Original	426	27	473	45	581	788	1
Breve	477	27	510	45	581	788	1
Rev	365	51	381	61	581	788	1
Peru	384	51	405	61	581	788	1
Med	407	51	427	61	581	788	1
Exp	429	51	444	61	581	788	1
Salud	447	51	473	61	581	788	1
Publica	476	51	510	61	581	788	1
HIPERTENSIÓN	75	106	196	124	581	788	1
ARTERIAL	200	106	274	124	581	788	1
Y	278	106	287	124	581	788	1
OBESIDAD	291	106	373	124	581	788	1
EN	377	106	399	124	581	788	1
INDÍGENAS	404	106	495	124	581	788	1
ASHÁNINKAS	124	123	226	141	581	788	1
DE	230	123	252	141	581	788	1
LA	256	123	275	141	581	788	1
REGIÓN	279	123	343	141	581	788	1
JUNÍN,	347	123	401	141	581	788	1
PERÚ	406	123	446	141	581	788	1
Candice	66	151	103	164	581	788	1
Romero	106	151	141	164	581	788	1
1,a	141	151	150	159	581	788	1
,	150	151	152	164	581	788	1
Carol	155	151	179	164	581	788	1
Zavaleta	182	151	220	164	581	788	1
2,5,6,a	220	151	238	159	581	788	1
,	238	151	241	164	581	788	1
Lilia	244	151	261	164	581	788	1
Cabrera	264	151	300	164	581	788	1
1,b	300	151	308	159	581	788	1
,	308	151	311	164	581	788	1
Robert	314	151	344	164	581	788	1
H.	347	151	357	164	581	788	1
Gilman	359	151	391	164	581	788	1
1,3,4,c	391	151	409	159	581	788	1
,	409	151	411	164	581	788	1
J.	414	151	422	164	581	788	1
Jaime	425	151	451	164	581	788	1
Miranda	454	151	490	164	581	788	1
3,5,d	490	151	503	159	581	788	1
RESUMEN	74	175	117	185	581	788	1
Palabras	85	286	117	297	581	788	1
clave:	122	286	143	297	581	788	1
Hipertensión;	148	286	195	297	581	788	1
Población	201	286	236	297	581	788	1
indígena;	241	286	274	297	581	788	1
Transición	280	286	316	297	581	788	1
de	321	286	330	297	581	788	1
la	336	286	342	297	581	788	1
salud;	347	286	368	297	581	788	1
Transición	374	286	410	297	581	788	1
nutricional;	416	286	454	297	581	788	1
Obesidad;	460	286	496	297	581	788	1
Enfermedad	85	296	129	307	581	788	1
crónica	131	296	157	307	581	788	1
(fuente:	159	296	186	307	581	788	1
DeCS	188	296	210	307	581	788	1
BIREME).	212	296	247	307	581	788	1
HIGH	54	328	94	344	581	788	1
BLOOD	97	328	146	344	581	788	1
PRESSURE	150	328	215	344	581	788	1
AND	219	328	250	344	581	788	1
OBESITY	253	328	309	344	581	788	1
IN	313	328	329	344	581	788	1
INDIGENOUS	333	328	424	344	581	788	1
ASHANINKAS	428	328	515	344	581	788	1
OF	202	343	221	359	581	788	1
JUNIN	224	343	268	359	581	788	1
REGION,	271	343	329	359	581	788	1
PERU	333	343	368	359	581	788	1
ABSTRACT	74	369	119	380	581	788	1
Key	85	481	99	491	581	788	1
words:	102	481	125	491	581	788	1
Hypertension;	128	481	178	491	581	788	1
Indigenous	181	481	220	491	581	788	1
population;	223	481	262	491	581	788	1
Health	265	481	288	491	581	788	1
transition;	291	481	326	491	581	788	1
Nutritional	329	481	365	491	581	788	1
transition;	368	481	403	491	581	788	1
Obesity;	406	481	435	491	581	788	1
Chronic	438	481	465	491	581	788	1
disease	468	481	496	491	581	788	1
(source:	85	491	114	501	581	788	1
MeSH	116	491	138	501	581	788	1
NLM).	141	491	162	501	581	788	1
INTRODUCCIÓN	51	520	155	534	581	788	1
Las	51	546	66	558	581	788	1
transiciones	68	546	116	558	581	788	1
a	119	546	124	558	581	788	1
nivel	127	546	146	558	581	788	1
poblacional,	149	546	197	558	581	788	1
tanto	200	546	220	558	581	788	1
la	223	546	230	558	581	788	1
nutricional	233	546	274	558	581	788	1
como	51	558	73	570	581	788	1
la	75	558	82	570	581	788	1
epidemiológica,	84	558	147	570	581	788	1
no	149	558	159	570	581	788	1
son	161	558	175	570	581	788	1
ajenas	177	558	204	570	581	788	1
al	206	558	213	570	581	788	1
Perú	215	558	234	570	581	788	1
(1)	236	558	242	565	581	788	1
.	242	558	245	570	581	788	1
Si	247	558	255	570	581	788	1
bien	257	558	274	570	581	788	1
los	51	569	63	581	581	788	1
agregados	66	569	108	581	581	788	1
nacionales	112	569	155	581	581	788	1
demuestran	158	569	206	581	581	788	1
una	209	569	224	581	581	788	1
prevalencia	228	569	274	581	581	788	1
considerable	51	581	102	593	581	788	1
de	106	581	116	593	581	788	1
enfermedades	120	581	177	593	581	788	1
crónicas	181	581	215	593	581	788	1
en	219	581	229	593	581	788	1
el	233	581	240	593	581	788	1
país	244	581	261	593	581	788	1
(2)	265	582	271	589	581	788	1
,	271	581	274	593	581	788	1
dichos	51	593	77	605	581	788	1
estimados	82	593	123	605	581	788	1
no	129	593	139	605	581	788	1
consideran	144	593	188	605	581	788	1
a	193	593	198	605	581	788	1
las	203	593	215	605	581	788	1
comunidades	220	593	274	605	581	788	1
indígenas	51	605	90	617	581	788	1
como	93	605	115	617	581	788	1
unidad	117	605	144	617	581	788	1
de	147	605	157	617	581	788	1
evaluación.	159	605	205	617	581	788	1
1	51	634	53	640	581	788	1
2	51	643	53	649	581	788	1
3	51	651	53	657	581	788	1
4	51	660	53	666	581	788	1
5	51	668	53	674	581	788	1
6	51	677	53	683	581	788	1
a	51	685	53	691	581	788	1
Análisis	296	523	327	535	581	788	1
situacionales	332	523	384	535	581	788	1
en	389	523	399	535	581	788	1
grupos	404	523	432	535	581	788	1
indígenas	437	523	476	535	581	788	1
peruanos	481	523	519	535	581	788	1
indican	296	534	325	546	581	788	1
una	335	534	350	546	581	788	1
mayor	360	534	385	546	581	788	1
prevalencia	395	534	441	546	581	788	1
de	451	534	461	546	581	788	1
condiciones	471	534	519	546	581	788	1
transmisibles	296	546	349	558	581	788	1
(3)	352	547	358	554	581	788	1
.	358	546	361	558	581	788	1
Sin	364	546	377	558	581	788	1
embargo,	381	546	419	558	581	788	1
reportes	422	546	455	558	581	788	1
internacionales	458	546	519	558	581	788	1
sugieren	296	558	331	570	581	788	1
que	333	558	348	570	581	788	1
en	350	558	360	570	581	788	1
el	362	558	369	570	581	788	1
mundo	371	558	399	570	581	788	1
más	401	558	418	570	581	788	1
del	420	558	432	570	581	788	1
50%	434	558	452	570	581	788	1
de	454	558	464	570	581	788	1
los	466	558	478	570	581	788	1
indígenas	480	558	519	570	581	788	1
de	296	570	306	582	581	788	1
más	309	570	326	582	581	788	1
de	329	570	339	582	581	788	1
35	342	570	352	582	581	788	1
años	354	570	374	582	581	788	1
de	377	570	387	582	581	788	1
edad	390	570	410	582	581	788	1
padecen	412	570	447	582	581	788	1
diabetes	450	570	484	582	581	788	1
tipo	487	570	501	582	581	788	1
2,	504	570	511	582	581	788	1
y	514	570	519	582	581	788	1
se	296	582	306	594	581	788	1
prevé	309	582	332	594	581	788	1
que	336	582	351	594	581	788	1
estas	354	582	376	594	581	788	1
cifras	380	582	401	594	581	788	1
aumenten	405	582	445	594	581	788	1
(4)	449	582	455	589	581	788	1
.	455	582	458	594	581	788	1
El	461	582	469	594	581	788	1
proceso	473	582	505	594	581	788	1
de	509	582	519	594	581	788	1
aculturación	296	593	345	605	581	788	1
por	350	593	363	605	581	788	1
el	369	593	376	605	581	788	1
que	381	593	396	605	581	788	1
atraviesan	401	593	443	605	581	788	1
las	448	593	460	605	581	788	1
comunidades	465	593	519	605	581	788	1
indígenas	296	605	335	617	581	788	1
conlleva	339	605	372	617	581	788	1
cambios	376	605	409	617	581	788	1
en	413	605	423	617	581	788	1
los	426	605	438	617	581	788	1
estilos	442	605	467	617	581	788	1
de	471	605	481	617	581	788	1
vida,	485	605	504	617	581	788	1
los	507	605	519	617	581	788	1
Área	60	634	74	644	581	788	1
de	76	634	83	644	581	788	1
Investigación	84	634	124	644	581	788	1
y	126	634	129	644	581	788	1
Desarrollo,	131	634	164	644	581	788	1
A.	166	634	173	644	581	788	1
B.	175	634	181	644	581	788	1
PRISMA,	182	634	211	644	581	788	1
Lima,	212	634	230	644	581	788	1
Perú.	231	634	247	644	581	788	1
Unidad	60	642	82	652	581	788	1
Salud	84	642	100	652	581	788	1
Indígena-Fundación	102	642	163	652	581	788	1
Cayetano	165	642	193	652	581	788	1
Heredia.	195	642	221	652	581	788	1
Lima,	222	642	240	652	581	788	1
Perú.	241	642	257	652	581	788	1
CRONICAS	60	651	96	661	581	788	1
Centro	98	651	119	661	581	788	1
de	121	651	128	661	581	788	1
Excelencia	130	651	161	661	581	788	1
en	163	651	170	661	581	788	1
Enfermedades	172	651	215	661	581	788	1
Crónicas,	217	651	245	661	581	788	1
Universidad	247	651	284	661	581	788	1
Peruana	285	651	310	661	581	788	1
Cayetano	312	651	340	661	581	788	1
Heredia.	342	651	367	661	581	788	1
Lima,	369	651	386	661	581	788	1
Perú.	388	651	404	661	581	788	1
Department	60	659	96	669	581	788	1
of	98	659	104	669	581	788	1
International	106	659	145	669	581	788	1
Health,	147	659	168	669	581	788	1
Johns	170	659	187	669	581	788	1
Hopkins	189	659	215	669	581	788	1
Bloomberg	216	659	249	669	581	788	1
School	251	659	271	669	581	788	1
of	273	659	279	669	581	788	1
Public	281	659	300	669	581	788	1
Health.	302	659	324	669	581	788	1
Baltimore,	325	659	357	669	581	788	1
EE.	358	659	369	669	581	788	1
UU.	370	659	382	669	581	788	1
Facultad	60	668	85	678	581	788	1
de	87	668	94	678	581	788	1
Medicina,	96	668	126	678	581	788	1
Universidad	127	668	164	678	581	788	1
Peruana	166	668	190	678	581	788	1
Cayetano	192	668	220	678	581	788	1
Heredia.	222	668	248	678	581	788	1
Lima,	249	668	267	678	581	788	1
Perú.	268	668	284	678	581	788	1
Departamento	60	676	103	686	581	788	1
de	105	676	112	686	581	788	1
Geografía,	114	676	145	686	581	788	1
Universidad	147	676	183	686	581	788	1
McGill.	185	676	208	686	581	788	1
Montreal,	209	676	239	686	581	788	1
Canadá.	240	676	265	686	581	788	1
Médico	60	685	82	695	581	788	1
cirujano;	83	685	109	695	581	788	1
b	111	685	113	691	581	788	1
