Historia	60	27	105	45	581	788	1
de	109	27	124	45	581	788	1
la	127	27	137	45	581	788	1
Salud	141	27	174	45	581	788	1
Pública	177	27	220	45	581	788	1
Rev	60	51	76	61	581	788	1
Peru	79	51	99	61	581	788	1
Med	102	51	122	61	581	788	1
Exp	124	51	139	61	581	788	1
Salud	142	51	168	61	581	788	1
Publica	171	51	205	61	581	788	1
MORTALIDAD	54	113	161	131	581	788	1
POR	166	113	198	131	581	788	1
EPIDEMIAS	202	113	287	131	581	788	1
Y	291	113	301	131	581	788	1
ENDEMIA	305	113	380	131	581	788	1
SEGÚN	384	113	438	131	581	788	1
CAUSAS	443	113	502	131	581	788	1
Y	506	113	515	131	581	788	1
CONDICIONES	54	130	171	148	581	788	1
SANITARIAS	176	130	267	148	581	788	1
A	271	130	281	148	581	788	1
MEDIADOS	285	130	372	148	581	788	1
DEL	376	130	406	148	581	788	1
SIGLO	410	130	459	148	581	788	1
XIX	463	130	489	148	581	788	1
EN	493	130	515	148	581	788	1
LIMA,	241	147	284	165	581	788	1
PERÚ	288	147	329	165	581	788	1
Carlota	246	172	275	184	581	788	1
Casalino	277	172	312	184	581	788	1
1,2,a	312	173	324	180	581	788	1
RESUMEN	74	194	117	204	581	788	1
Palabras	74	255	105	265	581	788	1
clave:	107	255	128	265	581	788	1
Epidemia;	131	255	166	265	581	788	1
Endemia;	168	255	202	265	581	788	1
Lima	204	255	222	265	581	788	1
(fuente:	224	255	251	265	581	788	1
DeCS	253	255	275	265	581	788	1
BIREME).	277	255	312	265	581	788	1
EPIDEMIC	76	279	143	294	581	788	1
AND	147	279	178	294	581	788	1
ENDEMIC	181	279	246	294	581	788	1
MORTALITY	250	279	327	294	581	788	1
ACCORDING	331	279	417	294	581	788	1
TO	421	279	440	294	581	788	1
CAUSES	444	279	494	294	581	788	1
AND	79	293	110	308	581	788	1
SANITARY	113	293	179	308	581	788	1
CONDITIONS	182	293	274	308	581	788	1
IN	278	293	294	308	581	788	1
MID-NINETEENTH	298	293	423	308	581	788	1
CENTURY	427	293	491	308	581	788	1
LIMA,	247	307	284	322	581	788	1
PERU	288	307	322	322	581	788	1
ABSTRACT	74	335	119	345	581	788	1
Key	74	386	87	397	581	788	1
words:	90	386	113	397	581	788	1
Epidemic;	115	386	151	397	581	788	1
Endemic;	153	386	186	397	581	788	1
Lima	188	386	206	397	581	788	1
(source:	208	386	237	397	581	788	1
MeSH	239	386	261	397	581	788	1
NLM).	264	386	285	397	581	788	1
INTRODUCCIÓN	51	413	155	427	581	788	1
En	51	438	62	450	581	788	1
la	66	438	73	450	581	788	1
ciudad	76	438	102	450	581	788	1
de	106	438	116	450	581	788	1
Lima	120	438	139	450	581	788	1
entre	143	438	163	450	581	788	1
1840	167	438	187	450	581	788	1
y	190	438	195	450	581	788	1
1860	199	438	218	450	581	788	1
las	222	438	233	450	581	788	1
personas	237	438	274	450	581	788	1
morían	51	450	79	462	581	788	1
por	81	450	93	462	581	788	1
distintos	96	450	128	462	581	788	1
factores.	130	450	164	462	581	788	1
Y	166	450	172	462	581	788	1
fue	173	450	186	462	581	788	1
durante	188	450	218	462	581	788	1
las	220	450	231	462	581	788	1
epidemias	233	450	274	462	581	788	1
cuando	51	461	80	473	581	788	1
la	83	461	90	473	581	788	1
población	92	461	130	473	581	788	1
y	133	461	137	473	581	788	1
las	140	461	151	473	581	788	1
autoridades	154	461	200	473	581	788	1
tomaron	203	461	235	473	581	788	1
medidas.	238	461	274	473	581	788	1
Sin	51	472	64	484	581	788	1
embargo,	66	472	103	484	581	788	1
en	105	472	115	484	581	788	1
este	117	472	134	484	581	788	1
artículo	136	472	165	484	581	788	1
se	167	472	177	484	581	788	1
mostrará	179	472	213	484	581	788	1
que	216	472	230	484	581	788	1
más	232	472	249	484	581	788	1
gente	251	472	274	484	581	788	1
falleció	51	484	78	496	581	788	1
por	81	484	94	496	581	788	1
endemias	97	484	136	496	581	788	1
debido	139	484	165	496	581	788	1
a	168	484	173	496	581	788	1
las	176	484	188	496	581	788	1
pésimas	191	484	224	496	581	788	1
condiciones	227	484	274	496	581	788	1
sanitarias	51	495	89	507	581	788	1
de	94	495	103	507	581	788	1
la	108	495	115	507	581	788	1
ciudad;	120	495	148	507	581	788	1
solo	153	495	169	507	581	788	1
que	174	495	189	507	581	788	1
las	194	495	205	507	581	788	1
víctimas,	210	495	245	507	581	788	1
al	250	495	256	507	581	788	1
ser	261	495	274	507	581	788	1
parte	51	507	71	519	581	788	1
de	75	507	85	519	581	788	1
todos	89	507	110	519	581	788	1
los	114	507	125	519	581	788	1
días,	129	507	148	519	581	788	1
no	152	507	162	519	581	788	1
llamaron	166	507	200	519	581	788	1
tanto	204	507	223	519	581	788	1
la	227	507	234	519	581	788	1
atención.	238	507	274	519	581	788	1
Dado	51	518	72	530	581	788	1
que	77	518	92	530	581	788	1
este	96	518	113	530	581	788	1
artículo	117	518	146	530	581	788	1
se	151	518	160	530	581	788	1
basa	164	518	184	530	581	788	1
en	188	518	198	530	581	788	1
el	203	518	209	530	581	788	1
análisis	214	518	243	530	581	788	1
de	248	518	258	530	581	788	1
las	262	518	274	530	581	788	1
epidemias	51	530	91	542	581	788	1
y	94	530	98	542	581	788	1
la	101	530	108	542	581	788	1
endemia,	111	530	147	542	581	788	1
consideramos	150	530	205	542	581	788	1
pertinente	208	530	247	542	581	788	1
definir	249	530	274	542	581	788	1
ambos	51	541	78	553	581	788	1
términos.	82	541	118	553	581	788	1
Para	122	541	141	553	581	788	1
la	145	541	152	553	581	788	1
OMS	156	541	176	553	581	788	1
la	180	541	187	553	581	788	1
epidemia	191	541	227	553	581	788	1
es	231	541	240	553	581	788	1
Aquella	244	541	274	553	581	788	1
enfermedad	51	553	98	565	581	788	1
contagiosa	104	553	146	565	581	788	1
o	151	553	156	565	581	788	1
no,	162	553	174	565	581	788	1
que	179	553	194	565	581	788	1
agrede	199	553	227	565	581	788	1
o	232	553	237	565	581	788	1
embiste	243	553	274	565	581	788	1
a	51	564	56	576	581	788	1
una	60	564	75	576	581	788	1
gran	78	564	96	576	581	788	1
cantidad	100	564	133	576	581	788	1
de	137	564	147	576	581	788	1
individuos	150	564	190	576	581	788	1
pertenecientes	193	564	251	576	581	788	1
a	255	564	260	576	581	788	1
un	264	564	273	576	581	788	1
mismo	51	576	77	587	581	788	1
lugar	81	576	100	587	581	788	1
y	104	576	109	587	581	788	1
durante	112	576	142	587	581	788	1
un	146	576	156	587	581	788	1
periodo	159	576	189	587	581	788	1
definido.	193	576	226	587	581	788	1
En	230	575	241	587	581	788	1
el	244	575	251	587	581	788	1
caso	255	575	274	587	581	788	1
de	51	587	61	599	581	788	1
la	65	587	72	599	581	788	1
endemia:	77	587	113	599	581	788	1
Son	118	587	134	599	581	788	1
enfermedades	138	587	195	599	581	788	1
que	199	587	214	599	581	788	1
se	218	587	228	599	581	788	1
mantienen	232	587	274	599	581	788	1
dentro	51	598	76	610	581	788	1
de	79	598	89	610	581	788	1
los	92	598	103	610	581	788	1
límites	106	598	131	610	581	788	1
inferiores	134	598	171	610	581	788	1
del	173	598	185	610	581	788	1
Reglamento	188	598	236	610	581	788	1
Sanitario	239	598	274	610	581	788	1
Internacional	51	610	101	622	581	788	1
(1)	104	611	110	618	581	788	1
.	110	610	113	622	581	788	1
1	51	667	53	673	581	788	1
2	51	676	53	682	581	788	1
a	51	685	53	691	581	788	1
El	296	413	304	425	581	788	1
periodo	306	413	335	425	581	788	1
estudiado	337	413	374	425	581	788	1
se	376	413	385	425	581	788	1
ubica	387	413	408	425	581	788	1
en	410	413	420	425	581	788	1
el	422	413	428	425	581	788	1
paradigma	431	413	471	425	581	788	1
precientífico	473	413	519	425	581	788	1
y,	296	425	302	437	581	788	1
por	306	425	318	437	581	788	1
lo	321	425	328	437	581	788	1
tanto,	331	425	352	437	581	788	1
se	356	425	365	437	581	788	1
atendían	368	425	401	437	581	788	1
los	405	425	415	437	581	788	1
síntomas	419	425	453	437	581	788	1
y	457	425	461	437	581	788	1
no	464	425	474	437	581	788	1
las	477	425	488	437	581	788	1
causas	492	425	519	437	581	788	1
de	296	436	306	448	581	788	1
las	310	436	321	448	581	788	1
enfermedades;	325	436	382	448	581	788	1
es	386	436	395	448	581	788	1
un	399	436	409	448	581	788	1
periodo	413	436	442	448	581	788	1
anterior	446	436	474	448	581	788	1
a	478	436	483	448	581	788	1
Pasteur,	488	436	519	448	581	788	1
previo	296	448	319	460	581	788	1
a	323	448	328	460	581	788	1
la	331	448	338	460	581	788	1
microbiología	342	448	392	460	581	788	1
y	395	448	400	460	581	788	1
la	403	448	410	460	581	788	1
bacteriología.	414	448	464	460	581	788	1
Al	467	448	475	460	581	788	1
paradigma	478	448	519	460	581	788	1
de	296	459	306	471	581	788	1
los	309	459	320	471	581	788	1
humores	323	459	356	471	581	788	1
y	359	459	364	471	581	788	1
miasmas	367	459	401	471	581	788	1
de	404	459	414	471	581	788	1
la	417	459	423	471	581	788	1
antigüedad	426	459	468	471	581	788	1
se	471	459	480	471	581	788	1
añadió	483	459	509	471	581	788	1
la	512	459	519	471	581	788	1
observación	296	471	342	483	581	788	1
anatómica	346	471	386	483	581	788	1
y	390	471	395	483	581	788	1
la	399	471	406	483	581	788	1
experimentación	410	471	472	483	581	788	1
del	476	471	488	483	581	788	1
mundo	492	471	519	483	581	788	1
moderno,	296	482	332	494	581	788	1
pero	334	482	351	494	581	788	1
faltaba	352	482	378	494	581	788	1
aún	379	482	394	494	581	788	1
identificar	395	482	431	494	581	788	1
los	432	482	443	494	581	788	1
vectores	445	482	477	494	581	788	1
y	478	482	483	494	581	788	1
el	484	482	491	494	581	788	1
mundo	492	482	519	494	581	788	1
microbiano.	296	494	340	506	581	788	1
También	342	494	374	506	581	788	1
hubo	376	494	396	506	581	788	1
debates	398	494	428	506	581	788	1
entre	430	494	450	506	581	788	1
los	452	494	463	506	581	788	1
contagionistas	465	494	519	506	581	788	1
y	296	505	301	517	581	788	1
los	303	505	314	517	581	788	1
anticontagionistas.	316	505	385	517	581	788	1
Autoridades	296	528	343	540	581	788	1
y	346	528	350	540	581	788	1
médicos	353	528	386	540	581	788	1
de	389	528	399	540	581	788	1
entonces	401	528	437	540	581	788	1
retomaron	440	528	480	540	581	788	1
el	483	528	490	540	581	788	1
asunto	492	528	519	540	581	788	1
de	296	539	306	551	581	788	1
la	308	539	315	551	581	788	1
higiene	316	539	345	551	581	788	1
pública.	346	539	376	551	581	788	1
Este	378	539	396	551	581	788	1
concepto	397	539	433	551	581	788	1
fue	435	539	447	551	581	788	1
introducido	448	539	492	551	581	788	1
por	493	539	506	551	581	788	1
los	507	539	519	551	581	788	1
borbones	296	551	333	563	581	788	1
en	335	551	345	563	581	788	1
el	347	551	354	563	581	788	1
periodo	356	551	386	563	581	788	1
tardo	388	551	408	563	581	788	1
colonial.	410	551	442	563	581	788	1
Luego,	444	551	471	563	581	788	1
a	473	551	478	563	581	788	1
mediados	480	551	519	563	581	788	1
del	296	562	308	574	581	788	1
siglo	311	562	329	574	581	788	1
XIX,	332	562	349	574	581	788	1
Manuel	351	562	380	574	581	788	1
A.	383	562	391	574	581	788	1
Fuentes	394	562	426	574	581	788	1
propuso	429	562	461	574	581	788	1
que	464	562	479	574	581	788	1
el	481	562	488	574	581	788	1
Estado	491	562	519	574	581	788	1
dicte	296	574	315	586	581	788	1
medidas	318	574	351	586	581	788	1
a	354	574	359	586	581	788	1
favor	362	574	382	586	581	788	1
la	385	574	392	586	581	788	1
higiene	395	574	423	586	581	788	1
pública	427	574	454	586	581	788	1
para	458	574	475	586	581	788	1
lograr	478	574	501	586	581	788	1
una	504	574	519	586	581	788	1
población	296	585	334	597	581	788	1
saludable.	336	585	376	597	581	788	1
Como	379	585	402	597	581	788	1
parte	404	585	425	597	581	788	1
del	427	585	439	597	581	788	1
contexto,	441	585	476	597	581	788	1
