	184	439	195	595	842	3
mecanismos	443	184	510	195	595	842	3
distintos.	85	197	133	209	595	842	3
La	139	197	152	209	595	842	3
dimensión	158	197	213	209	595	842	3
general	219	197	259	209	595	842	3
de	265	197	279	209	595	842	3
estrategias	285	197	344	209	595	842	3
de	350	197	363	209	595	842	3
relativización	369	197	439	209	595	842	3
que	445	197	465	209	595	842	3
se	471	197	484	209	595	842	3
han	490	197	510	209	595	842	3
identificado	85	211	146	222	595	842	3
son	155	211	174	222	595	842	3
(1)	183	211	198	222	595	842	3
el	206	211	216	222	595	842	3
uso	225	211	244	222	595	842	3
de	253	211	266	222	595	842	3
conectivos	275	211	332	222	595	842	3
inter-clausales	341	211	418	222	595	842	3
en	427	211	441	222	595	842	3
función	449	211	488	222	595	842	3
de	497	211	510	222	595	842	3
subordinantes	85	225	161	236	595	842	3
o	171	225	178	236	595	842	3
nexos	188	225	220	236	595	842	3
relativizadores;	231	225	311	236	595	842	3
(2)	322	225	337	236	595	842	3
la	347	225	356	236	595	842	3
presencia	367	225	419	236	595	842	3
de	430	225	443	236	595	842	3
morfología	453	225	510	236	595	842	3
nominalizadora	85	239	166	250	595	842	3
en	172	239	185	250	595	842	3
el	190	239	199	250	595	842	3
verbo,	204	239	238	250	595	842	3
que	243	239	263	250	595	842	3
se	268	239	280	250	595	842	3
opone	285	239	319	250	595	842	3
a	324	239	330	250	595	842	3
la	336	239	345	250	595	842	3
morfología	350	239	406	250	595	842	3
finita;	412	239	440	250	595	842	3
(3)	445	239	460	250	595	842	3
el	465	239	474	250	595	842	3
orden	479	239	510	250	595	842	3
postnominal	85	253	150	264	595	842	3
preferente	153	253	208	264	595	842	3
de	211	253	224	264	595	842	3
la	228	253	237	264	595	842	3
cláusula	241	253	285	264	595	842	3
relativa	288	253	327	264	595	842	3
en	330	253	343	264	595	842	3
relación	347	253	389	264	595	842	3
con	392	253	411	264	595	842	3
el	415	253	424	264	595	842	3
nombre	427	253	468	264	595	842	3
núcleo;	471	253	510	264	595	842	3
(4)	85	266	100	278	595	842	3
la	103	266	112	278	595	842	3
estrategia	115	266	168	278	595	842	3
de	171	266	184	278	595	842	3
la	187	266	197	278	595	842	3
anáfora	200	266	241	278	595	842	3
cero	244	266	267	278	595	842	3
del	270	266	286	278	595	842	3
argumento	289	266	346	278	595	842	3
de	349	266	363	278	595	842	3
la	366	266	375	278	595	842	3
construcción	378	266	445	278	595	842	3
relativa	448	266	487	278	595	842	3
que	490	266	510	278	595	842	3
es	85	280	98	291	595	842	3
correferente	101	280	165	291	595	842	3
con	168	280	188	291	595	842	3
el	190	280	200	291	595	842	3
nombre	202	280	243	291	595	842	3
núcleo;	246	280	285	291	595	842	3
y	288	280	294	291	595	842	3
(5)	297	280	311	291	595	842	3
la	314	280	323	291	595	842	3
codificación	326	280	389	291	595	842	3
genitiva	392	280	433	291	595	842	3
(posesiva)	436	280	491	291	595	842	3
del	494	280	510	291	595	842	3
sujeto	85	294	117	305	595	842	3
de	124	294	138	305	595	842	3
la	145	294	154	305	595	842	3
relativa,	162	294	204	305	595	842	3
sobre	211	294	241	305	595	842	3
todo	248	294	271	305	595	842	3
cuando	279	294	318	305	595	842	3
este	325	294	348	305	595	842	3
no	355	294	368	305	595	842	3
guarda	376	294	413	305	595	842	3
una	420	294	440	305	595	842	3
relación	447	294	489	305	595	842	3
de	497	294	510	305	595	842	3
correferencia	85	308	155	319	595	842	3
con	158	308	178	319	595	842	3
el	181	308	191	319	595	842	3
nombre	194	308	235	319	595	842	3
núcleo.	238	308	276	319	595	842	3
El	99	322	110	333	595	842	3
análisis	113	322	153	333	595	842	3
de	156	322	169	333	595	842	3
los	172	322	187	333	595	842	3
comportamientos	190	322	282	333	595	842	3
intra-genéticos	285	322	364	333	595	842	3
de	367	322	380	333	595	842	3
las	383	322	398	333	595	842	3
lenguas	401	322	443	333	595	842	3
bajo	446	322	469	333	595	842	3
estudio	472	322	510	333	595	842	3
permite	85	335	125	347	595	842	3
concluir	130	335	172	347	595	842	3
una	177	335	197	347	595	842	3
tendencia	202	335	254	347	595	842	3
de	259	335	272	347	595	842	3
gramaticalización	277	335	370	347	595	842	3
que	375	335	395	347	595	842	3
se	400	335	412	347	595	842	3
inclina	417	335	451	347	595	842	3
hacia	456	335	485	347	595	842	3
una	490	335	510	347	595	842	3
organización	85	349	153	360	595	842	3
simétrica	156	349	204	360	595	842	3
de	208	349	221	360	595	842	3
las	225	349	240	360	595	842	3
cláusulas,	243	349	297	360	595	842	3
lo	300	349	309	360	595	842	3
que	313	349	333	360	595	842	3
repercute	336	349	387	360	595	842	3
en	390	349	403	360	595	842	3
que	407	349	427	360	595	842	3
la	430	349	439	360	595	842	3
construcción	443	349	510	360	595	842	3
relativa,	85	363	127	374	595	842	3
inicialmente	132	363	195	374	595	842	3
nominalizada,	200	363	274	374	595	842	3
tienda	279	363	312	374	595	842	3
paulatinamente	316	363	398	374	595	842	3
a	403	363	410	374	595	842	3
modificarse	415	363	476	374	595	842	3
hasta	481	363	510	374	595	842	3
convertirse	85	377	144	388	595	842	3
en	147	377	161	388	595	842	3
una	164	377	184	388	595	842	3
construcción	188	377	255	388	595	842	3
de	258	377	272	388	595	842	3
verbo	275	377	305	388	595	842	3
finito,	309	377	337	388	595	842	3
ruta	341	377	362	388	595	842	3
que	365	377	385	388	595	842	3
ya	389	377	401	388	595	842	3
se	405	377	417	388	595	842	3
ha	421	377	434	388	595	842	3
observado	438	377	493	388	595	842	3
en	497	377	510	388	595	842	3
otras	85	391	112	402	595	842	3
lenguas	116	391	158	402	595	842	3
del	161	391	177	402	595	842	3
mundo	181	391	218	402	595	842	3
(Givón	222	391	257	402	595	842	3
2015),	261	391	295	402	595	842	3
visión	299	391	329	402	595	842	3
que	333	391	353	402	595	842	3
coincide	357	391	401	402	595	842	3
con	405	391	424	402	595	842	3
la	428	391	437	402	595	842	3
de	441	391	454	402	595	842	3
Cristofaro	458	391	510	402	595	842	3
(2003),	85	404	123	416	595	842	3
que	127	404	147	416	595	842	3
considera	150	404	202	416	595	842	3
la	205	404	215	416	595	842	3
nominalización	218	404	297	416	595	842	3
como	301	404	330	416	595	842	3
parte	334	404	361	416	595	842	3
de	364	404	378	416	595	842	3
un	381	404	394	416	595	842	3
continuo	398	404	443	416	595	842	3
o	447	404	453	416	595	842	3
gradiente.	457	404	510	416	595	842	3
A	85	418	93	429	595	842	3
este	101	418	124	429	595	842	3
respecto,	131	418	180	429	595	842	3
desde	188	418	221	429	595	842	3
una	228	418	248	429	595	842	3
perspectiva	256	418	317	429	595	842	3
tipológica-funcional,	325	418	431	429	595	842	3
el	439	418	448	429	595	842	3
análisis	456	418	496	429	595	842	3
o	504	418	510	429	595	842	3
caracterización	85	432	166	443	595	842	3
de	169	432	183	443	595	842	3
la	186	432	195	443	595	842	3
construcción	199	432	266	443	595	842	3
que	270	432	290	443	595	842	3
se	293	432	306	443	595	842	3
propone	309	432	353	443	595	842	3
como	357	432	386	443	595	842	3
básica	390	432	424	443	595	842	3
considera	428	432	480	443	595	842	3
tanto	483	432	510	443	595	842	3
aspectos	85	446	133	457	595	842	3
funcionales	142	446	203	457	595	842	3
(semánticos	212	446	276	457	595	842	3
e	285	446	292	457	595	842	3
incluso	301	446	338	457	595	842	3
pragmáticos)	347	446	417	457	595	842	3
como	426	446	455	457	595	842	3
formales	464	446	510	457	595	842	3
(rasgos,	85	460	128	471	595	842	3
propiedades,	135	460	204	471	595	842	3
o	210	460	217	471	595	842	3
comportamientos	223	460	315	471	595	842	3
estructurales).	321	460	397	471	595	842	3
Los	403	460	422	471	595	842	3
más	428	460	451	471	595	842	3
fáciles	457	460	491	471	595	842	3
de	497	460	510	471	595	842	3
observar	85	473	132	485	595	842	3
son	136	473	155	485	595	842	3
los	159	473	174	485	595	842	3
que	178	473	198	485	595	842	3
se	202	473	215	485	595	842	3
refieren	219	473	260	485	595	842	3
a	264	473	270	485	595	842	3
propiedades	274	473	340	485	595	842	3
manifiestas.	344	473	408	485	595	842	3
Hendery	412	473	457	485	595	842	3
(2012:	461	473	495	485	595	842	3
8)	499	473	510	485	595	842	3
indica	85	487	117	498	595	842	3
que	121	487	141	498	595	842	3
los	146	487	162	498	595	842	3
principales	167	487	224	498	595	842	3
rasgos	229	487	265	498	595	842	3
que	270	487	290	498	595	842	3
caracterizan	295	487	360	498	595	842	3
translingüísticamente	365	487	478	498	595	842	3
a	483	487	490	498	595	842	3
las	495	487	510	498	595	842	3
cláusulas	85	501	135	512	595	842	3
relativas	139	501	183	512	595	842	3
son	186	501	206	512	595	842	3
los	209	501	224	512	595	842	3
que	228	501	248	512	595	842	3
se	251	501	264	512	595	842	3
mencionan	267	501	326	512	595	842	3
en	329	501	343	512	595	842	3
(1):	346	501	364	512	595	842	3
(1)	85	521	100	532	595	842	3
a.	103	521	113	532	595	842	3
Tipo	113	521	137	532	595	842	3
de	143	521	157	532	595	842	3
marcador	163	521	214	532	595	842	3
de	220	521	233	532	595	842	3
cláusula	240	521	284	532	595	842	3
relativa	290	521	329	532	595	842	3
(elemento	335	521	389	532	595	842	3
pronominal,	395	521	458	532	595	842	3
partícula	464	521	510	532	595	842	3
invariable,	111	534	165	545	595	842	3
afijo	171	534	193	545	595	842	3
verbal,	198	534	234	545	595	842	3
o	240	534	246	545	595	842	3
lugar	252	534	278	545	595	842	3
–inicio	284	532	318	545	595	842	3
o	323	534	330	545	595	842	3
final–	335	534	364	545	595	842	3
que	370	534	390	545	595	842	3
ocupa	395	534	428	545	595	842	3
este	433	534	456	545	595	842	3
elemento	461	534	510	545	595	842	3
dentro	111	548	145	559	595	842	3
de	148	548	161	559	595	842	3
la	165	548	174	559	595	842	3
cláusula	177	548	221	559	595	842	3
relativa)	225	548	267	559	595	842	3
b.	99	562	109	573	595	842	3
Orden	111	562	144	573	595	842	3
del	149	562	165	573	595	842	3
nombre	169	562	210	573	595	842	3
núcleo	215	562	250	573	595	842	3
con	255	562	274	573	595	842	3
relación	279	562	321	573	595	842	3
a	326	562	333	573	595	842	3
la	337	562	347	573	595	842	3
cláusula	351	562	395	573	595	842	3
relativa	400	562	439	573	595	842	3
(prenominal,	444	562	510	573	595	842	3
postnominal)	111	576	179	587	595	842	3
c.	99	590	108	601	595	842	3
Orden	113	590	147	601	595	842	3
que	155	590	175	601	595	842	3
existe	184	590	215	601	595	842	3
entre	224	590	251	601	595	842	3
la	260	590	269	601	595	842	3
cláusula	278	590	322	601	595	842	3
principal	331	590	375	601	595	842	3
y	384	590	390	601	595	842	3
la	398	590	408	601	595	842	3
relativa	416	590	455	601	595	842	3
(adjunta,	464	590	510	601	595	842	3
incrustada,	111	603	169	614	595	842	3
de	173	603	186	614	595	842	3
núcleo	189	603	225	614	595	842	3
interno,	228	603	268	614	595	842	3
correlativa)	271	603	331	614	595	842	3
d.	99	617	109	628	595	842	3
Forma	111	617	145	628	595	842	3
del	153	617	169	628	595	842	3
verbo	176	617	206	628	595	842	3
en	214	617	227	628	595	842	3
la	235	617	244	628	595	842	3
cláusula	252	617	296	628	595	842	3
relativa	303	617	342	628	595	842	3
(verbo	349	617	383	628	595	842	3
finito,	390	617	419	628	595	842	3
verbo	427	617	457	628	595	842	3
no-finito,	464	617	511	628	595	842	3
participio,	111	631	162	642	595	842	3
nominalizado,	165	631	239	642	595	842	3
forma	243	631	273	642	595	842	3
subordinada)	277	631	347	642	595	842	3
Entre	99	658	128	669	595	842	3
los	131	658	146	669	595	842	3
procesos	149	658	198	669	595	842	3
de	201	658	214	669	595	842	3
cambio	217	658	256	669	595	842	3
que	259	658	279	669	595	842	3
se	282	658	294	669	595	842	3
han	297	658	317	669	595	842	3
observado	320	658	376	669	595	842	3
en	379	658	393	669	595	842	3
estas	395	658	424	669	595	842	3
construcciones,	427	658	510	669	595	842	3
Hendery	85	672	131	683	595	842	3
(2012)	133	672	168	683	595	842	3
resalta	171	672	207	683	595	842	3
que,	210	672	233	683	595	842	3
en	236	672	249	683	595	842	3
general,	252	672	295	683	595	842	3
existen	298	672	336	683	595	842	3
pocas	339	672	371	683	595	842	3
evidencias	374	672	430	683	595	842	3
de	433	672	446	683	595	842	3
cambio	449	672	488	683	595	842	3
con	491	672	510	683	595	842	3
relación	85	686	127	697	595	842	3
al	131	686	140	697	595	842	3
orden	144	686	175	697	595	842	3
de	179	686	192	697	595	842	3
los	196	686	211	697	595	842	3
elementos,	215	686	274	697	595	842	3
específicamente	278	686	365	697	595	842	3
entre	369	686	396	697	595	842	3
la	400	686	410	697	595	842	3
cláusula	414	686	458	697	595	842	3
relativa	462	686	500	697	595	842	3
y	504	686	510	697	595	842	3
el	85	700	94	711	595	842	3
nombre	98	700	138	711	595	842	3
núcleo,	141	700	180	711	595	842	3
o	183	700	190	711	595	842	3
bien	193	700	216	711	595	842	3
entre	219	700	246	711	595	842	3
los	249	700	265	711	595	842	3
verbos	268	700	304	711	595	842	3
que	307	700	327	711	595	842	3
pueden	330	700	370	711	595	842	3
ocurrir	373	700	407	711	595	842	3
o	410	700	417	711	595	842	3
no	420	700	433	711	595	842	3
como	437	700	466	711	595	842	3
núcleos	469	700	511	711	595	842	3
predicativos	85	714	149	725	595	842	3
dentro	155	714	189	725	595	842	3
de	194	714	207	725	595	842	3
la	213	714	222	725	595	842	3
relativa.	227	714	269	725	595	842	3
Sin	275	714	292	725	595	842	3
embargo,	297	714	348	725	595	842	3
en	353	714	367	725	595	842	3
contraste	372	714	421	725	595	842	3
con	427	714	446	725	595	842	3
lo	451	714	461	725	595	842	3
anterior,	466	714	510	725	595	842	3
indica	85	727	117	738	595	842	3
que	121	727	141	738	595	842	3
sí	145	727	155	738	595	842	3
existen	159	727	197	738	595	842	3
suficientes	202	727	258	738	595	842	3
evidencias	263	727	319	738	595	842	3
para	324	727	348	738	595	842	3
analizar	352	727	394	738	595	842	3
los	398	727	414	738	595	842	3
distintos	418	727	462	738	595	842	3
tipos	467	727	492	738	595	842	3
de	497	727	510	738	595	842	3
cláusulas	85	741	135	752	595	842	3
relativas	139	741	184	752	595	842	3
según	188	741	220	752	595	842	3
(1)	224	741	239	752	595	842	3
los	243	741	258	752	595	842	3
marcadores	262	741	326	752	595	842	3
(clause	330	741	369	752	595	842	3
markers)	373	741	420	752	595	842	3
de	424	741	437	752	595	842	3
las	441	741	456	752	595	842	3
cláusulas	460	741	510	752	595	842	3
relativas	85	755	130	766	595	842	3
y	134	755	140	766	595	842	3
(2)	143	755	158	766	595	842	3
los	162	755	177	766	595	842	3
valores	181	755	220	766	595	842	3
que	224	755	244	766	595	842	3
se	248	755	261	766	595	842	3
codifican	265	755	312	766	595	842	3
en	316	755	329	766	595	842	3
el	333	755	342	766	595	842	3
verbo	346	755	376	766	595	842	3
(dígase	380	755	420	766	595	842	3
morfología	424	755	481	766	595	842	3
TAM	485	755	510	766	595	842	3
vs.	85	73	100	84	595	842	4
nominalizadora).	104	73	193	84	595	842	4
De	99	87	115	98	595	842	4
estas	119	87	147	98	595	842	4
observaciones,	151	87	232	98	595	842	4
surgen	236	87	272	98	595	842	4
dos	276	87	296	98	595	842	4
interrogantes	299	87	369	98	595	842	4
relevantes:	373	87	432	98	595	842	4
(1)	436	87	450	98	595	842	4
¿Cómo	454	87	494	98	595	842	4
es	498	87	510	98	595	842	4
que	85	101	105	112	595	842	4
ciertos	112	101	147	112	595	842	4
rasgos,	154	101	193	112	595	842	4
propiedades	200	101	266	112	595	842	4
o	273	101	280	112	595	842	4
marcadores	287	101	350	112	595	842	4
ganan	357	101	390	112	595	842	4
funcionalidad	397	101	468	112	595	842	4
en	475	101	488	112	595	842	4
las	495	101	510	112	595	842	4
relativas,	85	115	133	126	595	842	4
dígase	137	115	173	126	595	842	4
extienden	177	115	229	126	595	842	4
su	233	115	246	126	595	842	4
uso	250	115	269	126	595	842	4
de	273	115	287	126	595	842	4
un	291	115	304	126	595	842	4
tipo	308	115	327	126	595	842	4
de	331	115	345	126	595	842	4
construcción	349	115	416	126	595	842	4
a	420	115	427	126	595	842	4
otro	431	115	451	126	595	842	4
distinto?	455	115	500	126	595	842	4
y	504	115	510	126	595	842	4
(2)	85	128	100	140	595	842	4
¿Cómo	106	128	146	140	595	842	4
es	152	128	165	140	595	842	4
que	172	128	192	140	595	842	4
otras	198	128	225	140	595	842	4
cláusulas	231	128	281	140	595	842	4
pierden	288	128	328	140	595	842	4
paulatinamente	334	128	416	140	595	842	4
algunos	423	128	465	140	595	842	4
de	471	128	485	140	595	842	4
sus	491	128	510	140	595	842	4
rasgos?	85	142	128	153	595	842	4
2.	114	171	127	185	595	842	4
Rutas	132	171	176	185	595	842	4
de	181	171	199	185	595	842	4
gramaticalización	204	171	338	185	595	842	4
observadas	343	171	431	185	595	842	4
en	436	171	454	185	595	842	4
las	459	171	481	185	595	842	4
relativas	265	189	330	204	595	842	4
Las	85	220	105	232	595	842	4
observaciones	114	220	191	232	595	842	4
más	201	220	223	232	595	842	4
útiles,	233	220	264	232	595	842	4
con	274	220	293	232	595	842	4
respecto	302	220	348	232	595	842	4
a	358	220	364	232	595	842	4
las	374	220	389	232	595	842	4
diferentes	399	220	451	232	595	842	4
rutas	461	220	488	232	595	842	4
de	497	220	510	232	595	842	4
gramaticalización	85	234	178	245	595	842	4
de	183	234	196	245	595	842	4
los	202	234	217	245	595	842	4
marcadores	222	234	285	245	595	842	4
que	291	234	311	245	595	842	4
codifican	316	234	363	245	595	842	4
las	368	234	384	245	595	842	4
cláusulas	389	234	439	245	595	842	4
relativas,	444	234	492	245	595	842	4
se	497	234	510	245	595	842	4
encuentran	85	248	145	259	595	842	4
en	151	248	164	259	595	842	4
Heine	170	248	201	259	595	842	4
y	207	248	213	259	595	842	4
Kuteva	218	248	256	259	595	842	4
(2002).	261	248	299	259	595	842	4
Estos	305	248	335	259	595	842	4
autores	340	248	381	259	595	842	4
enuncian	386	248	435	259	595	842	4
tres	440	248	460	259	595	842	4
posibles	466	248	510	259	595	842	4
rutas,	85	262	115	273	595	842	4
aunque	119	262	159	273	595	842	4
otras	162	262	189	273	595	842	4
tres	193	262	212	273	595	842	4
han	216	262	236	273	595	842	4
sido	240	262	262	273	595	842	4
también	265	262	308	273	595	842	4
mencionadas	311	262	383	273	595	842	4
en	386	262	400	273	595	842	4
otros	403	262	430	273	595	842	4
autores.	434	262	477	273	595	842	4
Estas	480	262	510	273	595	842	4
diversas	85	276	130	287	595	842	4
opciones	133	276	181	287	595	842	4
se	184	276	197	287	595	842	4
describen	200	276	252	287	595	842	4
enseguida:	256	276	314	287	595	842	4
2.1.	143	304	167	317	595	842	4
Fuentes	171	304	224	317	595	842	4
diacrónicas	228	304	306	317	595	842	4
de	310	304	326	317	595	842	4
los	330	304	350	317	595	842	4
relativizadores	354	304	452	317	595	842	4
Heine	85	333	116	344	595	842	4
y	120	333	126	344	595	842	4
Kuteva	128	333	166	344	595	842	4
(2002:	169	333	203	344	595	842	4
113-115,	206	333	253	344	595	842	4
174	256	333	276	344	595	842	4
y	279	333	285	344	595	842	4
251)	288	333	312	344	595	842	4
advierten	315	333	364	344	595	842	4
que,	367	333	390	344	595	842	4
de	393	333	407	344	595	842	4
acuerdo	410	333	453	344	595	842	4
con	456	333	475	344	595	842	4
lo	478	333	487	344	595	842	4
que	490	333	510	344	595	842	4
se	85	347	98	358	595	842	4
ha	101	347	114	358	595	842	4
observado	117	347	173	358	595	842	4
en	176	347	189	358	595	842	4
distintas	192	347	236	358	595	842	4
lenguas	239	347	281	358	595	842	4
del	284	347	300	358	595	842	4
mundo,	303	347	343	358	595	842	4
los	346	347	361	358	595	842	4
relativizadores	364	347	442	358	595	842	4
suelen	445	347	480	358	595	842	4
tener	483	347	511	358	595	842	4
su	85	361	98	372	595	842	4
origen	104	361	137	372	595	842	4
en	143	361	156	372	595	842	4
tres	162	361	182	372	595	842	4
tipos	188	361	213	372	595	842	4
de	219	361	232	372	595	842	4
elementos,	238	361	297	372	595	842	4
sea	303	361	322	372	595	842	4
un	328	361	341	372	595	842	4
(1)	347	361	361	372	595	842	4
demostrativo,	367	361	439	372	595	842	4
(2)	445	361	460	372	595	842	4
locativo-	465	361	510	372	595	842	4
deíctico	85	374	126	386	595	842	4
(here	130	374	158	386	595	842	4
en	162	374	175	386	595	842	4
inglés)	179	374	214	386	595	842	4
o	218	374	224	386	595	842	4
bien	228	374	251	386	595	842	4
un	254	374	268	386	595	842	4
(3)	272	374	286	386	595	842	4
interrogativo	290	374	356	386	595	842	4
(W-question).	359	374	432	386	595	842	4
Evidencias	435	374	493	386	595	842	4
de	497	374	510	386	595	842	4
la	85	388	94	400	595	842	4
primera	102	388	143	400	595	842	4
fuente	150	388	183	400	595	842	4
las	191	388	206	400	595	842	4
ilustran	214	388	253	400	595	842	4
Heine	260	388	291	400	595	842	4
y	299	388	305	400	595	842	4
Kuteva	312	388	350	400	595	842	4
(2002:	357	388	391	400	595	842	4
113)	399	388	423	400	595	842	4
en	430	388	444	400	595	842	4
un	451	388	464	400	595	842	4
par	472	388	489	400	595	842	4
de	497	388	510	400	595	842	4
expresiones	85	402	150	413	595	842	4
de	154	402	167	413	595	842	4
canela-krahô	171	402	240	413	595	842	4
2	240	401	245	409	595	842	4
(tomado	248	402	293	413	595	842	4
originalmente	296	402	368	413	595	842	4
de	372	402	386	413	595	842	4
Popjes	389	402	426	413	595	842	4
y	430	402	436	413	595	842	4
Popjes	440	402	476	413	595	842	4
1986:	480	402	510	413	595	842	4
171).	85	416	113	427	595	842	4
En	121	416	136	427	595	842	4
(2a),	145	416	170	427	595	842	4
se	179	416	191	427	595	842	4
muestra	200	416	244	427	595	842	4
una	252	416	273	427	595	842	4
frase	281	416	308	427	595	842	4
nominal	317	416	359	427	595	842	4
formada	368	416	412	427	595	842	4
por	421	416	438	427	595	842	4
un	447	416	460	427	595	842	4
nombre	469	416	510	427	595	842	4
acompañado	85	430	154	441	595	842	4
de	159	430	173	441	595	842	4
un	178	430	191	441	595	842	4
elemento	196	430	245	441	595	842	4
demostrativo	250	430	319	441	595	842	4
en	324	430	337	441	595	842	4
posición	342	430	386	441	595	842	4
postnominal,	391	430	459	441	595	842	4
mientras	464	430	510	441	595	842	4
que	85	444	105	455	595	842	4
(2b)	109	444	130	455	595	842	4
muestra	134	444	177	455	595	842	4
al	181	444	190	455	595	842	4
demostrativo	194	444	262	455	595	842	4
en	266	444	279	455	595	842	4
función	283	444	321	455	595	842	4
de	325	444	338	455	595	842	4
relativizador	342	444	407	455	595	842	4
marcando	410	444	464	455	595	842	4
el	467	444	477	455	595	842	4
cierre	480	444	510	455	595	842	4
de	85	457	98	468	595	842	4
la	103	457	113	468	595	842	4
relativa	118	457	156	468	595	842	4
postnominal	161	457	226	468	595	842	4
antes	231	457	260	468	595	842	4
del	265	457	281	468	595	842	4
verbo	286	457	316	468	595	842	4
pupun	321	457	354	468	595	842	4
‘ver'	359	455	381	468	595	842	4
y	386	455	392	468	595	842	4
que	397	455	417	468	595	842	4
dio	422	455	438	468	595	842	4
inicio	443	455	470	468	595	842	4
en	475	455	488	468	595	842	4
rop	493	457	511	468	595	842	4
‘perro'.	85	469	122	482	595	842	4
En	127	469	141	482	595	842	4
el	146	469	156	482	595	842	4
ejemplo,	160	469	206	482	595	842	4
el	210	469	220	482	595	842	4
antiguo	225	469	264	482	595	842	4
demostrativo	269	469	337	482	595	842	4
ita	343	471	355	482	595	842	4
conserva	360	471	409	482	595	842	4
el	414	471	423	482	595	842	4
orden	428	471	459	482	595	842	4
final	463	471	485	482	595	842	4
que	490	471	510	482	595	842	4
mostró	85	485	122	496	595	842	4
también	125	485	168	496	595	842	4
en	171	485	184	496	595	842	4
la	188	485	197	496	595	842	4
frase	200	485	227	496	595	842	4
nominal	231	485	273	496	595	842	4
en	276	485	289	496	595	842	4
(2a).	292	485	317	496	595	842	4
(2)	85	512	100	523	595	842	4
Canela-Krahô:	105	512	182	523	595	842	4
demostrativo	186	512	254	523	595	842	4
>	258	512	265	523	595	842	4
relativizador	268	512	333	523	595	842	4
a.	102	526	112	537	595	842	4
rop	113	526	131	537	595	842	4
ita	135	526	149	537	595	842	4
perro	105	540	133	551	595	842	4
DEM	135	541	156	550	595	842	4
‘Este	105	551	132	565	595	842	4
perro'	135	551	166	565	595	842	4
b.	102	567	112	578	595	842	4
i-te	113	567	130	578	595	842	4
hūmre	135	565	169	578	595	842	4
te	171	567	181	578	595	842	4
rop	188	567	205	578	595	842	4
curan	213	567	243	578	595	842	4
ita	245	567	259	579	595	842	4
pupun	269	567	303	578	595	842	4
1-	105	581	116	592	595	842	4
PSD	116	582	135	591	595	842	4
hombre	156	581	197	592	595	842	4
PSD	213	582	232	591	595	842	4
perro	245	581	273	592	595	842	4
matar	301	581	332	592	595	842	4
‘Yo	105	593	122	606	595	842	4
vi	126	593	134	606	595	842	4
al	138	593	147	606	595	842	4
hombre	150	593	191	606	595	842	4
que	194	593	214	606	595	842	4
mató	218	593	244	606	595	842	4
al	248	593	257	606	595	842	4
perro.'	260	593	294	606	595	842	4
REL	337	582	356	591	595	842	4
ver	373	581	390	592	595	842	4
3	390	580	394	588	595	842	4
Heine	99	623	127	633	595	842	4
y	132	623	138	633	595	842	4
Kuteva	143	623	176	633	595	842	4
(2002:	182	623	211	633	595	842	4
114)	217	623	238	633	595	842	4
ilustran	243	623	277	633	595	842	4
cómo	283	623	309	633	595	842	4
un	314	623	326	633	595	842	4
elemento	332	623	375	633	595	842	4
polifuncional,	381	623	442	633	595	842	4
originalmente	447	623	510	633	595	842	4
locativo,	85	637	124	647	595	842	4
cambia	128	637	162	647	595	842	4
a	167	637	173	647	595	842	4
un	178	637	190	647	595	842	4
locativo-direccional	194	637	284	647	595	842	4
antes	288	637	314	647	595	842	4
de	319	637	331	647	595	842	4
funcionar	335	637	379	647	595	842	4
como	383	637	409	647	595	842	4
relativizador.	414	637	473	647	595	842	4
Dichas	478	637	510	647	595	842	4
evidencias	85	650	135	660	595	842	4
proceden	138	650	182	660	595	842	4
de	184	650	196	660	595	842	4
la	199	650	207	660	595	842	4
lengua	210	650	242	660	595	842	4
buang	245	650	274	660	595	842	4
4	274	650	278	656	595	842	4
(Sankoff	280	650	320	660	595	842	4
1979:	323	650	349	660	595	842	4
35-36):	352	650	385	660	595	842	4
2	85	681	89	687	595	842	4
Macro-Ge,	97	683	134	690	595	842	4
Brazil.	137	683	159	690	595	842	4
ISO	161	683	175	690	595	842	4
639-3:	177	683	200	690	595	842	4
ram.	202	683	218	690	595	842	4
3	85	702	89	709	595	842	4
Las	97	704	109	712	595	842	4
abreviaturas	112	704	156	712	595	842	4
que	159	704	172	712	595	842	4
ocurren	175	704	202	712	595	842	4
en	205	704	213	712	595	842	4
los	216	704	226	712	595	842	4
ejemplos	229	704	261	712	595	842	4
en	264	704	273	712	595	842	4
esta	275	704	290	712	595	842	4
sección	293	704	320	712	595	842	4
respetan	323	704	354	712	595	842	4
los	357	704	367	712	595	842	4
de	370	704	378	712	595	842	4
la	381	704	387	712	595	842	4
obra	390	704	406	712	595	842	4
original	409	704	434	712	595	842	4
y	437	704	441	712	595	842	4
son	444	704	457	712	595	842	4
las	459	704	469	712	595	842	4
siguientes:	472	704	510	712	595	842	4
=	100	715	105	722	595	842	4
aspecto,	108	715	138	722	595	842	4
DAT	140	716	153	722	595	842	4
=	155	715	160	722	595	842	4
dativo,	162	715	186	722	595	842	4
DEM	188	716	202	722	595	842	4
=	204	715	209	722	595	842	4
demostrativo,	211	715	259	722	595	842	4
MS	262	716	271	722	595	842	4
=	273	715	278	722	595	842	4
masculino,	280	715	319	722	595	842	4
P	321	716	325	722	595	842	4
1	325	715	330	722	595	842	4
SG	330	716	339	722	595	842	4
=	341	715	346	722	595	842	4
primera	348	715	375	722	595	842	4
persona	377	715	406	722	595	842	4
del	408	715	419	722	595	842	4
singular,	421	715	452	722	595	842	4
P	454	716	458	722	595	842	4
2	458	715	462	722	595	842	4
NS	462	716	471	722	595	842	4
=	473	715	478	722	595	842	4
segunda	480	715	511	722	595	842	4
persona	85	724	114	732	595	842	4
neutra	116	724	139	732	595	842	4
sujeto,	141	724	165	732	595	842	4
P	167	725	171	731	595	842	4
3	171	724	176	732	595	842	4
MS	176	725	186	731	595	842	4
=	187	724	192	732	595	842	4
tercera	194	724	219	732	595	842	4
persona	221	724	250	732	595	842	4
masculina	252	724	288	732	595	842	4
sujeto,	291	724	314	732	595	842	4
PAJP	317	725	333	731	595	842	4
=	335	724	340	732	595	842	4
participio	342	724	374	732	595	842	4
adjetival	376	724	406	732	595	842	4
pasado,	408	724	436	732	595	842	4
POS	438	725	452	731	595	842	4
=	454	724	459	732	595	842	4
posesivo,	461	724	495	732	595	842	4
PSD	497	725	511	731	595	842	4
=	85	733	90	741	595	842	4
pasado,	93	733	121	741	595	842	4
Q	124	734	129	740	595	842	4
=	131	733	136	741	595	842	4
palabra	139	733	166	741	595	842	4
interrogativa,	168	733	215	741	595	842	4
REL	217	734	230	740	595	842	4
=	232	733	237	741	595	842	4
relativizador,	240	733	285	741	595	842	4
T	288	734	292	740	595	842	4
=	295	733	299	741	595	842	4
tiempo,	301	733	328	741	595	842	4
TAG	331	734	344	740	595	842	4
=	346	733	351	741	595	842	4
tag	354	733	365	741	595	842	4
element,	368	733	399	741	595	842	4
elemento	402	733	434	741	595	842	4
que	437	733	451	741	595	842	4
responde	453	733	487	741	595	842	4
a	490	733	494	741	595	842	4
una	497	733	510	741	595	842	4
pregunta	85	743	117	750	595	842	4
e	119	743	123	750	595	842	4
indica	126	743	147	750	595	842	4
su	149	743	157	750	595	842	4
negación	159	743	192	750	595	842	4
o	194	743	199	750	595	842	4
afirmación.	201	743	240	750	595	842	4
Las	242	743	255	750	595	842	4
traducciones	257	743	302	750	595	842	4
de	305	743	314	750	595	842	4
los	316	743	326	750	595	842	4
ejemplos	328	743	360	750	595	842	4
son	362	743	375	750	595	842	4
mías.	377	743	397	750	595	842	4
ASP	85	716	98	722	595	842	4
4	85	760	89	767	595	842	4
Lengua	97	762	123	770	595	842	4
austronésica	125	762	171	770	595	842	4
de	173	762	182	770	595	842	4
Papúa	184	762	207	770	595	842	4
Nueva	210	762	233	770	595	842	4
Guinea.	235	762	263	770	595	842	4
ISO	265	762	279	770	595	842	4
639-3:	281	762	304	770	595	842	4
bzh.	306	762	321	770	595	842	4
(3)	85	73	100	84	595	842	5
Buang:	105	73	143	84	595	842	5
locativo	146	73	187	84	595	842	5
>	190	73	197	84	595	842	5
deíctico	201	73	242	84	595	842	5
demostrativo	245	73	314	84	595	842	5
>	317	73	324	84	595	842	5
relativizador	328	73	392	84	595	842	5
a.	102	87	112	98	595	842	5
ke	113	87	126	98	595	842	5
mdo	150	87	174	98	595	842	5
ken.	177	87	201	98	595	842	5
yo	105	101	117	112	595	842	5
vivir	125	101	146	112	595	842	5
aquí	150	101	173	112	595	842	5
‘Yo	105	112	122	126	595	842	5
vivo	126	112	147	126	595	842	5
aquí.'	150	112	179	126	595	842	5
b.	102	128	112	139	595	842	5
ke	113	128	126	139	595	842	5
mdo	150	128	174	139	595	842	5
byaŋ	177	126	203	139	595	842	5
ken.	213	128	237	140	595	842	5
yo	105	142	117	153	595	842	5
vivir	125	142	146	153	595	842	5
casa	150	142	176	153	595	842	5
DEM	177	143	198	152	595	842	5
‘Yo	105	154	122	167	595	842	5
vivo	126	154	147	167	595	842	5
en	150	154	164	167	595	842	5
esa	167	154	186	167	595	842	5
casa.'	190	154	221	167	595	842	5
c.	99	170	108	181	595	842	5
ke	113	170	126	181	595	842	5
mdo	155	170	179	181	595	842	5
byaŋ	186	167	212	181	595	842	5
ken	213	170	233	181	595	842	5
gu	245	170	258	181	595	842	5
le	269	170	279	181	595	842	5
vkev.	301	170	329	181	595	842	5
REL	186	185	205	193	595	842	5
yo	105	184	117	195	595	842	5
vivir	125	184	146	195	595	842	5
casa	155	184	180	195	595	842	5
tú	209	184	219	195	595	842	5
ver	227	184	244	195	595	842	5
ayer	245	184	268	195	595	842	5
‘Yo	105	195	122	209	595	842	5
vivo	126	195	147	209	595	842	5
en	150	195	164	209	595	842	5
la	167	195	176	209	595	842	5
casa	180	195	205	209	595	842	5
que	208	195	228	209	595	842	5
tú	232	195	242	209	595	842	5
viste	245	195	270	209	595	842	5
ayer.'	273	195	302	209	595	842	5
La	99	225	113	236	595	842	5
tercera	119	225	156	236	595	842	5
fuente	162	225	196	236	595	842	5
de	202	225	215	236	595	842	5
los	221	225	237	236	595	842	5
relativizadores	243	225	320	236	595	842	5
que	327	225	346	236	595	842	5
Heine	353	225	384	236	595	842	5
y	390	225	396	236	595	842	5
Kuteva	402	225	440	236	595	842	5
(2002:	446	225	480	236	595	842	5
251)	486	225	510	236	595	842	5
describen	85	239	137	250	595	842	5
es	142	239	154	250	595	842	5
un	159	239	172	250	595	842	5
elemento	177	239	226	250	595	842	5
interrogativo	231	239	297	250	595	842	5
(W-question)	301	239	370	250	595	842	5
como	375	239	404	250	595	842	5
en	409	239	422	250	595	842	5
la	426	239	436	250	595	842	5
lengua	440	239	476	250	595	842	5
baka.	481	239	510	250	595	842	5
Las	85	252	105	263	595	842	5
expresiones	112	252	177	263	595	842	5
en	184	252	197	263	595	842	5
(4a-4b)	205	252	244	263	595	842	5
muestran,	251	252	304	263	595	842	5
respectivamente,	312	252	403	263	595	842	5
el	411	252	420	263	595	842	5
interrogativo	427	252	493	263	595	842	5
là	501	252	510	263	595	842	5
utilizado	85	266	129	277	595	842	5
inicialmente	139	266	202	277	595	842	5
para	212	266	236	277	595	842	5
preguntar	246	266	298	277	595	842	5
sobre	308	266	338	277	595	842	5
el	348	266	357	277	595	842	5
agente	367	266	404	277	595	842	5
de	413	266	427	277	595	842	5
la	437	266	446	277	595	842	5
acción,	456	266	494	277	595	842	5
y	504	266	510	277	595	842	5
posteriormente	85	280	165	291	595	842	5
sobre	171	280	201	291	595	842	5
el	207	280	217	291	595	842	5
lugar	223	280	250	291	595	842	5
de	256	280	269	291	595	842	5
procedencia	275	280	341	291	595	842	5
de	347	280	360	291	595	842	5
una	366	280	386	291	595	842	5
segunda	392	280	438	291	595	842	5
