Revisión	460	27	510	45	581	788	1
Rev	365	51	381	61	581	788	1
Peru	384	51	405	61	581	788	1
Med	407	51	427	61	581	788	1
Exp	429	51	444	61	581	788	1
Salud	447	51	473	61	581	788	1
Publica	476	51	510	61	581	788	1
ENFERMEDAD	67	106	177	124	581	788	1
PULMONAR	181	106	272	124	581	788	1
OBSTRUCTIVA	276	106	386	124	581	788	1
CRÓNICA	390	106	466	124	581	788	1
POR	470	106	502	124	581	788	1
EXPOSICIÓN	145	123	244	141	581	788	1
AL	248	123	266	141	581	788	1
HUMO	271	123	323	141	581	788	1
DE	328	123	350	141	581	788	1
BIOMASA	354	123	425	141	581	788	1
Matías	158	155	188	169	581	788	1
Lopez	191	155	218	169	581	788	1
1,a	218	156	226	164	581	788	1
,	226	155	229	169	581	788	1
Nicole	232	155	260	169	581	788	1
Mongilardi	263	155	309	169	581	788	1
1,2,a	309	156	322	164	581	788	1
,	322	155	324	169	581	788	1
William	327	155	359	169	581	788	1
Checkley	362	155	403	169	581	788	1
1,b	403	156	411	164	581	788	1
RESUMEN	74	188	117	198	581	788	1
Palabras	85	359	117	370	581	788	1
clave:	119	359	140	370	581	788	1
Enfermedad	142	359	186	370	581	788	1
pulmonar	188	359	221	370	581	788	1
obstructiva	223	359	262	370	581	788	1
crónica;	264	359	292	370	581	788	1
Biomasa;	294	359	328	370	581	788	1
Factores	330	359	361	370	581	788	1
de	363	359	372	370	581	788	1
riesgo	374	359	396	370	581	788	1
(fuente	398	359	423	370	581	788	1
DeCS	426	359	447	370	581	788	1
BIREME).	449	359	485	370	581	788	1
CHRONIC	88	391	155	407	581	788	1
OBSTRUCTIVE	159	391	253	407	581	788	1
PULMONARY	256	391	342	407	581	788	1
DISEASE	345	391	399	407	581	788	1
BY	403	391	419	407	581	788	1
BIOMASS	423	391	482	407	581	788	1
SMOKE	225	406	272	422	581	788	1
EXPOSURE	276	406	345	422	581	788	1
Abstract	74	435	115	445	581	788	1
Key	85	586	99	596	581	788	1
words:	101	586	125	596	581	788	1
Pulmonary	127	586	165	596	581	788	1
disease,	167	586	197	596	581	788	1
chronic	199	586	225	596	581	788	1
obstructive;	227	586	268	596	581	788	1
Biomass;	270	586	303	596	581	788	1
Risk	306	586	321	596	581	788	1
factors	323	586	347	596	581	788	1
(source:	350	586	378	596	581	788	1
MeSH	381	586	403	596	581	788	1
NLM).	405	586	427	596	581	788	1
1	51	675	53	681	581	788	1
2	51	683	53	689	581	788	1
a	51	692	53	698	581	788	1
Division	60	674	85	684	581	788	1
of	87	674	93	684	581	788	1
Pulmonary	94	674	128	684	581	788	1
and	130	674	141	684	581	788	1
Critical	143	674	165	684	581	788	1
Care,	167	674	183	684	581	788	1
School	185	674	205	684	581	788	1
of	207	674	213	684	581	788	1
Medicine,	214	674	244	684	581	788	1
Johns	246	674	263	684	581	788	1
Hopkins	264	674	290	684	581	788	1
University.	292	674	324	684	581	788	1
Baltimore,	326	674	357	684	581	788	1
EE.	359	674	369	684	581	788	1
UU.	371	674	383	684	581	788	1
Unidad	60	683	82	693	581	788	1
de	84	683	91	693	581	788	1
Conocimiento	93	683	136	693	581	788	1
y	138	683	141	693	581	788	1
Evidencia,	143	683	174	693	581	788	1
Universidad	176	683	212	693	581	788	1
Peruana	214	683	238	693	581	788	1
Cayetano	240	683	268	693	581	788	1
Heredia.	270	683	296	693	581	788	1
Lima,	297	683	315	693	581	788	1
Perú.	316	683	332	693	581	788	1
Medical	60	691	84	701	581	788	1
Doctor,	85	691	108	701	581	788	1
b	110	692	112	698	581	788	1
Medical	114	691	138	701	581	788	1
Doctor,	139	691	162	701	581	788	1
PhD.	164	691	179	701	581	788	1
Recibido:	60	700	88	710	581	788	1
23-12-13	90	700	116	710	581	788	1
Aprobado:	125	700	157	710	581	788	1
22-01-14	158	700	185	710	581	788	1
Citar	51	715	67	725	581	788	1
como:	69	715	88	725	581	788	1
Lopez	89	715	108	725	581	788	1
M,	109	715	118	725	581	788	1
Mongilardi	120	715	153	725	581	788	1
N,	155	715	162	725	581	788	1
Checkley	164	715	192	725	581	788	1
W.	194	715	202	725	581	788	1
Enfermedad	204	715	241	725	581	788	1
pulmonar	242	715	272	725	581	788	1
obstructiva	274	715	308	725	581	788	1
crónica	309	715	332	725	581	788	1
por	333	715	344	725	581	788	1
exposición	346	715	378	725	581	788	1
al	380	715	385	725	581	788	1
humo	387	715	405	725	581	788	1
de	407	715	414	725	581	788	1
biomasa.	416	715	442	725	581	788	1
Rev	444	715	455	725	581	788	1
Peru	457	715	471	725	581	788	1
Med	473	715	487	725	581	788	1
Exp	488	715	500	725	581	788	1
Salud	502	715	519	725	581	788	1
Publica.	51	723	75	733	581	788	1
2014;31(1):94-9.	77	723	126	733	581	788	1
94	50	757	61	769	581	788	1
Rev	62	40	77	49	581	788	2
Peru	80	40	99	49	581	788	2
Med	102	40	120	49	581	788	2
Exp	123	40	136	49	581	788	2
Salud	139	40	164	49	581	788	2
Publica.	166	40	200	49	581	788	2
2014;	202	40	222	49	581	788	2
31(1):94-9.	224	40	262	49	581	788	2
Enfermedad	307	38	351	49	581	788	2
pulmonar	354	38	387	49	581	788	2
obstructiva	390	38	429	49	581	788	2
crónica	431	38	457	49	581	788	2
y	459	38	463	49	581	788	2
humo	466	38	486	49	581	788	2
de	488	38	497	49	581	788	2
biomasa	500	38	530	49	581	788	2
INTRODUCCIÓN	62	82	167	96	581	788	2
costo	308	83	329	95	581	788	2
de	332	83	342	95	581	788	2
energía	345	83	375	95	581	788	2
eléctrica.	378	83	414	95	581	788	2
Así	417	83	430	95	581	788	2
lo	433	83	440	95	581	788	2
demuestra	443	83	485	95	581	788	2
un	488	83	498	95	581	788	2
estudio	501	83	530	95	581	788	2
conducido	308	94	349	106	581	788	2
en	351	94	361	106	581	788	2
Nuevo	363	94	389	106	581	788	2
México	391	94	420	106	581	788	2
(Estados	422	94	458	106	581	788	2
Unidos)	460	94	491	106	581	788	2
donde	493	94	518	106	581	788	2
se	521	94	530	106	581	788	2
encontró	308	106	343	118	581	788	2
que	346	106	361	118	581	788	2
un	365	106	375	118	581	788	2
26%	379	106	397	118	581	788	2
de	401	106	411	118	581	788	2
los	414	106	426	118	581	788	2
participantes	430	106	481	118	581	788	2
han	484	106	499	118	581	788	2
estado	503	106	530	118	581	788	2
expuestos	308	118	349	130	581	788	2
a	351	118	356	130	581	788	2
humo	358	118	381	130	581	788	2
de	383	118	393	130	581	788	2
biomasa	396	118	430	130	581	788	2
(7)	432	119	439	126	581	788	2
.	439	118	441	130	581	788	2
A	443	118	449	130	581	788	2
nivel	451	118	470	130	581	788	2
mundial	472	118	504	130	581	788	2
el	506	118	513	130	581	788	2
uso	516	118	530	130	581	788	2
de	308	130	318	142	581	788	2
combustible	321	130	369	142	581	788	2
sólido	372	130	395	142	581	788	2
como	398	130	420	142	581	788	2
biomasa,	423	130	460	142	581	788	2
es	463	130	472	142	581	788	2
la	475	130	482	142	581	788	2
fuente	485	130	510	142	581	788	2
más	513	130	530	142	581	788	2
importante	308	142	350	154	581	788	2
de	353	142	363	154	581	788	2
contaminación	366	142	424	154	581	788	2
doméstica,	427	142	471	154	581	788	2
contribuyendo	474	142	530	154	581	788	2
de	308	153	318	165	581	788	2
igual	322	153	342	165	581	788	2
forma	346	153	369	165	581	788	2
a	374	153	379	165	581	788	2
la	384	153	391	165	581	788	2
contaminación	396	153	454	165	581	788	2
del	459	153	471	165	581	788	2
ambiente,	476	153	516	165	581	788	2
es	521	153	530	165	581	788	2
decir	308	165	327	177	581	788	2
que	330	165	345	177	581	788	2
su	348	165	357	177	581	788	2
impacto	360	165	392	177	581	788	2
no	395	165	405	177	581	788	2
se	407	165	417	177	581	788	2
limita	420	165	441	177	581	788	2
a	444	165	449	177	581	788	2
los	451	165	463	177	581	788	2
habitantes	466	165	507	177	581	788	2
de	510	165	520	177	581	788	2
la	523	165	530	177	581	788	2
residencia,	308	177	351	189	581	788	2
sino	354	177	370	189	581	788	2
además	373	177	405	189	581	788	2
a	407	177	412	189	581	788	2
la	415	177	422	189	581	788	2
comunidad.	424	177	471	189	581	788	2
La	62	108	72	120	581	788	2
enfermedad	77	108	125	120	581	788	2
pulmonar	130	108	167	120	581	788	2
obstructiva	172	108	215	120	581	788	2
crónica	220	108	249	120	581	788	2
(EPOC)	253	108	285	120	581	788	2
está	62	120	79	132	581	788	2
caracterizada	85	120	139	132	581	788	2
por	144	120	157	132	581	788	2
la	162	120	169	132	581	788	2
progresiva	174	120	216	132	581	788	2
obstrucción	222	120	268	132	581	788	2
del	273	120	285	132	581	788	2
flujo	62	131	79	143	581	788	2
de	82	131	92	143	581	788	2
aire	95	131	110	143	581	788	2
y	113	131	118	143	581	788	2
destrucción	121	131	167	143	581	788	2
del	170	131	182	143	581	788	2
parénquima	185	131	232	143	581	788	2
pulmonar,	235	131	275	143	581	788	2
lo	278	131	285	143	581	788	2
cual	62	143	79	155	581	788	2
dificulta	82	143	113	155	581	788	2
el	116	143	123	155	581	788	2
intercambio	127	143	173	155	581	788	2
de	177	143	187	155	581	788	2
oxígeno	190	143	222	155	581	788	2
y	225	143	230	155	581	788	2
la	233	143	240	155	581	788	2
capacidad	244	143	285	155	581	788	2
funcional.	62	155	101	167	581	788	2
Es	107	155	118	167	581	788	2
una	124	155	139	167	581	788	2
de	145	155	155	167	581	788	2
las	162	155	173	167	581	788	2
causas	180	155	208	167	581	788	2
más	214	155	231	167	581	788	2
importantes	238	155	285	167	581	788	2
de	62	167	72	179	581	788	2
morbilidad	77	167	119	179	581	788	2
y	123	167	128	179	581	788	2
mortalidad	132	167	174	179	581	788	2
a	179	167	184	179	581	788	2
nivel	189	167	207	179	581	788	2
mundial,	212	167	246	179	581	788	2
con	251	167	265	179	581	788	2
una	270	167	285	179	581	788	2
prevalencia	62	179	108	191	581	788	2
global	114	179	138	191	581	788	2
de	143	179	153	191	581	788	2
10%	159	179	177	191	581	788	2
en	182	179	192	191	581	788	2
adultos	197	179	226	191	581	788	2
(1)	232	179	238	186	581	788	2
.	238	179	241	191	581	788	2
En	246	179	257	191	581	788	2
2005,	262	179	285	191	581	788	2
EPOC	62	190	88	202	581	788	2
fue	94	190	107	202	581	788	2
responsable	113	190	162	202	581	788	2
de	168	190	178	202	581	788	2
más	185	190	202	202	581	788	2
de	208	190	218	202	581	788	2
3	224	190	229	202	581	788	2
millones	236	190	269	202	581	788	2
de	275	190	285	202	581	788	2
muertes,	62	202	97	214	581	788	2
lo	103	202	110	214	581	788	2
cual	115	202	131	214	581	788	2
representó	137	202	180	214	581	788	2
el	185	202	192	214	581	788	2
5%	197	202	210	214	581	788	2
de	215	202	225	214	581	788	2
la	231	202	238	214	581	788	2
mortalidad	243	202	285	214	581	788	2
global.	62	214	89	226	581	788	2
El	92	214	100	226	581	788	2
90%	104	214	122	226	581	788	2
de	126	214	136	226	581	788	2
estas	139	214	161	226	581	788	2
muertes	164	214	197	226	581	788	2
ocurrieron	201	214	241	226	581	788	2
en	245	214	255	226	581	788	2
países	258	214	285	226	581	788	2
en	62	226	72	238	581	788	2
vías	76	226	92	238	581	788	2
de	95	226	105	238	581	788	2
desarrollo.	109	226	151	238	581	788	2
EPOC	154	226	180	238	581	788	2
es	183	226	192	238	581	788	2
responsable,	196	226	247	238	581	788	2
además,	250	226	285	238	581	788	2
de	62	238	72	250	581	788	2
la	75	238	82	250	581	788	2
pérdida	85	238	115	250	581	788	2
de	118	238	128	250	581	788	2
33	131	238	141	250	581	788	2
millones	143	238	176	250	581	788	2
de	179	238	189	250	581	788	2
años	192	238	211	250	581	788	2
de	214	238	224	250	581	788	2
vida	227	238	244	250	581	788	2
ajustados	246	238	285	250	581	788	2
por	62	249	75	261	581	788	2
discapacidad	79	249	132	261	581	788	2
en	135	249	145	261	581	788	2
países	149	249	176	261	581	788	2
en	179	249	189	261	581	788	2
vías	193	249	210	261	581	788	2
de	213	249	223	261	581	788	2
desarrollo	227	249	267	261	581	788	2
(2)	270	250	277	257	581	788	2
y	280	249	285	261	581	788	2
para	62	261	80	273	581	788	2
el	83	261	90	273	581	788	2
año	93	261	108	273	581	788	2
2020	111	261	131	273	581	788	2
se	134	261	144	273	581	788	2
proyecta	147	261	181	273	581	788	2
que	184	261	199	273	581	788	2
será	202	261	220	273	581	788	2
la	223	261	230	273	581	788	2
cuarta	233	261	258	273	581	788	2
causa	261	261	285	273	581	788	2
de	62	273	72	285	581	788	2
pérdida	75	273	105	285	581	788	2
de	108	273	118	285	581	788	2
años	121	273	140	285	581	788	2
de	143	273	153	285	581	788	2
vida	156	273	172	285	581	788	2
ajustados	175	273	214	285	581	788	2
por	217	273	230	285	581	788	2
discapacidad	232	273	285	285	581	788	2
en	62	285	72	297	581	788	2
dichos	77	285	103	297	581	788	2
países	108	285	134	297	581	788	2
(3)	139	286	145	293	581	788	2
.	145	285	148	297	581	788	2
En	153	285	164	297	581	788	2
este	168	285	185	297	581	788	2
artículo	190	285	219	297	581	788	2
revisaremos	224	285	273	297	581	788	2
la	278	285	285	297	581	788	2
evidencia	62	297	100	309	581	788	2
sobre	103	297	126	309	581	788	2
la	129	297	136	309	581	788	2
asociación	139	297	181	309	581	788	2
de	184	297	194	309	581	788	2
la	197	297	204	309	581	788	2
exposición	207	297	249	309	581	788	2
al	252	297	259	309	581	788	2
humo	262	297	285	309	581	788	2
de	62	308	72	320	581	788	2
biomasa	75	308	109	320	581	788	2
y	111	308	116	320	581	788	2
el	118	308	125	320	581	788	2
desarrollo	128	308	167	320	581	788	2
de	170	308	180	320	581	788	2
EPOC.	182	308	210	320	581	788	2
Para	62	332	81	344	581	788	2
la	84	332	91	344	581	788	2
elaboración	93	332	140	344	581	788	2
de	143	332	153	344	581	788	2
la	155	332	162	344	581	788	2
presente	165	332	200	344	581	788	2
revisión	202	332	233	344	581	788	2
se	236	332	245	344	581	788	2
buscaron	248	332	285	344	581	788	2
artículos	62	344	96	356	581	788	2
publicados	100	344	143	356	581	788	2
que	147	344	162	356	581	788	2
investigaron	166	344	214	356	581	788	2
la	218	344	225	356	581	788	2
relación	229	344	261	356	581	788	2
entre	264	344	285	356	581	788	2
biomasa	62	356	96	368	581	788	2
y	99	356	104	368	581	788	2
EPOC,	106	356	134	368	581	788	2
y	137	356	142	368	581	788	2
que	144	356	159	368	581	788	2
estuvieron	162	356	204	368	581	788	2
disponibles	207	356	252	368	581	788	2
durante	254	356	285	368	581	788	2
el	62	367	69	379	581	788	2
mes	73	367	90	379	581	788	2
de	93	367	103	379	581	788	2
diciembre	107	367	146	379	581	788	2
de	149	367	159	379	581	788	2
2013.	163	367	185	379	581	788	2
La	189	367	199	379	581	788	2
búsqueda	202	367	242	379	581	788	2
se	245	367	255	379	581	788	2
realizó	258	367	285	379	581	788	2
en	62	379	72	391	581	788	2
las	78	379	89	391	581	788	2
bases	95	379	119	391	581	788	2
de	124	379	134	391	581	788	2
datos	139	379	161	391	581	788	2
PubMed	167	379	200	391	581	788	2
(www.pubmed.com)	205	379	285	391	581	788	2
y	62	391	67	403	581	788	2
SciELO	74	391	105	403	581	788	2
(http://www.scielo.org).	112	391	203	403	581	788	2
La	211	391	221	403	581	788	2
estrategia	228	391	267	403	581	788	2
de	275	391	285	403	581	788	2
búsqueda	62	403	102	415	581	788	2
incluyó	108	403	136	415	581	788	2
los	141	403	153	415	581	788	2
términos:	159	403	196	415	581	788	2
“Chronic	202	403	236	415	581	788	2
obstructive	241	403	285	415	581	788	2
pulmonary	62	415	104	427	581	788	2
disease	109	415	140	427	581	788	2
biomass	144	415	178	427	581	788	2
(COPD)	182	415	214	427	581	788	2
AND	218	415	237	427	581	788	2
Household	242	415	285	427	581	788	2
Air	62	426	73	438	581	788	2
Pollution	76	426	110	438	581	788	2
(HAP)”,	113	426	143	438	581	788	2
“Indoor	146	426	174	438	581	788	2
air	177	426	187	438	581	788	2
pollution	189	426	223	438	581	788	2
(IAP),	225	426	248	438	581	788	2
Low	251	426	267	438	581	788	2
and	270	426	285	438	581	788	2
middle	62	438	89	450	581	788	2
income	94	438	123	450	581	788	2
countries	128	438	165	450	581	788	2
AND	169	438	188	450	581	788	2
COPD”,	193	438	225	450	581	788	2
y	230	438	234	450	581	788	2
“Particulate	239	438	285	450	581	788	2
matter	62	450	88	462	581	788	2
AND	90	450	109	462	581	788	2
COPD”.	112	450	143	462	581	788	2
La	146	450	156	462	581	788	2
presente	159	450	194	462	581	788	2
revisión	197	450	228	462	581	788	2
se	231	450	240	462	581	788	2
concentró,	243	450	285	462	581	788	2
primordialmente,	62	462	129	474	581	788	2
en	134	462	144	474	581	788	2
la	148	462	155	474	581	788	2
relación	159	462	190	474	581	788	2
existente	194	462	230	474	581	788	2
entre	235	462	255	474	581	788	2
el	259	462	266	474	581	788	2
uso	270	462	285	474	581	788	2
de	62	474	72	486	581	788	2
biomasa	78	474	112	486	581	788	2
y	117	474	122	486	581	788	2
el	127	474	134	486	581	788	2
posterior	140	474	175	486	581	788	2
desarrollo	180	474	220	486	581	788	2
de	225	474	235	486	581	788	2
EPOC.	240	474	268	486	581	788	2
Se	274	474	285	486	581	788	2
incluyeron	62	485	103	497	581	788	2
artículos	106	485	140	497	581	788	2
escritos	142	485	173	497	581	788	2
en	176	485	186	497	581	788	2
inglés	188	485	212	497	581	788	2
y	214	485	219	497	581	788	2
español.	221	485	255	497	581	788	2
BIOMASA	62	519	118	533	581	788	2
COMO	121	519	162	533	581	788	2
FACTOR	165	519	214	533	581	788	2
DE	218	519	235	533	581	788	2
RIESGO	62	531	109	545	581	788	2
PARA	112	531	143	545	581	788	2
EL	146	531	160	545	581	788	2
DESARROLLO	163	531	244	545	581	788	2
DE	62	543	80	557	581	788	2
LA	83	543	97	557	581	788	2
ENFERMEDA	101	543	177	557	581	788	2
PULMONAR	180	543	251	557	581	788	2
OBSTRUCTIVA	62	554	149	568	581	788	2
CRÓNICA	152	554	211	568	581	788	2
El	62	580	70	592	581	788	2
tabaco	74	580	101	592	581	788	2
es	105	580	115	592	581	788	2
reconocido	119	580	163	592	581	788	2