es	479	585	488	597	581	788	1
preciso	490	585	519	597	581	788	1
mencionar	296	597	338	609	581	788	1
que	340	597	355	609	581	788	1
el	357	597	364	609	581	788	1
Perú	366	597	385	609	581	788	1
incrementó	387	597	430	609	581	788	1
significativamente	433	597	503	609	581	788	1
sus	505	597	519	609	581	788	1
ingresos	296	608	330	620	581	788	1
por	331	608	344	620	581	788	1
el	346	608	353	620	581	788	1
boom	355	608	377	620	581	788	1
del	379	608	390	620	581	788	1
guano,	392	608	419	620	581	788	1
por	421	608	434	620	581	788	1
lo	436	608	443	620	581	788	1
que	444	608	459	620	581	788	1
el	461	608	468	620	581	788	1
Estado	470	608	497	620	581	788	1
pudo	499	608	519	620	581	788	1
Universidad	60	666	96	676	581	788	1
Peruana	98	666	122	676	581	788	1
de	124	666	131	676	581	788	1
Ciencias	133	666	158	676	581	788	1
Aplicadas.	160	666	191	676	581	788	1
Lima,	193	666	210	676	581	788	1
Perú.	212	666	227	676	581	788	1
Facultad	60	675	85	685	581	788	1
de	87	675	94	685	581	788	1
Ciencias	96	675	121	685	581	788	1
Sociales,	123	675	149	685	581	788	1
Universidad	150	675	187	685	581	788	1
Nacional	189	675	216	685	581	788	1
Mayor	217	675	237	685	581	788	1
de	239	675	246	685	581	788	1
San	247	675	258	685	581	788	1
Marcos.	260	675	284	685	581	788	1
Lima,	286	675	303	685	581	788	1
Perú.	305	675	320	685	581	788	1
Historiadora.	60	684	99	694	581	788	1
Doctora	101	684	126	694	581	788	1
en	128	684	135	694	581	788	1
Ciencias	137	684	162	694	581	788	1
Sociales.	164	684	189	694	581	788	1
Recibido:	60	694	88	704	581	788	1
07/11/2016	90	694	123	704	581	788	1
Aprobado:	130	694	162	704	581	788	1
24/05/2017	164	694	197	704	581	788	1
En	206	694	214	704	581	788	1
línea:	216	694	232	704	581	788	1
29/09/2017	234	694	268	704	581	788	1
Citar	51	713	67	723	581	788	1
como:	69	713	88	723	581	788	1
Casalino	90	713	116	723	581	788	1
C.	118	713	125	723	581	788	1
Mortalidad	127	713	161	723	581	788	1
por	162	713	173	723	581	788	1
epidemias	175	713	205	723	581	788	1
y	207	713	210	723	581	788	1
endemia	212	713	238	723	581	788	1
según	240	713	257	723	581	788	1
causas	259	713	278	723	581	788	1
y	280	713	284	723	581	788	1
condiciones	285	713	321	723	581	788	1
sanitarias	323	713	352	723	581	788	1
a	353	713	357	723	581	788	1
mediados	359	713	388	723	581	788	1
del	389	713	399	723	581	788	1
siglo	400	713	414	723	581	788	1
XIX	416	713	429	723	581	788	1
en	430	713	438	723	581	788	1
Lima,	439	713	457	723	581	788	1
Perú.	458	713	474	723	581	788	1
Rev	476	713	487	723	581	788	1
Peru	489	713	503	723	581	788	1
Med	505	713	519	723	581	788	1
Exp	51	723	63	733	581	788	1
Salud	64	723	81	733	581	788	1
Publica.	83	723	107	733	581	788	1
2017;34(3):564-8.doi:	109	723	173	733	581	788	1
10.17843/rpmesp.2017.343.2486	174	723	271	733	581	788	1
564	50	757	67	769	581	788	1
Mortalidad	415	38	453	49	581	788	2
en	455	38	464	49	581	788	2
Lima	466	38	483	49	581	788	2
del	486	38	496	49	581	788	2
siglo	498	38	515	49	581	788	2
XIX	517	38	530	49	581	788	2
Rev	62	39	77	48	581	788	2
Peru	80	39	99	48	581	788	2
Med	102	39	120	48	581	788	2
Exp	123	39	136	48	581	788	2
Salud	139	39	164	48	581	788	2
Publica.	166	39	200	48	581	788	2
2016;34(3):564-8.	202	39	255	49	581	788	2
crecer	62	83	87	95	581	788	2
y	90	83	95	95	581	788	2
hubo	98	83	118	95	581	788	2
relativa	121	83	150	95	581	788	2
estabilidad	153	83	195	95	581	788	2
política.	199	83	229	95	581	788	2
Esto	232	83	250	95	581	788	2
permitió	253	83	285	95	581	788	2
mejorar	62	94	92	106	581	788	2
las	95	94	106	106	581	788	2
condiciones	108	94	155	106	581	788	2
de	157	94	167	106	581	788	2
la	169	94	176	106	581	788	2
ciudad.	179	94	207	106	581	788	2
La	62	117	72	129	581	788	2
ciudad	75	117	100	129	581	788	2
de	103	117	113	129	581	788	2
Lima	115	117	134	129	581	788	2
tenía	137	117	156	129	581	788	2
registrados	158	117	201	129	581	788	2
60	204	117	213	129	581	788	2
médicos	216	117	248	129	581	788	2
en	251	117	261	129	581	788	2
1860.	263	117	285	129	581	788	2
Además,	62	128	98	140	581	788	2
fue	103	128	116	140	581	788	2
un	120	128	130	140	581	788	2
periodo	135	128	165	140	581	788	2
muy	170	128	187	140	581	788	2
importante,	192	128	238	140	581	788	2
porque	242	128	271	140	581	788	2
se	275	128	285	140	581	788	2
reformó	62	140	92	152	581	788	2
la	95	140	102	152	581	788	2
Escuela	105	140	136	152	581	788	2
de	139	140	149	152	581	788	2
Medicina	152	140	187	152	581	788	2
y	190	140	195	152	581	788	2
la	198	140	205	152	581	788	2
Escuela	208	140	239	152	581	788	2
de	242	140	251	152	581	788	2
Cirugía.	255	140	285	152	581	788	2
Periodo	62	151	92	163	581	788	2
en	94	151	104	163	581	788	2
el	106	151	113	163	581	788	2
cual	115	151	131	163	581	788	2
destacó	133	151	164	163	581	788	2
Cayetano	166	151	203	163	581	788	2
Heredia	205	151	236	163	581	788	2
(2)	238	152	244	159	581	788	2
.	244	151	247	163	581	788	2
A	62	174	68	186	581	788	2
continuación,	70	174	121	186	581	788	2
presentamos	124	174	174	186	581	788	2
un	176	174	186	186	581	788	2
acápite	189	174	217	186	581	788	2
sobre	219	174	241	186	581	788	2
las	244	174	255	186	581	788	2
causas	257	174	285	186	581	788	2
de	62	186	72	198	581	788	2
muerte	75	186	102	198	581	788	2
por	105	186	117	198	581	788	2
enfermedades	120	186	176	198	581	788	2
en	178	186	188	198	581	788	2
tiempos	191	186	221	198	581	788	2
“normales”	224	186	265	198	581	788	2
y	268	186	272	198	581	788	2
en	275	186	285	198	581	788	2
tiempos	62	197	93	209	581	788	2
“de	95	197	107	209	581	788	2
epidemia”	109	197	147	209	581	788	2
con	149	197	164	209	581	788	2
información	165	197	210	209	581	788	2
tomada	212	197	241	209	581	788	2
del	243	197	255	209	581	788	2
libro	257	197	273	209	581	788	2
de	275	197	285	209	581	788	2
registro	62	208	91	220	581	788	2
del	93	208	105	220	581	788	2
Cementerio	107	208	152	220	581	788	2
General	154	208	185	220	581	788	2
(3)	187	209	193	216	581	788	2
.	193	208	195	220	581	788	2
Luego,	197	208	224	220	581	788	2
en	226	208	236	220	581	788	2
otro	238	208	253	220	581	788	2
acápite,	255	208	285	220	581	788	2
vincularemos	62	220	113	232	581	788	2
esa	117	220	131	232	581	788	2
información	135	220	179	232	581	788	2
con	183	220	197	232	581	788	2
las	201	220	212	232	581	788	2
condiciones	215	220	261	232	581	788	2
de	265	220	274	232	581	788	2
la	278	220	285	232	581	788	2
ciudad	62	231	88	243	581	788	2
y	90	231	95	243	581	788	2
con	97	231	111	243	581	788	2
la	113	231	120	243	581	788	2
higiene	122	231	150	243	581	788	2
pública.	152	231	182	243	581	788	2
MUERTE	62	253	113	266	581	788	2
EN	116	253	133	266	581	788	2
LIMA	137	253	168	266	581	788	2
A	171	253	179	266	581	788	2
MEDIADOS	182	253	250	266	581	788	2
DEL	253	253	277	266	581	788	2
SIGLO	62	264	100	278	581	788	2
XIX	103	264	124	278	581	788	2
Como	62	289	86	301	581	788	2
en	88	289	98	301	581	788	2
toda	100	289	117	301	581	788	2
sociedad,	119	289	156	301	581	788	2
las	158	289	169	301	581	788	2
causas	171	289	198	301	581	788	2
por	200	289	213	301	581	788	2
las	215	289	226	301	581	788	2
cuales	228	289	253	301	581	788	2
mueren	255	289	285	301	581	788	2
sus	62	300	76	312	581	788	2
habitantes	82	300	121	312	581	788	2
son	127	300	141	312	581	788	2
muy	147	300	163	312	581	788	2
diversas.	169	300	203	312	581	788	2
Si	209	300	217	312	581	788	2
las	222	300	233	312	581	788	2
agrupamos,	239	300	285	312	581	788	2
podemos	62	312	98	324	581	788	2
facilitar	99	312	126	324	581	788	2
el	127	312	134	324	581	788	2
análisis.	135	312	166	324	581	788	2
Resultado	167	312	206	324	581	788	2
de	207	312	217	324	581	788	2
ello,	218	312	234	324	581	788	2
encontramos	235	312	285	324	581	788	2
causas	62	323	90	335	581	788	2
físicas,	93	323	119	335	581	788	2
degenerativas,	122	323	179	335	581	788	2
enfermedades	182	323	237	335	581	788	2
infecciosas,	240	323	285	335	581	788	2
enfermedades	62	334	118	346	581	788	2
no	120	334	130	346	581	788	2
infecciosas	132	334	175	346	581	788	2
y	177	334	181	346	581	788	2
epidemias.	184	334	225	346	581	788	2
Del	62	357	76	369	581	788	2
periodo	80	357	110	369	581	788	2
1840-1860	115	357	158	369	581	788	2
hemos	162	357	189	369	581	788	2
elegido	194	357	223	369	581	788	2
algunos	227	357	258	369	581	788	2
años.	263	357	285	369	581	788	2
Primero	62	368	94	380	581	788	2
seleccionamos	98	368	157	380	581	788	2
los	161	368	173	380	581	788	2
lustros:	177	368	206	380	581	788	2
1840,	210	368	232	380	581	788	2
1845,	236	368	258	380	581	788	2
1850,	262	368	285	380	581	788	2
1855	308	83	328	94	581	788	2
y	330	83	334	94	581	788	2
1860.	337	83	359	94	581	788	2
Luego	361	83	386	94	581	788	2
identificamos	389	83	441	94	581	788	2
los	443	83	455	94	581	788	2
años	457	83	477	94	581	788	2
“especiales”,	479	83	530	94	581	788	2
cuando	308	94	337	106	581	788	2
las	340	94	352	106	581	788	2
cifras	355	94	376	106	581	788	2
de	379	94	389	106	581	788	2
muertos	392	94	425	106	581	788	2
se	428	94	437	106	581	788	2
elevan	440	94	467	106	581	788	2
por	470	94	483	106	581	788	2
encima	486	94	515	106	581	788	2
del	518	94	530	106	581	788	2
promedio:	308	105	348	117	581	788	2
1854,	350	105	373	117	581	788	2
1856,	375	105	398	117	581	788	2
1858	400	105	420	117	581	788	2
y	423	105	427	117	581	788	2
1859.	430	105	452	117	581	788	2
El	308	128	315	140	581	788	2
primer	320	128	345	140	581	788	2
grupo	349	128	372	140	581	788	2
fue	376	128	389	140	581	788	2
denominado	393	128	442	140	581	788	2
“años	446	128	469	140	581	788	2
normales”.	473	128	515	140	581	788	2
En	519	128	530	140	581	788	2
1840	308	140	327	152	581	788	2
se	330	140	340	152	581	788	2
asentó	343	140	369	152	581	788	2
un	372	140	382	152	581	788	2
total	385	140	402	152	581	788	2
de	405	140	415	152	581	788	2
2339	418	140	438	152	581	788	2
casos;	441	140	466	152	581	788	2
en	469	140	479	152	581	788	2
1845	482	140	502	152	581	788	2
fueron	505	140	530	152	581	788	2
3251;	308	151	330	163	581	788	2
en	332	151	342	163	581	788	2
1850	345	151	364	163	581	788	2
se	367	151	376	163	581	788	2
apuntaron	379	151	419	163	581	788	2
3594;	421	151	443	163	581	788	2
en	446	151	456	163	581	788	2
1855	458	151	478	163	581	788	2
fueron	480	151	505	163	581	788	2
4838,	508	151	530	163	581	788	2
y	308	163	312	175	581	788	2
en	314	163	324	175	581	788	2
1860	327	163	346	175	581	788	2
hubo	349	163	368	175	581	788	2
3459.	371	163	393	175	581	788	2
El	308	186	315	198	581	788	2
segundo	319	186	353	198	581	788	2
grupo	356	186	379	198	581	788	2
fue	383	186	395	198	581	788	2
denominado	399	186	447	198	581	788	2
“años	450	186	472	198	581	788	2
de	476	186	486	198	581	788	2
epidemia”,	490	186	530	198	581	788	2
debido	308	197	334	209	581	788	2
a	336	197	341	209	581	788	2
que,	342	197	359	209	581	788	2
en	361	197	371	209	581	788	2
esos	373	197	391	209	581	788	2
años,	393	197	415	209	581	788	2
la	416	197	423	209	581	788	2
presencia	425	197	463	209	581	788	2
de	464	197	474	209	581	788	2
fiebre	476	197	498	209	581	788	2
amarilla	500	197	530	209	581	788	2
explica	308	208	334	220	581	788	2
el	338	208	345	220	581	788	2
incremento	348	208	391	220	581	788	2
de	394	208	404	220	581	788	2
fallecidos	407	208	443	220	581	788	2