enfermera,	115	685	147	695	581	788	1
especialista	148	685	181	695	581	788	1
en	183	685	190	695	581	788	1
Salud	192	685	208	695	581	788	1
Pública;	210	685	233	695	581	788	1
c	235	685	236	691	581	788	1
médico,	238	685	261	695	581	788	1
especialista	263	685	296	695	581	788	1
en	298	685	305	695	581	788	1
enfermedades	306	685	347	695	581	788	1
infecciosas;	349	685	382	695	581	788	1
d	384	685	386	691	581	788	1
médico,	388	685	411	695	581	788	1
magíster	413	685	438	695	581	788	1
y	440	685	443	695	581	788	1
doctor	445	685	464	695	581	788	1
en	466	685	473	695	581	788	1
Epidemiología.	474	685	519	695	581	788	1
Recibido:	60	693	88	703	581	788	1
12-10-13	90	693	116	703	581	788	1
Aprobado:	125	693	157	703	581	788	1
29-01-14	158	693	185	703	581	788	1
Citar	51	709	67	719	581	788	1
como:	69	709	88	719	581	788	1
Romero	90	709	114	719	581	788	1
C,	116	709	123	719	581	788	1
Zavaleta	125	709	150	719	581	788	1
C,	152	709	159	719	581	788	1
Cabrera	161	709	185	719	581	788	1
L,	187	709	193	719	581	788	1
Gilman	195	709	217	719	581	788	1
RH,	220	709	232	719	581	788	1
Miranda	234	709	260	719	581	788	1
JJ.	262	709	268	719	581	788	1
Hipertensión	270	709	310	719	581	788	1
arterial	312	709	333	719	581	788	1
y	335	709	339	719	581	788	1
obesidad	341	709	368	719	581	788	1
en	370	709	377	719	581	788	1
indígenas	379	709	408	719	581	788	1
asháninkas	410	709	443	719	581	788	1
de	445	709	452	719	581	788	1
la	454	709	460	719	581	788	1
región	462	709	481	719	581	788	1
Junín,	483	709	501	719	581	788	1
Perú.	503	709	519	719	581	788	1
Rev	51	717	62	727	581	788	1
Peru	64	717	78	727	581	788	1
Med	80	717	94	727	581	788	1
Exp	95	717	107	727	581	788	1
Salud	109	717	125	727	581	788	1
Publica.	127	717	151	727	581	788	1
2014;31(1):78-83.	153	717	205	727	581	788	1
78	50	757	61	769	581	788	1
Rev	62	40	77	49	581	788	2
Peru	80	40	99	49	581	788	2
Med	102	40	120	49	581	788	2
Exp	123	40	136	49	581	788	2
Salud	139	40	164	49	581	788	2
Publica.	166	40	200	49	581	788	2
2014;	202	40	222	49	581	788	2
31(1):78-83.	224	40	267	49	581	788	2
que	62	83	77	95	581	788	2
pueden	82	83	112	95	581	788	2
incrementar	117	83	165	95	581	788	2
los	169	83	181	95	581	788	2
factores	186	83	218	95	581	788	2
de	223	83	233	95	581	788	2
riesgo	237	83	262	95	581	788	2
para	267	83	285	95	581	788	2
enfermedades	62	94	120	106	581	788	2
crónicas	122	94	156	106	581	788	2
(5)	158	95	165	102	581	788	2
.	165	94	167	106	581	788	2
En	62	118	73	130	581	788	2
medio	79	118	104	130	581	788	2
de	110	118	120	130	581	788	2
los	125	118	137	130	581	788	2
distintos	143	118	176	130	581	788	2
procesos	182	118	219	130	581	788	2
de	225	118	235	130	581	788	2
cambios	241	118	275	130	581	788	2
y	280	118	285	130	581	788	2
transiciones,	62	130	114	142	581	788	2
resulta	119	130	147	142	581	788	2
importante	152	130	195	142	581	788	2
conocer	200	130	233	142	581	788	2
el	238	130	245	142	581	788	2
perfil	250	130	270	142	581	788	2
de	275	130	285	142	581	788	2
enfermedades	62	142	121	154	581	788	2
crónicas	129	142	163	154	581	788	2
en	170	142	180	154	581	788	2
la	188	142	195	154	581	788	2
población	203	142	242	154	581	788	2
indígena	250	142	285	154	581	788	2
peruana	62	153	96	165	581	788	2
con	106	153	120	165	581	788	2
limitado	130	153	162	165	581	788	2
contacto	172	153	206	165	581	788	2
con	216	153	231	165	581	788	2
la	240	153	248	165	581	788	2
cultura	257	153	285	165	581	788	2
occidental.	62	165	106	177	581	788	2
Este	110	165	128	177	581	788	2
estudio	132	165	162	177	581	788	2
tiene	165	165	185	177	581	788	2
por	189	165	202	177	581	788	2
objetivo	206	165	237	177	581	788	2
determinar	241	165	285	177	581	788	2
la	62	177	69	189	581	788	2
prevalencia	73	177	120	189	581	788	2
de	124	177	134	189	581	788	2
hipertensión	138	177	188	189	581	788	2
arterial	191	177	219	189	581	788	2
y	223	177	228	189	581	788	2
obesidad,	231	177	271	189	581	788	2
en	275	177	285	189	581	788	2
indígenas	62	189	102	201	581	788	2
asháninkas	105	189	151	201	581	788	2
del	154	189	166	201	581	788	2
departamento	168	189	225	201	581	788	2
de	227	189	238	201	581	788	2
Junín	240	189	262	201	581	788	2
en	265	189	275	201	581	788	2
la	278	189	285	201	581	788	2
selva	62	201	84	213	581	788	2
del	86	201	99	213	581	788	2
Perú.	101	201	123	213	581	788	2
EL	62	234	76	248	581	788	2
ESTUDIO	79	234	135	248	581	788	2
Estudio	62	260	92	272	581	788	2
transversal	95	260	139	272	581	788	2
realizado	142	260	179	272	581	788	2
en	181	260	192	272	581	788	2
julio	194	260	210	272	581	788	2
del	213	260	225	272	581	788	2
2008	228	260	248	272	581	788	2
en	251	260	261	272	581	788	2
cinco	264	260	285	272	581	788	2
comunidades	62	271	116	283	581	788	2
asháninkas	118	271	163	283	581	788	2
(Charahuaja,	165	271	217	283	581	788	2
Capitiri,	219	271	249	283	581	788	2
Ivotsote,	251	271	285	283	581	788	2
Mayapo	62	283	94	295	581	788	2
y	97	283	101	295	581	788	2
Cushireni)	104	283	145	295	581	788	2
del	148	283	160	295	581	788	2
distrito	162	283	189	295	581	788	2
de	191	283	201	295	581	788	2
río	204	283	214	295	581	788	2
Tambo,	217	283	246	295	581	788	2
provincia	249	283	285	295	581	788	2
de	62	295	72	307	581	788	2
Satipo,	74	295	102	307	581	788	2
región	104	295	129	307	581	788	2
de	131	295	141	307	581	788	2
Junín;	142	295	167	307	581	788	2
en	168	295	178	307	581	788	2
la	180	295	187	307	581	788	2
selva	189	295	210	307	581	788	2
peruana,	212	295	247	307	581	788	2
ubicadas	249	295	285	307	581	788	2
a	62	307	67	319	581	788	2
260	70	307	85	319	581	788	2
m	87	307	95	319	581	788	2
de	97	307	107	319	581	788	2
altitud.	110	307	136	319	581	788	2
El	62	330	71	342	581	788	2
centro	76	330	102	342	581	788	2
poblado	107	330	140	342	581	788	2
más	146	330	163	342	581	788	2
cercano	169	330	202	342	581	788	2
es	207	330	217	342	581	788	2
Puerto	222	330	250	342	581	788	2
Ocopa,	255	330	285	342	581	788	2
distante	62	342	95	354	581	788	2
a	100	342	105	354	581	788	2
tres	110	342	125	354	581	788	2
horas	130	342	153	354	581	788	2
en	158	342	168	354	581	788	2
bote	173	342	191	354	581	788	2
a	196	342	201	354	581	788	2
motor,	206	342	231	354	581	788	2
y	236	342	241	354	581	788	2
la	246	342	253	354	581	788	2
ciudad	257	342	285	354	581	788	2
más	62	354	80	366	581	788	2
cercana,	86	354	122	366	581	788	2
Satipo,	128	354	157	366	581	788	2
está	163	354	180	366	581	788	2
a	187	354	192	366	581	788	2
dos	198	354	213	366	581	788	2
horas	219	354	242	366	581	788	2
más	248	354	265	366	581	788	2
por	271	354	285	366	581	788	2
carretera	62	366	100	378	581	788	2
(Figura	104	366	133	378	581	788	2
1).	137	366	148	378	581	788	2
Debido	152	366	181	378	581	788	2
a	185	366	190	378	581	788	2
la	194	366	201	378	581	788	2
distancia,	205	366	245	378	581	788	2
costo	249	366	271	378	581	788	2
de	275	366	285	378	581	788	2
transporte	62	378	105	390	581	788	2
y	107	378	112	390	581	788	2
dependiendo	114	378	168	390	581	788	2
del	171	378	183	390	581	788	2
clima,	186	378	210	390	581	788	2
el	213	378	220	390	581	788	2
contacto	222	378	258	390	581	788	2
de	260	378	270	390	581	788	2
los	273	378	285	390	581	788	2
pobladores	62	389	109	401	581	788	2
de	112	389	122	401	581	788	2
esta	125	389	143	401	581	788	2
zona	146	389	166	401	581	788	2
con	170	389	184	401	581	788	2
la	188	389	195	401	581	788	2
cultura	198	389	226	401	581	788	2
occidental	230	389	272	401	581	788	2
es	275	389	285	401	581	788	2
limitado,	62	401	97	413	581	788	2
excepto	101	401	133	413	581	788	2
para	137	401	156	413	581	788	2
la	159	401	166	413	581	788	2
compra	170	401	201	413	581	788	2
y	204	401	209	413	581	788	2
venta	212	401	235	413	581	788	2
de	239	401	249	413	581	788	2
algunos	252	401	285	413	581	788	2
productos.	62	413	106	425	581	788	2
Las	112	413	127	425	581	788	2
comunidades	132	413	188	425	581	788	2
fueron	193	413	220	425	581	788	2
seleccionadas	226	413	285	425	581	788	2
por	62	425	76	437	581	788	2
estar	78	425	99	437	581	788	2
cerca	102	425	125	437	581	788	2
a	127	425	132	437	581	788	2
la	135	425	142	437	581	788	2
rivera	145	425	168	437	581	788	2
en	171	425	181	437	581	788	2
la	184	425	191	437	581	788	2
cuenca	193	425	223	437	581	788	2
del	226	425	238	437	581	788	2
río	241	425	252	437	581	788	2
Tambo,	254	425	285	437	581	788	2
por	62	437	76	449	581	788	2
tener	78	437	99	449	581	788	2
la	102	437	109	449	581	788	2
mayor	111	437	137	449	581	788	2
población	140	437	180	449	581	788	2
según	182	437	207	449	581	788	2
los	210	437	222	449	581	788	2
censos	224	437	253	449	581	788	2
locales	256	437	285	449	581	788	2
y	62	448	67	460	581	788	2
por	70	448	83	460	581	788	2
mantener	86	448	125	460	581	788	2
sus	128	448	142	460	581	788	2
estilos	145	448	172	460	581	788	2
de	174	448	185	460	581	788	2
vida	187	448	204	460	581	788	2
ancestrales	207	448	255	460	581	788	2
lo	258	448	265	460	581	788	2
cual	268	448	285	460	581	788	2
incluye	62	460	91	472	581	788	2
una	94	460	109	472	581	788	2
fuerte	112	460	136	472	581	788	2
relación	138	460	171	472	581	788	2
con	173	460	188	472	581	788	2
el	191	460	198	472	581	788	2
medioambiente	200	460	264	472	581	788	2
para	266	460	285	472	581	788	2
su	62	472	72	484	581	788	2
subsistencia.	75	472	129	484	581	788	2
Se	62	496	73	508	581	788	2