como	167	580	189	592	581	788	2
uno	193	580	208	592	581	788	2
de	212	580	222	592	581	788	2
los	226	580	238	592	581	788	2
principales	242	580	285	592	581	788	2
factores	62	592	94	604	581	788	2
de	99	592	109	604	581	788	2
riesgo	114	592	139	604	581	788	2
para	144	592	162	604	581	788	2
el	167	592	174	604	581	788	2
desarrollo	179	592	219	604	581	788	2
de	224	592	234	604	581	788	2
EPOC.	239	592	267	604	581	788	2
Sin	272	592	285	604	581	788	2
embargo,	62	603	100	615	581	788	2
existen	104	603	133	615	581	788	2
otros	137	603	157	615	581	788	2
factores	161	603	193	615	581	788	2
de	197	603	207	615	581	788	2
riesgo	211	603	236	615	581	788	2
tales	240	603	259	615	581	788	2
como	263	603	285	615	581	788	2
los	62	615	74	627	581	788	2
ocupacionales	77	615	135	627	581	788	2
y	138	615	142	627	581	788	2
la	146	615	153	627	581	788	2
exposición	156	615	198	627	581	788	2
al	202	615	209	627	581	788	2
humo	212	615	234	627	581	788	2
de	238	615	248	627	581	788	2
biomasa	251	615	285	627	581	788	2
que	62	627	77	639	581	788	2
podrían	82	627	112	639	581	788	2
contribuir	117	627	154	639	581	788	2
en	158	627	168	639	581	788	2
una	173	627	188	639	581	788	2
mayor	192	627	217	639	581	788	2
proporción	221	627	264	639	581	788	2
a	268	627	273	639	581	788	2
la	278	627	285	639	581	788	2
carga	62	639	85	651	581	788	2
mundial	87	639	119	651	581	788	2
de	121	639	131	651	581	788	2
esta	133	639	150	651	581	788	2
enfermedad	153	639	201	651	581	788	2
(4,5)	203	640	214	647	581	788	2
.	214	639	216	651	581	788	2
Es	219	639	229	651	581	788	2
así	231	639	243	651	581	788	2
que	246	639	261	651	581	788	2
se	263	639	273	651	581	788	2
ha	275	639	285	651	581	788	2
descrito	62	651	94	663	581	788	2
que	97	651	112	663	581	788	2
aproximadamente	116	651	188	663	581	788	2
3	192	651	197	663	581	788	2
billones	200	651	231	663	581	788	2
de	234	651	244	663	581	788	2
personas	248	651	285	663	581	788	2
están	62	662	84	674	581	788	2
actualmente	90	662	139	674	581	788	2
expuestas	146	662	187	674	581	788	2
a	193	662	198	674	581	788	2
humo	204	662	226	674	581	788	2
de	232	662	242	674	581	788	2
biomasa,	248	662	285	674	581	788	2
en	62	674	72	686	581	788	2
comparación	78	674	129	686	581	788	2
con	135	674	149	686	581	788	2
el	154	674	161	686	581	788	2
billón	167	674	188	686	581	788	2
que	193	674	208	686	581	788	2
fuman	213	674	238	686	581	788	2
tabaco	244	674	271	686	581	788	2
(6)	276	675	282	682	581	788	2
.	282	674	285	686	581	788	2
Esta	62	686	80	698	581	788	2
exposición	84	686	126	698	581	788	2
no	130	686	140	698	581	788	2
es	144	686	153	698	581	788	2
exclusiva	157	686	194	698	581	788	2
de	197	686	207	698	581	788	2
países	211	686	238	698	581	788	2
en	241	686	251	698	581	788	2
vías	255	686	271	698	581	788	2
de	275	686	285	698	581	788	2
desarrollo	62	698	102	710	581	788	2
ya	104	698	113	710	581	788	2
que	115	698	130	710	581	788	2
en	132	698	142	710	581	788	2
ciertos	143	698	170	710	581	788	2
lugares	172	698	201	710	581	788	2
de	203	698	213	710	581	788	2
Australia,	214	698	252	710	581	788	2
Canadá	253	698	285	710	581	788	2
y	62	710	67	722	581	788	2
el	69	710	76	722	581	788	2
oeste	78	710	100	722	581	788	2
de	103	710	113	722	581	788	2
Estados	115	710	148	722	581	788	2
Unidos	150	710	178	722	581	788	2
se	180	710	190	722	581	788	2
ha	192	710	202	722	581	788	2
incrementado	204	710	259	722	581	788	2
el	261	710	268	722	581	788	2
uso	270	710	285	722	581	788	2
de	62	721	72	733	581	788	2
biomasa	75	721	109	733	581	788	2
como	112	721	134	733	581	788	2
fuente	137	721	162	733	581	788	2
de	165	721	175	733	581	788	2
energía,	178	721	211	733	581	788	2
debido	214	721	241	733	581	788	2
al	243	721	250	733	581	788	2
elevado	253	721	285	733	581	788	2
EL	308	211	321	225	581	788	2
USO	324	211	350	225	581	788	2
DE	354	211	371	225	581	788	2
BIOMASA	374	211	430	225	581	788	2
EN	433	211	451	225	581	788	2
EL	454	211	468	225	581	788	2
MUNDO	471	211	522	225	581	788	2
Aproximadamente	308	236	384	248	581	788	2
la	388	236	396	248	581	788	2
mitad	400	236	423	248	581	788	2
de	427	236	437	248	581	788	2
la	441	236	448	248	581	788	2
población	452	236	493	248	581	788	2
mundial	497	236	530	248	581	788	2
utiliza	308	248	332	260	581	788	2
biomasa	335	248	371	260	581	788	2
diariamente.	373	248	426	260	581	788	2
Más	428	248	446	260	581	788	2
de	449	248	459	260	581	788	2
80%	462	248	480	260	581	788	2
de	483	248	493	260	581	788	2
hogares	496	248	530	260	581	788	2
en	308	260	318	272	581	788	2
China,	321	260	348	272	581	788	2
India	352	260	372	272	581	788	2
y	375	260	380	272	581	788	2
África	383	260	407	272	581	788	2
subsahariana	411	260	468	272	581	788	2
usan	471	260	491	272	581	788	2
biomasa	494	260	530	272	581	788	2
como	308	271	330	283	581	788	2
combustible	336	271	387	283	581	788	2
para	393	271	411	283	581	788	2
cocinar,	417	271	450	283	581	788	2
en	456	271	466	283	581	788	2
áreas	472	271	495	283	581	788	2
rurales	501	271	530	283	581	788	2
de	308	283	318	295	581	788	2
Latinoamérica	323	283	383	295	581	788	2
su	388	283	397	295	581	788	2
uso	402	283	417	295	581	788	2
varía	422	283	443	295	581	788	2
entre	448	283	470	295	581	788	2
30	475	283	485	295	581	788	2
y	490	283	495	295	581	788	2
75%	500	283	518	295	581	788	2
(8)	523	284	530	291	581	788	2
(Figura	308	295	338	307	581	788	2
1).	344	295	355	307	581	788	2
Biomasa	361	295	396	307	581	788	2
se	401	295	411	307	581	788	2
refiere	416	295	442	307	581	788	2
a	447	295	452	307	581	788	2
cualquier	458	295	494	307	581	788	2
materia	500	295	530	307	581	788	2
orgánica,	308	307	345	319	581	788	2
originada	347	307	384	319	581	788	2
en	386	307	396	319	581	788	2
un	398	307	408	319	581	788	2
proceso	410	307	442	319	581	788	2
biológico	444	307	480	319	581	788	2
de	482	307	492	319	581	788	2
animales	494	307	530	319	581	788	2
o	308	319	313	331	581	788	2
vegetales	316	319	354	331	581	788	2
y	357	319	362	331	581	788	2
sus	365	319	379	331	581	788	2
derivados,	382	319	424	331	581	788	2
espontáneo	427	319	474	331	581	788	2
o	477	319	482	331	581	788	2
provocado,	486	319	530	331	581	788	2
utilizable	308	330	343	342	581	788	2
como	347	330	369	342	581	788	2
fuente	373	330	398	342	581	788	2
de	402	330	412	342	581	788	2
energía	416	330	446	342	581	788	2
(9)	450	331	457	338	581	788	2
.	457	330	459	342	581	788	2
Dentro	463	330	490	342	581	788	2
de	494	330	505	342	581	788	2
estos	509	330	530	342	581	788	2
tenemos	308	342	342	354	581	788	2
a	347	342	352	354	581	788	2
la	356	342	363	354	581	788	2
madera,	368	342	401	354	581	788	2
las	406	342	417	354	581	788	2
ramas	422	342	447	354	581	788	2
secas,	452	342	478	354	581	788	2
el	482	342	489	354	581	788	2
pasto,	494	342	518	354	581	788	2
el	523	342	530	354	581	788	2
estiércol	308	354	341	366	581	788	2
y	343	354	348	366	581	788	2
el	350	354	357	366	581	788	2
carbón.	359	354	389	366	581	788	2
El	392	354	400	366	581	788	2
humo	402	354	424	366	581	788	2
de	427	354	437	366	581	788	2
combustible	439	354	487	366	581	788	2
doméstico	489	354	530	366	581	788	2
está	308	366	325	378	581	788	2
compuesto	328	366	372	378	581	788	2
por	375	366	388	378	581	788	2
monóxido	392	366	431	378	581	788	2
de	434	366	444	378	581	788	2
carbono	447	366	480	378	581	788	2
(CO),	483	366	505	378	581	788	2
óxido	509	366	530	378	581	788	2
nítrico	308	378	332	390	581	788	2
y	339	378	343	390	581	788	2
sulfúrico,	350	378	386	390	581	788	2
benceno,	392	378	429	390	581	788	2
benzopireno,	436	378	488	390	581	788	2
radicales	494	378	530	390	581	788	2
libres,	308	389	332	401	581	788	2
aldehídos	335	389	374	401	581	788	2
y	377	389	381	401	581	788	2
de	384	389	394	401	581	788	2
partículas	398	389	437	401	581	788	2
de	440	389	450	401	581	788	2
materia	453	389	483	401	581	788	2
respirables	486	389	530	401	581	788	2
(PM),	308	401	330	413	581	788	2
tales	332	401	351	413	581	788	2
como	354	401	376	413	581	788	2
las	378	401	390	413	581	788	2
PM	392	401	406	413	581	788	2
10	406	408	411	415	581	788	2
y	413	401	417	413	581	788	2
PM	420	401	433	413	581	788	2
2.5	433	408	441	415	581	788	2
(10,11)	443	402	459	409	581	788	2
.	459	401	462	413	581	788	2
Las	464	401	479	413	581	788	2
PM	481	401	495	413	581	788	2
10	495	408	501	415	581	788	2
y	502	401	507	413	581	788	2
PM	509	401	523	413	581	788	2
2.5	523	408	530	415	581	788	2
son	308	413	322	425	581	788	2
partículas	325	413	364	425	581	788	2
con	366	413	381	425	581	788	2
una	383	413	398	425	581	788	2
masa	401	413	423	425	581	788	2
de	426	413	436	425	581	788	2
diámetro	438	413	473	425	581	788	2
aerodinámico	476	413	530	425	581	788	2
menor	308	425	333	437	581	788	2
a	336	425	341	437	581	788	2
10	343	425	353	437	581	788	2
mm	356	425	371	437	581	788	2
y	373	425	378	437	581	788	2
2,5	381	425	393	437	581	788	2
mm	396	425	411	437	581	788	2
respectivamente,	413	425	482	437	581	788	2
la	484	425	491	437	581	788	2
última	494	425	518	437	581	788	2
es	521	425	530	437	581	788	2
la	308	437	315	449	581	788	2
más	318	437	335	449	581	788	2
peligrosa	338	437	375	449	581	788	2
dado	378	437	398	449	581	788	2
a	401	437	406	449	581	788	2
que	410	437	425	449	581	788	2
penetra	428	437	458	449	581	788	2
regiones	462	437	496	449	581	788	2
distales	500	437	530	449	581	788	2
de	308	448	318	460	581	788	2
las	322	448	334	460	581	788	2
vías	338	448	354	460	581	788	2
respiratorias	359	448	408	460	581	788	2
(7,8)	413	449	424	456	581	788	2
.	424	448	426	460	581	788	2
Dependiendo	431	448	482	460	581	788	2
del	486	448	498	460	581	788	2
tipo	502	448	516	460	581	788	2
de	520	448	530	460	581	788	2
combustible,	308	460	356	472	581	788	2
ventilación	358	460	398	472	581	788	2
y	400	460	404	472	581	788	2
duración	406	460	439	472	581	788	2
de	440	460	450	472	581	788	2
combustión,	452	460	498	472	581	788	2
el	500	460	507	472	581	788	2
humo	508	460	530	472	581	788	2
de	308	472	317	484	581	788	2
biomasa	321	472	354	484	581	788	2
produce	358	472	390	484	581	788	2
concentraciones	394	472	457	484	581	788	2
medias	460	472	489	484	581	788	2
de	492	472	502	484	581	788	2
PM	506	472	520	484	581	788	2
10	519	479	525	486	581	788	2
y	527	479	530	486	581	788	2
PM	308	484	321	496	581	788	2
2.5	321	491	328	497	581	788	2
de	330	484	340	496	581	788	2
300-3,000	342	484	381	496	581	788	2
mg/m	383	484	405	496	581	788	2
3	404	485	407	491	581	788	2
(12)	409	485	418	491	581	788	2
y	420	484	425	496	581	788	2
de	427	484	437	496	581	788	2
264-450	439	484	471	496	581	788	2
mg/m	472	484	494	496	581	788	2
3	494	485	497	491	581	788	2
en	498	484	508	496	581	788	2
24	510	484	520	496	581	788	2
h,	523	484	530	496	581	788	2
respectivamente	308	496	374	508	581	788	2
(13,14)	377	496	393	503	581	788	2
.	393	496	396	508	581	788	2
Estos	399	496	422	508	581	788	2
niveles	425	496	453	508	581	788	2
se	456	496	466	508	581	788	2
encuentran	469	496	514	508	581	788	2
por	517	496	530	508	581	788	2
encima	308	507	337	519	581	788	2
de	340	507	350	519	581	788	2
los	352	507	364	519	581	788	2
límites	366	507	393	519	581	788	2
establecidos	396	507	448	519	581	788	2
por	450	507	463	519	581	788	2
la	466	507	473	519	581	788	2
Organización	475	507	530	519	581	788	2
Mundial	308	519	340	531	581	788	2
de	344	519	355	531	581	788	2
la	359	519	366	531	581	788	2
Salud	370	519	394	531	581	788	2
(OMS)	398	519	426	531	581	788	2
de	430	519	440	531	581	788	2
50	444	519	454	531	581	788	2
mg/m	459	519	482	531	581	788	2
3	482	520	485	527	581	788	2
para	487	519	506	531	581	788	2
PM	510	519	524	531	581	788	2
10	524	526	530	533	581	788	2
y	308	531	312	543	581	788	2
25	316	531	326	543	581	788	2
mg/m	331	531	354	543	581	788	2
3	354	532	357	539	581	788	2
para	361	531	379	543	581	788	2
PM	383	531	397	543	581	788	2
2.5	397	538	405	545	581	788	2
(15)	409	532	419	539	581	788	2
.	419	531	421	543	581	788	2
La	425	531	436	543	581	788	2
concentración	440	531	498	543	581	788	2
de	502	531	512	543	581	788	2
CO	516	531	530	543	581	788	2
puede	308	543	333	555	581	788	2
ser	336	543	349	555	581	788	2
29	352	543	362	555	581	788	2
partes	365	543	391	555	581	788	2
por	394	543	407	555	581	788	2
millón	410	543	434	555	581	788	2
(ppm)	437	543	461	555	581	788	2
en	464	543	474	555	581	788	2
8	477	543	482	555	581	788	2
h,	485	543	493	555	581	788	2
mientras	496	543	530	555	581	788	2
que	308	555	323	567	581	788	2
las	326	555	337	567	581	788	2
recomendaciones	341	555	412	567	581	788	2
dicen	415	555	436	567	581	788	2
que	440	555	455	567	581	788	2
no	458	555	468	567	581	788	2
debe	471	555	491	567	581	788	2
pasar	494	555	517	567	581	788	2
de	520	555	530	567	581	788	2
10	308	566	318	578	581	788	2
ppm	320	566	338	578	581	788	2
en	340	566	350	578	581	788	2
8	353	566	358	578	581	788	2
h	360	566	365	578	581	788	2
(16)	368	567	377	574	581	788	2
.	377	566	379	578	581	788	2
EFECTO	308	602	355	616	581	788	2
DE	358	602	375	616	581	788	2
LOS	379	602	402	616	581	788	2
PRODUCTOS	405	602	483	616	581	788	2
DE	308	614	325	628	581	788	2
LA	328	614	343	628	581	788	2
COMBUSTIÓN	346	614	433	628	581	788	2
En	308	640	319	652	581	788	2
humanos	323	640	360	652	581	788	2
se	364	640	374	652	581	788	2
ha	378	640	388	652	581	788	2
demostrado	393	640	440	652	581	788	2
que	444	640	459	652	581	788	2
la	464	640	471	652	581	788	2
inhalación	475	640	516	652	581	788	2
de	520	640	530	652	581	788	2
humo	308	651	330	663	581	788	2
de	336	651	346	663	581	788	2
biomasa	352	651	386	663	581	788	2
causa	392	651	416	663	581	788	2
infiltración	422	651	462	663	581	788	2
neutrofílica	468	651	512	663	581	788	2
(17)	518	652	528	659	581	788	2
,	528	651	530	663	581	788	2
mayor	308	663	333	675	581	788	2
expresión	337	663	376	675	581	788	2
de	381	663	391	675	581	788	2
genes	395	663	420	675	581	788	2
para	424	663	442	675	581	788	2
metaloproteinasas	447	663	520	675	581	788	2
e	525	663	530	675	581	788	2
incremento	308	675	352	687	581	788	2
de	354	675	364	687	581	788	2
su	366	675	376	687	581	788	2
actividad	378	675	413	687	581	788	2
(18)	415	676	425	683	581	788	2
,	425	675	427	687	581	788	2
además	429	675	461	687	581	788	2
de	463	675	473	687	581	788	2
desactivación	476	675	530	687	581	788	2
del	308	687	320	699	581	788	2
surfactante	327	687	371	699	581	788	2
pulmonar	378	687	416	699	581	788	2
(19)	423	688	432	694	581	788	2
.	432	687	435	699	581	788	2
Así	441	687	454	699	581	788	2
mismo,	461	687	490	699	581	788	2
produce	498	687	530	699	581	788	2
disfunción	308	699	348	711	581	788	2
fagocítica	353	699	391	711	581	788	2
en	396	699	406	711	581	788	2
macrófagos,	411	699	460	711	581	788	2
alteración	465	699	504	711	581	788	2
de	508	699	518	711	581	788	2
la	523	699	530	711	581	788	2
movilidad	308	710	346	722	581	788	2
mucociliar	350	710	390	722	581	788	2
y	394	710	399	722	581	788	2
reducción	403	710	442	722	581	788	2
de	446	710	456	722	581	788	2
la	460	710	467	722	581	788	2
eliminación	471	710	516	722	581	788	2
de	520	710	530	722	581	788	2
bacterias	308	722	344	734	581	788	2
(18,20)	346	723	363	730	581	788	2
.	363	722	365	734	581	788	2
Sujetos	368	722	398	734	581	788	2
con	400	722	415	734	581	788	2
EPOC	417	722	442	734	581	788	2
expuestos	445	722	486	734	581	788	2
a	488	722	493	734	581	788	2
humo	495	722	518	734	581	788	2
de	520	722	530	734	581	788	2
95	519	757	530	769	581	788	2
López	468	38	490	49	581	788	3
M	492	38	499	49	581	788	3
et	501	38	508	49	581	788	3
al.	510	38	519	49	581	788	3
Rev	51	39	66	48	581	788	3
Peru	68	39	88	48	581	788	3
Med	91	39	109	48	581	788	3
Exp	111	39	125	48	581	788	3
Salud	128	39	152	48	581	788	3
Publica.	155	39	189	48	581	788	3
2014;	191	39	210	48	581	788	3
31(1):94-9.	213	39	251	48	581	788	3
Figura	51	284	75	295	581	788	3
1.	78	284	84	295	581	788	3
Proporción	87	284	125	295	581	788	3
de	127	284	136	295	581	788	3
viviendas	139	284	172	295	581	788	3
que	174	284	188	295	581	788	3
usan	190	284	207	295	581	788	3
biomasa	209	284	240	295	581	788	3
como	242	284	261	295	581	788	3
combustible	264	284	306	295	581	788	3
en	308	284	317	295	581	788	3
el	320	284	326	295	581	788	3
mundo	328	284	352	295	581	788	3
Fuente:	51	294	75	303	581	788	3
Kurmi	77	294	95	303	581	788	3
OP	97	294	107	303	581	788	3
et	109	294	115	303	581	788	3
al.	117	294	124	303	581	788	3
“Indoor	126	294	148	303	581	788	3
air	150	294	158	303	581	788	3
pollution	160	294	186	303	581	788	3
and	188	294	200	303	581	788	3
the	201	294	211	303	581	788	3
lung	213	294	226	303	581	788	3
in	228	294	234	303	581	788	3
low-	236	294	249	303	581	788	3
and	250	294	262	303	581	788	3
medium-income	264	294	314	303	581	788	3
countries”	316	294	347	303	581	788	3
(45)	349	295	356	300	581	788	3
leña	51	318	68	330	581	788	3
demostraron	71	318	121	330	581	788	3
regulación	124	318	166	330	581	788	3
positiva	169	318	199	330	581	788	3
de	202	318	212	330	581	788	3