en	447	208	456	220	581	788	2
1854	460	208	479	220	581	788	2
y	482	208	487	220	581	788	2
1856;	490	208	512	220	581	788	2
y	515	208	520	220	581	788	2
la	523	208	530	220	581	788	2
presencia	308	220	345	232	581	788	2
de	347	220	357	232	581	788	2
viruela	358	220	384	232	581	788	2
en	385	220	395	232	581	788	2
1858	397	220	416	232	581	788	2
y	418	220	423	232	581	788	2
1859.	424	220	446	232	581	788	2
Además,	447	220	482	232	581	788	2
1855	483	220	503	232	581	788	2
y	504	220	509	232	581	788	2
1860	511	220	530	232	581	788	2
tienen	308	231	331	243	581	788	2
casos	333	231	356	243	581	788	2
de	358	231	368	243	581	788	2
fiebre	370	231	392	243	581	788	2
amarilla	394	231	424	243	581	788	2
y	427	231	431	243	581	788	2
viruela,	433	231	461	243	581	788	2
respectivamente.	463	231	529	243	581	788	2
MUERTE	308	254	358	268	581	788	2
EN	361	254	379	268	581	788	2
“TIEMPOS	382	254	441	268	581	788	2
NORMALES”	444	254	516	268	581	788	2
En	308	279	318	291	581	788	2
la	321	279	328	291	581	788	2
Tabla	331	279	351	291	581	788	2
1	354	279	359	291	581	788	2
podemos	362	279	398	291	581	788	2
apreciar	401	279	432	291	581	788	2
que	435	279	449	291	581	788	2
entre	452	279	472	291	581	788	2
las	475	279	486	291	581	788	2
principales	489	279	530	291	581	788	2
causas	308	290	335	302	581	788	2
de	339	290	349	302	581	788	2
muerte	354	290	381	302	581	788	2
por	385	290	398	302	581	788	2
enfermedades	402	290	457	302	581	788	2
infecciosas	462	290	504	302	581	788	2
están	509	290	530	302	581	788	2
costado,	308	302	340	314	581	788	2
disentería,	342	302	383	314	581	788	2
fiebres	385	302	411	314	581	788	2
y	413	302	417	314	581	788	2
tisis.	420	302	437	314	581	788	2
Nótese	439	302	466	314	581	788	2
que	468	302	483	314	581	788	2
se	485	302	495	314	581	788	2
mantuvo	497	302	530	314	581	788	2
la	308	313	314	325	581	788	2
denominación	316	313	370	325	581	788	2
utilizada	373	313	404	325	581	788	2
por	406	313	419	325	581	788	2
la	421	313	428	325	581	788	2
fuente	430	313	454	325	581	788	2
y	456	313	460	325	581	788	2
que	462	313	477	325	581	788	2
se	479	313	488	325	581	788	2
agruparon	490	313	530	325	581	788	2
algunas	308	325	338	337	581	788	2
al	340	325	347	337	581	788	2
referirse	349	325	381	337	581	788	2
a	383	325	388	337	581	788	2
lo	390	325	397	337	581	788	2
mismo.	399	325	427	337	581	788	2
Observamos	308	348	357	359	581	788	2
que	360	348	375	359	581	788	2
más	378	348	395	359	581	788	2
del	398	348	410	359	581	788	2
50%	413	348	430	359	581	788	2
de	434	348	443	359	581	788	2
causas	447	348	474	359	581	788	2
de	477	348	487	359	581	788	2
muerte	490	348	518	359	581	788	2
se	521	348	530	359	581	788	2
debieron	308	359	341	371	581	788	2
a	347	359	352	371	581	788	2
enfermedades	357	359	413	371	581	788	2
infecciosas.	418	359	463	371	581	788	2
Destacando	468	359	515	371	581	788	2
en	520	359	530	371	581	788	2
1840	308	371	327	383	581	788	2
y	329	371	334	383	581	788	2
1845	336	371	355	383	581	788	2
la	357	371	364	383	581	788	2
disentería;	366	371	407	383	581	788	2
y	409	371	413	383	581	788	2
en	415	371	425	383	581	788	2
1850	427	371	447	383	581	788	2
y	449	371	453	383	581	788	2
1860	456	371	475	383	581	788	2
las	477	371	488	383	581	788	2
“fiebres”.	491	371	525	383	581	788	2
Tabla	62	400	85	412	581	788	2
1.	88	400	95	412	581	788	2
Causas	98	400	128	412	581	788	2
de	131	400	141	412	581	788	2
muerte	143	400	171	412	581	788	2
en	174	400	184	412	581	788	2
Lima	186	400	206	412	581	788	2
en	208	400	218	412	581	788	2
“tiempos	221	400	255	412	581	788	2
normales”	258	400	298	412	581	788	2
(porcentajes)	300	400	353	412	581	788	2
Causa	65	423	89	434	581	788	2
Aire	65	434	79	445	581	788	2
Angina	65	446	90	456	581	788	2
Asma,	65	457	88	468	581	788	2
ahogos	90	457	116	468	581	788	2
Cólera,	65	469	91	479	581	788	2
Colerín	93	469	119	479	581	788	2
y	121	469	125	479	581	788	2
cólera	127	469	149	479	581	788	2
morbus	151	469	178	479	581	788	2
Colitis	65	480	87	491	581	788	2
Costado,	65	492	97	502	581	788	2
pleuresía	99	492	132	502	581	788	2
Dientes,	65	503	95	514	581	788	2
Colmillos,	97	503	131	514	581	788	2
dentición,	134	503	168	514	581	788	2
dientes	170	503	196	514	581	788	2
Disentería,	65	515	104	525	581	788	2
bicho	106	515	125	525	581	788	2
Empacho	65	526	99	537	581	788	2
Fiebres	65	538	92	548	581	788	2
Fiebre	65	549	88	560	581	788	2
amarilla	90	549	118	560	581	788	2
Fístulas	65	561	93	571	581	788	2
Gangrena	65	572	101	583	581	788	2
Hidropesía	65	584	104	594	581	788	2
Inflamación	65	595	106	606	581	788	2
Mal	65	607	78	617	581	788	2
de	80	607	89	617	581	788	2
7	91	607	96	617	581	788	2
días	98	607	113	617	581	788	2
Mal	65	618	78	629	581	788	2
de	80	618	89	629	581	788	2
orina	91	618	109	629	581	788	2
Mal	65	630	78	640	581	788	2
de	80	630	89	640	581	788	2
parto,	91	630	112	640	581	788	2
sobreparto	114	630	152	640	581	788	2
y	155	630	159	640	581	788	2
parto	161	630	179	640	581	788	2
Pecho,	65	641	90	652	581	788	2
pecho	92	641	114	652	581	788	2
dañado	116	641	143	652	581	788	2
Pulmonía,	65	653	101	663	581	788	2
pulmones	103	653	138	663	581	788	2
Tabardillo,	65	664	102	675	581	788	2
fiebres	104	664	128	675	581	788	2
pútridas	130	664	159	675	581	788	2
Tisis,	65	676	84	686	581	788	2
Sangre	86	676	112	686	581	788	2
de	114	676	123	686	581	788	2
boca	125	676	142	686	581	788	2
y	144	676	148	686	581	788	2
tubérculos	151	676	188	686	581	788	2
Ulcerado,	65	687	99	698	581	788	2
úlceras	102	687	127	698	581	788	2
Viruelas	65	699	94	709	581	788	2
Otros	65	710	85	721	581	788	2
1840	254	423	272	434	581	788	2
0,54	258	434	273	445	581	788	2
0,82	258	446	273	456	581	788	2
0,16	258	457	273	468	581	788	2
0,21	258	469	273	479	581	788	2
---	265	480	273	491	581	788	2
9,53	258	492	273	502	581	788	2
1,47	258	503	273	514	581	788	2
20,00	253	515	273	525	581	788	2
0,49	258	526	273	537	581	788	2
11,17	254	538	273	548	581	788	2
---	265	549	273	560	581	788	2
0,21	258	561	273	571	581	788	2
0,54	258	572	273	583	581	788	2
3,83	258	584	273	594	581	788	2
0,32	258	595	273	606	581	788	2
0,76	258	607	273	617	581	788	2
0,60	258	618	273	629	581	788	2
0,10	258	630	273	640	581	788	2
0,82	258	641	273	652	581	788	2
1,20	258	653	273	663	581	788	2
4,00	258	664	273	675	581	788	2
11,28	254	676	273	686	581	788	2
0,21	258	687	273	698	581	788	2
0,16	258	699	273	709	581	788	2
31,58	253	710	273	721	581	788	2
1845	314	423	332	434	581	788	2
0,27	317	434	333	445	581	788	2
0,11	318	446	333	456	581	788	2
0,15	317	457	333	468	581	788	2
0,19	317	469	333	479	581	788	2
---	325	480	333	491	581	788	2
4,30	317	492	333	502	581	788	2
0,63	317	503	333	514	581	788	2
23,98	313	515	333	525	581	788	2
0,79	317	526	333	537	581	788	2
21,55	313	538	333	548	581	788	2
---	325	549	333	560	581	788	2
0,07	317	561	333	571	581	788	2
0,07	317	572	333	583	581	788	2
2,43	317	584	333	594	581	788	2
0,75	317	595	333	606	581	788	2
0,91	317	607	333	617	581	788	2
0,35	317	618	333	629	581	788	2
---	325	630	333	640	581	788	2
0,19	317	641	333	652	581	788	2
0,79	317	653	333	663	581	788	2
2,31	317	664	333	675	581	788	2
11,39	313	676	333	686	581	788	2
0,47	317	687	333	698	581	788	2
1,19	317	699	333	709	581	788	2
27,11	313	710	333	721	581	788	2
1850	374	423	391	434	581	788	2
0,65	375	434	390	445	581	788	2
0,21	375	446	390	456	581	788	2
0,14	375	457	390	468	581	788	2
0,32	375	469	390	479	581	788	2
0,39	375	480	390	491	581	788	2
4,27	375	492	390	502	581	788	2
0,50	375	503	390	514	581	788	2
11,22	373	515	392	525	581	788	2
0,50	375	526	390	537	581	788	2
19,80	372	538	392	548	581	788	2
---	378	549	386	560	581	788	2
0,18	375	561	390	571	581	788	2
0,08	375	572	390	583	581	788	2
1,55	375	584	390	594	581	788	2
0,07	375	595	390	606	581	788	2
0,07	375	607	390	617	581	788	2
0,32	375	618	390	629	581	788	2
---	378	630	386	640	581	788	2
0,18	375	641	390	652	581	788	2
1,30	375	653	390	663	581	788	2
1,04	375	664	390	675	581	788	2
12,12	372	676	392	686	581	788	2
0,07	375	687	390	698	581	788	2
0,97	375	699	390	709	581	788	2
44,03	372	710	392	721	581	788	2
1855	433	423	451	434	581	788	2
0,15	436	434	452	445	581	788	2
0,73	436	446	452	456	581	788	2
0,06	436	457	452	468	581	788	2
0,12	436	469	452	479	581	788	2
0,06	436	480	452	491	581	788	2
2,36	436	492	452	502	581	788	2
0,47	436	503	452	514	581	788	2
13,34	432	515	452	525	581	788	2
0,19	436	526	452	537	581	788	2
23,24	432	538	452	548	581	788	2
0,67	436	549	452	560	581	788	2
0,15	436	561	452	571	581	788	2
0,31	436	572	452	583	581	788	2
1,53	436	584	452	594	581	788	2
---	444	595	452	606	581	788	2
0,03	436	607	452	617	581	788	2
---	444	618	452	629	581	788	2
0,41	436	630	452	640	581	788	2
0,22	436	641	452	652	581	788	2
2,20	436	653	452	663	581	788	2
1,24	436	664	452	675	581	788	2
11,30	432	676	452	686	581	788	2
0,25	436	687	452	698	581	788	2
0,03	436	699	452	709	581	788	2
40,94	432	710	452	721	581	788	2
1860	492	423	510	434	581	788	2
0,26	495	434	510	445	581	788	2
1,05	495	446	510	456	581	788	2
0,11	495	457	510	468	581	788	2
0,86	495	469	510	479	581	788	2
---	502	480	510	491	581	788	2
2,17	495	492	510	502	581	788	2
1,27	495	503	510	514	581	788	2
11	502	515	510	525	581	788	2
0,37	495	526	510	537	581	788	2
14,61	490	538	510	548	581	788	2
0,07	495	549	510	560	581	788	2
0,18	495	561	510	571	581	788	2
0,60	495	572	510	583	581	788	2
1,91	495	584	510	594	581	788	2
0,26	495	595	510	606	581	788	2
0,48	495	607	510	617	581	788	2
0,33	495	618	510	629	581	788	2
0,37	495	630	510	640	581	788	2
0,22	495	641	510	652	581	788	2
5,48	495	653	510	663	581	788	2
1,08	495	664	510	675	581	788	2
15,62	490	676	510	686	581	788	2
0,30	495	687	510	698	581	788	2
2,32	495	699	510	709	581	788	2
39,08	490	710	510	721	581	788	2
Tomado	62	724	87	733	581	788	2
de	89	724	97	733	581	788	2
Carlota	99	724	121	733	581	788	2
Casalino,	123	724	153	733	581	788	2
La	155	724	162	733	581	788	2
Muerte	164	724	186	733	581	788	2
en	188	724	196	733	581	788	2
Lima	198	724	213	733	581	788	2
en	215	724	223	733	581	788	2
el	225	724	230	733	581	788	2
s.	232	724	237	733	581	788	2
XIX,	239	724	253	733	581	788	2
p.	255	724	260	733	581	788	2
270.	262	724	276	733	581	788	2
565	513	757	530	769	581	788	2
Casalino	480	38	511	49	581	788	3
C	513	38	519	49	581	788	3
Rev	51	39	66	48	581	788	3
Peru	68	39	88	48	581	788	3
Med	91	39	109	48	581	788	3
Exp	111	39	125	48	581	788	3
Salud	128	39	152	48	581	788	3
Publica.	155	39	189	48	581	788	3
2016;34(3):564-8.	191	39	244	49	581	788	3
La	51	83	61	95	581	788	3
disentería	63	83	101	95	581	788	3
fue	103	83	115	95	581	788	3
causa	118	83	141	95	581	788	3
de	143	83	153	95	581	788	3
muerte	155	83	183	95	581	788	3
durante	185	83	214	95	581	788	3
todo	217	83	234	95	581	788	3
el	236	83	243	95	581	788	3
año,	245	83	262	95	581	788	3
se	264	83	274	95	581	788	3
la	51	94	58	106	581	788	3
relaciona	61	94	96	106	581	788	3
con	99	94	113	106	581	788	3
malas	116	94	139	106	581	788	3
condiciones	142	94	188	106	581	788	3
de	190	94	200	106	581	788	3
higiene.	203	94	233	106	581	788	3
El	236	94	244	106	581	788	3
agente	247	94	273	106	581	788	3
patógeno	51	105	87	117	581	788	3
es	91	105	101	117	581	788	3