persona	445	280	488	291	595	842	5
del	494	280	510	291	595	842	5
singular.	85	294	130	305	595	842	5
En	135	294	149	305	595	842	5
(4c)	154	294	174	305	595	842	5
se	178	294	191	305	595	842	5
observa	195	294	238	305	595	842	5
el	242	294	251	305	595	842	5
marcador	255	294	306	305	595	842	5
là	311	294	320	305	595	842	5
al	324	294	333	305	595	842	5
inicio	338	294	365	305	595	842	5
de	369	294	383	305	595	842	5
la	387	294	396	305	595	842	5
construcción	400	294	467	305	595	842	5
relativa	472	294	510	305	595	842	5
que	85	308	105	319	595	842	5
restringe	111	308	157	319	595	842	5
al	163	308	172	319	595	842	5
pronombre	178	308	236	319	595	842	5
de	242	308	255	319	595	842	5
tercera	261	308	298	319	595	842	5
persona	304	308	347	319	595	842	5
del	353	308	369	319	595	842	5
plural,	375	308	407	319	595	842	5
dígase	413	308	449	319	595	842	5
el	455	308	464	319	595	842	5
nombre	470	308	510	319	595	842	5
núcleo	85	321	121	333	595	842	5
5	120	320	125	328	595	842	5
:	125	321	128	333	595	842	5
(4)	85	349	100	360	595	842	5
Baka	105	349	132	360	595	842	5
6	132	348	137	355	595	842	5
(là)	140	349	158	360	595	842	5
a.	102	362	112	373	595	842	5
Ɂé	113	360	127	373	595	842	5
ɓá	134	360	147	373	595	842	5
dɔ	156	362	169	373	595	842	5
là?	188	362	205	374	595	842	5
3:	105	376	115	387	595	842	5
SG	115	377	129	386	595	842	5
ASP	134	377	153	386	595	842	5
venir	156	376	182	387	595	842	5
quién	188	376	217	387	595	842	5
‘¿Quién	105	388	147	401	595	842	5
viene?'	150	388	188	401	595	842	5
b.	102	404	112	415	595	842	5
gba	113	404	133	415	595	842	5
a	134	404	141	415	595	842	5
mò	156	404	173	415	595	842	5
là?	199	404	216	415	595	842	5
villa	105	418	126	429	595	842	5
POS	134	419	154	427	595	842	5
2:	156	418	166	429	595	842	5
SG	166	419	180	427	595	842	5
:	180	418	183	429	595	842	5
POS	183	419	203	427	595	842	5
cuál	213	418	235	429	595	842	5
‘¿Cuál	105	429	140	443	595	842	5
es	143	429	156	443	595	842	5
tu	159	429	169	443	595	842	5
villa?'	172	429	202	443	595	842	5
c.	102	445	111	456	595	842	5
là	113	445	123	456	595	842	5
o	134	445	141	456	595	842	5
wó	156	445	171	456	595	842	5
ɓá	188	443	201	456	595	842	5
lu	213	445	222	456	595	842	5
a	235	445	242	456	595	842	5
kà?	267	445	287	456	595	842	5
él/ella:quién	105	459	169	470	595	842	5
3:	188	459	198	470	595	842	5
PL	198	460	210	469	595	842	5
3:	213	459	223	470	595	842	5
PL	223	460	234	469	595	842	5
ASP	235	460	254	469	595	842	5
pelear	267	459	301	470	595	842	5
LOC	301	460	321	469	595	842	5
dónde	337	459	371	470	595	842	5
‘¿Dónde	105	471	150	484	595	842	5
están	154	471	183	484	595	842	5
[ellos]	186	471	218	484	595	842	5
quienes	221	471	263	484	595	842	5
pelean	266	471	302	484	595	842	5
entre	306	471	333	484	595	842	5
sí?'	336	471	355	484	595	842	5
Una	99	500	121	511	595	842	5
cuarta	126	500	159	511	595	842	5
fuente	163	500	196	511	595	842	5
de	200	500	214	511	595	842	5
origen	218	500	251	511	595	842	5
de	255	500	269	511	595	842	5
un	273	500	286	511	595	842	5
relativizador	290	500	355	511	595	842	5
ha	359	500	372	511	595	842	5
sido	377	500	399	511	595	842	5
observada	403	500	459	511	595	842	5
en	463	500	476	511	595	842	5
tamil	480	500	506	511	595	842	5
7	506	499	510	507	595	842	5
por	85	514	103	525	595	842	5
Herring	108	514	147	525	595	842	5
(1991:	153	514	187	525	595	842	5
275-276).	193	514	244	525	595	842	5
En	248	514	263	525	595	842	5
(5)	268	514	283	525	595	842	5
se	289	514	301	525	595	842	5
observa	307	514	349	525	595	842	5
cómo	355	514	385	525	595	842	5
la	390	514	400	525	595	842	5
partícula	405	514	451	525	595	842	5
discursiva	457	514	510	525	595	842	5
(rhetorical	85	528	138	539	595	842	5
tag	143	528	159	539	595	842	5
element)	164	528	210	539	595	842	5
ē,	214	525	224	539	595	842	5
funciona	229	528	274	539	595	842	5
como	278	528	308	539	595	842	5
relativizador	312	528	376	539	595	842	5
al	381	528	390	539	595	842	5
marcar	394	528	432	539	595	842	5
el	436	528	445	539	595	842	5
verbo	449	528	479	539	595	842	5
de	483	528	497	539	595	842	5
la	501	528	510	539	595	842	5
relativa:	85	542	127	553	595	842	5
(	85	570	88	579	595	842	5
5)	88	569	99	580	595	842	5
Tamil:	105	569	138	580	595	842	5
Elemento	141	569	192	580	595	842	5
retórico	195	569	235	580	595	842	5
etiquetado	238	569	294	580	595	842	5
>	298	569	305	580	595	842	5
relativizador	308	569	372	580	595	842	5
a.	99	583	109	594	595	842	5
nēttu	113	581	140	594	595	842	5
oru	154	583	171	594	595	842	5
payyan	189	583	228	594	595	842	5
vantān-ē	259	581	306	594	595	842	5
avan	341	583	367	594	595	842	5
innekkum	373	583	425	594	595	842	5
vantān.	445	581	485	594	595	842	5
ayer	105	597	128	608	595	842	5
un	135	597	149	608	595	842	5
niño	154	597	177	608	595	842	5
venir.	193	597	222	608	595	842	5
P	222	598	228	607	595	842	5
3	228	597	235	608	595	842	5
MS	235	598	249	607	595	842	5
-	249	597	253	608	595	842	5
TAG	253	598	273	607	595	842	5
él	284	597	293	608	595	842	5
hoy	341	597	361	608	595	842	5
también	364	597	406	608	595	842	5
venir.	409	597	438	608	595	842	5
P	438	598	445	607	595	842	5
3	445	597	451	608	595	842	5
MS	452	598	466	607	595	842	5
‘Un	105	608	123	622	595	842	5
niño	126	608	149	622	595	842	5
vino	152	608	174	622	595	842	5
ayer,	178	608	204	622	595	842	5
tú	208	608	218	622	595	842	5
sabes,	221	608	256	622	595	842	5
él	260	608	269	622	595	842	5
también	272	608	315	622	595	842	5
vino	318	608	340	622	595	842	5
hoy.'	344	608	369	622	595	842	5
b.	99	624	109	636	595	842	5
nān	113	622	134	636	595	842	5
appō	156	622	183	636	595	842	5
connēn-ē	213	622	263	636	595	842	5
unkalukku	269	624	323	636	595	842	5
puriñcatā?	337	622	393	636	595	842	5
yo	105	638	117	649	595	842	5
entonces	125	638	174	649	595	842	5
decir.	213	638	242	649	595	842	5
P	242	639	248	648	595	842	5
1	248	638	255	649	595	842	5
SG	255	639	269	648	595	842	5
-	269	638	273	649	595	842	5
REL	273	639	291	648	595	842	5
tú.	301	638	315	649	595	842	5
DAT	315	639	334	648	595	842	5
estar_comprender.	337	638	438	649	595	842	5
P	438	639	444	648	595	842	5
2	444	638	451	649	595	842	5
NS	451	639	464	648	595	842	5
.	464	638	467	649	595	842	5
Q	468	639	475	648	595	842	5
‘¿Entiendes	105	650	168	663	595	842	5
(ahora)	172	650	210	663	595	842	5
lo	214	650	223	663	595	842	5
que	226	650	246	663	595	842	5
yo	250	650	262	663	595	842	5
dije	266	650	284	663	595	842	5
entonces?'	288	650	346	663	595	842	5
5	85	700	89	706	595	842	5
En	97	701	106	709	595	842	5
aras	109	701	125	709	595	842	5
de	128	701	136	709	595	842	5
dar	139	701	151	709	595	842	5
un	154	701	162	709	595	842	5
significado	165	701	203	709	595	842	5
más	206	701	221	709	595	842	5
claro	224	701	241	709	595	842	5
con	244	701	257	709	595	842	5
relación	259	701	288	709	595	842	5
a	290	701	295	709	595	842	5
la	298	701	304	709	595	842	5
función	306	701	332	709	595	842	5
del	335	701	346	709	595	842	5
relativizador	349	701	392	709	595	842	5
là,	395	701	403	709	595	842	5
he	406	701	415	709	595	842	5
incorporado	418	701	460	709	595	842	5
el	463	701	469	709	595	842	5
pronombre	472	701	510	709	595	842	5
‘ellos'	85	711	105	720	595	842	5
en	107	711	116	720	595	842	5
la	119	711	125	720	595	842	5
traducción	127	711	164	720	595	842	5
del	166	711	177	720	595	842	5
ejemplo.	179	711	209	720	595	842	5
6	85	730	89	736	595	842	5
Lengua	97	732	123	739	595	842	5
nilo-sahariana	125	732	176	739	595	842	5
hablada	178	732	206	739	595	842	5
en	209	732	218	739	595	842	5
Sudán	220	732	243	739	595	842	5
y	245	732	249	739	595	842	5
en	251	732	260	739	595	842	5
la	262	732	269	739	595	842	5
República	271	732	307	739	595	842	5
Democrática	309	732	354	739	595	842	5
del	356	732	366	739	595	842	5
Congo.	369	732	394	739	595	842	5
ISO	397	732	410	739	595	842	5
639-3:	413	732	436	739	595	842	5
bdh.	438	732	453	739	595	842	5
7	85	751	89	758	595	842	5
ISO	97	753	110	761	595	842	5
639-1:	113	753	135	761	595	842	5
ta.	137	753	146	761	595	842	5
De	99	73	115	84	595	842	6
la	123	73	132	84	595	842	6
misma	140	73	175	84	595	842	6
manera,	184	73	228	84	595	842	6
Gelderen	236	73	285	84	595	842	6
(2004:	293	73	327	84	595	842	6
81)	335	73	353	84	595	842	6
observa	361	73	403	84	595	842	6
que	411	73	431	84	595	842	6
un	439	73	453	84	595	842	6
elemento	461	73	510	84	595	842	6
especificador	85	87	156	98	595	842	6
pudo	163	87	190	98	595	842	6
evolucionar	197	87	258	98	595	842	6
en	266	87	279	98	595	842	6
inglés	286	87	318	98	595	842	6
y	325	87	331	98	595	842	6
nórdico	338	87	377	98	595	842	6
antiguo	385	87	424	98	595	842	6
a	431	87	438	98	595	842	6
relativizador	445	87	510	98	595	842	6
(subordinante).	85	101	166	112	595	842	6
A	169	101	177	112	595	842	6
su	180	101	193	112	595	842	6
vez,	196	101	217	112	595	842	6
Posner	220	101	259	112	595	842	6
(1985:	261	101	296	112	595	842	6
180-182;	298	101	346	112	595	842	6
1997)	349	101	380	112	595	842	6
muestra	383	101	426	112	595	842	6
que	429	101	449	112	595	842	6
la	452	101	461	112	595	842	6
partícula	464	101	510	112	595	842	6
locativa	85	115	126	126	595	842	6
del	129	115	145	126	595	842	6
francés	148	115	188	126	595	842	6
là	192	115	201	126	595	842	6
‘ahí'	204	112	226	126	595	842	6
pasa	230	112	256	126	595	842	6
a	259	112	266	126	595	842	6
funcionar	269	115	319	126	595	842	6
como	322	115	351	126	595	842	6
determinante	355	115	425	126	595	842	6
definido	428	115	470	126	595	842	6
de	473	115	487	126	595	842	6
una	490	115	510	126	595	842	6
frase	85	128	112	140	595	842	6
nominal,	116	128	161	140	595	842	6
y	165	128	171	140	595	842	6
se	175	128	188	140	595	842	6
encuentra,	191	128	248	140	595	842	6
en	252	128	265	140	595	842	6
tok	269	128	285	140	595	842	6
pisin	289	128	314	140	595	842	6
(Posner,	318	128	363	140	595	842	6
1985:	367	128	397	140	595	842	6
180-182;	401	128	449	140	595	842	6
1997)	453	128	483	140	595	842	6
y	487	128	493	140	595	842	6
en	497	128	510	140	595	842	6
el	85	142	94	153	595	842	6
criollo	98	142	129	153	595	842	6
haitiano	132	142	175	153	595	842	6
(Lefebvre	178	142	228	153	595	842	6
1982:	232	142	262	153	595	842	6
37),	265	142	286	153	595	842	6
ambas	289	142	325	153	595	842	6
lenguas	328	142	371	153	595	842	6
criollas	374	142	411	153	595	842	6
de	415	142	428	153	595	842	6
base	431	142	457	153	595	842	6
francesa,	461	142	510	153	595	842	6
en	85	156	98	167	595	842	6
función	102	156	141	167	595	842	6
de	144	156	157	167	595	842	6
relativizador,	160	156	229	167	595	842	6
como	232	156	261	167	595	842	6
se	264	156	277	167	595	842	6
puede	280	156	314	167	595	842	6
observar	317	156	364	167	595	842	6
en	367	156	381	167	595	842	6
el	384	156	393	167	595	842	6
ejemplo	397	156	439	167	595	842	6
(6).	442	156	460	167	595	842	6
(6)	85	183	100	195	595	842	6
Criollo	105	183	139	195	595	842	6
haitiano	142	183	184	195	595	842	6
(Lefebvre	188	183	238	195	595	842	6
1982:	242	183	272	195	595	842	6
37)	275	183	292	195	595	842	6
tab	105	197	122	208	595	842	6
la	125	197	135	208	595	842	6
m	136	197	146	208	595	842	6
te	156	197	166	208	595	842	6
aste	183	197	206	208	595	842	6
a	213	197	219	208	595	842	6
DET	269	212	288	221	595	842	6
mesa	105	211	134	222	595	842	6
DET	136	212	155	221	595	842	6
yo	156	211	168	222	595	842	6
T	183	212	189	221	595	842	6
comprar	202	211	246	222	595	842	6
‘La	105	223	121	236	595	842	6
mesa	124	223	154	236	595	842	6
que	157	223	177	236	595	842	6
yo	180	223	193	236	595	842	6
compré.'	196	223	242	236	595	842	6
En	99	252	114	263	595	842	6
este	122	252	144	263	595	842	6
trabajo,	152	252	192	263	595	842	6
mostraremos	199	252	269	263	595	842	6
que	277	252	297	263	595	842	6
las	304	252	320	263	595	842	6
lenguas	327	252	369	263	595	842	6
yuto-aztecas	377	252	445	263	595	842	6
estudiadas	452	252	510	263	595	842	6
acuden	85	266	124	277	595	842	6
a	132	266	139	277	595	842	6
tres	146	266	166	277	595	842	6
distintas	173	266	217	277	595	842	6
rutas	225	266	251	277	595	842	6
de	259	266	272	277	595	842	6
formación	279	266	332	277	595	842	6
del	339	266	355	277	595	842	6
relativizador:	363	266	431	277	595	842	6
demostrativo,	438	266	510	277	595	842	6
interrogativo	85	280	151	291	595	842	6
y	161	280	167	291	595	842	6
conjunción	176	280	233	291	595	842	6
o	243	280	250	291	595	842	6
subordinante,	259	280	332	291	595	842	6
las	341	280	356	291	595	842	6
dos	366	280	385	291	595	842	6
primeras	395	280	441	291	595	842	6
claramente	451	280	510	291	595	842	6
identificadas	85	293	152	305	595	842	6
por	157	293	174	305	595	842	6
Heine	179	293	211	305	595	842	6
y	216	293	222	305	595	842	6
Kuteva	227	293	264	305	595	842	6
(2002).	269	293	307	305	595	842	6
Además,	312	293	359	305	595	842	6
el	365	293	374	305	595	842	6
análisis	379	293	419	305	595	842	6
resaltará	424	293	471	305	595	842	6
que	476	293	496	305	595	842	6
la	501	293	510	305	595	842	6
nominalización	85	307	164	318	595	842	6
de	167	307	180	318	595	842	6
la	183	307	192	318	595	842	6
construcción	195	307	262	318	595	842	6
relativa,	265	307	307	318	595	842	6
que	309	307	329	318	595	842	6
se	332	307	345	318	595	842	6
codifica	347	307	388	318	595	842	6
mediante	390	307	440	318	595	842	6
la	442	307	452	318	595	842	6
ocurrencia	454	307	510	318	595	842	6
de	85	321	98	332	595	842	6
un	103	321	116	332	595	842	6
sufijo	121	321	149	332	595	842	6
nominalizador	154	321	228	332	595	842	6
al	233	321	242	332	595	842	6
final	247	321	269	332	595	842	6
del	273	321	290	332	595	842	6
verbo	294	321	324	332	595	842	6
de	329	321	342	332	595	842	6
la	347	321	356	332	595	842	6
relativa,	361	321	403	332	595	842	6
es	407	321	420	332	595	842	6
posiblemente	425	321	496	332	595	842	6
la	501	321	510	332	595	842	6
característica	85	335	156	346	595	842	6
más	163	335	185	346	595	842	6
antigua	192	335	231	346	595	842	6
entre	237	335	265	346	595	842	6
estas	271	335	299	346	595	842	6
lenguas,	306	335	351	346	595	842	6
ya	357	335	370	346	595	842	6
que	376	335	396	346	595	842	6
aún	403	335	423	346	595	842	6
se	429	335	442	346	595	842	6
observa	448	335	490	346	595	842	6
en	497	335	510	346	595	842	6
algunas	85	349	127	360	595	842	6
de	131	349	145	360	595	842	6
las	149	349	164	360	595	842	6
lenguas	169	349	211	360	595	842	6
analizadas.	215	349	276	360	595	842	6
En	280	349	295	360	595	842	6
varias	299	349	331	360	595	842	6
ocasiones,	335	349	393	360	595	842	6
la	397	349	406	360	595	842	6
nominalización	410	349	490	360	595	842	6
del	494	349	510	360	595	842	6
verbo	85	362	115	374	595	842	6
se	119	362	131	374	595	842	6
acompaña	135	362	191	374	595	842	6
de	195	362	208	374	595	842	6
un	212	362	225	374	595	842	6
pronombre	229	362	287	374	595	842	6
no-sujeto	291	362	340	374	595	842	6
(posesivo	344	362	395	374	595	842	6
o	399	362	405	374	595	842	6
genitivo)	409	362	454	374	595	842	6
cuando	458	362	497	374	595	842	6
el	501	362	510	374	595	842	6
sujeto	85	376	117	387	595	842	6
de	122	376	136	387	595	842	6
la	141	376	150	387	595	842	6
relativa	155	376	194	387	595	842	6
no	199	376	212	387	595	842	6
se	217	376	230	387	595	842	6
encuentra	235	376	288	387	595	842	6
en	293	376	307	387	595	842	6
correferencia	312	376	382	387	595	842	6
con	387	376	406	387	595	842	6
el	411	376	421	387	595	842	6
nombre	426	376	466	387	595	842	6
núcleo.	471	376	510	387	595	842	6
Cabe	85	390	114	401	595	842	6
también	118	390	161	401	595	842	6
señalar	166	390	205	401	595	842	6
que	209	390	229	401	595	842	6
Shibatani	234	390	284	401	595	842	6
(2009)	289	390	323	401	595	842	6
y	328	390	334	401	595	842	6
(2019)	338	390	373	401	595	842	6
considera	378	390	430	401	595	842	6
a	434	390	441	401	595	842	6
las	445	390	461	401	595	842	6
relativas	465	390	510	401	595	842	6
funcionalmente	85	404	166	415	595	842	6
nominalizaciones,	170	404	265	415	595	842	6
lo	268	404	278	415	595	842	6
cual	281	404	303	415	595	842	6
podría	306	404	340	415	595	842	6
extenderse	343	404	403	415	595	842	6
a	406	404	413	415	595	842	6
toda	416	404	440	415	595	842	6
construcción	443	404	510	415	595	842	6
clausal	85	418	123	429	595	842	6
que	126	418	146	429	595	842	6
cumple	149	418	188	429	595	842	6
una	191	418	211	429	595	842	6
función	214	418	253	429	595	842	6
nominal	256	418	299	429	595	842	6
dentro	302	418	336	429	595	842	6
de	339	418	352	429	595	842	6
una	356	418	376	429	595	842	6
cláusula.	379	418	426	429	595	842	6
3.	90	446	103	461	595	842	6
Las	118	446	146	461	595	842	6
cláusulas	150	446	223	461	595	842	6
relativas	228	446	293	461	595	842	6
en	297	446	316	461	595	842	6
lenguas	320	446	381	461	595	842	6
yuto-aztecas	385	446	482	461	595	842	6
de	487	446	505	461	595	842	6
la	218	465	231	479	595	842	6
Sierra	236	465	281	479	595	842	6
Tarahumara	286	465	377	479	595	842	6
En	85	496	100	507	595	842	6
su	105	496	118	507	595	842	6
forma	123	496	154	507	595	842	6
de	159	496	172	507	595	842	6
caracterizar	178	496	240	507	595	842	6
las	245	496	261	507	595	842	6
cláusulas	266	496	316	507	595	842	6
relativas	321	496	366	507	595	842	6
en	371	496	385	507	595	842	6
la	390	496	399	507	595	842	6
familia	405	496	439	507	595	842	6
yuto-azteca,	445	496	510	507	595	842	6
Langacker	85	510	141	521	595	842	6
(1977:	144	510	178	521	595	842	6
176)	182	510	206	521	595	842	6
presta	209	510	242	521	595	842	6
atención	245	510	291	521	595	842	6
al	294	510	303	521	595	842	6
orden	306	510	337	521	595	842	6
de	340	510	354	521	595	842	6
la	357	510	366	521	595	842	6
cláusula	369	510	413	521	595	842	6
en	417	510	430	521	595	842	6
relación	433	510	475	521	595	842	6
con	478	510	498	521	595	842	6
el	501	510	510	521	595	842	6
nombre	85	524	126	535	595	842	6
núcleo,	132	524	170	535	595	842	6
e	176	524	183	535	595	842	6
indica	189	524	220	535	595	842	6
que	226	524	246	535	595	842	6
las	251	524	267	535	595	842	6
cláusulas	273	524	323	535	595	842	6
normalmente	328	524	398	535	595	842	6
son	404	524	424	535	595	842	6
postnominales.	429	524	510	535	595	842	6
Asimismo,	85	537	140	548	595	842	6
observa	146	537	189	548	595	842	6
que	195	537	215	548	595	842	6
es	220	537	233	548	595	842	6
común	239	537	275	548	595	842	6
que	281	537	301	548	595	842	6
un	307	537	320	548	595	842	6
demostrativo,	326	537	398	548	595	842	6
como,	403	537	436	548	595	842	6
por	442	537	459	548	595	842	6
ejemplo,	465	537	510	548	595	842	6
higam	85	551	118	562	595	842	6
‘estos',	121	549	159	562	595	842	6
en	162	549	175	562	595	842	6
o'otam	178	549	214	562	595	842	6
(pápago	218	549	262	562	595	842	6
en	265	549	278	562	595	842	6
la	282	549	291	562	595	842	6
obra	294	549	318	562	595	842	6
de	321	549	335	562	595	842	6
Langacker,	338	549	398	562	595	842	6
Tohono	401	549	441	562	595	842	6
O'odham	445	549	493	562	595	842	6
en	497	549	510	562	595	842	6
Arizona),	85	565	133	576	595	842	6
introduzca	136	565	192	576	595	842	6
la	195	565	204	576	595	842	6
relativa:	208	565	250	576	595	842	6
(7)	85	592	100	603	595	842	6
O'otam	105	590	144	603	595	842	6
8	144	591	148	599	595	842	6
o	307	606	314	617	595	842	6
ko-kṣ	337	604	366	617	595	842	6
híga-m	105	606	144	617	595	842	6
m=o	148	606	172	617	595	842	6
g	175	606	182	617	595	842	6
husi	199	606	221	617	595	842	6
ha-ñiid	223	606	259	617	595	842	6
čičoǰ	264	604	288	617	595	842	6
REL	105	621	123	630	595	842	6
-	123	620	127	631	595	842	6
PL	127	621	139	630	595	842	6
SUB	145	621	165	630	595	842	6
=	165	620	172	631	595	842	6
B	172	621	178	630	595	842	6
ART	196	621	215	630	595	842	6
José	221	620	246	631	595	842	6
PL	277	621	289	630	595	842	6
OBJ	292	621	310	630	595	842	6
3	270	620	277	631	595	842	6
.	289	620	292	631	595	842	6
-ver	310	620	331	631	595	842	6
hombre.	331	620	375	631	595	842	6
PL	375	621	387	630	595	842	6
‘Los	105	631	127	645	595	842	6
hombres	130	631	177	645	595	842	6
que	180	631	200	645	595	842	6
José	204	631	229	645	595	842	6
ve	232	631	245	645	595	842	6
están	248	631	278	645	595	842	6
durmiendo.'	281	631	344	645	595	842	6
8	85	675	89	681	595	842	6
B	409	621	415	630	595	842	6
RDP	445	621	465	630	595	842	6
-dormir	465	620	503	631	595	842	6
9	503	619	508	626	595	842	6
ISO	97	677	110	684	595	842	6
639-3:	113	677	135	684	595	842	6
ood;	138	677	153	684	595	842	6
Glottocode:	155	677	196	684	595	842	6
toho1245.	198	677	234	684	595	842	6
9	85	696	89	702	595	842	6
Abreviaturas:	97	698	144	705	595	842	6
1,	146	698	153	705	595	842	6
2,	155	698	162	705	595	842	6
3	164	698	169	705	595	842	6
=	171	698	175	705	595	842	6
primera,	178	698	207	705	595	842	6
segunda,	209	698	242	705	595	842	6
tercera	245	698	270	705	595	842	6
persona,	272	698	304	705	595	842	6
ABS	306	699	319	705	595	842	6
=	321	698	326	705	595	842	6
absolutivo	328	698	364	705	595	842	6
(no-poseído),	367	698	414	705	595	842	6
APL	417	699	429	705	595	842	6
=	432	698	436	705	595	842	6
aplicativo,	439	698	474	705	595	842	6
B	477	699	482	705	595	842	6
=	484	698	488	705	595	842	6
base,	491	698	511	705	595	842	6
=	112	709	116	716	595	842	6
completivo,	120	709	161	716	595	842	6
CON	165	709	179	715	595	842	6
=	183	709	188	716	595	842	6
conectivo,	192	709	228	716	595	842	6
COND	232	709	251	715	595	842	6
=	255	709	260	716	595	842	6
condicional,	264	709	306	716	595	842	6
CONT	310	709	328	715	595	842	6
=	332	709	337	716	595	842	6
continuo,	341	709	373	716	595	842	6
COP	377	709	391	715	595	842	6
=	395	709	400	716	595	842	6
cópula,	404	709	430	716	595	842	6
DAT	434	709	447	715	595	842	6
=	451	709	456	716	595	842	6
dativo,	460	709	483	716	595	842	6
DEM	487	709	502	715	595	842	6
=	506	709	511	716	595	842	6
demostrativo,	85	718	133	725	595	842	6
DET	136	718	148	724	595	842	6
=	151	718	155	725	595	842	6
determinante,	158	718	206	725	595	842	6
DIM	209	718	221	724	595	842	6
=	223	718	228	725	595	842	6
diminutivo,	230	718	268	725	595	842	6
DIR	270	718	282	724	595	842	6
=	284	718	289	725	595	842	6
direccional,	291	718	331	725	595	842	6
DUR	333	718	347	724	595	842	6
=	350	718	354	725	595	842	6
durativo,	357	718	387	725	595	842	6
EST	390	718	402	724	595	842	6
=	404	718	409	725	595	842	6
estativo,	411	718	440	725	595	842	6
FUT	443	718	455	724	595	842	6
=	458	718	462	725	595	842	6
futuro,	464	718	487	725	595	842	6
GEN	489	718	503	724	595	842	6
=	506	718	510	725	595	842	6
genitivo,	85	727	115	734	595	842	6
IMP	117	728	129	734	595	842	6
=	131	727	136	734	595	842	6
imperativo,	138	727	177	734	595	842	6
INC	179	728	190	734	595	842	6
=	192	727	197	734	595	842	6
incoativo,	199	727	233	734	595	842	6
INSTR	235	728	254	734	595	842	6
=	256	727	261	734	595	842	6
instrumento,	263	727	307	734	595	842	6
INT	309	728	319	734	595	842	6
=	322	727	326	734	595	842	6
intensificador,	328	727	378	734	595	842	6
INTER	380	728	399	734	595	842	6
=	401	727	406	734	595	842	6
interrogativo,	408	727	454	734	595	842	6
IRR	457	728	468	734	595	842	6
=	470	727	475	734	595	842	6
irrealis,	477	727	503	734	595	842	6
IT	505	728	511	734	595	842	6
=	85	736	90	744	595	842	6
iterativo,	92	736	123	744	595	842	6
LOC	125	737	138	743	595	842	6
=	141	736	146	744	595	842	6
locativo,	148	736	178	744	595	842	6
NEG	180	737	194	743	595	842	6
=	197	736	202	744	595	842	6
negativo,	204	736	236	744	595	842	6
NMLZ	239	737	257	743	595	842	6
=	259	736	263	744	595	842	6
nominalizador,	266	736	318	744	595	842	6
NSUJ	321	737	337	743	595	842	6
=	340	736	345	744	595	842	6
no-sujeto,	347	736	382	744	595	842	6
OBJ	385	737	398	743	595	842	6
=	400	736	404	744	595	842	6
objeto,	407	736	431	744	595	842	6
PFV	434	737	446	743	595	842	6
=	449	736	453	744	595	842	6
perfectivo,	456	736	493	744	595	842	6
PL	495	737	503	743	595	842	6
=	506	736	510	744	595	842	6
plural,	85	745	107	753	595	842	6
POS	110	746	124	752	595	842	6
=	127	745	132	753	595	842	6
posesivo,	135	745	169	753	595	842	6
PASD	173	746	190	752	595	842	6
=	194	745	199	753	595	842	6
pasado,	202	745	230	753	595	842	6
PRS	234	746	247	752	595	842	6
=	250	745	255	753	595	842	6
presente,	259	745	292	753	595	842	6
RDP	295	746	309	752	595	842	6
=	312	745	316	753	595	842	6
reduplicación,	320	745	369	753	595	842	6
REAL	373	746	389	752	595	842	6
realis,	392	745	414	753	595	842	6
REL	416	746	429	752	595	842	6
=	432	745	437	753	595	842	6
relativizador,	440	745	486	753	595	842	6
REP	489	746	503	752	595	842	6
=	506	745	511	753	595	842	6
reportativo,	85	755	125	762	595	842	6
SG	127	755	137	761	595	842	6
=	139	755	143	762	595	842	6
singular,	145	755	176	762	595	842	6
SIM	178	755	189	761	595	842	6
=	191	755	196	762	595	842	6
simultaneidad,	198	755	250	762	595	842	6
SUJ	252	755	264	761	595	842	6
=	266	755	271	762	595	842	6
sujeto,	273	755	297	762	595	842	6
SUB	299	755	312	761	595	842	6
=	314	755	319	762	595	842	6
subordinante.	321	755	370	762	595	842	6
COMPL	85	709	108	715	595	842	6
El	99	73	110	84	595	842	7
autor	113	73	141	84	595	842	7
también	144	73	187	84	595	842	7
señala	190	73	225	84	595	842	7
que,	229	73	252	84	595	842	7
en	255	73	268	84	595	842	7
lenguas	272	73	314	84	595	842	7
de	317	73	330	84	595	842	7
la	334	73	343	84	595	842	7
rama	346	73	374	84	595	842	7
cupana	377	73	416	84	595	842	7
como	420	73	449	84	595	842	7
luiseño,	452	73	494	84	595	842	7
un	497	73	510	84	595	842	7
demostrativo	85	87	154	98	595	842	7
ha	160	87	173	98	595	842	7
dado	179	87	206	98	595	842	7
origen	211	87	245	98	595	842	7
al	251	87	260	98	595	842	7
relativizador	266	87	330	98	595	842	7
-subordinante	336	87	410	98	595	842	7
puney,	416	87	452	98	595	842	7
véase	458	87	490	98	595	842	7
(8)	496	87	510	98	595	842	7
(Langacker	85	101	145	112	595	842	7
1977:	151	101	181	112	595	842	7
177).	186	101	214	112	595	842	7
Ambas	219	101	257	112	595	842	7
estrategias,	262	101	324	112	595	842	7
el	330	101	339	112	595	842	7
demostrativo	345	101	414	112	595	842	7
y	419	101	425	112	595	842	7
el	431	101	440	112	595	842	7
relativizador	446	101	510	112	595	842	7
subordinante,	85	115	158	126	595	842	7
consiguen	163	115	217	126	595	842	7
el	222	115	231	126	595	842	7
efecto	236	115	269	126	595	842	7
pragmático	274	115	333	126	595	842	7
de	338	115	351	126	595	842	7
topicalizar	356	115	410	126	595	842	7
el	415	115	424	126	595	842	7
nombre	429	115	470	126	595	842	7
núcleo	475	115	510	126	595	842	7
característico	85	128	156	140	595	842	7
de	160	128	173	140	595	842	7
las	176	128	192	140	595	842	7
relativas.	195	128	243	140	595	842	7
(8)	85	156	100	167	595	842	7
Luiseño	105	156	147	167	595	842	7
10	147	155	156	162	595	842	7
puney	105	170	140	181	595	842	7
ǰan	148	167	164	180	595	842	7
ne-yk	178	169	207	180	595	842	7
pu-'oovi-vo	213	169	271	180	595	842	7
yum'pi-š	288	167	333	180	595	842	7
REL	105	184	123	193	595	842	7
Juan	125	183	151	195	595	842	7
1	156	183	163	195	595	842	7
SG	163	184	176	193	595	842	7
.	176	183	180	195	595	842	7
OBJ	180	184	198	193	595	842	7
-a	198	183	209	195	595	842	7
POS	213	184	233	193	595	842	7
-dar-	233	183	258	195	595	842	7
REAL	258	184	283	193	595	842	7
sombrero-	288	183	343	195	595	842	7
ABS	343	184	362	193	595	842	7
‘El	105	195	118	208	595	842	7
sombrero	122	195	172	208	595	842	7
que	176	195	196	208	595	842	7
Juan	199	195	225	208	595	842	7
me	228	195	245	208	595	842	7
dio.'	248	195	270	208	595	842	7
Además	99	220	143	231	595	842	7
de	150	220	164	231	595	842	7
estos	170	220	199	231	595	842	7
dos	206	220	225	231	595	842	7
mecanismos,	232	220	303	231	595	842	7
también	310	220	352	231	595	842	7
puede	359	220	393	231	595	842	7
ocurrir	400	220	434	231	595	842	7
un	440	220	454	231	595	842	7
elemento	461	220	510	231	595	842	7
interrogativo	85	233	151	244	595	842	7
en	155	233	168	244	595	842	7
lugar	172	233	198	244	595	842	7
del	202	233	218	244	595	842	7
relativizador	222	233	286	244	595	842	7
o	290	233	297	244	595	842	7
demostrativo	300	233	369	244	595	842	7
para	373	233	397	244	595	842	7
introducir	400	233	449	244	595	842	7
la	453	233	462	244	595	842	7
cláusula	466	233	510	244	595	842	7
relativa.	85	247	127	258	595	842	7
Al	134	247	144	258	595	842	7
lado	151	247	174	258	595	842	7
de	181	247	194	258	595	842	7
esas	201	247	226	258	595	842	7
estrategias,	233	247	295	258	595	842	7
también	301	247	344	258	595	842	7
es	351	247	363	258	595	842	7
común	370	247	406	258	595	842	7
la	413	247	422	258	595	842	7
tendencia	429	247	481	258	595	842	7
a	487	247	494	258	595	842	7
la	501	247	511	258	595	842	7
nominalización	85	261	164	272	595	842	7
clausal,	168	261	209	272	595	842	7
lo	213	261	222	272	595	842	7
que,	226	261	249	272	595	842	7
de	253	261	266	272	595	842	7
acuerdo	270	261	313	272	595	842	7
con	317	261	336	272	595	842	7
Alvarez	340	261	380	272	595	842	7
Gonzalez	384	261	434	272	595	842	7
(2012,	438	261	472	272	595	842	7
2016),	476	261	510	272	595	842	7
se	85	275	98	286	595	842	7
observa	103	275	145	286	595	842	7
en	150	275	163	286	595	842	7
yaqui,	168	275	200	286	595	842	7
pero	205	275	229	286	595	842	7
también	234	275	276	286	595	842	7
en	281	275	294	286	595	842	7
otras	299	275	326	286	595	842	7
lenguas	330	275	373	286	595	842	7
yuto-aztecas,	377	275	449	286	595	842	7
entre	454	275	481	286	595	842	7
ellas	486	275	510	286	595	842	7
hopi	85	289	108	300	595	842	7
11	108	288	117	295	595	842	7
(Grune	121	289	159	300	595	842	7
1997)	164	289	194	300	595	842	7
y	199	289	205	300	595	842	7
comanche	210	289	265	300	595	842	7
(Wistrand-Robinson	270	289	376	300	595	842	7
y	381	289	387	300	595	842	7
Armagost	391	289	443	300	595	842	7
1990).	448	289	482	300	595	842	7
Esta	486	289	510	300	595	842	7
serie	85	302	111	313	595	842	7
de	116	302	129	313	595	842	7
rasgos	134	302	170	313	595	842	7
juegan	174	302	210	313	595	842	7
un	215	302	228	313	595	842	7
papel	233	302	262	313	595	842	7
relevante	266	302	316	313	595	842	7
para	320	302	344	313	595	842	7
argumentar	349	302	410	313	595	842	7
las	415	302	430	313	595	842	7
tendencias	434	302	492	313	595	842	7
de	497	302	510	313	595	842	7
cambio	85	316	124	327	595	842	7
que	127	316	147	327	595	842	7
orientan	149	316	193	327	595	842	7
la	195	316	205	327	595	842	7
discusión	207	316	257	327	595	842	7
de	260	316	274	327	595	842	7
las	276	316	292	327	595	842	7
lenguas	294	316	336	327	595	842	7
que	339	316	359	327	595	842	7
abordamos	362	316	422	327	595	842	7
en	425	316	438	327	595	842	7
esta	441	316	463	327	595	842	7
sección,	466	316	510	327	595	842	7
por	85	330	103	341	595	842	7
lo	105	330	115	341	595	842	7
que	118	330	138	341	595	842	7
el	141	330	150	341	595	842	7
orden	153	330	184	341	595	842	7
de	186	330	200	341	595	842	7
la	203	330	212	341	595	842	7
discusión	215	330	265	341	595	842	7
es	268	330	281	341	595	842	7
el	284	330	293	341	595	842	7
siguiente:	296	330	347	341	595	842	7
guarijío,	350	330	393	341	595	842	7
pima	396	330	422	341	595	842	7
bajo,	425	330	451	341	595	842	7
tepehuano	454	330	510	341	595	842	7
del	85	344	101	355	595	842	7
norte	105	344	132	355	595	842	7
y	136	344	142	355	595	842	7
tarahumara.	146	344	210	355	595	842	7
Al	214	344	225	355	595	842	7
final	228	344	250	355	595	842	7
de	254	344	267	355	595	842	7
esta	271	344	293	355	595	842	7
sección	297	344	338	355	595	842	7
exhibiremos	342	344	406	355	595	842	7
la	410	344	419	355	595	842	7
situación	423	344	470	355	595	842	7
que	474	344	494	355	595	842	7
se	498	344	510	355	595	842	7
presenta	85	358	132	369	595	842	7
en	135	358	148	369	595	842	7
la	152	358	161	369	595	842	7
lengua	165	358	201	369	595	842	7
yaqui.	204	358	236	369	595	842	7
3.1.	183	386	207	399	595	842	7
Cláusulas	211	386	277	399	595	842	7
relativas	281	386	337	399	595	842	7
en	341	386	358	399	595	842	7
guarijío	362	386	412	399	595	842	7
En	85	415	100	426	595	842	7
guarijío	103	415	142	426	595	842	7
12	142	414	151	421	595	842	7
,	151	415	154	426	595	842	7
según	157	415	190	426	595	842	7
Miller	193	415	221	426	595	842	7
(1996:	224	415	258	426	595	842	7
179),	261	415	288	426	595	842	7
las	291	415	306	426	595	842	7
cláusulas	309	415	359	426	595	842	7
relativas	362	415	406	426	595	842	7
se	409	415	422	426	595	842	7
caracterizan	425	415	490	426	595	842	7
por	493	415	510	426	595	842	7
presentar	85	429	136	440	595	842	7
un	140	429	153	440	595	842	7
verbo	158	429	190	440	595	842	7
nominalizado,	195	429	275	440	595	842	7
como	279	429	308	440	595	842	7
en	313	429	326	440	595	842	7
las	330	429	346	440	595	842	7
relativas	350	429	394	440	595	842	7
de	399	429	412	440	595	842	7
sujeto,	416	429	452	440	595	842	7
en	456	429	469	440	595	842	7
(9).	473	429	491	440	595	842	7
En	496	429	510	440	595	842	7
estos	85	443	114	454	595	842	7
ejemplos,	119	443	170	454	595	842	7
las	175	443	190	454	595	842	7
relativas	195	443	239	454	595	842	7
ocurren	244	443	285	454	595	842	7
sin	290	443	305	454	595	842	7
núcleo,	310	443	348	454	595	842	7