la	215	318	222	330	581	788	3
actividad	225	318	261	330	581	788	3
de	264	318	274	330	581	788	3
la	51	330	58	342	581	788	3
arginasa	61	330	95	342	581	788	3
en	98	330	108	342	581	788	3
plaquetas	111	330	150	342	581	788	3
y	153	330	157	342	581	788	3
eritrocitos	160	330	199	342	581	788	3
que	202	330	217	342	581	788	3
conlleva	220	330	253	342	581	788	3
a	256	330	261	342	581	788	3
un	264	330	274	342	581	788	3
mayor	51	341	76	353	581	788	3
estrés	79	341	104	353	581	788	3
oxidativo	107	341	143	353	581	788	3
y,	146	341	153	353	581	788	3
por	156	341	169	353	581	788	3
consiguiente	173	341	223	353	581	788	3
a	227	341	232	353	581	788	3
apoptosis	235	341	274	353	581	788	3
en	51	353	61	365	581	788	3
células	66	353	94	365	581	788	3
humanas	98	353	135	365	581	788	3
(21)	140	354	149	361	581	788	3
.	149	353	151	365	581	788	3
Esto	156	353	174	365	581	788	3
es	178	353	188	365	581	788	3
respaldado	192	353	237	365	581	788	3
también	242	353	274	365	581	788	3
porque	51	365	79	377	581	788	3
se	82	365	91	377	581	788	3
ha	94	365	104	377	581	788	3
demostrado	106	365	154	377	581	788	3
que	156	365	171	377	581	788	3
el	174	365	181	377	581	788	3
humo	183	365	206	377	581	788	3
de	208	365	218	377	581	788	3
combustibles	221	365	274	377	581	788	3
sólidos	51	377	79	389	581	788	3
produce	84	377	117	389	581	788	3
daño	122	377	142	389	581	788	3
del	147	377	159	389	581	788	3
ADN	164	377	183	389	581	788	3
en	188	377	198	389	581	788	3
células	203	377	231	389	581	788	3
humanas	237	377	274	389	581	788	3
cultivadas	51	389	91	401	581	788	3
(22)	94	389	103	396	581	788	3
.	103	389	105	401	581	788	3
Cabe	51	412	72	424	581	788	3
destacar	73	412	106	424	581	788	3
que	108	412	122	424	581	788	3
esta	123	412	140	424	581	788	3
inflamación	141	412	185	424	581	788	3
de	186	412	196	424	581	788	3
las	197	412	208	424	581	788	3
vías	210	412	225	424	581	788	3
respiratorias	227	412	274	424	581	788	3
aumenta	51	424	85	436	581	788	3
las	86	424	97	436	581	788	3
citoquinas	98	424	137	436	581	788	3
inflamatorias,	138	424	189	436	581	788	3
neutrófilos	190	424	229	436	581	788	3
circulantes,	231	424	273	436	581	788	3
partículas	51	436	88	448	581	788	3
de	92	436	102	448	581	788	3
LDL	106	436	122	448	581	788	3
oxidadas	126	436	160	448	581	788	3
y	164	436	168	448	581	788	3
las	173	436	184	448	581	788	3
especies	188	436	222	448	581	788	3
reactivas	226	436	260	448	581	788	3
de	264	436	274	448	581	788	3
oxígeno,	51	448	84	460	581	788	3
todos	86	448	107	460	581	788	3
los	109	448	120	460	581	788	3
cuales	122	448	146	460	581	788	3
están	148	448	169	460	581	788	3
asociados	171	448	210	460	581	788	3
con	212	448	226	460	581	788	3
el	227	448	234	460	581	788	3
desarrollo	236	448	273	460	581	788	3
de	51	459	61	471	581	788	3
la	64	459	71	471	581	788	3
aterosclerosis,	74	459	129	471	581	788	3
esto	132	459	148	471	581	788	3
medido	151	459	179	471	581	788	3
a	183	459	188	471	581	788	3
través	191	459	214	471	581	788	3
de	217	459	227	471	581	788	3
un	230	459	240	471	581	788	3
espesor	243	459	273	471	581	788	3
íntima-media	51	471	100	483	581	788	3
carotídeo	107	471	143	483	581	788	3
aumentado,	149	471	195	483	581	788	3
incremento	201	471	244	483	581	788	3
de	250	471	260	483	581	788	3
la	267	471	274	483	581	788	3
prevalencia	51	483	95	495	581	788	3
de	99	483	109	495	581	788	3
placas	114	483	139	495	581	788	3
ateroscleróticas	143	483	203	495	581	788	3
y	208	483	212	495	581	788	3
mayor	217	483	241	495	581	788	3
presión	245	483	274	495	581	788	3
arterial	51	495	77	507	581	788	3
en	79	495	89	507	581	788	3
personas	91	495	126	507	581	788	3
expuestas	128	495	167	507	581	788	3
a	169	495	174	507	581	788	3
biomasa	176	495	209	507	581	788	3
(23)	211	496	220	503	581	788	3
.	220	495	222	507	581	788	3
LA	51	528	66	542	581	788	3
ENFERMEDAD	69	528	155	542	581	788	3
PULMONAR	158	528	230	542	581	788	3
OBSTRUCTIVA	51	540	137	554	581	788	3
CRÓNICA	141	540	200	554	581	788	3
EN	203	540	221	554	581	788	3
ADULTOS	51	552	109	566	581	788	3
Y	112	552	119	566	581	788	3
EXPOSICIÓN	123	552	201	566	581	788	3
A	204	552	212	566	581	788	3
HUMO	215	552	256	566	581	788	3
DE	51	564	68	578	581	788	3
BIOMASA	71	564	127	578	581	788	3
Un	51	589	62	601	581	788	3
gran	66	589	84	601	581	788	3
número	87	589	117	601	581	788	3
de	120	589	130	601	581	788	3
estudios,	134	589	169	601	581	788	3
sobre	172	589	195	601	581	788	3
todo	198	589	215	601	581	788	3
transversales,	219	589	274	601	581	788	3
han	51	601	66	613	581	788	3
encontrado	70	601	115	613	581	788	3
asociación	119	601	161	613	581	788	3
entre	165	601	185	613	581	788	3
humo	190	601	212	613	581	788	3
de	217	601	227	613	581	788	3
biomasa	231	601	265	613	581	788	3
y	269	601	273	613	581	788	3
EPOC	51	613	76	625	581	788	3
(5,8,24-27)	79	614	104	621	581	788	3
.	104	613	107	625	581	788	3
Este	110	613	128	625	581	788	3
riesgo	131	613	155	625	581	788	3
es	158	613	167	625	581	788	3
mayor	170	613	195	625	581	788	3
en	198	613	208	625	581	788	3
mujeres	211	613	243	625	581	788	3
que	246	613	261	625	581	788	3
en	264	613	274	625	581	788	3
hombres	51	625	85	637	581	788	3
(OR	88	625	105	637	581	788	3
mujeres	104	631	123	638	581	788	3
=3,2;	123	625	143	637	581	788	3
IC	145	625	154	637	581	788	3
95%:	157	625	177	637	581	788	3
2,3-4,8	180	625	208	637	581	788	3
en	210	625	220	637	581	788	3
comparación	223	625	274	637	581	788	3
con	51	636	65	648	581	788	3
el	70	636	77	648	581	788	3
OR	81	636	95	648	581	788	3
hombres	95	643	115	650	581	788	3
=1,8;	115	636	135	648	581	788	3
IC	139	636	148	648	581	788	3
95%:	152	636	173	648	581	788	3
1,0-3,2)	177	636	208	648	581	788	3
(28)	212	637	221	644	581	788	3
.	221	636	224	648	581	788	3
Un	228	636	240	648	581	788	3
estudio	245	636	274	648	581	788	3
de	51	648	61	660	581	788	3
prevalencia	66	648	112	660	581	788	3
de	116	648	126	660	581	788	3
la	131	648	138	660	581	788	3
EPOC,	142	648	170	660	581	788	3
en	175	648	185	660	581	788	3
el	189	648	196	660	581	788	3
cual	201	648	217	660	581	788	3
se	222	648	231	660	581	788	3
definió	236	648	262	660	581	788	3
la	267	648	274	660	581	788	3
enfermedad	51	660	99	672	581	788	3
como	107	660	129	672	581	788	3
la	136	660	143	672	581	788	3
relación	151	660	182	672	581	788	3
volumen	190	660	224	672	581	788	3
espiratorio	232	660	274	672	581	788	3
forzado	51	672	81	684	581	788	3
del	86	672	98	684	581	788	3
primer	103	672	129	684	581	788	3
segundo	134	672	168	684	581	788	3
entre	174	672	194	684	581	788	3
la	199	672	206	684	581	788	3
capacidad	211	672	252	684	581	788	3
vital	258	672	274	684	581	788	3
forzada	51	684	81	696	581	788	3
(VEF	88	684	108	696	581	788	3
1	108	690	111	697	581	788	3
/CVF%)	111	684	143	696	581	788	3
menor	150	684	175	696	581	788	3
a	182	684	187	696	581	788	3
70%	194	684	212	696	581	788	3
post	218	684	235	696	581	788	3
uso	242	684	257	696	581	788	3
de	264	684	274	696	581	788	3
broncodilatación	51	695	117	707	581	788	3
en	122	695	132	707	581	788	3
cinco	137	695	158	707	581	788	3
ciudades	164	695	200	707	581	788	3
de	205	695	215	707	581	788	3
Colombia	221	695	259	707	581	788	3
(27)	264	696	274	703	581	788	3
con	51	707	66	719	581	788	3
5539	70	707	90	719	581	788	3
personas,	94	707	133	719	581	788	3
encontró	137	707	172	719	581	788	3
que	177	707	192	719	581	788	3
el	196	707	203	719	581	788	3
uso	207	707	221	719	581	788	3
de	225	707	235	719	581	788	3
biomasa	240	707	274	719	581	788	3
por	51	719	64	731	581	788	3
más	71	719	88	731	581	788	3
de	95	719	105	731	581	788	3
10	112	719	122	731	581	788	3
años	130	719	149	731	581	788	3
estaba	156	719	183	731	581	788	3
asociado	190	719	226	731	581	788	3
a	233	719	238	731	581	788	3
EPOC,	246	719	274	731	581	788	3
96	50	757	61	769	581	788	3
independientemente	296	318	375	330	581	788	3
de	378	318	388	330	581	788	3
sexo,	392	318	413	330	581	788	3
edad,	417	318	438	330	581	788	3
ser	442	318	454	330	581	788	3
fumador	458	318	490	330	581	788	3
activo,	494	318	519	330	581	788	3
nivel	296	330	314	342	581	788	3
de	316	330	326	342	581	788	3
educación,	329	330	370	342	581	788	3
historia	373	330	401	342	581	788	3
de	403	330	413	342	581	788	3
tuberculosis	415	330	461	342	581	788	3
y	464	330	468	342	581	788	3
exposición	470	330	511	342	581	788	3
a	514	330	519	342	581	788	3
carbón	296	341	323	353	581	788	3
o	325	341	330	353	581	788	3
polvo	332	341	353	353	581	788	3
en	356	341	365	353	581	788	3
el	368	341	375	353	581	788	3
trabajo	377	341	403	353	581	788	3
(OR=1,5;	406	341	441	353	581	788	3
IC	444	341	452	353	581	788	3
95%:	455	341	475	353	581	788	3
1,36-2,36).	477	341	519	353	581	788	3
Los	296	353	311	365	581	788	3
estudios	317	353	350	365	581	788	3
previamente	356	353	406	365	581	788	3
citados	412	353	440	365	581	788	3
fueron	446	353	472	365	581	788	3
realizados	478	353	519	365	581	788	3
en	296	365	306	377	581	788	3
países	310	365	336	377	581	788	3
en	340	365	350	377	581	788	3
vías	353	365	370	377	581	788	3
de	373	365	383	377	581	788	3
desarrollo.	386	365	428	377	581	788	3
Asimismo,	431	365	473	377	581	788	3
un	476	365	486	377	581	788	3
estudio	490	365	519	377	581	788	3
en	296	377	306	389	581	788	3
Nuevo	311	377	337	389	581	788	3
México	341	377	370	389	581	788	3
(Estados	374	377	410	389	581	788	3
Unidos)	415	377	446	389	581	788	3
demostró	450	377	488	389	581	788	3
que	492	377	507	389	581	788	3
la	512	377	519	389	581	788	3
exposición	296	389	339	401	581	788	3
a	341	389	346	401	581	788	3
humo	349	389	371	401	581	788	3
de	374	389	384	401	581	788	3
leña	387	389	404	401	581	788	3
está	406	389	423	401	581	788	3
asociado	426	389	462	401	581	788	3
con	465	389	479	401	581	788	3
un	482	389	492	401	581	788	3
riesgo	494	389	519	401	581	788	3
mayor	296	400	321	412	581	788	3
de	325	400	335	412	581	788	3
EPOC	338	400	364	412	581	788	3
(OR=1,96;	368	400	409	412	581	788	3
IC	413	400	422	412	581	788	3
95%:	426	400	446	412	581	788	3
1,52-2,52)	450	400	491	412	581	788	3
(7)	494	401	501	408	581	788	3
.	501	400	503	412	581	788	3
Un	507	400	519	412	581	788	3
estudio	296	412	327	424	581	788	3
de	330	412	341	424	581	788	3
casos	343	412	368	424	581	788	3
y	371	412	375	424	581	788	3
controles	378	412	418	424	581	788	3
en	420	412	431	424	581	788	3
Barcelona	433	412	477	424	581	788	3
(España)	480	412	519	424	581	788	3
también	296	424	330	436	581	788	3
encontró	335	424	372	436	581	788	3
un	376	424	387	436	581	788	3
aumento	391	424	428	436	581	788	3
de	432	424	443	436	581	788	3
riesgo	447	424	473	436	581	788	3
de	478	424	488	436	581	788	3
EPOC	492	424	519	436	581	788	3
mayor	296	436	323	448	581	788	3
en	329	436	339	448	581	788	3
personas	346	436	385	448	581	788	3
expuestas	391	436	435	448	581	788	3
a	441	436	446	448	581	788	3
humo	453	436	476	448	581	788	3
biomasa	483	436	519	448	581	788	3
(OR=4,5;	296	448	333	460	581	788	3
IC	336	448	345	460	581	788	3
95%:	349	448	369	460	581	788	3
1,4-14,2)	373	448	409	460	581	788	3
(29)	412	448	421	455	581	788	3
.	421	448	424	460	581	788	3
Estos	427	448	450	460	581	788	3
estudios	453	448	486	460	581	788	3
ilustran	490	448	519	460	581	788	3
cómo	296	459	318	471	581	788	3
la	323	459	330	471	581	788	3
EPOC	334	459	359	471	581	788	3
asociada	364	459	400	471	581	788	3
a	404	459	409	471	581	788	3
biomasa	414	459	448	471	581	788	3
no	452	459	462	471	581	788	3
está	466	459	483	471	581	788	3
limitada	488	459	519	471	581	788	3
a	296	471	301	483	581	788	3
países	305	471	332	483	581	788	3
en	336	471	346	483	581	788	3
vías	350	471	366	483	581	788	3
de	370	471	380	483	581	788	3
desarrollo;	384	471	426	483	581	788	3
existen,	430	471	461	483	581	788	3
sin	465	471	477	483	581	788	3
embargo,	481	471	519	483	581	788	3
diferencias	296	483	340	495	581	788	3
entre	343	483	364	495	581	788	3
ellos	367	483	386	495	581	788	3
en	389	483	399	495	581	788	3
relación	402	483	434	495	581	788	3
a	437	483	442	495	581	788	3
las	446	483	457	495	581	788	3
características	461	483	519	495	581	788	3
de	296	495	306	507	581	788	3
la	309	495	316	507	581	788	3
exposición	319	495	362	507	581	788	3
(Tabla	365	495	389	507	581	788	3
1).	392	495	402	507	581	788	3
Tres	405	495	423	507	581	788	3
revisiones	426	495	466	507	581	788	3
sistemáticas	469	495	519	507	581	788	3
demostraron	296	507	347	519	581	788	3
resultados	351	507	393	519	581	788	3
consistentes	397	507	447	519	581	788	3
entre	451	507	472	519	581	788	3
exposición	476	507	519	519	581	788	3
a	296	518	301	530	581	788	3
humo	305	518	328	530	581	788	3
de	332	518	342	530	581	788	3
biomasa	346	518	381	530	581	788	3
y	385	518	389	530	581	788	3
riesgo	393	518	418	530	581	788	3
de	422	518	432	530	581	788	3
EPOC.	436	518	465	530	581	788	3
Hu	469	518	480	530	581	788	3
et	484	518	492	530	581	788	3
al.	495	518	505	530	581	788	3
(30)	509	519	519	526	581	788	3
Tabla	296	549	319	562	581	788	3
1.	325	549	332	562	581	788	3
Diferencias	338	549	383	561	581	788	3
entre	389	549	409	561	581	788	3
las	415	549	427	561	581	788	3
características	432	549	490	561	581	788	3
de	496	549	506	561	581	788	3
la	512	549	519	561	581	788	3
exposición	296	561	339	573	581	788	3
a	342	561	347	573	581	788	3
biomasa	351	561	385	573	581	788	3
entre	389	561	409	573	581	788	3
países	413	561	439	573	581	788	3
desarrollados	443	561	497	573	581	788	3
y	501	561	505	573	581	788	3
en	509	561	519	573	581	788	3
vías	296	573	313	585	581	788	3
de	315	573	325	585	581	788	3
desarrollo	328	573	367	585	581	788	3
Países	308	596	334	607	581	788	3
desarrollados	336	596	389	607	581	788	3
Principalmente	298	610	351	620	581	788	3
de	353	610	362	620	581	788	3
calefacción	298	619	338	629	581	788	3
en	340	619	349	629	581	788	3
casa	351	619	368	629	581	788	3
Exposición	298	630	336	640	581	788	3
a	339	630	343	640	581	788	3
menores	345	630	376	640	581	788	3
concentraciones	298	639	356	649	581	788	3
Países	406	596	432	607	581	788	3
en	434	596	443	607	581	788	3
vías	445	596	461	607	581	788	3
de	463	596	472	607	581	788	3
desarrollo	475	596	513	607	581	788	3
Principalmente	402	614	455	625	581	788	3
para	457	614	473	625	581	788	3
cocinar	476	614	501	625	581	788	3
Exposición	402	630	441	640	581	788	3
a	443	630	448	640	581	788	3
grandes	450	630	479	640	581	788	3
concentraciones	402	639	460	649	581	788	3
Mujeres	402	649	431	660	581	788	3
y	433	649	437	660	581	788	3
niños	439	649	458	660	581	788	3
mayormente	460	649	505	660	581	788	3
Igual	298	654	315	665	581	788	3
en	317	654	326	665	581	788	3
hombres	328	654	359	665	581	788	3
y	362	654	366	665	581	788	3
mujeres	368	654	396	665	581	788	3
expuestos	402	658	439	669	581	788	3
Primariamente	298	669	350	680	581	788	3
de	352	669	361	680	581	788	3
humo	363	669	383	680	581	788	3
de	385	669	394	680	581	788	3
Combustibles	402	669	449	680	581	788	3
de	451	669	460	680	581	788	3
biomasa	461	669	491	680	581	788	3
menos	493	669	516	680	581	788	3
leña	298	678	313	689	581	788	3
efectivos	402	678	433	689	581	788	3
(estiércol,	434	678	468	689	581	788	3
ramas	469	678	491	689	581	788	3
secas)	493	678	516	689	581	788	3
Exposición	298	689	336	700	581	788	3
a	339	689	343	700	581	788	3
un	345	689	354	700	581	788	3
solo	356	689	371	700	581	788	3
tipo	373	689	386	700	581	788	3
de	388	689	397	700	581	788	3
Exposición	402	689	441	700	581	788	3
a	443	689	448	700	581	788	3
varios	450	689	471	700	581	788	3
tipos	473	689	490	700	581	788	3
de	492	689	501	700	581	788	3
combustible	298	698	340	709	581	788	3
compuestos	402	698	445	709	581	788	3
Fuente:	296	713	320	722	581	788	3
McCracken	322	713	358	722	581	788	3
J	360	713	364	722	581	788	3
et	366	713	372	722	581	788	3
al.	374	713	382	722	581	788	3
Household	384	713	418	722	581	788	3
air	420	713	428	722	581	788	3
pollution	430	713	456	722	581	788	3
from	459	713	473	722	581	788	3
solid	475	713	489	722	581	788	3
fuel	492	713	503	722	581	788	3
use:	506	713	519	722	581	788	3
Evidence	296	722	325	731	581	788	3
for	327	722	335	731	581	788	3
links	337	722	351	731	581	788	3
to	353	722	359	731	581	788	3
CVD	361	722	376	731	581	788	3
(13)	378	722	385	728	581	788	3
Rev	62	40	77	49	581	788	4
Peru	80	40	99	49	581	788	4
Med	102	40	120	49	581	788	4
Exp	123	40	136	49	581	788	4
Salud	139	40	164	49	581	788	4
Publica.	166	40	200	49	581	788	4
2014;	202	40	222	49	581	788	4
31(1):94-9.	224	40	262	49	581	788	4
Enfermedad	307	38	351	49	581	788	4
pulmonar	354	38	387	49	581	788	4
obstructiva	390	38	429	49	581	788	4
crónica	431	38	457	49	581	788	4
y	459	38	463	49	581	788	4
humo	466	38	486	49	581	788	4
de	488	38	497	49	581	788	4
biomasa	500	38	530	49	581	788	4
incluyeron	62	83	105	95	581	788	4
15	109	83	119	95	581	788	4
estudios	122	83	157	95	581	788	4
y	161	83	165	95	581	788	4
encontraron	169	83	219	95	581	788	4
un	222	83	232	95	581	788	4
OR	236	83	249	95	581	788	4
de	253	83	263	95	581	788	4
2,44	267	83	285	95	581	788	4