la	105	105	112	117	581	788	3
Entamoeba	116	105	160	117	581	788	3
histolytica,	164	105	204	117	581	788	3
ameba	208	105	235	117	581	788	3
que	239	105	254	117	581	788	3
vive	258	105	274	117	581	788	3
frecuentemente	51	116	111	128	581	788	3
en	116	116	126	128	581	788	3
el	130	116	137	128	581	788	3
colon	141	116	162	128	581	788	3
sin	167	116	178	128	581	788	3
hacer	182	116	204	128	581	788	3
daño,	209	116	231	128	581	788	3
pero	235	116	253	128	581	788	3
bajo	257	116	274	128	581	788	3
condiciones	51	127	97	139	581	788	3
de	101	127	111	139	581	788	3
estrés,	115	127	141	139	581	788	3
bajas	146	127	167	139	581	788	3
resistencias,	171	127	219	139	581	788	3
o	223	127	228	139	581	788	3
un	233	127	242	139	581	788	3
cuadro	247	127	274	139	581	788	3
particularmente	51	138	111	150	581	788	3
patógeno,	112	138	151	150	581	788	3
invaden	152	138	183	150	581	788	3
las	185	138	196	150	581	788	3
paredes	197	138	229	150	581	788	3
intestinales	230	138	273	150	581	788	3
y	51	149	56	161	581	788	3
causan	58	149	87	161	581	788	3
abscesos.	89	149	128	161	581	788	3
La	131	149	141	161	581	788	3
infección	144	149	178	161	581	788	3
tiene	181	149	200	161	581	788	3
una	203	149	217	161	581	788	3
ruta	220	149	235	161	581	788	3
fecal-oral	238	149	274	161	581	788	3
y	51	160	56	172	581	788	3
la	59	160	66	172	581	788	3
infección	69	160	103	172	581	788	3
directa	107	160	133	172	581	788	3
puede	136	160	161	172	581	788	3
ocurrir	164	160	189	172	581	788	3
en	192	160	202	172	581	788	3
circunstancias	205	160	260	172	581	788	3
de	264	160	274	172	581	788	3
extremo	51	171	82	183	581	788	3
hacinamiento.	85	171	139	183	581	788	3
La	142	171	152	183	581	788	3
infección	155	171	189	183	581	788	3
indirecta	192	171	225	183	581	788	3
más	228	171	244	183	581	788	3
común	247	171	274	183	581	788	3
es	51	182	60	194	581	788	3
la	63	182	70	194	581	788	3
contaminación	72	182	128	194	581	788	3
fecal	131	182	149	194	581	788	3
de	152	182	161	194	581	788	3
la	164	182	171	194	581	788	3
comida	173	182	201	194	581	788	3
y	204	182	209	194	581	788	3
el	211	182	218	194	581	788	3
agua,	221	182	242	194	581	788	3
cuando	245	182	273	194	581	788	3
hay	51	194	65	205	581	788	3
alta	67	194	81	205	581	788	3
contaminación	83	194	139	205	581	788	3
de	141	194	151	205	581	788	3
cañerías	153	194	187	205	581	788	3
y	189	194	193	205	581	788	3
grifos	195	194	217	205	581	788	3
(4)	219	194	225	201	581	788	3
.	225	194	227	206	581	788	3
En	51	216	62	228	581	788	3
1840,	66	216	88	228	581	788	3
los	92	216	103	228	581	788	3
casos	107	216	130	228	581	788	3
por	134	216	146	228	581	788	3
disentería	150	216	188	228	581	788	3
fueron	192	216	217	228	581	788	3
364,	221	216	238	228	581	788	3
los	242	216	253	228	581	788	3
más	257	216	274	228	581	788	3
altos	51	227	69	239	581	788	3
fueron	75	227	99	239	581	788	3
febrero	105	227	132	239	581	788	3
y	138	227	142	239	581	788	3
diciembre	148	227	185	239	581	788	3
con	191	227	205	239	581	788	3
44	210	227	220	239	581	788	3
y	226	227	230	239	581	788	3
41	235	227	245	239	581	788	3
casos	251	227	274	239	581	788	3
respectivamente.	51	238	117	250	581	788	3
En	120	238	131	250	581	788	3
1845,	134	238	155	250	581	788	3
los	158	238	169	250	581	788	3
casos	172	238	195	250	581	788	3
se	198	238	207	250	581	788	3
incrementaron	210	238	266	250	581	788	3
a	269	238	274	250	581	788	3
602,	51	249	68	261	581	788	3
siendo	70	249	96	261	581	788	3
julio	98	249	114	261	581	788	3
más	116	249	133	261	581	788	3
alto	135	249	149	261	581	788	3
con	152	249	166	261	581	788	3
92.	168	249	180	261	581	788	3
Los	183	249	197	261	581	788	3
demás	199	249	226	261	581	788	3
años,	228	249	249	261	581	788	3
1850,	252	249	274	261	581	788	3
1855	51	260	71	272	581	788	3
y	72	260	77	272	581	788	3
1860	79	260	98	272	581	788	3
tienen	100	260	123	272	581	788	3
310,	125	260	142	272	581	788	3
418	144	260	159	272	581	788	3
y	160	260	165	272	581	788	3
193	167	260	181	272	581	788	3
casos	183	260	206	272	581	788	3
respectivamente,	208	260	274	272	581	788	3
de	51	271	61	283	581	788	3
marzo	64	271	89	283	581	788	3
a	92	271	97	283	581	788	3
junio	100	271	119	283	581	788	3
la	122	271	129	283	581	788	3
frecuencia	132	271	172	283	581	788	3
fue	175	271	188	283	581	788	3
ligeramente	191	271	236	283	581	788	3
más	240	271	256	283	581	788	3
alta	260	271	273	283	581	788	3
que	51	282	66	294	581	788	3
el	68	282	75	294	581	788	3
resto	77	282	96	294	581	788	3
del	98	282	110	294	581	788	3
año.	112	282	129	294	581	788	3
Respecto	51	305	89	317	581	788	3
a	94	305	99	317	581	788	3
las	104	305	115	317	581	788	3
“fiebres”,	120	305	156	317	581	788	3
que	161	305	176	317	581	788	3
aludían	180	305	210	317	581	788	3
al	215	305	222	317	581	788	3
síntoma	227	305	259	317	581	788	3
de	263	305	274	317	581	788	3
una	51	316	66	328	581	788	3
infección	70	316	105	328	581	788	3
y	109	316	114	328	581	788	3
solían	118	316	142	328	581	788	3
ser	146	316	158	328	581	788	3
clasificadas	162	316	209	328	581	788	3
por	213	316	226	328	581	788	3
periodo	230	316	260	328	581	788	3
de	264	316	274	328	581	788	3
acceso	51	327	78	339	581	788	3
(quotidianas,	82	327	130	339	581	788	3
tercianas	133	327	168	339	581	788	3
o	171	327	176	339	581	788	3
quaternarias);	179	327	232	339	581	788	3
intensidad	235	327	274	339	581	788	3
(benignas,	51	338	91	350	581	788	3
graves	95	338	121	350	581	788	3
y	126	338	130	350	581	788	3
perniciosas);	135	338	183	350	581	788	3
carácter	187	338	218	350	581	788	3
(inflamatorias	223	338	274	350	581	788	3
y	51	349	56	361	581	788	3
pútridas);	59	349	94	361	581	788	3
causas	97	349	124	361	581	788	3
ocasionales	127	349	172	361	581	788	3
o	175	349	180	361	581	788	3
remotas,	183	349	216	361	581	788	3
locación	220	349	251	361	581	788	3
en	254	349	264	361	581	788	3
el	267	349	274	361	581	788	3
cuerpo	51	360	77	372	581	788	3
(cephalicas,	81	360	126	372	581	788	3
cardiálgicas,	130	360	177	372	581	788	3
hepáticas,	181	360	220	372	581	788	3
etc.);	223	360	242	372	581	788	3
efectos	246	360	274	372	581	788	3
(depuratorias	51	371	101	383	581	788	3
y	105	371	109	383	581	788	3
corruptivas),	113	371	159	383	581	788	3
y	163	371	168	383	581	788	3
de	172	371	182	383	581	788	3
orden	185	371	207	383	581	788	3
y	211	371	216	383	581	788	3
proporción	220	371	260	383	581	788	3
de	264	371	274	383	581	788	3
su	51	382	60	394	581	788	3
actividad	65	382	99	394	581	788	3
(periódicas	104	382	145	394	581	788	3
o	150	382	155	394	581	788	3
erráticas).	160	382	197	394	581	788	3
Las	202	382	216	394	581	788	3
dos	221	382	235	394	581	788	3
primeras	240	382	273	394	581	788	3
corresponden	51	393	103	405	581	788	3
a	107	393	112	405	581	788	3
la	115	393	122	405	581	788	3
malaria	125	393	153	405	581	788	3
que	156	393	171	405	581	788	3
en	174	393	184	405	581	788	3
América	187	393	218	405	581	788	3
en	222	393	232	405	581	788	3
general,	235	393	266	405	581	788	3
y	269	393	274	405	581	788	3
en	296	83	306	94	581	788	3
Lima	308	83	327	94	581	788	3
en	329	83	339	94	581	788	3
particular,	341	83	377	94	581	788	3
se	380	83	389	94	581	788	3
volvió	391	83	413	94	581	788	3
endémica	415	83	452	94	581	788	3
con	454	83	468	94	581	788	3
la	470	83	477	94	581	788	3
llegada	479	83	507	94	581	788	3
de	509	83	519	94	581	788	3
españoles	296	94	335	106	581	788	3
a	337	94	342	106	581	788	3
partir	345	94	364	106	581	788	3
del	366	94	378	106	581	788	3
siglo	380	94	397	106	581	788	3
XV,	400	94	413	106	581	788	3
(5)	415	95	421	102	581	788	3
al	424	94	430	106	581	788	3
igual	433	94	451	106	581	788	3
que	453	94	467	106	581	788	3
el	470	94	477	106	581	788	3
sarampión	479	94	519	106	581	788	3
o	296	105	301	117	581	788	3
la	303	105	310	117	581	788	3
viruela	312	105	337	117	581	788	3
(6)	339	106	345	113	581	788	3
.	345	105	347	117	581	788	3
Las	296	128	310	140	581	788	3
“fiebres”	313	128	345	140	581	788	3
fueron	347	128	372	140	581	788	3
causas	375	128	402	140	581	788	3
de	405	128	415	140	581	788	3
muerte	418	128	444	140	581	788	3
en	447	128	457	140	581	788	3
todo	460	128	477	140	581	788	3
el	480	128	486	140	581	788	3
año,	489	128	506	140	581	788	3
en	509	128	519	140	581	788	3
algunos	296	140	326	152	581	788	3
meses	330	140	356	152	581	788	3
las	359	140	371	152	581	788	3
cifras	374	140	395	152	581	788	3
se	398	140	408	152	581	788	3
incrementaban.	411	140	471	152	581	788	3
En	474	140	485	152	581	788	3
1840	489	140	508	152	581	788	3
la	512	140	519	152	581	788	3
mayor	296	151	320	163	581	788	3
frecuencia	323	151	362	163	581	788	3
fue	365	151	377	163	581	788	3
marzo,	380	151	406	163	581	788	3
abril	409	151	425	163	581	788	3
y	427	151	432	163	581	788	3
mayo	434	151	456	163	581	788	3
con	458	151	472	163	581	788	3
32,	475	151	487	163	581	788	3
28	489	151	499	163	581	788	3
y	502	151	506	163	581	788	3
32	509	151	519	163	581	788	3
casos	296	163	319	175	581	788	3
respectivamente.	322	163	387	175	581	788	3
En	390	163	401	175	581	788	3
1845	404	163	423	175	581	788	3
en	426	163	436	175	581	788	3
esos	439	163	457	175	581	788	3
mismos	460	163	490	175	581	788	3
meses	493	163	519	175	581	788	3
hubo	296	174	316	186	581	788	3
81,	317	174	329	186	581	788	3
63	331	174	341	186	581	788	3
y	343	174	348	186	581	788	3
57	349	174	359	186	581	788	3
casos.	361	174	386	186	581	788	3
Pero	388	174	406	186	581	788	3
en	408	174	418	186	581	788	3
1850	420	174	439	186	581	788	3
y	441	174	445	186	581	788	3
en	447	174	457	186	581	788	3
1855	459	174	478	186	581	788	3
los	480	174	491	186	581	788	3
meses	493	174	519	186	581	788	3
fueron	296	186	321	198	581	788	3
abril,	324	186	342	198	581	788	3
mayo	346	186	367	198	581	788	3
y	370	186	375	198	581	788	3
junio;	378	186	399	198	581	788	3
en	402	186	412	198	581	788	3
1860	415	186	434	198	581	788	3
el	438	186	444	198	581	788	3
incremento	448	186	490	198	581	788	3
fue	494	186	506	198	581	788	3
en	509	186	519	198	581	788	3
marzo,	296	197	323	209	581	788	3
abril	325	197	341	209	581	788	3
y	343	197	347	209	581	788	3
mayo.	349	197	373	209	581	788	3
La	296	220	306	232	581	788	3
disentería	312	220	350	232	581	788	3
y	355	220	360	232	581	788	3
las	365	220	376	232	581	788	3
“fiebres”	382	220	414	232	581	788	3
eran	419	220	437	232	581	788	3
padecimientos	443	220	498	232	581	788	3
que	504	220	519	232	581	788	3
provocaban	296	231	342	243	581	788	3
la	344	231	351	243	581	788	3
muerte	353	231	380	243	581	788	3
de	382	231	392	243	581	788	3
los	394	231	405	243	581	788	3
habitantes	408	231	448	243	581	788	3
de	450	231	460	243	581	788	3
Lima	462	231	481	243	581	788	3
a	483	231	488	243	581	788	3
lo	490	231	497	243	581	788	3
largo	499	231	519	243	581	788	3
de	296	243	306	255	581	788	3
los	308	243	319	255	581	788	3
años	321	243	340	255	581	788	3
estudiados	341	243	383	255	581	788	3
y	385	243	389	255	581	788	3
en	391	243	401	255	581	788	3
ese	402	243	417	255	581	788	3
entonces	418	243	454	255	581	788	3
eran	455	243	473	255	581	788	3
endémicas.	474	243	519	255	581	788	3
MUERTE	296	266	345	280	581	788	3
EN	348	266	365	280	581	788	3
“TIEMPOS	368	266	426	280	581	788	3
DE	429	266	446	280	581	788	3
EPIDEMIA”	448	266	510	280	581	788	3