ya	353	443	366	454	595	842	7
que	370	443	390	454	595	842	7
este	395	443	418	454	595	842	7
se	422	443	435	454	595	842	7
refiere	440	443	474	454	595	842	7
a	478	443	485	454	595	842	7
una	490	443	510	454	595	842	7
tercera	85	456	123	468	595	842	7
persona,	127	456	174	468	595	842	7
y,	179	456	188	468	595	842	7
en	193	456	207	468	595	842	7
el	212	456	221	468	595	842	7
uso	226	456	245	468	595	842	7
espontáneo	250	456	313	468	595	842	7
de	318	456	331	468	595	842	7
la	336	456	346	468	595	842	7
lengua,	351	456	390	468	595	842	7
este	395	456	417	468	595	842	7
elemento	422	456	472	468	595	842	7
puede	477	456	510	468	595	842	7
omitirse	85	470	127	481	595	842	7
o	131	470	137	481	595	842	7
dejar	141	470	168	481	595	842	7
de	171	470	185	481	595	842	7
explicitarse	188	470	248	481	595	842	7
una	252	470	272	481	595	842	7
vez	275	470	294	481	595	842	7
que	298	470	318	481	595	842	7
ha	321	470	335	481	595	842	7
sido	338	470	360	481	595	842	7
introducido	364	470	423	481	595	842	7
por	427	470	444	481	595	842	7
primera	447	470	488	481	595	842	7
vez	492	470	510	481	595	842	7
en	85	484	98	495	595	842	7
el	102	484	111	495	595	842	7
discurso.	115	484	163	495	595	842	7
Todas	167	484	200	495	595	842	7
las	204	484	219	495	595	842	7
relativas	222	484	267	495	595	842	7
de	271	484	284	495	595	842	7
(9-12)	288	484	320	495	595	842	7
son	324	484	343	495	595	842	7
de	347	484	360	495	595	842	7
sujeto;	364	484	399	495	595	842	7
en	402	484	416	495	595	842	7
ellas,	419	484	447	495	595	842	7
el	451	484	460	495	595	842	7
verbo	464	484	494	495	595	842	7
se	497	484	510	495	595	842	7
encuentra	85	498	139	509	595	842	7
nominalizado	150	498	221	509	595	842	7
mediante	232	498	281	509	595	842	7
el	293	498	302	509	595	842	7
sufijo	313	498	341	509	595	842	7
-(é)me.	353	498	392	509	595	842	7
Además,	403	498	450	509	595	842	7
solo	462	498	484	509	595	842	7
las	495	498	510	509	595	842	7
construcciones	85	512	165	523	595	842	7
(9)	173	512	188	523	595	842	7
y	196	512	202	523	595	842	7
(10)	209	512	231	523	595	842	7
tienen	239	512	271	523	595	842	7
el	279	512	289	523	595	842	7
nombre	297	512	337	523	595	842	7
núcleo	345	512	380	523	595	842	7
externo	388	512	428	523	595	842	7
a	436	512	443	523	595	842	7
la	451	512	460	523	595	842	7
relativa,	468	512	510	523	595	842	7
respectivamente,	85	525	177	536	595	842	7
el	181	525	190	536	595	842	7
indefinido	194	525	246	536	595	842	7
piré	250	525	270	536	595	842	7
‘uno'	275	523	300	536	595	842	7
en	304	523	318	536	595	842	7
(9)	322	523	337	536	595	842	7
y	341	523	347	536	595	842	7
el	351	523	361	536	595	842	7
demostrativo	365	523	434	536	595	842	7
iɁká	438	525	460	536	595	842	7
‘este'	465	523	493	536	595	842	7
en	497	523	510	536	595	842	7
(10),	85	539	110	550	595	842	7
y,	113	539	122	550	595	842	7
por	126	539	143	550	595	842	7
ello,	147	539	169	550	595	842	7
el	172	539	182	550	595	842	7
sujeto	185	539	217	550	595	842	7
de	221	539	234	550	595	842	7
la	238	539	247	550	595	842	7
relativa	250	539	289	550	595	842	7
se	292	539	305	550	595	842	7
omite	308	539	338	550	595	842	7
(anáfora	341	539	386	550	595	842	7
cero).	390	539	420	550	595	842	7
En	424	539	438	550	595	842	7
los	442	539	457	550	595	842	7
otros	460	539	487	550	595	842	7
dos	491	539	510	550	595	842	7
ejemplos,	85	553	137	564	595	842	7
(11)	139	553	161	564	595	842	7
y	164	553	170	564	595	842	7
(12),	172	553	197	564	595	842	7
el	200	553	209	564	595	842	7
verbo	212	553	242	564	595	842	7
también	245	553	287	564	595	842	7
cuenta	290	553	326	564	595	842	7
con	329	553	348	564	595	842	7
el	351	553	360	564	595	842	7
sufijo	363	553	391	564	595	842	7
nominalizador	394	553	469	564	595	842	7
-(e)me,	472	553	510	564	595	842	7
pero	85	567	109	578	595	842	7
el	113	567	122	578	595	842	7
nombre	126	567	167	578	595	842	7
núcleo	170	567	206	578	595	842	7
ocurre	209	567	243	578	595	842	7
como	247	567	277	578	595	842	7
puɁká	280	565	314	578	595	842	7
oórume	317	567	358	578	595	842	7
‘esta	362	565	387	578	595	842	7
mujer',	391	565	427	578	595	842	7
en	431	565	444	578	595	842	7
(11),	448	565	472	578	595	842	7
o	476	565	483	578	595	842	7
ciwá	487	567	511	578	595	842	7
‘chiva',	85	578	122	592	595	842	7
en	125	578	138	592	595	842	7
(12).	142	578	167	592	595	842	7
Las	170	578	189	592	595	842	7
relativas	193	578	237	592	595	842	7
con	240	578	260	592	595	842	7
núcleo	263	578	299	592	595	842	7
externo	302	578	342	592	595	842	7
en	345	578	359	592	595	842	7
(9-10)	362	578	394	592	595	842	7
son	398	581	417	592	595	842	7
postnominales,	420	581	501	592	595	842	7
y	504	581	510	592	595	842	7
para	85	594	109	606	595	842	7
(11)	115	594	137	606	595	842	7
y	143	594	149	606	595	842	7
(12)	154	594	176	606	595	842	7
se	182	594	194	606	595	842	7
podría	200	594	234	606	595	842	7
afirmar	240	594	278	606	595	842	7
el	284	594	293	606	595	842	7
orden	299	594	330	606	595	842	7
final,	336	594	361	606	595	842	7
o	367	594	374	606	595	842	7
después	380	594	425	606	595	842	7
de	431	594	445	606	595	842	7
la	450	594	460	606	595	842	7
cláusula	466	594	510	606	595	842	7
principal.	85	608	133	619	595	842	7
(9)	85	636	100	647	595	842	7
Relativas	105	636	154	647	595	842	7
de	158	636	171	647	595	842	7
sujeto	174	636	206	647	595	842	7
iɁwá=na	105	647	150	660	595	842	7
tasa-ré	152	649	189	660	595	842	7
piré	213	649	233	660	595	842	7
[ihkicáo	233	649	274	660	595	842	7
tihoé	277	649	303	660	595	842	7
koɁyá-me].	320	647	380	660	595	842	7
13	380	648	389	656	595	842	7
10	85	678	92	684	595	842	7
ISO	97	680	110	687	595	842	7
639-3:	113	680	135	687	595	842	7
lui;	138	680	148	687	595	842	7
Glottocode:	150	680	191	687	595	842	7
luis1253.	193	680	225	687	595	842	7
11	85	699	92	706	595	842	7
ISO	97	701	110	709	595	842	7
639-3:	113	701	135	709	595	842	7
hop;	138	701	153	709	595	842	7
Glottocode:	155	701	196	709	595	842	7
hopi1249.	198	701	233	709	595	842	7
12	85	721	92	727	595	842	7
ISO	97	723	110	730	595	842	7
639-3:	113	723	135	730	595	842	7
var;	138	723	151	730	595	842	7
Glottocode:	153	723	194	730	595	842	7
huar1255.	196	723	232	730	595	842	7
13	85	742	92	748	595	842	7
Los	97	744	109	751	595	842	7
ejemplos	112	744	144	751	595	842	7
de	147	744	156	751	595	842	7
relativas	158	744	188	751	595	842	7
incluidas	190	744	221	751	595	842	7
en	224	744	233	751	595	842	7
esta	235	744	251	751	595	842	7
sección	253	744	280	751	595	842	7
están	283	744	302	751	595	842	7
tomadas	305	744	335	751	595	842	7
de	338	744	347	751	595	842	7
Miller	350	744	369	751	595	842	7
(1996:	371	744	394	751	595	842	7
179-190).	397	744	431	751	595	842	7
En	434	744	443	751	595	842	7
este	446	744	461	751	595	842	7
trabajo	464	744	488	751	595	842	7
se	491	744	499	751	595	842	7
ha	502	744	510	751	595	842	7
sustituido	85	754	119	762	595	842	7
la	121	754	127	762	595	842	7
glosa	129	754	148	762	595	842	7
PRT	150	755	163	761	595	842	7
‘participio'	165	753	201	762	595	842	7
utilizada	203	753	232	762	595	842	7
por	234	753	246	762	595	842	7
el	248	753	254	762	595	842	7
autor	256	753	274	762	595	842	7
para	276	753	292	762	595	842	7
los	294	753	305	762	595	842	7
sufijos	307	753	329	762	595	842	7
-(e)me	332	754	355	762	595	842	7
y	357	754	361	762	595	842	7
-a,	363	754	373	762	595	842	7
y	375	754	379	762	595	842	7
adoptado	381	754	414	762	595	842	7
la	416	754	422	762	595	842	7
de	424	754	433	762	595	842	7
NMLZ	435	755	453	761	595	842	7
‘nominalizador',	455	753	510	762	595	842	7
por	85	764	97	771	595	842	7
tratarse	99	764	126	771	595	842	7
de	128	764	137	771	595	842	7
elementos	139	764	176	771	595	842	7
formadores	179	764	219	771	595	842	7
de	221	764	230	771	595	842	7
nombres,	232	764	266	771	595	842	7
sea	268	764	281	771	595	842	7
a	283	764	287	771	595	842	7
partir	290	764	308	771	595	842	7
de	310	764	319	771	595	842	7
verbos,	321	764	347	771	595	842	7
o	350	764	354	771	595	842	7
bien,	356	764	374	771	595	842	7
de	376	764	385	771	595	842	7
adjetivos.	387	764	421	771	595	842	7
aquí=dice	105	73	157	84	595	842	8
sentado/vivir-	213	73	284	84	595	842	8
PASD	284	74	310	83	595	842	8
uno	320	73	340	84	595	842	8
siete	373	73	399	84	595	842	8
hombre	402	73	443	84	595	842	8
matar:	105	87	139	98	595	842	8
PL	139	88	151	97	595	842	8
-	151	87	155	98	595	842	8
NMLZ	155	88	180	97	595	842	8
‘Aquí	105	99	132	112	595	842	8
vivía	136	99	160	112	595	842	8
uno	164	99	184	112	595	842	8
que	187	99	207	112	595	842	8
mató	210	99	237	112	595	842	8
a	240	99	247	112	595	842	8
siete	250	99	276	112	595	842	8
hombres.'	279	99	332	112	595	842	8
(10)	85	115	106	126	595	842	8
waɁikása	113	112	164	126	595	842	8
ceriwéra-ni	167	115	226	126	595	842	8
eɁégo	246	112	280	126	595	842	8
iɁká,	296	112	322	126	595	842	8
DEM	105	129	126	138	595	842	8
.tiempo	126	128	165	140	595	842	8
dar:gracias-	167	128	230	140	595	842	8
PRS	230	129	250	138	595	842	8
DEM	337	129	358	138	595	842	8
entonces	269	128	318	140	595	842	8
[pewatélo	113	142	165	153	595	842	8
naósari	205	142	245	153	595	842	8
nehá-me].	269	142	324	153	595	842	8
curandero	117	156	171	167	595	842	8
consejo	205	156	247	167	595	842	8
dar-	269	156	291	167	595	842	8
NMLZ	291	157	316	166	595	842	8
‘En	105	168	122	181	595	842	8
ese	126	168	145	181	595	842	8
momento	148	168	198	181	595	842	8
da	202	168	215	181	595	842	8
gracias	218	168	257	181	595	842	8
este,	260	168	286	181	595	842	8
el	290	168	299	181	595	842	8
curandero	302	168	356	181	595	842	8
que	360	168	380	181	595	842	8
da	383	168	396	181	595	842	8
el	400	168	409	181	595	842	8
consejo.'	412	168	460	181	595	842	8
(11)	85	184	106	195	595	842	8
buú	113	184	134	195	595	842	8
tewa-ri-ra,	156	184	210	195	595	842	8
[puɁká	228	181	265	195	595	842	8
oórume	269	184	310	195	595	842	8
waɁá	343	181	372	195	595	842	8
pahki-éme	409	184	465	195	595	842	8
tesó-	481	184	508	195	595	842	8
ci].	85	197	100	209	595	842	8
DEM	105	212	126	221	595	842	8
DEM	265	212	286	221	595	842	8
mujer	289	211	319	222	595	842	8
hallar-	156	211	189	222	595	842	8
PASD	189	212	215	221	595	842	8
=	215	211	222	222	595	842	8
REP	222	212	242	221	595	842	8
ahí	343	211	360	222	595	842	8
entrar-	373	211	409	222	595	842	8
NMLZ	409	212	434	221	595	842	8
cueva-	445	211	481	222	595	842	8
LOC	481	212	501	221	595	842	8
‘Él	105	223	118	236	595	842	8
la	122	223	131	236	595	842	8
halló,	134	223	163	236	595	842	8
a	166	223	173	236	595	842	8
la	176	223	186	236	595	842	8
mujer	189	223	219	236	595	842	8
que	222	223	242	236	595	842	8
entró	246	223	273	236	595	842	8
a	276	223	283	236	595	842	8
la	286	223	296	236	595	842	8
cueva.'	299	223	337	236	595	842	8
(12)	85	239	106	250	595	842	8
koɁkó-ma	113	236	167	250	595	842	8
eɁégo	202	236	236	250	595	842	8
[ciwá	239	239	266	250	595	842	8
wasi-pá-me].	301	239	370	250	595	842	8
comer-	105	253	142	264	595	842	8
FUT	142	254	161	262	595	842	8
entonces	202	253	251	264	595	842	8
chiva	269	253	297	264	595	842	8
cocer-	301	253	335	264	595	842	8
INC	335	254	351	262	595	842	8
-	351	253	355	264	595	842	8
NMLZ	355	254	381	262	595	842	8
‘Entonces	105	264	158	278	595	842	8
comerá	161	264	201	278	595	842	8
chiva	204	264	232	278	595	842	8
que	236	264	256	278	595	842	8
está	259	264	282	278	595	842	8
cocida.'	285	264	326	278	595	842	8
(literalmente.	329	264	398	278	595	842	8
‘chiva	402	264	432	278	595	842	8
cocida')	436	264	477	278	595	842	8
Las	99	294	119	305	595	842	8
relativas	122	294	167	305	595	842	8
de	170	294	183	305	595	842	8
objeto	186	294	219	305	595	842	8
muestran	222	294	272	305	595	842	8
tres	276	294	296	305	595	842	8
rasgos	299	294	335	305	595	842	8
diferentes	338	294	391	305	595	842	8
en	394	294	407	305	595	842	8
relación	411	294	453	305	595	842	8
con	456	294	475	305	595	842	8
las	479	294	494	305	595	842	8
de	497	294	510	305	595	842	8
sujeto:	85	308	121	319	595	842	8
(1)	125	308	139	319	595	842	8
el	144	308	153	319	595	842	8
verbo	157	308	187	319	595	842	8
tiene	192	308	218	319	595	842	8
un	222	308	235	319	595	842	8
sufijo	239	308	267	319	595	842	8
nominalizador	272	308	346	319	595	842	8
distinto,	350	308	392	319	595	842	8
-a;	397	308	411	319	595	842	8
(2)	415	308	429	319	595	842	8
el	434	308	443	319	595	842	8
sujeto	447	308	479	319	595	842	8
de	484	308	497	319	595	842	8
la	501	308	510	319	595	842	8
relativa	85	321	124	333	595	842	8
se	128	321	141	333	595	842	8
codifica	146	321	186	333	595	842	8
con	191	321	210	333	595	842	8
un	215	321	228	333	595	842	8
pronombre	233	321	291	333	595	842	8
no-sujeto,	296	321	349	333	595	842	8
que	353	321	373	333	595	842	8
corresponde	378	321	445	333	595	842	8
a	449	321	456	333	595	842	8
un	460	321	474	333	595	842	8
sujeto	478	321	510	333	595	842	8
genitivo/posesivo	85	335	177	346	595	842	8
de	181	335	195	346	595	842	8
primera	199	335	240	346	595	842	8
persona	244	335	287	346	595	842	8
del	292	335	308	346	595	842	8
singular,	312	335	357	346	595	842	8
noɁ,	362	335	386	346	595	842	8
en	390	335	403	346	595	842	8
(13),	408	335	432	346	595	842	8
y	437	335	443	346	595	842	8
de	447	335	460	346	595	842	8
segunda	465	335	510	346	595	842	8
persona	85	349	128	360	595	842	8
amó,	132	349	159	360	595	842	8
en	162	349	175	360	595	842	8
(14);	179	349	203	360	595	842	8
y	207	349	213	360	595	842	8
(3)	217	349	231	360	595	842	8
el	235	349	244	360	595	842	8
verbo	248	349	278	360	595	842	8
nominalizado	282	349	352	360	595	842	8
ocurre	356	349	390	360	595	842	8
con	393	349	413	360	595	842	8
morfología	416	349	473	360	595	842	8
propia	477	349	510	360	595	842	8
de	85	363	98	374	595	842	8
verbos	103	363	139	374	595	842	8
independientes,	143	363	228	374	595	842	8
dígase	232	363	268	374	595	842	8
marcadores	272	363	336	374	595	842	8
de	340	363	353	374	595	842	8
tiempo	357	363	393	374	595	842	8
y	398	363	404	374	595	842	8
de	408	363	421	374	595	842	8
valencia	426	363	470	374	595	842	8
verbal,	474	363	510	374	595	842	8
como	85	377	115	388	595	842	8
el	118	377	127	388	595	842	8
aplicativo	130	377	180	388	595	842	8
-e,	183	377	197	388	595	842	8
en	200	377	213	388	595	842	8
(14).	217	377	241	388	595	842	8
Los	244	377	264	388	595	842	8
rasgos	267	377	303	388	595	842	8
descritos	306	377	354	388	595	842	8
en	357	377	370	388	595	842	8
tercer	373	377	404	388	595	842	8
lugar	407	377	434	388	595	842	8
dan	437	377	457	388	595	842	8
evidencia	460	377	510	388	595	842	8
de	85	390	98	402	595	842	8
que	105	390	125	402	595	842	8
las	131	390	146	402	595	842	8
relativas	152	390	197	402	595	842	8
en	203	390	216	402	595	842	8
guarijío	222	390	262	402	595	842	8
muestran	268	390	318	402	595	842	8
al	324	390	333	402	595	842	8
menos	339	390	375	402	595	842	8
dos	382	390	401	402	595	842	8
de	407	390	420	402	595	842	8
los	426	390	442	402	595	842	8
tres	448	390	468	402	595	842	8
rasgos	474	390	510	402	595	842	8
característicos	85	404	162	415	595	842	8
14	162	403	171	411	595	842	8
que,	179	404	203	415	595	842	8
de	210	404	224	415	595	842	8
acuerdo	232	404	275	415	595	842	8
con	283	404	302	415	595	842	8
Givón	310	404	341	415	595	842	8
(2009:	349	404	383	415	595	842	8
68),	391	404	412	415	595	842	8
corresponden	420	404	493	415	595	842	8
al	501	404	510	415	595	842	8
comportamiento	85	418	171	429	595	842	8
usual	174	418	203	429	595	842	8
de	206	418	219	429	595	842	8
las	223	418	238	429	595	842	8
nominalizaciones	241	418	333	429	595	842	8
clausales.	336	418	389	429	595	842	8
En	392	418	407	429	595	842	8
el	410	418	420	429	595	842	8
caso	423	418	448	429	595	842	8
de	451	418	464	429	595	842	8
guarijío,	468	418	510	429	595	842	8
las	85	432	100	443	595	842	8
relativas	103	432	148	443	595	842	8
de	150	432	164	443	595	842	8
objeto	166	432	199	443	595	842	8
tienen	202	432	234	443	595	842	8
un	237	432	250	443	595	842	8
sujeto	253	432	285	443	595	842	8
en	287	432	301	443	595	842	8
forma	303	432	334	443	595	842	8
genitiva	337	432	378	443	595	842	8
y	380	432	386	443	595	842	8
un	389	432	402	443	595	842	8
sufijo	405	432	433	443	595	842	8
nominalizador	436	432	510	443	595	842	8
-a,	85	446	99	457	595	842	8
que	104	446	124	457	595	842	8
es	128	446	141	457	595	842	8
distinto	146	446	183	457	595	842	8
al	188	446	197	457	595	842	8
que	202	446	222	457	595	842	8
se	226	446	239	457	595	842	8
observó	244	446	286	457	595	842	8
en	291	446	304	457	595	842	8
las	309	446	324	457	595	842	8
relativas	329	446	373	457	595	842	8
de	378	446	391	457	595	842	8
sujeto,	396	446	431	457	595	842	8
además	436	446	478	457	595	842	8
de	483	446	496	457	595	842	8
la	501	446	510	457	595	842	8
morfología	85	459	142	471	595	842	8
temporal	146	459	193	471	595	842	8
(tiempo	197	459	237	471	595	842	8
pasado)	241	459	284	471	595	842	8
y	288	459	294	471	595	842	8
sufijos	298	459	332	471	595	842	8
de	336	459	350	471	595	842	8
modificación	354	459	420	471	595	842	8
de	424	459	438	471	595	842	8
valencia	442	459	486	471	595	842	8
que	490	459	510	471	595	842	8
hemos	85	473	121	484	595	842	8
ya	125	473	137	484	595	842	8
mencionado.	140	473	209	484	595	842	8
(13)	85	500	106	512	595	842	8
Relativas	113	500	163	512	595	842	8
de	166	500	179	512	595	842	8
objeto	183	500	216	512	595	842	8
koɁká	105	512	137	525	595	842	8
puɁká	145	512	178	525	595	842	8
pahcí-la	213	514	255	525	595	842	8
[noɁ=uɁi-ri-a].	269	514	346	525	595	842	8
DEM	145	529	166	538	595	842	8
comer	105	528	138	539	595	842	8
semilla-	177	528	219	539	595	842	8
ABS	219	529	238	538	595	842	8
1	269	528	276	539	595	842	8
SG	276	529	290	538	595	842	8
.	290	528	293	539	595	842	8
NSUJ	293	529	318	538	595	842	8
=llevar-	318	528	357	539	595	842	8
PASD	357	529	383	538	595	842	8
-	383	528	387	539	595	842	8
NMLZ	387	529	413	538	595	842	8
‘¡Come	105	540	144	553	595	842	8
esas	147	540	172	553	595	842	8
semillas	176	540	219	553	595	842	8
que	222	540	242	553	595	842	8
yo	246	540	258	553	595	842	8
cogí!'	261	540	290	553	595	842	8
(14)	85	555	106	567	595	842	8
tewa-rú=niga	113	555	183	567	595	842	8
pié	196	555	212	567	595	842	8
yorí	213	555	233	567	595	842	8
[amó	268	555	296	567	595	842	8
tainí-e-ri-a	351	555	406	567	595	842	8
toɁtorí].	409	553	450	567	595	842	8
ver-	105	570	125	581	595	842	8
PASD	125	570	151	579	595	842	8
=1	151	570	165	581	595	842	8
SG	165	570	179	579	595	842	8
.	179	570	182	581	595	842	8
SUJ	182	570	200	579	595	842	8
un	213	570	226	581	595	842	8
mestizo	231	570	272	581	595	842	8
2	358	570	365	581	595	842	8
SG	365	570	379	579	595	842	8
.	379	570	382	581	595	842	8
NSUJ	382	570	407	579	595	842	8
vender-	445	570	486	581	595	842	8
APL	486	570	504	579	595	842	8
-	504	570	508	581	595	842	8
PASD	85	584	111	593	595	842	8
-	111	583	115	594	595	842	8
NMLZ	115	584	141	593	595	842	8
gallina	156	583	190	594	595	842	8
‘Vi	105	595	118	608	595	842	8
al	122	595	131	608	595	842	8
blanco	134	595	170	608	595	842	8
al	173	595	182	608	595	842	8
que	186	595	206	608	595	842	8
le	209	595	218	608	595	842	8
vendiste	222	595	266	608	595	842	8
las	270	595	285	608	595	842	8
gallinas.'	288	595	335	608	595	842	8
(15)	85	611	106	622	595	842	8
Eusíra	113	611	148	622	595	842	8
nete-ré	156	611	194	622	595	842	8
moɁkóri	196	608	239	622	595	842	8
[Pilári	243	608	272	622	595	842	8
iɁtó-ri-a	346	608	387	622	595	842	8
Uliáni].	409	611	446	622	595	842	8
Jesusita	105	625	149	636	595	842	8
hacer-	156	625	190	636	595	842	8
PASD	190	626	216	634	595	842	8
sombrero	269	625	320	636	595	842	8
Pilar	323	625	347	636	595	842	8
llevar-	373	625	406	636	595	842	8
PASD	406	626	432	634	595	842	8
-	432	625	436	636	595	842	8
NMLZ	436	626	462	634	595	842	8
Julián	105	639	136	650	595	842	8
‘Jesusita	105	650	152	663	595	842	8
hizo	155	650	177	663	595	842	8
los	180	650	196	663	595	842	8
sombreros	199	650	256	663	595	842	8
que	259	650	279	663	595	842	8
llevó	282	650	307	663	595	842	8
Julián	310	650	342	663	595	842	8
a	345	650	352	663	595	842	8
Pilar.'	355	650	385	663	595	842	8
En	99	680	114	691	595	842	8
el	118	680	128	691	595	842	8
ejemplo	132	680	174	691	595	842	8
(16),	178	680	203	691	595	842	8
se	207	680	220	691	595	842	8
ilustra	224	680	256	691	595	842	8
otra	260	680	281	691	595	842	8
relativa	285	680	324	691	595	842	8
de	328	680	341	691	595	842	8
objeto;	345	680	382	691	595	842	8
en	386	680	399	691	595	842	8
ella	403	680	422	691	595	842	8
se	426	680	439	691	595	842	8
observa	443	680	486	691	595	842	8
una	490	680	510	691	595	842	8
característica	85	693	156	705	595	842	8
distinta	162	693	200	705	595	842	8
con	206	693	226	705	595	842	8
relación	232	693	274	705	595	842	8
al	280	693	289	705	595	842	8
orden	295	693	326	705	595	842	8
que	331	693	351	705	595	842	8
manifestó	357	693	409	705	595	842	8
la	416	693	425	705	595	842	8
relativa	431	693	469	705	595	842	8
en	475	693	489	705	595	842	8
los	495	693	510	705	595	842	8
ejemplos	85	707	133	718	595	842	8
de	136	707	150	718	595	842	8
(9)	153	707	167	718	595	842	8
a	170	707	177	718	595	842	8
(15),	180	707	205	718	595	842	8
ya	208	707	220	718	595	842	8
que	224	707	243	718	595	842	8
en	247	707	260	718	595	842	8
(16)	263	707	284	718	595	842	8
la	288	707	297	718	595	842	8
relativa	300	707	338	718	595	842	8
se	341	707	354	718	595	842	8
encuentra	357	707	411	718	595	842	8
posicionada	414	707	478	718	595	842	8
antes	481	707	510	718	595	842	8
14	85	742	92	748	595	842	8
Givón	97	744	117	751	595	842	8
(2009:	120	744	142	751	595	842	8
68)	144	744	156	751	595	842	8
lista	158	744	172	751	595	842	8
los	175	744	185	751	595	842	8
siguientes	187	744	223	751	595	842	8
rasgos:	225	744	251	751	595	842	8
(1)	254	744	263	751	595	842	8
el	266	744	272	751	595	842	8
sujeto	274	744	295	751	595	842	8
del	298	744	308	751	595	842	8
verbo	310	744	330	751	595	842	8
codificado	332	744	369	751	595	842	8
con	371	744	384	751	595	842	8
caso	386	744	403	751	595	842	8
genitivo,	405	744	434	751	595	842	8
(2)	437	744	446	751	595	842	8
el	449	744	455	751	595	842	8
verbo	457	744	477	751	595	842	8
adquiere	479	744	510	751	595	842	8
morfología	85	755	123	762	595	842	8
nominal,	125	755	155	762	595	842	8
y	158	755	162	762	595	842	8
(3)	164	755	174	762	595	842	8
la	176	755	182	762	595	842	8
cláusula	184	755	214	762	595	842	8
ocurre	216	755	239	762	595	842	8
marcada	241	755	272	762	595	842	8
con	274	755	287	762	595	842	8
caso	289	755	306	762	595	842	8
objeto	308	755	330	762	595	842	8
(la	332	755	341	762	595	842	8
traducción	343	755	380	762	595	842	8
es	382	755	391	762	595	842	8
mía).	393	755	411	762	595	842	8
del	85	73	101	84	595	842	9
nombre	104	73	145	84	595	842	9
núcleo,	148	73	187	84	595	842	9
es	189	73	202	84	595	842	9
decir,	205	73	234	84	595	842	9
es	237	73	250	84	595	842	9
prenuclear	253	73	310	84	595	842	9
o	313	73	319	84	595	842	9
prenominal,	322	73	385	84	595	842	9
pero	388	73	412	84	595	842	9
la	415	73	424	84	595	842	9
construcción	427	73	495	84	595	842	9
es	498	73	510	84	595	842	9
consistente	85	87	146	98	595	842	9
en	150	87	163	98	595	842	9
cuanto	167	87	203	98	595	842	9
al	206	87	216	98	595	842	9
uso	219	87	239	98	595	842	9
del	242	87	258	98	595	842	9
sufijo	262	87	290	98	595	842	9
nominalizador.	294	87	372	98	595	842	9
El	375	87	386	98	595	842	9
cambio	390	87	428	98	595	842	9
en	432	87	446	98	595	842	9
el	449	87	459	98	595	842	9
orden	462	87	493	98	595	842	9
de	497	87	510	98	595	842	9
los	85	101	100	112	595	842	9
elementos	103	101	159	112	595	842	9
podría	162	101	196	112	595	842	9
ser	199	101	215	112	595	842	9
evidencia	218	101	269	112	595	842	9
de	272	101	286	112	595	842	9
que	289	101	309	112	595	842	9
la	312	101	321	112	595	842	9
lengua	324	101	360	112	595	842	9
se	363	101	376	112	595	842	9
encuentra	379	101	432	112	595	842	9
en	435	101	448	112	595	842	9
un	451	101	465	112	595	842	9
proceso	468	101	510	112	595	842	9
de	85	115	98	126	595	842	9
cambio,	105	115	147	126	595	842	9
de	153	115	166	126	595	842	9
ser	173	115	189	126	595	842	9
de	195	115	209	126	595	842	9
núcleo	215	115	250	126	595	842	9
final	257	115	279	126	595	842	9
(SOV)	285	115	318	126	595	842	9
a	324	115	331	126	595	842	9
lengua	337	115	373	126	595	842	9
de	380	115	393	126	595	842	9
núcleo	399	115	434	126	595	842	9
inicial	441	115	471	126	595	842	9
(VSO)	477	115	510	126	595	842	9
(Barreras	85	128	135	139	595	842	9
Aguilar	138	128	176	139	595	842	9
1998),	179	128	213	139	595	842	9
aunque,	217	128	260	139	595	842	9
según	263	128	296	139	595	842	9
Greenberg	299	128	357	139	595	842	9
(1963),	360	128	398	139	595	842	9
la	401	128	411	139	595	842	9
tendencia	414	128	466	139	595	842	9
debería	469	128	510	139	595	842	9
ser	85	142	102	153	595	842	9
diferente,	105	142	155	153	595	842	9
que	158	142	178	153	595	842	9
las	182	142	197	153	595	842	9
lenguas	201	142	243	153	595	842	9
de	246	142	259	153	595	842	9
orden	263	142	293	153	595	842	9
SOV	296	142	322	153	595	842	9
tuvieran	325	142	368	153	595	842	9
relativas	371	142	416	153	595	842	9
prenucleares.	419	142	492	153	595	842	9
(16)	85	170	106	181	595	842	9
Prenuclear	113	170	171	181	595	842	9
[Tihoé=buu	105	183	165	194	595	842	9
meɁá-ri-a]	173	181	228	194	595	842	9
cuhcúri	253	183	292	194	595	842	9
ceɁí-ri=boga.	294	181	365	194	595	842	9
hombre=	105	197	153	208	595	842	9
DEM	153	198	174	207	595	842	9
matar-	213	197	247	208	595	842	9
PASD	247	198	273	207	595	842	9
-	273	197	277	208	595	842	9
NMLZ	277	198	303	207	595	842	9
perro	337	197	365	208	595	842	9
enfermo-	373	197	421	208	595	842	9
PASD	421	198	447	207	595	842	9
=	447	197	454	208	595	842	9
DEM	454	198	475	207	595	842	9
‘El	105	209	118	222	595	842	9
perro	122	209	150	222	595	842	9
que	153	209	173	222	595	842	9
mató	176	209	203	222	595	842	9
ese	206	209	226	222	595	842	9
hombre	229	209	270	222	595	842	9
estaba	273	209	309	222	595	842	9
enfermo.'	312	209	362	222	595	842	9
Miller	99	238	128	249	595	842	9
(1996:	133	238	167	249	595	842	9
183)	172	238	197	249	595	842	9
identifica	202	238	249	249	595	842	9
además	254	238	297	249	595	842	9
relativas	302	238	347	249	595	842	9
finitas,	352	238	387	249	595	842	9
esto	392	238	415	249	595	842	9
es,	420	238	436	249	595	842	9
con	441	238	460	249	595	842	9
el	466	238	475	249	595	842	9
verbo	480	238	510	249	595	842	9
dentro	85	252	119	263	595	842	9
de	122	252	136	263	595	842	9
la	139	252	149	263	595	842	9
relativa	152	252	190	263	595	842	9
con	194	252	213	263	595	842	9
sufijo	217	252	245	263	595	842	9
de	248	252	261	263	595	842	9
presente,	265	252	315	263	595	842	9
lo	318	252	327	263	595	842	9
que	331	252	351	263	595	842	9
lo	354	252	363	263	595	842	9
señala	367	252	402	263	595	842	9
como	406	252	435	263	595	842	9
de	438	252	452	263	595	842	9
marcación	455	252	510	263	595	842	9
finita.	85	266	114	277	595	842	9
De	118	266	133	277	595	842	9
acuerdo	137	266	181	277	595	842	9
con	185	266	204	277	595	842	9
el	208	266	218	277	595	842	9
autor,	222	266	253	277	595	842	9
este	257	266	279	277	595	842	9
tipo	284	266	303	277	595	842	9
de	307	266	320	277	595	842	9
construcciones	324	266	405	277	595	842	9
no	409	266	422	277	595	842	9
es	426	266	439	277	595	842	9
común	443	266	479	277	595	842	9
en	483	266	496	277	595	842	9
la	501	266	510	277	595	842	9
lengua.	85	280	125	291	595	842	9
Si	128	280	139	291	595	842	9
se	142	280	155	291	595	842	9
observa	158	280	201	291	595	842	9
el	204	280	213	291	595	842	9
orden	217	280	247	291	595	842	9
de	251	280	264	291	595	842	9
la	268	280	277	291	595	842	9
cláusula	280	280	324	291	595	842	9
en	328	280	341	291	595	842	9
relación	344	280	386	291	595	842	9
con	390	280	409	291	595	842	9
el	413	280	422	291	595	842	9
núcleo,	425	280	464	291	595	842	9
también	467	280	510	291	595	842	9
es	85	293	98	305	595	842	9
prenuclear	103	293	159	305	595	842	9
y	164	293	170	305	595	842	9
cabe	175	293	201	305	595	842	9
la	206	293	215	305	595	842	9
posibilidad	220	293	277	305	595	842	9
de	282	293	295	305	595	842	9
que	300	293	320	305	595	842	9
este	325	293	348	305	595	842	9
cambio	353	293	391	305	595	842	9
de	396	293	409	305	595	842	9
orden	414	293	445	305	595	842	9
motivara	450	293	496	305	595	842	9
la	501	293	510	305	595	842	9
-construcción	85	307	157	318	595	842	9
finita	161	307	186	318	595	842	9
para	191	307	215	318	595	842	9
la	220	307	229	318	595	842	9
relativa,	234	307	276	318	595	842	9
sobre	280	307	310	318	595	842	9
todo	315	307	339	318	595	842	9
porque	343	307	381	318	595	842	9
el	385	307	395	318	595	842	9
verbo	399	307	429	318	595	842	9
de	434	307	447	318	595	842	9
la	452	307	461	318	595	842	9
cláusula	466	307	510	318	595	842	9
independiente	85	321	160	332	595	842	9
ocurre	164	321	198	332	595	842	9
sin	201	321	216	332	595	842	9
marcación	220	321	275	332	595	842	9
temporal:	278	321	328	332	595	842	9
(17)	85	348	106	359	595	842	9
pahcí	113	348	143	359	595	842	9
noɁó	156	346	183	359	595	842	9
kiɁá-ni	189	346	225	359	595	842	9
teɁmarí	267	346	308	359	595	842	9
iɁwá	337	346	362	359	595	842	9
ohóe.	373	348	405	360	595	842	9
pipián	105	362	137	373	595	842	9
1	144	362	151	373	595	842	9
SG	151	363	165	372	595	842	9
.	165	362	168	373	595	842	9
NSUJ	168	363	193	372	595	842	9
dar-	213	362	234	373	595	842	9
PRS	234	363	254	372	595	842	9
chamaco	267	362	316	373	595	842	9
aquí	337	362	361	373	595	842	9
vivir	373	362	394	373	595	842	9
‘Aquí	105	374	132	387	595	842	9
vive	136	374	157	387	595	842	9
el	160	374	170	387	595	842	9
chamaco	173	374	222	387	595	842	9
que	225	374	245	387	595	842	9
está	248	374	271	387	595	842	9
dando	274	374	308	387	595	842	9
pipián.'	311	374	349	387	595	842	9
3.2.	176	404	199	417	595	842	9
Cláusulas	203	404	269	417	595	842	9
relativas	273	404	330	417	595	842	9
en	334	404	350	417	595	842	9
pima	354	404	387	417	595	842	9
bajo	391	404	419	417	595	842	9
En	85	434	100	445	595	842	9
comparación	104	434	173	445	595	842	9
con	177	434	196	445	595	842	9
el	201	434	210	445	595	842	9
guarijío,	214	434	257	445	595	842	9
el	261	434	271	445	595	842	9
pima	275	434	301	445	595	842	9
bajo	305	434	328	445	595	842	9
15	328	433	337	440	595	842	9
destaca	341	434	384	445	595	842	9
por	388	434	405	445	595	842	9
el	410	434	419	445	595	842	9
uso	423	434	443	445	595	842	9
de	447	434	460	445	595	842	9
un	464	434	478	445	595	842	9
sufijo	482	434	510	445	595	842	9
nominalizador	85	447	160	458	595	842	9
diferente	165	447	212	458	595	842	9
en	217	447	231	458	595	842	9
el	236	447	246	458	595	842	9
verbo	251	447	281	458	595	842	9
de	286	447	300	458	595	842	9
la	305	447	315	458	595	842	9
relativa;	320	447	362	458	595	842	9
este	368	447	390	458	595	842	9
sufijo	396	447	424	458	595	842	9
es	429	447	442	458	595	842	9
-kig(a),	448	447	485	458	595	842	9
que	491	447	511	458	595	842	9
históricamente	85	461	163	472	595	842	9
deriva	170	461	202	472	595	842	9
de	208	461	222	472	595	842	9
un	228	461	241	472	595	842	9
estativo	248	461	289	472	595	842	9
-ka	295	461	312	472	595	842	9
y	319	461	325	472	595	842	9
el	331	461	340	472	595	842	9
demostrativo	346	461	415	472	595	842	9
(h)igai	422	461	455	472	595	842	9
(Estrada-	461	461	510	472	595	842	9
Fernández	85	475	143	486	595	842	9
2012).	145	475	179	486	595	842	9
Obsérvense	182	475	246	486	595	842	9
ejemplos	249	475	297	486	595	842	9
de	299	475	313	486	595	842	9
relativas	315	475	360	486	595	842	9
de	363	475	376	486	595	842	9
sujeto	379	475	411	486	595	842	9
en	413	475	426	486	595	842	9
(18)	429	475	450	486	595	842	9
y	453	475	459	486	595	842	9
de	461	475	475	486	595	842	9
objeto	477	475	510	486	595	842	9
en	85	489	98	500	595	842	9
(19),	104	489	129	500	595	842	9
ambos	135	489	171	500	595	842	9
tipos	177	489	202	500	595	842	9
de	208	489	221	500	595	842	9
cláusulas	227	489	277	500	595	842	9
son	283	489	302	500	595	842	9
postnominales	308	489	385	500	595	842	9
y	391	489	397	500	595	842	9
en	403	489	416	500	595	842	9
ambos	422	489	458	500	595	842	9
casos	464	489	495	500	595	842	9
el	501	489	510	500	595	842	9
argumento	85	503	142	514	595	842	9
correferente	148	503	213	514	595	842	9
con	219	503	238	514	595	842	9
el	244	503	253	514	595	842	9
nombre	259	503	299	514	595	842	9
núcleo,	305	503	344	514	595	842	9
sujeto	349	503	381	514	595	842	9
u	387	503	394	514	595	842	9
objeto	399	503	432	514	595	842	9
se	438	503	450	514	595	842	9
ha	456	503	470	514	595	842	9
elidido	475	503	510	514	595	842	9
(anáfora	85	516	130	527	595	842	9
cero).	133	516	164	527	595	842	9
Nótese,	167	516	209	527	595	842	9
además,	212	516	258	527	595	842	9
que	262	516	282	527	595	842	9
el	285	516	294	527	595	842	9
verbo	298	516	328	527	595	842	9
nominalizado	331	516	402	527	595	842	9
de	405	516	419	527	595	842	9
la	422	516	431	527	595	842	9
relativa	435	516	473	527	595	842	9
puede	477	516	510	527	595	842	9