(IC	62	94	75	106	581	788	4
95%:	79	94	99	106	581	788	4
1,9-3,3).	103	94	136	106	581	788	4
Po	139	94	150	106	581	788	4
et	154	94	161	106	581	788	4
al.	165	94	174	106	581	788	4
(31)	178	95	187	102	581	788	4
demostraron	191	94	241	106	581	788	4
un	244	94	254	106	581	788	4
OR	258	94	271	106	581	788	4
en	275	94	285	106	581	788	4
mujeres	62	106	94	118	581	788	4
de	99	106	109	118	581	788	4
2,40	113	106	131	118	581	788	4
(IC	135	106	147	118	581	788	4
95%:	152	106	172	118	581	788	4
1,47-3,93).	177	106	220	118	581	788	4
Kurmi	224	106	247	118	581	788	4
et	252	106	260	118	581	788	4
al.	264	106	274	118	581	788	4
(4)	279	107	285	114	581	788	4
examinaron	62	118	109	130	581	788	4
13	115	118	125	130	581	788	4
estudios	131	118	164	130	581	788	4
y	170	118	175	130	581	788	4
demostraron	181	118	231	130	581	788	4
también	237	118	269	130	581	788	4
un	275	118	285	130	581	788	4
aumento	62	130	97	142	581	788	4
del	99	130	111	142	581	788	4
riesgo	113	130	137	142	581	788	4
de	139	130	149	142	581	788	4
EPOC	151	130	175	142	581	788	4
(OR=2,96;	176	130	214	142	581	788	4
IC	216	130	224	142	581	788	4
95%:	225	130	245	142	581	788	4
2,01-4,37).	246	130	285	142	581	788	4
un	308	83	318	95	581	788	4
papel	323	83	345	95	581	788	4
muy	351	83	368	95	581	788	4
importante	373	83	416	95	581	788	4
y	421	83	426	95	581	788	4
es	431	83	441	95	581	788	4
un	446	83	456	95	581	788	4
factor	462	83	484	95	581	788	4
de	490	83	500	95	581	788	4
riesgo	506	83	530	95	581	788	4
independiente	308	94	364	106	581	788	4
asociado	371	94	407	106	581	788	4
a	413	94	418	106	581	788	4
EPOC,	425	94	453	106	581	788	4
y	459	94	464	106	581	788	4
probablemente	470	94	530	106	581	788	4
indica	308	106	331	118	581	788	4
otros	337	106	357	118	581	788	4
problemas	363	106	405	118	581	788	4
como	411	106	433	118	581	788	4
retraso	439	106	467	118	581	788	4
del	473	106	485	118	581	788	4
desarrollo	491	106	530	118	581	788	4
intrauterino,	308	118	355	130	581	788	4
pobre	358	118	381	130	581	788	4
nutrición,	384	118	421	130	581	788	4
deficientes	424	118	467	130	581	788	4
condiciones	470	118	517	130	581	788	4
de	520	118	530	130	581	788	4
vivienda,	308	130	343	142	581	788	4
exposición	347	130	389	142	581	788	4
a	393	130	398	142	581	788	4
humo	401	130	424	142	581	788	4
de	428	130	438	142	581	788	4
biomasa	441	130	475	142	581	788	4
como	479	130	501	142	581	788	4
leña	504	130	521	142	581	788	4
o	525	130	530	142	581	788	4
estiércol	308	142	341	154	581	788	4
animal	344	142	370	154	581	788	4
y	373	142	377	154	581	788	4
riesgos	380	142	409	154	581	788	4
ocupacionales	411	142	469	154	581	788	4
(12)	471	142	480	149	581	788	4
.	480	142	483	154	581	788	4
IMPACTO	62	163	120	177	581	788	4
DEL	123	163	147	177	581	788	4
HUMO	150	163	192	177	581	788	4
DE	195	163	212	177	581	788	4
BIOMASA	215	163	271	177	581	788	4
EN	62	175	80	189	581	788	4
LA	83	175	98	189	581	788	4
FUNCIÓN	101	175	162	189	581	788	4
PULMONAR	165	175	236	189	581	788	4
INFANTIL	62	187	122	201	581	788	4
Y	125	187	133	201	581	788	4
FUTURO	136	187	188	201	581	788	4
DESARROLLO	191	187	272	201	581	788	4
DE	62	199	80	213	581	788	4
LA	83	199	97	213	581	788	4
ENFERMEDAD	101	199	187	213	581	788	4
PULMONAR	190	199	261	213	581	788	4
OBSTRUCTIVA	62	211	149	225	581	788	4
CRÓNICA	152	211	211	225	581	788	4
En	62	236	73	248	581	788	4
países	83	236	109	248	581	788	4
en	119	236	129	248	581	788	4
vías	138	236	154	248	581	788	4
de	164	236	174	248	581	788	4
desarrollo	183	236	223	248	581	788	4
las	232	236	244	248	581	788	4
mujeres	253	236	285	248	581	788	4
tradicionalmente	62	248	128	260	581	788	4
se	133	248	142	260	581	788	4
encargan	147	248	184	260	581	788	4
de	188	248	198	260	581	788	4
cocinar	203	248	232	260	581	788	4
y	236	248	241	260	581	788	4
sus	245	248	259	260	581	788	4
niños	263	248	285	260	581	788	4
están	62	260	84	272	581	788	4
expuestos	90	260	131	272	581	788	4
a	137	260	142	272	581	788	4
biomasa	148	260	182	272	581	788	4
aproximadamente	188	260	260	272	581	788	4
siete	266	260	285	272	581	788	4
horas	62	271	85	283	581	788	4
diarias	91	271	117	283	581	788	4
por	123	271	136	283	581	788	4
muchos	142	271	174	283	581	788	4
años.	180	271	202	283	581	788	4
Resultados	208	271	253	283	581	788	4
de	259	271	269	283	581	788	4
un	275	271	285	283	581	788	4
estudio	62	283	91	295	581	788	4
en	93	283	103	295	581	788	4
Guatemala	105	283	149	295	581	788	4
(32)	151	284	160	291	581	788	4
demuestran	162	283	209	295	581	788	4
que	211	283	226	295	581	788	4
recién	228	283	252	295	581	788	4
nacidos	254	283	285	295	581	788	4
de	62	295	72	307	581	788	4
madres	76	295	106	307	581	788	4
con	109	295	124	307	581	788	4
exposición	127	295	170	307	581	788	4
a	173	295	178	307	581	788	4
biomasa	182	295	216	307	581	788	4
tienen	219	295	244	307	581	788	4
pesos	247	295	271	307	581	788	4
de	275	295	285	307	581	788	4
nacimiento	62	307	106	319	581	788	4
60-70	110	307	133	319	581	788	4
g	137	307	142	319	581	788	4
menos	147	307	174	319	581	788	4
que	178	307	193	319	581	788	4
aquellos	197	307	230	319	581	788	4
expuestos	235	307	276	319	581	788	4
a	280	307	285	319	581	788	4
contaminación	62	319	120	331	581	788	4
doméstica	124	319	165	331	581	788	4
por	169	319	182	331	581	788	4
biomasa	185	319	219	331	581	788	4
con	223	319	238	331	581	788	4
chimeneas	241	319	285	331	581	788	4
o	62	330	67	342	581	788	4
gas	70	330	84	342	581	788	4
y	87	330	91	342	581	788	4
electricidad.	94	330	142	342	581	788	4
Esto	144	330	162	342	581	788	4
se	165	330	174	342	581	788	4
explica	176	330	204	342	581	788	4
porque	207	330	235	342	581	788	4
al	237	330	244	342	581	788	4
aumentar	247	330	285	342	581	788	4
las	62	342	74	354	581	788	4
concentraciones	79	342	145	354	581	788	4
de	151	342	161	354	581	788	4
CO	166	342	180	354	581	788	4
en	185	342	195	354	581	788	4
sangre	201	342	229	354	581	788	4
materna,	234	342	270	354	581	788	4
se	275	342	285	354	581	788	4
produce	62	354	95	366	581	788	4
más	101	354	119	366	581	788	4
carboxihemoglobina,	126	354	212	366	581	788	4
la	219	354	226	366	581	788	4
cual	233	354	250	366	581	788	4
reduce	256	354	285	366	581	788	4
la	62	366	70	378	581	788	4
entrega	75	366	106	378	581	788	4
de	111	366	122	378	581	788	4
oxígeno	127	366	160	378	581	788	4
a	165	366	170	378	581	788	4
órganos	175	366	209	378	581	788	4
clave	214	366	236	378	581	788	4
durante	241	366	273	378	581	788	4
el	278	366	285	378	581	788	4
desarrollo	62	378	103	390	581	788	4
del	107	378	119	390	581	788	4
feto	123	378	138	390	581	788	4
(5)	142	378	149	385	581	788	4
.	149	378	151	390	581	788	4
En	155	378	166	390	581	788	4
comparación	169	378	222	390	581	788	4
recién	225	378	250	390	581	788	4
nacidos	253	378	285	390	581	788	4
de	62	389	72	401	581	788	4
madres	76	389	106	401	581	788	4
expuestas	110	389	152	401	581	788	4
a	155	389	160	401	581	788	4
humo	163	389	186	401	581	788	4
de	190	389	200	401	581	788	4
tabaco	203	389	231	401	581	788	4
tienen	234	389	258	401	581	788	4
pesos	261	389	285	401	581	788	4
entre	62	401	83	413	581	788	4
30-40	84	401	107	413	581	788	4
g	109	401	114	413	581	788	4
menos	116	401	143	413	581	788	4
que	145	401	160	413	581	788	4
la	162	401	169	413	581	788	4
población	171	401	210	413	581	788	4
general	212	401	242	413	581	788	4
(32)	244	402	253	409	581	788	4
.	253	401	256	413	581	788	4
El	258	401	266	413	581	788	4
bajo	268	401	285	413	581	788	4
peso	62	413	82	425	581	788	4
al	84	413	91	425	581	788	4
nacer	94	413	116	425	581	788	4
es	119	413	128	425	581	788	4
un	131	413	141	425	581	788	4
factor	143	413	166	425	581	788	4
de	168	413	178	425	581	788	4
riesgo	181	413	205	425	581	788	4
independiente	208	413	264	425	581	788	4
para	267	413	285	425	581	788	4
EPOC	62	425	88	437	581	788	4
que	90	425	105	437	581	788	4
está	107	425	124	437	581	788	4
asociado	126	425	162	437	581	788	4
con	164	425	179	437	581	788	4
pobre	181	425	204	437	581	788	4
desarrollo	206	425	245	437	581	788	4
pulmonar	247	425	285	437	581	788	4
y	62	437	67	449	581	788	4
una	69	437	84	449	581	788	4
menor	87	437	112	449	581	788	4
función	115	437	144	449	581	788	4
pulmonar	146	437	184	449	581	788	4
en	186	437	196	449	581	788	4
la	199	437	206	449	581	788	4
adultez	208	437	237	449	581	788	4
(12)	240	437	249	444	581	788	4
.	249	437	252	449	581	788	4
Asimismo,	62	460	104	472	581	788	4
la	107	460	114	472	581	788	4
contaminación	117	460	175	472	581	788	4
doméstica	178	460	219	472	581	788	4
por	223	460	236	472	581	788	4
combustión	239	460	285	472	581	788	4
de	62	472	72	484	581	788	4
biomasa	75	472	109	484	581	788	4
es	111	472	121	484	581	788	4
uno	124	472	139	484	581	788	4
de	141	472	151	484	581	788	4
los	154	472	165	484	581	788	4
principales	168	472	211	484	581	788	4
factores	213	472	245	484	581	788	4
de	248	472	258	484	581	788	4
riesgo	260	472	285	484	581	788	4
para	62	484	80	496	581	788	4
infecciones	85	484	130	496	581	788	4
respiratorias	134	484	183	496	581	788	4
bajas	187	484	209	496	581	788	4
agudas	213	484	243	496	581	788	4
en	247	484	257	496	581	788	4
niños,	261	484	285	496	581	788	4
las	62	496	74	508	581	788	4
mismas	78	496	109	508	581	788	4
que	113	496	128	508	581	788	4
son	133	496	147	508	581	788	4
la	151	496	158	508	581	788	4
principal	162	496	196	508	581	788	4
causa	200	496	224	508	581	788	4
de	228	496	238	508	581	788	4
muerte	243	496	271	508	581	788	4
en	275	496	285	508	581	788	4
países	62	507	89	519	581	788	4
en	92	507	102	519	581	788	4
vías	105	507	121	519	581	788	4
de	124	507	134	519	581	788	4
desarrollo.	137	507	179	519	581	788	4
Los	182	507	196	519	581	788	4
niños	199	507	221	519	581	788	4
que	223	507	238	519	581	788	4
sobreviven	241	507	285	519	581	788	4
estas	62	519	84	531	581	788	4
infecciones	86	519	131	531	581	788	4
son	133	519	148	531	581	788	4
propensos	150	519	192	531	581	788	4
a	194	519	199	531	581	788	4
desarrollar	201	519	244	531	581	788	4
pulmones	246	519	285	531	581	788	4
poco	62	531	82	543	581	788	4
saludables	88	531	131	543	581	788	4
que	137	531	152	543	581	788	4
predispongan	158	531	213	543	581	788	4
a	219	531	224	543	581	788	4
EPOC	230	531	255	543	581	788	4
(5,12,32)	261	532	282	539	581	788	4
.	282	531	285	543	581	788	4
Es	62	543	73	555	581	788	4
así	77	543	89	555	581	788	4
que,	93	543	110	555	581	788	4
se	114	543	124	555	581	788	4
reportaron	128	543	169	555	581	788	4
cuatro	173	543	198	555	581	788	4
necropsias	202	543	245	555	581	788	4
de	249	543	259	555	581	788	4
niños	263	543	285	555	581	788	4
expuestos	62	555	103	567	581	788	4
a	109	555	114	567	581	788	4
humo	119	555	142	567	581	788	4
de	147	555	157	567	581	788	4
biomasa	163	555	197	567	581	788	4
en	202	555	212	567	581	788	4
Perú,	218	555	239	567	581	788	4
donde	245	555	270	567	581	788	4
se	275	555	285	567	581	788	4
encontró	62	566	97	578	581	788	4
macrófagos	101	566	148	578	581	788	4
con	152	566	167	578	581	788	4
pigmento	171	566	208	578	581	788	4
antracótico	212	566	256	578	581	788	4
en	259	566	269	578	581	788	4
los	273	566	285	578	581	788	4
alvéolos	62	578	95	590	581	788	4
y	98	578	103	590	581	788	4
en	105	578	116	590	581	788	4
el	118	578	125	590	581	788	4
tabique,	128	578	160	590	581	788	4
en	163	578	173	590	581	788	4
tres	176	578	191	590	581	788	4
de	194	578	204	590	581	788	4
los	206	578	218	590	581	788	4
cuatro	221	578	246	590	581	788	4
niños,	249	578	273	590	581	788	4
se	275	578	285	590	581	788	4
encontró	62	590	97	602	581	788	4
muestras	101	590	138	602	581	788	4
compatibles	143	590	191	602	581	788	4
con	195	590	209	602	581	788	4
bronquitis,	213	590	255	602	581	788	4
lo	259	590	266	602	581	788	4
que	270	590	285	602	581	788	4
sugiere	62	602	92	614	581	788	4
que	96	602	111	614	581	788	4
los	115	602	126	614	581	788	4
hallazgos	130	602	168	614	581	788	4
en	172	602	182	614	581	788	4
estos	186	602	208	614	581	788	4
niños	211	602	233	614	581	788	4
representan	237	602	285	614	581	788	4
los	62	614	74	626	581	788	4
primeros	79	614	114	626	581	788	4
cambios	120	614	153	626	581	788	4
asociados	159	614	199	626	581	788	4
con	205	614	219	626	581	788	4
la	224	614	231	626	581	788	4
enfermedad	237	614	285	626	581	788	4
pulmonar	62	625	100	637	581	788	4
inducida	102	625	136	637	581	788	4
por	138	625	151	637	581	788	4
biomasa	153	625	187	637	581	788	4
(33)	190	626	199	633	581	788	4
.	199	625	201	637	581	788	4
Existen	204	625	233	637	581	788	4
sin	236	625	247	637	581	788	4
embargo	249	625	285	637	581	788	4
hallazgos	62	637	100	649	581	788	4
contradictorios,	108	637	169	649	581	788	4
el	177	637	184	649	581	788	4
estudio	191	637	220	649	581	788	4
RESPIRE	228	637	267	649	581	788	4
ha	275	637	285	649	581	788	4
estudiado	62	649	101	661	581	788	4
el	107	649	114	661	581	788	4
efecto	119	649	144	661	581	788	4
que	149	649	164	661	581	788	4
tiene	169	649	189	661	581	788	4
la	194	649	201	661	581	788	4
implementación	207	649	270	661	581	788	4
de	275	649	285	661	581	788	4
chimeneas	62	661	106	673	581	788	4
en	111	661	121	673	581	788	4
casas	125	661	149	673	581	788	4
con	153	661	168	673	581	788	4
alta	172	661	187	673	581	788	4
exposición	192	661	234	673	581	788	4
a	239	661	244	673	581	788	4
biomasa,	248	661	285	673	581	788	4
sus	62	673	76	685	581	788	4
resultados	80	673	121	685	581	788	4
señalan	125	673	157	685	581	788	4
que	160	673	175	685	581	788	4
en	179	673	189	685	581	788	4
los	192	673	204	685	581	788	4
hogares	208	673	240	685	581	788	4
rurales	244	673	271	685	581	788	4
de	275	673	285	685	581	788	4
Guatemala,	62	684	109	696	581	788	4
en	113	684	123	696	581	788	4
donde	127	684	152	696	581	788	4
tradicionalmente	157	684	223	696	581	788	4
se	227	684	236	696	581	788	4
utiliza	241	684	264	696	581	788	4
leña	268	684	285	696	581	788	4
como	62	696	84	708	581	788	4
combustible,	87	696	138	708	581	788	4
una	141	696	156	708	581	788	4
estufa	159	696	184	708	581	788	4
con	187	696	201	708	581	788	4
chimenea	205	696	244	708	581	788	4
no	247	696	257	708	581	788	4
redujo	260	696	285	708	581	788	4
significativamente	62	708	134	720	581	788	4
la	137	708	144	720	581	788	4
neumonía	148	708	188	720	581	788	4
en	191	708	201	720	581	788	4
niños	204	708	226	720	581	788	4
diagnosticada	229	708	285	720	581	788	4
por	62	720	75	732	581	788	4
un	80	720	90	732	581	788	4
médico	95	720	124	732	581	788	4
(34)	129	721	139	727	581	788	4
.	139	720	141	732	581	788	4
El	146	720	154	732	581	788	4
estatus	159	720	188	732	581	788	4
socioeconómico	193	720	258	732	581	788	4
juega	263	720	285	732	581	788	4
DIFERENCIAS	308	175	390	189	581	788	4
ENTRE	393	175	434	189	581	788	4
LA	437	175	451	189	581	788	4
ENFERMEDAD	308	187	394	201	581	788	4
PULMONAR	397	187	468	201	581	788	4
OBSTRUCTIVA	308	199	394	213	581	788	4
CRÓNICA	397	199	456	213	581	788	4
RELACIONADA	308	211	397	225	581	788	4
A	401	211	408	225	581	788	4
TABACO	412	211	461	225	581	788	4
Y	464	211	472	225	581	788	4
LA	475	211	489	225	581	788	4
RELACIONADA	308	222	397	236	581	788	4
A	401	222	408	236	581	788	4
BIOMASA	412	222	467	236	581	788	4
EPOC	308	248	333	260	581	788	4
relacionado	336	248	382	260	581	788	4
a	385	248	390	260	581	788	4
biomasa	393	248	427	260	581	788	4
se	430	248	439	260	581	788	4
presenta	442	248	477	260	581	788	4
clínicamente	480	248	530	260	581	788	4
como	308	260	330	272	581	788	4
una	336	260	351	272	581	788	4
enfermedad	357	260	405	272	581	788	4
obstructiva	412	260	455	272	581	788	4
crónica	462	260	491	272	581	788	4
con	497	260	512	272	581	788	4
tos	518	260	530	272	581	788	4
persistente,	308	271	354	283	581	788	4
expectoración,	357	271	415	283	581	788	4
disnea	418	271	444	283	581	788	4
y	447	271	451	283	581	788	4
cor	454	271	466	283	581	788	4
pulmonale.	469	271	513	283	581	788	4
Los	516	271	530	283	581	788	4
afectados	308	283	347	295	581	788	4
tienden	351	283	380	295	581	788	4
a	385	283	390	295	581	788	4
ser	394	283	406	295	581	788	4
mujeres,	410	283	445	295	581	788	4
mayores,	449	283	486	295	581	788	4
de	490	283	500	295	581	788	4
menor	505	283	530	295	581	788	4
estatura,	308	295	343	307	581	788	4
nacidas	348	295	379	307	581	788	4
en	384	295	394	307	581	788	4
área	400	295	418	307	581	788	4
rural	423	295	441	307	581	788	4
y	446	295	451	307	581	788	4
con	456	295	470	307	581	788	4
mayor	476	295	501	307	581	788	4
índice	506	295	530	307	581	788	4
de	308	307	318	319	581	788	4
masa	324	307	346	319	581	788	4
corporal	352	307	385	319	581	788	4
(35,36)	391	308	408	314	581	788	4
.	408	307	410	319	581	788	4
Además,	416	307	452	319	581	788	4
presentan	458	307	498	319	581	788	4
menor	505	307	530	319	581	788	4
reducción	308	319	347	331	581	788	4
de	350	319	360	331	581	788	4
la	363	319	370	331	581	788	4
capacidad	373	319	414	331	581	788	4
de	418	319	428	331	581	788	4
difusión	431	319	462	331	581	788	4
pulmonar	465	319	503	331	581	788	4