Identificamos	296	292	346	304	581	788	3
cuatro	350	292	374	304	581	788	3
años	378	292	396	304	581	788	3
de	400	292	410	304	581	788	3
epidemias	414	292	453	304	581	788	3
e	457	292	462	304	581	788	3
incluimos	466	292	501	304	581	788	3
dos	505	292	519	304	581	788	3
años	296	303	315	315	581	788	3
“normales”,	318	303	361	315	581	788	3
porque	364	303	391	315	581	788	3
las	394	303	405	315	581	788	3
causas	408	303	435	315	581	788	3
de	439	303	448	315	581	788	3
muerte	452	303	478	315	581	788	3
por	482	303	494	315	581	788	3
fiebre	497	303	519	315	581	788	3
amarilla	296	315	326	327	581	788	3
en	329	315	339	327	581	788	3
1855	342	315	361	327	581	788	3
y	364	315	368	327	581	788	3
el	371	315	378	327	581	788	3
de	381	315	391	327	581	788	3
viruela	394	315	419	327	581	788	3
en	422	315	432	327	581	788	3
1860	435	315	454	327	581	788	3
si	457	315	463	327	581	788	3
bien	466	315	482	327	581	788	3
son	485	315	499	327	581	788	3
más	502	315	519	327	581	788	3
bajos	296	326	317	338	581	788	3
que	319	326	333	338	581	788	3
el	335	326	342	338	581	788	3
año	344	326	358	338	581	788	3
precedente,	360	326	405	338	581	788	3
tienen	407	326	430	338	581	788	3
cifras	432	326	452	338	581	788	3
por	454	326	466	338	581	788	3
encima	468	326	496	338	581	788	3
de	498	326	507	338	581	788	3
“lo	509	326	519	338	581	788	3
normal”.	296	338	327	350	581	788	3
En	330	338	341	350	581	788	3
la	344	338	351	350	581	788	3
Tabla	353	338	374	350	581	788	3
2	376	338	381	350	581	788	3
se	384	338	394	350	581	788	3
puede	396	338	420	350	581	788	3
apreciar	423	338	454	350	581	788	3
que	457	338	471	350	581	788	3
las	474	338	485	350	581	788	3
muertes	488	338	519	350	581	788	3
por	296	349	309	361	581	788	3
fiebre	312	349	333	361	581	788	3
amarilla	337	349	366	361	581	788	3
corresponden	370	349	422	361	581	788	3
a	425	349	430	361	581	788	3
1854	434	349	453	361	581	788	3
y	456	349	461	361	581	788	3
1856	464	349	483	361	581	788	3
y	487	349	491	361	581	788	3
los	495	349	506	361	581	788	3
de	509	349	519	361	581	788	3
viruela	296	360	321	372	581	788	3
a	324	360	329	372	581	788	3
1858	332	360	351	372	581	788	3
y	354	360	358	372	581	788	3
1859.	361	360	382	372	581	788	3
No	385	360	396	372	581	788	3
consideramos	399	360	452	372	581	788	3
la	455	360	461	372	581	788	3
gran	464	360	481	372	581	788	3
epidemia	484	360	519	372	581	788	3
de	296	372	306	384	581	788	3
1867-1869,	308	372	351	384	581	788	3
analizada	354	372	390	384	581	788	3
por	392	372	405	384	581	788	3
Rottenbacher	407	372	458	384	581	788	3
de	461	372	470	384	581	788	3
Rojas	473	372	495	384	581	788	3
en	497	372	507	384	581	788	3
un	509	372	519	384	581	788	3
sugerente	296	383	334	395	581	788	3
trabajo	337	383	362	395	581	788	3
donde	365	383	389	395	581	788	3
estudia	391	383	419	395	581	788	3
los	421	383	432	395	581	788	3
efectos	434	383	462	395	581	788	3
que	464	383	479	395	581	788	3
tuvo	481	383	497	395	581	788	3
en	500	383	510	395	581	788	3
la	512	383	519	395	581	788	3
sociedad	296	395	330	407	581	788	3
(7)	332	396	338	403	581	788	3
.	338	395	341	407	581	788	3
Tabla	51	418	74	431	581	788	3
2.	76	418	84	431	581	788	3
Causas	86	418	117	430	581	788	3
de	119	418	129	430	581	788	3
muerte	132	418	160	430	581	788	3
en	162	418	172	430	581	788	3
Lima	175	418	194	430	581	788	3
en	197	418	207	430	581	788	3
“tiempos	209	418	244	430	581	788	3
de	246	418	256	430	581	788	3
epidemia”.	259	418	301	430	581	788	3
Causas	54	443	82	454	581	788	3
Aire	54	459	68	470	581	788	3
Angina	54	471	79	481	581	788	3
Asma	54	482	74	493	581	788	3
Cólera,	54	493	80	504	581	788	3
colerín,	82	493	108	504	581	788	3
Colitis	54	505	76	515	581	788	3
Costado,	54	516	86	527	581	788	3
pleuresía	88	516	121	527	581	788	3
Dentición,	54	527	89	538	581	788	3
comillos,	92	527	123	538	581	788	3
dientes	125	527	151	538	581	788	3
Disentería	54	539	90	549	581	788	3
Empacho	54	550	88	561	581	788	3
Fiebre	54	561	77	572	581	788	3
amarilla	79	561	107	572	581	788	3
Fiebres	54	573	81	583	581	788	3
Gangrena	54	584	89	595	581	788	3
Inflamación	54	595	95	606	581	788	3
Mal	54	607	67	617	581	788	3
de	69	607	78	617	581	788	3
7	80	607	85	617	581	788	3
días	87	607	102	617	581	788	3
Mal	54	618	67	629	581	788	3
de	69	618	78	629	581	788	3
parto,	80	618	101	629	581	788	3
mal	103	618	116	629	581	788	3
parto,	118	618	138	629	581	788	3
parto	141	618	159	629	581	788	3
Pecho	54	630	77	640	581	788	3
Pulmonía,	54	641	90	651	581	788	3
pulmones	92	641	127	651	581	788	3
Tabardillo	54	652	88	663	581	788	3
Terciana	54	664	84	674	581	788	3
Tisis,	54	675	72	685	581	788	3
tuberculosis,	74	675	119	685	581	788	3
sangre	122	675	146	685	581	788	3
de	148	675	157	685	581	788	3
la	159	675	166	685	581	788	3
boca,	168	675	187	685	581	788	3
tubérculos	190	675	226	685	581	788	3
Tos	54	686	66	697	581	788	3
convulsiva	68	686	106	697	581	788	3
Ulcerado,	54	698	88	708	581	788	3
úlceras	90	698	116	708	581	788	3
Viruelas	54	709	83	720	581	788	3
1854	255	448	273	459	581	788	3
5	264	459	268	470	581	788	3
6	264	471	268	481	581	788	3
7	264	482	268	493	581	788	3
5	264	493	268	504	581	788	3
--	263	505	268	515	581	788	3
59	259	516	268	527	581	788	3
14	259	527	268	538	581	788	3
264	255	539	268	549	581	788	3
7	264	550	268	561	581	788	3
810	255	561	268	572	581	788	3
680	255	573	268	583	581	788	3
9	264	584	268	595	581	788	3
2	264	595	268	606	581	788	3
2	264	607	268	617	581	788	3
15	259	618	268	629	581	788	3
5	264	630	268	640	581	788	3
70	259	641	268	651	581	788	3
43	259	652	268	663	581	788	3
7	264	664	268	674	581	788	3
454	255	675	268	685	581	788	3
--	263	686	268	697	581	788	3
22	259	698	268	708	581	788	3
2	264	709	268	720	581	788	3
Tomado	51	724	76	733	581	788	3
de	78	724	86	733	581	788	3
Carlota	88	724	110	733	581	788	3
Casalino,	112	724	141	733	581	788	3
La	143	724	151	733	581	788	3
Muerte	153	724	175	733	581	788	3
en	177	724	184	733	581	788	3
Lima	186	724	202	733	581	788	3
en	204	724	211	733	581	788	3
el	213	724	219	733	581	788	3
s.	221	724	226	733	581	788	3
XIX,	228	724	241	733	581	788	3
p.	243	724	249	733	581	788	3
313	251	724	263	733	581	788	3
566	50	757	67	769	581	788	3
1855	298	448	316	459	581	788	3
5	306	459	311	470	581	788	3
23	302	471	311	481	581	788	3
2	306	482	311	493	581	788	3
4	306	493	311	504	581	788	3
2	306	505	311	515	581	788	3
74	302	516	311	527	581	788	3
15	302	527	311	538	581	788	3
420	298	539	311	549	581	788	3
6	306	550	311	561	581	788	3
21	302	561	311	572	581	788	3
722	298	573	311	583	581	788	3
10	302	584	311	595	581	788	3
--	306	595	311	606	581	788	3
1	306	607	311	617	581	788	3
14	302	618	311	629	581	788	3
7	306	630	311	640	581	788	3
68	302	641	311	651	581	788	3
39	302	652	311	663	581	788	3
10	302	664	311	674	581	788	3
354	298	675	311	685	581	788	3
--	306	686	311	697	581	788	3
16	302	698	311	708	581	788	3
1	306	709	311	720	581	788	3
Número	343	437	373	448	581	788	3
de	376	437	385	448	581	788	3
muertes	387	437	418	448	581	788	3
1856	340	448	358	459	581	788	3
1858	386	448	404	459	581	788	3
6	349	459	353	470	581	788	3
5	399	459	403	470	581	788	3
10	344	471	353	481	581	788	3
41	394	471	403	481	581	788	3
--	348	482	353	493	581	788	3
--	398	482	403	493	581	788	3
12	344	493	353	504	581	788	3
7	399	493	403	504	581	788	3
2	349	505	353	515	581	788	3
1	399	505	403	515	581	788	3
74	344	516	353	527	581	788	3
51	394	516	403	527	581	788	3
29	344	527	353	538	581	788	3
41	394	527	403	538	581	788	3
402	340	539	353	549	581	788	3
222	390	539	403	549	581	788	3
17	344	550	353	561	581	788	3
9	399	550	403	561	581	788	3
268	340	561	353	572	581	788	3
2	399	561	403	572	581	788	3
772	340	573	353	583	581	788	3
446	390	573	403	583	581	788	3
9	349	584	353	595	581	788	3
4	399	584	403	595	581	788	3
1	349	595	353	606	581	788	3
3	399	595	403	606	581	788	3
3	349	607	353	617	581	788	3
2	399	607	403	617	581	788	3
26	344	618	353	629	581	788	3
8	399	618	403	629	581	788	3
5	349	630	353	640	581	788	3
1	399	630	403	640	581	788	3
81	344	641	353	651	581	788	3
136	390	641	403	651	581	788	3
27	344	652	353	663	581	788	3
35	394	652	403	663	581	788	3
15	344	664	353	674	581	788	3
1	399	664	403	674	581	788	3
280	340	675	353	685	581	788	3
392	390	675	403	685	581	788	3
1	349	686	353	697	581	788	3
2	399	686	403	697	581	788	3
9	349	698	353	708	581	788	3
--	398	698	403	708	581	788	3
3	349	709	353	720	581	788	3
88	394	709	403	720	581	788	3
1859	436	448	454	459	581	788	3
4	448	459	453	470	581	788	3
35	444	471	453	481	581	788	3
5	448	482	453	493	581	788	3
12	444	493	453	504	581	788	3
--	447	505	453	515	581	788	3
46	444	516	453	527	581	788	3
38	444	527	453	538	581	788	3
202	439	539	453	549	581	788	3
9	448	550	453	561	581	788	3
1	448	561	453	572	581	788	3
368	439	573	453	583	581	788	3
6	448	584	453	595	581	788	3
4	448	595	453	606	581	788	3
12	444	607	453	617	581	788	3
28	444	618	453	629	581	788	3
5	448	630	453	640	581	788	3
150	439	641	453	651	581	788	3
27	444	652	453	663	581	788	3
4	448	664	453	674	581	788	3
267	439	675	453	685	581	788	3
4	448	686	453	697	581	788	3
--	447	698	453	708	581	788	3
474	439	709	453	720	581	788	3
1860	485	448	503	459	581	788	3
7	497	459	502	470	581	788	3
28	493	471	502	481	581	788	3
2	497	482	502	493	581	788	3
24	493	493	502	504	581	788	3
--	496	505	502	515	581	788	3
58	493	516	502	527	581	788	3
33	493	527	502	538	581	788	3
293	488	539	502	549	581	788	3
10	493	550	502	561	581	788	3
2	497	561	502	572	581	788	3
387	488	573	502	583	581	788	3
--	496	584	502	595	581	788	3
7	497	595	502	606	581	788	3
13	493	607	502	617	581	788	3
13	493	618	502	629	581	788	3
6	497	630	502	640	581	788	3
146	488	641	502	651	581	788	3
29	493	652	502	663	581	788	3
4	497	664	502	674	581	788	3
359	488	675	502	685	581	788	3
3	497	686	502	697	581	788	3
11	493	698	502	708	581	788	3
64	493	709	502	720	581	788	3
Mortalidad	415	38	453	49	581	788	4
en	455	38	464	49	581	788	4
Lima	466	38	483	49	581	788	4
del	486	38	496	49	581	788	4
siglo	498	38	515	49	581	788	4
XIX	517	38	530	49	581	788	4
Rev	62	39	77	48	581	788	4
Peru	80	39	99	48	581	788	4
Med	102	39	120	48	581	788	4
Exp	123	39	136	48	581	788	4
Salud	139	39	164	48	581	788	4
Publica.	166	39	200	48	581	788	4
2016;34(3):564-8.	202	39	255	49	581	788	4
La	62	83	72	95	581	788	4
Tabla	74	83	95	95	581	788	4
2	98	83	103	95	581	788	4
indica	105	83	128	95	581	788	4
que	130	83	145	95	581	788	4
el	147	83	154	95	581	788	4
año	156	83	171	95	581	788	4
más	173	83	190	95	581	788	4
crítico	192	83	215	95	581	788	4
fue	217	83	230	95	581	788	4
1854	232	83	251	95	581	788	4
con	254	83	268	95	581	788	4
810	270	83	285	95	581	788	4
víctimas	62	94	95	106	581	788	4
de	98	94	108	106	581	788	4
fiebre	111	94	133	106	581	788	4
amarilla,	137	94	170	106	581	788	4
el	173	94	180	106	581	788	4
13%	183	94	201	106	581	788	4
del	205	94	216	106	581	788	4
total	220	94	236	106	581	788	4
de	240	94	250	106	581	788	4
muertos	253	94	285	106	581	788	4
de	62	105	72	117	581	788	4
ese	75	105	90	117	581	788	4
año,	93	105	110	117	581	788	4
al	113	105	120	117	581	788	4
siguiente	124	105	159	117	581	788	4
año	162	105	177	117	581	788	4
hubo	180	105	200	117	581	788	4