incluyó	76	496	104	508	581	788	2
a	107	496	112	508	581	788	2
pobladores	114	496	159	508	581	788	2
de	162	496	172	508	581	788	2
35	174	496	184	508	581	788	2
a	187	496	192	508	581	788	2
más	195	496	212	508	581	788	2
años,	214	496	236	508	581	788	2
voluntarios,	239	496	285	508	581	788	2
de	62	507	72	519	581	788	2
ambos	76	507	103	519	581	788	2
sexos,	106	507	132	519	581	788	2
que	135	507	150	519	581	788	2
refirieron	154	507	189	519	581	788	2
vivir	193	507	209	519	581	788	2
permanentemente	212	507	285	519	581	788	2
ECUADOR	92	546	123	554	581	788	2
Hipertensión	367	38	413	49	581	788	2
arterial	415	38	440	49	581	788	2
y	442	38	446	49	581	788	2
obesidad	449	38	481	49	581	788	2
en	484	38	493	49	581	788	2
indígenas	495	38	530	49	581	788	2
en	308	83	318	95	581	788	2
las	323	83	335	95	581	788	2
comunidades	340	83	394	95	581	788	2
mencionadas	399	83	453	95	581	788	2
y	458	83	463	95	581	788	2
que	468	83	483	95	581	788	2
estuvieron	489	83	530	95	581	788	2
presentes	308	94	347	106	581	788	2
al	350	94	357	106	581	788	2
momento	361	94	398	106	581	788	2
de	401	94	411	106	581	788	2
la	415	94	422	106	581	788	2
visita.	425	94	448	106	581	788	2
Por	451	94	465	106	581	788	2
las	468	94	480	106	581	788	2
limitaciones	483	94	530	106	581	788	2
logísticas	308	106	345	118	581	788	2
de	349	106	359	118	581	788	2
trabajar	363	106	393	118	581	788	2
en	397	106	407	118	581	788	2
áreas	411	106	434	118	581	788	2
remotas,	437	106	472	118	581	788	2
se	476	106	486	118	581	788	2
priorizó	490	106	519	118	581	788	2
la	523	106	530	118	581	788	2
población	308	118	346	130	581	788	2
mayor	350	118	375	130	581	788	2
de	378	118	388	130	581	788	2
30	392	118	402	130	581	788	2
años,	405	118	427	130	581	788	2
basados	431	118	465	130	581	788	2
en	468	118	478	130	581	788	2
la	482	118	489	130	581	788	2
evidencia	492	118	530	130	581	788	2
que	308	130	323	142	581	788	2
la	326	130	333	142	581	788	2
presión	337	130	366	142	581	788	2
arterial	370	130	397	142	581	788	2
empieza	401	130	435	142	581	788	2
a	438	130	443	142	581	788	2
incrementarse	447	130	504	142	581	788	2
a	507	130	512	142	581	788	2
esa	516	130	530	142	581	788	2
edad	308	142	328	154	581	788	2
hasta	330	142	352	154	581	788	2
niveles	355	142	383	154	581	788	2
de	385	142	395	154	581	788	2
prehipertensión	398	142	460	154	581	788	2
(6)	462	142	469	149	581	788	2
.	469	142	471	154	581	788	2
Para	308	165	327	177	581	788	2
el	334	165	341	177	581	788	2
cálculo	348	165	377	177	581	788	2
del	384	165	396	177	581	788	2
denominador	404	165	457	177	581	788	2
poblacional,	464	165	513	177	581	788	2
se	520	165	530	177	581	788	2
utilizó	308	177	331	189	581	788	2
el	337	177	344	189	581	788	2
censo	350	177	374	189	581	788	2
local	380	177	398	189	581	788	2
elaborado	404	177	445	189	581	788	2
por	451	177	464	189	581	788	2
los	469	177	481	189	581	788	2
líderes	487	177	514	189	581	788	2
de	520	177	530	189	581	788	2
cada	308	189	327	201	581	788	2
comunidad.	332	189	380	201	581	788	2
Se	385	189	396	201	581	788	2
excluyeron	401	189	445	201	581	788	2
a	450	189	455	201	581	788	2
las	460	189	472	201	581	788	2
mujeres	477	189	510	201	581	788	2
que	515	189	530	201	581	788	2
reportaron	308	201	350	213	581	788	2
estar	353	201	373	213	581	788	2
embarazadas.	376	201	434	213	581	788	2
La	436	201	446	213	581	788	2
etnicidad,	449	201	488	213	581	788	2
se	491	201	500	213	581	788	2
definió	503	201	530	213	581	788	2
por	308	212	321	224	581	788	2
la	326	212	333	224	581	788	2
presencia	339	212	379	224	581	788	2
de	384	212	394	224	581	788	2
dos	400	212	414	224	581	788	2
apellidos	420	212	456	224	581	788	2
indígenas	462	212	501	224	581	788	2
y	507	212	511	224	581	788	2
por	517	212	530	224	581	788	2
autorreconocimiento.	308	224	393	236	581	788	2
El	308	248	316	260	581	788	2
cuestionario	318	248	368	260	581	788	2
aplicado	370	248	405	260	581	788	2
incluyó	407	248	436	260	581	788	2
preguntas	438	248	479	260	581	788	2
sobre	482	248	505	260	581	788	2
edad,	507	248	530	260	581	788	2
ocupación,	308	260	352	272	581	788	2
grado	356	260	379	272	581	788	2
de	383	260	393	272	581	788	2
instrucción,	397	260	444	272	581	788	2
consumo	448	260	485	272	581	788	2
de	489	260	499	272	581	788	2
tabaco	503	260	530	272	581	788	2
(por	308	271	324	283	581	788	2
lo	328	271	335	283	581	788	2
menos	338	271	366	283	581	788	2
un	370	271	380	283	581	788	2
cigarrillo	383	271	418	283	581	788	2
en	421	271	432	283	581	788	2
el	435	271	442	283	581	788	2
último	446	271	471	283	581	788	2
mes),	474	271	497	283	581	788	2
alcohol	501	271	530	283	581	788	2
(consumo	308	283	348	295	581	788	2
de	352	283	362	295	581	788	2
bebida	366	283	394	295	581	788	2
alcohólica	398	283	438	295	581	788	2
al	443	283	450	295	581	788	2
menos	454	283	481	295	581	788	2
una	485	283	501	295	581	788	2
vez	505	283	519	295	581	788	2
al	523	283	530	295	581	788	2
mes,	308	295	327	307	581	788	2
incluyendo	332	295	376	307	581	788	2
masato	381	295	411	307	581	788	2
fermentado)	416	295	466	307	581	788	2
y	471	295	475	307	581	788	2
autorreporte	480	295	530	307	581	788	2
de	308	307	318	319	581	788	2
enfermedades	326	307	384	319	581	788	2
cardiovasculares	392	307	461	319	581	788	2
diagnosticadas	469	307	530	319	581	788	2
previamente	308	319	358	331	581	788	2
por	361	319	374	331	581	788	2
un	377	319	387	331	581	788	2
personal	390	319	426	331	581	788	2
de	429	319	439	331	581	788	2
salud.	442	319	466	331	581	788	2
El	469	319	477	331	581	788	2
cuestionario	481	319	530	331	581	788	2
fue	308	330	320	342	581	788	2
aplicado	323	330	357	342	581	788	2
en	360	330	370	342	581	788	2
lenguaje	373	330	408	342	581	788	2
asháninka	410	330	452	342	581	788	2
por	455	330	468	342	581	788	2
promotores	471	330	517	342	581	788	2
de	520	330	530	342	581	788	2
salud	308	342	329	354	581	788	2
indígenas	332	342	372	354	581	788	2
bilingües,	375	342	413	354	581	788	2
previamente	416	342	466	354	581	788	2
capacitados.	469	342	521	354	581	788	2
La	308	366	318	378	581	788	2
presión	323	366	353	378	581	788	2
arterial	359	366	387	378	581	788	2
fue	393	366	405	378	581	788	2
medida	411	366	441	378	581	788	2
con	446	366	461	378	581	788	2
un	466	366	477	378	581	788	2
tensiómetro	482	366	530	378	581	788	2
digital	308	378	332	390	581	788	2
(Omron	338	378	369	390	581	788	2
M5-i,	375	378	395	390	581	788	2
Omron,	401	378	432	390	581	788	2
Japan)	438	378	466	390	581	788	2
validado	472	378	506	390	581	788	2
para	512	378	530	390	581	788	2
población	308	389	347	401	581	788	2
adulta	351	389	376	401	581	788	2
(7)	381	390	388	397	581	788	2
.	388	389	390	401	581	788	2
En	395	389	406	401	581	788	2
una	410	389	426	401	581	788	2
única	430	389	452	401	581	788	2
visita	457	389	478	401	581	788	2
se	482	389	492	401	581	788	2
tomaron	496	389	530	401	581	788	2
tres	308	401	323	413	581	788	2
medidas	327	401	361	413	581	788	2
en	366	401	376	413	581	788	2
posición	380	401	413	413	581	788	2
sentada	418	401	450	413	581	788	2
y	454	401	459	413	581	788	2
en	463	401	473	413	581	788	2
reposo;	477	401	508	413	581	788	2
para	512	401	530	413	581	788	2
el	308	413	315	425	581	788	2
análisis	320	413	350	425	581	788	2
se	355	413	365	425	581	788	2
tomó	370	413	390	425	581	788	2
el	395	413	402	425	581	788	2
promedio	407	413	445	425	581	788	2
de	450	413	460	425	581	788	2
las	465	413	477	425	581	788	2
dos	481	413	496	425	581	788	2
últimas	501	413	530	425	581	788	2
medidas.	308	425	345	437	581	788	2
La	348	425	358	437	581	788	2
talla	362	425	379	437	581	788	2
y	382	425	387	437	581	788	2
peso	390	425	410	437	581	788	2
se	413	425	423	437	581	788	2
midieron	426	425	462	437	581	788	2
con	465	425	480	437	581	788	2
el	483	425	490	437	581	788	2
individuo	494	425	530	437	581	788	2
descalzo	308	437	344	449	581	788	2
y	349	437	354	449	581	788	2
con	359	437	374	449	581	788	2
ropa	379	437	398	449	581	788	2
ligera.	403	437	428	449	581	788	2
La	434	437	444	449	581	788	2
longitud	449	437	481	449	581	788	2
de	487	437	497	449	581	788	2
cintura	502	437	530	449	581	788	2
y	308	448	312	460	581	788	2
cadera	318	448	346	460	581	788	2
se	353	448	362	460	581	788	2
midió	369	448	391	460	581	788	2
tres	397	448	412	460	581	788	2
veces	419	448	443	460	581	788	2
con	449	448	464	460	581	788	2
un	470	448	480	460	581	788	2
centímetro	487	448	530	460	581	788	2
inextensible	308	460	356	472	581	788	2
y	358	460	363	472	581	788	2
se	365	460	375	472	581	788	2
tomó	377	460	397	472	581	788	2
el	399	460	406	472	581	788	2
promedio	409	460	447	472	581	788	2
de	449	460	459	472	581	788	2
las	461	460	473	472	581	788	2
tres	475	460	491	472	581	788	2
medidas.	493	460	530	472	581	788	2
Las	308	472	322	484	581	788	2
mediciones	325	472	372	484	581	788	2
para	375	472	393	484	581	788	2
bioimpedancia	397	472	456	484	581	788	2
eléctrica	459	472	493	484	581	788	2
(BE),	496	472	517	484	581	788	2
se	520	472	530	484	581	788	2
hicieron	308	484	340	496	581	788	2
por	342	484	355	496	581	788	2
triplicado,	358	484	397	496	581	788	2
con	399	484	414	496	581	788	2
el	416	484	424	496	581	788	2
individuo	426	484	462	496	581	788	2
recostado	465	484	505	496	581	788	2
sobre	507	484	530	496	581	788	2
una	308	496	323	508	581	788	2
superficie	326	496	366	508	581	788	2