a	506	319	511	331	581	788	4
CO,	514	319	530	331	581	788	4
engrosamiento	308	330	367	342	581	788	4
de	370	330	380	342	581	788	4
la	382	330	389	342	581	788	4
pared	392	330	415	342	581	788	4
bronquial	418	330	455	342	581	788	4
en	457	330	467	342	581	788	4
radiografías	470	330	517	342	581	788	4
de	520	330	530	342	581	788	4
tórax	308	342	328	354	581	788	4
(36)	330	343	339	350	581	788	4
y	341	342	346	354	581	788	4
un	348	342	358	354	581	788	4
mínimo	360	342	390	354	581	788	4
o	392	342	397	354	581	788	4
inexistente	399	342	442	354	581	788	4
enfisema,	444	342	483	354	581	788	4
visualizado	486	342	530	354	581	788	4
a	308	354	313	366	581	788	4
través	315	354	339	366	581	788	4
de	342	354	352	366	581	788	4
tomografía	354	354	397	366	581	788	4
computarizada	399	354	458	366	581	788	4
de	460	354	470	366	581	788	4
alta	473	354	487	366	581	788	4
definición,	490	354	530	366	581	788	4
que	308	366	323	378	581	788	4
aquellas	329	366	363	378	581	788	4
con	369	366	384	378	581	788	4
EPOC	390	366	416	378	581	788	4
atribuible	423	366	459	378	581	788	4
a	466	366	471	378	581	788	4
tabaco	477	366	504	378	581	788	4
(35,37)	511	367	528	373	581	788	4
.	528	366	530	378	581	788	4
Asimismo,	308	378	349	390	581	788	4
presentan	353	378	393	390	581	788	4
mayor	396	378	421	390	581	788	4
hiperactividad	425	378	481	390	581	788	4
bronquial	484	378	521	390	581	788	4
a	525	378	530	390	581	788	4
la	308	389	315	401	581	788	4
prueba	317	389	345	401	581	788	4
con	347	389	361	401	581	788	4
metacolina	364	389	407	401	581	788	4
que	409	389	424	401	581	788	4
en	426	389	436	401	581	788	4
mujeres	439	389	471	401	581	788	4
con	473	389	487	401	581	788	4
EPOC	489	389	515	401	581	788	4
por	517	389	530	401	581	788	4
tabaco	308	401	335	413	581	788	4
(37)	338	402	348	409	581	788	4
.	348	401	350	413	581	788	4
El	354	401	362	413	581	788	4
consumo	365	401	402	413	581	788	4
de	405	401	415	413	581	788	4
tabaco	419	401	446	413	581	788	4
produce	450	401	482	413	581	788	4
una	486	401	501	413	581	788	4
EPOC	505	401	530	413	581	788	4
con	308	413	322	425	581	788	4
más	325	413	342	425	581	788	4
enfisema	344	413	381	425	581	788	4
e	383	413	388	425	581	788	4
hiperplasia	391	413	434	425	581	788	4
de	437	413	447	425	581	788	4
células	450	413	478	425	581	788	4
caliciformes,	480	413	530	425	581	788	4
mientras	308	425	342	437	581	788	4
que	350	425	365	437	581	788	4
la	373	425	380	437	581	788	4
exposición	388	425	430	437	581	788	4
a	438	425	443	437	581	788	4
biomasa	451	425	485	437	581	788	4
tiende	493	425	517	437	581	788	4
a	525	425	530	437	581	788	4
producir	308	437	340	449	581	788	4
EPOC	345	437	370	449	581	788	4
con	375	437	390	449	581	788	4
fibrosis	395	437	423	449	581	788	4
de	428	437	438	449	581	788	4
las	443	437	454	449	581	788	4
vías	459	437	476	449	581	788	4
respiratorias	481	437	530	449	581	788	4
pequeñas,	308	448	350	460	581	788	4
antracosis	353	448	395	460	581	788	4
e	399	448	404	460	581	788	4
hiperplasia	407	448	452	460	581	788	4
de	456	448	466	460	581	788	4
la	470	448	477	460	581	788	4
íntima	480	448	505	460	581	788	4
de	509	448	519	460	581	788	4
la	523	448	530	460	581	788	4
arteria	308	460	334	472	581	788	4
pulmonar	338	460	376	472	581	788	4
(38)	381	461	390	468	581	788	4
.	390	460	392	472	581	788	4
Sin	397	460	410	472	581	788	4
embargo,	414	460	452	472	581	788	4
la	456	460	463	472	581	788	4
mayoría	468	460	500	472	581	788	4
de	504	460	514	472	581	788	4
las	519	460	530	472	581	788	4
características	308	472	366	484	581	788	4
clínicas,	372	472	404	484	581	788	4
calidad	410	472	439	484	581	788	4
de	445	472	455	484	581	788	4
vida,	461	472	480	484	581	788	4
mortalidad,	486	472	530	484	581	788	4
niveles	308	484	336	496	581	788	4
de	341	484	351	496	581	788	4
células	356	484	384	496	581	788	4
inflamatorias	389	484	440	496	581	788	4
y	446	484	450	496	581	788	4
mediadores	455	484	503	496	581	788	4
de	508	484	518	496	581	788	4
la	523	484	530	496	581	788	4
inmunidad	308	496	349	508	581	788	4
en	352	496	362	508	581	788	4
esputo	366	496	393	508	581	788	4
inducido,	396	496	432	508	581	788	4
son	435	496	450	508	581	788	4
bastante	453	496	488	508	581	788	4
parecidas	491	496	530	508	581	788	4
en	308	507	318	519	581	788	4
ambos	324	507	351	519	581	788	4
grupos	357	507	384	519	581	788	4
(39)	390	508	400	515	581	788	4
.	400	507	402	519	581	788	4
Es	408	507	419	519	581	788	4
importante	424	507	464	519	581	788	4
señalar	470	507	498	519	581	788	4
que	503	507	518	519	581	788	4
el	523	507	530	519	581	788	4
tabaquismo	308	519	352	531	581	788	4
parece	354	519	380	531	581	788	4
tener	383	519	402	531	581	788	4
un	405	519	415	531	581	788	4
efecto	417	519	440	531	581	788	4
sinérgico	443	519	477	531	581	788	4
con	479	519	493	531	581	788	4
humo	496	519	518	531	581	788	4
de	520	519	530	531	581	788	4
biomasa	308	531	340	543	581	788	4
para	342	531	359	543	581	788	4
el	361	531	368	543	581	788	4
desarrollo	369	531	406	543	581	788	4
de	408	531	418	543	581	788	4
EPOC	420	531	445	543	581	788	4
con	446	531	460	543	581	788	4
un	462	531	472	543	581	788	4
OR	474	531	487	543	581	788	4
de	489	531	499	543	581	788	4
4,39	500	531	517	543	581	788	4
(30)	519	532	528	539	581	788	4
.	528	531	530	543	581	788	4
POSIBLES	308	565	364	579	581	788	4
INTERVENCIONES	367	565	478	579	581	788	4
PARA	481	565	512	579	581	788	4
DISMUIR	308	576	363	590	581	788	4
LA	366	576	381	590	581	788	4
EXPOSICÓNA	384	576	465	590	581	788	4
BIOMASA	468	576	524	590	581	788	4
Para	308	602	326	614	581	788	4
poder	330	602	352	614	581	788	4
detener	356	602	386	614	581	788	4
el	390	602	397	614	581	788	4
acelerado	400	602	439	614	581	788	4
avance	443	602	471	614	581	788	4
de	475	602	484	614	581	788	4
EPOC	488	602	513	614	581	788	4
por	517	602	530	614	581	788	4
exposición	308	614	348	626	581	788	4
al	353	614	359	626	581	788	4
humo	363	614	385	626	581	788	4
de	389	614	399	626	581	788	4
biomasa,	403	614	439	626	581	788	4
sería	443	614	462	626	581	788	4
ideal	466	614	484	626	581	788	4
cambiar	488	614	519	626	581	788	4
la	523	614	530	626	581	788	4
fuente	308	625	332	637	581	788	4
de	336	625	345	637	581	788	4
combustible.	349	625	398	637	581	788	4
Esta	402	625	419	637	581	788	4
transición	423	625	460	637	581	788	4
no	464	625	474	637	581	788	4
es	478	625	487	637	581	788	4
sostenible	491	625	530	637	581	788	4
dado	308	637	327	649	581	788	4
al	329	637	335	649	581	788	4
alto	337	637	351	649	581	788	4
costo	352	637	373	649	581	788	4
y	375	637	379	649	581	788	4
a	381	637	386	649	581	788	4
factores	387	637	418	649	581	788	4
socioculturales,	420	637	479	649	581	788	4
sin	481	637	492	649	581	788	4
embargo,	493	637	530	649	581	788	4
la	308	649	314	661	581	788	4
mayoría	316	649	348	661	581	788	4
de	350	649	360	661	581	788	4
programas	362	649	403	661	581	788	4
han	405	649	420	661	581	788	4
sido	422	649	438	661	581	788	4
encaminados	440	649	492	661	581	788	4
a	494	649	499	661	581	788	4
mejorar	501	649	530	661	581	788	4
la	308	661	314	673	581	788	4
eficiencia	317	661	353	673	581	788	4
del	356	661	368	673	581	788	4
combustible	371	661	417	673	581	788	4
que	420	661	435	673	581	788	4
en	438	661	448	673	581	788	4
disminuir	451	661	485	673	581	788	4
los	488	661	499	673	581	788	4
efectos	502	661	530	673	581	788	4
nocivos	308	673	337	685	581	788	4
para	342	673	359	685	581	788	4
la	364	673	370	685	581	788	4
salud	375	673	396	685	581	788	4
del	400	673	412	685	581	788	4
uso	417	673	431	685	581	788	4
de	435	673	445	685	581	788	4
biomasa	450	673	483	685	581	788	4
en	487	673	497	685	581	788	4
lugares	502	673	530	685	581	788	4
cerrados	308	684	341	696	581	788	4
sin	345	684	356	696	581	788	4
ventilación.	359	684	402	696	581	788	4
En	406	684	417	696	581	788	4
los	420	684	431	696	581	788	4
últimos	435	684	462	696	581	788	4
diez	466	684	482	696	581	788	4
años	485	684	504	696	581	788	4
se	507	684	517	696	581	788	4
ha	520	684	530	696	581	788	4
producido	308	696	346	708	581	788	4
una	347	696	362	708	581	788	4
fuerte	363	696	385	708	581	788	4
respuesta	387	696	425	708	581	788	4
para	427	696	444	708	581	788	4
desarrollar	446	696	486	708	581	788	4
estrategias	488	696	530	708	581	788	4
para	308	708	325	720	581	788	4
la	331	708	338	720	581	788	4
adopción	343	708	379	720	581	788	4
universal	384	708	419	720	581	788	4
de	425	708	435	720	581	788	4
cocinas	441	708	471	720	581	788	4
mejoradas	477	708	519	720	581	788	4
y	526	708	530	720	581	788	4
combustibles	308	720	360	732	581	788	4
limpios	366	720	394	732	581	788	4
(29)	399	721	408	727	581	788	4
.	408	720	411	732	581	788	4
Un	417	720	428	732	581	788	4
punto	434	720	457	732	581	788	4
muy	463	720	480	732	581	788	4
importante	486	720	530	732	581	788	4
97	519	757	530	769	581	788	4
López	468	38	490	49	581	788	5
M	492	38	499	49	581	788	5
et	501	38	508	49	581	788	5
al.	510	38	519	49	581	788	5
Rev	51	39	66	48	581	788	5
Peru	68	39	88	48	581	788	5
Med	91	39	109	48	581	788	5
Exp	111	39	125	48	581	788	5
Salud	128	39	152	48	581	788	5
Publica.	155	39	189	48	581	788	5
2014;	191	39	210	48	581	788	5
31(1):94-9.	213	39	251	48	581	788	5
es	51	83	61	95	581	788	5
la	64	83	71	95	581	788	5
educación	75	83	117	95	581	788	5
ya	121	83	131	95	581	788	5
que,	134	83	152	95	581	788	5
inclusive	156	83	192	95	581	788	5
después	195	83	230	95	581	788	5
de	234	83	244	95	581	788	5
que	247	83	263	95	581	788	5
la	266	83	273	95	581	788	5
electricidad	51	94	99	106	581	788	5
se	100	94	110	106	581	788	5
hiciera	112	94	140	106	581	788	5
disponible	141	94	184	106	581	788	5
y	185	94	190	106	581	788	5
se	192	94	201	106	581	788	5
fomentara	203	94	245	106	581	788	5
su	247	94	257	106	581	788	5
uso	259	94	274	106	581	788	5
a	51	106	56	118	581	788	5
través	60	106	85	118	581	788	5
de	89	106	99	118	581	788	5
políticas,	103	106	140	118	581	788	5
la	144	106	151	118	581	788	5
biomasa	155	106	190	118	581	788	5
continuó	194	106	229	118	581	788	5
usándose	233	106	273	118	581	788	5
como	51	118	74	130	581	788	5
combustible	77	118	127	130	581	788	5
por	131	118	144	130	581	788	5
más	147	118	164	130	581	788	5
del	167	118	179	130	581	788	5
90%	182	118	199	130	581	788	5
de	202	118	212	130	581	788	5
la	215	118	222	130	581	788	5
población	224	118	261	130	581	788	5
11	264	118	273	130	581	788	5
años	51	130	70	142	581	788	5
después	73	130	106	142	581	788	5
(41)	110	131	119	137	581	788	5
.	118	130	121	142	581	788	5
De	124	130	136	142	581	788	5
igual	139	130	157	142	581	788	5
forma,	160	130	185	142	581	788	5
un	188	130	198	142	581	788	5
estudio	202	130	229	142	581	788	5
en	233	130	243	142	581	788	5
México	246	130	274	142	581	788	5
mostró	51	142	78	154	581	788	5
que	80	142	95	154	581	788	5
la	97	142	104	154	581	788	5
implementación	107	142	167	154	581	788	5
de	170	142	180	154	581	788	5
cocinas	182	142	212	154	581	788	5
mejoradas	214	142	255	154	581	788	5
solo	258	142	273	154	581	788	5
tuvo	51	153	67	165	581	788	5
50%	71	153	89	165	581	788	5
de	93	153	102	165	581	788	5
adherencia	106	153	149	165	581	788	5
(42)	153	154	162	161	581	788	5
.	162	153	164	165	581	788	5
La	168	153	178	165	581	788	5
reducción	181	153	219	165	581	788	5
de	223	153	232	165	581	788	5
partículas	236	153	274	165	581	788	5
depende,	51	165	87	177	581	788	5
en	93	165	103	177	581	788	5
gran	109	165	127	177	581	788	5
medida,	133	165	164	177	581	788	5
del	170	165	182	177	581	788	5
diseño	188	165	213	177	581	788	5
de	220	165	229	177	581	788	5
la	235	165	242	177	581	788	5
cocina	248	165	274	177	581	788	5
(por	51	177	66	189	581	788	5
ejemplo:	72	177	104	189	581	788	5
chimenea,	110	177	150	189	581	788	5
ninguna	155	177	186	189	581	788	5
chimenea	191	177	229	189	581	788	5
o	234	177	239	189	581	788	5
cocinas	244	177	273	189	581	788	5
mejoradas)	51	189	94	201	581	788	5
y	101	189	105	201	581	788	5
tipos	111	189	130	201	581	788	5
de	136	189	146	201	581	788	5
combustibles	152	189	202	201	581	788	5
disponibles	209	189	252	201	581	788	5
(por	258	189	274	201	581	788	5
ejemplo:	51	201	84	213	581	788	5
madera,	87	201	119	213	581	788	5
estiércol,	122	201	156	213	581	788	5
carbón	159	201	185	213	581	788	5
o	188	201	193	213	581	788	5
residuos	196	201	229	213	581	788	5
de	232	201	242	213	581	788	5
cultivos	245	201	274	213	581	788	5
agrícolas).	51	212	91	224	581	788	5
Reducciones	95	212	145	224	581	788	5
de	149	212	159	224	581	788	5
40-80%	163	212	193	224	581	788	5
en	197	212	207	224	581	788	5
concentraciones	210	212	273	224	581	788	5
de	51	224	61	236	581	788	5
PM	65	224	78	236	581	788	5
2,5	78	231	85	238	581	788	5
,	85	224	88	236	581	788	5
PM	92	224	105	236	581	788	5
10	105	231	111	238	581	788	5
y	115	224	119	236	581	788	5
CO	124	224	137	236	581	788	5
(43)	141	225	150	232	581	788	5
y	154	224	159	236	581	788	5
reducción	163	224	201	236	581	788	5
en	205	224	214	236	581	788	5
el	218	224	225	236	581	788	5
decaimiento	229	224	273	236	581	788	5
de	51	236	61	248	581	788	5
función	64	236	90	248	581	788	5
pulmonar	93	236	128	248	581	788	5
(42)	131	237	140	244	581	788	5
han	143	236	157	248	581	788	5
sido	160	236	176	248	581	788	5
descritas	179	236	212	248	581	788	5
usando	215	236	242	248	581	788	5
cocinas	245	236	273	248	581	788	5
mejoradas.	51	248	92	260	581	788	5
A	97	248	103	260	581	788	5
pesar	107	248	128	260	581	788	5
de	133	248	142	260	581	788	5
eso,	147	248	163	260	581	788	5
las	168	248	179	260	581	788	5
concentraciones	184	248	244	260	581	788	5
siguen	249	248	274	260	581	788	5
siendo	51	260	76	272	581	788	5
mayores	77	260	110	272	581	788	5
a	111	260	116	272	581	788	5
lo	118	260	124	272	581	788	5
que	126	260	140	272	581	788	5
la	141	260	148	272	581	788	5
OMS	150	260	169	272	581	788	5
recomienda.	171	260	217	272	581	788	5
De	218	260	229	272	581	788	5
igual	231	260	248	272	581	788	5
forma,	250	260	274	272	581	788	5
se	51	271	60	283	581	788	5
necesita	64	271	95	283	581	788	5
el	98	271	105	283	581	788	5
desarrollo	109	271	145	283	581	788	5
de	149	271	158	283	581	788	5
biomarcadores	162	271	217	283	581	788	5
de	221	271	231	283	581	788	5
exposición	234	271	273	283	581	788	5
a	51	283	56	295	581	788	5
biomasa	59	283	91	295	581	788	5
que	95	283	109	295	581	788	5
ayudarían	113	283	150	295	581	788	5
a	153	283	158	295	581	788	5
evaluar	162	283	189	295	581	788	5
más	192	283	209	295	581	788	5
fácilmente	212	283	250	295	581	788	5
estas	253	283	274	295	581	788	5
intervenciones	51	295	104	307	581	788	5
en	106	295	116	307	581	788	5
estudios	118	295	149	307	581	788	5
a	150	295	155	307	581	788	5
gran	157	295	174	307	581	788	5
escala	176	295	200	307	581	788	5
(44)	202	296	211	303	581	788	5
.	210	295	213	307	581	788	5
global	296	83	321	95	581	788	5
que	325	83	340	95	581	788	5
existe.	345	83	372	95	581	788	5
Los	376	83	391	95	581	788	5
principalmente	395	83	455	95	581	788	5
afectados	460	83	499	95	581	788	5
son	504	83	519	95	581	788	5
mujeres	296	94	329	106	581	788	5
y	334	94	339	106	581	788	5
niños,	345	94	369	106	581	788	5
los	375	94	386	106	581	788	5
últimos	392	94	421	106	581	788	5
con	427	94	442	106	581	788	5
predisposición	447	94	506	106	581	788	5
al	512	94	519	106	581	788	5
desarrollo	296	106	337	118	581	788	5
de	340	106	350	118	581	788	5
dicha	354	106	376	118	581	788	5
enfermedad	380	106	429	118	581	788	5
después	433	106	467	118	581	788	5
de	471	106	481	118	581	788	5
años	485	106	505	118	581	788	5
de	509	106	519	118	581	788	5
continuas	296	118	335	130	581	788	5
infecciones.	340	118	388	130	581	788	5
Encontramos	392	118	446	130	581	788	5
que,	450	118	468	130	581	788	5
a	472	118	477	130	581	788	5
pesar	482	118	504	130	581	788	5
de	509	118	519	130	581	788	5
las	296	130	308	142	581	788	5
diferencias	311	130	355	142	581	788	5
fisiopatológicas	358	130	421	142	581	788	5
entre	423	130	444	142	581	788	5
EPOC	447	130	473	142	581	788	5
por	475	130	489	142	581	788	5
tabaco	491	130	519	142	581	788	5
y	296	142	301	154	581	788	5
biomasa,	305	142	342	154	581	788	5
la	345	142	353	154	581	788	5
mayoría	356	142	389	154	581	788	5
de	393	142	403	154	581	788	5
las	407	142	419	154	581	788	5
características	422	142	482	154	581	788	5
clínicas,	486	142	519	154	581	788	5
calidad	296	153	325	165	581	788	5
de	329	153	339	165	581	788	5
vida	343	153	360	165	581	788	5
y,	364	153	370	165	581	788	5
mortalidad	374	153	417	165	581	788	5
son	420	153	435	165	581	788	5
similares.	439	153	478	165	581	788	5
Dado	481	153	503	165	581	788	5
las	507	153	519	165	581	788	5
repercusiones	296	165	354	177	581	788	5
negativas	356	165	395	177	581	788	5
atribuibles	397	165	439	177	581	788	5
a	442	165	447	177	581	788	5
este	449	165	466	177	581	788	5
problema	468	165	506	177	581	788	5
de	509	165	519	177	581	788	5
salud	296	177	318	189	581	788	5
pública	322	177	351	189	581	788	5
hay	354	177	369	189	581	788	5