21	203	105	213	117	581	788	4
casos	216	105	239	117	581	788	4
y	242	105	247	117	581	788	4
luego	250	105	272	117	581	788	4
en	275	105	285	117	581	788	4
1856	62	117	82	129	581	788	4
hubo	86	117	105	129	581	788	4
268.	109	117	126	129	581	788	4
Podemos	130	117	167	129	581	788	4
señalar	171	117	200	129	581	788	4
que	204	117	219	129	581	788	4
el	222	117	229	129	581	788	4
año	233	117	248	129	581	788	4
de	251	117	261	129	581	788	4
crisis	265	117	285	129	581	788	4
fue	62	128	75	140	581	788	4
1854,	77	128	99	140	581	788	4
el	101	128	108	140	581	788	4
de	110	128	120	140	581	788	4
latencia	122	128	152	140	581	788	4
fue	154	128	167	140	581	788	4
1855	169	128	189	140	581	788	4
y	191	128	195	140	581	788	4
el	197	128	204	140	581	788	4
de	206	128	216	140	581	788	4
rebrote	218	128	246	140	581	788	4
fue	248	128	261	140	581	788	4
1856.	263	128	285	140	581	788	4
ENDEMIA	62	151	121	165	581	788	4
VS.	124	151	141	165	581	788	4
EPIDEMIA	145	151	205	165	581	788	4
En	62	176	73	188	581	788	4
la	75	176	82	188	581	788	4
Tabla	83	176	104	188	581	788	4
3,	105	176	113	188	581	788	4
se	114	176	124	188	581	788	4
puede	126	176	149	188	581	788	4
apreciar	151	176	182	188	581	788	4
que	184	176	198	188	581	788	4
los	200	176	211	188	581	788	4
casos	213	176	235	188	581	788	4
de	237	176	247	188	581	788	4
viruela	248	176	273	188	581	788	4
de	275	176	285	188	581	788	4
los	62	187	73	199	581	788	4
nueve	75	187	99	199	581	788	4
años	101	187	120	199	581	788	4
muestran	122	187	157	199	581	788	4
que	159	187	174	199	581	788	4
en	176	187	186	199	581	788	4
1840	188	187	207	199	581	788	4
hubo	209	187	228	199	581	788	4
3	230	187	235	199	581	788	4
casos,	237	187	262	199	581	788	4
luego	264	187	285	199	581	788	4
en	62	199	72	211	581	788	4
1845	75	199	94	211	581	788	4
fueron	98	199	122	211	581	788	4
29,	125	199	137	211	581	788	4
en	140	199	150	211	581	788	4
1850	153	199	172	211	581	788	4
se	175	199	184	211	581	788	4
contaron	187	199	221	211	581	788	4
27,	224	199	236	211	581	788	4
solo	239	199	254	211	581	788	4
hubo	258	199	277	211	581	788	4
2	280	199	285	211	581	788	4
casos	62	210	85	222	581	788	4
en	86	210	96	222	581	788	4
1854,	98	210	119	222	581	788	4
1	121	210	126	222	581	788	4
en	127	210	137	222	581	788	4
1855,	138	210	160	222	581	788	4
3	161	210	166	222	581	788	4
en	168	210	177	222	581	788	4
1856.	179	210	200	222	581	788	4
Pero	202	210	220	222	581	788	4
en	222	210	231	222	581	788	4
1858	233	210	252	222	581	788	4
se	254	210	263	222	581	788	4
eleva	264	210	285	222	581	788	4
a	62	221	67	233	581	788	4
88,	69	221	81	233	581	788	4
luego	83	221	104	233	581	788	4
en	106	221	116	233	581	788	4
1859	118	221	137	233	581	788	4
llegan	139	221	162	233	581	788	4
a	164	221	169	233	581	788	4
ser	171	221	183	233	581	788	4
474	185	221	199	233	581	788	4
y	201	221	205	233	581	788	4
en	207	221	217	233	581	788	4
1860	219	221	238	233	581	788	4
baja	240	221	257	233	581	788	4
a	258	221	263	233	581	788	4
66.	265	221	277	233	581	788	4
Al	62	244	70	256	581	788	4
comparar	74	244	110	256	581	788	4
el	114	244	121	256	581	788	4
número	124	244	154	256	581	788	4
de	157	244	167	256	581	788	4
víctimas	170	244	202	256	581	788	4
de	205	244	215	256	581	788	4
viruela	218	244	244	256	581	788	4
con	247	244	261	256	581	788	4
el	265	244	272	256	581	788	4
de	275	244	285	256	581	788	4
fiebre	62	256	84	268	581	788	4
amarilla,	89	256	122	268	581	788	4
concluimos	127	256	170	268	581	788	4
que	175	256	190	268	581	788	4
el	195	256	202	268	581	788	4
primero	207	256	236	268	581	788	4
era	241	256	254	268	581	788	4
mucho	259	256	285	268	581	788	4
menor.	62	267	89	279	581	788	4
Probablemente,	91	267	152	279	581	788	4
esto	154	267	170	279	581	788	4
puede	172	267	196	279	581	788	4
deberse	198	267	229	279	581	788	4
a	231	267	236	279	581	788	4
la	238	267	245	279	581	788	4
aplicación	246	267	285	279	581	788	4
de	62	279	72	291	581	788	4
vacunas	77	279	109	291	581	788	4
desde	114	279	138	291	581	788	4
principios	143	279	179	291	581	788	4
de	184	279	194	291	581	788	4
siglo	198	279	216	291	581	788	4
que,	221	279	238	291	581	788	4
si	243	279	249	291	581	788	4
bien	254	279	270	291	581	788	4
no	275	279	285	291	581	788	4
desterró	62	290	94	302	581	788	4
el	99	290	106	302	581	788	4
mal,	112	290	128	302	581	788	4
no	133	290	143	302	581	788	4
produjo	148	290	177	302	581	788	4
las	183	290	194	302	581	788	4
cifras	199	290	220	302	581	788	4
alarmantes	225	290	268	302	581	788	4
del	273	290	285	302	581	788	4
periodo	62	302	91	314	581	788	4
colonial.	93	302	125	314	581	788	4
Al	62	325	70	336	581	788	4
relacionar	73	325	111	336	581	788	4
las	115	325	126	336	581	788	4
muertes	129	325	160	336	581	788	4
por	164	325	176	336	581	788	4
causas	180	325	207	336	581	788	4
infecciosas	210	325	253	336	581	788	4
con	256	325	270	336	581	788	4
las	274	325	285	336	581	788	4
víctimas	62	336	94	348	581	788	4
de	99	336	109	348	581	788	4
las	114	336	126	348	581	788	4
epidemias,	131	336	173	348	581	788	4
notamos	178	336	211	348	581	788	4
que	217	336	231	348	581	788	4
en	237	336	246	348	581	788	4
“tiempos	252	336	285	348	581	788	4
normales”	62	347	101	359	581	788	4
el	103	347	110	359	581	788	4
porcentaje	111	347	152	359	581	788	4
de	153	347	163	359	581	788	4
muertes	165	347	197	359	581	788	4
por	198	347	211	359	581	788	4
causas	213	347	240	359	581	788	4
infecciosas	242	347	285	359	581	788	4
es	62	359	72	371	581	788	4
alrededor	77	359	113	371	581	788	4
del	119	359	130	371	581	788	4
70%	135	359	153	371	581	788	4
y	158	359	163	371	581	788	4
en	168	359	178	371	581	788	4
tiempos	183	359	213	371	581	788	4
de	218	359	228	371	581	788	4
epidemias	233	359	273	371	581	788	4
el	278	359	285	371	581	788	4
porcentaje	62	370	103	382	581	788	4
sube	105	370	124	382	581	788	4
a	126	370	131	382	581	788	4
75%,	134	370	153	382	581	788	4
llegando	156	370	189	382	581	788	4
en	191	370	201	382	581	788	4
momentos	203	370	244	382	581	788	4
de	246	370	256	382	581	788	4
crisis	258	370	278	382	581	788	4
a	280	370	285	382	581	788	4
ser	62	382	75	394	581	788	4
el	77	382	83	394	581	788	4
90%	86	382	103	394	581	788	4
como	105	382	127	394	581	788	4
en	129	382	139	394	581	788	4
1854	141	382	160	394	581	788	4
y	163	382	167	394	581	788	4
1856.	169	382	191	394	581	788	4
Estas	308	83	329	95	581	788	4
condiciones	332	83	378	95	581	788	4
se	381	83	391	95	581	788	4
expresaban	394	83	439	95	581	788	4
en	442	83	452	95	581	788	4
agua	455	83	475	95	581	788	4
contaminada,	478	83	530	95	581	788	4
hacinamiento	308	94	359	106	581	788	4
en	362	94	372	106	581	788	4
las	375	94	386	106	581	788	4
viviendas,	389	94	427	106	581	788	4
convivencia	430	94	475	106	581	788	4
con	478	94	492	106	581	788	4
animales	495	94	530	106	581	788	4
de	308	105	317	117	581	788	4
corral	321	105	342	117	581	788	4
y	346	105	350	117	581	788	4
de	353	105	363	117	581	788	4
tiro,	366	105	381	117	581	788	4
inadecuadas	384	105	433	117	581	788	4
instalaciones	437	105	486	117	581	788	4
de	490	105	500	117	581	788	4
agua	503	105	522	117	581	788	4
y	526	105	530	117	581	788	4
desagüe,	308	116	343	128	581	788	4
entre	346	116	366	128	581	788	4
otras.	369	116	391	128	581	788	4
Estamos	394	116	428	128	581	788	4
ante	431	116	448	128	581	788	4
una	451	116	466	128	581	788	4
patología	469	116	505	128	581	788	4
social	508	116	530	128	581	788	4
que	308	127	322	139	581	788	4
afectaba	324	127	357	139	581	788	4
la	359	127	366	139	581	788	4
salud	368	127	389	139	581	788	4
de	390	127	400	139	581	788	4
la	402	127	409	139	581	788	4
población	411	127	448	139	581	788	4
de	450	127	459	139	581	788	4
todos	461	127	482	139	581	788	4
los	484	127	495	139	581	788	4
sectores	497	127	530	139	581	788	4
económicos,	308	139	356	150	581	788	4
siendo	358	139	384	150	581	788	4
los	386	139	397	150	581	788	4
más	399	139	416	150	581	788	4
pobres	418	139	445	150	581	788	4
los	447	139	458	150	581	788	4
más	460	139	477	150	581	788	4
expuestos	479	139	519	150	581	788	4
(8)	521	139	527	146	581	788	4
.	527	139	529	151	581	788	4
En	308	161	318	173	581	788	4
esa	321	161	336	173	581	788	4
época	339	161	363	173	581	788	4
hubo	366	161	385	173	581	788	4
una	388	161	403	173	581	788	4
voz	406	161	420	173	581	788	4
de	423	161	433	173	581	788	4
alerta	436	161	457	173	581	788	4
que	460	161	475	173	581	788	4
hizo	478	161	494	173	581	788	4
evidente	497	161	530	173	581	788	4
esa	308	172	322	184	581	788	4
situación	327	172	361	184	581	788	4
en	365	172	375	184	581	788	4
diversos	380	172	412	184	581	788	4
medios.	417	172	448	184	581	788	4
Manuel	452	172	481	184	581	788	4
A.	485	172	494	184	581	788	4
Fuentes	499	172	530	184	581	788	4
encabezó	308	183	345	195	581	788	4
una	347	183	362	195	581	788	4
campaña	364	183	400	195	581	788	4
para	401	183	419	195	581	788	4
que	421	183	435	195	581	788	4
el	437	183	444	195	581	788	4
Estado	446	183	473	195	581	788	4
se	475	183	484	195	581	788	4
preocupara	486	183	530	195	581	788	4
y	308	195	312	207	581	788	4
tomara	314	195	341	207	581	788	4
medidas	343	195	376	207	581	788	4
a	378	195	383	207	581	788	4
favor	385	195	404	207	581	788	4
de	406	195	415	207	581	788	4
la	417	195	424	207	581	788	4
higiene	426	195	454	207	581	788	4
pública.	456	195	486	207	581	788	4
Con	487	195	504	207	581	788	4
ella	505	195	519	207	581	788	4
se	521	195	530	207	581	788	4
podía	308	206	329	218	581	788	4
prevenir	331	206	362	218	581	788	4
enfermedades	364	206	419	218	581	788	4
y	421	206	426	218	581	788	4
lograr	427	206	449	218	581	788	4
una	451	206	466	218	581	788	4
sociedad	467	206	502	218	581	788	4
mucho	504	206	530	218	581	788	4
más	308	217	324	229	581	788	4
saludable.	326	217	366	229	581	788	4
Fuentes	368	217	399	229	581	788	4
señalaba	401	217	436	229	581	788	4
que:	439	217	455	229	581	788	4
Las	458	217	472	229	581	788	4
que	474	217	488	229	581	788	4
ocasionan	490	217	530	229	581	788	4
[la	308	228	317	240	581	788	4
muerte]	320	228	349	240	581	788	4
para	353	228	370	240	581	788	4
ambos	373	228	400	240	581	788	4
sexos	403	228	426	240	581	788	4
son	429	228	443	240	581	788	4
las	446	228	457	240	581	788	4
fiebres,	461	228	489	240	581	788	4
disentería	492	228	530	240	581	788	4
y	308	239	312	251	581	788	4
tisis	316	239	330	251	581	788	4
(9)	334	240	340	247	581	788	4
.	340	239	342	251	581	788	4
A	345	239	351	251	581	788	4
veces	354	239	377	251	581	788	4
se	380	239	390	251	581	788	4
vinculaban	393	239	435	251	581	788	4
los	438	239	449	251	581	788	4
casos	453	239	475	251	581	788	4
de	479	239	489	251	581	788	4
disentería	492	239	530	251	581	788	4
con	308	251	322	263	581	788	4
la	326	251	332	263	581	788	4
falta	336	251	353	263	581	788	4
de	356	251	366	263	581	788	4
higiene	370	251	398	263	581	788	4
en	402	251	412	263	581	788	4
lugares	416	251	444	263	581	788	4
donde	448	251	472	263	581	788	4
se	476	251	486	263	581	788	4
expendían	489	251	530	263	581	788	4
alimentos,	308	262	347	274	581	788	4
como	349	262	371	274	581	788	4
panaderías.	373	262	418	274	581	788	4
En	308	284	319	296	581	788	4
periodos	320	284	355	296	581	788	4
de	357	284	367	296	581	788	4
epidemias,	369	284	412	296	581	788	4