no	369	496	379	508	581	788	2
conducente	383	496	430	508	581	788	2
con	434	496	449	508	581	788	2
ropa	452	496	470	508	581	788	2
holgada	474	496	507	508	581	788	2
y	510	496	515	508	581	788	2
sin	518	496	530	508	581	788	2
portar	308	507	332	519	581	788	2
objetos	336	507	366	519	581	788	2
metálicos	371	507	409	519	581	788	2
en	414	507	424	519	581	788	2
el	429	507	436	519	581	788	2
cuerpo	441	507	469	519	581	788	2
(8)	474	508	480	515	581	788	2
.	480	507	483	519	581	788	2
Se	488	507	499	519	581	788	2
usó	504	507	518	519	581	788	2
el	523	507	530	519	581	788	2
COLOMBIA	140	540	173	548	581	788	2
BRASIL	163	602	186	610	581	788	2
OCÉANO	72	639	98	648	581	788	2
PACÍFICO	72	646	100	655	581	788	2
DEL	102	646	114	655	581	788	2
PERÚ	72	654	89	662	581	788	2
Junín	128	638	142	647	581	788	2
Lago	173	671	182	678	581	788	2
BOLIVIA	185	669	206	678	581	788	2
Titicaca	173	677	187	683	581	788	2
CHILE	172	702	188	711	581	788	2
Figura	62	716	87	727	581	788	2
1.	89	716	96	727	581	788	2
Ubicación	98	716	133	727	581	788	2
de	135	716	144	727	581	788	2
las	146	716	157	727	581	788	2
cinco	159	716	178	727	581	788	2
comunidades	180	716	227	727	581	788	2
asháninkas	230	716	270	727	581	788	2
en	272	716	281	727	581	788	2
la	283	716	290	727	581	788	2
región	292	716	314	727	581	788	2
Junín,	316	716	338	727	581	788	2
Perú	340	716	357	727	581	788	2
2008	359	716	377	727	581	788	2
79	519	757	530	769	581	788	2
Romero	462	38	491	49	581	788	3
C	493	38	499	49	581	788	3
et	501	38	508	49	581	788	3
al.	510	38	519	49	581	788	3
Rev	51	39	66	48	581	788	3
Peru	68	39	88	48	581	788	3
Med	91	39	109	48	581	788	3
Exp	111	39	125	48	581	788	3
Salud	128	39	152	48	581	788	3
Publica.	155	39	189	48	581	788	3
2014;	191	39	210	48	581	788	3
31(1):78-83.	213	39	255	48	581	788	3
sistema	51	83	83	95	581	788	3
de	85	83	95	95	581	788	3
BE	98	83	110	95	581	788	3
Quantum	112	83	150	95	581	788	3
II	152	83	157	95	581	788	3
(Clinton	160	83	191	95	581	788	3
Township,	193	83	234	95	581	788	3
MI,	237	83	249	95	581	788	3
USA)	252	83	274	95	581	788	3
y	51	94	56	106	581	788	3
se	59	94	69	106	581	788	3
utilizaron	72	94	109	106	581	788	3
los	113	94	125	106	581	788	3
valores	128	94	158	106	581	788	3
de	162	94	172	106	581	788	3
resistencia	175	94	219	106	581	788	3
y	223	94	228	106	581	788	3
reactancia	231	94	274	106	581	788	3
medidos	51	106	86	118	581	788	3
con	89	106	104	118	581	788	3
el	108	106	115	118	581	788	3
equipo	119	106	146	118	581	788	3
para	150	106	169	118	581	788	3
obtener	172	106	203	118	581	788	3
la	207	106	214	118	581	788	3
impedancia	218	106	265	118	581	788	3
y	269	106	273	118	581	788	3
calcular	51	118	83	130	581	788	3
el	85	118	92	130	581	788	3
porcentaje	94	118	137	130	581	788	3
de	139	118	150	130	581	788	3
grasa	152	118	175	130	581	788	3
corporal	177	118	210	130	581	788	3
con	212	118	227	130	581	788	3
el	229	118	237	130	581	788	3
software	239	118	274	130	581	788	3
proporcionado	51	130	110	142	581	788	3
por	112	130	125	142	581	788	3
el	128	130	135	142	581	788	3
fabricante	138	130	178	142	581	788	3
(8)	181	131	188	137	581	788	3
.	188	130	190	142	581	788	3
La	51	153	61	165	581	788	3
hipertensión	67	153	117	165	581	788	3
arterial	124	153	152	165	581	788	3
fue	158	153	171	165	581	788	3
definida	177	153	209	165	581	788	3
como	215	153	237	165	581	788	3
presión	243	153	273	165	581	788	3
arterial	51	165	79	177	581	788	3
sistólica	82	165	115	177	581	788	3
(PAS)	118	165	142	177	581	788	3
≥	145	165	150	177	581	788	3
140	153	165	168	177	581	788	3
mm	171	165	186	177	581	788	3
Hg	189	165	201	177	581	788	3
o	204	165	209	177	581	788	3
presión	212	165	242	177	581	788	3
arterial	245	165	274	177	581	788	3
diastólica	51	177	89	189	581	788	3
(PAD)	96	177	120	189	581	788	3
≥	127	177	131	189	581	788	3
90	138	177	148	189	581	788	3
mm	155	177	170	189	581	788	3
Hg,	176	177	190	189	581	788	3
según	197	177	222	189	581	788	3
estándares	228	177	274	189	581	788	3
internacionales	51	189	113	201	581	788	3
(9)	116	190	122	196	581	788	3
.	122	189	125	201	581	788	3
La	51	212	61	224	581	788	3
obesidad	63	212	98	224	581	788	3
fue	100	212	112	224	581	788	3
definida	114	212	144	224	581	788	3
tanto	146	212	166	224	581	788	3
por	168	212	180	224	581	788	3
índice	182	212	205	224	581	788	3
de	207	212	217	224	581	788	3
masa	219	212	240	224	581	788	3
corporal	242	212	273	224	581	788	3
(IMC)	51	224	74	236	581	788	3
y	78	224	82	236	581	788	3
por	87	224	100	236	581	788	3
BE.	104	224	119	236	581	788	3
Según	123	224	149	236	581	788	3
IMC,	154	224	173	236	581	788	3
se	177	224	187	236	581	788	3
consideró:	191	224	233	236	581	788	3
obesidad	237	224	274	236	581	788	3
(IMC	51	236	71	248	581	788	3
≥	73	236	78	248	581	788	3
30	80	236	90	248	581	788	3
kg/m²),	92	236	119	248	581	788	3
sobrepeso	121	236	162	248	581	788	3
(IMC	164	236	183	248	581	788	3
25-29,9	185	236	215	248	581	788	3
kg/m²),	217	236	244	248	581	788	3
normal	246	236	274	248	581	788	3
(IMC	51	248	71	260	581	788	3
18,5-24,9	73	248	111	260	581	788	3
kg/m²)	113	248	138	260	581	788	3
y	140	248	145	260	581	788	3
delgadez	147	248	183	260	581	788	3
(IMC	186	248	205	260	581	788	3
<	207	248	212	260	581	788	3
18,5	215	248	232	260	581	788	3
kg/m²)	234	248	260	260	581	788	3
(10)	262	249	271	255	581	788	3
.	271	248	274	260	581	788	3
Según	51	260	77	272	581	788	3
BE,	79	260	93	272	581	788	3
obesidad	95	260	132	272	581	788	3
se	134	260	143	272	581	788	3
definió	145	260	172	272	581	788	3
como:	174	260	198	272	581	788	3
≥	200	260	205	272	581	788	3
25%	209	260	227	272	581	788	3
y	229	260	233	272	581	788	3
≥	235	260	240	272	581	788	3
35%	244	260	262	272	581	788	3
de	264	260	274	272	581	788	3
grasa	51	271	75	283	581	788	3
corporal	80	271	114	283	581	788	3
en	119	271	129	283	581	788	3
hombres	134	271	171	283	581	788	3
y	176	271	180	283	581	788	3
mujeres,	185	271	222	283	581	788	3
respectiva-	227	271	274	283	581	788	3
mente	51	283	77	295	581	788	3
(11)	80	284	89	291	581	788	3
.	89	283	91	295	581	788	3
Se	51	307	62	319	581	788	3
calcularon	69	307	110	319	581	788	3
promedios	118	307	160	319	581	788	3
y	167	307	172	319	581	788	3
desviaciones	179	307	231	319	581	788	3
estándar	239	307	274	319	581	788	3
(DE)	51	319	70	331	581	788	3
de	75	319	85	331	581	788	3
las	90	319	102	331	581	788	3
variables	107	319	143	331	581	788	3
numéricas	148	319	190	331	581	788	3
y	195	319	199	331	581	788	3
las	205	319	216	331	581	788	3
proporciones	222	319	274	331	581	788	3
de	51	330	61	342	581	788	3
las	65	330	76	342	581	788	3
variables	80	330	116	342	581	788	3
categóricas	119	330	165	342	581	788	3
a	169	330	174	342	581	788	3
nivel	178	330	196	342	581	788	3
global	200	330	224	342	581	788	3
y	227	330	232	342	581	788	3
por	235	330	248	342	581	788	3
sexo.	252	330	274	342	581	788	3
Los	51	342	66	354	581	788	3
promedios	70	342	112	354	581	788	3
y	115	342	120	354	581	788	3
medianas	124	342	163	354	581	788	3
de	167	342	177	354	581	788	3
las	181	342	192	354	581	788	3
PAS	196	342	214	354	581	788	3
y	218	342	222	354	581	788	3
PAD	226	342	244	354	581	788	3
fueron	248	342	274	354	581	788	3
calculados	51	354	94	366	581	788	3
por	98	354	111	366	581	788	3
cada	116	354	136	366	581	788	3
grupo	141	354	164	366	581	788	3
de	169	354	179	366	581	788	3
edad	183	354	203	366	581	788	3
y	208	354	213	366	581	788	3
se	218	354	227	366	581	788	3
analizaron	232	354	274	366	581	788	3
mediante	51	366	88	378	581	788	3
las	94	366	105	378	581	788	3
pruebas	111	366	143	378	581	788	3
ANOVA	148	366	179	378	581	788	3
y	184	366	189	378	581	788	3
Kruskal-Wallis.	194	366	253	378	581	788	3
Las	259	366	274	378	581	788	3
pruebas	51	378	84	390	581	788	3
exploratorias	87	378	139	390	581	788	3
de	143	378	153	390	581	788	3
asociación	157	378	199	390	581	788	3
fueron	203	378	229	390	581	788	3
realizadas	233	378	274	390	581	788	3
mediante	51	389	88	401	581	788	3
análisis	91	389	121	401	581	788	3
bivariado	125	389	161	401	581	788	3
utilizando	164	389	202	401	581	788	3
la	206	389	213	401	581	788	3
prueba	216	389	244	401	581	788	3
exacta	247	389	274	401	581	788	3
de	51	401	61	413	581	788	3
Fisher.	64	401	91	413	581	788	3
El	95	401	103	413	581	788	3
análisis	106	401	136	413	581	788	3
se	139	401	149	413	581	788	3
realizó	152	401	179	413	581	788	3
con	182	401	197	413	581	788	3
Stata	200	401	221	413	581	788	3
v10.0	224	401	246	413	581	788	3
(Stata	250	401	274	413	581	788	3
Corporation,	51	413	101	425	581	788	3
College	103	413	134	425	581	788	3
Station,	136	413	167	425	581	788	3
TX).	169	413	186	425	581	788	3
El	51	437	59	449	581	788	3
protocolo	62	437	99	449	581	788	3
fue	103	437	115	449	581	788	3
aprobado	119	437	157	449	581	788	3
por	160	437	173	449	581	788	3
el	177	437	184	449	581	788	3
comité	187	437	214	449	581	788	3
de	217	437	227	449	581	788	3
ética	231	437	250	449	581	788	3
de	253	437	263	449	581	788	3
la	267	437	274	449	581	788	3
Universidad	51	448	99	460	581	788	3
Peruana	101	448	135	460	581	788	3
Cayetano	138	448	177	460	581	788	3
Heredia	179	448	211	460	581	788	3
y	214	448	218	460	581	788	3
la	221	448	228	460	581	788	3
Asociación	230	448	274	460	581	788	3
Benéfica	51	460	86	472	581	788	3
PRISMA.	93	460	130	472	581	788	3