una	372	177	388	189	581	788	5
necesidad	391	177	433	189	581	788	5
urgente	436	177	467	189	581	788	5
de	471	177	481	189	581	788	5
ensayos	485	177	519	189	581	788	5
de	296	189	306	201	581	788	5
campo	315	189	343	201	581	788	5
aleatorios	352	189	392	201	581	788	5
cuidadosamente	401	189	468	201	581	788	5
realizados	477	189	519	201	581	788	5
utilizando	296	201	335	213	581	788	5
diferentes	341	201	381	213	581	788	5
diseños	387	201	418	213	581	788	5
de	424	201	434	213	581	788	5
cocinas	439	201	470	213	581	788	5
mejoradas	476	201	519	213	581	788	5
con	296	212	311	224	581	788	5
ventilación	313	212	357	224	581	788	5
al	359	212	366	224	581	788	5
exterior	368	212	399	224	581	788	5
para	401	212	420	224	581	788	5
determinar	422	212	466	224	581	788	5
la	468	212	475	224	581	788	5
verdadera	477	212	519	224	581	788	5
gama	296	224	319	236	581	788	5
de	326	224	336	236	581	788	5
reducciones	343	224	392	236	581	788	5
potencialmente	399	224	461	236	581	788	5
alcanzables,	468	224	519	236	581	788	5
sus	296	236	310	248	581	788	5
beneficios	315	236	357	248	581	788	5
a	362	236	367	248	581	788	5
largo	372	236	392	248	581	788	5
plazo	397	236	419	248	581	788	5
en	424	236	434	248	581	788	5
la	439	236	447	248	581	788	5
reducción	452	236	491	248	581	788	5
de	496	236	507	248	581	788	5
la	512	236	519	248	581	788	5
carga	296	248	319	260	581	788	5
mundial	322	248	354	260	581	788	5
de	357	248	367	260	581	788	5
EPOC,	370	248	398	260	581	788	5
pero	401	248	419	260	581	788	5
también	422	248	455	260	581	788	5
para	458	248	476	260	581	788	5
evaluar	479	248	509	260	581	788	5
la	512	248	519	260	581	788	5
probabilidad	296	260	346	272	581	788	5
de	349	260	359	272	581	788	5
uso.	362	260	379	272	581	788	5
Contribuciones	296	282	356	293	581	788	5
de	359	282	368	293	581	788	5
autoría:	371	282	401	293	581	788	5
ML,	404	282	418	293	581	788	5
NM,	421	282	436	293	581	788	5
y	439	282	443	293	581	788	5
WCh.	446	282	466	293	581	788	5
contribuyeron	469	282	519	293	581	788	5
de	296	292	305	303	581	788	5
igual	308	292	325	303	581	788	5
manera	327	292	355	303	581	788	5
a	357	292	362	303	581	788	5
escribir	364	292	390	303	581	788	5
el	393	292	399	303	581	788	5
manuscrito.	401	292	443	303	581	788	5
Conflictos	296	312	336	323	581	788	5
de	338	312	347	323	581	788	5
Interés:	349	312	378	323	581	788	5
los	380	312	390	323	581	788	5
autores	392	312	419	323	581	788	5
declaran	421	312	452	323	581	788	5
no	454	312	463	323	581	788	5
tener	464	312	483	323	581	788	5
conflictos	485	312	519	323	581	788	5
de	296	322	305	333	581	788	5
interés.	308	322	334	333	581	788	5
CONCLUSIONES	51	329	150	343	581	788	5
El	51	354	59	366	581	788	5
humo	65	354	88	366	581	788	5
de	95	354	105	366	581	788	5
biomasa	111	354	146	366	581	788	5
es	152	354	162	366	581	788	5
un	168	354	178	366	581	788	5
importante	184	354	228	366	581	788	5
factor	234	354	257	366	581	788	5
de	263	354	274	366	581	788	5
riesgo	51	366	76	378	581	788	5
para	79	366	97	378	581	788	5
EPOC	101	366	126	378	581	788	5
considerando	130	366	185	378	581	788	5
la	188	366	195	378	581	788	5
masiva	198	366	227	378	581	788	5
exposición	230	366	273	378	581	788	5
Fuentes	296	342	327	353	581	788	5
de	331	342	340	353	581	788	5
financiamiento:	343	342	404	353	581	788	5
WCh,	407	342	427	353	581	788	5
se	430	342	439	353	581	788	5
encuentra	442	342	478	353	581	788	5
financiado	482	342	519	353	581	788	5
por	296	352	308	363	581	788	5
National	312	352	342	363	581	788	5
Heart	346	352	365	363	581	788	5
Lung	369	352	387	363	581	788	5
and	391	352	405	363	581	788	5
Blood	408	352	429	363	581	788	5
Institute,	433	352	464	363	581	788	5
United	468	352	491	363	581	788	5
Stated	495	352	519	363	581	788	5
National	296	362	326	373	581	788	5
Institutes	329	362	361	373	581	788	5
of	364	362	370	373	581	788	5
Health	373	362	396	373	581	788	5
(R00H	399	362	422	373	581	788	5
L096955)	424	362	459	373	581	788	5
Referencias	51	404	132	419	581	788	5
Bibliográficas	136	404	236	419	581	788	5
1.	51	436	57	447	581	788	5
Buist	65	436	82	447	581	788	5
AS,	89	436	101	447	581	788	5
Vollmer	107	436	133	447	581	788	5
WM,	140	436	158	447	581	788	5
McBurnie	165	436	197	447	581	788	5
MA.	65	446	81	457	581	788	5
Worldwide	85	446	121	457	581	788	5
burden	125	446	148	457	581	788	5
of	152	446	159	457	581	788	5
COPD	162	446	187	457	581	788	5
in	191	446	197	457	581	788	5
high-	65	457	83	468	581	788	5
and	85	457	98	468	581	788	5
low-income	101	457	139	468	581	788	5
countries.	142	457	173	468	581	788	5
Part	176	457	190	468	581	788	5
I.	193	457	197	468	581	788	5
The	65	467	78	478	581	788	5
burden	81	467	105	478	581	788	5
of	108	467	115	478	581	788	5
obstructive	118	467	154	478	581	788	5
lung	158	467	172	478	581	788	5
disease	175	467	197	478	581	788	5
(BOLD)	65	478	95	489	581	788	5
initiative.	99	478	129	489	581	788	5
Int	133	478	143	489	581	788	5
J	147	478	150	489	581	788	5
Tuberc	154	478	176	489	581	788	5
Lung	180	478	197	489	581	788	5
Dis.	65	488	79	499	581	788	5
2008;12(7):703-8.	80	488	140	499	581	788	5
2.	51	501	57	513	581	788	5
Lopez	65	501	86	513	581	788	5
AD,	91	501	105	513	581	788	5
Mathers	111	501	138	513	581	788	5
CD,	143	501	157	513	581	788	5
Ezzati	163	501	182	513	581	788	5
M,	188	501	197	513	581	788	5
Jamison	65	512	91	523	581	788	5
DT,	96	512	109	523	581	788	5
Murray	114	512	138	523	581	788	5
CJ.	143	512	153	523	581	788	5
Global	158	512	181	523	581	788	5
and	185	512	197	523	581	788	5
regional	65	522	91	534	581	788	5
burden	97	522	121	534	581	788	5
of	127	522	133	534	581	788	5
disease	139	522	161	534	581	788	5
and	167	522	180	534	581	788	5
risk	186	522	197	534	581	788	5
factors,	65	533	89	544	581	788	5
2001:	99	533	118	544	581	788	5
systematic	129	533	162	544	581	788	5
analysis	173	533	197	544	581	788	5
of	65	543	72	555	581	788	5
population	79	543	115	555	581	788	5
health	123	543	143	555	581	788	5
data.	150	543	166	555	581	788	5
Lancet.	173	543	197	555	581	788	5
2006;367(9524):1747-57.	65	554	151	565	581	788	5
3.	51	567	57	579	581	788	5
Murray	65	567	90	579	581	788	5
CJ,	96	567	107	579	581	788	5
Lopez	114	567	134	579	581	788	5
AD.	141	567	155	579	581	788	5
Alternative	161	567	197	579	581	788	5
projections	65	578	101	589	581	788	5
of	117	578	124	589	581	788	5
mortality	139	578	170	589	581	788	5
and	185	578	197	589	581	788	5
disability	65	588	95	600	581	788	5
by	99	588	107	600	581	788	5
cause	111	588	128	600	581	788	5
1990-2020:	133	588	171	600	581	788	5
Global	175	588	197	600	581	788	5
Burden	65	599	89	610	581	788	5
of	98	599	104	610	581	788	5
Disease	113	599	137	610	581	788	5
Study.	145	599	165	610	581	788	5
Lancet.	173	599	197	610	581	788	5
1997;349(9064):1498-504.	65	609	155	621	581	788	5
4.	51	623	57	634	581	788	5
Kurmi	65	623	87	634	581	788	5
OP,	88	623	101	634	581	788	5
Semple	103	623	127	634	581	788	5
S,	128	623	134	634	581	788	5
Simkhada	136	623	168	634	581	788	5
P,	170	623	176	634	581	788	5
Smith	177	623	197	634	581	788	5
WC,	65	633	82	644	581	788	5
Ayres	87	633	105	644	581	788	5
JG.	110	633	121	644	581	788	5
COPD	126	633	151	644	581	788	5
and	155	633	168	644	581	788	5
chronic	173	633	197	644	581	788	5
bronchitis	65	644	98	655	581	788	5
risk	102	644	114	655	581	788	5
of	118	644	125	655	581	788	5
indoor	129	644	151	655	581	788	5
air	155	644	163	655	581	788	5
pollution	167	644	197	655	581	788	5
from	65	654	81	665	581	788	5
solid	84	654	100	665	581	788	5
fuel:	102	654	117	665	581	788	5
a	120	654	123	665	581	788	5
systematic	126	654	159	665	581	788	5
review	161	654	183	665	581	788	5
and	185	654	197	665	581	788	5
meta-analysis.	65	665	110	676	581	788	5
Thorax.	113	665	138	676	581	788	5
2010;	140	665	159	676	581	788	5
65(3):221-	162	665	197	676	581	788	5
8.	65	675	71	686	581	788	5
doi:	73	675	86	686	581	788	5
10.1136/thx.2009.124644.	87	675	175	686	581	788	5
5.	51	688	57	700	581	788	5
Bruce	65	688	84	700	581	788	5
N,	89	688	97	700	581	788	5
Perez-Padilla	102	688	143	700	581	788	5
R,	148	688	155	700	581	788	5
Albalak	160	688	185	700	581	788	5
R.	190	688	198	700	581	788	5
The	65	699	78	710	581	788	5
health	80	699	100	710	581	788	5
effects	102	699	122	710	581	788	5
of	124	699	131	710	581	788	5
indoor	133	699	155	710	581	788	5
air	157	699	166	710	581	788	5
pollution	167	699	197	710	581	788	5
exposure	65	709	94	721	581	788	5
in	95	709	101	721	581	788	5
developing	102	709	137	721	581	788	5
countries.	138	709	169	721	581	788	5
Geneva:	170	709	197	721	581	788	5
World	65	720	86	731	581	788	5
Health	87	720	110	731	581	788	5
Organization;	112	720	157	731	581	788	5
2002.	158	720	177	731	581	788	5
98	50	757	61	769	581	788	5
6.	212	436	218	447	581	788	5
Lopez	226	436	246	447	581	788	5
AD,	252	436	266	447	581	788	5
Mathers	271	436	298	447	581	788	5
CD,	304	436	319	447	581	788	5
Ezatti	324	436	343	447	581	788	5
M,	348	436	358	447	581	788	5
Jamison	226	446	252	457	581	788	5
DT,	255	446	268	457	581	788	5
Murray	271	446	295	457	581	788	5
C.	298	446	306	457	581	788	5
Global	309	446	332	457	581	788	5
burden	335	446	358	457	581	788	5
of	226	457	233	468	581	788	5
disease	235	457	258	468	581	788	5
and	260	457	273	468	581	788	5
risk	275	457	287	468	581	788	5
factors.	290	457	314	468	581	788	5
Washington,	316	457	358	468	581	788	5
DC:	226	467	241	478	581	788	5
World	243	467	264	478	581	788	5
Bank,	265	467	285	478	581	788	5
2006.	286	467	305	478	581	788	5
7.	212	480	218	492	581	788	5
Sood	226	480	243	492	581	788	5
A,	243	480	251	492	581	788	5
Petersen	252	480	279	492	581	788	5
H,	280	480	289	492	581	788	5
Blanchette	289	480	323	492	581	788	5
C,	324	480	332	492	581	788	5
Meek	333	480	352	492	581	788	5
P,	352	480	358	492	581	788	5
Belinsky	226	491	253	502	581	788	5
SA,	254	491	266	502	581	788	5
Picchi	267	491	287	502	581	788	5
M,	288	491	297	502	581	788	5
et	298	491	304	503	581	788	5
al.	305	491	313	503	581	788	5
Wood	314	491	334	502	581	788	5
smoke-	335	491	358	502	581	788	5
associated	226	501	257	513	581	788	5
chronic	259	501	284	513	581	788	5
obstructive	286	501	321	513	581	788	5
pulmonary	323	501	358	513	581	788	5
disease	226	512	248	523	581	788	5
(COPD)—underappreciated	253	512	346	523	581	788	5
in	351	512	358	523	581	788	5
the	226	522	236	534	581	788	5
United	238	522	261	534	581	788	5
States?	263	522	284	534	581	788	5
Am	286	522	299	534	581	788	5
J	300	522	303	534	581	788	5
Respir	305	522	326	534	581	788	5
Crit	327	522	341	534	581	788	5
Care	343	522	358	534	581	788	5
Med.	226	533	243	544	581	788	5
2009;179:A4742.	244	533	301	544	581	788	5
8.	212	546	218	558	581	788	5
Torres-Duque	226	546	271	558	581	788	5
C,	275	546	283	558	581	788	5
Maldonado	286	546	324	558	581	788	5
D,	327	546	335	558	581	788	5
Pérez-	338	546	358	558	581	788	5
Padilla	226	557	248	568	581	788	5
R,	250	557	258	568	581	788	5
Ezzati	261	557	280	568	581	788	5
M,	283	557	293	568	581	788	5
Viegi	295	557	313	568	581	788	5
G;	315	557	324	568	581	788	5
Forum	326	557	349	568	581	788	5
of	351	557	358	568	581	788	5
International	226	567	268	579	581	788	5
Respiratory	270	567	308	579	581	788	5
Studies	309	567	333	579	581	788	5
(FIRS)	335	567	358	579	581	788	5
Task	226	578	241	589	581	788	5
Force	243	578	261	589	581	788	5
on	263	578	272	589	581	788	5
Health	274	578	297	589	581	788	5
Effects	299	578	321	589	581	788	5
of	323	578	329	589	581	788	5
Biomass	331	578	358	589	581	788	5
Exposure.	226	588	258	600	581	788	5
Biomass	260	588	287	600	581	788	5
fuels	290	588	305	600	581	788	5
and	308	588	320	600	581	788	5
respiratory	323	588	358	600	581	788	5
diseases:	226	599	253	610	581	788	5
a	256	599	260	610	581	788	5
review	263	599	284	610	581	788	5
of	287	599	294	610	581	788	5
the	297	599	307	610	581	788	5
evidence.	310	599	340	610	581	788	5
Proc	343	599	358	610	581	788	5
Am	226	609	239	621	581	788	5
Thorac	241	609	264	621	581	788	5
Soc.	266	609	280	621	581	788	5
2008;5(5):577-90.	282	609	343	621	581	788	5
doi:	345	609	358	621	581	788	5
10.1513/pats.200707-100RP.	226	620	322	631	581	788	5
9.	212	633	218	644	581	788	5
Smith	226	633	246	644	581	788	5
KR.	249	633	263	644	581	788	5
Biofuels,	267	633	295	644	581	788	5
air	298	633	307	644	581	788	5
pollution,	310	633	342	644	581	788	5
and	346	633	358	644	581	788	5
health.	226	644	248	655	581	788	5
New	249	644	265	655	581	788	5
York:	267	644	285	655	581	788	5
Plenum	286	644	311	655	581	788	5
Press;	313	644	331	655	581	788	5
1987.	333	644	351	655	581	788	5
10.	212	657	221	668	581	788	5
Sällsten	226	657	249	668	581	788	5
G,	254	657	262	668	581	788	5
Gustafson	268	657	299	668	581	788	5
P,	304	657	310	668	581	788	5
Johansson	315	657	346	668	581	788	5
L,	352	657	358	668	581	788	5
Johannesson	226	667	264	679	581	788	5
S,	266	667	272	679	581	788	5
Molnár	274	667	297	679	581	788	5
P,	300	667	305	679	581	788	5
Strandberg	308	667	341	679	581	788	5
B,	343	667	350	679	581	788	5
et	352	667	358	679	581	788	5
al.	226	678	233	689	581	788	5
Experimental	236	678	276	689	581	788	5
wood	279	678	297	689	581	788	5
smoke	300	678	319	689	581	788	5
exposure	322	678	349	689	581	788	5
in	352	678	358	689	581	788	5
humans.	226	688	251	700	581	788	5
Inhal	252	688	268	700	581	788	5
Toxicol.	269	688	293	700	581	788	5
2006;18(11):855-64.	294	688	358	700	581	788	5
11.	212	702	222	713	581	788	5
Zhang	226	702	247	713	581	788	5
J,	249	702	253	713	581	788	5
Smith	254	702	274	713	581	788	5
KR.	276	702	290	713	581	788	5
Indoor	291	702	314	713	581	788	5
air	315	702	324	713	581	788	5
pollution:	326	702	358	713	581	788	5
a	226	712	229	724	581	788	5
globalhealth	234	712	274	724	581	788	5
concern.	278	712	306	724	581	788	5
Br	310	712	319	724	581	788	5
Med	323	712	338	724	581	788	5
Bull.	343	712	358	724	581	788	5
2003;68:209-25.	226	723	280	734	581	788	5
12.	372	436	383	447	581	788	5
Salvi	386	436	403	447	581	788	5
SS,	404	436	414	447	581	788	5
Barnes	416	436	439	447	581	788	5
PJ.	440	436	450	447	581	788	5
Chronic	451	436	480	447	581	788	5
obstructive	481	436	519	447	581	788	5
pulmonary	386	446	424	457	581	788	5
disease	430	446	454	457	581	788	5
in	460	446	467	457	581	788	5
non-smokers.	473	446	519	457	581	788	5
Lancet.	386	457	412	468	581	788	5
2009;374(9691):733-43.	416	457	501	468	581	788	5
doi:	505	457	519	468	581	788	5
10.1016/S0140-6736(09)61303-9.	386	467	506	478	581	788	5
13.	372	480	383	492	581	788	5
McCracken	386	480	425	492	581	788	5
JP,	438	480	447	492	581	788	5
Wellenius	459	480	491	492	581	788	5
GA,	504	480	519	492	581	788	5
Bloomfield	386	491	423	502	581	788	5
GS,	425	491	437	502	581	788	5
Brook	439	491	459	502	581	788	5
RD,	461	491	475	502	581	788	5
Tolunay	477	491	503	502	581	788	5
HE,	505	491	519	502	581	788	5
Dockery	386	501	415	513	581	788	5
DW,	418	501	434	513	581	788	5
Rabadan-Diehl	437	501	487	513	581	788	5
C,	490	501	499	513	581	788	5
et	502	501	508	513	581	788	5
al.	511	501	519	513	581	788	5
Household	386	512	423	523	581	788	5
air	425	512	434	523	581	788	5
pollution	437	512	467	523	581	788	5
from	469	512	486	523	581	788	5
solid	488	512	504	523	581	788	5
fuel	506	512	519	523	581	788	5
use:	386	522	399	534	581	788	5
Evidence	402	522	431	534	581	788	5
for	434	522	443	534	581	788	5
links	446	522	461	534	581	788	5
to	464	522	471	534	581	788	5
CVD.	473	522	494	534	581	788	5
Global	496	522	519	534	581	788	5
Heart.	386	533	408	544	581	788	5
2012;7(3):223-34.	409	533	469	544	581	788	5
14.	372	546	383	558	581	788	5
Kurmi	386	546	408	558	581	788	5
OP,	412	546	424	558	581	788	5
Devereux	428	546	459	558	581	788	5
GS,	463	546	475	558	581	788	5
Smith	479	546	499	558	581	788	5
WC,	502	546	519	558	581	788	5
Semple	386	557	410	568	581	788	5
S,	412	557	418	568	581	788	5
Steiner	420	557	443	568	581	788	5
MF,	445	557	459	568	581	788	5
Simkhada	461	557	493	568	581	788	5
P,	495	557	501	568	581	788	5
et	503	557	509	568	581	788	5
al.	511	557	519	568	581	788	5
Reduced	386	567	415	579	581	788	5
lung	419	567	433	579	581	788	5
function	436	567	464	579	581	788	5
due	467	567	479	579	581	788	5
to	483	567	490	579	581	788	5
biomass	493	567	519	579	581	788	5
smoke	386	578	407	589	581	788	5
exposure	410	578	438	589	581	788	5
in	441	578	447	589	581	788	5
young	450	578	470	589	581	788	5
adults	472	578	492	589	581	788	5
in	494	578	501	589	581	788	5
rural	503	578	519	589	581	788	5
Nepal.	386	588	408	600	581	788	5
Eur	411	588	423	600	581	788	5
Respir	426	588	447	600	581	788	5
J.	451	588	455	600	581	788	5
2013;41(1):25-30.	458	588	519	600	581	788	5
doi:	386	599	399	610	581	788	5
10.1183/09031936.00220511.	401	599	502	610	581	788	5
15.	372	612	383	623	581	788	5
World	386	612	408	623	581	788	5
Health	414	612	437	623	581	788	5
Organization.	443	612	490	623	581	788	5
WHO	495	612	519	623	581	788	5
Air	386	623	398	634	581	788	5
quality	402	623	426	634	581	788	5