las	414	284	426	296	581	788	4
autoridades	427	284	474	296	581	788	4
y	476	284	481	296	581	788	4
la	483	284	490	296	581	788	4
población	492	284	530	296	581	788	4
tomaron	308	295	341	307	581	788	4
medidas	345	295	379	307	581	788	4
específicas	383	295	428	307	581	788	4
para	432	295	450	307	581	788	4
afrontarlas.	454	295	499	307	581	788	4
Fue	503	295	519	307	581	788	4
la	523	295	530	307	581	788	4
oportunidad	308	307	355	319	581	788	4
para	360	307	378	319	581	788	4
mejorar	384	307	414	319	581	788	4
las	419	307	431	319	581	788	4
condiciones	436	307	484	319	581	788	4
sanitarias.	489	307	530	319	581	788	4
Problemas	308	318	351	330	581	788	4
como	352	318	374	330	581	788	4
desagües,	376	318	417	330	581	788	4
mantenimiento	419	318	478	330	581	788	4
y	479	318	484	330	581	788	4
limpieza	485	318	518	330	581	788	4
de	520	318	530	330	581	788	4
acequias,	308	329	346	341	581	788	4
canalización	348	329	397	341	581	788	4
de	399	329	409	341	581	788	4
aguas	411	329	436	341	581	788	4
negras,	438	329	468	341	581	788	4
abastecimiento	470	329	530	341	581	788	4
de	308	340	318	352	581	788	4
agua	320	340	340	352	581	788	4
potable,	342	340	374	352	581	788	4
tratamiento	377	340	422	352	581	788	4
y	424	340	429	352	581	788	4
eliminación	431	340	476	352	581	788	4
de	478	340	488	352	581	788	4
la	491	340	498	352	581	788	4
basura,	500	340	530	352	581	788	4
ventilación	308	351	350	363	581	788	4
de	353	351	363	363	581	788	4
los	365	351	377	363	581	788	4
ambientes,	380	351	424	363	581	788	4
alumbrado,	426	351	471	363	581	788	4
hacinamiento,	474	351	530	363	581	788	4
fueron	308	363	333	374	581	788	4
materia	336	363	366	374	581	788	4
de	368	363	378	374	581	788	4
regulación	381	363	422	374	581	788	4
por	425	363	438	374	581	788	4
las	440	363	452	374	581	788	4
autoridades.	454	363	504	374	581	788	4
Solamente	62	405	104	417	581	788	4
en	106	405	115	417	581	788	4
1854,	117	405	139	417	581	788	4
el	141	405	148	417	581	788	4
año	149	405	164	417	581	788	4
más	166	405	182	417	581	788	4
crítico	184	405	207	417	581	788	4
de	209	405	218	417	581	788	4
la	220	405	227	417	581	788	4
fiebre	229	405	251	417	581	788	4
amarilla,	252	405	285	417	581	788	4
las	62	416	74	428	581	788	4
víctimas	76	416	107	428	581	788	4
de	109	416	119	428	581	788	4
epidemia	121	416	157	428	581	788	4
representan	159	416	205	428	581	788	4
el	207	416	214	428	581	788	4
29,6%	216	416	241	428	581	788	4
del	243	416	255	428	581	788	4
total	257	416	273	428	581	788	4
de	275	416	285	428	581	788	4
muertes.	62	428	96	440	581	788	4
En	98	428	109	440	581	788	4
el	111	428	118	440	581	788	4
caso	119	428	138	440	581	788	4
de	140	428	150	440	581	788	4
la	151	428	158	440	581	788	4
viruela	160	428	186	440	581	788	4
cuyo	187	428	206	440	581	788	4
año	208	428	222	440	581	788	4
crítico	224	428	247	440	581	788	4
fue	249	428	261	440	581	788	4
1859,	263	428	285	440	581	788	4
las	62	439	74	451	581	788	4
víctimas	76	439	107	451	581	788	4
fueron	110	439	134	451	581	788	4
un	136	439	146	451	581	788	4
22%.	148	439	168	451	581	788	4
El	308	385	315	397	581	788	4
Estado,	319	385	349	397	581	788	4
al	353	385	360	397	581	788	4
incorporar	364	385	403	397	581	788	4
el	407	385	413	397	581	788	4
concepto	417	385	453	397	581	788	4
de	457	385	467	397	581	788	4
higiene	471	385	499	397	581	788	4
pública	503	385	530	397	581	788	4
como	308	396	329	408	581	788	4
parte	331	396	351	408	581	788	4
de	353	396	363	408	581	788	4
sus	365	396	379	408	581	788	4
responsabilidades,	381	396	453	408	581	788	4
invirtió	455	396	480	408	581	788	4
en	482	396	492	408	581	788	4
la	494	396	501	408	581	788	4
mejora	503	396	530	408	581	788	4
de	308	407	317	419	581	788	4
estas	321	407	342	419	581	788	4
condiciones	345	407	391	419	581	788	4
sanitarias,	395	407	434	419	581	788	4
especialmente	438	407	493	419	581	788	4
después	497	407	530	419	581	788	4
de	308	418	317	430	581	788	4
la	321	418	327	430	581	788	4
irrupción	331	418	364	430	581	788	4
de	367	418	377	430	581	788	4
las	380	418	391	430	581	788	4
epidemias,	394	418	436	430	581	788	4
así	439	418	451	430	581	788	4
se	454	418	463	430	581	788	4
tomó	467	418	486	430	581	788	4
conciencia	489	418	530	430	581	788	4
de	308	430	317	442	581	788	4
la	320	430	327	442	581	788	4
importancia	330	430	375	442	581	788	4
de	378	430	388	442	581	788	4
prevenir	391	430	422	442	581	788	4
las	425	430	436	442	581	788	4
enfermedades.	439	430	497	442	581	788	4
Esto	500	430	518	442	581	788	4
se	521	430	530	442	581	788	4
expresó	308	441	338	453	581	788	4
en	341	441	350	453	581	788	4
la	353	441	359	453	581	788	4
legislación	362	441	402	453	581	788	4
municipal	404	441	440	453	581	788	4
de	443	441	452	453	581	788	4
1860.	455	441	476	453	581	788	4
CONDICIONES	62	462	154	476	581	788	4
SANITARIAS	158	462	229	476	581	788	4
EN	232	462	250	476	581	788	4
LIMA	253	462	284	476	581	788	4
CONCLUSIONES	308	462	406	476	581	788	4
El	62	486	70	498	581	788	4
hecho	75	486	98	498	581	788	4
que	103	486	117	498	581	788	4
entre	122	486	141	498	581	788	4
las	146	486	157	498	581	788	4
causas	161	486	189	498	581	788	4
de	193	486	203	498	581	788	4
muerte	207	486	235	498	581	788	4
predominen	239	486	285	498	581	788	4
las	62	498	74	510	581	788	4
enfermedades	79	498	134	510	581	788	4
infecciosas	140	498	182	510	581	788	4
como	188	498	209	510	581	788	4
tisis,	215	498	232	510	581	788	4
disentería	237	498	275	510	581	788	4
y	280	498	285	510	581	788	4
“fiebres”,	62	509	96	521	581	788	4
ponen	103	509	127	521	581	788	4
de	133	509	143	521	581	788	4
manifiesto	149	509	189	521	581	788	4
una	195	509	209	521	581	788	4
ciudad	216	509	241	521	581	788	4
insalubre.	247	509	285	521	581	788	4
El	308	486	316	498	581	788	4
número	320	486	351	498	581	788	4
de	355	486	365	498	581	788	4
víctimas	370	486	403	498	581	788	4
por	407	486	420	498	581	788	4
enfermedades	425	486	482	498	581	788	4
endémicas	487	486	530	498	581	788	4
como	308	497	330	509	581	788	4
las	335	497	346	509	581	788	4
“fiebres”	351	497	384	509	581	788	4
o	389	497	394	509	581	788	4
disentería	399	497	439	509	581	788	4
fue	444	497	456	509	581	788	4
más	461	497	478	509	581	788	4
alto	483	497	498	509	581	788	4
que	503	497	518	509	581	788	4
el	523	497	530	509	581	788	4
número	308	508	338	520	581	788	4
de	341	508	351	520	581	788	4
víctimas	353	508	386	520	581	788	4
de	389	508	399	520	581	788	4
epidemias.	401	508	445	520	581	788	4
Tabla	62	548	85	560	581	788	4
3.	88	548	95	560	581	788	4
Muertes	98	548	130	560	581	788	4
por	133	548	146	560	581	788	4
causas	148	548	177	560	581	788	4
infecciosas	179	548	224	560	581	788	4
y	226	548	231	560	581	788	4
muertes	233	548	266	560	581	788	4
por	268	548	281	560	581	788	4
epidemias	284	548	325	560	581	788	4
en	327	548	337	560	581	788	4
Lima,	340	548	362	560	581	788	4
periodo	364	548	394	560	581	788	4
1840	397	548	417	560	581	788	4
al	419	548	426	560	581	788	4
1860.	429	548	451	560	581	788	4
Año	65	580	81	591	581	788	4
Total	123	580	141	591	581	788	4
muertes	143	580	174	591	581	788	4
Total	189	575	207	586	581	788	4
muertes	209	575	241	586	581	788	4
que	243	575	257	586	581	788	4
indi-	259	575	276	586	581	788	4
can	211	584	225	595	581	788	4
causas	227	584	254	595	581	788	4
Total	291	575	309	586	581	788	4
muertes	312	575	343	586	581	788	4
por	345	575	358	586	581	788	4
causas	360	575	387	586	581	788	4
infecciosas	317	584	361	595	581	788	4
Total	399	575	417	586	581	788	4
de	419	575	429	586	581	788	4
víctimas	431	575	463	586	581	788	4
de	465	575	475	586	581	788	4
fiebre	477	575	499	586	581	788	4
amari-	501	575	525	586	581	788	4
lla	434	584	443	595	581	788	4
y/o	445	584	457	595	581	788	4
viruelas	459	584	489	595	581	788	4
1840	65	599	83	610	581	788	4
2339	140	599	157	610	581	788	4
1710	224	599	241	610	581	788	4
1189	330	599	348	610	581	788	4
3	469	599	473	610	581	788	4
1845	65	613	83	623	581	788	4
3251	140	613	157	623	581	788	4
2463	224	613	241	623	581	788	4
1802	330	613	348	623	581	788	4
29	464	613	473	623	581	788	4
1850	65	626	83	637	581	788	4
3594	140	626	157	637	581	788	4
2058	224	626	241	637	581	788	4
1493	330	626	348	637	581	788	4
27	464	626	473	637	581	788	4
1854	65	639	83	650	581	788	4
5949	140	639	157	650	581	788	4
2740	224	639	241	650	581	788	4
2488	330	639	348	650	581	788	4
812	460	639	473	650	581	788	4
1855	65	653	83	663	581	788	4
4838	140	653	157	663	581	788	4
2299	224	653	241	663	581	788	4
1814	330	653	348	663	581	788	4
22	464	653	473	663	581	788	4
1856	65	666	83	677	581	788	4
4618	140	666	157	677	581	788	4
2259	224	666	241	677	581	788	4
2052	330	666	348	677	581	788	4
271	460	666	473	677	581	788	4
1858	65	679	83	690	581	788	4
3377	140	679	157	690	581	788	4
1971	224	679	241	690	581	788	4
1497	330	679	348	690	581	788	4
90	464	679	473	690	581	788	4
1859	65	693	83	703	581	788	4
3819	140	693	157	703	581	788	4
2158	224	693	241	703	581	788	4
1701	330	693	348	703	581	788	4
475	460	693	473	703	581	788	4
1860	65	706	83	716	581	788	4
3459	140	706	157	716	581	788	4
2117	224	706	241	716	581	788	4
1499	330	706	348	716	581	788	4
66	464	706	473	716	581	788	4
Tomado	62	724	87	733	581	788	4
de	89	724	97	733	581	788	4
Carlota	99	724	121	733	581	788	4
Casalino,	123	724	153	733	581	788	4
La	155	724	162	733	581	788	4
Muerte	164	724	186	733	581	788	4
en	188	724	196	733	581	788	4
Lima	198	724	213	733	581	788	4
en	215	724	223	733	581	788	4
el	225	724	230	733	581	788	4
s.	232	724	237	733	581	788	4
XIX,	239	724	253	733	581	788	4
p.	255	724	260	733	581	788	4
317	262	724	274	733	581	788	4
567	513	757	530	769	581	788	4
Casalino	480	38	511	49	581	788	5
C	513	38	519	49	581	788	5
Rev	51	39	66	48	581	788	5
Peru	68	39	88	48	581	788	5
Med	91	39	109	48	581	788	5
Exp	111	39	125	48	581	788	5
Salud	128	39	152	48	581	788	5
Publica.	155	39	189	48	581	788	5
2016;34(3):564-8.	191	39	244	49	581	788	5
Las	51	83	65	95	581	788	5
endemias	67	83	104	95	581	788	5
se	106	83	115	95	581	788	5
debían	117	83	143	95	581	788	5
a	145	83	150	95	581	788	5
malas	152	83	175	95	581	788	5
condiciones	177	83	222	95	581	788	5
higiénicas	224	83	262	95	581	788	5
de	264	83	274	95	581	788	5
la	51	94	58	106	581	788	5
ciudad	60	94	85	106	581	788	5
dando	87	94	111	106	581	788	5
lugar	112	94	131	106	581	788	5
a	133	94	138	106	581	788	5
una	140	94	155	106	581	788	5
patología	156	94	191	106	581	788	5
social.	193	94	217	106	581	788	5
Las	219	94	233	106	581	788	5
epidemias	235	94	274	106	581	788	5
impactaban	51	105	95	117	581	788	5
más	97	105	114	117	581	788	5
entre	116	105	135	117	581	788	5
la	137	105	144	117	581	788	5
población	146	105	183	117	581	788	5
por	185	105	197	117	581	788	5
su	199	105	208	117	581	788	5
presencia	211	105	247	117	581	788	5
aguda	250	105	274	117	581	788	5
en	51	117	61	129	581	788	5
pocos	63	117	86	129	581	788	5
meses.	88	117	115	129	581	788	5
La	51	140	61	152	581	788	5
crisis	62	140	80	152	581	788	5
provocada	82	140	121	152	581	788	5
por	122	140	134	152	581	788	5
las	135	140	146	152	581	788	5
epidemias	147	140	185	152	581	788	5
hizo	186	140	202	152	581	788	5
que	203	140	217	152	581	788	5
las	218	140	229	152	581	788	5