mostrar	85	530	126	541	595	842	9
algún	129	530	158	541	595	842	9
marcador	162	530	212	541	595	842	9
aspectual,	216	530	271	541	595	842	9
como	274	530	303	541	595	842	9
-im	307	530	323	541	595	842	9
‘continuo'	327	528	377	541	595	842	9
en	381	528	394	541	595	842	9
(18b):	397	528	429	541	595	842	9
(18)	85	557	106	569	595	842	9
Relativas	113	557	163	569	595	842	9
de	166	557	179	569	595	842	9
sujeto	183	557	215	569	595	842	9
a.	105	571	115	582	595	842	9
ig	125	571	134	582	595	842	9
ha'a	148	569	171	582	595	842	9
[giis-kig]	184	569	230	582	595	842	9
ningar.	269	571	306	582	595	842	9
DET	105	586	124	595	595	842	9
.	124	585	127	596	595	842	9
SUJ	127	586	145	595	595	842	9
olla	148	585	167	596	595	842	9
caer-	190	585	218	596	595	842	9
REL	217	586	236	595	595	842	9
mía	269	585	289	596	595	842	9
‘La	105	597	121	610	595	842	9
olla	124	597	143	610	595	842	9
que	146	597	166	610	595	842	9
cayó	170	597	195	610	595	842	9
era	198	597	216	610	595	842	9
mía.'	219	597	245	610	595	842	9
b.	102	612	112	623	595	842	9
gogos	113	612	146	623	595	842	9
kiia	202	612	220	623	595	842	9
kil	247	612	258	623	595	842	9
[hink-im-kig.]	269	612	339	623	595	842	9
perro	105	626	133	638	595	842	9
morder.	145	626	186	638	595	842	9
PFV	187	627	205	636	595	842	9
hombre	213	626	253	638	595	842	9
gritar-	273	626	304	638	595	842	9
CONT	304	627	331	636	595	842	9
-	331	626	335	638	595	842	9
REL	335	627	353	636	595	842	9
‘El	105	638	118	651	595	842	9
perro	122	638	150	651	595	842	9
mordió	153	638	190	651	595	842	9
al	193	638	202	651	595	842	9
hombre	206	638	246	651	595	842	9
que	250	638	270	651	595	842	9
estaba	273	638	309	651	595	842	9
gritando.'	312	638	362	651	595	842	9
c.	102	654	111	665	595	842	9
in-mak-in	113	654	163	665	595	842	9
ik	181	654	190	665	595	842	9
boteii	256	654	285	665	595	842	9
[sudag	294	654	330	665	595	842	9
nukad-kig.]	337	654	398	665	595	842	9
SG	112	669	125	678	595	842	9
NSUJ	129	669	153	678	595	842	9
IMP	179	669	196	678	595	842	9
DEM	213	669	234	678	595	842	9
OBJ	237	669	255	678	595	842	9
1	105	668	112	679	595	842	9
.	125	668	129	679	595	842	9
-dar-	154	668	179	679	595	842	9
.	234	668	237	679	595	842	9
botella	269	668	305	679	595	842	9
agua	321	668	348	679	595	842	9
tener-	373	668	405	679	595	842	9
REL	405	669	423	678	595	842	9
‘¡Dame	105	679	144	693	595	842	9
la	147	679	156	693	595	842	9
botella	160	679	195	693	595	842	9
que	198	679	218	693	595	842	9
tiene	222	679	248	693	595	842	9
agua!'	251	679	284	693	595	842	9
La	99	709	113	720	595	842	9
diferencia	117	709	169	720	595	842	9
estricta	173	709	212	720	595	842	9
entre	216	709	243	720	595	842	9
las	247	709	263	720	595	842	9
relativas	267	709	311	720	595	842	9
de	316	709	329	720	595	842	9
sujeto	333	709	365	720	595	842	9
en	370	709	383	720	595	842	9
(18)	387	709	408	720	595	842	9
y	413	709	419	720	595	842	9
las	423	709	438	720	595	842	9
de	442	709	456	720	595	842	9
objeto	460	709	492	720	595	842	9
en	497	709	510	720	595	842	9
(19)	85	723	106	734	595	842	9
radica	110	723	142	734	595	842	9
en	146	723	159	734	595	842	9
el	162	723	172	734	595	842	9
pronombre	175	723	233	734	595	842	9
no-sujeto,	236	723	289	734	595	842	9
dígase	292	723	328	734	595	842	9
genitivo	331	723	373	734	595	842	9
o	376	723	383	734	595	842	9
posesivo,	386	723	437	734	595	842	9
in-	440	723	453	734	595	842	9
‘1	457	720	466	734	595	842	9
SG	466	724	480	732	595	842	9
.	480	723	483	734	595	842	9
NSUJ	483	724	508	732	595	842	9
'	508	720	510	734	595	842	9
15	85	751	92	758	595	842	9
ISO	97	752	110	761	595	842	9
639-3:	111	752	131	761	595	842	9
pia;	133	752	144	761	595	842	9
Glotocode:	146	752	181	761	595	842	9
pima1248.	183	752	215	761	595	842	9
en	85	73	98	84	595	842	10
(19a)	104	73	132	84	595	842	10
y	137	73	143	84	595	842	10
am-	148	73	169	84	595	842	10
‘2	174	71	183	84	595	842	10
SG	183	74	197	83	595	842	10
.	197	73	200	84	595	842	10
NSUJ	200	74	225	83	595	842	10
'	225	71	228	84	595	842	10
en	233	73	246	84	595	842	10
(19b),	251	73	283	84	595	842	10
que	288	73	308	84	595	842	10
ocurren	313	73	354	84	595	842	10
codificando	359	73	419	84	595	842	10
al	425	73	434	84	595	842	10
sujeto	439	73	471	84	595	842	10
de	476	73	490	84	595	842	10
las	495	73	510	84	595	842	10
relativas	85	87	130	98	595	842	10
de	133	87	146	98	595	842	10
objeto:	150	87	186	98	595	842	10
(19)	85	114	106	126	595	842	10
Relativas	113	114	163	126	595	842	10
de	166	114	179	126	595	842	10
objeto	183	114	216	126	595	842	10
a.	99	128	109	139	595	842	10
okosi	113	128	142	139	595	842	10
[in-niid-kig]	156	128	217	139	595	842	10
ni'i-im.	218	128	253	139	595	842	10
mujer	105	142	135	153	595	842	10
1	142	142	149	153	595	842	10
SG	149	143	163	152	595	842	10
.	163	142	166	153	595	842	10
NSUJ	166	143	191	152	595	842	10
-ver-	191	142	216	153	595	842	10
REL	216	143	234	152	595	842	10
cantar-	269	142	307	153	595	842	10
CONT	307	143	334	152	595	842	10
‘La	105	154	121	167	595	842	10
mujer	124	154	154	167	595	842	10
que	158	154	178	167	595	842	10
vi	181	154	190	167	595	842	10
está	193	154	216	167	595	842	10
cantando.'	219	154	274	167	595	842	10
b.	99	169	109	180	595	842	10
gogos	113	169	146	180	595	842	10
[am-niar-kig]	156	169	225	180	595	842	10
si'	243	167	254	180	595	842	10
lii.	269	169	281	180	595	842	10
perro	105	183	133	195	595	842	10
2	144	183	151	195	595	842	10
SG	151	184	165	193	595	842	10
.	165	183	168	195	595	842	10
NSUJ	168	184	193	193	595	842	10
-comprar-	193	183	245	195	595	842	10
REL	245	184	264	193	595	842	10
INT	269	184	285	193	595	842	10
pequeño	301	183	348	195	595	842	10
‘El	105	195	118	208	595	842	10
perro	122	195	150	208	595	842	10
que	153	195	173	208	595	842	10
compraste	176	195	232	208	595	842	10
es	236	195	248	208	595	842	10
pequeño.'	252	195	304	208	595	842	10
La	99	224	113	236	595	842	10
lengua,	117	224	156	236	595	842	10
además,	160	224	206	236	595	842	10
muestra	210	224	254	236	595	842	10
otros	258	224	284	236	595	842	10
dos	288	224	308	236	595	842	10
mecanismos	312	224	379	236	595	842	10
para	383	224	407	236	595	842	10
expresar	411	224	458	236	595	842	10
relativas:	462	224	510	236	595	842	10
el	85	238	94	249	595	842	10
primero	99	238	140	249	595	842	10
es	145	238	157	249	595	842	10
el	162	238	171	249	595	842	10
uso	176	238	196	249	595	842	10
de	200	238	214	249	595	842	10
un	218	238	232	249	595	842	10
interrogativo	236	238	302	249	595	842	10
como	307	238	337	249	595	842	10
subordinante-relativizador;	341	238	483	249	595	842	10
este	488	238	510	249	595	842	10
mecanismo	85	252	146	263	595	842	10
puede	150	252	183	263	595	842	10
considerarse	187	252	255	263	595	842	10
innovador	259	252	312	263	595	842	10
si	315	252	324	263	595	842	10
asumimos	327	252	382	263	595	842	10
que	385	252	405	263	595	842	10
este	409	252	431	263	595	842	10
procedimiento	435	252	510	263	595	842	10
puede	85	266	118	277	595	842	10
ser	122	266	138	277	595	842	10
resultado	141	266	191	277	595	842	10
del	194	266	210	277	595	842	10
contacto	213	266	258	277	595	842	10
entre	261	266	289	277	595	842	10
lenguas,	292	266	337	277	595	842	10
específicamente	340	266	428	277	595	842	10
el	431	266	440	277	595	842	10
español	443	266	485	277	595	842	10
16	486	265	495	272	595	842	10
;	495	266	498	277	595	842	10
el	501	266	510	277	595	842	10
segundo	85	280	131	291	595	842	10
consiste	139	280	182	291	595	842	10
en	190	280	203	291	595	842	10
el	210	280	220	291	595	842	10
uso	227	280	246	291	595	842	10
de	254	280	267	291	595	842	10
un	274	280	288	291	595	842	10
marcador	295	280	346	291	595	842	10
discursivo	353	280	406	291	595	842	10
polifuncional.	413	280	484	291	595	842	10
Las	491	280	510	291	595	842	10
construcciones	85	293	165	305	595	842	10
con	172	293	192	305	595	842	10
interrogativo	199	293	264	305	595	842	10
introduciendo	271	293	343	305	595	842	10
una	350	293	370	305	595	842	10
construcción	378	293	445	305	595	842	10
relativa	452	293	491	305	595	842	10
se	498	293	510	305	595	842	10
ilustran	85	307	124	318	595	842	10
en	128	307	141	318	595	842	10
(20)	146	307	167	318	595	842	10
y	171	307	177	318	595	842	10
(21).	181	307	206	318	595	842	10
En	210	307	225	318	595	842	10
(20),	229	307	254	318	595	842	10
una	258	307	278	318	595	842	10
relativa	282	307	320	318	595	842	10
de	325	307	338	318	595	842	10
objeto	342	307	375	318	595	842	10
muestra	379	307	422	318	595	842	10
un	426	307	440	318	595	842	10
interrogativo	444	307	510	318	595	842	10
complejo,	85	321	136	332	595	842	10
ya	145	321	157	332	595	842	10
que	166	321	186	332	595	842	10
el	194	321	203	332	595	842	10
sufijo	212	321	240	332	595	842	10
-kiga	248	321	274	332	595	842	10
se	283	321	295	332	595	842	10
ha	303	321	317	332	595	842	10
añadido	325	321	368	332	595	842	10
al	376	321	385	332	595	842	10
margen	394	321	434	332	595	842	10
derecho	443	321	486	332	595	842	10
del	494	321	510	332	595	842	10
interrogativo:	85	335	154	346	595	842	10
aita-kiga	158	335	204	346	595	842	10
‘qué-	208	333	235	346	595	842	10
REL	235	336	253	344	595	842	10
',	253	333	259	346	595	842	10
dejando	263	335	306	346	595	842	10
al	310	335	319	346	595	842	10
verbo	323	335	353	346	595	842	10
de	357	335	370	346	595	842	10
la	374	335	384	346	595	842	10
relativa	388	335	426	346	595	842	10
con	430	335	450	346	595	842	10
morfología	454	335	511	346	595	842	10
propia	85	349	119	360	595	842	10
de	124	349	137	360	595	842	10
una	143	349	163	360	595	842	10
cláusula	169	349	212	360	595	842	10
finita.	218	349	247	360	595	842	10
Esta	252	349	276	360	595	842	10
propiedad	282	349	335	360	595	842	10
se	341	349	353	360	595	842	10
observa	359	349	401	360	595	842	10
en	407	349	420	360	595	842	10
el	426	349	435	360	595	842	10
truncamiento	441	349	510	360	595	842	10
perfectivo	85	362	137	374	595	842	10
de	140	362	154	374	595	842	10
la	157	362	166	374	595	842	10
raíz	170	362	190	374	595	842	10
verbal:	193	362	229	374	595	842	10
(20)	85	390	106	401	595	842	10
aan	113	390	134	401	595	842	10
niir	163	390	180	401	595	842	10
lii	209	390	217	401	595	842	10
oob	237	390	258	401	595	842	10
[aita-kiga	284	390	336	401	595	842	10
ko'o	350	387	372	401	595	842	10
kii].	392	387	410	401	595	842	10
SG	112	405	125	413	595	842	10
SUJ	129	405	147	413	595	842	10
PFV	173	405	192	413	595	842	10
DIM	201	405	219	413	595	842	10
INTER	282	405	310	413	595	842	10
REL	314	405	333	413	595	842	10
1	105	404	112	415	595	842	10
.	125	404	129	415	595	842	10
ver.	153	404	173	415	595	842	10
persona	229	404	272	415	595	842	10
-	311	404	315	415	595	842	10
víbora	341	404	374	415	595	842	10
morder.	384	404	426	415	595	842	10
PFV	426	405	444	413	595	842	10
‘Vi	105	415	118	429	595	842	10
al	122	415	131	429	595	842	10
muchacho	134	415	190	429	595	842	10
al	193	415	202	429	595	842	10
que	206	415	226	429	595	842	10
la	229	415	238	429	595	842	10
víbora	242	415	275	429	595	842	10
mordió.'	278	415	321	429	595	842	10
En	99	445	114	456	595	842	10
(21),	121	445	146	456	595	842	10
la	153	445	163	456	595	842	10
relativa	170	445	208	456	595	842	10
también	216	445	258	456	595	842	10
carece	266	445	302	456	595	842	10
del	309	445	325	456	595	842	10
sufijo	332	445	360	456	595	842	10
relativizador	368	445	432	456	595	842	10
en	439	445	453	456	595	842	10
el	460	445	469	456	595	842	10
verbo,	477	445	510	456	595	842	10
posiblemente	85	458	157	470	595	842	10
por	159	458	177	470	595	842	10
tratarse	179	458	220	470	595	842	10
de	222	458	236	470	595	842	10
una	238	458	258	470	595	842	10
construcción	261	458	328	470	595	842	10
equivalente	331	458	392	470	595	842	10
a	395	458	401	470	595	842	10
una	404	458	424	470	595	842	10
relativa	427	458	465	470	595	842	10
de	468	458	481	470	595	842	10
lugar	484	458	510	470	595	842	10
según	85	472	118	483	595	842	10
se	122	472	135	483	595	842	10
observa	139	472	181	483	595	842	10
en	185	472	199	483	595	842	10
el	203	472	212	483	595	842	10
interrogativo	216	472	282	483	595	842	10
ibiga	286	472	312	483	595	842	10
‘dónde',	316	470	358	483	595	842	10
que	362	470	382	483	595	842	10
alude	386	470	415	483	595	842	10
al	419	470	429	483	595	842	10
lugar	433	470	459	483	595	842	10
donde	463	470	497	483	595	842	10
el	501	470	510	483	595	842	10
perro	85	486	113	497	595	842	10
murió.	118	486	151	497	595	842	10
De	155	486	171	497	595	842	10
manera	175	486	216	497	595	842	10
similar	220	486	255	497	595	842	10
con	259	486	279	497	595	842	10
el	283	486	292	497	595	842	10
ejemplo	297	486	339	497	595	842	10
anterior,	343	486	387	497	595	842	10
el	392	486	401	497	595	842	10
verbo	405	486	435	497	595	842	10
de	440	486	453	497	595	842	10
la	458	486	467	497	595	842	10
relativa	471	486	510	497	595	842	10
tiene	85	500	111	511	595	842	10
marcación	114	500	170	511	595	842	10
finita	173	500	198	511	595	842	10
.	199	500	202	510	595	842	10
(21)	85	527	106	538	595	842	10
ig	113	527	123	538	595	842	10
kil	143	527	154	538	595	842	10
vuus	213	527	238	538	595	842	10
ki-t-av	268	527	301	538	595	842	10
[ibiga	335	527	367	538	595	842	10
mua].	105	541	135	552	595	842	10
DEM	105	556	126	565	595	842	10
hombre	131	555	172	566	595	842	10
salir.	213	555	238	566	595	842	10
PFV	238	556	256	565	595	842	10
casa-	263	555	293	566	595	842	10
ABS	293	556	312	565	595	842	10
-	312	555	316	566	595	842	10
DIR	316	556	332	565	595	842	10
INTER	342	556	371	565	595	842	10
morir.	105	569	136	580	595	842	10
PFV	136	570	154	578	595	842	10
‘El	105	580	118	594	595	842	10
hombre	122	580	162	594	595	842	10
salió	166	580	190	594	595	842	10
de	194	580	207	594	595	842	10
la	210	580	220	594	595	842	10
casa	223	580	248	594	595	842	10
donde	252	580	285	594	595	842	10
el	288	580	298	594	595	842	10
perro	301	580	329	594	595	842	10
murió.'	332	580	368	594	595	842	10
gogos	409	527	442	538	595	842	10
perro	409	555	437	566	595	842	10
La	99	605	113	616	595	842	10
segunda	116	605	162	616	595	842	10
estrategia	166	605	219	616	595	842	10
se	222	605	235	616	595	842	10
identifica	238	605	286	616	595	842	10
por	289	605	307	616	595	842	10
la	310	605	319	616	595	842	10
ocurrencia	323	605	379	616	595	842	10
de	383	605	396	616	595	842	10
un	400	605	413	616	595	842	10
relativizador	417	605	481	616	595	842	10
cuyo	485	605	510	616	595	842	10
origen	85	618	118	629	595	842	10
diacrónico	122	618	177	629	595	842	10
es	181	618	194	629	595	842	10
un	198	618	211	629	595	842	10
elemento	215	618	265	629	595	842	10
discursivo	269	618	322	629	595	842	10
polifuncional,	326	618	396	629	595	842	10
ko,	400	618	416	629	595	842	10
en	420	618	434	629	595	842	10
(22).	438	618	462	629	595	842	10
Además	466	618	510	629	595	842	10
de	85	632	98	643	595	842	10
su	102	632	115	643	595	842	10
función	118	632	157	643	595	842	10
como	160	632	190	643	595	842	10
relativizador,	193	632	261	643	595	842	10
este	265	632	287	643	595	842	10
marcador	291	632	341	643	595	842	10
discursivo	345	632	398	643	595	842	10
puede	402	632	435	643	595	842	10
ser	439	632	455	643	595	842	10
analizado	459	632	510	643	595	842	10
como	85	646	115	657	595	842	10
coordinante,	118	646	184	657	595	842	10
marcador	188	646	238	657	595	842	10
de	242	646	255	657	595	842	10
secuencialidad	259	646	338	657	595	842	10
temporal,	342	646	392	657	595	842	10
o	395	646	402	657	595	842	10
bien,	406	646	432	657	595	842	10
de	435	646	449	657	595	842	10
manera	452	646	493	657	595	842	10
no	497	646	510	657	595	842	10
frecuente,	85	660	139	671	595	842	10
como	145	660	174	671	595	842	10
marcador	180	660	230	671	595	842	10
de	236	660	250	671	595	842	10
diferente	256	660	302	671	595	842	10
sujeto.	308	660	344	671	595	842	10
Esto	350	660	374	671	595	842	10
es	380	660	392	671	595	842	10
característico	398	660	469	671	595	842	10
de	475	660	489	671	595	842	10
los	495	660	510	671	595	842	10
elementos	85	674	141	685	595	842	10
polifuncionales.	147	674	230	685	595	842	10
De	237	674	252	685	595	842	10
esta	258	674	281	685	595	842	10
manera,	288	674	332	685	595	842	10
el	338	674	348	685	595	842	10
uso	354	674	374	685	595	842	10
de	380	674	394	685	595	842	10
ko	401	674	413	685	595	842	10
permite	420	674	460	685	595	842	10
distintas	466	674	510	685	595	842	10
inferencias	85	687	143	699	595	842	10
comunicativas	152	687	228	699	595	842	10
que	238	687	258	699	595	842	10
dependen	267	687	320	699	595	842	10
del	330	687	346	699	595	842	10
contexto	355	687	400	699	595	842	10
pragmático;	410	687	472	699	595	842	10
estas	481	687	510	699	595	842	10
inferencias	85	701	143	712	595	842	10
son	149	701	169	712	595	842	10
de	175	701	189	712	595	842	10
continuidad	195	701	256	712	595	842	10
secuencial	263	701	319	712	595	842	10
del	325	701	341	712	595	842	10
discurso,	348	701	396	712	595	842	10
relación	402	701	444	712	595	842	10
temporal	450	701	497	712	595	842	10
o	503	701	510	712	595	842	10
atribución	85	715	137	726	595	842	10
restrictiva,	140	715	195	726	595	842	10
como	198	715	228	726	595	842	10
se	231	715	244	726	595	842	10
ilustra	247	715	279	726	595	842	10
en	282	715	296	726	595	842	10
(22a)	299	715	327	726	595	842	10
y	331	715	337	726	595	842	10
(22b):	340	715	371	726	595	842	10
16	85	742	92	748	595	842	10
Véase	97	744	119	751	595	842	10
a	122	744	127	751	595	842	10
este	129	744	145	751	595	842	10
respecto	147	744	178	751	595	842	10
el	181	744	187	751	595	842	10
análisis	190	744	217	751	595	842	10
propuesto	220	744	255	751	595	842	10
por	258	744	270	751	595	842	10
Mithun	272	744	296	751	595	842	10
(2012)	299	744	322	751	595	842	10
para	325	744	341	751	595	842	10
la	344	744	350	751	595	842	10
lengua	353	744	377	751	595	842	10
tuscarora	380	744	413	751	595	842	10
(fam.	416	744	434	751	595	842	10
iroquesa),	437	744	473	751	595	842	10
en	476	744	485	751	595	842	10
el	488	744	494	751	595	842	10
que	497	744	510	751	595	842	10
atestigua	85	754	118	762	595	842	10
el	120	754	126	762	595	842	10
origen	128	754	151	762	595	842	10
de	153	754	162	762	595	842	10
interrogativos	164	754	212	762	595	842	10
para	214	754	230	762	595	842	10
introducir	232	754	265	762	595	842	10
cláusulas	267	754	301	762	595	842	10
relativas.	303	754	335	762	595	842	10
(22)	85	87	106	98	595	842	11
a.	113	87	123	98	595	842	11
aan	150	87	170	98	595	842	11
gogos	185	87	218	98	595	842	11
kisk-av	225	87	262	98	595	842	11
[ko	275	87	293	98	595	842	11
tuko].	301	87	331	98	595	842	11
SUB	340	102	359	110	595	842	11
negro	373	101	404	112	595	842	11
1	150	101	157	112	595	842	11
SG	157	102	171	110	595	842	11
.	171	101	174	112	595	842	11
SUJ	174	102	192	110	595	842	11
perro	213	101	241	112	595	842	11
patear.	244	101	282	112	595	842	11
COMPL	282	102	315	110	595	842	11
‘Yo	154	112	171	125	595	842	11
pateé	174	112	204	125	595	842	11
el	208	112	217	125	595	842	11
perro	220	112	248	125	595	842	11
y	252	112	258	125	595	842	11
es	261	112	273	125	595	842	11
negro.'/‘Yo	277	112	334	125	595	842	11
pateé	337	112	368	125	595	842	11
al	371	112	380	125	595	842	11
perro	384	112	412	125	595	842	11
que	415	112	435	125	595	842	11
es	438	112	451	125	595	842	11
negro.'	454	112	491	125	595	842	11
b.	105	128	115	139	595	842	11
nui	125	128	141	139	595	842	11
aan	150	128	170	139	595	842	11
niid	185	128	204	139	595	842	11
[ko	213	128	230	139	595	842	11
daa].	245	128	272	139	595	842	11
SUB	337	143	357	152	595	842	11
zopilote	150	142	191	153	595	842	11
1	213	142	219	153	595	842	11
SG	219	143	233	152	595	842	11
.	233	142	236	153	595	842	11
SUJ	236	143	254	152	595	842	11
ver.	269	142	289	153	595	842	11
PFV	289	143	308	152	595	842	11
volar.	373	142	402	153	595	842	11
PFV	402	143	421	152	595	842	11
‘Vi	150	154	163	167	595	842	11
al	167	154	176	167	595	842	11
zopilote	179	154	220	167	595	842	11
(aura)	224	154	256	167	595	842	11
y	259	154	265	167	595	842	11
entonces	268	154	316	167	595	842	11
voló.'/‘Vi	320	154	364	167	595	842	11
al	367	154	377	167	595	842	11
zopilote	380	154	421	167	595	842	11
(aura)	424	154	456	167	595	842	11
que	459	154	479	167	595	842	11
voló.'	482	154	510	167	595	842	11
Finalmente,	99	183	162	194	595	842	11
cabe	171	183	197	194	595	842	11
destacar	206	183	252	194	595	842	11
que,	261	183	284	194	595	842	11
hasta	293	183	322	194	595	842	11
donde	331	183	365	194	595	842	11
se	374	183	386	194	595	842	11
ha	395	183	409	194	595	842	11
avanzado	418	183	470	194	595	842	11
en	478	183	492	194	595	842	11
la	501	183	510	194	595	842	11
documentación	85	197	166	208	595	842	11
de	170	197	184	208	595	842	11
la	187	197	197	208	595	842	11
lengua,	201	197	240	208	595	842	11
este	244	197	266	208	595	842	11
marcador	270	197	321	208	595	842	11
discursivo	325	197	378	208	595	842	11
multifuncional	382	197	455	208	595	842	11
no	459	197	472	208	595	842	11
ocurre	476	197	510	208	595	842	11
en	85	211	98	222	595	842	11
cláusulas	104	211	154	222	595	842	11
que	160	211	180	222	595	842	11
puedan	185	211	226	222	595	842	11
ser	231	211	248	222	595	842	11
interpretadas	253	211	324	222	595	842	11
como	329	211	359	222	595	842	11
relativas	364	211	409	222	595	842	11
de	415	211	428	222	595	842	11
objeto,	434	211	470	222	595	842	11
lo	475	211	485	222	595	842	11
que	490	211	510	222	595	842	11
podría	85	224	119	236	595	842	11
estar	122	224	149	236	595	842	11
relacionado	152	224	214	236	595	842	11
con	218	224	237	236	595	842	11
la	240	224	250	236	595	842	11
continuidad	253	224	315	236	595	842	11
o	318	224	324	236	595	842	11
secuencialidad	328	224	407	236	595	842	11
de	410	224	424	236	595	842	11
la	427	224	436	236	595	842	11
información.	440	224	505	236	595	842	11
3.3.	142	253	165	266	595	842	11
Cláusulas	169	253	235	266	595	842	11
relativas	239	253	296	266	595	842	11
en	300	253	316	266	595	842	11
tepehuano	320	253	391	266	595	842	11
del	395	253	415	266	595	842	11
norte	419	253	454	266	595	842	11
El	85	282	96	293	595	842	11
tepehuano	103	282	160	293	595	842	11
del	167	282	183	293	595	842	11
norte	191	282	218	293	595	842	11
17	218	281	227	288	595	842	11
,	227	282	230	293	595	842	11
a	238	282	244	293	595	842	11
diferencia	252	282	304	293	595	842	11
del	311	282	327	293	595	842	11
pima	334	282	361	293	595	842	11
bajo,	368	282	394	293	595	842	11
muestra	401	282	445	293	595	842	11
una	452	282	472	293	595	842	11
fuerte	479	282	510	293	595	842	11
preferencia	85	296	145	307	595	842	11
por	149	296	166	307	595	842	11
dos	170	296	190	307	595	842	11
estrategias:	193	296	255	307	595	842	11
(1)	259	296	274	307	595	842	11
codificar	278	296	323	307	595	842	11
las	326	296	342	307	595	842	11
cláusulas	345	296	396	307	595	842	11
relativas	399	296	444	307	595	842	11
mediante	448	296	497	307	595	842	11
el	501	296	510	307	595	842	11
apoyo	85	309	118	321	595	842	11
de	123	309	136	321	595	842	11
un	141	309	155	321	595	842	11
subordinante	160	309	229	321	595	842	11
conjuntivo	234	309	288	321	595	842	11
independiente,	293	309	372	321	595	842	11
ʃianki,	377	307	408	321	595	842	11
que	413	309	433	321	595	842	11
se	438	309	450	321	595	842	11
codifica	455	309	496	321	595	842	11
al	501	309	510	321	595	842	11
inicio	85	323	112	334	595	842	11
de	116	323	129	334	595	842	11
la	132	323	141	334	595	842	11
cláusula,	144	323	192	334	595	842	11
y	195	323	201	334	595	842	11
(2)	204	323	219	334	595	842	11
la	222	323	231	334	595	842	11
nominalización	234	323	313	334	595	842	11
del	316	323	332	334	595	842	11
verbo	335	323	365	334	595	842	11
que	369	323	389	334	595	842	11
ocurre	392	323	426	334	595	842	11
marcado	429	323	475	334	595	842	11
con	478	323	498	334	595	842	11
el	501	323	510	334	595	842	11
sufijo	85	335	113	348	595	842	11
‘estativo'	117	335	164	348	595	842	11
-ga,	167	337	188	348	595	842	11
que	192	337	212	348	595	842	11
en	216	337	229	348	595	842	11
otras	233	337	259	348	595	842	11
de	263	337	276	348	595	842	11
las	280	337	296	348	595	842	11
lenguas	299	337	341	348	595	842	11
de	345	337	358	348	595	842	11
esta	362	337	385	348	595	842	11
área	388	337	413	348	595	842	11
geográfica	416	337	472	348	595	842	11
ocurre	476	337	510	348	595	842	11
como	85	351	115	362	595	842	11
-ka	121	351	138	362	595	842	11
y	144	351	150	362	595	842	11
cuyo	157	351	182	362	595	842	11
uso	188	351	208	362	595	842	11
es	214	351	227	362	595	842	11
característico	233	351	305	362	595	842	11
del	311	351	327	362	595	842	11
ámbito	334	351	370	362	595	842	11
adverbial	376	351	425	362	595	842	11
(nominalizador	432	351	510	362	595	842	11
gerundivo);	85	365	145	376	595	842	11
véanse	148	365	187	376	595	842	11
los	191	365	206	376	595	842	11
ejemplos	209	365	257	376	595	842	11
(23)	260	365	282	376	595	842	11
y	285	365	291	376	595	842	11
(24):	294	365	319	376	595	842	11
(23)	85	392	106	403	595	842	11
Relativas	113	392	163	403	595	842	11
de	166	392	179	403	595	842	11
sujeto	183	392	215	403	595	842	11
…βiiʃi	105	403	134	417	595	842	11
ki-kiiʃi	144	406	173	417	595	842	11
[ʃianki	192	406	226	417	595	842	11
omari-ga,]	230	406	285	417	595	842	11
PL	144	421	156	429	595	842	11
SUB	216	421	236	429	595	842	11
todos	105	420	134	431	595	842	11
-animal	156	420	195	431	595	842	11
bravos-	269	420	309	431	595	842	11
EST	309	421	328	429	595	842	11
‘…a	105	431	126	445	595	842	11
todos	130	431	159	445	595	842	11
los	162	431	178	445	595	842	11
animales	181	431	229	445	595	842	11
que	232	431	252	445	595	842	11
son	256	431	275	445	595	842	11
bravos'	278	431	317	445	595	842	11
(“El	152	445	171	458	595	842	11
grillo	174	445	199	458	595	842	11
y	203	445	209	458	595	842	11
el	212	445	221	458	595	842	11
oso”,	225	445	251	458	595	842	11
Carrillo	255	445	293	458	595	842	11
Carrillo	296	445	334	458	595	842	11
y	337	445	343	458	595	842	11
Estrada-Fernández	347	445	450	458	595	842	11
en	453	447	466	458	595	842	11
prensa)	470	447	510	458	595	842	11
(24)	85	475	106	486	595	842	11
…βiiʃi	113	472	143	486	595	842	11
[ʃianki	156	475	189	486	595	842	11
kikiid	213	475	239	486	595	842	11
j	239	474	241	481	595	842	11
a-ga]	241	475	269	486	595	842	11
ki-kiiʃi.	301	475	334	486	595	842	11
IT	185	490	194	498	595	842	11
~picar-	193	489	230	500	595	842	11
EST	230	490	249	498	595	842	11
PL	269	490	281	498	595	842	11
-animal	281	489	320	500	595	842	11
todos	105	489	134	500	595	842	11
SUB	148	490	167	498	595	842	11
‘…a	105	500	126	514	595	842	11
todos	130	500	159	514	595	842	11
los	162	500	178	514	595	842	11
animales	181	500	229	514	595	842	11
que	232	500	252	514	595	842	11
pican.'	256	500	290	514	595	842	11
(“El	152	514	171	527	595	842	11
grillo	174	514	199	527	595	842	11
y	203	514	209	527	595	842	11
el	212	514	221	527	595	842	11
oso”,	225	514	251	527	595	842	11
Carrillo	255	514	293	527	595	842	11
Carrillo	296	514	334	527	595	842	11
y	337	514	343	527	595	842	11
Estrada-Fernández	347	514	450	527	595	842	11
en	453	516	466	527	595	842	11
prensa)	470	516	510	527	595	842	11
Al	99	544	110	555	595	842	11
igual	115	544	141	555	595	842	11
que	146	544	166	555	595	842	11
en	172	544	185	555	595	842	11
las	190	544	206	555	595	842	11
relativas	211	544	256	555	595	842	11
de	261	544	275	555	595	842	11
sujeto,	280	544	315	555	595	842	11
el	321	544	330	555	595	842	11
tepehuano	336	544	392	555	595	842	11
del	398	544	414	555	595	842	11
norte	419	544	446	555	595	842	11
muestra	452	544	495	555	595	842	11
al	501	544	510	555	595	842	11
subordinante	85	557	154	568	595	842	11
ʃianki	158	555	186	568	595	842	11
introduciendo	189	557	261	568	595	842	11
la	265	557	274	568	595	842	11
relativa,	278	557	320	568	595	842	11
pero	324	557	348	568	595	842	11
difiere	352	557	384	568	595	842	11
en	388	557	401	568	595	842	11
el	405	557	414	568	595	842	11
carácter	418	557	461	568	595	842	11
finito	465	557	490	568	595	842	11
del	494	557	510	568	595	842	11
verbo,	85	571	118	582	595	842	11
ya	122	571	135	582	595	842	11
que	139	571	159	582	595	842	11
ocurre	162	571	196	582	595	842	11
con	200	571	219	582	595	842	11
marcación	223	571	279	582	595	842	11
finita,	282	571	311	582	595	842	11
como	315	571	344	582	595	842	11
se	348	571	360	582	595	842	11
observa	364	571	407	582	595	842	11
en	410	571	424	582	595	842	11
el	428	571	437	582	595	842	11
truncamiento	441	571	510	582	595	842	11
perfectivo	85	585	137	596	595	842	11
del	141	585	157	596	595	842	11
verbo	160	585	190	596	595	842	11
en	194	585	207	596	595	842	11
(25)	211	585	232	596	595	842	11
y	236	585	242	596	595	842	11
(26);	245	585	270	596	595	842	11
además,	273	585	319	596	595	842	11
con	323	585	342	596	595	842	11
la	346	585	355	596	595	842	11
presencia	359	585	411	596	595	842	11
de	414	585	428	596	595	842	11
un	431	585	445	596	595	842	11
modificador	448	585	510	596	595	842	11
de	85	599	98	610	595	842	11
valencia	102	599	146	610	595	842	11
verbal	149	599	182	610	595	842	11
-tuli	185	599	205	610	595	842	11
‘benefactivo'	208	596	275	610	595	842	11
en	278	596	291	610	595	842	11
(26):	295	596	319	610	595	842	11
(25)	85	626	106	637	595	842	11
Relativas	113	626	163	637	595	842	11
de	166	626	179	637	595	842	11
objeto	183	626	216	637	595	842	11
kia	105	640	120	651	595	842	11
βia=ni	125	637	157	651	595	842	11
mastai	199	640	235	651	595	842	11
[ʃianki	236	640	270	651	595	842	11
gin	309	640	325	651	595	842	11
oi=pi]	337	640	366	651	595	842	11
SUB	309	655	329	664	595	842	11
1	337	654	344	665	595	842	11
SG	344	655	358	664	595	842	11
.	358	654	361	665	595	842	11
NSUJ	361	655	386	664	595	842	11
aún	105	654	125	665	595	842	11
tener.	127	654	158	665	595	842	11
PFV	158	655	176	664	595	842	11
=2	176	654	190	665	595	842	11
SG	190	655	204	664	595	842	11
.	204	654	207	665	595	842	11
SUJ	207	655	225	664	595	842	11
machete	236	654	282	665	595	842	11
PFV	146	669	164	677	595	842	11
SG	178	669	191	677	595	842	11
SUJ	195	669	213	677	595	842	11
regalar.	105	668	146	679	595	842	11
=2	164	668	178	679	595	842	11
.	191	668	195	679	595	842	11
‘Todavía	105	679	151	692	595	842	11
tengo	154	679	184	692	595	842	11
el	188	679	197	692	595	842	11
machete	200	679	246	692	595	842	11
que	250	679	270	692	595	842	11
tú	273	679	283	692	595	842	11
me	286	679	303	692	595	842	11
regalaste.'	306	679	362	692	595	842	11
(26)	85	711	106	722	595	842	11
busai	113	711	142	722	595	842	11
go	156	711	169	722	595	842	11
salir.	105	725	130	736	595	842	11
PFV	130	726	149	735	595	842	11
DET	156	726	175	735	595	842	11
17	85	751	92	757	595	842	11
Glottocode:	97	753	137	760	595	842	11
nort12959.	140	753	178	760	595	842	11
kiili	201	711	218	722	595	842	11
[ʃianki	235	711	269	722	595	842	11
SUB	269	726	289	735	595	842	11
hombre	201	725	242	736	595	842	11
mua-tuli=ani	329	711	395	722	595	842	11
go	409	711	422	722	595	842	11
gogooʃi]	445	711	487	722	595	842	11
DET	481	726	500	735	595	842	11
matar.	329	725	363	736	595	842	11
PFV	363	726	382	735	595	842	11
-	382	725	386	736	595	842	11
BEN	386	726	405	735	595	842	11
=1	405	725	419	736	595	842	11
SG	419	726	433	735	595	842	11
.	433	725	436	736	595	842	11
SUJ	436	726	454	735	595	842	11
SG	105	74	119	83	595	842	12
.perro	119	73	150	84	595	842	12
‘Salió	105	85	134	98	595	842	12
el	138	85	147	98	595	842	12
hombre	150	85	191	98	595	842	12
al	194	85	204	98	595	842	12
que	207	85	227	98	595	842	12
le	230	85	240	98	595	842	12
maté	243	85	270	98	595	842	12
el	273	85	282	98	595	842	12
perro.'	286	85	320	98	595	842	12
En	99	109	114	120	595	842	12
relativas	117	109	162	120	595	842	12
de	165	109	178	120	595	842	12
oblicuo,	181	109	223	120	595	842	12
de	226	109	239	120	595	842	12
benefactivo	242	109	303	120	595	842	12
o	306	109	313	120	595	842	12
maledictivo,	316	109	379	120	595	842	12
como	383	109	412	120	595	842	12
en	415	109	428	120	595	842	12
(27),	432	109	456	120	595	842	12
la	459	109	468	120	595	842	12
relativa	472	109	510	120	595	842	12
continúa	85	123	130	134	595	842	12
usando	136	123	175	134	595	842	12
el	180	123	189	134	595	842	12
subordinante	195	123	264	134	595	842	12
ʃianki,	269	121	300	134	595	842	12
al	305	123	314	134	595	842	12
que,	320	123	343	134	595	842	12
como	348	123	377	134	595	842	12
en	382	123	396	134	595	842	12
el	401	123	410	134	595	842	12
pima	415	123	441	134	595	842	12
bajo	446	123	469	134	595	842	12
(véase	475	123	511	134	595	842	12
ejemplo	85	137	127	148	595	842	12
en	131	137	144	148	595	842	12
(20),	148	137	172	148	595	842	12
que	176	137	196	148	595	842	12
repetimos	199	137	252	148	595	842	12
por	255	137	273	148	595	842	12
claridad	276	137	318	148	595	842	12
abajo),	322	137	359	148	595	842	12
se	362	137	375	148	595	842	12
le	378	137	388	148	595	842	12
sufija	391	137	419	148	595	842	12
el	423	137	432	148	595	842	12
nominalizador	435	137	510	148	595	842	12