guidelines	430	623	464	634	581	788	5
for	468	623	478	634	581	788	5
particulate	482	623	519	634	581	788	5
matter,	386	633	410	644	581	788	5
ozone,	415	633	437	644	581	788	5
nitrogen	442	633	471	644	581	788	5
dioxide	476	633	501	644	581	788	5
and	506	633	519	644	581	788	5
sulfur	386	644	406	655	581	788	5
dioxide:	414	644	442	655	581	788	5
Summary	450	644	483	655	581	788	5
of	491	644	498	655	581	788	5
risk	506	644	519	655	581	788	5
assessment.	386	654	425	665	581	788	5
Global	433	654	457	665	581	788	5
Update	465	654	491	665	581	788	5
2005.	499	654	519	665	581	788	5
Geneva:	386	665	415	676	581	788	5
World	418	665	440	676	581	788	5
Health	443	665	467	676	581	788	5
Organization;	471	665	519	676	581	788	5
2006.	386	675	406	686	581	788	5
16.	372	688	382	700	581	788	5
Siddiqui	386	688	414	700	581	788	5
AR,	417	688	431	700	581	788	5
Lee	435	688	446	700	581	788	5
K,	450	688	458	700	581	788	5
Bennett	462	688	487	700	581	788	5
D,	491	688	499	700	581	788	5
Yang	503	688	519	700	581	788	5
X,	386	699	395	710	581	788	5
Brown	398	699	420	710	581	788	5
KH,	424	699	439	710	581	788	5
Bhutta	443	699	465	710	581	788	5
ZA,	469	699	482	710	581	788	5
Gold	486	699	503	710	581	788	5
EB.	507	699	519	710	581	788	5
Indoor	386	709	409	721	581	788	5
carbon	414	709	436	721	581	788	5
monoxide	441	709	474	721	581	788	5
and	479	709	491	721	581	788	5
PM2.5	496	709	519	721	581	788	5
concentrations	386	720	433	731	581	788	5
by	434	720	441	731	581	788	5
cooking	442	720	467	731	581	788	5
fuels	468	720	483	731	581	788	5
in	483	720	490	731	581	788	5
Pakistan.	490	720	519	731	581	788	5
Rev	62	40	77	49	581	788	6
Peru	80	40	99	49	581	788	6
Med	102	40	120	49	581	788	6
Exp	123	40	136	49	581	788	6
Salud	139	40	164	49	581	788	6
Publica.	166	40	200	49	581	788	6
2014;	202	40	222	49	581	788	6
31(1):94-9.	224	40	262	49	581	788	6
17.	62	107	72	118	581	788	6
18.	62	181	73	192	581	788	6
19.	62	235	73	246	581	788	6
20.	62	278	73	290	581	788	6
21.	62	322	73	333	581	788	6
22.	62	427	73	438	581	788	6
23.	62	511	73	522	581	788	6
24.	62	596	73	607	581	788	6
25.	62	660	73	671	581	788	6
Indoor	77	83	99	95	581	788	6
Air.	102	83	114	95	581	788	6
2009	118	83	135	95	581	788	6
Feb;19(1):75-82.	138	83	193	95	581	788	6
doi:	196	83	209	95	581	788	6
10.1111/j.1600-0668.2008.00563.x.	77	94	192	105	581	788	6
Banerjee	77	107	104	118	581	788	6
A,	105	107	113	118	581	788	6
Mondal	114	107	139	118	581	788	6
NK,	141	107	155	118	581	788	6
Das	157	107	169	118	581	788	6
D,	170	107	178	118	581	788	6
Ray	180	107	192	118	581	788	6
MR.	194	107	209	118	581	788	6
Neutrophilic	77	117	117	128	581	788	6
inflammatory	120	117	163	128	581	788	6
response	167	117	193	128	581	788	6
and	197	117	209	128	581	788	6
oxidative	77	127	104	138	581	788	6
stress	107	127	123	138	581	788	6
in	126	127	133	138	581	788	6
premenopausal	135	127	182	138	581	788	6
women	185	127	209	138	581	788	6
chronically	77	137	111	148	581	788	6
exposed	114	137	139	148	581	788	6
to	143	137	150	148	581	788	6
indoor	153	137	175	148	581	788	6
air	178	137	187	148	581	788	6
pollu-	190	137	209	148	581	788	6
tion	77	147	90	159	581	788	6
from	91	147	107	159	581	788	6
biomass	109	147	134	159	581	788	6
burning.	136	147	162	159	581	788	6
Inflammation.	164	147	209	159	581	788	6
2012;35(2):671-83.	77	158	138	169	581	788	6
doi:	140	158	153	169	581	788	6
10.1007/s10753-	155	158	209	169	581	788	6
011-9360-2.	77	168	115	179	581	788	6
Montaño	77	181	108	192	581	788	6
M,	109	181	119	192	581	788	6
Beccerril	121	181	149	192	581	788	6
C,	151	181	159	192	581	788	6
Ruiz	161	181	176	192	581	788	6
V,	178	181	184	192	581	788	6
Ramos	186	181	209	192	581	788	6
C,	77	191	85	202	581	788	6
Sansores	91	191	118	202	581	788	6
RH,	124	191	139	202	581	788	6
González-Avila	145	191	195	202	581	788	6
G.	201	191	209	202	581	788	6
Matrix	77	201	99	212	581	788	6
metalloproteinases	105	201	166	212	581	788	6
activity	172	201	196	212	581	788	6
in	202	201	209	212	581	788	6
COPD	77	211	101	223	581	788	6
associated	106	211	139	223	581	788	6
with	143	211	158	223	581	788	6
wood	163	211	182	223	581	788	6
smoke.	186	211	209	223	581	788	6
Chest.	77	222	98	233	581	788	6
2004;125(2):466-72.	99	222	168	233	581	788	6
Nieman	77	235	103	246	581	788	6
GF,	108	235	120	246	581	788	6
Clark	124	235	143	246	581	788	6
WR	147	235	161	246	581	788	6
Jr,	166	235	173	246	581	788	6
Wax	177	235	192	246	581	788	6
SD,	196	235	209	246	581	788	6
Web	77	245	92	256	581	788	6
SD.	94	245	106	256	581	788	6
The	109	245	121	256	581	788	6
effect	124	245	141	256	581	788	6
of	144	245	150	256	581	788	6
smoke	153	245	173	256	581	788	6
inhalation	176	245	209	256	581	788	6
on	77	255	85	266	581	788	6
pulmonary	91	255	127	266	581	788	6
surfactant.	132	255	166	266	581	788	6
Ann	172	255	187	266	581	788	6
Surg.	192	255	209	266	581	788	6
1980;191(2):171-81.	77	265	145	276	581	788	6
Zelikoff	77	278	103	290	581	788	6
JT,	108	278	118	290	581	788	6
Chen	123	278	141	290	581	788	6
LC,	146	278	160	290	581	788	6
Cohen	165	278	187	290	581	788	6
MD,	193	278	209	290	581	788	6
Schlesinger	77	288	113	300	581	788	6
RB.	121	288	133	300	581	788	6
The	140	288	153	300	581	788	6
toxicology	161	288	195	300	581	788	6
of	202	288	209	300	581	788	6
inhaled	77	299	101	310	581	788	6
woodsmoke.	104	299	145	310	581	788	6
J	149	299	152	310	581	788	6
Toxicol	155	299	179	310	581	788	6
Environ	182	299	209	310	581	788	6
Health	77	309	100	320	581	788	6
B	101	309	106	320	581	788	6
Crit	108	309	122	320	581	788	6
Rev.	123	309	137	320	581	788	6
2002;5(3):269-82.	138	309	199	320	581	788	6
Guzman-Grenfell	77	322	137	333	581	788	6
A,	141	322	149	333	581	788	6
Nieto-Velazquez	153	322	209	333	581	788	6
N,	77	332	85	343	581	788	6
Torres-Ramos	89	332	136	343	581	788	6
Y,	140	332	146	343	581	788	6
Montoya-Estrada	150	332	209	343	581	788	6
A,	77	342	85	354	581	788	6
Ramírez-Venegas	95	342	153	354	581	788	6
A,	164	342	172	354	581	788	6
Ochoa-	183	342	209	354	581	788	6
Cautiño	77	352	105	364	581	788	6
L,	110	352	117	364	581	788	6
et	122	352	129	364	581	788	6
al.	134	352	141	364	581	788	6
Increased	146	352	179	364	581	788	6
platelet	184	352	209	364	581	788	6
and	77	363	89	374	581	788	6
erythrocyte	99	363	138	374	581	788	6
arginase	147	363	175	374	581	788	6
activity	184	363	209	374	581	788	6
in	77	373	83	384	581	788	6
chronic	92	373	117	384	581	788	6
obstructive	125	373	163	384	581	788	6
pulmonary	171	373	209	384	581	788	6
disease	77	383	100	394	581	788	6
associated	106	383	140	394	581	788	6
with	147	383	162	394	581	788	6
tobacco	168	383	195	394	581	788	6
or	201	383	209	394	581	788	6
wood	77	393	96	405	581	788	6
smoke	98	393	120	405	581	788	6
exposure.	122	393	154	405	581	788	6
J	157	393	160	405	581	788	6
Investig	162	393	188	405	581	788	6
Med.	191	393	209	405	581	788	6
2011;59(3):587-92.	77	403	144	415	581	788	6
doi:	156	403	170	415	581	788	6
10.231/	181	403	209	415	581	788	6
JIM.0b013e31820bf475.	77	414	162	425	581	788	6
Danielsen	77	427	109	438	581	788	6
PH,	114	427	128	438	581	788	6
Moller	132	427	154	438	581	788	6
P,	159	427	165	438	581	788	6
Jensen	169	427	190	438	581	788	6
KA,	195	427	209	438	581	788	6
Sharma	77	437	101	448	581	788	6
AK,	105	437	119	448	581	788	6
Wallin	122	437	144	448	581	788	6
H,	148	437	157	448	581	788	6
Bossi	160	437	177	448	581	788	6
R,	181	437	188	448	581	788	6
et	192	437	198	449	581	788	6
al.	201	437	209	449	581	788	6
Oxidative	77	447	108	458	581	788	6
stress,	114	447	133	458	581	788	6
DNA	139	447	158	458	581	788	6
damage,	164	447	191	458	581	788	6
and	196	447	209	458	581	788	6
inflammation	77	457	121	469	581	788	6
induced	125	457	152	469	581	788	6
by	156	457	164	469	581	788	6
ambient	169	457	196	469	581	788	6
air	200	457	209	469	581	788	6
and	77	468	89	479	581	788	6
wood	95	468	114	479	581	788	6
smoke	120	468	141	479	581	788	6
particulate	147	468	181	479	581	788	6
matter	187	468	209	479	581	788	6
in	77	478	83	489	581	788	6
human	86	478	110	489	581	788	6
A549	113	478	131	489	581	788	6
and	135	478	147	489	581	788	6
THP-1	150	478	175	489	581	788	6
cell	178	478	189	489	581	788	6
lines.	192	478	209	489	581	788	6
Chem	77	488	97	499	581	788	6
Res	100	488	112	499	581	788	6
Toxicol.	115	488	141	499	581	788	6
2011;24(2):168-84.	144	488	209	499	581	788	6
doi:	77	498	90	509	581	788	6
10.1021/tx100407m.	91	498	161	509	581	788	6
Painschab	77	511	109	522	581	788	6
MS,	117	511	131	522	581	788	6
Davila-Roman	139	511	187	522	581	788	6
VG,	195	511	209	522	581	788	6
Gilman	77	521	102	533	581	788	6
RH,	104	521	118	533	581	788	6
Vasquez-Villar	120	521	167	533	581	788	6
AD,	169	521	183	533	581	788	6
Pollard	185	521	209	533	581	788	6
SL,	77	532	88	543	581	788	6
Wise	90	532	107	543	581	788	6
RA,	109	532	122	543	581	788	6
et	124	531	130	544	581	788	6
al.	132	531	140	544	581	788	6
Chronic	142	532	169	543	581	788	6
exposure	171	532	200	543	581	788	6
to	202	532	209	543	581	788	6
biomass	77	542	103	553	581	788	6
fuel	105	542	117	553	581	788	6
is	120	542	124	553	581	788	6
associated	127	542	159	553	581	788	6
with	161	542	176	553	581	788	6
increased	179	542	209	553	581	788	6
carotid	77	552	99	563	581	788	6
artery	105	552	124	563	581	788	6
intima-media	130	552	173	563	581	788	6
thickness	179	552	209	563	581	788	6
and	77	562	89	573	581	788	6
a	90	562	94	573	581	788	6
higher	95	562	116	573	581	788	6
prevalence	118	562	152	573	581	788	6
of	153	562	160	573	581	788	6
atherosclerotic	162	562	209	573	581	788	6
plaque.	77	572	100	584	581	788	6
Heart.	102	572	123	584	581	788	6
2013;99(14):984-91.	125	572	194	584	581	788	6
doi:	196	572	209	584	581	788	6
10.1136/heartjnl-2012-303440.	77	583	181	594	581	788	6
Dutt	77	596	93	607	581	788	6
D,	95	596	104	607	581	788	6
Srinivasa	106	596	135	607	581	788	6
DK,	137	596	152	607	581	788	6
Rotti	155	596	172	607	581	788	6
SB,	174	596	186	607	581	788	6
Konar	188	596	209	607	581	788	6
D.	77	606	85	617	581	788	6
Effect	89	606	109	617	581	788	6
of	113	606	120	617	581	788	6
indoor	125	606	147	617	581	788	6
air	152	606	160	617	581	788	6
pollution	165	606	195	617	581	788	6
on	200	606	209	617	581	788	6
the	77	616	87	627	581	788	6
respiratory	90	616	125	627	581	788	6
system	129	616	150	627	581	788	6
of	154	616	161	627	581	788	6
women	164	616	188	627	581	788	6
using	192	616	209	627	581	788	6
different	77	626	104	637	581	788	6
fuels	108	626	123	637	581	788	6
for	126	626	136	637	581	788	6
cooking	139	626	165	637	581	788	6
in	168	626	175	637	581	788	6
an	178	626	186	637	581	788	6
urban	189	626	209	637	581	788	6
slum	77	636	92	648	581	788	6
of	95	636	102	648	581	788	6
Pondicherry.	104	636	146	648	581	788	6
Natl	149	636	163	648	581	788	6
Med	166	636	181	648	581	788	6
J	184	636	187	648	581	788	6
India.	190	636	209	648	581	788	6
1996;9(3):113-7.	77	647	133	658	581	788	6
Fullerton	77	660	108	671	581	788	6
DG,	115	660	131	671	581	788	6
Suseno	138	660	162	671	581	788	6
A,	169	660	177	671	581	788	6
Semple	184	660	209	671	581	788	6
S,	77	670	83	681	581	788	6
Kalambo	88	670	119	681	581	788	6
F,	125	670	130	681	581	788	6
Malamba	136	670	168	681	581	788	6
R,	173	670	181	681	581	788	6
White	187	670	209	681	581	788	6
S,	77	680	83	691	581	788	6
et	87	680	93	691	581	788	6
al.	98	680	105	691	581	788	6
Wood	110	680	131	691	581	788	6
smoke	135	680	157	691	581	788	6
exposure,	161	680	193	691	581	788	6
po-	197	680	209	691	581	788	6
verty	77	690	94	701	581	788	6
and	98	690	111	701	581	788	6
impaired	115	690	145	701	581	788	6
lung	149	690	164	701	581	788	6
function	168	690	198	701	581	788	6
in	202	690	209	701	581	788	6
Malawian	77	700	110	712	581	788	6
adults.	114	700	137	712	581	788	6
Int	141	700	151	712	581	788	6
J	156	700	159	712	581	788	6
Tuberc	163	700	187	712	581	788	6
Lung	191	700	209	712	581	788	6
Dis.	77	711	90	722	581	788	6
2011;15(3):391-8.	92	711	155	722	581	788	6
Enfermedad	307	38	351	49	581	788	6
pulmonar	354	38	387	49	581	788	6
obstructiva	390	38	429	49	581	788	6
crónica	431	38	457	49	581	788	6
y	459	38	463	49	581	788	6
humo	466	38	486	49	581	788	6
de	488	38	497	49	581	788	6
biomasa	500	38	530	49	581	788	6
26.	223	83	233	95	581	788	6
Golshan	237	83	265	95	581	788	6
M,	268	83	278	95	581	788	6
Faghihi	280	83	305	95	581	788	6
M,	308	83	318	95	581	788	6
Marandi	321	83	349	95	581	788	6
MM.	352	83	369	95	581	788	6
Indoor	237	94	260	105	581	788	6
women	266	94	290	105	581	788	6
jobs	296	94	309	105	581	788	6
and	315	94	327	105	581	788	6
pulmonary	333	94	369	105	581	788	6
risks	237	104	252	115	581	788	6
in	254	104	261	115	581	788	6
rural	262	104	278	115	581	788	6
areas	280	104	296	115	581	788	6
of	298	104	305	115	581	788	6
Isfahan,	307	104	332	115	581	788	6
Iran,	334	104	349	115	581	788	6
2000.	351	104	369	115	581	788	6
Respir	237	114	258	125	581	788	6
Med.	260	114	277	125	581	788	6
2002;96(6):382-8.	278	114	339	125	581	788	6
27.	223	127	233	138	581	788	6
Caballero	237	127	269	138	581	788	6
A,	270	127	278	138	581	788	6
Torres-Duque	279	127	324	138	581	788	6
CA,	325	127	339	138	581	788	6
Jaramillo	340	127	369	138	581	788	6
C,	237	137	245	148	581	788	6
Bolívar	248	137	271	148	581	788	6
F,	274	137	279	148	581	788	6
Sanabria	282	137	310	148	581	788	6
F,	312	137	318	148	581	788	6
Osorio	320	137	343	148	581	788	6
P,	345	137	351	148	581	788	6
et	353	137	360	148	581	788	6
al.	362	137	369	148	581	788	6
Prevalence	237	147	272	159	581	788	6
of	274	147	281	159	581	788	6
COPD	283	147	307	159	581	788	6
in	309	147	316	159	581	788	6
five	318	147	330	159	581	788	6
Colombian	332	147	369	159	581	788	6
cities	237	158	254	169	581	788	6
situated	256	158	282	169	581	788	6
at	284	158	290	169	581	788	6
low,	293	158	306	169	581	788	6
medium,	308	158	337	169	581	788	6
and	340	158	352	169	581	788	6
high	354	158	369	169	581	788	6
altitude	237	168	262	179	581	788	6
(PREPOCOL	268	168	316	179	581	788	6
study).	322	168	344	179	581	788	6
Chest	350	168	369	179	581	788	6
2008;133(2):343-9.	237	178	302	189	581	788	6
28.	223	191	234	202	581	788	6
Smith	237	191	258	202	581	788	6
KR,	261	191	275	202	581	788	6
Mehta	278	191	300	202	581	788	6
S,	302	191	309	202	581	788	6
Maeusezahl-Feuz	311	191	369	202	581	788	6
M.	237	201	247	212	581	788	6
Indoor	248	201	272	212	581	788	6
air	273	201	282	212	581	788	6
pollution	283	201	315	212	581	788	6
from	316	201	333	212	581	788	6
household	334	201	369	212	581	788	6
use	237	211	248	223	581	788	6
of	258	211	265	223	581	788	6
solid	274	211	290	223	581	788	6
fuels:	300	211	318	223	581	788	6
comparative	328	211	369	223	581	788	6
quantification	237	222	285	233	581	788	6
of	292	222	299	233	581	788	6
health	306	222	328	233	581	788	6
risks.	335	222	352	233	581	788	6
In:	360	222	369	233	581	788	6
Ezzati	237	232	258	243	581	788	6
MLA,	260	232	282	243	581	788	6
Rodgers	284	232	312	243	581	788	6
A,	314	232	323	243	581	788	6
Murray	325	232	350	243	581	788	6
CJL,	353	232	369	243	581	788	6
editors.	237	242	263	253	581	788	6
Global	265	242	288	253	581	788	6
and	291	242	303	253	581	788	6
regional	306	242	333	253	581	788	6
burden	336	242	360	253	581	788	6
of	362	242	369	253	581	788	6
disease	237	252	260	263	581	788	6
attributable	264	252	304	263	581	788	6
to	308	252	315	263	581	788	6
selected	319	252	346	263	581	788	6
major	350	252	369	263	581	788	6
risk	237	262	250	274	581	788	6
factors.	258	262	283	274	581	788	6
Geneva,	291	262	319	274	581	788	6
Switzerland:	327	262	369	274	581	788	6
World	237	273	259	284	581	788	6
Health	262	273	286	284	581	788	6
Organization;	289	273	337	284	581	788	6
2004.	341	273	360	284	581	788	6
p.	363	273	369	284	581	788	6
1435-93.	237	283	268	294	581	788	6
29.	223	296	233	307	581	788	6
Orozco-Levi	237	296	279	307	581	788	6
M,	286	296	296	307	581	788	6
Garcia-Aymerich	303	296	358	307	581	788	6
J,	365	296	369	307	581	788	6
Villar	237	306	256	317	581	788	6
J,	257	306	262	317	581	788	6
Ramírez-Sarmiento	263	306	327	317	581	788	6
A,	328	306	336	317	581	788	6
Antó	338	306	355	317	581	788	6
JM,	357	306	369	317	581	788	6
Gea	237	316	251	327	581	788	6
J,	253	316	258	327	581	788	6
et	260	316	266	327	581	788	6
al.	269	316	276	327	581	788	6
Wood	279	316	300	327	581	788	6
smoke	302	316	323	327	581	788	6
exposure	326	316	354	327	581	788	6
and	357	316	369	327	581	788	6
risk	237	326	249	338	581	788	6
of	253	326	260	338	581	788	6
chronic	264	326	289	338	581	788	6
obstructive	293	326	329	338	581	788	6
pulmonary	333	326	369	338	581	788	6
disease.	237	337	261	348	581	788	6
Eur	262	337	274	348	581	788	6
Respir	276	337	297	348	581	788	6
J.	298	337	302	348	581	788	6
2006;27(3):542–6.	304	337	366	348	581	788	6
30.	223	350	232	361	581	788	6
Hu	237	350	248	361	581	788	6
G,	249	350	257	361	581	788	6
Zhou	258	350	275	361	581	788	6
Y,	276	350	282	361	581	788	6