Se	136	460	147	472	581	788	3
explicaron	154	460	195	472	581	788	3
los	201	460	213	472	581	788	3
objetivos	219	460	255	472	581	788	3
del	262	460	274	472	581	788	3
estudio	51	472	80	484	581	788	3
al	82	472	89	484	581	788	3
jefe	90	472	105	484	581	788	3
y	106	472	111	484	581	788	3
promotores	112	472	158	484	581	788	3
de	160	472	170	484	581	788	3
salud	171	472	193	484	581	788	3
de	194	472	204	484	581	788	3
cada	206	472	225	484	581	788	3
comunidad,	227	472	274	484	581	788	3
quienes,	51	484	85	496	581	788	3
en	89	484	99	496	581	788	3
su	103	484	113	496	581	788	3
lengua,	117	484	146	496	581	788	3
transmitieron	151	484	203	496	581	788	3
la	207	484	214	496	581	788	3
información	218	484	264	496	581	788	3
e	269	484	274	496	581	788	3
invitación	51	496	89	508	581	788	3
a	93	496	98	508	581	788	3
participar	102	496	139	508	581	788	3
a	143	496	148	508	581	788	3
los	152	496	164	508	581	788	3
pobladores	168	496	212	508	581	788	3
presentes.	216	496	258	508	581	788	3
Se	263	496	274	508	581	788	3
obtuvo	51	507	78	519	581	788	3
el	81	507	88	519	581	788	3
consentimiento	90	507	151	519	581	788	3
verbal,	153	507	180	519	581	788	3
y	183	507	187	519	581	788	3
cada	190	507	209	519	581	788	3
voluntario	212	507	251	519	581	788	3
firmó	254	507	274	519	581	788	3
un	51	519	61	531	581	788	3
consentimiento	64	519	124	531	581	788	3
informado	127	519	167	531	581	788	3
escrito.	169	519	198	531	581	788	3
HALLAZGOS	51	543	105	555	581	788	3
De	51	566	63	578	581	788	3
los	69	566	80	578	581	788	3
928	87	566	102	578	581	788	3
pobladores	108	566	152	578	581	788	3
en	159	566	169	578	581	788	3
las	175	566	186	578	581	788	3
cinco	193	566	214	578	581	788	3
comunidades	220	566	274	578	581	788	3
asháninkas,	51	578	99	590	581	788	3
176	106	578	121	590	581	788	3
(18,9%	128	578	156	590	581	788	3
de	163	578	173	590	581	788	3
la	180	578	187	590	581	788	3
población	194	578	233	590	581	788	3
elegible)	240	578	274	590	581	788	3
fueron	51	590	77	602	581	788	3
mayores	80	590	115	602	581	788	3
de	118	590	128	602	581	788	3
35	132	590	142	602	581	788	3
años,	145	590	167	602	581	788	3
de	171	590	181	602	581	788	3
los	184	590	196	602	581	788	3
cuales	199	590	225	602	581	788	3
76	229	590	239	602	581	788	3
(43,2%)	242	590	274	602	581	788	3
participaron	51	602	98	614	581	788	3
en	103	602	113	614	581	788	3
el	118	602	125	614	581	788	3
estudio.	130	602	161	614	581	788	3
El	166	602	174	614	581	788	3
motivo	179	602	205	614	581	788	3
principal	210	602	244	614	581	788	3
de	249	602	259	614	581	788	3
no	264	602	274	614	581	788	3
participación	51	614	102	626	581	788	3
fue	109	614	122	626	581	788	3
estar	130	614	150	626	581	788	3
ausente	157	614	189	626	581	788	3
de	197	614	207	626	581	788	3
la	215	614	222	626	581	788	3
comunidad	230	614	274	626	581	788	3
al	51	625	58	637	581	788	3
momento	63	625	101	637	581	788	3
de	106	625	116	637	581	788	3
la	122	625	129	637	581	788	3
realización	134	625	177	637	581	788	3
del	182	625	194	637	581	788	3
estudio.	200	625	231	637	581	788	3
No	237	625	248	637	581	788	3
hubo	254	625	274	637	581	788	3
diferencias	51	637	95	649	581	788	3
según	96	637	121	649	581	788	3
edad	122	637	142	649	581	788	3
(p=0,059),	144	637	185	649	581	788	3
sexo	187	637	206	649	581	788	3
(p=0,543)	207	637	246	649	581	788	3
y	247	637	252	649	581	788	3
lugar	254	637	274	649	581	788	3
de	51	649	61	661	581	788	3
residencia	63	649	104	661	581	788	3
(p=0,625)	107	649	146	661	581	788	3
entre	148	649	168	661	581	788	3
los	171	649	182	661	581	788	3
sujetos	185	649	213	661	581	788	3
participantes	216	649	267	661	581	788	3
y	269	649	274	661	581	788	3
no	51	661	61	673	581	788	3
participantes	64	661	115	673	581	788	3
en	117	661	127	673	581	788	3
el	130	661	137	673	581	788	3
estudio.	139	661	171	673	581	788	3
La	51	684	61	696	581	788	3
edad	65	684	85	696	581	788	3
promedio	89	684	126	696	581	788	3
de	130	684	140	696	581	788	3
los	144	684	156	696	581	788	3
participantes	160	684	210	696	581	788	3
fue	214	684	226	696	581	788	3
47,4	231	684	248	696	581	788	3
±	252	684	257	696	581	788	3
9,9	261	684	274	696	581	788	3
años,	51	696	73	708	581	788	3
52,6%	78	696	103	708	581	788	3
(40)	108	696	124	708	581	788	3
fueron	129	696	154	708	581	788	3
mujeres	159	696	190	708	581	788	3
y	195	696	200	708	581	788	3
30,3%	205	696	230	708	581	788	3
(23)	235	696	251	708	581	788	3
eran	256	696	274	708	581	788	3
analfabetos.	51	708	99	720	581	788	3
Menos	102	708	129	720	581	788	3
del	132	708	144	720	581	788	3
4%	147	708	160	720	581	788	3
(3)	163	708	174	720	581	788	3
autorreportó	178	708	226	720	581	788	3
diagnóstico	229	708	273	720	581	788	3
previo	51	720	75	732	581	788	3
de	80	720	90	732	581	788	3
hipertensión	95	720	143	732	581	788	3
arterial	148	720	175	732	581	788	3
y	180	720	185	732	581	788	3
9%	190	720	203	732	581	788	3
(7)	208	720	219	732	581	788	3
tuberculosis.	224	720	273	732	581	788	3
80	50	757	61	769	581	788	3
Tabla	296	82	319	95	581	788	3
1.	322	82	330	95	581	788	3
Descripción	333	83	380	95	581	788	3
sociodemográfica	383	83	454	95	581	788	3
de	457	83	467	95	581	788	3
la	470	83	477	95	581	788	3
población	480	83	519	95	581	788	3
de	296	94	306	106	581	788	3
estudio	309	94	338	106	581	788	3
en	340	94	350	106	581	788	3
cinco	353	94	374	106	581	788	3
comunidades	376	94	430	106	581	788	3
asháninkas	432	94	478	106	581	788	3
del	480	94	492	106	581	788	3
Perú	495	94	514	106	581	788	3
Total	389	114	408	125	581	788	3
Hombres	418	114	452	125	581	788	3
Mujeres	457	114	487	125	581	788	3
p	500	120	505	131	581	788	3
†	505	120	507	127	581	788	3
N	388	125	394	136	581	788	3
(%)	396	125	408	136	581	788	3
N	425	125	431	136	581	788	3
(%)	433	125	445	136	581	788	3
N	462	125	468	136	581	788	3
(%)	470	125	482	136	581	788	3
47,4±9,9	384	137	413	148	581	788	3
47,9±10,3	418	137	452	148	581	788	3
46,9±9,6	457	137	487	148	581	788	3
0,640	494	137	513	148	581	788	3
3,3±2,9	386	149	411	160	581	788	3
4,5±3,0	423	149	448	160	581	788	3
2,3±2,3	459	149	485	160	581	788	3
<0,001	492	149	515	160	581	788	3
Edad*	298	137	320	148	581	788	3
Años	298	149	317	160	581	788	3
de	319	149	328	160	581	788	3
estudio*	330	149	361	160	581	788	3
Nivel	298	161	316	172	581	788	3
de	318	161	327	172	581	788	3
educación	329	161	367	172	581	788	3
Analfabeto	303	173	340	183	581	788	3
23	383	173	392	183	581	788	3
(30,3)	394	173	413	183	581	788	3
Primaria	304	185	332	195	581	788	3
incompleta	334	185	372	195	581	788	3
30	383	185	392	195	581	788	3
(39,5)	394	185	413	195	581	788	3
Primaria	304	197	332	207	581	788	3
completa	334	197	366	207	581	788	3
17	383	197	392	207	581	788	3
(22,4)	394	197	413	207	581	788	3
Secundaria	302	208	341	219	581	788	3
incompleta	343	208	381	219	581	788	3
6	387	208	392	219	581	788	3
(7,9)	394	208	409	219	581	788	3
Principal	298	220	330	231	581	788	3
actividad	332	220	365	231	581	788	3
laboral	367	220	393	231	581	788	3
Campesino	304	232	343	243	581	788	3
43	383	232	392	243	581	788	3
(56,6)	394	232	413	243	581	788	3
Su	304	244	313	255	581	788	3
casa	315	244	332	255	581	788	3
33	383	244	392	255	581	788	3
(43,4)	394	244	413	255	581	788	3
Autorreporte	298	256	345	267	581	788	3
de	347	256	356	267	581	788	3
enfermedad	358	256	402	267	581	788	3
Hipertensión	304	268	347	279	581	788	3
arterial	349	268	373	279	581	788	3
3	387	268	392	279	581	788	3
(3,9)	394	268	409	279	581	788	3
Enfermedad	304	278	346	289	581	788	3
cerebro	348	278	374	289	581	788	3
1	387	283	392	293	581	788	3
(1,3)	394	283	409	293	581	788	3
vascular	304	287	333	298	581	788	3
Tuberculosis	304	298	347	308	581	788	3
7	387	298	392	308	581	788	3
(9,2)	394	298	409	308	581	788	3
Asma	303	309	323	320	581	788	3
1	387	309	392	320	581	788	3
(1,3)	394	309	409	320	581	788	3
Hábitos	298	321	326	332	581	788	3
nocivos	328	321	357	332	581	788	3
Actualmente	306	333	349	344	581	788	3
fuman	351	333	372	344	581	788	3
‡	372	334	375	340	581	788	3
15	383	333	392	344	581	788	3
(19,7)	394	333	413	344	581	788	3
Consume	306	344	339	354	581	788	3
bebida	341	344	364	354	581	788	3
11	383	348	391	359	581	788	3
(14,5)	393	348	413	359	581	788	3
alcohólica	306	353	340	363	581	788	3
Ұ	340	353	343	359	581	788	3
6	422	173	427	183	581	788	3
(16,7)	428	173	448	183	581	788	3
17	457	173	465	183	581	788	3
(42,5)	467	173	487	183	581	788	3
0,003	494	173	513	183	581	788	3
12	420	185	429	195	581	788	3
(33,3)	430	185	450	195	581	788	3
18	457	185	465	195	581	788	3
(45,0)	467	185	487	195	581	788	3
13	420	197	429	207	581	788	3
(36,1)	430	197	450	207	581	788	3
4	459	197	463	207	581	788	3
(10,0)	465	197	485	207	581	788	3
5	422	208	427	219	581	788	3
(13,9)	428	208	448	219	581	788	3
1	461	208	465	219	581	788	3
(2,5)	467	208	483	219	581	788	3
35	420	232	429	243	581	788	3
(97,2)	430	232	450	243	581	788	3
8	459	232	463	243	581	788	3
(20,0)	465	232	485	243	581	788	3
<0,001	492	232	515	243	581	788	3
1	424	244	429	255	581	788	3
(2,8)	430	244	446	255	581	788	3
32	457	244	465	255	581	788	3
(80,0)	467	244	487	255	581	788	3
1	424	268	429	279	581	788	3
(2,8)	430	268	446	279	581	788	3
2	461	268	465	279	581	788	3
(5,0)	467	268	483	279	581	788	3
1,000	494	268	513	279	581	788	3
0	433	283	437	293	581	788	3