autoridades	230	140	273	152	581	788	5
municipales,	51	151	97	163	581	788	5
se	101	151	110	163	581	788	5
preocuparan	115	151	162	163	581	788	5
por	166	151	178	163	581	788	5
mejorar	182	151	210	163	581	788	5
las	215	151	225	163	581	788	5
condiciones	230	151	274	163	581	788	5
sanitarias	296	83	332	95	581	788	5
e	334	83	339	95	581	788	5
impulsaran	341	83	382	95	581	788	5
el	384	83	390	95	581	788	5
concepto	392	83	426	95	581	788	5
de	429	83	438	95	581	788	5
higiene	440	83	467	95	581	788	5
pública	469	83	496	95	581	788	5
como	498	83	519	95	581	788	5
responsabilidad	296	94	354	106	581	788	5
del	356	94	367	106	581	788	5
Estado.	368	94	397	106	581	788	5
Esto	398	94	415	106	581	788	5
se	416	94	425	106	581	788	5
expresó	427	94	457	106	581	788	5
en	458	94	468	106	581	788	5
el	469	94	476	106	581	788	5
reglamento	477	94	519	106	581	788	5
que	296	105	311	117	581	788	5
puso	312	105	331	117	581	788	5
en	333	105	342	117	581	788	5
rigor	344	105	361	117	581	788	5
la	362	105	369	117	581	788	5
municipalidad	371	105	422	117	581	788	5
a	423	105	429	117	581	788	5
partir	430	105	449	117	581	788	5
de	451	105	461	117	581	788	5
1860.	462	105	483	117	581	788	5
Además,	296	128	330	140	581	788	5
los	332	128	343	140	581	788	5
cambios	345	128	378	140	581	788	5
y	380	128	384	140	581	788	5
modernización	386	128	442	140	581	788	5
en	444	128	454	140	581	788	5
la	456	128	463	140	581	788	5
ciudad,	465	128	492	140	581	788	5
fueron	494	128	519	140	581	788	5
posible	296	140	323	152	581	788	5
gracias	326	140	354	152	581	788	5
a	357	140	362	152	581	788	5
los	365	140	376	152	581	788	5
inmensos	379	140	416	152	581	788	5
recursos	419	140	452	152	581	788	5
provenientes	455	140	504	152	581	788	5
del	507	140	519	152	581	788	5
guano.	296	151	323	163	581	788	5
REFERENCIAS	51	185	141	200	581	788	5
BIBLIOGRÁFICAS	144	185	256	200	581	788	5
1.	51	216	57	227	581	788	5
2.	51	302	57	314	581	788	5
3.	51	337	57	348	581	788	5
Organización	66	216	109	227	581	788	5
Mundial	116	216	144	227	581	788	5
de	151	216	159	227	581	788	5
la	166	216	171	227	581	788	5
Salud.	178	216	197	227	581	788	5
Medidas	66	226	94	237	581	788	5
para	98	226	112	237	581	788	5
contener	116	226	144	237	581	788	5
epidemias	149	226	180	237	581	788	5
pre-	185	226	197	237	581	788	5
sentes	66	237	85	248	581	788	5
y	90	237	93	248	581	788	5
futuras	98	237	120	248	581	788	5
rumbo	125	237	147	248	581	788	5
al	152	237	158	248	581	788	5
año	162	237	174	248	581	788	5
2030.	179	237	197	248	581	788	5
MONUUNAM.	66	247	123	258	581	788	5
México,	126	247	152	258	581	788	5
2016,	155	247	173	258	581	788	5
11-12.	177	247	197	258	581	788	5
[Citado	66	258	91	269	581	788	5
el	94	258	99	269	581	788	5
25	101	258	110	269	581	788	5
de	112	258	120	269	581	788	5
mayo	122	258	140	269	581	788	5
de	142	258	150	269	581	788	5
2017].	152	258	173	269	581	788	5
Dispo-	175	258	197	269	581	788	5
nible	66	268	82	279	581	788	5
en:	85	268	95	279	581	788	5
http://www.monuunam.unam.	98	268	197	279	581	788	5
mx/downloads/HANDBOOK%20	66	279	197	290	581	788	5
OMS%20DEFINITIVO.pdf	66	289	161	300	581	788	5
Salaverry	66	302	95	314	581	788	5
O.	99	302	107	314	581	788	5
Cayetano	111	302	142	314	581	788	5
Heredia	146	302	172	314	581	788	5
(1797-	176	302	197	314	581	788	5
1861).	66	313	87	324	581	788	5
Rev	89	313	102	324	581	788	5
Peru	104	313	118	324	581	788	5
Med	120	313	136	324	581	788	5
Exp	138	313	150	324	581	788	5
Salud	152	313	170	324	581	788	5
Publica.	172	313	197	324	581	788	5
2011,28(3)	66	323	102	335	581	788	5
556-9.	103	323	124	335	581	788	5
Casalino	66	337	94	348	581	788	5
C.	96	337	104	348	581	788	5
La	105	337	113	348	581	788	5
muerte	115	337	138	348	581	788	5
en	139	337	147	348	581	788	5
Lima	148	337	165	348	581	788	5
en	167	337	175	348	581	788	5
el	176	337	181	348	581	788	5
siglo	183	337	198	348	581	788	5
XIX:	66	347	84	359	581	788	5
Una	85	347	99	359	581	788	5
aproximación	100	347	143	359	581	788	5
demográfica,	144	347	185	359	581	788	5
po-	186	347	197	359	581	788	5
lítica,	66	358	83	369	581	788	5
social	85	358	103	369	581	788	5
y	104	358	108	369	581	788	5
cultural	110	358	134	369	581	788	5
[Tesis	136	358	154	369	581	788	5
de	156	358	164	369	581	788	5
Maestría].	166	358	197	369	581	788	5
Lima:	66	368	85	380	581	788	5
Escuela	90	368	114	380	581	788	5
de	119	368	126	380	581	788	5
Posgrado,	131	368	162	380	581	788	5
Pontificia	167	368	197	380	581	788	5
Universidad	66	379	105	390	581	788	5
Católica	106	379	133	390	581	788	5
del	134	379	143	390	581	788	5
Perú;	145	379	162	390	581	788	5
1999.	163	379	181	390	581	788	5
4.	212	216	218	227	581	788	5
5.	212	270	218	281	581	788	5
6.	212	304	218	315	581	788	5
7.	212	337	218	349	581	788	5
Patterson	227	216	257	227	581	788	5
C.	262	216	270	227	581	788	5
Amebic	276	216	301	227	581	788	5
Dysentery.	307	216	341	227	581	788	5
En:	347	216	358	227	581	788	5
Kiple	227	226	244	237	581	788	5
Kenneth	250	226	278	237	581	788	5
(ed).	283	226	298	237	581	788	5
The	304	226	316	237	581	788	5
Cambridge	322	226	358	237	581	788	5
World	227	236	247	247	581	788	5
History	249	236	274	247	581	788	5
of	276	236	283	247	581	788	5
Human	285	236	310	247	581	788	5
Disease.	312	236	337	247	581	788	5
USA:	339	236	358	247	581	788	5
Cambridge	227	246	263	258	581	788	5
University	264	246	297	258	581	788	5
Press:	298	246	316	258	581	788	5
1995,	317	246	335	258	581	788	5
p.	336	246	342	258	581	788	5
568-	343	246	358	258	581	788	5
570	227	257	239	268	581	788	5
y	240	257	244	268	581	788	5
696.	245	257	260	268	581	788	5
Mann	227	270	246	281	581	788	5
Ch.	247	270	260	281	581	788	5
C.	261	270	269	281	581	788	5
1493.	270	270	288	281	581	788	5
Una	289	270	303	281	581	788	5
nueva	304	270	323	281	581	788	5
historia	324	270	347	281	581	788	5
del	348	270	358	281	581	788	5
mundo	227	280	250	291	581	788	5
después	252	280	277	291	581	788	5
de	279	280	287	291	581	788	5
Colón.	289	280	312	291	581	788	5
Madrid:	314	280	341	291	581	788	5
Katz	343	280	358	291	581	788	5
editores;	227	290	254	302	581	788	5
2013,	255	290	273	302	581	788	5
p.	275	290	281	302	581	788	5
113-137.	282	290	311	302	581	788	5
Cook	227	304	245	315	581	788	5
N.D.	252	304	268	315	581	788	5
La	275	304	283	315	581	788	5
conquista	290	304	321	315	581	788	5
biológica.	328	304	358	315	581	788	5
Las	227	314	238	325	581	788	5
enfermedades	241	314	284	325	581	788	5
en	288	314	295	325	581	788	5
el	299	314	304	325	581	788	5
Nuevo	307	314	329	325	581	788	5
Mundo.	332	314	358	325	581	788	5
España:	227	324	252	336	581	788	5
Siglo	253	324	269	336	581	788	5
XXI;	270	324	288	336	581	788	5
2005,	289	324	307	336	581	788	5
p.	308	324	314	336	581	788	5
107-140.	316	324	345	336	581	788	5
Rottenbacher	227	337	270	349	581	788	5
de	274	337	282	349	581	788	5
Rojas	285	337	303	349	581	788	5
JM.	307	337	319	349	581	788	5
Emociones	323	337	358	349	581	788	5
colectivas,	227	348	258	359	581	788	5
autoritarismo	267	348	310	359	581	788	5
y	318	348	322	359	581	788	5
prejuicio	330	348	358	359	581	788	5
durante	227	358	251	369	581	788	5
una	255	358	267	369	581	788	5
crisis	270	358	286	369	581	788	5
sanitaria:	289	358	318	369	581	788	5
la	322	358	327	369	581	788	5
sociedad	331	358	358	369	581	788	5
limeña	227	368	248	380	581	788	5
frente	253	368	271	380	581	788	5
a	276	368	280	380	581	788	5
la	284	368	290	380	581	788	5
epidemia	294	368	323	380	581	788	5
de	328	368	336	380	581	788	5
fiebre	340	368	358	380	581	788	5
amarilla	227	379	252	390	581	788	5
de	257	379	264	390	581	788	5
1868	269	379	286	390	581	788	5
[Tesis	291	379	309	390	581	788	5
de	314	379	322	390	581	788	5
Maestría].	326	379	358	390	581	788	5
8.	372	239	378	251	581	788	5
9.	372	274	378	285	581	788	5
Lima:	387	216	407	227	581	788	5
Escuela	412	216	435	227	581	788	5
de	440	216	448	227	581	788	5
Posgrado,	453	216	483	227	581	788	5
Pontificia	488	216	519	227	581	788	5
Universidad	387	226	426	237	581	788	5
Católica	427	226	454	237	581	788	5
del	455	226	465	237	581	788	5
Perú;	466	226	483	237	581	788	5
2013.	484	226	503	237	581	788	5
Lossio	387	239	408	251	581	788	5
J.	412	239	417	251	581	788	5
Acequias	421	239	450	251	581	788	5
y	455	239	459	251	581	788	5
gallinazos.	464	239	496	251	581	788	5
Salud	501	239	519	251	581	788	5
ambiental	387	250	419	261	581	788	5
en	421	250	429	261	581	788	5
Lima	432	250	448	261	581	788	5
del	451	250	461	261	581	788	5
siglo	463	250	477	261	581	788	5
XIX.	480	250	497	261	581	788	5
Lima:	499	250	519	261	581	788	5
IEP;	387	260	402	272	581	788	5
2003.	403	260	422	272	581	788	5
Fuentes	387	274	411	285	581	788	5
MA.	415	274	430	285	581	788	5
Guía	434	274	449	285	581	788	5
Histórico	453	274	483	285	581	788	5
descriptiva	486	274	519	285	581	788	5
administrativa,	387	284	433	295	581	788	5
judicial	436	284	458	295	581	788	5
y	461	284	465	295	581	788	5
de	468	284	476	295	581	788	5
domicilio	478	284	508	295	581	788	5
de	511	284	519	295	581	788	5
Lima	387	295	404	306	581	788	5
1860-1861.	406	295	442	306	581	788	5
Lima:	445	295	464	306	581	788	5
Librería	466	295	490	306	581	788	5
Central;	493	295	519	306	581	788	5
1861.	387	305	405	317	581	788	5
Edición	407	305	432	317	581	788	5
fascimilar	434	305	464	317	581	788	5
a	466	305	470	317	581	788	5
cargo	472	305	489	317	581	788	5
de	491	305	499	317	581	788	5
César	501	305	519	317	581	788	5
Coloma;	387	316	415	327	581	788	5
Lima:	417	316	436	327	581	788	5
Instituto	438	316	464	327	581	788	5
Latinoamericano	466	316	519	327	581	788	5
de	387	326	395	338	581	788	5
Cultura	396	326	421	338	581	788	5
y	422	326	425	338	581	788	5
Desarrollo;	426	326	461	338	581	788	5
1998.	462	326	480	338	581	788	5
p.	481	326	487	338	581	788	5
55.	488	326	498	338	581	788	5
Correspondencia:	372	347	433	359	581	788	5
Carlota	435	347	460	359	581	788	5
Casalino	462	347	491	359	581	788	5
Dirección:	372	357	406	369	581	788	5
Tomás	408	357	430	369	581	788	5
Ramsey	431	357	457	369	581	788	5
915	459	357	472	369	581	788	5
–	474	357	479	369	581	788	5
Magdalena	481	357	519	369	581	788	5
Teléfono:	372	367	402	380	581	788	5
2624489	404	367	434	380	581	788	5
Correo	372	378	395	390	581	788	5
electrónico:	396	378	433	390	581	788	5
pchucase@upc.edu.pe	435	378	504	390	581	788	5
¡	174	537	179	566	581	788	5
Ahora	179	543	221	564	581	788	5
puede	224	543	265	564	581	788	5
subir	268	543	303	564	581	788	5
su	306	543	322	564	581	788	5
artículo,	325	540	394	565	581	788	5
a	182	565	190	586	581	788	5
través	193	565	237	586	581	788	5
de	240	565	256	586	581	788	5
nuestro	259	563	320	587	581	788	5
sistema	324	563	386	587	581	788	5
Open	168	585	211	611	581	788	5
Journal	215	585	280	611	581	788	5
System	284	585	346	611	581	788	5
(OJS)!	350	585	399	611	581	788	5
www.rpmesp.ins.gob.pe	192	624	335	643	581	788	5
MINISTERIO	154	661	203	672	581	788	5
DE	205	661	216	672	581	788	5
SALUD	219	661	247	672	581	788	5
Instituto	154	672	188	683	581	788	5
Nacional	190	672	225	683	581	788	5
de	228	672	237	683	581	788	5
Salud	240	672	263	683	581	788	5
568	50	757	67	769	581	788	5
Síguenos	377	656	409	666	581	788	5
en:	411	656	421	666	581	788	5