Tian	284	350	298	361	581	788	6
J,	299	350	303	361	581	788	6
Yao	305	350	316	361	581	788	6
W,	317	350	326	361	581	788	6
Li	328	350	334	361	581	788	6
J,	336	350	340	361	581	788	6
Li	341	350	348	361	581	788	6
B,	349	350	355	361	581	788	6
Ran	357	350	369	361	581	788	6
P.	237	360	243	371	581	788	6
Risk	245	360	258	371	581	788	6
of	260	360	266	371	581	788	6
COPD	268	360	291	371	581	788	6
from	293	360	308	371	581	788	6
exposure	310	360	336	371	581	788	6
to	338	360	344	371	581	788	6
biomass	346	360	369	371	581	788	6
smoke:	237	370	258	381	581	788	6
a	258	370	262	381	581	788	6
meta-analysis.	262	370	302	381	581	788	6
Chest.	302	370	321	381	581	788	6
2010;138(1):20-	321	370	369	381	581	788	6
31.	237	380	246	392	581	788	6
doi:	247	380	259	392	581	788	6
10.1378/chest.08-2114.	260	380	329	392	581	788	6
31.	223	393	233	405	581	788	6
Po	237	393	246	405	581	788	6
JY,	252	393	261	405	581	788	6
FitzGerald	268	393	303	405	581	788	6
JM,	309	393	321	405	581	788	6
Carlsten	328	393	355	405	581	788	6
C.	361	393	369	405	581	788	6
Respiratory	237	403	275	415	581	788	6
disease	277	403	300	415	581	788	6
associated	302	403	334	415	581	788	6
with	337	403	352	415	581	788	6
solid	354	403	369	415	581	788	6
biomass	237	414	263	425	581	788	6
fuel	267	414	279	425	581	788	6
exposure	283	414	312	425	581	788	6
in	315	414	322	425	581	788	6
rural	326	414	341	425	581	788	6
women	345	414	369	425	581	788	6
and	237	424	250	435	581	788	6
children:	256	424	285	435	581	788	6
systematic	291	424	324	435	581	788	6
review	330	424	351	435	581	788	6
and	357	424	369	435	581	788	6
meta-analysis.	237	434	282	445	581	788	6
Thorax.	286	434	311	445	581	788	6
2011;66(3):232-	315	434	369	445	581	788	6
9.	237	444	243	456	581	788	6
doi:	245	444	258	456	581	788	6
10.1136/thx.2010.147884.	259	444	347	456	581	788	6
32.	223	457	233	469	581	788	6
Boy	237	457	250	469	581	788	6
E,	255	457	262	469	581	788	6
Bruce	267	457	286	469	581	788	6
N,	291	457	300	469	581	788	6
Delgado	305	457	333	469	581	788	6
H.	338	457	347	469	581	788	6
Birth	352	457	369	469	581	788	6
weight	237	468	259	479	581	788	6
and	263	468	275	479	581	788	6
exposure	279	468	308	479	581	788	6
to	312	468	319	479	581	788	6
kitchen	322	468	347	479	581	788	6
wood	351	468	369	479	581	788	6
smoke	237	478	258	489	581	788	6
during	267	478	288	489	581	788	6
pregnancy	296	478	330	489	581	788	6
in	339	478	345	489	581	788	6
rural	354	478	369	489	581	788	6
Guatemala.	237	488	274	499	581	788	6
Environ	280	488	306	499	581	788	6
Health	312	488	335	499	581	788	6
Perspect.	341	488	369	499	581	788	6
2002;110(1):109-14.	237	498	306	509	581	788	6
33.	223	511	233	522	581	788	6
Mena	237	511	256	522	581	788	6
MA,	260	511	276	522	581	788	6
Woll	281	511	297	522	581	788	6
F,	301	511	307	522	581	788	6
Cok	311	511	326	522	581	788	6
J,	330	511	334	522	581	788	6
Ferrufino	339	511	369	522	581	788	6
JC,	237	521	248	533	581	788	6
Accinelli	255	521	284	533	581	788	6
RA.	290	521	304	533	581	788	6
Histopathological	311	521	369	533	581	788	6
lung	237	532	251	543	581	788	6
changes	254	532	279	543	581	788	6
in	282	532	288	543	581	788	6
children	291	532	318	543	581	788	6
due	320	532	332	543	581	788	6
to	334	532	341	543	581	788	6
biomass	343	532	369	543	581	788	6
fuel.	237	542	251	553	581	788	6
Am	257	542	270	553	581	788	6
J	276	542	278	553	581	788	6
Respir	284	542	305	553	581	788	6
Crit	311	542	325	553	581	788	6
Care	331	542	346	553	581	788	6
Med.	352	542	369	553	581	788	6
2012;185(6):687-8.	237	552	302	563	581	788	6
34.	223	565	233	576	581	788	6
Smith	237	565	257	576	581	788	6
KR,	260	565	273	576	581	788	6
McCracken	276	565	314	576	581	788	6
JP,	317	565	325	576	581	788	6
Weber	328	565	349	576	581	788	6
MW,	353	565	369	576	581	788	6
Hubbard	237	575	266	586	581	788	6
A,	269	575	277	586	581	788	6
Jenny	279	575	297	586	581	788	6
A,	299	575	307	586	581	788	6
Thompson	310	575	345	586	581	788	6
LM,	347	575	362	586	581	788	6
et	364	575	369	587	581	788	6
al.	237	585	245	597	581	788	6
Effect	246	585	265	597	581	788	6
of	266	585	273	597	581	788	6
reduction	274	585	305	597	581	788	6
in	306	585	313	597	581	788	6
household	314	585	347	597	581	788	6
air	349	585	357	597	581	788	6
po-	358	585	369	597	581	788	6
llution	237	596	258	607	581	788	6
on	259	596	268	607	581	788	6
childhood	269	596	302	607	581	788	6
pneumonia	303	596	339	607	581	788	6
in	340	596	347	607	581	788	6
Guate-	348	596	369	607	581	788	6
mala	237	606	252	617	581	788	6
(RESPIRE):	253	606	293	617	581	788	6
a	294	606	297	617	581	788	6
randomized	298	606	336	617	581	788	6
controlled	337	606	369	617	581	788	6
trial.	237	616	251	627	581	788	6
Lancet.	257	616	281	627	581	788	6
2011;378(9804):1717-26.	287	616	369	627	581	788	6
doi:	237	626	250	637	581	788	6
10.1016/S0140-6736(11)60921-5.	251	626	361	637	581	788	6
35.	223	639	233	650	581	788	6
González-García	237	639	290	650	581	788	6
M,	293	639	302	650	581	788	6
Páez	305	639	319	650	581	788	6
S,	322	639	328	650	581	788	6
Jaramillo	331	639	359	650	581	788	6
C,	361	639	369	650	581	788	6
Barrero	237	649	261	661	581	788	6
M,	265	649	274	661	581	788	6
Maldonado	278	649	315	661	581	788	6
D.	319	649	327	661	581	788	6
Enfermedad	331	649	369	661	581	788	6
pulmonar	237	660	268	671	581	788	6
obstructiva	274	660	308	671	581	788	6
crónica	313	660	336	671	581	788	6
(EPOC)	341	660	369	671	581	788	6
por	237	670	248	681	581	788	6
humo	250	670	268	681	581	788	6
de	270	670	277	681	581	788	6
leña	279	670	291	681	581	788	6
en	292	670	300	681	581	788	6
mujeres:	301	670	328	681	581	788	6
comparación	329	670	369	681	581	788	6
con	237	680	249	691	581	788	6
la	251	680	257	691	581	788	6
EPOC	259	680	281	691	581	788	6
por	284	680	295	691	581	788	6
tabaquismo.	297	680	335	691	581	788	6
Acta	337	680	352	691	581	788	6
Med	354	680	369	691	581	788	6
Colomb.	237	690	265	701	581	788	6
2004;29(1):17-25.	267	690	324	701	581	788	6
36.	223	703	233	715	581	788	6
Perez-Padilla	237	703	279	715	581	788	6
R,	283	703	291	715	581	788	6
Schilmann	295	703	330	715	581	788	6
A,	335	703	343	715	581	788	6
Riojas-	347	703	369	715	581	788	6
Rodriguez	237	713	271	725	581	788	6
H.	274	713	283	725	581	788	6
Respiratory	285	713	323	725	581	788	6
health	326	713	346	725	581	788	6
effects	349	713	369	725	581	788	6
37.	384	107	394	118	581	788	6
38.	384	150	394	161	581	788	6
39.	384	204	394	215	581	788	6
40.	384	288	394	300	581	788	6
41.	384	342	394	354	581	788	6
42.	384	396	394	407	581	788	6
43.	384	470	394	482	581	788	6
44.	384	545	393	556	581	788	6
45.	384	598	394	610	581	788	6
of	398	83	405	95	581	788	6
indoor	406	83	428	95	581	788	6
air	430	83	438	95	581	788	6
pollution.	440	83	472	95	581	788	6
Int	473	83	483	95	581	788	6
J	484	83	487	95	581	788	6
Tuberc	489	83	512	95	581	788	6
Lung	513	83	530	95	581	788	6
Dis.	398	94	411	105	581	788	6
2010;14(9):1079-86.	413	94	481	105	581	788	6
González-García	398	107	453	118	581	788	6
M,	457	107	467	118	581	788	6
Torres-Duque	472	107	517	118	581	788	6
C,	522	107	530	118	581	788	6
Bustos	398	117	419	128	581	788	6
A,	420	117	428	128	581	788	6
Peñaa	429	117	448	128	581	788	6
C,	449	117	457	128	581	788	6
Maldonado	458	117	496	128	581	788	6
D.	497	117	505	128	581	788	6
Airway	506	117	530	128	581	788	6
hyper-responsiveness	398	127	465	138	581	788	6
in	471	127	478	138	581	788	6
wood	484	127	503	138	581	788	6
smoke	509	127	530	138	581	788	6
COPD.	398	137	424	148	581	788	6
Chest.	426	137	447	148	581	788	6
2003;124(4):168S.	448	137	510	148	581	788	6
Rivera	398	150	419	161	581	788	6
RM,	424	150	439	161	581	788	6
Cosio	445	150	464	161	581	788	6
MG,	469	150	485	161	581	788	6
Ghezzo	491	150	516	161	581	788	6
H,	521	150	530	161	581	788	6
Salazar	398	160	421	172	581	788	6
M,	423	160	433	172	581	788	6
Perez-Padilla	435	160	477	172	581	788	6
R.	479	160	487	172	581	788	6
Comparison	489	160	530	172	581	788	6
of	398	171	405	182	581	788	6
lung	406	171	420	182	581	788	6
morphology	421	171	462	182	581	788	6
in	463	171	470	182	581	788	6
COPD	471	171	496	182	581	788	6
secondary	497	171	530	182	581	788	6
to	398	181	405	192	581	788	6
cigarette	409	181	436	192	581	788	6
and	440	181	453	192	581	788	6
biomass	457	181	483	192	581	788	6
smoke.	487	181	509	192	581	788	6
Int	513	181	523	192	581	788	6
J	527	181	530	192	581	788	6
Tuberc	398	191	421	202	581	788	6
Lung	422	191	439	202	581	788	6
Dis.	441	191	454	202	581	788	6
2008;12(8):972-7.	455	191	516	202	581	788	6
Brashier	398	204	424	215	581	788	6
B,	427	204	433	215	581	788	6
Vanjare	436	204	460	215	581	788	6
N,	463	204	471	215	581	788	6
Londhe	474	204	499	215	581	788	6
J,	502	204	506	215	581	788	6
Madas	509	204	530	215	581	788	6
S,	398	214	404	225	581	788	6
Juveka	407	214	428	225	581	788	6
S,	432	214	438	225	581	788	6
Salvi	441	214	456	225	581	788	6
S,	460	214	466	225	581	788	6
et	470	214	475	226	581	788	6
al.	479	214	486	226	581	788	6
Comparison	490	214	530	225	581	788	6
of	398	224	404	236	581	788	6
airway	408	224	429	236	581	788	6
cellular	433	224	455	236	581	788	6
and	459	224	471	236	581	788	6
mediator	475	224	503	236	581	788	6
profiles	507	224	530	236	581	788	6
between	398	235	425	246	581	788	6
tobacco	427	235	452	246	581	788	6
smoke-induced	455	235	503	246	581	788	6
COPD	506	235	530	246	581	788	6
and	398	245	410	256	581	788	6
biomass	411	245	436	256	581	788	6
fuel	437	245	449	256	581	788	6
exposure-induced	450	245	505	256	581	788	6
COPD	506	245	530	256	581	788	6
in	398	255	404	266	581	788	6
an	407	255	415	266	581	788	6
Indian	418	255	439	266	581	788	6
population.	441	255	478	266	581	788	6
2011	480	255	497	266	581	788	6
European	500	255	530	266	581	788	6
Respiratory	398	265	434	276	581	788	6
Society	440	265	463	276	581	788	6
Annual	469	265	493	276	581	788	6
Congress.	499	265	530	276	581	788	6
Amsterdam,	398	275	437	287	581	788	6
September	438	275	472	287	581	788	6
25,	473	275	483	287	581	788	6
2011.	484	275	502	287	581	788	6
Martin	398	288	421	300	581	788	6
WJ	424	288	436	300	581	788	6
2nd,	440	288	454	300	581	788	6
Glass	458	288	475	300	581	788	6
RI,	478	288	489	300	581	788	6
Balbus	492	288	514	300	581	788	6
JM,	517	288	530	300	581	788	6
Collins	398	299	422	310	581	788	6
FS.	428	299	438	310	581	788	6
Public	444	299	465	310	581	788	6
health.	471	299	493	310	581	788	6
A	499	299	505	310	581	788	6
major	511	299	530	310	581	788	6
environmental	398	309	445	320	581	788	6
cause	449	309	466	320	581	788	6
of	470	309	476	320	581	788	6
death.	480	309	500	320	581	788	6
Science.	504	309	530	320	581	788	6
2011;334(6053):180-1.	398	319	475	330	581	788	6
doi:	481	319	494	330	581	788	6
10.1126/	500	319	530	330	581	788	6
science.1213088.	398	329	453	341	581	788	6
Madubansi	398	342	434	354	581	788	6
M,	436	342	445	354	581	788	6
Shackleton	447	342	483	354	581	788	6
CM.	484	342	500	354	581	788	6
Changes	502	342	530	354	581	788	6
in	398	352	405	364	581	788	6
fuelwood	407	352	438	364	581	788	6
use	440	352	451	364	581	788	6
and	453	352	466	364	581	788	6
selection	468	352	497	364	581	788	6
following	499	352	530	364	581	788	6
electrification	398	363	442	374	581	788	6
in	449	363	456	374	581	788	6
the	463	363	474	374	581	788	6
Bushbuckridge	481	363	530	374	581	788	6
lowveld,	398	373	425	384	581	788	6
South	426	373	446	384	581	788	6
Africa.	447	373	469	384	581	788	6
J	470	373	473	384	581	788	6
Environ	475	373	501	384	581	788	6
Manage.	502	373	530	384	581	788	6
2007;83(4):416-26.	398	383	462	394	581	788	6
Romieu	398	396	424	407	581	788	6
I,	426	396	431	407	581	788	6
Riojas-Rodriguez	433	396	489	407	581	788	6
H,	491	396	500	407	581	788	6
Marron-	502	396	530	407	581	788	6
Mares	398	406	418	418	581	788	6
A	421	406	427	418	581	788	6
T,	430	406	437	418	581	788	6
Schilmann	440	406	475	418	581	788	6
A,	478	406	486	418	581	788	6
Perez-Padilla	489	406	530	418	581	788	6
R,	398	417	406	428	581	788	6
Masera	407	417	431	428	581	788	6
O.	432	417	441	428	581	788	6
Improved	442	417	474	428	581	788	6
biomass	475	417	501	428	581	788	6
stove	503	417	519	428	581	788	6
in-	521	417	530	428	581	788	6
tervention	398	427	432	438	581	788	6
in	433	427	440	438	581	788	6
rural	441	427	456	438	581	788	6
Mexico:	458	427	485	438	581	788	6
impact	486	427	508	438	581	788	6
on	510	427	518	438	581	788	6
the	520	427	530	438	581	788	6
respiratory	398	437	433	448	581	788	6
health	434	437	454	448	581	788	6
of	456	437	462	448	581	788	6
women.	464	437	490	448	581	788	6
Am	491	437	504	448	581	788	6
J	505	437	508	448	581	788	6
Respir	509	437	530	448	581	788	6
Crit	398	447	412	458	581	788	6
Care	417	447	433	458	581	788	6
Med.	439	447	456	458	581	788	6
2009;180(7):649-56.	461	447	530	458	581	788	6
doi:	398	457	411	469	581	788	6
10.1164/rccm.200810-1556OC.	412	457	520	469	581	788	6
Albalak	398	470	423	482	581	788	6
R,	424	470	432	482	581	788	6
Bruce	432	470	452	482	581	788	6
N,	452	470	461	482	581	788	6
McCracken	461	470	500	482	581	788	6
JP,	501	470	509	482	581	788	6
Smith	510	470	530	482	581	788	6
KR,	398	481	412	492	581	788	6
De	416	481	426	492	581	788	6
Gallardo	429	481	458	492	581	788	6
T.	462	481	469	492	581	788	6
Indoor	472	481	495	492	581	788	6
respirable	499	481	530	492	581	788	6
particulate	398	491	432	502	581	788	6
matter	436	491	458	502	581	788	6
concentrations	462	491	510	502	581	788	6
from	514	491	530	502	581	788	6
an	398	501	406	512	581	788	6
open	409	501	426	512	581	788	6
fire,	429	501	442	512	581	788	6
improved	445	501	476	512	581	788	6
cookstove,	480	501	514	512	581	788	6
and	518	501	530	512	581	788	6
LPG/open	398	511	434	522	581	788	6
fire	437	511	448	522	581	788	6
combination	452	511	493	522	581	788	6
in	497	511	504	522	581	788	6
a	507	511	511	522	581	788	6
rural	514	511	530	522	581	788	6
Guatemalan	398	521	438	533	581	788	6
community.	443	521	482	533	581	788	6
Environ	488	521	515	533	581	788	6
Sci	520	521	530	533	581	788	6
Technol.	398	532	426	543	581	788	6
2001;35(13):2650-5.	427	532	496	543	581	788	6
Diette	399	545	419	556	581	788	6
GB,	421	545	434	556	581	788	6
Accinelli	435	545	463	556	581	788	6
RA,	464	545	477	556	581	788	6
Balmes	478	545	501	556	581	788	6
JR,	502	545	512	556	581	788	6
Buist	514	545	530	556	581	788	6
AS,	398	555	409	566	581	788	6
Checkley	410	555	440	566	581	788	6
W,	441	555	450	566	581	788	6
Garbe	451	555	471	566	581	788	6
P,	472	555	477	566	581	788	6
et	478	555	483	567	581	788	6
al.	484	555	492	567	581	788	6
Obstructive	493	555	530	566	581	788	6
lung	398	565	412	576	581	788	6
disease	417	565	438	576	581	788	6
and	443	565	455	576	581	788	6
exposure	461	565	488	576	581	788	6
to	493	565	500	576	581	788	6
burning	505	565	530	576	581	788	6
biomass	398	575	423	586	581	788	6
fuel	426	575	438	586	581	788	6
in	441	575	447	586	581	788	6
the	451	575	461	586	581	788	6
indoor	464	575	485	586	581	788	6
environment.	489	575	530	586	581	788	6
Glob	398	585	414	597	581	788	6
Heart.	415	585	436	597	581	788	6
2012;7(3):265-70.	437	585	495	597	581	788	6
Kurmi	398	598	419	610	581	788	6
OP,	422	598	435	610	581	788	6
Lam	438	598	453	610	581	788	6
KB,	456	598	469	610	581	788	6
Ayres	472	598	490	610	581	788	6
JG.	493	598	504	610	581	788	6
Indoor	507	598	530	610	581	788	6
air	398	609	406	620	581	788	6
pollution	412	609	443	620	581	788	6
and	448	609	461	620	581	788	6
the	467	609	477	620	581	788	6
lung	483	609	497	620	581	788	6
in	503	609	510	620	581	788	6
low-	516	609	530	620	581	788	6
and	398	619	410	630	581	788	6
medium-income	418	619	472	630	581	788	6
countries.	479	619	511	630	581	788	6
Eur	518	619	530	630	581	788	6
Respir	398	629	419	640	581	788	6
J.	429	629	433	640	581	788	6
2012;40(1):239-54.	443	629	507	640	581	788	6
doi:	517	629	530	640	581	788	6
10.1183/09031936.00190211.	398	639	499	650	581	788	6
Correspondencia:	384	662	440	674	581	788	6
William	441	662	468	674	581	788	6
Checkley	469	662	496	674	581	788	6
Dirección:	384	673	416	685	581	788	6
Division	417	673	444	685	581	788	6
of	446	673	452	685	581	788	6
Pulmonary	453	673	489	685	581	788	6
and	490	673	503	685	581	788	6
Critical	504	673	528	685	581	788	6
Care,	384	683	401	695	581	788	6
School	402	683	423	695	581	788	6
of	424	683	430	695	581	788	6
Medicine,	431	683	462	695	581	788	6
Johns	463	683	481	695	581	788	6
Hopkins	482	683	508	695	581	788	6
University,	384	694	418	706	581	788	6
1800	419	694	436	706	581	788	6
Orleans	438	694	463	706	581	788	6
Ave	464	694	476	706	581	788	6
Suite	477	694	493	706	581	788	6
9121,	495	694	514	706	581	788	6
Baltimore,	384	704	417	716	581	788	6
MD	419	704	433	716	581	788	6
21205,	434	704	457	716	581	788	6
USA.	459	704	477	716	581	788	6
Correo	384	715	405	727	581	788	6
electrónico:	407	715	441	727	581	788	6
wcheckl1@jhmi.edu	442	715	506	727	581	788	6
99	519	757	530	769	581	788	6