1	461	283	465	293	581	788	3
(2,5)	467	283	483	293	581	788	3
1,000	494	283	513	293	581	788	3
4	422	298	427	308	581	788	3
(11,1)	429	298	448	308	581	788	3
1	424	309	429	320	581	788	3
(2,8)	430	309	446	320	581	788	3
3	461	298	465	308	581	788	3
(7,5)	467	298	483	308	581	788	3
0	470	309	474	320	581	788	3
0,702	494	298	513	308	581	788	3
0,474	494	309	513	320	581	788	3
14	420	333	429	344	581	788	3
(38,9)	430	333	450	344	581	788	3
1	461	333	465	344	581	788	3
(2,5)	467	333	483	344	581	788	3
<0,001	492	333	515	344	581	788	3
7	422	348	427	359	581	788	3
(19,4)	428	348	448	359	581	788	3
4	459	348	463	359	581	788	3
(10,0)	465	348	485	359	581	788	3
0,243	494	348	513	359	581	788	3
*	296	366	299	375	581	788	3
Promedio	302	366	331	375	581	788	3
±	334	366	338	375	581	788	3
desviación	341	366	373	375	581	788	3
estándar.	377	366	404	375	581	788	3
†	407	366	411	375	581	788	3
Chi-cuadrado.	413	366	455	375	581	788	3
‡	459	366	463	375	581	788	3
por	466	366	476	375	581	788	3
lo	479	366	484	375	581	788	3
menos	487	366	508	375	581	788	3
un	511	366	519	375	581	788	3
cigarrillo	296	375	321	384	581	788	3
en	323	375	330	384	581	788	3
el	332	375	337	384	581	788	3
último	339	375	357	384	581	788	3
mes.	359	375	373	384	581	788	3
Ұ	375	375	379	384	581	788	3
al	381	375	386	384	581	788	3
menos	388	375	408	384	581	788	3
una	410	375	421	384	581	788	3
vez	423	375	433	384	581	788	3
al	435	375	440	384	581	788	3
mes.	442	375	457	384	581	788	3
Fumó	296	414	319	426	581	788	3
al	322	414	329	426	581	788	3
menos	333	414	359	426	581	788	3
un	363	414	373	426	581	788	3
cigarrillo	376	414	409	426	581	788	3
en	412	414	422	426	581	788	3
el	426	414	433	426	581	788	3
último	436	414	460	426	581	788	3
mes	463	414	480	426	581	788	3
el	483	414	490	426	581	788	3
19,7%	494	414	519	426	581	788	3
(15),	296	426	314	438	581	788	3
y	316	426	321	438	581	788	3
14,5%	323	426	348	438	581	788	3
(11)	350	426	365	438	581	788	3
consume	367	426	403	438	581	788	3
bebidas	405	426	436	438	581	788	3
alcohólicas	438	426	481	438	581	788	3
al	483	426	490	438	581	788	3
menos	492	426	519	438	581	788	3
una	296	438	311	450	581	788	3
vez	315	438	329	450	581	788	3
al	333	438	340	450	581	788	3
mes	344	438	361	450	581	788	3
(principalmente	365	438	425	450	581	788	3
una	429	438	444	450	581	788	3
bebida	448	438	475	450	581	788	3
tradicional	479	438	519	450	581	788	3
con	296	450	311	462	581	788	3
cierto	313	450	334	462	581	788	3
grado	337	450	359	462	581	788	3
de	362	450	372	462	581	788	3
alcohol	374	450	402	462	581	788	3
llamada	404	450	435	462	581	788	3
masato)	438	450	470	462	581	788	3
(Tabla	472	450	496	462	581	788	3
1).	498	450	509	462	581	788	3
Hubo	296	473	318	485	581	788	3
diferencias	320	473	364	485	581	788	3
significativas	366	473	418	485	581	788	3
entre	420	473	440	485	581	788	3
hombres	443	473	478	485	581	788	3
y	480	473	484	485	581	788	3
mujeres	486	473	519	485	581	788	3
en	296	485	306	497	581	788	3
el	308	485	315	497	581	788	3
promedio	316	485	354	497	581	788	3
de	355	485	365	497	581	788	3
peso,	367	485	389	497	581	788	3
talla,	390	485	409	497	581	788	3
largo	411	485	431	497	581	788	3
de	432	485	442	497	581	788	3
pierna	444	485	469	497	581	788	3
y	470	485	475	497	581	788	3
porcentaje	476	485	519	497	581	788	3
de	296	497	306	509	581	788	3
grasa	309	497	332	509	581	788	3
corporal.	335	497	370	509	581	788	3
No	373	497	385	509	581	788	3
existió	388	497	414	509	581	788	3
diferencia	417	497	456	509	581	788	3
según	459	497	484	509	581	788	3
sexo	487	497	506	509	581	788	3
en	509	497	519	509	581	788	3
otros	296	509	316	521	581	788	3
marcadores	320	509	367	521	581	788	3
vinculados	371	509	414	521	581	788	3
con	417	509	431	521	581	788	3
obesidad,	435	509	474	521	581	788	3
evaluados	477	509	519	521	581	788	3
como	296	520	318	532	581	788	3
perímetros	323	520	367	532	581	788	3
de	372	520	382	532	581	788	3
cintura	386	520	414	532	581	788	3
y	419	520	423	532	581	788	3
cadera,	428	520	458	532	581	788	3
IMC	463	520	480	532	581	788	3
e	485	520	490	532	581	788	3
índice	495	520	519	532	581	788	3
cintura-cadera.	296	532	357	544	581	788	3
Tampoco	359	532	396	544	581	788	3
hubo	398	532	418	544	581	788	3
diferencias	421	532	465	544	581	788	3
significativas	467	532	519	544	581	788	3
en	296	544	306	556	581	788	3
niveles	309	544	337	556	581	788	3
de	340	544	350	556	581	788	3
presión	352	544	382	556	581	788	3
arterial	385	544	413	556	581	788	3
por	415	544	428	556	581	788	3
sexo	431	544	450	556	581	788	3
ni	453	544	460	556	581	788	3
por	463	544	476	556	581	788	3
grupos	478	544	506	556	581	788	3
de	509	544	519	556	581	788	3
edad	296	556	316	568	581	788	3
(Tabla	319	556	344	568	581	788	3
2).	346	556	357	568	581	788	3
La	296	579	306	591	581	788	3
prevalencia	313	579	360	591	581	788	3
global	367	579	391	591	581	788	3
de	398	579	408	591	581	788	3
hipertensión	415	579	465	591	581	788	3
arterial	471	579	499	591	581	788	3
fue	506	579	519	591	581	788	3
14,5%	296	591	322	603	581	788	3
(IC	330	591	342	603	581	788	3
95%:	349	591	370	603	581	788	3
6,4-22,6).	377	591	417	603	581	788	3
De	424	591	436	603	581	788	3
los	443	591	455	603	581	788	3
once	462	591	482	603	581	788	3
sujetos	490	591	519	603	581	788	3
clasificados	296	603	344	615	581	788	3
como	349	603	371	615	581	788	3
hipertensos	377	603	424	615	581	788	3
el	430	603	437	615	581	788	3
36,4%	442	603	468	615	581	788	3
(4)	474	603	485	615	581	788	3
fue	490	603	503	615	581	788	3
de	509	603	519	615	581	788	3
tipo	296	615	311	627	581	788	3
sistodiastólico	316	615	374	627	581	788	3
y	379	615	383	627	581	788	3
el	389	615	396	627	581	788	3
63,6%	401	615	427	627	581	788	3
(7)	432	615	444	627	581	788	3
sistólico	449	615	482	627	581	788	3
aislado.	487	615	519	627	581	788	3
Tres	296	627	314	639	581	788	3
sujetos	317	627	346	639	581	788	3
fueron	349	627	375	639	581	788	3
clasificados	378	627	425	639	581	788	3
como	428	627	451	639	581	788	3
obesos	454	627	483	639	581	788	3
por	486	627	499	639	581	788	3
IMC	502	627	519	639	581	788	3
y	296	638	301	650	581	788	3
veinte	305	638	330	650	581	788	3
por	334	638	348	650	581	788	3
BE.	352	638	367	650	581	788	3
La	372	638	382	650	581	788	3
prevalencia	386	638	433	650	581	788	3
global	438	638	462	650	581	788	3
de	467	638	477	650	581	788	3
obesidad	482	638	519	650	581	788	3
según	296	650	321	662	581	788	3
IMC	325	650	342	662	581	788	3
fue	347	650	359	662	581	788	3
4%	364	650	377	662	581	788	3
(IC	382	650	394	662	581	788	3
95%:	398	650	419	662	581	788	3
0-8,4),	424	650	450	662	581	788	3
los	454	650	466	662	581	788	3
tres	470	650	485	662	581	788	3
sujetos	490	650	519	662	581	788	3
clasificados	296	662	343	674	581	788	3
como	347	662	369	674	581	788	3
obesos	374	662	403	674	581	788	3
por	407	662	420	674	581	788	3
IMC	424	662	441	674	581	788	3
también	445	662	477	674	581	788	3
lo	482	662	489	674	581	788	3
fueron	493	662	519	674	581	788	3
por	296	674	309	686	581	788	3
BE	312	674	324	686	581	788	3
y	326	674	330	686	581	788	3
todos	333	674	355	686	581	788	3
fueron	357	674	383	686	581	788	3
mujeres.	385	674	419	686	581	788	3
La	422	674	432	686	581	788	3
prevalencia	434	674	480	686	581	788	3
global	482	674	506	686	581	788	3
de	509	674	519	686	581	788	3
obesidad	296	686	333	698	581	788	3
según	336	686	360	698	581	788	3
BE	363	686	375	698	581	788	3
fue	378	686	391	698	581	788	3
26,3%	393	686	419	698	581	788	3
(IC	422	686	434	698	581	788	3
95%:	437	686	457	698	581	788	3
16,2-36,4)	460	686	501	698	581	788	3
con	504	686	519	698	581	788	3
una	296	697	311	709	581	788	3
edad	315	697	335	709	581	788	3
promedio	339	697	377	709	581	788	3
de	381	697	391	709	581	788	3
45,2	395	697	412	709	581	788	3
años	416	697	436	709	581	788	3
(DE	440	697	455	709	581	788	3
12,2),	459	697	482	709	581	788	3
mientras	486	697	519	709	581	788	3
que	296	709	311	721	581	788	3
los	312	709	323	721	581	788	3
no	325	709	335	721	581	788	3
obesos	336	709	364	721	581	788	3
tuvieron	366	709	396	721	581	788	3
en	398	709	407	721	581	788	3
promedio	409	709	445	721	581	788	3
48,2	446	709	463	721	581	788	3
años	465	709	483	721	581	788	3
(DE	485	709	500	721	581	788	3
8,9);	502	709	519	721	581	788	3
de	296	721	306	733	581	788	3
los	308	721	319	733	581	788	3
veinte	321	721	343	733	581	788	3
obesos	345	721	373	733	581	788	3
por	375	721	387	733	581	788	3
BE	389	721	401	733	581	788	3
trece	403	721	422	733	581	788	3
fueron	424	721	448	733	581	788	3
mujeres.	450	721	482	733	581	788	3
No	484	721	496	733	581	788	3
hubo	498	721	519	733	581	788	3
Hipertensión	367	38	413	49	581	788	4
arterial	415	38	440	49	581	788	4
y	442	38	446	49	581	788	4
obesidad	449	38	481	49	581	788	4
en	484	38	493	49	581	788	4
indígenas	495	38	530	49	581	788	4
Rev	62	40	77	49	581	788	4
Peru	80	40	99	49	581	788	4
Med	102	40	120	49	581	788	4
Exp	123	40	136	49	581	788	4
Salud	139	40	164	49	581	788	4
Publica.	166	40	200	49	581	788	4
2014;	202	40	222	49	581	788	4
31(1):78-83.	224	40	267	49	581	788	4
Tabla	62	82	84	95	581	788	4
2.	89	82	96	95	581	788	4
Distribución	100	83	145	95	581	788	4
de	150	83	160	95	581	788	4
marcadores	164	83	210	95	581	788	4
antropométricos	214	83	276	95	581	788	4
y	280	83	285	95	581	788	4