-kiga.	85	151	114	162	595	842	12
La	118	151	131	162	595	842	12
construcción	134	151	202	162	595	842	12
muestra	205	151	249	162	595	842	12
nuevamente	252	151	318	162	595	842	12
un	321	151	334	162	595	842	12
verbo	338	151	368	162	595	842	12
nominalizado	371	151	442	162	595	842	12
18	442	150	451	157	595	842	12
.	451	151	454	162	595	842	12
(27)	85	178	106	189	595	842	12
Tepehuano	113	178	174	189	595	842	12
del	177	178	194	189	595	842	12
norte	197	178	224	189	595	842	12
ai	195	192	205	203	595	842	12
kokooda-gi.]	213	192	278	203	595	842	12
[ʃianki-kiga	105	192	167	203	595	842	12
SUB	105	207	124	215	595	842	12
-	124	206	128	217	595	842	12
REL	128	207	147	215	595	842	12
DET	156	207	175	215	595	842	12
pelear-	195	206	233	217	595	842	12
NMLZ	233	207	258	215	595	842	12
‘…con	113	217	147	231	595	842	12
los	151	217	166	231	595	842	12
que	170	217	190	231	595	842	12
pelearía.'	193	217	242	231	595	842	12
(“El	152	231	171	244	595	842	12
grillo	174	231	199	244	595	842	12
y	203	231	209	244	595	842	12
el	212	231	221	244	595	842	12
oso”,	225	231	251	244	595	842	12
Carrillo	255	231	293	244	595	842	12
Carrillo	296	231	334	244	595	842	12
y	337	231	343	244	595	842	12
Estrada-Fernández	347	231	450	244	595	842	12
en	453	233	466	244	595	842	12
prensa)	470	233	510	244	595	842	12
(20)	85	263	106	274	595	842	12
Pima	113	263	141	274	595	842	12
bajo	144	263	167	274	595	842	12
aan	105	277	125	288	595	842	12
niir	145	277	161	288	595	842	12
lii	178	277	186	288	595	842	12
oob	203	277	223	288	595	842	12
aita-kiga	244	277	293	288	595	842	12
ko'o	293	275	315	288	595	842	12
kii.	329	277	344	288	595	842	12
1	105	291	112	302	595	842	12
SG	112	292	125	301	595	842	12
.	125	291	129	302	595	842	12
SUJ	129	292	147	301	595	842	12
ver.	156	291	176	302	595	842	12
PFV	176	292	194	301	595	842	12
DIM	203	292	220	301	595	842	12
persona	244	291	287	302	595	842	12
INTER	293	292	322	301	595	842	12
-	322	291	326	302	595	842	12
REL	326	292	344	301	595	842	12
‘Vi	105	302	118	316	595	842	12
al	122	302	131	316	595	842	12
muchacho	134	302	190	316	595	842	12
al	193	302	202	316	595	842	12
que	206	302	226	316	595	842	12
la	229	302	238	316	595	842	12
víbora	242	302	275	316	595	842	12
mordió.'	278	302	321	316	595	842	12
víbora	373	291	406	302	595	842	12
morder.	409	291	451	302	595	842	12
PFV	451	292	469	301	595	842	12
Asimismo,	99	332	155	343	595	842	12
el	163	332	173	343	595	842	12
sufijo	181	332	209	343	595	842	12
-kig,	218	332	241	343	595	842	12
escrito	250	332	285	343	595	842	12
ortográficamente	294	332	384	343	595	842	12
como	392	332	422	343	595	842	12
<cug>,	430	332	467	343	595	842	12
se	476	332	488	343	595	842	12
ha	497	332	510	343	595	842	12
documentado	85	346	158	357	595	842	12
en	162	346	175	357	595	842	12
la	180	346	189	357	595	842	12
obra	193	346	217	357	595	842	12
de	221	346	235	357	595	842	12
Rinaldini	239	346	285	357	595	842	12
([1743]	289	346	326	357	595	842	12
1992),	330	346	364	357	595	842	12
que	369	346	389	357	595	842	12
refleja	393	346	425	357	595	842	12
el	430	346	439	357	595	842	12
estado	443	346	479	357	595	842	12
de	483	346	497	357	595	842	12
la	501	346	510	357	595	842	12
variedad	85	359	131	371	595	842	12
tepeguana	134	359	191	371	595	842	12
19	191	358	200	366	595	842	12
del	203	359	219	371	595	842	12
siglo	222	359	247	371	595	842	12
XVIII.	250	359	279	371	595	842	12
Véase	282	359	316	371	595	842	12
el	319	359	329	371	595	842	12
ejemplo	332	359	374	371	595	842	12
(28),	377	359	402	371	595	842	12
en	405	359	418	371	595	842	12
el	421	359	430	371	595	842	12
cual	433	359	455	371	595	842	12
el	458	359	468	371	595	842	12
antiguo	471	359	510	371	595	842	12
cognado	85	373	131	384	595	842	12
del	137	373	153	384	595	842	12
sufijo	158	373	186	384	595	842	12
kiga	192	373	214	384	595	842	12
ocurre	220	373	254	384	595	842	12
sufijado	259	373	301	384	595	842	12
al	306	373	316	384	595	842	12
verbo	321	373	351	384	595	842	12
age	357	373	377	384	595	842	12
‘decir'	383	371	414	384	595	842	12
20	414	372	423	380	595	842	12
.	423	373	426	384	595	842	12
Nótese	432	373	470	384	595	842	12
que	475	373	495	384	595	842	12
la	501	373	510	384	595	842	12
relativa	85	387	124	398	595	842	12
es	129	387	141	398	595	842	12
introducida	146	387	205	398	595	842	12
por	210	387	228	398	595	842	12
el	233	387	242	398	595	842	12
subordinante	247	387	316	398	595	842	12
nan,	322	387	345	398	595	842	12
actualmente	350	387	415	398	595	842	12
en	420	387	434	398	595	842	12
desuso	439	387	477	398	595	842	12
en	483	387	496	398	595	842	12
la	501	387	510	398	595	842	12
variedad	85	401	131	412	595	842	12
actual,	135	401	171	412	595	842	12
aunque	175	401	215	412	595	842	12
un	219	401	233	412	595	842	12
cognado	237	401	283	412	595	842	12
de	287	401	301	412	595	842	12
este,	305	401	331	412	595	842	12
na,	335	401	352	412	595	842	12
ocurre	356	401	390	412	595	842	12
en	395	401	408	412	595	842	12
tepehuano	412	401	469	412	595	842	12
del	473	401	489	412	595	842	12
sur	494	401	510	412	595	842	12
(García	85	415	125	426	595	842	12
Salido	128	415	162	426	595	842	12
2014):	165	415	199	426	595	842	12
(28)	85	442	106	453	595	842	12
Uggea	113	442	149	453	595	842	12
ubi	156	442	172	453	595	842	12
nan	174	442	194	453	595	842	12
age-cug	201	442	247	453	595	842	12
DEM	105	457	126	466	595	842	12
mujer	142	456	172	467	595	842	12
SUB	174	457	194	466	595	842	12
decir-	201	456	231	467	595	842	12
REL	231	457	250	466	595	842	12
‘Esa	105	467	128	481	595	842	12
es	132	467	144	481	595	842	12
la	148	467	157	481	595	842	12
mujer	160	467	190	481	595	842	12
que	194	467	214	481	595	842	12
yo	217	467	230	481	595	842	12
digo.'	233	467	262	481	595	842	12
La	99	492	113	503	595	842	12
tendencia	122	492	174	503	595	842	12
que	182	492	202	503	595	842	12
muestran	211	492	261	503	595	842	12
las	270	492	285	503	595	842	12
dos	294	492	314	503	595	842	12
lenguas	323	492	364	503	595	842	12
tepimanas	373	492	429	503	595	842	12
de	438	492	451	503	595	842	12
sufijar	460	492	492	503	595	842	12
al	501	492	510	503	595	842	12
nominalizador	85	506	160	517	595	842	12
-kiga	166	506	192	517	595	842	12
a	199	506	205	517	595	842	12
los	211	506	227	517	595	842	12
nexos	233	506	265	517	595	842	12
subordinantes	271	506	347	517	595	842	12
que	353	506	373	517	595	842	12
ocurren	379	506	420	517	595	842	12
al	426	506	435	517	595	842	12
inicio	442	506	469	517	595	842	12
de	475	506	489	517	595	842	12
las	495	506	510	517	595	842	12
relativas	85	519	130	530	595	842	12
se	135	519	147	530	595	842	12
observa	152	519	195	530	595	842	12
en	200	519	214	530	595	842	12
tepehuano	219	519	275	530	595	842	12
del	280	519	296	530	595	842	12
norte	301	519	329	530	595	842	12
en	334	519	347	530	595	842	12
otro	352	519	373	530	595	842	12
conectivo,	378	519	432	530	595	842	12
daid	437	519	460	530	595	842	12
j	460	518	462	526	595	842	12
i,	462	519	468	530	595	842	12
que	473	519	493	530	595	842	12
es	498	519	511	530	595	842	12
frecuente	85	533	135	544	595	842	12
en	143	533	156	544	595	842	12
cláusulas	164	533	214	544	595	842	12
coordinadas,	221	533	290	544	595	842	12
como	298	533	327	544	595	842	12
se	335	533	347	544	595	842	12
observa	355	533	397	544	595	842	12
en	405	533	419	544	595	842	12
(29).	426	533	451	544	595	842	12
El	458	533	469	544	595	842	12
origen	477	533	510	544	595	842	12
coordinante	85	547	148	558	595	842	12
de	152	547	165	558	595	842	12
este	169	547	192	558	595	842	12
último	196	547	228	558	595	842	12
nexo	232	547	258	558	595	842	12
permite	262	547	302	558	595	842	12
que	306	547	326	558	595	842	12
se	330	547	343	558	595	842	12
infieran	347	547	387	558	595	842	12
dos	391	547	410	558	595	842	12
interpretaciones	414	547	500	558	595	842	12
–	504	545	511	558	595	842	12
coordinante	85	561	148	572	595	842	12
y	151	561	157	572	595	842	12
restrictiva–,	160	561	222	572	595	842	12
como	225	561	254	572	595	842	12
se	258	561	271	572	595	842	12
indica	274	561	305	572	595	842	12
en	308	561	322	572	595	842	12
la	325	561	334	572	595	842	12
línea	338	561	364	572	595	842	12
de	367	561	380	572	595	842	12
traducción	384	561	439	572	595	842	12
del	443	561	458	572	595	842	12
ejemplo:	462	561	507	572	595	842	12
(29)	85	588	106	599	595	842	12
[daid	113	588	141	599	595	842	12
j	142	587	144	594	595	842	12
i-kiga	144	588	175	599	595	842	12
ga	196	588	209	599	595	842	12
kokooda-gai.]	269	588	341	599	595	842	12
CON	108	603	129	612	595	842	12
-	129	602	133	613	595	842	12
REL	132	603	151	612	595	842	12
N	156	603	163	612	595	842	12
.	163	602	166	613	595	842	12
ESP	166	603	185	612	595	842	12
IT	196	603	205	612	595	842	12
~pelear-	205	602	249	613	595	842	12
DUR	249	603	269	612	595	842	12
‘…	105	613	120	627	595	842	12
y	123	613	129	627	595	842	12
con	132	613	152	627	595	842	12
(ellos)	155	613	188	627	595	842	12
pelearía.'/‘…	191	613	258	627	595	842	12
con	262	613	281	627	595	842	12
los	284	613	300	627	595	842	12
que	303	613	323	627	595	842	12
pelearía.'	326	613	376	627	595	842	12
(“El	152	627	171	641	595	842	12
grillo	174	627	199	641	595	842	12
y	203	627	209	641	595	842	12
el	212	627	221	641	595	842	12
oso”,	225	627	251	641	595	842	12
Carrillo	255	630	293	641	595	842	12
Carrillo	296	630	334	641	595	842	12
y	338	630	344	641	595	842	12
Estrada-Fernández	347	630	450	641	595	842	12
en	453	630	466	641	595	842	12
prensa)	470	630	510	641	595	842	12
18	85	663	92	669	595	842	12
Grune	97	665	119	672	595	842	12
(1997)	121	665	144	672	595	842	12
describe	147	665	177	672	595	842	12
para	180	665	196	672	595	842	12
hopi,	198	665	216	672	595	842	12
otra	218	665	232	672	595	842	12
lengua	234	665	259	672	595	842	12
yuto-azteca	261	665	303	672	595	842	12
hablada	305	665	334	672	595	842	12
en	336	665	345	672	595	842	12
Arizona,	348	665	377	672	595	842	12
en	379	665	388	672	595	842	12
los	391	665	401	672	595	842	12
Estados	403	665	432	672	595	842	12
Unidos,	435	665	462	672	595	842	12
relativas	465	665	494	672	595	842	12
que	497	665	510	672	595	842	12
hacen	85	675	107	683	595	842	12
uso	109	675	122	683	595	842	12
de	124	675	133	683	595	842	12
un	135	675	144	683	595	842	12
sufijo	146	675	165	683	595	842	12
nominalizador	167	675	217	683	595	842	12
-iqat	219	675	235	683	595	842	12
(/ikat/),	237	675	262	683	595	842	12
moosa	264	675	288	683	595	842	12
kukiqat	290	675	317	683	595	842	12
‘mordedor	319	674	355	683	595	842	12
de	357	674	366	683	595	842	12
gatos'	368	674	390	683	595	842	12
al	392	674	398	683	595	842	12
final	400	674	415	683	595	842	12
del	417	674	428	683	595	842	12
verbo	430	674	450	683	595	842	12
‘morder'.	452	674	484	683	595	842	12
19	85	693	92	699	595	842	12
De	97	695	107	702	595	842	12
acuerdo	109	695	138	702	595	842	12
a	140	695	145	702	595	842	12
como	147	695	166	702	595	842	12
Rinaldini	169	695	199	702	595	842	12
([1743]	202	695	226	702	595	842	12
1992)	229	695	249	702	595	842	12
escribe	251	695	277	702	595	842	12
el	279	695	285	702	595	842	12
nombre.	288	695	317	702	595	842	12
20	85	714	92	721	595	842	12
Recuérdese	97	716	140	724	595	842	12
que,	142	716	157	724	595	842	12
en	160	716	169	724	595	842	12
el	171	716	177	724	595	842	12
análisis	179	716	206	724	595	842	12
de	208	716	217	724	595	842	12
las	219	716	229	724	595	842	12
relativas	232	716	261	724	595	842	12
del	264	716	274	724	595	842	12
pima	277	716	294	724	595	842	12
bajo,	296	716	313	724	595	842	12
se	316	716	324	724	595	842	12
mencionó	326	716	361	724	595	842	12
que	363	716	377	724	595	842	12
el	379	716	385	724	595	842	12
sufijo	387	716	406	724	595	842	12
nominalizador	408	716	458	724	595	842	12
kig(a)	460	716	480	724	595	842	12
tiene	483	716	500	724	595	842	12
su	502	716	511	724	595	842	12
origen	85	727	107	734	595	842	12
en	110	727	119	734	595	842	12
un	121	727	130	734	595	842	12
estativo	132	727	160	734	595	842	12
-ka	162	727	173	734	595	842	12
y	175	727	179	734	595	842	12
el	182	727	188	734	595	842	12
demostrativo	190	727	236	734	595	842	12
(h)igai	238	727	260	734	595	842	12
(Estrada-Fernández	263	727	334	734	595	842	12
2012).	336	727	359	734	595	842	12
Podría	361	727	385	734	595	842	12
afirmarse	387	727	420	734	595	842	12
que	423	727	436	734	595	842	12
el	438	727	444	734	595	842	12
nominalizador	447	727	496	734	595	842	12
-ga	499	727	510	734	595	842	12
que	85	736	98	743	595	842	12
ocurre	101	736	124	743	595	842	12
en	127	736	135	743	595	842	12
tepehuano	138	736	176	743	595	842	12
del	179	736	189	743	595	842	12
norte	192	736	210	743	595	842	12
está	213	736	228	743	595	842	12
relacionado	231	736	272	743	595	842	12
con	275	736	288	743	595	842	12
el	290	736	296	743	595	842	12
sufijo	299	736	318	743	595	842	12
estativo	320	736	348	743	595	842	12
-ka	351	736	362	743	595	842	12
de	365	736	374	743	595	842	12
pima	376	736	394	743	595	842	12
bajo.	396	736	414	743	595	842	12
Estrada-Fernández	416	736	485	743	595	842	12
(2019)	487	736	510	743	595	842	12
discute	85	745	111	753	595	842	12
la	113	745	119	753	595	842	12
función	122	745	147	753	595	842	12
nominalizadora	150	745	204	753	595	842	12
de	206	745	215	753	595	842	12
ese	218	745	231	753	595	842	12
sufijo	233	745	252	753	595	842	12
en	254	745	263	753	595	842	12
pima	265	745	283	753	595	842	12
bajo	285	745	300	753	595	842	12
y	303	745	307	753	595	842	12
Estrada-Fernández	309	745	378	753	595	842	12
(en	380	745	392	753	595	842	12
prensa)	394	745	421	753	595	842	12
también	424	745	452	753	595	842	12
alude	455	745	474	753	595	842	12
al	476	745	483	753	595	842	12
posible	485	745	510	753	595	842	12
origen	85	754	107	762	595	842	12
diacrónico	110	754	146	762	595	842	12
del	148	754	159	762	595	842	12
mismo.	161	754	187	762	595	842	12
Finalmente,	99	87	162	98	595	842	13
en	165	87	178	98	595	842	13
relativas	182	87	226	98	595	842	13
de	229	87	243	98	595	842	13
oblicuo,	246	87	287	98	595	842	13
de	290	87	303	98	595	842	13
compañía	306	87	359	98	595	842	13
o	362	87	369	98	595	842	13
locativo,	372	87	416	98	595	842	13
respectivamente,	419	87	510	98	595	842	13
(30)	85	100	106	112	595	842	13
y	110	100	116	112	595	842	13
(31),	120	100	145	112	595	842	13
el	149	100	158	112	595	842	13
subordinante	162	100	231	112	595	842	13
ʃianki	235	98	263	112	595	842	13
puede	267	100	301	112	595	842	13
ocurrir	304	100	338	112	595	842	13
acompañado	342	100	411	112	595	842	13
de	415	100	429	112	595	842	13
un	432	100	446	112	595	842	13
sufijo,	450	100	481	112	595	842	13
-kidi,	485	100	510	112	595	842	13
cuyo	85	114	110	126	595	842	13
valor	116	114	142	126	595	842	13
semántico	148	114	202	126	595	842	13
indica	208	114	239	126	595	842	13
compañía	245	114	298	126	595	842	13
o	303	114	310	126	595	842	13
instrumento,	316	114	382	126	595	842	13
como	387	114	417	126	595	842	13
en	422	114	436	126	595	842	13
(30),	441	114	466	126	595	842	13
o	472	114	478	126	595	842	13
bien,	484	114	510	126	595	842	13
cuando	85	128	124	139	595	842	13
su	128	128	141	139	595	842	13
forma	144	128	174	139	595	842	13
cambia	178	128	216	139	595	842	13
a	220	128	226	139	595	842	13
ʃiako,	230	126	259	139	595	842	13
el	262	128	271	139	595	842	13
verbo	275	128	305	139	595	842	13
ocurre	308	128	342	139	595	842	13
nominalizado,	345	128	419	139	595	842	13
como	423	128	452	139	595	842	13
en	455	128	469	139	595	842	13
(31):	472	128	497	139	595	842	13
(30)	85	155	106	167	595	842	13
Relativa	113	155	157	167	595	842	13
de	160	155	173	167	595	842	13
oblicuo	177	155	215	167	595	842	13
comitativo	218	155	272	167	595	842	13
[ʃian-kidi	105	169	154	180	595	842	13
kiiga	184	169	209	180	595	842	13
ga	269	169	283	180	595	842	13
ko-kooda-gi…]	301	169	379	180	595	842	13
SUB	105	184	124	193	595	842	13
-	124	183	128	194	595	842	13
INSTR	128	184	157	193	595	842	13
PL	269	184	281	193	595	842	13
-pelear-	281	183	322	194	595	842	13
COND	322	184	350	193	595	842	13
bien	184	183	207	194	595	842	13
N	212	184	219	193	595	842	13
.	219	183	222	194	595	842	13
ESP	222	184	241	193	595	842	13
‘con	105	195	127	208	595	842	13
los	130	195	146	208	595	842	13
que	149	195	169	208	595	842	13
pelearía…'	172	195	230	208	595	842	13
(“El	152	208	171	222	595	842	13
grillo	174	208	199	222	595	842	13
y	203	208	209	222	595	842	13
el	212	208	221	222	595	842	13
oso”,	225	208	251	222	595	842	13
Carrillo	255	208	293	222	595	842	13
Carrillo	296	208	334	222	595	842	13
y	337	208	343	222	595	842	13
Estrada-Fernández	347	208	450	222	595	842	13
en	453	211	466	222	595	842	13
prensa)	470	211	510	222	595	842	13
(31)	85	238	106	249	595	842	13
Relativa	113	238	157	249	595	842	13
de	160	238	173	249	595	842	13
oblicuo	177	238	215	249	595	842	13
locativo	218	238	259	249	595	842	13
dai	105	252	121	263	595	842	13
βiika-tai	125	250	166	263	595	842	13
baakoi	199	252	235	263	595	842	13
[ʃiako	243	252	273	263	595	842	13
daras-tu-gai	314	252	378	263	595	842	13
haa	409	252	429	263	595	842	13
i-kiiʃi…]	445	252	484	263	595	842	13
CON	105	267	126	276	595	842	13
llevar-	156	266	188	277	595	842	13
SIM	188	267	205	276	595	842	13
guaje	213	266	242	277	595	842	13
INTER	243	267	272	276	595	842	13
.	272	266	275	277	595	842	13
LOC	275	267	294	276	595	842	13
estar-	314	266	345	277	595	842	13
CAUS	345	267	371	276	595	842	13
-	371	266	375	277	595	842	13
NMLZ	375	267	401	276	595	842	13
otros	409	266	436	277	595	842	13
PL	445	267	457	276	595	842	13
-animal	457	266	496	277	595	842	13
‘…y	105	277	126	291	595	842	13
llevaba	129	277	167	291	595	842	13
el	170	277	180	291	595	842	13
guaje	183	277	212	291	595	842	13
donde	216	277	249	291	595	842	13
ponía	252	277	282	291	595	842	13
a	286	277	292	291	595	842	13
los	296	277	311	291	595	842	13
otros	314	277	341	291	595	842	13
animales…'	344	277	407	291	595	842	13
(“El	152	291	171	305	595	842	13
grillo	174	291	199	305	595	842	13
y	203	291	209	305	595	842	13
el	212	291	221	305	595	842	13
oso”,	225	291	251	305	595	842	13
Carrillo	255	291	293	305	595	842	13
Carrillo	296	291	334	305	595	842	13
y	337	291	343	305	595	842	13
Estrada-Fernández	347	291	450	305	595	842	13
en	453	293	466	305	595	842	13
prensa)	470	293	510	305	595	842	13
3.4.	171	322	194	335	595	842	13
Cláusulas	198	322	264	335	595	842	13
relativas	268	322	325	335	595	842	13
en	328	322	345	335	595	842	13
tarahumara	349	322	425	335	595	842	13
El	85	351	96	362	595	842	13
tarahumara	99	351	161	362	595	842	13
21	161	350	170	357	595	842	13
,	170	351	173	362	595	842	13
junto	177	351	203	362	595	842	13
con	206	351	226	362	595	842	13
el	229	351	239	362	595	842	13
guarijío,	242	351	285	362	595	842	13
pertenece	288	351	342	362	595	842	13
a	345	351	352	362	595	842	13
la	355	351	365	362	595	842	13
subrama	368	351	415	362	595	842	13
tarahumarana	419	351	494	362	595	842	13
de	497	351	510	362	595	842	13
la	85	365	94	376	595	842	13
rama	98	365	126	376	595	842	13
taracahita	130	365	182	376	595	842	13
de	186	365	199	376	595	842	13
las	203	365	219	376	595	842	13
lenguas	222	365	264	376	595	842	13
yuto-aztecas.	268	365	340	376	595	842	13
Pese	344	365	371	376	595	842	13
a	375	365	382	376	595	842	13
la	385	365	395	376	595	842	13
cercanía	399	365	445	376	595	842	13
genética,	448	365	497	376	595	842	13
la	501	365	510	376	595	842	13
lengua	85	379	121	390	595	842	13
contrasta	125	379	175	390	595	842	13
por	179	379	196	390	595	842	13
la	200	379	209	390	595	842	13
tendencia	213	379	265	390	595	842	13
a	269	379	276	390	595	842	13
no	280	379	293	390	595	842	13
-mostrar	297	379	342	390	595	842	13
construcciones	346	379	426	390	595	842	13
nominalizadas,	430	379	510	390	595	842	13
característica	85	392	156	403	595	842	13
que	160	392	180	403	595	842	13
se	184	392	197	403	595	842	13
mencionó	200	392	252	403	595	842	13
para	256	392	280	403	595	842	13
el	284	392	293	403	595	842	13
guarijío	297	392	336	403	595	842	13
en	340	392	353	403	595	842	13
3.1,	357	392	377	403	595	842	13
razón	381	392	411	403	595	842	13
por	415	392	432	403	595	842	13
la	436	392	445	403	595	842	13
cual	449	392	471	403	595	842	13
hemos	474	392	510	403	595	842	13
decidido	85	406	130	417	595	842	13
abordarla	136	406	187	417	595	842	13
después	194	406	239	417	595	842	13
de	246	406	259	417	595	842	13
las	266	406	281	417	595	842	13
que	288	406	308	417	595	842	13
hemos	314	406	350	417	595	842	13
analizado	357	406	408	417	595	842	13
previamente.	415	406	484	417	595	842	13
Las	491	406	510	417	595	842	13
relativas	85	420	130	431	595	842	13
del	133	420	149	431	595	842	13
tarahumara	152	420	213	431	595	842	13
se	216	420	229	431	595	842	13
distinguen	232	420	287	431	595	842	13
por	290	420	307	431	595	842	13
(1)	310	420	325	431	595	842	13
el	328	420	337	431	595	842	13
uso	340	420	360	431	595	842	13
de	363	420	376	431	595	842	13
un	379	420	393	431	595	842	13
subordinante	396	420	465	431	595	842	13
mapu	468	420	498	431	595	842	13
22	498	419	507	426	595	842	13
,	507	420	511	431	595	842	13
(2)	85	434	100	445	595	842	13
la	105	434	115	445	595	842	13
omisión	120	434	162	445	595	842	13
del	167	434	183	445	595	842	13
nombre	189	434	230	445	595	842	13
núcleo	235	434	271	445	595	842	13
(anáfora	276	434	321	445	595	842	13
cero)	326	434	354	445	595	842	13
dentro	359	434	393	445	595	842	13
de	399	434	412	445	595	842	13
la	418	434	427	445	595	842	13
relativa,	433	434	475	445	595	842	13
(3)	480	434	495	445	595	842	13
la	501	434	510	445	595	842	13
tendencia	85	448	137	459	595	842	13
manifiesta	141	448	195	459	595	842	13
hacia	199	448	228	459	595	842	13
el	231	448	241	459	595	842	13
carácter	245	448	288	459	595	842	13
finito	291	448	317	459	595	842	13
del	320	448	336	459	595	842	13
verbo,	340	448	373	459	595	842	13
y	377	448	383	459	595	842	13
(4)	387	448	401	459	595	842	13
preferencia	405	448	465	459	595	842	13
hacia	469	448	497	459	595	842	13
el	501	448	510	459	595	842	13
orden	85	461	116	472	595	842	13
postnominal	119	461	184	472	595	842	13
que	186	461	206	472	595	842	13
hemos	209	461	245	472	595	842	13
constatado	248	461	307	472	595	842	13
como	310	461	339	472	595	842	13
una	342	461	362	472	595	842	13
fuerte	365	461	396	472	595	842	13
tendencia	399	461	451	472	595	842	13
para	454	461	478	472	595	842	13
todas	481	461	510	472	595	842	13
las	85	475	100	486	595	842	13
lenguas	106	475	148	486	595	842	13
analizadas,	153	475	214	486	595	842	13
salvo	220	475	248	486	595	842	13
cierta	253	475	282	486	595	842	13
variación	288	475	336	486	595	842	13
en	341	475	355	486	595	842	13
guarijío	360	475	399	486	595	842	13
que	405	475	425	486	595	842	13
ya	430	475	443	486	595	842	13
señalamos.	449	475	510	486	595	842	13
Eventualmente,	85	489	168	500	595	842	13
como	174	489	203	500	595	842	13
en	208	489	222	500	595	842	13
(33),	227	489	252	500	595	842	13
podemos	257	489	306	500	595	842	13
observar	312	489	358	500	595	842	13
casos	363	489	395	500	595	842	13
donde	400	489	434	500	595	842	13
la	439	489	448	500	595	842	13
relativa	454	489	492	500	595	842	13
se	498	489	510	500	595	842	13
encuentra	85	503	139	514	595	842	13
pospuesta	142	503	197	514	595	842	13
al	200	503	209	514	595	842	13
final	212	503	234	514	595	842	13
del	237	503	253	514	595	842	13
verbo	256	503	286	514	595	842	13
de	290	503	303	514	595	842	13
la	306	503	315	514	595	842	13
cláusula	318	503	362	514	595	842	13
principal,	365	503	413	514	595	842	13
lo	416	503	426	514	595	842	13
que	429	503	449	514	595	842	13
motiva	452	503	487	514	595	842	13
que	490	503	510	514	595	842	13
se	85	517	98	528	595	842	13
le	102	517	111	528	595	842	13
denomine	116	517	168	528	595	842	13
cláusula	172	517	216	528	595	842	13
correlativa.	221	517	279	528	595	842	13
Todas	283	517	317	528	595	842	13
las	321	517	336	528	595	842	13
características	340	517	418	528	595	842	13
mencionadas	422	517	493	528	595	842	13
se	498	517	510	528	595	842	13
constatan	85	530	137	541	595	842	13
en	140	530	154	541	595	842	13
(32)	157	530	179	541	595	842	13
y	182	530	188	541	595	842	13
(33):	191	530	216	541	595	842	13
(32)	85	558	106	569	595	842	13
Relativa	113	558	157	569	595	842	13
de	160	558	173	569	595	842	13
sujeto	177	558	209	569	595	842	13
a.	99	571	109	582	595	842	13
echi	113	571	136	582	595	842	13
kochi	156	571	184	582	595	842	13
[mapu	203	571	239	582	595	842	13
neka-re	254	571	296	582	595	842	13
nejee	301	571	331	582	595	842	13
niwara	337	571	372	582	595	842	13
ju].	373	571	389	582	595	842	13
DET	105	586	124	595	595	842	13
perro	125	585	153	596	595	842	13
SUB	156	586	175	595	595	842	13
ladrar-	206	585	241	596	595	842	13
PFV	241	586	260	595	595	842	13
1	269	585	276	596	595	842	13
SG	276	586	290	595	595	842	13
pertenecer	301	585	359	596	595	842	13
COP	373	586	394	595	595	842	13
‘El	105	597	118	610	595	842	13
perro	122	597	150	610	595	842	13
que	153	597	173	610	595	842	13
ladró	176	597	203	610	595	842	13
es	206	597	219	610	595	842	13
mío.'	222	597	248	610	595	842	13
(literalmente.	252	597	321	610	595	842	13
‘es	324	597	340	610	595	842	13
mi	343	597	356	610	595	842	13
pertenencia')	359	597	428	610	595	842	13
b.	99	613	109	624	595	842	13
echi	113	613	136	624	595	842	13
kari	146	613	165	624	595	842	13
[mapu	175	613	210	624	595	842	13
echi	265	613	287	624	595	842	13
kawi-chi	297	613	340	624	595	842	13
wiri-ri	373	613	403	624	595	842	13
ikoota-ri].	409	613	459	624	595	842	13
DET	105	628	124	637	595	842	13
casa	134	627	160	638	595	842	13
SUB	170	628	189	637	595	842	13
DET	191	628	210	637	595	842	13
cerro-	221	627	252	638	595	842	13
LOC	252	628	271	637	595	842	13
asentar-	318	627	362	638	595	842	13
PFV	362	628	381	637	595	842	13
quemar-	409	627	454	638	595	842	13
PFV	454	628	472	637	595	842	13
‘La	105	638	121	652	595	842	13
casa	124	638	150	652	595	842	13
que	153	638	173	652	595	842	13
estaba	176	638	212	652	595	842	13
en	216	638	229	652	595	842	13
el	232	638	242	652	595	842	13
cerro	245	638	272	652	595	842	13
se	276	638	288	652	595	842	13
quemó.'	292	638	334	652	595	842	13
(33)	85	654	106	665	595	842	13
echi	113	654	136	665	595	842	13
rejoi	156	654	179	665	595	842	13
kochi	207	654	235	665	595	842	13
rete-ri	258	654	290	665	595	842	13
[mapu	291	654	327	665	595	842	13
iki-re].	337	654	370	665	595	842	13
DET	105	669	124	678	595	842	13
hombre	125	668	166	679	595	842	13
perro	172	668	200	679	595	842	13
patear-	207	668	245	679	595	842	13
PFV	245	669	264	678	595	842	13
SUB	269	669	289	678	595	842	13
morder-	291	668	333	679	595	842	13
PFV	333	669	352	678	595	842	13
21	85	703	92	709	595	842	13
Glottocode:	97	704	137	712	595	842	13
tara1321.	140	704	173	712	595	842	13
22	85	724	92	730	595	842	13
Guadalaxara	97	726	142	733	595	842	13
(1683),	144	726	170	733	595	842	13
Libro	172	726	189	733	595	842	13
primero,	191	726	221	733	595	842	13
capítulo	223	726	251	733	595	842	13
1,	253	726	259	733	595	842	13
sobre	261	726	281	733	595	842	13
el	283	726	290	733	595	842	13
nombre,	292	726	321	733	595	842	13
identifica	323	726	355	733	595	842	13
a	357	726	361	733	595	842	13
la	363	726	369	733	595	842	13
partícula	371	726	402	733	595	842	13
pu	404	726	413	733	595	842	13
de	415	726	424	733	595	842	13
la	426	726	432	733	595	842	13
siguiente	434	726	466	733	595	842	13
manera:	468	726	497	733	595	842	13
pú,	500	726	511	733	595	842	13
‘su,	85	735	98	744	595	842	13
suyo,	100	735	119	744	595	842	13
el,	122	735	130	744	595	842	13
la,	133	735	141	744	595	842	13
lo,	144	735	152	744	595	842	13
ese,	155	735	170	744	595	842	13
esa,	173	735	188	744	595	842	13
eso'.	190	735	207	744	595	842	13
Asimismo,	210	735	247	744	595	842	13
observa	249	735	278	744	595	842	13
la	280	735	287	744	595	842	13
partícula	289	735	320	744	595	842	13
ma	323	736	334	744	595	842	13
como	336	736	356	744	595	842	13
subordinante	359	736	405	744	595	842	13
relativo:	408	736	435	744	595	842	13
ma,	438	736	451	744	595	842	13
‘el	454	735	462	744	595	842	13
que'	465	735	480	744	595	842	13
relativo,	482	735	510	744	595	842	13
v.g.	85	745	98	753	595	842	13
mapú,	101	745	123	753	595	842	13
‘el	125	744	133	753	595	842	13
que'.	136	744	153	753	595	842	13
En	155	744	165	753	595	842	13
la	168	744	174	753	595	842	13
actualidad,	177	744	215	753	595	842	13
no	218	744	227	753	595	842	13
hemos	229	744	253	753	595	842	13
documentado	256	744	304	753	595	842	13
la	307	744	313	753	595	842	13
ocurrencia	315	744	352	753	595	842	13
de	355	744	364	753	595	842	13
pu	367	745	376	753	595	842	13
de	378	745	387	753	595	842	13
manera	389	745	417	753	595	842	13
aislada,	419	745	447	753	595	842	13
y	449	745	453	753	595	842	13
el	456	745	462	753	595	842	13
subordinante	464	745	510	753	595	842	13
se	85	755	94	762	595	842	13
ha	96	755	105	762	595	842	13
extendido	107	755	142	762	595	842	13
a	144	755	148	762	595	842	13
cláusulas	150	755	184	762	595	842	13
adverbiales	186	755	227	762	595	842	13
y	229	755	233	762	595	842	13
completivas.	235	755	280	762	595	842	13
‘El	105	71	118	84	595	842	14
hombre	122	71	162	84	595	842	14
pateó	166	71	196	84	595	842	14
al	199	71	208	84	595	842	14
perro	212	71	240	84	595	842	14
que	243	71	263	84	595	842	14
lo	266	71	276	84	595	842	14
mordió.'	279	71	322	84	595	842	14
En	99	101	114	112	595	842	14
casos	117	101	149	112	595	842	14
en	152	101	166	112	595	842	14
los	169	101	184	112	595	842	14
cuales	188	101	223	112	595	842	14
el	226	101	235	112	595	842	14
predicado	239	101	292	112	595	842	14
de	295	101	308	112	595	842	14
la	312	101	321	112	595	842	14
relativa	325	101	363	112	595	842	14
es	367	101	379	112	595	842	14
de	383	101	396	112	595	842	14
origen	400	101	433	112	595	842	14
adjetival,	437	101	484	112	595	842	14
este	487	101	510	112	595	842	14
aparece	85	114	128	125	595	842	14
nominalizado,	133	114	207	125	595	842	14
por	211	114	228	125	595	842	14
lo	232	114	242	125	595	842	14
que	246	114	266	125	595	842	14
una	270	114	290	125	595	842	14
cópula	294	114	329	125	595	842	14
ju	334	114	343	125	595	842	14
suele	347	114	376	125	595	842	14
acompañar	380	114	440	125	595	842	14
al	444	114	453	125	595	842	14
predicado	458	114	510	125	595	842	14
adjetival.	85	128	132	139	595	842	14
(34)	85	155	106	166	595	842	14
echi	113	155	136	166	595	842	14
towi	156	155	177	166	595	842	14
tori	192	155	209	166	595	842	14
paa-ri	213	155	243	166	595	842	14
[mapu	266	155	302	166	595	842	14
DET	105	170	124	179	595	842	14
niño	132	169	155	180	595	842	14
gallina	159	169	194	180	595	842	14
traer-	213	169	241	180	595	842	14
PFV	241	170	260	179	595	842	14
SUB	265	170	285	179	595	842	14
‘El	105	181	118	194	595	842	14
niño	122	181	144	194	595	842	14
trajo	148	181	171	194	595	842	14
la	174	181	184	194	595	842	14
gallina	187	181	222	194	595	842	14
que	225	181	245	194	595	842	14
es	248	181	261	194	595	842	14
negra.'	264	181	301	194	595	842	14
tsok-ame	325	155	375	166	595	842	14
negro-	325	169	360	180	595	842	14
NMLZ	360	170	386	179	595	842	14
ju].	409	155	425	166	595	842	14
COP	409	170	430	179	595	842	14
En	99	208	114	219	595	842	14
(35)	117	208	139	219	595	842	14
se	142	208	155	219	595	842	14
ilustran	158	208	197	219	595	842	14
relativas	200	208	244	219	595	842	14
de	248	208	261	219	595	842	14
objeto,	264	208	300	219	595	842	14
en	304	208	317	219	595	842	14
ellas	320	208	345	219	595	842	14
se	348	208	361	219	595	842	14
observa	364	208	407	219	595	842	14
(1)	410	208	425	219	595	842	14
el	428	208	438	219	595	842	14
subordinante	441	208	510	219	595	842	14
mapu	85	221	115	233	595	842	14
al	120	221	129	233	595	842	14
inicio	134	221	161	233	595	842	14
de	166	221	179	233	595	842	14
la	184	221	193	233	595	842	14
relativa,	198	221	240	233	595	842	14
y	245	221	251	233	595	842	14
(2)	255	221	270	233	595	842	14
marcación	275	221	330	233	595	842	14
de	335	221	348	233	595	842	14
aspecto	353	221	395	233	595	842	14
perfectivo	399	221	451	233	595	842	14
en	456	221	469	233	595	842	14
ambos	474	221	510	233	595	842	14
verbos,	85	235	124	246	595	842	14
el	128	235	138	246	595	842	14
de	141	235	155	246	595	842	14
la	158	235	168	246	595	842	14
cláusula	171	235	215	246	595	842	14
independiente	219	235	294	246	595	842	14
y	298	235	304	246	595	842	14
de	308	235	321	246	595	842	14
la	325	235	334	246	595	842	14
relativa,	338	235	380	246	595	842	14
propiedad	384	235	437	246	595	842	14
que	441	235	461	246	595	842	14
confirma	464	235	510	246	595	842	14
el	85	249	94	260	595	842	14
carácter	98	249	142	260	595	842	14
finito	146	249	171	260	595	842	14
de	175	249	188	260	595	842	14
las	192	249	207	260	595	842	14
cláusulas.	211	249	265	260	595	842	14
A	269	249	277	260	595	842	14
diferencia	280	249	332	260	595	842	14
de	336	249	350	260	595	842	14
las	354	249	369	260	595	842	14