presión	62	94	91	106	581	788	4
arterial	93	94	119	106	581	788	4
en	120	94	130	106	581	788	4
cinco	132	94	152	106	581	788	4
comunidades	154	94	206	106	581	788	4
asháninkas	207	94	251	106	581	788	4
del	253	94	265	106	581	788	4
Perú	266	94	285	106	581	788	4
Hombres	173	114	207	125	581	788	4
N	178	125	184	136	581	788	4
=	186	125	191	136	581	788	4
36	193	125	201	136	581	788	4
Variables	64	137	97	148	581	788	4
antropométricas	99	137	158	148	581	788	4
Peso	68	148	85	159	581	788	4
(kg)*	87	148	103	159	581	788	4
60,5	173	148	188	159	581	788	4
±	190	148	194	159	581	788	4
8,1	196	148	207	159	581	788	4
Talla	68	160	84	170	581	788	4
(cm)*	85	160	103	170	581	788	4
157,7	171	160	190	170	581	788	4
±	192	160	196	170	581	788	4
5,1	198	160	209	170	581	788	4
Largo	68	171	87	181	581	788	4
de	89	171	98	181	581	788	4
pierna	100	171	121	181	581	788	4
(cm)*	122	171	140	181	581	788	4
74,5	173	171	188	181	581	788	4
±	190	171	194	181	581	788	4
3,7	196	171	207	181	581	788	4
Cintura	68	182	92	193	581	788	4
(cm)*	94	182	112	193	581	788	4
86,1	173	182	188	193	581	788	4
±	190	182	194	193	581	788	4
5,6	196	182	207	193	581	788	4
Cadera	68	194	93	204	581	788	4
(cm)*	95	194	113	204	581	788	4
88,9	173	194	188	204	581	788	4
±	190	194	194	204	581	788	4
4,6	196	194	207	204	581	788	4
Factores	64	205	95	216	581	788	4
de	97	205	106	216	581	788	4
riesgo	108	205	130	216	581	788	4
cardiovascular	132	205	185	216	581	788	4
Índice	67	216	85	227	581	788	4
de	87	216	95	227	581	788	4
masa	96	216	113	227	581	788	4
corporal	115	216	140	227	581	788	4
(kg/m²)*	141	216	166	227	581	788	4
24,2	173	216	188	227	581	788	4
±	190	216	194	227	581	788	4
2,4	196	216	207	227	581	788	4
Índice	68	228	88	238	581	788	4
cintura	90	228	112	238	581	788	4
cadera*	114	228	140	238	581	788	4
0,9	173	228	184	238	581	788	4
±	186	228	190	238	581	788	4
0,04	192	228	207	238	581	788	4
Grasa	68	239	89	249	581	788	4
corporal	91	239	118	249	581	788	4
(%)*	120	239	134	249	581	788	4
21,9	173	239	188	249	581	788	4
±	190	239	194	249	581	788	4
3,5	196	239	207	249	581	788	4
Presión	68	249	94	259	581	788	4
arterial	95	249	118	259	581	788	4
sistólica	120	249	147	259	581	788	4
125,7	169	253	188	263	581	788	4
±	190	253	194	263	581	788	4
26,2	196	253	211	263	581	788	4
(mm	68	257	83	267	581	788	4
Hg)*	85	257	100	267	581	788	4
Presión	68	265	94	276	581	788	4
arterial	95	265	118	276	581	788	4
diastólica	120	265	151	276	581	788	4
68,9	171	269	186	280	581	788	4
±	188	269	192	280	581	788	4
10,3	194	269	209	280	581	788	4
(mm	68	273	83	284	581	788	4
Hg)*	85	273	100	284	581	788	4
Presión	64	283	91	294	581	788	4
arterial	93	283	118	294	581	788	4
según	120	283	142	294	581	788	4
grupos	144	283	170	294	581	788	4
de	172	283	181	294	581	788	4
edad	183	283	200	294	581	788	4
Presión	64	295	91	305	581	788	4
arterial	93	295	118	305	581	788	4
sistólica	120	295	150	305	581	788	4
(mm	152	295	168	305	581	788	4
Hg)	170	295	183	305	581	788	4
35–44	70	306	91	316	581	788	4
118,	167	306	181	316	581	788	4
9	183	306	187	316	581	788	4
±	189	306	193	316	581	788	4
13,8*	195	306	213	316	581	788	4
45–54	70	317	91	328	581	788	4
122,7	168	317	187	328	581	788	4
±	188	317	193	328	581	788	4
17,4*	195	317	212	328	581	788	4
55–64	70	329	91	339	581	788	4
137,6	168	329	187	339	581	788	4
±	188	329	193	339	581	788	4
40,0*	195	329	212	339	581	788	4
≥	70	340	74	350	581	788	4
de	76	340	84	350	581	788	4
65	86	340	95	350	581	788	4
114,9	170	340	188	350	581	788	4
±	190	340	195	350	581	788	4
7,6*	196	340	210	350	581	788	4
Presión	64	351	91	362	581	788	4
arterial	93	351	118	362	581	788	4
diastólica	120	351	155	362	581	788	4
(mm	157	351	173	362	581	788	4
Hg)	175	351	187	362	581	788	4
35–44	70	363	91	373	581	788	4
69,8	172	363	187	373	581	788	4
±	188	363	193	373	581	788	4
9,5*	195	363	208	373	581	788	4
45–54	70	374	91	384	581	788	4
71,6	172	374	187	384	581	788	4
±	188	374	193	384	581	788	4
9,3*	195	374	208	384	581	788	4
55–64	70	385	91	396	581	788	4
66,4	170	385	184	396	581	788	4
±	186	385	191	396	581	788	4
12,5*	192	385	210	396	581	788	4
≥	70	397	74	407	581	788	4
de	76	397	84	407	581	788	4
65	86	397	95	407	581	788	4
63	175	397	183	407	581	788	4
±	185	397	190	407	581	788	4
5,9*	191	397	205	407	581	788	4
Mujeres	221	114	250	125	581	788	4
N	224	125	230	136	581	788	4
=	231	125	236	136	581	788	4
40	238	125	247	136	581	788	4
p	267	120	272	131	581	788	4
‡	272	120	274	127	581	788	4
51,9	219	148	233	159	581	788	4
±	235	148	240	159	581	788	4
8,9	241	148	252	159	581	788	4
146,8	217	160	235	170	581	788	4
±	237	160	242	170	581	788	4
6,3	243	160	254	170	581	788	4
69,2	219	171	233	181	581	788	4
±	235	171	240	181	581	788	4
4,9	241	171	252	181	581	788	4
87,6	219	182	233	193	581	788	4
±	235	182	240	193	581	788	4
9,7	241	182	252	193	581	788	4
88,5	219	194	233	204	581	788	4
±	235	194	240	204	581	788	4
6,9	241	194	252	204	581	788	4
<	259	148	264	159	581	788	4
0,001	263	148	282	159	581	788	4
<	259	159	264	170	581	788	4
0,001	263	160	282	170	581	788	4
<	259	171	264	181	581	788	4
0,001	263	171	282	181	581	788	4
0,401	261	182	280	193	581	788	4
0,718	261	194	280	204	581	788	4
24,1	219	216	233	227	581	788	4
±	235	216	240	227	581	788	4
3,5	241	216	252	227	581	788	4
0,814	261	216	280	227	581	788	4
0,9	219	228	229	238	581	788	4
±	231	228	235	238	581	788	4
0,06	237	228	252	238	581	788	4
0,082	261	228	280	238	581	788	4
31,1	219	239	233	249	581	788	4
±	235	239	240	249	581	788	4
6,7	241	239	252	249	581	788	4
<	259	239	264	249	581	788	4
0,001	263	239	282	249	581	788	4
120,9	216	253	234	263	581	788	4
±	235	253	239	263	581	788	4
18,5	241	253	255	263	581	788	4
0,355	261	253	280	263	581	788	4
69,5	219	269	233	280	581	788	4
±	235	269	240	280	581	788	4
9,8	241	269	252	280	581	788	4
0,792	261	269	280	280	581	788	4
117	217	306	229	316	581	788	4
(15,3)	231	306	251	316	581	788	4
†	251	307	253	313	581	788	4
0,584	260	306	279	316	581	788	4
Ұ	279	307	281	313	581	788	4
120	220	317	233	328	581	788	4
(14)	235	317	248	328	581	788	4
†	248	318	250	324	581	788	4
127,8	215	329	233	339	581	788	4
(36,5)	235	329	253	339	581	788	4
†	253	329	255	335	581	788	4
113,5	215	340	233	350	581	788	4
(10,5)	234	340	253	350	581	788	4
†	253	341	255	347	581	788	4
69,3	216	363	231	373	581	788	4
(12,8)	233	363	252	373	581	788	4
†	252	363	255	369	581	788	4
0,164	260	363	279	373	581	788	4
Ұ	279	363	281	369	581	788	4
72	222	374	231	384	581	788	4
(10)	233	374	246	384	581	788	4
†	246	375	248	381	581	788	4
64,5	216	385	231	396	581	788	4
(18,5)	233	385	252	396	581	788	4
†	252	386	255	392	581	788	4
62,5	221	397	236	407	581	788	4
(3)	238	397	247	407	581	788	4
†	247	397	249	403	581	788	4
*	62	411	65	420	581	788	4
Promedio	67	411	97	420	581	788	4
±	99	411	103	420	581	788	4
desviación	105	411	138	420	581	788	4
estándar.	140	411	169	420	581	788	4
†	170	411	174	420	581	788	4
mediana	176	411	203	420	581	788	4
(rango	205	411	225	420	581	788	4
intercuartil).	227	411	264	420	581	788	4
‡	62	419	66	428	581	788	4
t	70	419	72	428	581	788	4
de	74	419	82	428	581	788	4
student.	84	419	109	428	581	788	4
Ұ	111	419	115	428	581	788	4
Kruskal-Wallis.	116	419	162	428	581	788	4
diferencias	62	454	107	466	581	788	4
según	109	454	134	466	581	788	4
sexo	137	454	156	466	581	788	4
en	158	454	169	466	581	788	4
ninguno	171	454	204	466	581	788	4
de	206	454	216	466	581	788	4
estos	219	454	241	466	581	788	4
estimados	243	454	285	466	581	788	4
(Tabla	62	466	87	478	581	788	4
3).	90	466	101	478	581	788	4
Ninguno	62	489	96	501	581	788	4
de	104	489	114	501	581	788	4
los	123	489	134	501	581	788	4
factores	143	489	175	501	581	788	4
de	183	489	193	501	581	788	4
riesgo	201	489	226	501	581	788	4
tradicionales	234	489	285	501	581	788	4
evaluados,	62	501	106	513	581	788	4
entre	112	501	133	513	581	788	4
ellos	139	501	158	513	581	788	4
edad,	164	501	187	513	581	788	4
sexo,	193	501	215	513	581	788	4
nivel	221	501	240	513	581	788	4
educativo	246	501	285	513	581	788	4
y	62	513	67	525	581	788	4
marcadores	74	513	122	525	581	788	4
de	129	513	139	525	581	788	4
obesidad,	147	513	186	525	581	788	4
estuvo	193	513	220	525	581	788	4
asociado	227	513	263	525	581	788	4
con	270	513	285	525	581	788	4
hipertensión	62	525	111	537	581	788	4
arterial	114	525	141	537	581	788	4
(Tabla	144	525	168	537	581	788	4
4).	171	525	181	537	581	788	4
Tabla	62	562	85	575	581	788	4
3.	88	562	95	575	581	788	4
Prevalencia	98	562	145	574	581	788	4
de	147	562	157	574	581	788	4
hipertensión	160	562	209	574	581	788	4
arterial	211	562	239	574	581	788	4
y	241	562	246	574	581	788	4
obesidad	248	562	285	574	581	788	4
global	62	574	86	586	581	788	4
en	89	574	99	586	581	788	4
cinco	101	574	122	586	581	788	4
comunidades	125	574	178	586	581	788	4
asháninkas	181	574	226	586	581	788	4
del	229	574	241	586	581	788	4
Perú	243	574	262	586	581	788	4
Total	149	595	166	606	581	788	4
N	126	609	132	621	581	788	4
%	146	609	152	621	581	788	4
(IC	154	609	164	621	581	788	4
95%)	166	609	183	621	581	788	4
Hombres	195	595	227	606	581	788	4
Mujeres	233	595	261	606	581	788	4
N	202	609	207	621	581	788	4
(%)	209	609	221	621	581	788	4
N	237	609	243	621	581	788	4
(%)	245	609	256	621	581	788	4
p*	271	602	278	613	581	788	4