relativas	373	249	417	260	595	842	14
de	421	249	435	260	595	842	14
sujeto,	439	249	474	260	595	842	14
en	478	249	491	260	595	842	14
las	495	249	510	260	595	842	14
que	85	263	105	274	595	842	14
este	110	263	133	274	595	842	14
elemento	138	263	187	274	595	842	14
se	193	263	205	274	595	842	14
omite,	210	263	243	274	595	842	14
las	248	263	263	274	595	842	14
de	269	263	282	274	595	842	14
objeto	287	263	320	274	595	842	14
tienden	325	263	364	274	595	842	14
a	369	263	376	274	595	842	14
codificar	381	263	426	274	595	842	14
al	431	263	440	274	595	842	14
sujeto	445	263	477	274	595	842	14
de	482	263	496	274	595	842	14
la	501	263	510	274	595	842	14
relativa	85	277	124	288	595	842	14
de	127	277	140	288	595	842	14
tres	143	277	164	288	595	842	14
maneras:	167	277	217	288	595	842	14
(1)	220	277	235	288	595	842	14
mediante	238	277	287	288	595	842	14
un	290	277	304	288	595	842	14
pronombre	307	277	365	288	595	842	14
independiente	368	277	443	288	595	842	14
que,	446	277	470	288	595	842	14
por	473	277	490	288	595	842	14
ser	493	277	510	288	595	842	14
enfático,	85	290	131	302	595	842	14
puede	134	290	167	302	595	842	14
remitir	170	290	203	302	595	842	14
tanto	206	290	233	302	595	842	14
sujeto	236	290	268	302	595	842	14
como	271	290	300	302	595	842	14
objeto,	303	290	339	302	595	842	14
por	343	290	360	302	595	842	14
ejemplo,	363	290	408	302	595	842	14
mujee	411	290	444	302	595	842	14
‘2	447	288	456	302	595	842	14
SG	456	291	470	300	595	842	14
.	470	290	473	302	595	842	14
SUJ	474	291	491	300	595	842	14
'	492	288	494	302	595	842	14
en	497	290	511	302	595	842	14
(35a);	85	304	117	315	595	842	14
(2)	121	304	135	315	595	842	14
mediante	139	304	189	315	595	842	14
un	193	304	206	315	595	842	14
nominal	210	304	252	315	595	842	14
como	256	304	285	315	595	842	14
beneeriame	289	304	353	315	595	842	14
‘maestra',	357	302	409	315	595	842	14
en	413	302	426	315	595	842	14
(35b),	430	302	462	315	595	842	14
que,	466	302	489	315	595	842	14
por	493	302	510	315	595	842	14
su	85	318	98	329	595	842	14
carácter	104	318	147	329	595	842	14
derivado,	153	318	203	329	595	842	14
tiene	209	318	235	329	595	842	14
el	241	318	250	329	595	842	14
sufijo	256	318	285	329	595	842	14
-ame,	291	318	322	329	595	842	14
aunque	328	318	368	329	595	842	14
este	374	318	396	329	595	842	14
hecho	403	318	435	329	595	842	14
no	441	318	455	329	595	842	14
debe	461	318	487	329	595	842	14
ser	494	318	510	329	595	842	14
considerado	85	332	151	343	595	842	14
como	153	332	182	343	595	842	14
paralelo	185	332	228	343	595	842	14
al	230	332	240	343	595	842	14
que	242	332	262	343	595	842	14
caracterizó	265	332	324	343	595	842	14
a	326	332	333	343	595	842	14
las	336	332	351	343	595	842	14
relativas	354	332	398	343	595	842	14
de	401	332	414	343	595	842	14
sujeto	417	332	449	343	595	842	14
en	451	332	465	343	595	842	14
guarijío;	468	332	510	343	595	842	14
o	85	346	92	357	595	842	14
bien	96	346	118	357	595	842	14
(3)	122	346	137	357	595	842	14
por	141	346	158	357	595	842	14
medio	162	346	195	357	595	842	14
de	199	346	212	357	595	842	14
un	216	346	230	357	595	842	14
pronombre	234	346	292	357	595	842	14
reducido	296	346	341	357	595	842	14
de	345	346	359	357	595	842	14
objeto	363	346	395	357	595	842	14
(no-sujeto),	399	346	460	357	595	842	14
como	464	346	494	357	595	842	14
mi	498	346	510	357	595	842	14
‘2	85	357	94	371	595	842	14
SG	94	361	108	369	595	842	14
.	108	360	111	371	595	842	14
NSUJ	112	361	136	369	595	842	14
'	136	357	139	371	595	842	14
en	143	360	156	371	595	842	14
(35c),	160	360	190	371	595	842	14
propiedad	194	360	247	371	595	842	14
característica	251	360	322	371	595	842	14
de	325	360	339	371	595	842	14
las	342	360	358	371	595	842	14
nominalizaciones	361	360	453	371	595	842	14
clausales,	457	360	510	371	595	842	14
como	85	373	115	384	595	842	14
ya	120	373	133	384	595	842	14
hemos	139	373	175	384	595	842	14
mencionado,	180	373	249	384	595	842	14
aunque	255	373	295	384	595	842	14
el	300	373	310	384	595	842	14
verbo	315	373	345	384	595	842	14
muestra	351	373	394	384	595	842	14
morfología	400	373	456	384	595	842	14
finita.	462	373	491	384	595	842	14
La	497	373	510	384	595	842	14
codificación	85	387	148	398	595	842	14
del	152	387	168	398	595	842	14
sujeto	172	387	204	398	595	842	14
de	208	387	221	398	595	842	14
las	226	387	241	398	595	842	14
relativas	245	387	290	398	595	842	14
de	294	387	307	398	595	842	14
objeto	311	387	344	398	595	842	14
mediante	348	387	397	398	595	842	14
algún	401	387	430	398	595	842	14
pronombre	435	387	493	398	595	842	14
de	497	387	510	398	595	842	14
objeto,	85	401	121	412	595	842	14
o	127	401	133	412	595	842	14
no-sujeto,	139	401	191	412	595	842	14
en	197	401	210	412	595	842	14
tarahumara	216	401	277	412	595	842	14
se	282	401	295	412	595	842	14
encuentra	300	401	354	412	595	842	14
actualmente	359	401	425	412	595	842	14
en	430	401	443	412	595	842	14
proceso	449	401	492	412	595	842	14
de	497	401	510	412	595	842	14
pérdida,	85	415	128	426	595	842	14
lo	132	415	142	426	595	842	14
que	146	415	166	426	595	842	14
aleja	170	415	195	426	595	842	14
al	199	415	208	426	595	842	14
tarahumara	212	415	274	426	595	842	14
de	278	415	291	426	595	842	14
lenguas	295	415	337	426	595	842	14
como	341	415	370	426	595	842	14
el	374	415	384	426	595	842	14
guarijío	388	415	427	426	595	842	14
y	431	415	437	426	595	842	14
el	441	415	450	426	595	842	14
pima	454	415	480	426	595	842	14
bajo,	484	415	510	426	595	842	14
que	85	429	105	440	595	842	14
sobresalen	111	429	170	440	595	842	14
por	176	429	194	440	595	842	14
mostrar,	200	429	244	440	595	842	14
con	251	429	270	440	595	842	14
regularidad,	276	429	340	440	595	842	14
características	346	429	423	440	595	842	14
propias	430	429	469	440	595	842	14
de	475	429	489	440	595	842	14
las	495	429	510	440	595	842	14
nominalizaciones	85	442	177	454	595	842	14
clausales.	181	442	234	454	595	842	14
(35)	85	470	106	481	595	842	14
Relativas	113	470	163	481	595	842	14
de	166	470	179	481	595	842	14
objeto	183	470	216	481	595	842	14
a.	102	483	112	494	595	842	14
nejee	113	483	143	494	595	842	14
ko'a-ri	156	481	189	494	595	842	14
remee	213	483	247	494	595	842	14
[mapu	260	483	293	494	595	842	14
mujee	295	484	330	495	595	842	14
newa-ri].	337	483	383	494	595	842	14
1	105	497	112	508	595	842	14
SG	112	498	125	507	595	842	14
comer-	136	497	174	508	595	842	14
PFV	174	498	192	507	595	842	14
tortillas	213	497	251	508	595	842	14
SUB	260	498	280	507	595	842	14
2	295	497	302	508	595	842	14
SG	302	498	316	507	595	842	14
hacer-	337	497	371	508	595	842	14
PFV	371	498	390	507	595	842	14
‘Comí	105	509	136	522	595	842	14
las	140	509	155	522	595	842	14
tortillas	158	509	196	522	595	842	14
que	200	509	220	522	595	842	14
tú	223	509	233	522	595	842	14
hiciste.'	236	509	276	522	595	842	14
b.	102	525	112	536	595	842	14
echi	113	525	136	536	595	842	14
tewe	156	525	181	536	595	842	14
oseri	187	525	213	536	595	842	14
chiwara-ri	244	525	296	536	595	842	14
[mapu	351	525	385	536	595	842	14
benee-ria-me	409	525	484	536	595	842	14
aa-ri].	105	539	136	550	595	842	14
DET	105	554	124	562	595	842	14
niña	135	553	158	564	595	842	14
libro	160	553	183	564	595	842	14
comprar-	187	553	235	564	595	842	14
PFV	235	554	254	562	595	842	14
SUB	269	554	289	562	595	842	14
maestra-	351	553	399	564	595	842	14
APL	399	554	417	562	595	842	14
-	417	553	421	564	595	842	14
NMLZ	421	554	446	562	595	842	14
dar-	481	553	503	564	595	842	14
PFV	85	567	104	576	595	842	14
‘La	105	578	121	591	595	842	14
niña	124	578	147	591	595	842	14
compró	150	578	190	591	595	842	14
el	194	578	203	591	595	842	14
libro	206	578	229	591	595	842	14
que	232	578	252	591	595	842	14
le	256	578	265	591	595	842	14
dio	268	578	284	591	595	842	14
la	288	578	297	591	595	842	14
maestra.'	300	578	350	591	595	842	14
c.	102	594	111	605	595	842	14
echi	113	594	136	605	595	842	14
rejoi	156	594	179	605	595	842	14
[mapu	206	594	239	605	595	842	14
mi	249	594	263	605	595	842	14
muni	269	594	295	605	595	842	14
aa-ri]	301	594	328	605	595	842	14
DET	105	609	124	618	595	842	14
hombre	135	608	176	619	595	842	14
SUB	206	609	226	618	595	842	14
2	249	608	256	619	595	842	14
SG	256	609	270	618	595	842	14
.	270	608	273	619	595	842	14
NSUJ	273	609	298	618	595	842	14
frijol	301	608	323	619	595	842	14
dar-	337	608	359	619	595	842	14
PFV	359	609	377	618	595	842	14
‘El	105	619	118	633	595	842	14
hombre	122	619	162	633	595	842	14
al	166	619	175	633	595	842	14
que	178	619	198	633	595	842	14
tú	202	619	212	633	595	842	14
le	215	619	224	633	595	842	14
diste	228	619	253	633	595	842	14
frijol.'	256	619	284	633	595	842	14
Cabe	99	649	128	660	595	842	14
notar	132	649	159	660	595	842	14
que,	164	649	187	660	595	842	14
a	191	649	198	660	595	842	14
pesar	202	649	232	660	595	842	14
de	236	649	249	660	595	842	14
que	253	649	273	660	595	842	14
el	277	649	286	660	595	842	14
tarahumara	290	649	352	660	595	842	14
destaca	356	649	398	660	595	842	14
por	402	649	419	660	595	842	14
la	423	649	433	660	595	842	14
ausencia	437	649	485	660	595	842	14
casi	489	649	510	660	595	842	14
total	85	663	108	674	595	842	14
de	111	663	124	674	595	842	14
relativas	127	663	171	674	595	842	14
con	174	663	193	674	595	842	14
morfología	196	663	252	674	595	842	14
nominalizadora	255	663	337	674	595	842	14
en	339	663	353	674	595	842	14
el	355	663	365	674	595	842	14
verbo,	367	663	401	674	595	842	14
es	403	663	416	674	595	842	14
posible	419	663	457	674	595	842	14
encontrar	460	663	510	674	595	842	14
casos	85	676	117	687	595	842	14
en	120	676	133	687	595	842	14
los	136	676	151	687	595	842	14
cuales	154	676	189	687	595	842	14
este	192	676	214	687	595	842	14
elemento	217	676	267	687	595	842	14
ocurre	270	676	304	687	595	842	14
marcado	307	676	354	687	595	842	14
con	357	676	376	687	595	842	14
un	379	676	392	687	595	842	14
sufijo	395	676	423	687	595	842	14
-a,	427	676	441	688	595	842	14
que	444	676	463	687	595	842	14
a	467	676	473	687	595	842	14
su	476	676	489	687	595	842	14
vez	492	676	511	687	595	842	14
debe	85	690	112	701	595	842	14
ser	116	690	132	701	595	842	14
analizado	136	690	187	701	595	842	14
como	191	690	220	701	595	842	14
cognado	224	690	270	701	595	842	14
del	274	690	290	701	595	842	14
que	294	690	314	701	595	842	14
Miller	317	690	346	701	595	842	14
(1996)	350	690	385	701	595	842	14
denomina	388	690	441	701	595	842	14
participio	445	690	493	701	595	842	14
en	497	690	510	701	595	842	14
guarijío	85	704	124	715	595	842	14
y	128	704	134	715	595	842	14
que	137	704	157	715	595	842	14
se	161	704	173	715	595	842	14
ilustró	177	704	209	715	595	842	14
en	212	704	225	715	595	842	14
(13-15).	229	704	271	715	595	842	14
En	274	704	289	715	595	842	14
tarahumara,	293	704	357	715	595	842	14
este	361	704	383	715	595	842	14
sufijo	387	704	415	715	595	842	14
es	418	704	431	715	595	842	14
más	434	704	457	715	595	842	14
frecuente	460	704	510	715	595	842	14
con	85	718	104	729	595	842	14
cláusulas	108	718	158	729	595	842	14
de	160	718	174	729	595	842	14
complemento	177	718	249	729	595	842	14
verbal	252	718	284	729	595	842	14
(Estrada-Fernández	287	718	394	729	595	842	14
y	397	718	403	729	595	842	14
Villalpando	406	718	464	729	595	842	14
ms.),	468	718	494	729	595	842	14
no	497	718	510	729	595	842	14
así	85	732	101	743	595	842	14
en	104	732	118	743	595	842	14
las	121	732	137	743	595	842	14
relativas.	140	732	188	743	595	842	14
Sin	191	732	208	743	595	842	14
embargo,	212	732	263	743	595	842	14
al	266	732	275	743	595	842	14
contrario	279	732	325	743	595	842	14
que	328	732	348	743	595	842	14
en	352	732	365	743	595	842	14
guarijío,	369	732	411	743	595	842	14
en	415	732	428	743	595	842	14
el	431	732	441	743	595	842	14
cual	444	732	466	743	595	842	14
el	469	732	479	743	595	842	14
sufijo	482	732	510	743	595	842	14
-a	85	745	96	757	595	842	14
caracteriza	101	745	160	756	595	842	14
a	165	745	172	756	595	842	14
las	177	745	193	756	595	842	14
relativas	198	745	243	756	595	842	14
de	248	745	261	756	595	842	14
objeto,	267	745	303	756	595	842	14
en	308	745	321	756	595	842	14
tarahumara	327	745	388	756	595	842	14
se	393	745	406	756	595	842	14
manifiesta	411	745	466	756	595	842	14
en	471	745	485	756	595	842	14
una	490	745	510	756	595	842	14
relativa	85	759	124	770	595	842	14
de	127	759	141	770	595	842	14
sujeto	145	759	177	770	595	842	14
como	180	759	209	770	595	842	14
en	213	759	226	770	595	842	14
(36),	230	759	255	770	595	842	14
lo	258	759	268	770	595	842	14
cual	272	759	293	770	595	842	14
podría	297	759	331	770	595	842	14
ser	335	759	351	770	595	842	14
una	355	759	375	770	595	842	14
propiedad	379	759	432	770	595	842	14
tipológica	436	759	486	770	595	842	14
que	490	759	510	770	595	842	14
distinga	85	73	126	84	595	842	15
entre	130	73	157	84	595	842	15
las	160	73	176	84	595	842	15
dos	179	73	199	84	595	842	15
lenguas:	202	73	247	84	595	842	15
(36)	85	100	106	111	595	842	15
echi	113	100	136	111	595	842	15
rejoi	156	100	179	111	595	842	15
[mapu	185	100	221	111	595	842	15
ko'achia	226	98	270	112	595	842	15
iyeer-a]	276	100	316	111	595	842	15
mi	334	100	347	111	595	842	15
kitira	373	100	398	111	595	842	15
naru-li.	409	100	446	111	595	842	15
DET	105	115	124	124	595	842	15
hombre	125	114	166	126	595	842	15
SUB	188	115	208	124	595	842	15
sombrero	213	114	263	126	595	842	15
andar-	269	114	304	126	595	842	15
NMLZ	304	115	330	124	595	842	15
2	337	114	344	126	595	842	15
SG	344	115	358	124	595	842	15
.	358	114	361	126	595	842	15
NSUJ	361	115	386	124	595	842	15
por	409	114	427	126	595	842	15
PFV	160	129	178	138	595	842	15
preguntar.	105	128	160	139	595	842	15
‘El	105	140	118	153	595	842	15
hombre	122	140	162	153	595	842	15
que	166	140	186	153	595	842	15
anda	189	140	216	153	595	842	15
de	219	140	232	153	595	842	15
sombrero	236	140	286	153	595	842	15
preguntó	290	140	337	153	595	842	15
por	340	140	358	153	595	842	15
ti.'	361	140	373	153	595	842	15
3.5.	223	170	246	183	595	842	15
Relativas	250	170	312	183	595	842	15
en	316	170	332	183	595	842	15
yaqui	336	170	372	183	595	842	15
Las	85	199	105	211	595	842	15
cláusulas	109	199	159	211	595	842	15
relativas	163	199	207	211	595	842	15
en	212	199	225	211	595	842	15
la	229	199	239	211	595	842	15
lengua	243	199	279	211	595	842	15
yaqui	283	199	312	211	595	842	15
23	312	198	321	206	595	842	15
han	325	199	345	211	595	842	15
sido	349	199	371	211	595	842	15
objeto	375	199	408	211	595	842	15
de	412	199	425	211	595	842	15
varios	430	199	461	211	595	842	15
estudios	466	199	510	211	595	842	15
de	85	213	98	224	595	842	15
diferentes	102	213	155	224	595	842	15
autores,	158	213	201	224	595	842	15
entre	204	213	232	224	595	842	15
ellos,	235	213	263	224	595	842	15
Martínez	266	213	313	224	595	842	15
Fabián	316	213	353	224	595	842	15
y	356	213	362	224	595	842	15
Langedoen	365	213	425	224	595	842	15
(1996),	429	213	467	224	595	842	15
Alvarez	470	213	510	224	595	842	15
Gonzalez	85	227	136	238	595	842	15
(2012,	140	227	174	238	595	842	15
2016)	178	227	209	238	595	842	15
y	213	227	219	238	595	842	15
Guerrero	223	227	271	238	595	842	15
(2012).	275	227	313	238	595	842	15
Los	317	227	337	238	595	842	15
dos	341	227	360	238	595	842	15
primeros	364	227	411	238	595	842	15
autores	415	227	455	238	595	842	15
coinciden	459	227	510	238	595	842	15
en	85	241	98	252	595	842	15
señalar	101	241	141	252	595	842	15
el	143	241	153	252	595	842	15
carácter	155	241	199	252	595	842	15
nominalizado	201	241	272	252	595	842	15
de	274	241	288	252	595	842	15
la	291	241	300	252	595	842	15
construcción	303	241	370	252	595	842	15
relativa,	373	241	415	252	595	842	15
lo	418	241	427	252	595	842	15
que	430	241	450	252	595	842	15
se	452	241	465	252	595	842	15
observa	468	241	510	252	595	842	15
en	85	255	98	266	595	842	15
la	103	255	113	266	595	842	15
presencia	118	255	170	266	595	842	15
de	174	255	188	266	595	842	15
sufijos	193	255	227	266	595	842	15
nominalizadores	231	255	319	266	595	842	15
en	324	255	337	266	595	842	15
el	342	255	351	266	595	842	15
verbo	356	255	386	266	595	842	15
de	391	255	404	266	595	842	15
la	409	255	418	266	595	842	15
relativa.	423	255	465	266	595	842	15
Alvarez	470	255	510	266	595	842	15
Gonzalez	85	269	136	280	595	842	15
(2012:	140	269	174	280	595	842	15
93)	178	269	195	280	595	842	15
incluso	199	269	237	280	595	842	15
señala	241	269	276	280	595	842	15
que	280	269	300	280	595	842	15
estrictamente	304	269	376	280	595	842	15
estas	380	269	409	280	595	842	15
construcciones	413	269	493	280	595	842	15
no	497	269	510	280	595	842	15
tendrían	85	282	129	293	595	842	15
por	133	282	150	293	595	842	15
qué	153	282	173	293	595	842	15
considerarse	177	282	245	293	595	842	15
cláusulas,	249	282	302	293	595	842	15
lo	305	282	315	293	595	842	15
que	318	282	338	293	595	842	15
se	341	282	354	293	595	842	15
encuentra	357	282	411	293	595	842	15
en	414	282	427	293	595	842	15
armonía	431	282	475	293	595	842	15
con	478	282	498	293	595	842	15
lo	501	282	510	293	595	842	15
sugerido	85	296	131	307	595	842	15
por	134	296	152	307	595	842	15
Shibatani	155	296	205	307	595	842	15
(2019),	208	296	246	307	595	842	15
para	249	296	273	307	595	842	15
quien	276	296	306	307	595	842	15
las	309	296	324	307	595	842	15
relativas	327	296	372	307	595	842	15
podrían	375	296	416	307	595	842	15
ser	419	296	436	307	595	842	15
consideradas	439	296	510	307	595	842	15
como	85	310	115	321	595	842	15
nominalizaciones	118	310	210	321	595	842	15
funcionales.	213	310	277	321	595	842	15
Sin	280	310	297	321	595	842	15
embargo,	300	310	351	321	595	842	15
en	354	310	368	321	595	842	15
este	371	310	393	321	595	842	15
trabajo	397	310	433	321	595	842	15
se	437	310	449	321	595	842	15
impulsa	452	310	494	321	595	842	15
un	497	310	510	321	595	842	15
análisis	85	324	125	335	595	842	15
en	128	324	141	335	595	842	15
el	144	324	153	335	595	842	15
cual	156	324	178	335	595	842	15
cierto	180	324	210	335	595	842	15
tipo	212	324	232	335	595	842	15
de	234	324	248	335	595	842	15
relativas	250	324	295	335	595	842	15
que	298	324	318	335	595	842	15
ocurren	320	324	361	335	595	842	15
en	364	324	377	335	595	842	15
las	379	324	395	335	595	842	15
lenguas	397	324	440	335	595	842	15
yuto-aztecas	442	324	510	335	595	842	15
sí	85	337	94	348	595	842	15
pueden	99	337	139	348	595	842	15
considerarse	144	337	213	348	595	842	15
nominalizaciones	218	337	310	348	595	842	15
clausales,	315	337	368	348	595	842	15
tal	373	337	386	348	595	842	15
como	391	337	420	348	595	842	15
Givón	425	337	456	348	595	842	15
(2009)	461	337	496	348	595	842	15
lo	501	337	510	348	595	842	15
señala.	85	351	124	362	595	842	15
Ello	127	351	147	362	595	842	15
se	150	351	162	362	595	842	15
sostiene	165	351	210	362	595	842	15
con	213	351	232	362	595	842	15
base	235	351	261	362	595	842	15
en	264	351	277	362	595	842	15
la	280	351	289	362	595	842	15
visión	292	351	322	362	595	842	15
impulsada	325	351	380	362	595	842	15
por	383	351	400	362	595	842	15
Malchukov	403	351	460	362	595	842	15
(2004)	463	351	498	362	595	842	15
24	498	350	507	358	595	842	15
,	507	351	510	362	595	842	15
que	85	365	105	376	595	842	15
propone	109	365	153	376	595	842	15
que	156	365	176	376	595	842	15
las	180	365	195	376	595	842	15
nominalizaciones	198	365	290	376	595	842	15
deben	294	365	327	376	595	842	15
ser	330	365	347	376	595	842	15
consideradas	351	365	422	376	595	842	15
como	425	365	455	376	595	842	15
entidades	458	365	510	376	595	842	15
mixtas	85	379	120	390	595	842	15
precisamente	123	379	195	390	595	842	15
porque	199	379	236	390	595	842	15
algunas	240	379	282	390	595	842	15
de	286	379	299	390	595	842	15
ellas	303	379	327	390	595	842	15
conservan	331	379	386	390	595	842	15
características	390	379	467	390	595	842	15
propias	471	379	510	390	595	842	15
de	85	393	98	404	595	842	15
cláusulas.	106	393	159	404	595	842	15
Entre	167	393	196	404	595	842	15
ellas,	203	393	231	404	595	842	15
marcadores	239	393	302	404	595	842	15
de	310	393	323	404	595	842	15
polaridad,	330	393	383	404	595	842	15
como	391	393	420	404	595	842	15
la	428	393	437	404	595	842	15
negación,	444	393	497	404	595	842	15
y	504	393	510	404	595	842	15
marcadores	85	407	149	418	595	842	15
de	153	407	166	418	595	842	15
anclaje	171	407	209	418	595	842	15
contextual,	213	407	271	418	595	842	15
como	275	407	305	418	595	842	15
algún	309	407	338	418	595	842	15
adverbio	343	407	389	418	595	842	15
locativo;	393	407	437	418	595	842	15
que	442	407	462	418	595	842	15
el	466	407	476	418	595	842	15
verbo	480	407	510	418	595	842	15
puede	85	420	118	431	595	842	15
-ocurrir	125	420	163	431	595	842	15
con	169	420	189	431	595	842	15
los	195	420	210	431	595	842	15
argumentos	217	420	280	431	595	842	15
obligatorios	287	420	348	431	595	842	15
que	354	420	374	431	595	842	15
requiere	381	420	425	431	595	842	15
y,	432	420	441	431	595	842	15
sobre	447	420	477	431	595	842	15
todo,	484	420	510	431	595	842	15
ostenta	85	434	124	445	595	842	15
morfología	128	434	184	445	595	842	15
tempo-aspectual,	187	434	280	445	595	842	15
y	283	434	289	445	595	842	15
en	292	434	305	445	595	842	15
su	308	434	321	445	595	842	15
caso	324	434	349	445	595	842	15
marcadores	353	434	416	445	595	842	15
modificadores	419	434	494	445	595	842	15
de	497	434	510	445	595	842	15
la	85	448	94	459	595	842	15
valencia	97	448	141	459	595	842	15
verbal.	144	448	180	459	595	842	15
Esto	183	448	207	459	595	842	15
último	210	448	242	459	595	842	15
se	245	448	258	459	595	842	15
observa	261	448	304	459	595	842	15
en	307	448	320	459	595	842	15
sufijos	323	448	357	459	595	842	15
que	360	448	380	459	595	842	15
en	383	448	396	459	595	842	15
el	399	448	409	459	595	842	15
análisis	411	448	451	459	595	842	15
de	454	448	468	459	595	842	15
guarijío	471	448	510	459	595	842	15
y	85	462	91	473	595	842	15
pima	97	462	123	473	595	842	15
bajo	129	462	152	473	595	842	15
ya	157	462	170	473	595	842	15
hemos	176	462	212	473	595	842	15
destacado,	218	462	277	473	595	842	15
y	282	462	288	473	595	842	15
que	294	462	314	473	595	842	15
mostraremos	320	462	390	473	595	842	15
para	396	462	420	473	595	842	15
el	426	462	435	473	595	842	15
yaqui	441	462	469	473	595	842	15
en	475	462	489	473	595	842	15
los	495	462	510	473	595	842	15
ejemplos	85	476	133	487	595	842	15
que	137	476	157	487	595	842	15
siguen.	160	476	199	487	595	842	15
Una	99	489	121	500	595	842	15
de	126	489	140	500	595	842	15
las	144	489	160	500	595	842	15
características	165	489	242	500	595	842	15
primordiales	247	489	312	500	595	842	15
que	317	489	337	500	595	842	15
distinguen	342	489	396	500	595	842	15
a	401	489	408	500	595	842	15
las	413	489	428	500	595	842	15
relativas	433	489	478	500	595	842	15
de	482	489	496	500	595	842	15
la	501	489	510	500	595	842	15
lengua	85	503	121	514	595	842	15
yaqui	124	503	152	514	595	842	15
es	155	503	167	514	595	842	15
la	170	503	179	514	595	842	15
presencia	182	503	234	514	595	842	15
del	237	503	253	514	595	842	15
nominalizador	255	503	330	514	595	842	15
-me	332	503	353	514	595	842	15
sufijado	356	503	397	514	595	842	15
al	399	503	409	514	595	842	15
verbo	411	503	441	514	595	842	15
de	444	503	457	514	595	842	15
la	460	503	469	514	595	842	15
relativa	472	503	510	514	595	842	15
en	85	517	98	528	595	842	15
las	102	517	117	528	595	842	15
de	120	517	134	528	595	842	15
sujeto	137	517	169	528	595	842	15
como	172	517	202	528	595	842	15
en	205	517	218	528	595	842	15
(37),	221	517	246	528	595	842	15
que	249	517	269	528	595	842	15
es,	273	517	289	528	595	842	15
a	292	517	299	528	595	842	15
su	302	517	315	528	595	842	15
vez,	318	517	340	528	595	842	15
cognado	343	517	389	528	595	842	15
del	392	517	408	528	595	842	15
que	412	517	432	528	595	842	15
se	435	517	448	528	595	842	15
observó	451	517	493	528	595	842	15
en	497	517	511	528	595	842	15
guarijío	85	531	124	542	595	842	15
(véase	128	531	164	542	595	842	15
ejemplos	168	531	216	542	595	842	15
9-12).	219	531	251	542	595	842	15
Obsérvese	254	531	312	542	595	842	15
que	316	531	336	542	595	842	15
en	339	531	353	542	595	842	15
(37b)	356	531	384	542	595	842	15
la	388	531	397	542	595	842	15
construcción	401	531	468	542	595	842	15
relativa	472	531	510	542	595	842	15
es	85	545	98	556	595	842	15
efectivamente	101	545	176	556	595	842	15
una	179	545	199	556	595	842	15
nominalización,	202	545	284	556	595	842	15
lo	288	545	297	556	595	842	15
que	300	545	320	556	595	842	15
puede	323	545	356	556	595	842	15
confirmarse	360	545	422	556	595	842	15
por	425	545	443	556	595	842	15
la	446	545	455	556	595	842	15
presencia	458	545	510	556	595	842	15
de	85	558	98	569	595	842	15
la	102	558	111	569	595	842	15
marca	114	558	148	569	595	842	15
de	151	558	164	569	595	842	15
caso	168	558	193	569	595	842	15
-ta	196	558	210	569	595	842	15
que	214	558	234	569	595	842	15
se	237	558	250	569	595	842	15
encuentra	253	558	307	569	595	842	15
tanto	310	558	336	569	595	842	15
en	340	558	353	569	595	842	15
el	356	558	366	569	595	842	15
nombre	369	558	410	569	595	842	15
núcleo	413	558	448	569	595	842	15
como	452	558	481	569	595	842	15
en	484	558	498	569	595	842	15
la	501	558	510	569	595	842	15
construcción	85	572	152	583	595	842	15
restrictiva	155	572	206	583	595	842	15
atributiva,	209	572	261	583	595	842	15
dando	264	572	297	583	595	842	15
cohesión	300	572	348	583	595	842	15
a	351	572	358	583	595	842	15
la	360	572	370	583	595	842	15
frase	372	572	399	583	595	842	15
nominal	402	572	444	583	595	842	15
conformada	447	572	510	583	595	842	15
por	85	586	103	597	595	842	15
nombre	106	586	146	597	595	842	15
y	150	586	156	597	595	842	15
atributo	159	586	199	597	595	842	15
(que	202	586	226	597	595	842	15
se	230	586	242	597	595	842	15
señala	246	586	281	597	595	842	15
entre	285	586	312	597	595	842	15
corchetes).	315	586	375	597	595	842	15
(37)	85	613	106	624	595	842	15
Relativas	113	613	163	624	595	842	15
de	166	613	179	624	595	842	15
sujeto	183	613	215	624	595	842	15
a.	102	627	112	638	595	842	15
Ju'u	113	625	135	638	595	842	15
yoeme	156	627	192	638	595	842	15
[jume	206	627	236	638	595	842	15
usi-m	269	627	299	638	595	842	15
yeewe-me]	333	627	392	638	595	842	15
kakam	409	627	445	638	595	842	15
maka-k.	445	627	488	638	595	842	15
DET	105	642	124	651	595	842	15
hombre	125	641	166	652	595	842	15
DET	170	642	189	651	595	842	15
.	189	641	192	652	595	842	15
PL	192	642	204	651	595	842	15
niño-	206	641	233	652	595	842	15
PL	233	642	244	651	595	842	15
jugar	269	641	296	652	595	842	15
NMLZ	296	642	322	651	595	842	15
dulces	333	641	368	652	595	842	15
dar-	373	641	395	652	595	842	15
PFV	395	642	413	651	595	842	15
‘El	105	652	118	666	595	842	15
hombre	122	652	162	666	595	842	15
dio	166	652	182	666	595	842	15
dulces	185	652	220	666	595	842	15
a	223	652	230	666	595	842	15
los	233	652	248	666	595	842	15
niños	252	652	280	666	595	842	15
que	284	652	304	666	595	842	15
juegan/jugadores.'	307	652	405	666	595	842	15
b.	102	682	112	693	595	842	15
Ju'u	113	680	135	693	595	842	15
jamut	156	682	185	693	595	842	15
[juka	209	682	234	693	595	842	15
DET	105	697	124	706	595	842	15
mujer	125	696	155	707	595	842	15
DET	168	697	187	706	595	842	15
.	187	696	190	707	595	842	15
ACU	190	697	211	706	595	842	15
usi-ta	255	682	285	693	595	842	15
niño-	255	696	282	707	595	842	15
ACU	282	697	302	706	595	842	15
bwana-m-ta]	330	682	398	693	595	842	15
ubba-k.	409	682	449	693	595	842	15
llorar-	330	696	361	707	595	842	15
NMLZ	361	697	387	706	595	842	15
-	387	696	391	707	595	842	15
ACU	391	697	411	706	595	842	15
bañar-	445	696	480	707	595	842	15
PFV	480	697	498	706	595	842	15
23	85	721	92	727	595	842	15
ISO	97	723	110	730	595	842	15
639:	113	723	128	730	595	842	15
yaq;	130	723	146	730	595	842	15
Glottocode:	148	723	189	730	595	842	15
yaqu1251.	191	723	228	730	595	842	15
24	85	742	92	748	595	842	15
Malchukov	97	744	135	751	595	842	15
(2004)	137	744	160	751	595	842	15
propone	162	744	192	751	595	842	15
que	194	744	207	751	595	842	15
las	209	744	220	751	595	842	15
nominalizaciones	222	744	283	751	595	842	15
deben	286	744	308	751	595	842	15
considerarse	310	744	356	751	595	842	15
como	358	744	378	751	595	842	15
categorías	380	744	417	751	595	842	15
mixtas,	419	744	445	751	595	842	15
ya	447	744	455	751	595	842	15
que	458	744	471	751	595	842	15
conservan	473	744	510	751	595	842	15
propiedades	85	755	129	762	595	842	15
nominales	131	755	168	762	595	842	15
y	170	755	174	762	595	842	15
verbales.	176	755	209	762	595	842	15
‘La	105	71	121	84	595	842	16
mujer	124	71	154	84	595	842	16
bañó	158	71	184	84	595	842	16
al	188	71	197	84	595	842	16
niño	200	71	223	84	595	842	16
que	226	71	246	84	595	842	16
está	250	71	272	84	595	842	16
llorando/llorón.'	276	71	357	84	595	842	16
Otros	99	101	129	112	595	842	16
ejemplos,	133	101	185	112	595	842	16
en	189	101	202	112	595	842	16
cambio,	207	101	249	112	595	842	16
dan	254	101	274	112	595	842	16
evidencia	278	101	329	112	595	842	16
de	334	101	347	112	595	842	16
que	351	101	371	112	595	842	16
no	376	101	389	112	595	842	16
todas	394	101	423	112	595	842	16
las	428	101	443	112	595	842	16
relativas	448	101	492	112	595	842	16
en	497	101	510	112	595	842	16
yaqui	85	114	114	126	595	842	16
son	118	114	138	126	595	842	16
simples	142	114	183	126	595	842	16
nominalizaciones;	187	114	283	126	595	842	16
véase	288	114	320	126	595	842	16
la	324	114	333	126	595	842	16
relativa	338	114	377	126	595	842	16
de	381	114	395	126	595	842	16
sujeto	399	114	431	126	595	842	16
en	436	114	449	126	595	842	16
(38),	454	114	478	126	595	842	16
en	483	114	496	126	595	842	16
la	501	114	510	126	595	842	16
cual	85	128	107	139	595	842	16
el	110	128	120	139	595	842	16
verbo	123	128	152	139	595	842	16
de	155	128	169	139	595	842	16
la	172	128	181	139	595	842	16
relativa	184	128	223	139	595	842	16
conserva	226	128	274	139	595	842	16
marca	277	128	311	139	595	842	16
de	314	128	327	139	595	842	16
aspecto	330	128	372	139	595	842	16
al	375	128	385	139	595	842	16
lado	387	128	410	139	595	842	16
del	413	128	429	139	595	842	16
nominalizador,	432	128	510	139	595	842	16
e	85	142	92	153	595	842	16
incluso	95	142	132	153	595	842	16
el	135	142	144	153	595	842	16
adverbial	147	142	196	153	595	842	16
locativo	199	142	239	153	595	842	16
a'abo	242	140	271	153	595	842	16
se	274	142	287	153	595	842	16
encuentra	290	142	343	153	595	842	16
dentro	346	142	380	153	595	842	16
del	383	142	399	153	595	842	16
ámbito	402	142	438	153	595	842	16
de	441	142	454	153	595	842	16
la	457	142	466	153	595	842	16
relativa	469	142	508	153	595	842	16
:	508	142	511	152	595	842	16
(38)	85	169	106	180	595	842	16
Ju'u	113	167	135	180	595	842	16
yoeme	156	169	192	180	595	842	16
[a'abo	206	169	241	180	595	842	16
noite-ka-me]	269	169	337	180	595	842	16
Manwe.	337	169	379	180	595	842	16
DEM	105	184	126	193	595	842	16
hombre	132	183	173	194	595	842	16
LOC	206	184	226	193	595	842	16
venir-	269	183	299	194	595	842	16
EST	299	184	318	193	595	842	16
-	318	183	322	194	595	842	16
NMLZ	322	184	348	193	595	842	16
Manuel	373	183	413	194	595	842	16
‘El	105	195	118	208	595	842	16
hombre	122	195	162	208	595	842	16
que	166	195	186	208	595	842	16
vino	189	195	211	208	595	842	16
aquí	214	195	238	208	595	842	16
es	241	195	254	208	595	842	16
Manuel.'	257	195	302	208	595	842	16
Otro	99	224	123	235	595	842	16
ejemplo	127	224	169	235	595	842	16
similar	173	224	208	235	595	842	16
es	212	224	225	235	595	842	16
el	229	224	239	235	595	842	16
que	243	224	263	235	595	842	16
se	267	224	280	235	595	842	16
ofrece	284	224	318	235	595	842	16
en	322	224	335	235	595	842	16
(39),	340	224	364	235	595	842	16
que	369	224	389	235	595	842	16
ilustra	393	224	425	235	595	842	16
una	429	224	449	235	595	842	16
relativa	454	224	492	235	595	842	16
de	496	224	510	235	595	842	16
instrumento.	85	238	151	249	595	842	16
En	158	238	173	249	595	842	16
la	179	238	189	249	595	842	16
construcción,	196	238	266	249	595	842	16
el	273	238	282	249	595	842	16
verbo	289	238	319	249	595	842	16
de	326	238	339	249	595	842	16
la	346	238	355	249	595	842	16
relativa	362	238	401	249	595	842	16
ostenta	407	238	447	249	595	842	16
morfología	453	238	510	249	595	842	16
aspectual	85	252	137	263	595	842	16
perfectiva	144	252	196	263	595	842	16
-ka,	204	252	224	263	595	842	16
sufijo	232	252	260	263	595	842	16
nominalizador	268	252	343	263	595	842	16
-m(e)	350	252	379	263	595	842	16
y	387	252	393	263	595	842	16
marcación	401	252	456	263	595	842	16
de	464	252	477	263	595	842	16
caso	485	252	510	263	595	842	16
instrumental	85	266	151	277	595	842	16
-mea,	155	266	186	277	595	842	16
que	190	266	210	277	595	842	16
no	214	266	227	277	595	842	16
ocurre	232	266	266	277	595	842	16
en	270	266	283	277	595	842	16
el	288	266	297	277	595	842	16
nominal	301	266	343	277	595	842	16
instrumento	347	266	410	277	595	842	16
jume	415	263	441	277	595	842	16
mache'etam	445	263	510	277	595	842	16
‘el	85	277	97	290	595	842	16
machete'	100	277	149	290	595	842	16
porque	152	277	189	290	595	842	16
la	192	277	202	290	595	842	16
marcación	205	277	260	290	595	842	16
inherente	263	277	313	290	595	842	16
de	316	279	329	290	595	842	16
plural	332	279	362	290	595	842	16
m	365	279	375	290	595	842	16
que	378	279	398	290	595	842	16
ocurre	401	279	435	290	595	842	16
en	438	279	451	290	595	842	16
préstamos	454	279	510	290	595	842	16
del	85	293	101	304	595	842	16
español	107	293	149	304	595	842	16
impide	154	293	189	304	595	842	16
que	195	293	215	304	595	842	16
se	220	293	233	304	595	842	16
asigne	239	293	274	304	595	842	16
caso	279	293	305	304	595	842	16
nominal	310	293	352	304	595	842	16
de	358	293	371	304	595	842	16
instrumento.	376	293	442	304	595	842	16
Además,	448	293	495	304	595	842	16
la	501	293	510	304	595	842	16
relativa	85	307	124	318	595	842	16
tiene	129	307	156	318	595	842	16
una	161	307	181	318	595	842	16
partícula	187	307	233	318	595	842	16
de	239	307	252	318	595	842	16
polaridad	258	307	307	318	595	842	16
negativa	313	307	358	318	595	842	16
im.	364	307	380	318	595	842	16
La	386	307	399	318	595	842	16
presencia	405	307	457	318	595	842	16
de	463	307	476	318	595	842	16
estos	482	307	510	318	595	842	16
marcadores	85	321	149	332	595	842	16
dentro	152	321	186	332	595	842	16
del	190	321	206	332	595	842	16
ámbito	210	321	246	332	595	842	16
de	249	321	263	332	595	842	16
la	267	321	276	332	595	842	16
relativa	280	321	318	332	595	842	16
no	322	321	335	332	595	842	16
permite	339	321	379	332	595	842	16
que	383	321	403	332	595	842	16
la	407	321	416	332	595	842	16
construcción	420	321	487	332	595	842	16
sea	491	321	510	332	595	842	16
identificada	85	335	146	346	595	842	16
como	150	335	179	346	595	842	16
una	182	335	202	346	595	842	16
nominalización	206	335	285	346	595	842	16
simple,	289	335	327	346	595	842	16
dígase	331	335	367	346	595	842	16
formando	370	335	421	346	595	842	16
una	425	335	445	346	595	842	16
sola	448	335	470	346	595	842	16
unidad	474	335	510	346	595	842	16
junto	85	348	111	360	595	842	16
con	115	348	134	360	595	842	16
el	137	348	147	360	595	842	16
nombre	150	348	190	360	595	842	16
núcleo	194	348	229	360	595	842	16
como	232	348	262	360	595	842	16
en	265	348	278	360	595	842	16
los	282	348	297	360	595	842	16
ejemplos	300	348	348	360	595	842	16
en	352	348	365	360	595	842	16
(37).	368	348	393	360	595	842	16
(39)	85	375	106	387	595	842	16
ju'u	113	373	132	387	595	842	16
yoeme	145	375	181	387	595	842	16
jume	208	375	234	387	595	842	16
mache'etam	270	373	336	387	595	842	16
[im	337	375	353	387	595	842	16
in	373	375	382	387	595	842	16
atte'a-ka-m-mea	409	373	499	387	595	842	16
]	502	375	505	387	595	842	16
DET	105	390	124	399	595	842	16
.	124	389	127	401	595	842	16
NOM	127	390	149	399	595	842	16
hombre	156	389	197	401	595	842	16
DET	208	390	227	399	595	842	16
.	227	389	230	401	595	842	16
PL	230	390	242	399	595	842	16
machete.	270	389	320	401	595	842	16
PLNEG	320	390	352	399	595	842	16
1	373	389	380	401	595	842	16
SG	380	390	394	399	595	842	16
.	394	389	397	401	595	842	16
GEN	397	390	417	399	595	842	16
tener-	445	389	477	401	595	842	16
PFV	477	390	495	399	595	842	16
-	495	389	499	401	595	842	16
NMLZ	85	404	111	413	595	842	16
-	111	403	115	414	595	842	16
INST	115	404	136	413	595	842	16
juya-ta	113	417	149	428	595	842	16
chukta-k	156	417	201	428	595	842	16
árbol-	113	431	144	442	595	842	16
ACU	144	432	164	441	595	842	16
cortar-	195	431	230	442	595	842	16
PFV	230	432	248	441	595	842	16
‘El	105	442	118	456	595	842	16
hombre	122	442	162	456	595	842	16
cortó	166	442	192	456	595	842	16
el	196	442	205	456	595	842	16
árbol	208	442	235	456	595	842	16
con	238	442	258	456	595	842	16
el	261	442	270	456	595	842	16
machete	274	442	320	456	595	842	16
que	323	442	343	456	595	842	16
no	346	442	360	456	595	842	16
es	363	442	376	456	595	842	16
mío.'	379	442	405	456	595	842	16
Por	99	472	118	483	595	842	16
otro	122	472	142	483	595	842	16
lado,	146	472	172	483	595	842	16
las	176	472	191	483	595	842	16
relativas	195	472	239	483	595	842	16
de	243	472	256	483	595	842	16
objeto	260	472	292	483	595	842	16
se	296	472	309	483	595	842	16
caracterizan	312	472	378	483	595	842	16
también	381	472	424	483	595	842	16
por	428	472	445	483	595	842	16
nominalizar	449	472	510	483	595	842	16
al	85	486	94	497	595	842	16
verbo	97	486	127	497	595	842	16
mediante	130	486	179	497	595	842	16
el	182	486	191	497	595	842	16
sufijo	194	486	221	497	595	842	16
-'u,	224	486	241	497	595	842	16
y	243	486	249	497	595	842	16
codificar	252	486	297	497	595	842	16
el	299	486	308	497	595	842	16
sujeto	311	486	343	497	595	842	16
de	346	486	359	497	595	842	16
la	361	486	371	497	595	842	16
relativa	373	486	412	497	595	842	16
con	415	486	434	497	595	842	16
un	436	486	450	497	595	842	16
pronombre	452	486	510	497	595	842	16
de	85	500	98	511	595	842	16
no-sujeto,	101	500	154	511	595	842	16
específicamente	157	500	244	511	595	842	16
cuando	247	500	286	511	595	842	16
este	289	500	312	511	595	842	16
no	314	500	328	511	595	842	16
se	330	500	343	511	595	842	16
encuentra	346	500	399	511	595	842	16
en	402	500	415	511	595	842	16
correferencia	418	500	488	511	595	842	16
con	491	500	510	511	595	842	16
el	85	513	94	525	595	842	16
nombre	99	513	140	525	595	842	16
núcleo.	144	513	182	525	595	842	16
Estas	187	513	217	525	595	842	16
propiedades	221	513	287	525	595	842	16
pueden	291	513	331	525	595	842	16
observarse	335	513	395	525	595	842	16
en	399	513	412	525	595	842	16
(40).	417	513	441	525	595	842	16
Al	445	513	456	525	595	842	16
igual	460	513	486	525	595	842	16
que	490	513	510	525	595	842	16
las	85	527	100	538	595	842	16
relativas	108	527	153	538	595	842	16
ilustradas	161	527	212	538	595	842	16
en	220	527	233	538	595	842	16
(38)	241	527	262	538	595	842	16
y	270	527	276	538	595	842	16
(39),	284	527	308	538	595	842	16
las	316	527	332	538	595	842	16
construcciones	339	527	419	538	595	842	16
en	427	527	440	538	595	842	16
(40)	448	527	470	538	595	842	16
tienen	478	527	510	538	595	842	16
-marcación	85	541	145	552	595	842	16
aspectual	151	541	202	552	595	842	16
perfectiva.	209	541	264	552	595	842	16
Además,	271	541	318	552	595	842	16
en	325	541	338	552	595	842	16
(40b)	345	541	373	552	595	842	16
ocurre	379	541	413	552	595	842	16
un	420	541	433	552	595	842	16
marcador	440	541	490	552	595	842	16
de	497	541	510	552	595	842	16
cambio	85	555	124	566	595	842	16
de	127	555	140	566	595	842	16
valencia	144	555	188	566	595	842	16
25	188	554	197	561	595	842	16
:	197	555	200	566	595	842	16
(40)	85	582	106	593	595	842	16
Relativas	113	582	163	593	595	842	16
de	166	582	179	593	595	842	16
objeto	183	582	216	593	595	842	16
a.	99	596	109	607	595	842	16
mache'etam	113	593	179	607	595	842	16
empo	196	596	226	607	595	842	16
jippue	235	596	267	607	595	842	16
[in=enchi	269	596	319	607	595	842	16
machete.	105	610	154	621	595	842	16
PL	154	611	166	619	595	842	16
2	196	610	203	621	595	842	16
SG	203	611	217	619	595	842	16
.	217	610	220	621	595	842	16
NOM	220	611	242	619	595	842	16
tener.	269	610	300	621	595	842	16
PRS	300	611	320	619	595	842	16
NMLZ	85	624	111	633	595	842	16
-	111	624	115	635	595	842	16
PL	115	624	126	633	595	842	16
‘Tienes	105	635	144	648	595	842	16
el	147	635	156	648	595	842	16
machete	160	635	206	648	595	842	16
que	209	635	229	648	595	842	16
yo	232	635	245	648	595	842	16
te	248	635	258	648	595	842	16
presté.'	262	635	301	648	595	842	16
reuwa-ka-'u-m]	337	596	420	607	595	842	16
1	337	610	344	621	595	842	16
SG	344	611	358	619	595	842	16
.	358	610	361	621	595	842	16
GEN	361	611	381	619	595	842	16
=2	381	610	395	621	595	842	16
SG	395	611	409	619	595	842	16
.	409	610	412	621	595	842	16
DAT	412	611	431	619	595	842	16
b.	99	665	109	676	595	842	16
yeu=siika	113	665	164	676	595	842	16
ju'u	167	663	186	676	595	842	16
yoeme	213	665	249	676	595	842	16
chu'u-ta	266	663	309	676	595	842	16
DIR	105	680	121	688	595	842	16
=ir.	121	679	138	690	595	842	16
SG	138	680	152	688	595	842	16
.	152	679	155	690	595	842	16
PFV	155	680	174	688	595	842	16
DET	213	680	232	688	595	842	16
.	232	679	235	690	595	842	16
SG	235	680	249	688	595	842	16
.	249	679	252	690	595	842	16
NOM	252	680	274	688	595	842	16
hombre	301	679	342	690	595	842	16
[in	113	692	127	703	595	842	16
a=me'e-ria-ka-'u]	141	692	236	703	595	842	16
1	113	706	120	717	595	842	16
SG	120	707	134	716	595	842	16
.	134	706	137	717	595	842	16
GEN	137	707	158	716	595	842	16
3	188	706	195	717	595	842	16
SG	195	707	209	716	595	842	16
.	208	706	212	717	595	842	16
ACU	212	707	232	716	595	842	16
=matar.	232	706	273	717	595	842	16
SG	273	707	287	716	595	842	16
-	287	706	291	717	595	842	16
APL	291	707	309	716	595	842	16
-	309	706	313	717	595	842	16
PFV	313	707	331	716	595	842	16
-	331	706	335	717	595	842	16
REL	335	707	353	716	595	842	16
25	85	751	92	758	595	842	16
Los	97	752	108	761	595	842	16
ejemplos	110	752	138	761	595	842	16
en	140	752	147	761	595	842	16
(40)	149	752	161	761	595	842	16
han	163	752	175	761	595	842	16
sido	177	752	190	761	595	842	16
tomados	192	752	218	761	595	842	16
de	220	752	228	761	595	842	16
Estrada-Fernández	230	752	289	761	595	842	16
(2009).	291	752	312	761	595	842	16
perro-	373	679	405	690	595	842	16
ACU	405	680	425	688	595	842	16
prestar-	445	610	487	621	595	842	16
PFV	487	611	505	619	595	842	16
-	505	610	509	621	595	842	16
‘Salió	105	71	134	84	595	842	17
el	138	71	147	84	595	842	17
hombre	150	71	191	84	595	842	17
al	194	71	204	84	595	842	17
que	207	71	227	84	595	842	17
le	230	71	240	84	595	842	17
maté	243	71	270	84	595	842	17
al	273	71	282	84	595	842	17
perro.'	286	71	320	84	595	842	17
Por	99	96	118	107	595	842	17
lo	121	96	130	107	595	842	17
tanto,	134	96	164	107	595	842	17
de	167	96	180	107	595	842	17
acuerdo	183	96	226	107	595	842	17
a	229	96	236	107	595	842	17
lo	239	96	248	107	595	842	17
descrito	252	96	294	107	595	842	17
para	297	96	321	107	595	842	17
la	324	96	333	107	595	842	17
lengua	336	96	372	107	595	842	17
yaqui,	375	96	407	107	595	842	17
la	410	96	420	107	595	842	17
lengua	423	96	459	107	595	842	17
se	462	96	474	107	595	842	17
perfila	478	96	510	107	595	842	17
como	85	109	115	120	595	842	17
nominalizadora,	118	109	203	120	595	842	17
aunque	207	109	247	120	595	842	17
en	251	109	264	120	595	842	17
algunas	268	109	310	120	595	842	17
de	314	109	327	120	595	842	17
las	331	109	346	120	595	842	17
construcciones	350	109	430	120	595	842	17
de	434	109	447	120	595	842	17
este	451	109	474	120	595	842	17
tipo	478	109	497	120	595	842	17
la	501	109	510	120	595	842	17
morfología	85	123	142	134	595	842	17
que	146	123	166	134	595	842	17
ostenta	171	123	211	134	595	842	17
el	215	123	225	134	595	842	17
verbo	230	123	260	134	595	842	17
dentro	264	123	298	134	595	842	17
de	303	123	316	134	595	842	17
la	321	123	330	134	595	842	17
relativa	335	123	374	134	595	842	17
es	379	123	391	134	595	842	17
mixta	396	123	425	134	595	842	17
y,	430	123	439	134	595	842	17
por	444	123	461	134	595	842	17
lo	466	123	475	134	595	842	17
tanto,	480	123	510	134	595	842	17
pueden	85	137	125	148	595	842	17
mostrar	128	137	169	148	595	842	17
marcación	172	137	227	148	595	842	17
finita	230	137	256	148	595	842	17
de	259	137	272	148	595	842	17
aspecto	275	137	317	148	595	842	17
perfectivo	320	137	372	148	595	842	17
y	376	137	382	148	595	842	17
marcas	385	137	424	148	595	842	17
de	427	137	441	148	595	842	17
modificación	444	137	510	148	595	842	17
de	85	151	98	162	595	842	17
valencia	102	151	146	162	595	842	17
al	150	151	160	162	595	842	17
lado	164	151	186	162	595	842	17
del	190	151	206	162	595	842	17
sufijo	210	151	238	162	595	842	17
nominalizador.	242	151	320	162	595	842	17
Asimismo,	324	151	379	162	595	842	17
la	383	151	393	162	595	842	17
lengua	397	151	433	162	595	842	17
sobresale	437	151	489	162	595	842	17
por	493	151	510	162	595	842	17
no	85	165	98	176	595	842	17
mostrar	109	165	150	176	595	842	17
subordinantes	160	165	235	176	595	842	17
ni	245	165	255	176	595	842	17
relativas	265	165	310	176	595	842	17
introducidas	320	165	385	176	595	842	17
mediante	395	165	444	176	595	842	17
elementos	455	165	510	176	595	842	17
interrogativos.	85	178	160	189	595	842	17
4.	204	207	217	222	595	842	17
Observaciones	222	207	336	222	595	842	17
finales	341	207	391	222	595	842	17
En	85	238	100	249	595	842	17
este	104	238	126	249	595	842	17
estudio	130	238	169	249	595	842	17
hemos	172	238	208	249	595	842	17
mostrado	212	238	262	249	595	842	17
que	266	238	286	249	595	842	17
las	290	238	305	249	595	842	17
lenguas	309	238	351	249	595	842	17
yuto-aztecas	355	238	423	249	595	842	17
del	427	238	443	249	595	842	17
noroeste	447	238	493	249	595	842	17
de	497	238	510	249	595	842	17
México	85	252	123	263	595	842	17
tienen	126	252	159	263	595	842	17
más	161	252	184	263	595	842	17
de	187	252	200	263	595	842	17
un	203	252	216	263	595	842	17
tipo	219	252	238	263	595	842	17
de	241	252	254	263	595	842	17
cláusulas	257	252	307	263	595	842	17
relativas.	310	252	358	263	595	842	17
En	360	252	375	263	595	842	17
cuanto	378	252	414	263	595	842	17
a	417	252	423	263	595	842	17
las	426	252	441	263	595	842	17
propiedades	444	252	510	263	595	842	17
características,	85	266	166	277	595	842	17
las	168	266	184	277	595	842	17
lenguas	186	266	228	277	595	842	17
muestran	231	266	281	277	595	842	17
preferencialmente	284	266	380	277	595	842	17
relativas	382	266	427	277	595	842	17
postnominales;	429	266	510	277	595	842	17
es	85	280	98	291	595	842	17
decir,	102	280	131	291	595	842	17
ocupan	135	280	174	291	595	842	17
un	178	280	191	291	595	842	17
lugar	195	280	221	291	595	842	17
inmediatamente	225	280	311	291	595	842	17
después	314	280	360	291	595	842	17
del	364	280	380	291	595	842	17
nombre	383	280	424	291	595	842	17
núcleo,	428	280	467	291	595	842	17
aunque	470	280	510	291	595	842	17
esporádicamente	85	293	177	304	595	842	17
se	180	293	193	304	595	842	17
pudo	196	293	223	304	595	842	17
atestiguar	226	293	278	304	595	842	17
alguna	282	293	318	304	595	842	17
relativa	321	293	359	304	595	842	17
prenuclear	362	293	419	304	595	842	17
en	422	293	436	304	595	842	17
guarijío	439	293	478	304	595	842	17
y	481	293	487	304	595	842	17
una	490	293	510	304	595	842	17
relativa	85	307	124	318	595	842	17
pospuesta	127	307	183	318	595	842	17
al	186	307	196	318	595	842	17
final	199	307	221	318	595	842	17
del	225	307	241	318	595	842	17
verbo	245	307	275	318	595	842	17
principal,	278	307	326	318	595	842	17
dígase	330	307	366	318	595	842	17
correlativa	370	307	425	318	595	842	17
en	428	307	442	318	595	842	17
tarahumara.	445	307	510	318	595	842	17
En	85	321	100	332	595	842	17
guarijío	103	321	142	332	595	842	17
y	146	321	152	332	595	842	17
en	155	321	168	332	595	842	17
yaqui,	172	321	204	332	595	842	17
se	207	321	220	332	595	842	17
observó	223	321	266	332	595	842	17
que	269	321	289	332	595	842	17
los	293	321	308	332	595	842	17
verbos	311	321	347	332	595	842	17
de	351	321	364	332	595	842	17
las	367	321	383	332	595	842	17
relativas	386	321	431	332	595	842	17
se	434	321	447	332	595	842	17
encuentran	450	321	510	332	595	842	17
nominalizados,	85	335	165	346	595	842	17
pero,	169	335	196	346	595	842	17
en	200	335	213	346	595	842	17
guarijío,	217	335	259	346	595	842	17
Miller	263	335	292	346	595	842	17
(1996)	296	335	330	346	595	842	17
documenta	334	335	393	346	595	842	17
ejemplos	397	335	445	346	595	842	17
escasos	449	335	493	346	595	842	17
de	497	335	510	346	595	842	17
construcciones	85	349	165	360	595	842	17
finitas.	170	349	204	360	595	842	17
Lo	209	349	222	360	595	842	17
mismo	227	349	262	360	595	842	17
podríamos	266	349	323	360	595	842	17
decir	328	349	354	360	595	842	17
del	358	349	374	360	595	842	17
pima	379	349	405	360	595	842	17
bajo;	409	349	435	360	595	842	17
sin	440	349	455	360	595	842	17
embargo,	459	349	510	360	595	842	17
esta	85	362	108	373	595	842	17
lengua	116	362	152	373	595	842	17
parece	160	362	196	373	595	842	17
estar	204	362	231	373	595	842	17
innovando	239	362	294	373	595	842	17
al	302	362	312	373	595	842	17
aceptar	319	362	360	373	595	842	17
relativas	367	362	412	373	595	842	17
introducidas	420	362	485	373	595	842	17
por	493	362	510	373	595	842	17
elementos	85	376	141	387	595	842	17
interrogativos	144	376	216	387	595	842	17
que	220	376	240	387	595	842	17
son	244	376	263	387	595	842	17
precisamente	267	376	339	387	595	842	17
las	343	376	358	387	595	842	17
construcciones	362	376	442	387	595	842	17
que	446	376	466	387	595	842	17
ocurren	470	376	510	387	595	842	17
con	85	390	104	401	595	842	17
morfología	109	390	166	401	595	842	17
finita	170	390	196	401	595	842	17
en	201	390	214	401	595	842	17
el	219	390	228	401	595	842	17
verbo.	233	390	266	401	595	842	17
En	271	390	285	401	595	842	17
esta	290	390	313	401	595	842	17
propiedad	317	390	371	401	595	842	17
innovadora,	375	390	438	401	595	842	17
el	443	390	452	401	595	842	17
pima	456	390	483	401	595	842	17
bajo	487	390	510	401	595	842	17
coincide	85	404	129	415	595	842	17
con	133	404	152	415	595	842	17
el	156	404	165	415	595	842	17
tepehuano	169	404	226	415	595	842	17
del	230	404	246	415	595	842	17
norte	250	404	277	415	595	842	17
y	281	404	287	415	595	842	17
ambos,	290	404	330	415	595	842	17
a	334	404	340	415	595	842	17
su	344	404	357	415	595	842	17
vez,	361	404	382	415	595	842	17
sobresalen	386	404	445	415	595	842	17
por	449	404	466	415	595	842	17
permitir	470	404	510	415	595	842	17
anexar	85	417	122	429	595	842	17
un	126	417	140	429	595	842	17
sufijo	144	417	172	429	595	842	17
nominalizador	176	417	251	429	595	842	17
-kiga	256	417	282	429	595	842	17
a	286	417	293	429	595	842	17
los	297	417	313	429	595	842	17
subordinantes	317	417	392	429	595	842	17
interrogativos,	397	417	472	429	595	842	17
lo	476	417	486	429	595	842	17
que	490	417	510	429	595	842	17
origina	85	431	121	442	595	842	17
elementos	128	431	183	442	595	842	17
complejos.	190	431	247	442	595	842	17
La	254	431	267	442	595	842	17
característica	274	431	345	442	595	842	17
primordial	352	431	404	442	595	842	17
de	411	431	424	442	595	842	17
la	431	431	440	442	595	842	17
mayoría	447	431	490	442	595	842	17
de	497	431	510	442	595	842	17
relativas	85	445	130	456	595	842	17
en	134	445	148	456	595	842	17
las	152	445	167	456	595	842	17
cinco	172	445	200	456	595	842	17
lenguas	204	445	246	456	595	842	17
analizadas	250	445	308	456	595	842	17
permite	312	445	352	456	595	842	17
concluir	357	445	398	456	595	842	17
que	402	445	422	456	595	842	17
la	427	445	436	456	595	842	17
tendencia	440	445	492	456	595	842	17
de	497	445	510	456	595	842	17
formar	85	459	120	470	595	842	17
relativas	126	459	171	470	595	842	17
nominalizadas	178	459	254	470	595	842	17
es	261	459	274	470	595	842	17
tal	280	459	293	470	595	842	17
vez	300	459	318	470	595	842	17
la	325	459	334	470	595	842	17
más	341	459	364	470	595	842	17
antigua	370	459	410	470	595	842	17
y	416	459	422	470	595	842	17
que	429	459	449	470	595	842	17
el	456	459	465	470	595	842	17
cambio	472	459	510	470	595	842	17
diacrónico	85	473	140	484	595	842	17
está	144	473	166	484	595	842	17
marcando	170	473	223	484	595	842	17
una	227	473	247	484	595	842	17
preferencia	251	473	311	484	595	842	17
por	314	473	332	484	595	842	17
cláusulas	335	473	386	484	595	842	17
finitas	389	473	421	484	595	842	17
y	424	473	430	484	595	842	17
pérdida	434	473	474	484	595	842	17
de	478	473	491	484	595	842	17
los	495	473	510	484	595	842	17
sujetos	85	487	123	498	595	842	17
posesivos	126	487	179	498	595	842	17
o	182	487	189	498	595	842	17
genitivos.	191	487	242	498	595	842	17
Esto	245	487	269	498	595	842	17
último	271	487	303	498	595	842	17
se	306	487	319	498	595	842	17
manifiesta	321	487	376	498	595	842	17
totalmente	379	487	435	498	595	842	17
en	437	487	451	498	595	842	17
tepehuano	453	487	510	498	595	842	17
del	85	500	101	511	595	842	17
norte	105	500	132	511	595	842	17
y	135	500	141	511	595	842	17
parcialmente	145	500	213	511	595	842	17
en	217	500	230	511	595	842	17
tarahumara.	234	500	298	511	595	842	17
Las	302	500	321	511	595	842	17
propiedades	324	500	390	511	595	842	17
que	394	500	414	511	595	842	17
se	417	500	430	511	595	842	17
observaron	433	500	493	511	595	842	17
en	497	500	510	511	595	842	17
estas	85	514	114	525	595	842	17
cinco	117	514	145	525	595	842	17
lenguas	149	514	191	525	595	842	17
yuto-aztecas	194	514	262	525	595	842	17
se	265	514	278	525	595	842	17
han	281	514	301	525	595	842	17
sintetizado	305	514	362	525	595	842	17
en	365	514	379	525	595	842	17
la	382	514	391	525	595	842	17
Tabla	395	514	425	525	595	842	17
1.	428	514	438	525	595	842	17
Tabla	198	539	230	550	595	842	17
1.	233	539	243	550	595	842	17
Propiedades	246	539	314	550	595	842	17
de	317	539	330	550	595	842	17
las	334	539	349	550	595	842	17
relativas	352	539	397	550	595	842	17
En	99	73	114	84	595	842	18
cuanto	120	73	156	84	595	842	18
a	161	73	168	84	595	842	18
las	173	73	189	84	595	842	18
observaciones	194	73	271	84	595	842	18
diacrónicas,	277	73	341	84	595	842	18
el	347	73	356	84	595	842	18
análisis	361	73	401	84	595	842	18
emprendido	407	73	470	84	595	842	18
en	476	73	489	84	595	842	18
las	495	73	510	84	595	842	18
lenguas	85	87	127	98	595	842	18
habladas	133	87	182	98	595	842	18
en	187	87	201	98	595	842	18
la	206	87	215	98	595	842	18
Sierra	221	87	253	98	595	842	18
Tarahumara	259	87	324	98	595	842	18
permite	330	87	370	98	595	842	18
enfatizar	376	87	422	98	595	842	18
lo	427	87	437	98	595	842	18
indicado	442	87	487	98	595	842	18
por	493	87	510	98	595	842	18
Langacker	85	101	141	112	595	842	18
(1977),	146	101	184	112	595	842	18
pero	188	101	212	112	595	842	18
también	217	101	259	112	595	842	18
otros	264	101	291	112	595	842	18
comportamientos	295	101	387	112	595	842	18
que	392	101	412	112	595	842	18
seguramente	416	101	486	112	595	842	18
van	491	101	510	112	595	842	18
desde	85	115	118	126	595	842	18
los	129	115	145	126	595	842	18
más	156	115	179	126	595	842	18
antiguos	191	115	236	126	595	842	18
o	247	115	254	126	595	842	18
conservadores	266	115	344	126	595	842	18
hasta	356	115	385	126	595	842	18
los	397	115	412	126	595	842	18
más	424	115	446	126	595	842	18
recientes,	458	115	510	126	595	842	18
especialmente:	85	128	166	140	595	842	18
(41)	85	156	106	167	595	842	18
a.	99	170	109	181	595	842	18
todas	113	170	143	181	595	842	18
las	150	170	165	181	595	842	18
lenguas	172	170	214	181	595	842	18
tienen	221	170	254	181	595	842	18
morfología	261	170	318	181	595	842	18
nominalizadora	325	170	406	181	595	842	18
en	413	170	427	181	595	842	18
cierto	434	170	463	181	595	842	18
tipo	470	170	490	181	595	842	18
de	497	170	510	181	595	842	18
relativas,	113	183	161	195	595	842	18
aunque	171	183	211	195	595	842	18
el	220	183	229	195	595	842	18
yaqui	239	183	267	195	595	842	18
sobresale	277	183	329	195	595	842	18
como	338	183	368	195	595	842	18
poseedora	377	183	434	195	595	842	18
de	443	183	456	195	595	842	18
relativas	466	183	510	195	595	842	18
nominalizadas	113	197	190	208	595	842	18
con	199	197	218	208	595	842	18
marcación	227	197	282	208	595	842	18
de	291	197	305	208	595	842	18
caso	313	197	339	208	595	842	18
de	347	197	361	208	595	842	18
acuerdo	370	197	413	208	595	842	18
con	422	197	441	208	595	842	18
la	450	197	459	208	595	842	18
relación	468	197	510	208	595	842	18
gramatical	113	211	169	222	595	842	18
del	172	211	188	222	595	842	18
nombre	191	211	232	222	595	842	18
núcleo	235	211	271	222	595	842	18
dentro	274	211	308	222	595	842	18
de	311	211	325	222	595	842	18
la	328	211	337	222	595	842	18
relativa;	341	211	383	222	595	842	18
b.	99	225	109	236	595	842	18
el	113	225	123	236	595	842	18
pima	128	225	154	236	595	842	18
bajo	159	225	182	236	595	842	18
muestra	187	225	230	236	595	842	18
a	235	225	242	236	595	842	18
un	247	225	261	236	595	842	18
sufijo	266	225	294	236	595	842	18
relativizador	299	225	363	236	595	842	18
-kiga,	369	225	398	236	595	842	18
que	403	225	423	236	595	842	18
surge	429	225	459	236	595	842	18
de	464	225	477	236	595	842	18
sufijo	482	225	510	236	595	842	18
nominalizador	113	239	188	250	595	842	18
estativo	195	239	236	250	595	842	18
(nominalizador	243	239	322	250	595	842	18
gerundivo	329	239	382	250	595	842	18
en	389	239	402	250	595	842	18
la	409	239	418	250	595	842	18
tradición	425	239	471	250	595	842	18
latina)	478	239	510	250	595	842	18
combinado	113	252	172	264	595	842	18
con	175	252	195	264	595	842	18
un	198	252	211	264	595	842	18
demostrativo;	215	252	287	264	595	842	18
c.	99	266	109	277	595	842	18
el	113	266	123	277	595	842	18
tepehuano	129	266	186	277	595	842	18
del	192	266	208	277	595	842	18
norte	215	266	242	277	595	842	18
y	249	266	255	277	595	842	18
el	261	266	270	277	595	842	18
pima	277	266	303	277	595	842	18
bajo	309	266	332	277	595	842	18
han	338	266	358	277	595	842	18
adoptado	365	266	415	277	595	842	18
subordinantes	422	266	497	277	595	842	18
e	503	266	510	277	595	842	18
interrogativos	113	280	185	291	595	842	18
como	190	280	219	291	595	842	18
elementos	224	280	279	291	595	842	18
relativizadores,	283	280	364	291	595	842	18
que	368	280	388	291	595	842	18
pueden	393	280	433	291	595	842	18
o	437	280	444	291	595	842	18
no	448	280	462	291	595	842	18
coincidir	466	280	510	291	595	842	18
con	113	294	133	305	595	842	18
alguna	136	294	172	305	595	842	18
otra	175	294	196	305	595	842	18
estrategia	199	294	252	305	595	842	18
anterior,	255	294	300	305	595	842	18
como	303	294	332	305	595	842	18
el	336	294	345	305	595	842	18
sufijo	348	294	376	305	595	842	18
-kiga;	380	294	409	305	595	842	18
d.	99	308	109	319	595	842	18
el	113	308	123	319	595	842	18
tarahumara	126	308	187	319	595	842	18
tiene	191	308	217	319	595	842	18
un	220	308	233	319	595	842	18
subordinante	236	308	306	319	595	842	18
que	309	308	329	319	595	842	18
es	332	308	345	319	595	842	18
el	348	308	357	319	595	842	18
resultado	360	308	410	319	595	842	18
de	413	308	426	319	595	842	18
una	430	308	450	319	595	842	18
conjunción	453	308	510	319	595	842	18
ma,	113	321	133	332	595	842	18
combinada	137	321	196	332	595	842	18
con	199	321	218	332	595	842	18
un	221	321	235	332	595	842	18
antiguo	238	321	278	332	595	842	18
demostrativo	281	321	349	332	595	842	18
pu,	353	321	370	332	595	842	18
hoy	373	321	392	332	595	842	18
ya	396	321	408	332	595	842	18
en	412	321	425	332	595	842	18
desuso;	428	321	470	332	595	842	18
e.	99	335	109	346	595	842	18
el	113	335	123	346	595	842	18
guarijío,	130	335	172	346	595	842	18
el	179	335	188	346	595	842	18
pima	195	335	221	346	595	842	18
bajo,	228	335	254	346	595	842	18
el	261	335	270	346	595	842	18
yaqui,	277	335	309	346	595	842	18
y	316	335	322	346	595	842	18
el	329	335	338	346	595	842	18
tarahumara,	345	335	410	346	595	842	18
de	416	335	430	346	595	842	18
manera	436	335	477	346	595	842	18
poco	484	335	510	346	595	842	18
frecuente,	113	349	167	360	595	842	18
conservan	174	349	229	360	595	842	18
la	236	349	246	360	595	842	18
estrategia	253	349	305	360	595	842	18
del	312	349	328	360	595	842	18
sujeto	336	349	367	360	595	842	18
de	375	349	388	360	595	842	18
la	395	349	404	360	595	842	18
relativa	411	349	450	360	595	842	18
de	457	349	470	360	595	842	18
objeto	477	349	510	360	595	842	18
codificado	113	363	167	374	595	842	18
mediante	181	363	231	374	595	842	18
pronombre	245	363	303	374	595	842	18
genitivo	317	363	358	374	595	842	18
(rasgo	372	363	406	374	595	842	18
propio	420	363	453	374	595	842	18
de	467	363	481	374	595	842	18
las	495	363	510	374	595	842	18
nominalizaciones	113	377	205	388	595	842	18
clausales,	209	377	262	388	595	842	18
cf.	265	377	278	388	595	842	18
Givón	281	377	312	388	595	842	18
2009:	315	377	345	388	595	842	18
68).	348	377	369	388	595	842	18
Esta	372	377	396	388	595	842	18
esta	399	377	422	388	595	842	18
propiedad	425	377	478	388	595	842	18
se	481	377	494	388	595	842	18
ha	497	377	510	388	595	842	18
perdido	113	390	154	402	595	842	18
totalmente	157	390	213	402	595	842	18
en	216	390	229	402	595	842	18
tepehuano	233	390	289	402	595	842	18
del	293	390	309	402	595	842	18
norte	312	390	339	402	595	842	18
.	340	391	342	400	595	842	18
Finalmente,	99	416	162	427	595	842	18
cabe	168	416	194	427	595	842	18
notar	199	416	227	427	595	842	18
que	232	416	252	427	595	842	18
seguramente	258	416	328	427	595	842	18
existen	334	416	372	427	595	842	18
otros	378	416	404	427	595	842	18
tipos	410	416	435	427	595	842	18
de	441	416	454	427	595	842	18
cláusulas	460	416	510	427	595	842	18
relativas	85	430	130	441	595	842	18
que	134	430	154	441	595	842	18
aún	158	430	178	441	595	842	18
permanecen	183	430	249	441	595	842	18
en	254	430	267	441	595	842	18
espera	271	430	308	441	595	842	18
de	312	430	326	441	595	842	18
mayor	330	430	363	441	595	842	18
documentación	368	430	449	441	595	842	18
en	453	430	467	441	595	842	18
estas	471	430	500	441	595	842	18
y	504	430	510	441	595	842	18
otras	85	444	112	455	595	842	18
lenguas	118	444	160	455	595	842	18
yuto-aztecas.	167	444	238	455	595	842	18
Las	244	444	264	455	595	842	18
propiedades	270	444	336	455	595	842	18
que	342	444	362	455	595	842	18
hemos	369	444	405	455	595	842	18
mencionado,	411	444	480	455	595	842	18
pero	486	444	510	455	595	842	18
sobre	85	458	115	469	595	842	18
todo	123	458	146	469	595	842	18
la	154	458	163	469	595	842	18
existencia	171	458	224	469	595	842	18
de	232	458	245	469	595	842	18
relativas	253	458	298	469	595	842	18
nominalizadas	305	458	382	469	595	842	18
vs.	390	458	405	469	595	842	18
no-nominalizadas,	413	458	510	469	595	842	18
muestran	85	471	135	483	595	842	18
que	139	471	159	483	595	842	18
la	163	471	172	483	595	842	18
tendencia	176	471	228	483	595	842	18
de	232	471	245	483	595	842	18
cambio	249	471	288	483	595	842	18
sobresaliente	291	471	363	483	595	842	18
apunta	367	471	403	483	595	842	18
hacia	407	471	436	483	595	842	18
la	440	471	449	483	595	842	18
innovación	453	471	510	483	595	842	18
de	85	485	98	496	595	842	18
codificar	109	485	154	496	595	842	18
relativas	165	485	209	496	595	842	18
subordinadas	220	485	292	496	595	842	18
finitas,	303	485	338	496	595	842	18
aunque,	349	485	392	496	595	842	18
en	403	485	416	496	595	842	18
el	427	485	436	496	595	842	18
pasado,	447	485	490	496	595	842	18
la	501	485	510	496	595	842	18
nominalización	85	499	164	510	595	842	18
generó	168	499	205	510	595	842	18
relativizadores	208	499	286	510	595	842	18
derivados	289	499	341	510	595	842	18
de	344	499	358	510	595	842	18
demostrativos.	361	499	439	510	595	842	18
Referencias	85	530	153	541	595	842	18
Bibliográficas	157	530	236	541	595	842	18
1.	85	567	94	577	595	842	18
Alvarez,	99	567	139	577	595	842	18
A.	141	567	152	577	595	842	18
(2012).	154	567	189	577	595	842	18
Relative	192	567	231	577	595	842	18
clauses	234	567	271	577	595	842	18
and	274	567	292	577	595	842	18
nominalization	294	567	365	577	595	842	18
in	367	567	376	577	595	842	18
Yaqui.	378	567	409	577	595	842	18
En:	412	567	428	577	595	842	18
Relative	431	567	470	577	595	842	18
clauses	473	567	510	577	595	842	18
in	103	580	112	590	595	842	18
languages	114	580	165	590	595	842	18
of	168	580	177	590	595	842	18
the	179	580	195	590	595	842	18
Americas:	197	580	246	590	595	842	18
A	248	580	256	590	595	842	18
typological	258	580	310	590	595	842	18
overview.	313	580	359	590	595	842	18
Eds.,	364	580	389	590	595	842	18
Bernard	392	580	431	590	595	842	18
Comrie	433	580	469	590	595	842	18
y	471	580	476	590	595	842	18
Zarina	479	580	510	590	595	842	18
Estrada-Fernández.	103	594	200	604	595	842	18
(pp.	220	594	239	604	595	842	18
67-95).	279	594	314	604	595	842	18
Amsterdam:	333	594	393	604	595	842	18
John	413	594	436	604	595	842	18
Benjamins.	456	594	510	604	595	842	18
https://doi.org/10.1075/tsl.102.04gon	103	607	282	617	595	842	18
2.	85	621	94	631	595	842	18
Alvarez,	99	621	139	631	595	842	18
A.	141	621	152	631	595	842	18
(2016).	154	621	189	631	595	842	18
The	191	621	211	631	595	842	18
evolution	213	621	257	631	595	842	18
of	259	621	268	631	595	842	18
grammatical	271	621	331	631	595	842	18
nominalizations	333	621	409	631	595	842	18
in	411	621	420	631	595	842	18
Cahita	422	621	454	631	595	842	18
languages.	457	621	510	631	595	842	18
En:	103	634	120	644	595	842	18
Finiteness	124	634	175	644	595	842	18
and	179	634	198	644	595	842	18
Nominalization.	202	634	277	644	595	842	18
Eds.,	282	634	307	644	595	842	18
Claudine	312	634	356	644	595	842	18
Chamoreau	360	634	418	644	595	842	18
y	423	634	428	644	595	842	18
Zarina	433	634	464	644	595	842	18
Estrada-	469	634	511	644	595	842	18
Fernández.	103	648	159	658	595	842	18
(pp.	188	648	207	658	595	842	18
107-139).	237	648	284	658	595	842	18
Amsterdam:	314	648	373	658	595	842	18
John	403	648	426	658	595	842	18
Benjamins.	456	648	510	658	595	842	18
https://doi.org/10.1075/tsl.113.06gon	103	661	282	671	595	842	18
3.	85	675	94	685	595	842	18
Barreras,	99	675	145	685	595	842	18
I.	148	675	154	685	595	842	18
J.	157	675	165	685	595	842	18
(1998).	168	675	203	685	595	842	18
Orden	206	675	237	685	595	842	18
de	240	675	252	685	595	842	18
palabras	255	675	297	685	595	842	18
básico	300	675	332	685	595	842	18
en	335	675	347	685	595	842	18
el	350	675	359	685	595	842	18
guarijío	362	675	398	685	595	842	18
de	401	675	413	685	595	842	18
Sonora.	416	675	455	685	595	842	18
En:	458	675	474	685	595	842	18
Cuarto	477	675	510	685	595	842	18
Encuentro	103	688	153	698	595	842	18
Internacional	156	688	219	698	595	842	18
de	222	688	234	698	595	842	18
Lingüística	237	688	290	698	595	842	18
en	293	688	305	698	595	842	18
el	308	688	316	698	595	842	18
Noroeste.	319	688	367	698	595	842	18
Memorias.	370	688	421	698	595	842	18
Tomo	424	688	452	698	595	842	18
1,	455	688	464	698	595	842	18
Volumen	467	688	510	698	595	842	18
1..	103	702	115	712	595	842	18
Eds.,	123	702	148	712	595	842	18
Zarina	152	702	183	712	595	842	18
Estrada-Fernández,	186	702	284	712	595	842	18
Max	287	702	308	712	595	842	18
Figueroa,	312	702	358	712	595	842	18
Gerardo	362	702	402	712	595	842	18
López	406	702	436	712	595	842	18
Cruz	440	702	463	712	595	842	18
y	466	702	472	712	595	842	18
Andrés	475	702	510	712	595	842	18
Acosta	103	715	137	725	595	842	18
Félix.	140	715	166	725	595	842	18
(pp.	169	715	188	725	595	842	18
37-68)	191	715	223	725	595	842	18
Hermosillo:	226	715	281	725	595	842	18
Editorial	284	715	324	725	595	842	18
Unison.	327	715	364	725	595	842	18
4.	85	729	94	739	595	842	18
Bybee,	99	729	133	739	595	842	18
J.	137	729	145	739	595	842	18
(2004).	149	729	184	739	595	842	18
Los	187	729	205	739	595	842	18
mecanismos	208	729	270	739	595	842	18
de	273	729	285	739	595	842	18
cambio	288	729	324	739	595	842	18
como	327	729	354	739	595	842	18
universales	357	729	413	739	595	842	18
lingüísticos.	416	729	474	739	595	842	18
En:	477	729	493	739	595	842	18
En	497	729	510	739	595	842	18
torno	103	742	128	752	595	842	18
a	131	742	137	752	595	842	18
los	140	742	154	752	595	842	18
universales	157	742	213	752	595	842	18
lingüísticos.	216	742	273	752	595	842	18
Eds.,	279	742	304	752	595	842	18
Ricardo	307	742	345	752	595	842	18
Mairal	348	742	378	752	595	842	18
y	381	742	386	752	595	842	18
Juana	389	742	419	752	595	842	18
Gil.	422	742	439	752	595	842	18
(pp.	442	742	460	752	595	842	18
245-263).	463	742	511	752	595	842	18
Madrid:	103	756	140	766	595	842	18
Cambridge	143	756	197	766	595	842	18
University	200	756	248	766	595	842	18
Press	251	756	279	766	595	842	18
-	282	756	286	766	595	842	18
Ediciones	289	756	337	766	595	842	18
Akal.	340	756	364	766	595	842	18
5.	85	74	94	84	595	842	19
Carrillo,	99	74	137	84	595	842	19
A.	140	74	151	84	595	842	19
y	154	74	160	84	595	842	19
Estrada-Fernández,	163	74	260	84	595	842	19
Z.	263	74	273	84	595	842	19
(En	280	74	297	84	595	842	19
prensa).	300	74	340	84	595	842	19
El	344	74	353	84	595	842	19
tepehuano	357	74	409	84	595	842	19
del	412	74	427	84	595	842	19
norte	430	74	455	84	595	842	19
del	458	74	473	84	595	842	19
Túpuri.	476	74	510	84	595	842	19
Chihuahua.	103	87	159	98	595	842	19
Archivo	162	87	198	98	595	842	19
de	201	87	213	98	595	842	19
Lenguas	215	87	258	98	595	842	19
Indígenas	260	87	308	98	595	842	19
de	311	87	323	98	595	842	19
México.	325	87	363	98	595	842	19
México:	366	87	403	98	595	842	19
El	406	87	416	98	595	842	19
Colegio	418	87	455	98	595	842	19
de	458	87	470	98	595	842	19
México.	472	87	510	98	595	842	19
6.	85	101	94	111	595	842	19
Cristofaro,	99	101	150	111	595	842	19
S.	153	101	164	111	595	842	19
(2003).	167	101	201	111	595	842	19
Subordination.	204	101	275	111	595	842	19
Oxford:	278	101	314	111	595	842	19
Oxford	317	101	350	111	595	842	19
University	354	101	402	111	595	842	19
Press.	405	101	436	111	595	842	19
7.	85	114	94	125	595	842	19
Estrada-Fernández,	99	114	197	125	595	842	19
Z.	201	114	211	125	595	842	19
(2009).	215	114	250	125	595	842	19
Yaqui	254	114	282	125	595	842	19
de	286	114	299	125	595	842	19
Sonora.	303	114	341	125	595	842	19
Archivo	346	114	382	125	595	842	19
de	387	114	399	125	595	842	19
lenguas	403	114	442	125	595	842	19
indígenas	446	114	494	125	595	842	19
de	498	114	510	125	595	842	19
México.	103	128	141	138	595	842	19
Ciudad	144	128	179	138	595	842	19
de	182	128	194	138	595	842	19
México:	197	128	235	138	595	842	19
El	238	128	248	138	595	842	19
Colegio	251	128	288	138	595	842	19
de	291	128	304	138	595	842	19
México.	307	128	344	138	595	842	19
8.	85	141	94	152	595	842	19
Estrada-Fernández,	99	141	197	152	595	842	19
Z.	201	141	211	152	595	842	19
(2012).	216	141	251	152	595	842	19
From	256	141	281	152	595	842	19
demonstrative	286	141	355	152	595	842	19
to	360	141	369	152	595	842	19
a	374	141	380	152	595	842	19
relative	385	141	420	152	595	842	19
marker	425	141	460	152	595	842	19
to	465	141	474	152	595	842	19
clause	479	141	510	152	595	842	19
linker:	103	155	133	165	595	842	19
The	135	155	154	165	595	842	19
relative	156	155	192	165	595	842	19
clause	194	155	226	165	595	842	19
formation	228	155	274	165	595	842	19
in	276	155	285	165	595	842	19
Pima	287	155	312	165	595	842	19
Bajo.	315	155	340	165	595	842	19
En:	342	155	358	165	595	842	19
Relative	361	155	400	165	595	842	19
Clauses	403	155	443	165	595	842	19
in	445	155	454	165	595	842	19
Languages	456	155	510	165	595	842	19
of	103	168	112	179	595	842	19
the	116	168	132	179	595	842	19
Americas:	136	168	185	179	595	842	19
a	189	168	195	179	595	842	19
Typological	199	168	255	179	595	842	19
Overview.	259	168	308	179	595	842	19
Eds.,	312	168	337	179	595	842	19
Bernard	341	168	380	179	595	842	19
Comrie	384	168	420	179	595	842	19
y	424	168	429	179	595	842	19
Zarina	433	168	464	179	595	842	19
Estrada-	469	168	511	179	595	842	19
Fernández.	103	182	159	192	595	842	19
(pp.	188	182	207	192	595	842	19
127-146).	237	182	284	192	595	842	19
Amsterdam:	314	182	373	192	595	842	19
John	403	182	426	192	595	842	19
Benjamins.	456	182	510	192	595	842	19
https://doi.org/10.1075/tsl.102.06est	103	195	278	206	595	842	19
9.	85	209	94	219	595	842	19
Estrada-Fernández,	99	209	197	219	595	842	19
Z.	201	209	211	219	595	842	19
(2019).	216	209	251	219	595	842	19
Syntactic	256	209	300	219	595	842	19
nominalizations	305	209	381	219	595	842	19
in	385	209	394	219	595	842	19
Pima	399	209	424	219	595	842	19
Bajo:	428	209	454	219	595	842	19
Diachronic	458	209	510	219	595	842	19
diversity.	103	222	146	233	595	842	19
En:	152	222	169	233	595	842	19
Diverse	175	222	212	233	595	842	19
Scenarios	218	222	267	233	595	842	19
of	273	222	282	233	595	842	19
Syntactic	288	222	333	233	595	842	19
Complexity.	339	222	396	233	595	842	19
Eds.,	408	222	433	233	595	842	19
Albert	439	222	468	233	595	842	19
Alvarez	474	222	510	233	595	842	19
Gonzalez,	103	236	152	246	595	842	19
Zarina	161	236	192	246	595	842	19
Estrada-Fernández	200	236	294	246	595	842	19
y	302	236	308	246	595	842	19
Claudine	316	236	359	246	595	842	19
Chamoreau.	368	236	428	246	595	842	19
(pp.	436	236	455	246	595	842	19
167-189).	464	236	511	246	595	842	19
Amsterdam:	103	250	162	260	595	842	19
John	165	250	189	260	595	842	19
Benjamins.	192	250	247	260	595	842	19
https://doi.org/10.1075/tsl.126.07est.	256	250	434	260	595	842	19
10.	85	263	100	273	595	842	19
Estrada-Fernández,	103	263	200	273	595	842	19
Z.	210	263	219	273	595	842	19
(En	228	263	246	273	595	842	19
prensa).	255	263	295	273	595	842	19
20.	304	263	320	273	595	842	19
Grammaticalization	329	263	423	273	595	842	19
in	432	263	440	273	595	842	19
Uto-Aztecan	450	263	510	273	595	842	19
languages	103	277	154	287	595	842	19
from	160	277	182	287	595	842	19
northwestern	189	277	252	287	595	842	19
Mexico.	259	277	296	287	595	842	19
En:	303	277	319	287	595	842	19
Grammaticalization	326	277	420	287	595	842	19
Scenarios.	426	277	478	287	595	842	19
Areal	485	277	510	287	595	842	19
Patterns	103	290	144	300	595	842	19
and	150	290	168	300	595	842	19
Cross-Linguistic	174	290	252	300	595	842	19
Variation.	258	290	304	300	595	842	19
A	310	290	318	300	595	842	19
comparative	323	290	383	300	595	842	19
Handbook.	389	290	442	300	595	842	19
Eds.,	448	290	473	300	595	842	19
Walter	478	290	510	300	595	842	19
Bisang	103	304	137	314	595	842	19
y	140	304	145	314	595	842	19
Andrej	148	304	180	314	595	842	19
Malchukov.	183	304	239	314	595	842	19
Berlin:	242	304	273	314	595	842	19
De	276	304	290	314	595	842	19
Gruyter.	293	304	333	314	595	842	19
11.	85	317	100	327	595	842	19
Estrada-Fernández,	103	317	200	327	595	842	19
Z.	204	317	214	327	595	842	19
y	217	317	223	327	595	842	19
Villalpando,	226	317	283	327	595	842	19
J.	286	317	295	327	595	842	19
(Ms).	298	317	323	327	595	842	19
Clause	327	317	361	327	595	842	19
combining	364	317	415	327	595	842	19
and	418	317	436	327	595	842	19
nominalization	440	317	510	327	595	842	19
in	103	331	112	341	595	842	19
Tarahumara:	115	331	178	341	595	842	19
Towards	181	331	223	341	595	842	19
a	226	331	232	341	595	842	19
diachronic	235	331	285	341	595	842	19
source	288	331	321	341	595	842	19
of	325	331	334	341	595	842	19
clausal	337	331	371	341	595	842	19
nominalizing	374	331	435	341	595	842	19
suffixes.	438	331	479	341	595	842	19
12.	85	344	100	354	595	842	19
García,	103	344	139	354	595	842	19
G.	146	344	157	354	595	842	19
(2014).	164	344	199	354	595	842	19
Clause	205	344	239	354	595	842	19
Linkage	246	344	285	354	595	842	19
in	291	344	300	354	595	842	19
Southeastern	306	344	372	354	595	842	19
Tepehuan,	378	344	431	354	595	842	19
a	437	344	443	354	595	842	19
Uto-Aztecan	450	344	510	354	595	842	19
Language	103	358	152	368	595	842	19
of	155	358	164	368	595	842	19
Northern	167	358	210	368	595	842	19
Mexico.	213	358	251	368	595	842	19
Tesis	254	358	280	368	595	842	19
doctoral.	283	358	326	368	595	842	19
Universidad	329	358	387	368	595	842	19
de	390	358	402	368	595	842	19
Texas	405	358	435	368	595	842	19
en	438	358	450	368	595	842	19
Austin.	453	358	487	368	595	842	19
13.	85	371	100	381	595	842	19
Givón,	103	371	135	381	595	842	19
T.	143	371	153	381	595	842	19
(2009).	162	371	197	381	595	842	19
The	205	371	224	381	595	842	19
Genesis	233	371	273	381	595	842	19
of	282	371	291	381	595	842	19
Syntactic	299	371	344	381	595	842	19
Complexity.	353	371	410	381	595	842	19
Amsterdam:	419	371	478	381	595	842	19
John	486	371	510	381	595	842	19
Benjamins.	103	385	158	395	595	842	19
https://doi.org/10.1075/z.146	161	385	300	395	595	842	19
14.	85	398	100	408	595	842	19
Givón,	103	398	135	408	595	842	19
T.	146	398	155	408	595	842	19
(2015).	166	398	201	408	595	842	19
Diachrony	212	398	261	408	595	842	19
of	272	398	281	408	595	842	19
Grammar.	291	398	341	408	595	842	19
Amsterdam:	351	398	411	408	595	842	19
John	421	398	445	408	595	842	19
Benjamins.	456	398	510	408	595	842	19
https://doi.org/10.1075/z.192	103	412	243	422	595	842	19
15.	85	425	100	435	595	842	19
Greenberg,	103	425	159	435	595	842	19
J.	163	425	171	435	595	842	19
H.	176	425	187	435	595	842	19
(1963).	191	425	225	435	595	842	19
Some	230	425	258	435	595	842	19
universals	262	425	312	435	595	842	19
of	316	425	325	435	595	842	19
grammar	329	425	373	435	595	842	19
with	377	425	397	435	595	842	19
particular	401	425	446	435	595	842	19
reference	450	425	497	435	595	842	19
to	501	425	510	435	595	842	19
the	103	439	118	449	595	842	19
order	125	439	151	449	595	842	19
of	158	439	167	449	595	842	19
meaningful	173	439	227	449	595	842	19
elements.	234	439	281	449	595	842	19
En:	288	439	305	449	595	842	19
Universals	311	439	363	449	595	842	19
of	369	439	378	449	595	842	19
Language.	385	439	437	449	595	842	19
(pp.	444	439	463	449	595	842	19
73-113).	469	439	511	449	595	842	19
London:	103	452	143	462	595	842	19
MIT	146	452	165	462	595	842	19
Press.	168	452	199	462	595	842	19
16.	85	466	100	476	595	842	19
Greenberg,	103	466	159	476	595	842	19
J.	163	466	171	476	595	842	19
H.	175	466	186	476	595	842	19
(1969).	190	466	225	476	595	842	19
Some	229	466	258	476	595	842	19
methods	262	466	304	476	595	842	19
of	308	466	317	476	595	842	19
dynamic	321	466	362	476	595	842	19
comparison	366	466	423	476	595	842	19
in	427	466	435	476	595	842	19
linguistics.	439	466	490	476	595	842	19
En:	494	466	510	476	595	842	19
and	159	479	178	489	595	842	19
Structure	182	479	227	489	595	842	19
of	231	479	240	489	595	842	19
Language.	245	479	297	489	595	842	19
Ed.,	301	479	321	489	595	842	19
Jaan	325	479	349	489	595	842	19
Puhvel.	353	479	390	489	595	842	19
(pp.147-203).	394	479	460	489	595	842	19
Berkeley:	465	479	511	489	595	842	19
University	103	493	151	503	595	842	19
of	154	493	164	503	595	842	19
California	167	493	213	503	595	842	19
press.	216	493	246	503	595	842	19
17.	85	506	100	516	595	842	19
Grune,	103	506	137	516	595	842	19
D.	141	506	152	516	595	842	19
(1997).	156	506	191	516	595	842	19
Hopi.	195	506	221	516	595	842	19
Survey	225	506	259	516	595	842	19
of	263	506	273	516	595	842	19
an	277	506	289	516	595	842	19
Uto-Aztecan	293	506	354	516	595	842	19
Language.	358	506	410	516	595	842	19
Consultado:	419	506	477	516	595	842	19
26	482	506	494	516	595	842	19
de	498	506	510	516	595	842	19
octubre	103	520	140	530	595	842	19
de	143	520	155	530	595	842	19
2018.	158	520	186	530	595	842	19
https://www.cs.vu.nl/~dick/Summaries/Languages/Hopi.pdf	189	520	475	530	595	842	19
18.	85	533	100	543	595	842	19
Guadalaxara,	103	533	169	543	595	842	19
S.	173	533	183	543	595	842	19
J.	187	533	195	543	595	842	19
(1683).	199	533	234	543	595	842	19
Compendio	237	533	294	543	595	842	19
del	297	533	312	543	595	842	19
arte	316	533	335	543	595	842	19
de	338	533	350	543	595	842	19
la	354	533	363	543	595	842	19
lengua	366	533	399	543	595	842	19
de	403	533	415	543	595	842	19
los	419	533	433	543	595	842	19
tarahumares,	436	533	501	543	595	842	19
y	505	533	510	543	595	842	19
guazapares.	103	547	164	557	595	842	19
Puebla	167	547	201	557	595	842	19
de	204	547	216	557	595	842	19
los	219	547	233	557	595	842	19
Ángeles:	236	547	279	557	595	842	19
Diego	282	547	311	557	595	842	19
Fernández	314	547	367	557	595	842	19
de	370	547	382	557	595	842	19
León.	385	547	413	557	595	842	19
19.	85	560	100	570	595	842	19
Guerrero,	103	560	150	570	595	842	19
L.	155	560	164	570	595	842	19
(2012).	170	560	204	570	595	842	19
On	209	560	224	570	595	842	19
relative	229	560	265	570	595	842	19
clauses	270	560	307	570	595	842	19
and	312	560	330	570	595	842	19
related	335	560	369	570	595	842	19
constructions	374	560	439	570	595	842	19
in	444	560	452	570	595	842	19
Yaqui.	458	560	489	570	595	842	19
En:	494	560	510	570	595	842	19
Relative	103	574	143	584	595	842	19
Clauses	148	574	188	584	595	842	19
in	193	574	201	584	595	842	19
Languages	206	574	261	584	595	842	19
of	266	574	275	584	595	842	19
the	280	574	295	584	595	842	19
Americas:	300	574	349	584	595	842	19
a	354	574	360	584	595	842	19
Typological	365	574	421	584	595	842	19
Overview.	426	574	475	584	595	842	19
Eds.,	485	574	510	584	595	842	19
Bernard	103	587	142	597	595	842	19
Comrie	149	587	185	597	595	842	19
y	192	587	197	597	595	842	19
Zarina	204	587	235	597	595	842	19
Estrada-Fernández.	242	587	339	597	595	842	19
(pp.	347	587	365	597	595	842	19
97-126).	372	587	413	597	595	842	19
Amsterdam:	420	587	480	597	595	842	19
John	487	587	511	597	595	842	19
Benjamins.	103	601	158	611	595	842	19
https://doi.org/10.1075/tsl.102.05gue	164	601	342	611	595	842	19
20.	85	614	100	624	595	842	19
Heine,	103	614	135	624	595	842	19
B.	140	614	150	624	595	842	19
y	155	614	160	624	595	842	19
Kuteva,	165	614	202	624	595	842	19
T.	207	614	217	624	595	842	19
(2002).	222	614	257	624	595	842	19
World	261	614	290	624	595	842	19
Lexicon	295	614	333	624	595	842	19
of	337	614	346	624	595	842	19
Grammaticalization.	351	614	448	624	595	842	19
Cambridge:	453	614	510	624	595	842	19
Cambridge	103	628	157	638	595	842	19
University	160	628	208	638	595	842	19
Press.	211	628	242	638	595	842	19
https://doi.org/10.2989/16073610409486363	252	628	468	638	595	842	19
21.	85	641	100	651	595	842	19
Hendery,	103	641	148	651	595	842	19
R.	155	641	166	651	595	842	19
(2012).	172	641	207	651	595	842	19
Relative	214	641	254	651	595	842	19
Clauses	261	641	300	651	595	842	19
in	307	641	316	651	595	842	19
Time	323	641	347	651	595	842	19
and	354	641	373	651	595	842	19
Space.	379	641	414	651	595	842	19
Amsterdam:	420	641	480	651	595	842	19
John	487	641	510	651	595	842	19
Benjamins.	103	655	158	665	595	842	19
https://doi.org/10.1075/tsl.101	161	655	306	665	595	842	19
22.	85	668	100	678	595	842	19
Herring,	103	668	142	678	595	842	19
S.	146	668	157	678	595	842	19
C.	161	668	172	678	595	842	19
(1991).	176	668	211	678	595	842	19
The	215	668	234	678	595	842	19
grammaticalization	238	668	329	678	595	842	19
of	333	668	342	678	595	842	19
rhetorical	347	668	392	678	595	842	19
questions	396	668	443	678	595	842	19
in	447	668	456	678	595	842	19
Tamil.	460	668	489	678	595	842	19
En:	494	668	510	678	595	842	19
Approaches	103	682	162	692	595	842	19
to	172	682	181	692	595	842	19
Grammaticalization.	191	682	288	692	595	842	19
Volume	298	682	336	692	595	842	19
1.	346	682	355	692	595	842	19
Focus	365	682	395	692	595	842	19
on	405	682	417	692	595	842	19
Theoretical	427	682	482	692	595	842	19
and	492	682	510	692	595	842	19
Methodological	103	695	177	705	595	842	19
Issues.	180	695	214	705	595	842	19
Eds.,	219	695	244	705	595	842	19
Elizabeth	247	695	292	705	595	842	19
Closs	294	695	322	705	595	842	19
Traugott	324	695	365	705	595	842	19
y	368	695	373	705	595	842	19
Bernd	376	695	405	705	595	842	19
Heine.	408	695	439	705	595	842	19
(pp.	442	695	461	705	595	842	19
253-284).	463	695	510	705	595	842	19
Amsterdam:	103	709	162	719	595	842	19
John	165	709	189	719	595	842	19
Benjamins.	192	709	247	719	595	842	19
https://doi.org/10.1075/tsl.19.1.12her	250	709	429	719	595	842	19
23.	85	722	100	732	595	842	19
Langacker,	103	722	158	732	595	842	19
R.	164	722	174	732	595	842	19
W.	180	722	194	732	595	842	19
(1977).	200	722	234	732	595	842	19
Studies	240	722	277	732	595	842	19
in	283	722	292	732	595	842	19
Uto-Aztecan	297	722	358	732	595	842	19
Grammar.	364	722	413	732	595	842	19
Volume	419	722	457	732	595	842	19
I.	462	722	469	732	595	842	19
En:	475	722	491	732	595	842	19
An	497	722	510	732	595	842	19
Overview	103	736	149	746	595	842	19
of	166	736	175	746	595	842	19
Uto-Aztecan	192	736	253	746	595	842	19
Grammar.	270	736	319	746	595	842	19
Dallas:	336	736	370	746	595	842	19
Summer	387	736	429	746	595	842	19
Institute	446	736	484	746	595	842	19
of	501	736	510	746	595	842	19
Linguistics/University	103	749	206	759	595	842	19
of	209	749	218	759	595	842	19
Texas	221	749	251	759	595	842	19
at	254	749	263	759	595	842	19
Arlington.	266	749	313	759	595	842	19
24.	85	74	100	84	595	842	20
Lefebvre,	103	74	149	84	595	842	20
C.	154	72	165	84	595	842	20
(1982).	171	72	205	84	595	842	20
L'expansion	211	72	269	84	595	842	20
d'une	274	72	301	84	595	842	20
catégorie	307	72	352	84	595	842	20
grammaticale.	357	72	426	84	595	842	20
En:	432	72	448	84	595	842	20
Syntaxe	453	72	493	84	595	842	20
de	498	72	510	84	595	842	20
l'Haitien.	103	85	145	98	595	842	20
Eds.,	148	85	173	98	595	842	20
Claire	175	85	204	98	595	842	20
Lefebvre,	207	85	252	98	595	842	20
Hélène	255	85	290	98	595	842	20
Maglorie-Holly	292	85	363	98	595	842	20
y	365	87	371	98	595	842	20
Nanie	373	87	402	98	595	842	20
Piou.	404	87	429	98	595	842	20
(pp.	432	87	451	98	595	842	20
21-63).	454	87	488	98	595	842	20
Ann	491	87	510	98	595	842	20
Arbor:	103	101	133	111	595	842	20
Karoma	136	101	175	111	595	842	20
Publishers.	178	101	232	111	595	842	20
25.	85	114	100	125	595	842	20
Malchukov,	103	114	159	125	595	842	20
A.	165	114	175	125	595	842	20
L.	181	114	190	125	595	842	20
(2004).	196	114	231	125	595	842	20
Nominalization/verbalization:	237	114	377	125	595	842	20
Constraining	383	114	444	125	595	842	20
Typology	451	114	495	125	595	842	20
of	501	114	510	125	595	842	20
Transcategorial	103	128	179	138	595	842	20
Operations.	182	128	239	138	595	842	20
Munich:	242	128	280	138	595	842	20
Lincom	283	128	319	138	595	842	20
Europa.	322	128	360	138	595	842	20
26.	85	141	100	152	595	842	20
Martínez,	103	141	149	152	595	842	20
C.	153	141	164	152	595	842	20
y	167	141	173	152	595	842	20
Langedoen,	177	141	235	152	595	842	20
T.	238	141	248	152	595	842	20
D.	252	141	263	152	595	842	20
(1996).	267	141	302	152	595	842	20
Sobre	305	141	335	152	595	842	20
las	338	141	352	152	595	842	20
llamadas	356	141	400	152	595	842	20
cláusulas	404	141	450	152	595	842	20
relativas	453	141	494	152	595	842	20
en	498	141	510	152	595	842	20
yaqui.	103	155	132	165	595	842	20
En:	135	155	151	165	595	842	20
Memoria	154	155	197	165	595	842	20
del	199	155	214	165	595	842	20
3	216	155	222	165	595	842	20
Encuentro	225	155	275	165	595	842	20
Internacional	277	155	340	165	595	842	20
de	342	155	355	165	595	842	20
Lingüística	357	155	410	165	595	842	20
en	412	155	424	165	595	842	20
el	427	155	435	165	595	842	20
Noroeste.	438	155	485	165	595	842	20
1(2),	488	155	510	165	595	842	20
Eds.,	103	168	128	179	595	842	20
Zarina	132	168	163	179	595	842	20
Estrada-Fernández,	166	168	264	179	595	842	20
Max	267	168	288	179	595	842	20
Figueroa	291	168	335	179	595	842	20
Esteva	338	168	372	179	595	842	20
y	375	168	381	179	595	842	20
Gerardo	384	168	425	179	595	842	20
López	428	168	458	179	595	842	20
Cruz.	462	168	488	179	595	842	20
(pp.	492	168	511	179	595	842	20
443-464).	103	182	150	192	595	842	20
Hermosillo:	153	182	208	192	595	842	20
Editorial	211	182	251	192	595	842	20
UniSon.	254	182	293	192	595	842	20
27.	85	195	100	206	595	842	20
Miller,	103	195	132	206	595	842	20
W.	136	195	150	206	595	842	20
R.	154	195	165	206	595	842	20
(1996).	169	195	204	206	595	842	20
Guarijío.	208	195	249	206	595	842	20
Gramática,	253	195	307	206	595	842	20
textos	311	195	341	206	595	842	20
y	344	195	350	206	595	842	20
vocabulario.	354	195	413	206	595	842	20
Ciudad	417	195	452	206	595	842	20
de	456	195	468	206	595	842	20
México:	472	195	510	206	595	842	20
Universidad	103	209	161	219	595	842	20
Nacional	164	209	207	219	595	842	20
Autónoma	210	209	260	219	595	842	20
de	263	209	276	219	595	842	20
México.	279	209	316	219	595	842	20
28.	85	222	100	233	595	842	20
Mithun,	103	222	139	233	595	842	20
M.	142	222	154	233	595	842	20
(2012).	157	222	192	233	595	842	20
Questionable	195	222	260	233	595	842	20
relatives.	263	222	307	233	595	842	20
En:	310	222	326	233	595	842	20
Relative	329	222	369	233	595	842	20
Clauses	372	222	411	233	595	842	20
in	414	222	423	233	595	842	20
Languages	426	222	480	233	595	842	20
of	483	222	492	233	595	842	20
the	495	222	510	233	595	842	20
Americas:	103	236	152	246	595	842	20
a	159	236	165	246	595	842	20
Typological	172	236	228	246	595	842	20
Overview.	235	236	283	246	595	842	20
Eds.,	297	236	322	246	595	842	20
Bernard	329	236	369	246	595	842	20
Comrie	376	236	411	246	595	842	20
y	418	236	424	246	595	842	20
Zarina	430	236	462	246	595	842	20
Estrada-	468	236	510	246	595	842	20
Fernández.	103	250	159	260	595	842	20
(pp.	188	250	207	260	595	842	20
269-300).	237	250	284	260	595	842	20
Amsterdam:	314	250	373	260	595	842	20
John	403	250	426	260	595	842	20
Benjamins.	456	250	510	260	595	842	20
https://doi.org/10.1075/tsl.102.13mit	103	263	278	273	595	842	20
29.	85	277	100	287	595	842	20
Popjes,	103	277	140	287	595	842	20
J.	147	277	156	287	595	842	20
y	163	277	169	287	595	842	20
Popjes,	176	277	213	287	595	842	20
J.	220	277	229	287	595	842	20
(1986).	236	277	271	287	595	842	20
Canela-Krahô.	279	277	350	287	595	842	20
En:	357	277	374	287	595	842	20
Handbook	381	277	431	287	595	842	20
of	439	277	448	287	595	842	20
Amazonian	455	277	510	287	595	842	20
Languages	103	290	158	300	595	842	20
1.	160	290	169	300	595	842	20
Eds.,	172	290	197	300	595	842	20
Desmond	199	290	246	300	595	842	20
Derbyshire	248	290	302	300	595	842	20
y	304	290	310	300	595	842	20
Geoffrey	312	290	354	300	595	842	20
K.	356	290	367	300	595	842	20
Pullum.	369	290	406	300	595	842	20
(pp.	408	290	427	300	595	842	20
128-199).	430	290	477	300	595	842	20
Berlin:	479	290	511	300	595	842	20
Mouton	103	304	140	314	595	842	20
de	143	304	155	314	595	842	20
Gruyter.	158	304	198	314	595	842	20
30.	85	317	100	327	595	842	20
Posner,	103	317	141	327	595	842	20
R.	148	317	159	327	595	842	20
(1985).	166	317	201	327	595	842	20
Creolization	209	317	267	327	595	842	20
as	274	317	285	327	595	842	20
typological	293	317	344	327	595	842	20
change.	352	317	391	327	595	842	20
Some	398	317	427	327	595	842	20
examples	434	317	481	327	595	842	20
from	488	317	510	327	595	842	20
Romance	103	331	150	341	595	842	20
syntax.	153	331	188	341	595	842	20
Diachronica.	191	331	252	341	595	842	20
2(2),	255	331	278	341	595	842	20
(pp.	281	331	300	341	595	842	20
167-188).	303	331	350	341	595	842	20
31.	85	344	100	354	595	842	20
Posner,	103	344	141	354	595	842	20
R.	146	344	157	354	595	842	20
(1997).	161	344	196	354	595	842	20
Linguistic	200	344	246	354	595	842	20
Change	251	344	289	354	595	842	20
in	294	344	302	354	595	842	20
French.	307	344	344	354	595	842	20
Oxford:	348	344	384	354	595	842	20
Oxford	389	344	422	354	595	842	20
University	426	344	474	354	595	842	20
Press.	479	344	510	354	595	842	20
https://doi.org/10.1111/j.1473-4192.2000.tb00145.x	103	358	353	368	595	842	20
32.	85	371	100	381	595	842	20
Rinaldini,	103	371	148	381	595	842	20
B.	157	371	167	381	595	842	20
[1743]	175	371	206	381	595	842	20
(1992).	214	371	249	381	595	842	20
Arte	257	371	278	381	595	842	20
de	286	371	298	381	595	842	20
la	307	371	315	381	595	842	20
lengua	323	371	356	381	595	842	20
tepeguana	365	371	417	381	595	842	20
con	425	371	443	381	595	842	20
vocabulario,	451	371	510	381	595	842	20
confessionario	103	385	174	395	595	842	20
y	177	385	183	395	595	842	20
catechismo.	186	385	244	395	595	842	20
Durango:	247	385	292	395	595	842	20
Consejo	295	385	336	395	595	842	20
Nacional	339	385	381	395	595	842	20
para	384	385	406	395	595	842	20
la	409	385	418	395	595	842	20
Cultura	421	385	456	395	595	842	20
y	459	385	465	395	595	842	20
las	468	385	482	395	595	842	20
Artes	485	385	511	395	595	842	20
-	103	398	107	408	595	842	20
Gobierno	110	398	155	408	595	842	20
del	158	398	173	408	595	842	20
estado	176	398	209	408	595	842	20
de	212	398	224	408	595	842	20
Durango.	227	398	273	408	595	842	20
33.	85	412	100	422	595	842	20
Sankoff,	103	412	144	422	595	842	20
G.	147	412	158	422	595	842	20
(1979).	162	412	197	422	595	842	20
The	200	412	219	422	595	842	20
genesis	222	412	260	422	595	842	20
of	264	412	273	422	595	842	20
a	276	412	282	422	595	842	20
language.	285	412	334	422	595	842	20
En:	337	412	354	422	595	842	20
The	357	412	376	422	595	842	20
Genesis	379	412	420	422	595	842	20
of	423	412	432	422	595	842	20
Language.	435	412	487	422	595	842	20
Ed.,	491	412	510	422	595	842	20
Kenneth	103	425	144	435	595	842	20
C.	149	425	160	435	595	842	20
Hill.	165	425	184	435	595	842	20
The	189	425	208	435	595	842	20
first	213	425	231	435	595	842	20
Michigan	236	425	280	435	595	842	20
Colloquium.	285	425	343	435	595	842	20
(pp.	348	425	367	435	595	842	20
23-47).	372	425	407	435	595	842	20
Ann	412	425	432	435	595	842	20
Arbor:	437	425	467	435	595	842	20
Karoma	472	425	511	435	595	842	20
Publishers.	103	439	158	449	595	842	20
34.	85	452	100	462	595	842	20
Shibatani,	103	452	152	462	595	842	20
M.	156	452	168	462	595	842	20
(2009).	171	452	206	462	595	842	20
Elements	210	450	256	462	595	842	20
of	259	450	268	462	595	842	20
Complex	272	450	315	462	595	842	20
Structures,	319	450	372	462	595	842	20
Where	375	450	408	462	595	842	20
Recursion	411	450	461	462	595	842	20
Isn't:	464	450	488	462	595	842	20
The	491	450	510	462	595	842	20
Case	103	466	129	476	595	842	20
of	134	466	143	476	595	842	20
Relativization.	149	466	217	476	595	842	20
En:	222	466	239	476	595	842	20
Syntactic	244	466	289	476	595	842	20
Complexity.	294	466	352	476	595	842	20
Diachrony,	357	466	409	476	595	842	20
Acquisition,	415	466	471	476	595	842	20
Neuro-	477	466	510	476	595	842	20
cognition,	103	479	150	489	595	842	20
Evolution.	158	479	206	489	595	842	20
Eds.,	221	479	246	489	595	842	20
T.	254	479	263	489	595	842	20
Givón	271	479	300	489	595	842	20
y	307	479	313	489	595	842	20
Masayoshi	320	479	373	489	595	842	20
Shibatani.	380	479	429	489	595	842	20
(pp.	437	479	456	489	595	842	20
163-198).	463	479	511	489	595	842	20
Amsterdam:	103	493	162	503	595	842	20
John	165	493	189	503	595	842	20
Benjamins.	192	493	247	503	595	842	20
https://doi.org/10.1075/tsl.85.07ele	250	493	419	503	595	842	20
35.	85	506	100	516	595	842	20
Shibatani,	103	506	152	516	595	842	20
M.	155	506	167	516	595	842	20
(2019).	170	506	205	516	595	842	20
What	207	506	233	516	595	842	20
is	236	506	244	516	595	842	20
nominalization?	246	506	323	516	595	842	20
Towards	325	506	368	516	595	842	20
the	370	506	386	516	595	842	20
theoretical	388	506	439	516	595	842	20
foundations	442	506	498	516	595	842	20
of	501	506	510	516	595	842	20
nominalization.	103	520	176	530	595	842	20
En:	181	520	198	530	595	842	20
Nominalization	203	520	275	530	595	842	20
in	280	520	288	530	595	842	20
Languages	293	520	348	530	595	842	20
of	353	520	362	530	595	842	20
the	367	520	382	530	595	842	20
Americas.	387	520	436	530	595	842	20
Eds.,	441	520	466	530	595	842	20
Roberto	471	520	510	530	595	842	20
Zariquiey,	103	533	151	543	595	842	20
Masayoshi	156	533	208	543	595	842	20
Shibatani	212	533	258	543	595	842	20
y	262	533	268	543	595	842	20
David	272	533	300	543	595	842	20
W.	304	533	317	543	595	842	20
Fleck.	321	533	351	543	595	842	20
(pp.	355	533	374	543	595	842	20
15-167).	378	533	419	543	595	842	20
Amsterdam:	423	533	483	543	595	842	20
John	487	533	511	543	595	842	20
Benjamins.	103	547	158	557	595	842	20
https://doi.org/10.1075/tsl.102shi	167	547	326	557	595	842	20
36.	85	560	100	570	595	842	20
Van	103	560	123	570	595	842	20
Gelderen,	130	560	178	570	595	842	20
E.	185	560	196	570	595	842	20
(2004).	203	560	237	570	595	842	20
Grammaticalization	244	560	338	570	595	842	20
as	345	560	357	570	595	842	20
Economy.	364	560	413	570	595	842	20
Amsterdam:	420	560	479	570	595	842	20
John	486	560	510	570	595	842	20
Benjamins.	103	574	158	584	595	842	20
https://doi.org/10.1075/la.71	161	574	297	584	595	842	20
37.	85	587	100	597	595	842	20
Wistrand-Robinson,	103	587	200	597	595	842	20
L.	203	587	213	597	595	842	20
y	216	587	222	597	595	842	20
Armagost,	225	587	275	597	595	842	20
J.	279	587	288	597	595	842	20
(1990).	291	587	326	597	595	842	20
Comanche	330	587	383	597	595	842	20
Dictionary	386	587	435	597	595	842	20
and	439	587	457	597	595	842	20
Grammar.	461	587	510	597	595	842	20
Dallas:	103	601	137	611	595	842	20
The	140	601	159	611	595	842	20
Summer	161	601	203	611	595	842	20
Institute	206	601	244	611	595	842	20
of	247	601	256	611	595	842	20
Linguistics	259	601	310	611	595	842	20
and	313	601	332	611	595	842	20
The	334	601	353	611	595	842	20
University	356	601	404	611	595	842	20
of	407	601	416	611	595	842	20
Texas	419	601	449	611	595	842	20
at	452	601	461	611	595	842	20
Arlington.	464	601	510	611	595	842	20
Recibido:	85	627	140	638	595	842	20
21	143	627	157	638	595	842	20
agosto	160	627	196	638	595	842	20
2019	199	627	226	638	595	842	20
Aceptado:	85	641	144	652	595	842	20
18	147	641	161	652	595	842	20
octubre	164	641	204	652	595	842	20
2019	207	641	234	652	595	842	20