Hipertensión	64	621	109	632	581	788	4
11	125	625	133	636	581	788	4
14,5	141	625	155	636	581	788	4
(6,4-22,6)	157	625	188	636	581	788	4
6	199	625	203	636	581	788	4
(16,7)	205	625	224	636	581	788	4
5	234	625	238	636	581	788	4
(12,5)	240	625	259	636	581	788	4
0,747	265	625	283	636	581	788	4
arterial	64	630	88	641	581	788	4
Categorías	64	640	102	651	581	788	4
según	103	640	125	651	581	788	4
IMC	127	640	141	651	581	788	4
Delgadez	70	651	101	662	581	788	4
2	127	651	131	662	581	788	4
2,6	148	651	158	662	581	788	4
(0-6,3)	160	651	181	662	581	788	4
0	209	651	213	662	581	788	4
2	239	651	243	662	581	788	4
(5)	245	651	254	662	581	788	4
0,233	265	651	283	662	581	788	4
Normal	70	662	93	672	581	788	4
44	125	662	133	672	581	788	4
57,9	139	662	153	672	581	788	4
(46,5-69,3)	155	662	190	672	581	788	4
23	197	662	205	672	581	788	4
(63,9)	207	662	226	672	581	788	4
21	232	662	240	672	581	788	4
(52,5)	242	662	261	672	581	788	4
Sobrepeso	70	672	105	683	581	788	4
27	125	672	133	683	581	788	4
35,5	139	672	153	683	581	788	4
(24,5-46,5)	155	672	190	683	581	788	4
13	197	672	205	683	581	788	4
(36,1)	207	672	226	683	581	788	4
14	235	672	243	683	581	788	4
(35)	245	672	258	683	581	788	4
Obesidad	70	683	101	694	581	788	4
3	127	683	131	694	581	788	4
4	151	683	155	694	581	788	4
(0-8,4)	157	683	178	694	581	788	4
0	209	683	213	694	581	788	4
3	236	683	240	694	581	788	4
(7,5)	242	683	257	694	581	788	4
Obesidad	64	693	97	704	581	788	4
20	125	697	133	708	581	788	4
26,3	139	697	153	708	581	788	4
(16,2-36,4)	155	697	190	708	581	788	4
7	199	697	203	708	581	788	4
(19,4)	205	697	224	708	581	788	4
13	232	697	240	708	581	788	4
(32,5)	242	697	261	708	581	788	4
0,297	265	697	283	708	581	788	4
por	64	702	76	713	581	788	4
BE	78	702	88	713	581	788	4
*	62	715	65	724	581	788	4
Prueba	67	715	90	724	581	788	4
exacta	92	715	112	724	581	788	4
de	114	715	122	724	581	788	4
Fisher.	124	715	145	724	581	788	4
IMC:	147	715	162	724	581	788	4
índice	164	715	182	724	581	788	4
de	184	715	192	724	581	788	4
masa	194	715	211	724	581	788	4
corporal.	213	715	240	724	581	788	4
BE:	62	723	74	732	581	788	4
bioimpedancia	76	723	121	732	581	788	4
eléctrica	123	723	149	732	581	788	4
Tabla	308	82	330	95	581	788	4
4.	333	82	340	95	581	788	4
Distribución	342	83	389	95	581	788	4
de	392	83	402	95	581	788	4
hipertensos	404	83	450	95	581	788	4
y	452	83	457	95	581	788	4
no	459	83	469	95	581	788	4
hipertensos	471	83	518	95	581	788	4
en	520	83	530	95	581	788	4
cinco	308	94	329	106	581	788	4
comunidades	331	94	385	106	581	788	4
asháninkas	387	94	433	106	581	788	4
del	435	94	447	106	581	788	4
Perú	450	94	469	106	581	788	4
Edad*	309	147	330	158	581	788	4
Grupo	309	158	331	169	581	788	4
de	333	158	342	169	581	788	4
edad	344	158	361	169	581	788	4
35–44	315	169	335	180	581	788	4
45–54	315	181	335	191	581	788	4
55–64	315	192	335	203	581	788	4
≥	315	203	319	214	581	788	4
de	321	203	329	214	581	788	4
65	331	203	339	214	581	788	4
Sexo	309	215	327	226	581	788	4
femenino	328	215	361	226	581	788	4
Nivel	309	226	327	237	581	788	4
de	328	226	337	237	581	788	4
educación	339	226	375	237	581	788	4
Analfabeto	314	237	349	248	581	788	4
Primaria	315	249	342	259	581	788	4
incompleta	315	258	350	268	581	788	4
Primaria	315	269	342	279	581	788	4
completa	344	269	374	279	581	788	4
Secundaria	315	280	352	290	581	788	4
incompleta	315	289	350	299	581	788	4
Sobrepeso	309	300	347	311	581	788	4
Ұ	347	301	349	307	581	788	4
Obesidad	309	311	343	322	581	788	4
Obesidad	309	322	343	334	581	788	4
por	344	322	356	334	581	788	4
BE	358	322	369	334	581	788	4
N	426	133	431	145	581	788	4
(%)	433	133	445	145	581	788	4
No	476	113	486	124	581	788	4
hipertensos	460	122	502	133	581	788	4
N	472	133	477	145	581	788	4
(%)	479	133	491	145	581	788	4
p	514	125	518	136	581	788	4
†	518	125	521	132	581	788	4
47,4	380	147	394	157	581	788	4
(9,9)	396	147	411	157	581	788	4
49,8	420	147	434	157	581	788	4
(8,3)	436	147	451	157	581	788	4
46,9	464	147	478	157	581	788	4
(10,1)	480	147	499	157	581	788	4
0,379	507	147	525	157	581	788	4
‡	525	147	528	154	581	788	4
36	381	169	389	180	581	788	4
(47,4)	391	169	410	180	581	788	4
21	381	181	389	191	581	788	4
(27,6)	391	181	410	191	581	788	4
14	381	192	389	203	581	788	4
(18,4)	391	192	410	203	581	788	4
5	385	203	389	214	581	788	4
(6,6)	391	203	406	214	581	788	4
40	381	215	389	225	581	788	4
(52,6)	391	215	410	225	581	788	4
4	423	169	427	180	581	788	4
(36,4)	429	169	448	180	581	788	4
2	423	181	427	191	581	788	4
(18,2)	429	181	448	191	581	788	4
5	423	192	427	203	581	788	4
(45,5)	429	192	448	203	581	788	4
0	433	203	437	214	581	788	4
5	423	215	427	225	581	788	4
(45,5)	429	215	448	225	581	788	4
32	467	169	475	180	581	788	4
(49,2)	477	169	496	180	581	788	4
19	467	181	475	191	581	788	4
(29,2)	477	181	496	191	581	788	4
9	469	192	473	203	581	788	4
(13,9)	475	192	494	203	581	788	4
5	471	203	475	214	581	788	4
(7,7)	477	203	492	214	581	788	4
35	467	215	475	225	581	788	4
(53,9)	477	215	496	225	581	788	4
0,131	508	169	527	180	581	788	4
23	381	237	389	248	581	788	4
(30,3)	391	237	410	248	581	788	4
4	423	237	427	248	581	788	4
(36,4)	429	237	448	248	581	788	4
19	467	237	475	248	581	788	4
(29,2)	477	237	496	248	581	788	4
0,895	508	237	527	248	581	788	4
30	381	253	389	264	581	788	4
(39,5)	391	253	410	264	581	788	4
5	423	253	427	264	581	788	4
(45,5)	429	253	448	264	581	788	4
25	467	253	475	264	581	788	4
(38,5)	477	253	496	264	581	788	4
17	381	269	389	279	581	788	4
(22,4)	391	269	410	279	581	788	4
2	423	269	427	279	581	788	4
(18,2)	429	269	448	279	581	788	4
15	467	269	475	279	581	788	4
(23,1)	477	269	496	279	581	788	4
Total	387	117	404	128	581	788	4
Hipertensos	414	117	456	128	581	788	4
N	386	133	392	145	581	788	4
(%)	393	133	405	145	581	788	4
6	385	284	389	295	581	788	4
(7,9)	391	284	406	295	581	788	4
0	433	284	437	295	581	788	4
6	471	284	475	295	581	788	4
(9,2)	477	284	492	295	581	788	4
30	381	300	389	310	581	788	4
(39,5)	391	300	410	310	581	788	4
3	385	311	389	322	581	788	4
(3,9)	391	311	406	322	581	788	4
20	381	323	389	333	581	788	4
(26,3)	391	323	410	333	581	788	4
4	423	300	427	310	581	788	4
(36,4)	429	300	448	310	581	788	4
1	425	311	429	322	581	788	4
(9,1)	431	311	446	322	581	788	4
2	423	323	427	333	581	788	4
(18,2)	429	323	448	333	581	788	4
26	467	300	475	310	581	788	4
(40,0)	477	300	496	310	581	788	4
2	471	311	475	322	581	788	4
(3,1)	477	311	492	322	581	788	4
18	467	323	475	333	581	788	4
(27,7)	477	323	496	333	581	788	4
0,747	508	215	527	225	581	788	4
1,000	508	300	527	310	581	788	4
0,379	508	311	527	322	581	788	4
0,717	508	323	527	333	581	788	4
*	308	336	310	346	581	788	4
Promedio	312	336	342	346	581	788	4
±	344	336	348	346	581	788	4
desviación	350	336	383	346	581	788	4
estándar.	385	336	414	346	581	788	4
†	416	336	420	346	581	788	4
prueba	421	336	443	346	581	788	4
exacta	444	336	465	346	581	788	4
de	467	336	475	346	581	788	4
Fisher.	477	336	498	346	581	788	4
‡	308	344	311	354	581	788	4
t	313	344	315	354	581	788	4
de	317	344	325	354	581	788	4
Student.	327	344	353	354	581	788	4
Ұ	355	344	359	354	581	788	4
según	361	344	380	354	581	788	4
índice	382	344	401	354	581	788	4
de	403	344	410	354	581	788	4
masa	412	344	429	354	581	788	4
corporal.	431	344	459	354	581	788	4
BE:	308	352	319	362	581	788	4
bioimpedancia	321	352	366	362	581	788	4
eléctrica	368	352	394	362	581	788	4
DISCUSIÓN	308	378	386	394	581	788	4
Pese	308	405	328	417	581	788	4
a	331	405	336	417	581	788	4
la	339	405	346	417	581	788	4
distancia	349	405	384	417	581	788	4
geográfica	387	405	429	417	581	788	4
con	432	405	447	417	581	788	4
la	450	405	457	417	581	788	4
cultura	460	405	487	417	581	788	4
occidental	490	405	530	417	581	788	4
de	308	417	318	429	581	788	4
la	323	417	330	429	581	788	4
población	335	417	374	429	581	788	4
asháninka	379	417	420	429	581	788	4
estudiada,	425	417	467	429	581	788	4
la	472	417	479	429	581	788	4
prevalencia	484	417	530	429	581	788	4
de	308	428	318	440	581	788	4
hipertensión	322	428	371	440	581	788	4
es	375	428	384	440	581	788	4
similar	388	428	414	440	581	788	4
a	419	428	424	440	581	788	4
la	428	428	435	440	581	788	4
de	439	428	449	440	581	788	4
indígenas	453	428	492	440	581	788	4
que	496	428	511	440	581	788	4
han	515	428	530	440	581	788	4
experimentado	308	440	367	452	581	788	4
grandes	372	440	404	452	581	788	4
cambios	409	440	442	452	581	788	4
sociales	447	440	480	452	581	788	4
tales	484	440	503	452	581	788	4
como	508	440	530	452	581	788	4
migración,	308	452	349	464	581	788	4
incluso	354	452	382	464	581	788	4
es	387	452	396	464	581	788	4
mayor	401	452	426	464	581	788	4
que	431	452	446	464	581	788	4
la	450	452	457	464	581	788	4
de	462	452	472	464	581	788	4
población	477	452	515	464	581	788	4
no	520	452	530	464	581	788	4
indígena	308	464	342	476	581	788	4
de	346	464	356	476	581	788	4
la	360	464	367	476	581	788	4
selva	371	464	392	476	581	788	4
peruana,	396	464	431	476	581	788	4
que	435	464	450	476	581	788	4
mantiene	454	464	491	476	581	788	4
un	495	464	505	476	581	788	4
estilo	509	464	530	476	581	788	4
de	308	476	318	488	581	788	4
vida	321	476	337	488	581	788	4
completamente	341	476	402	488	581	788	4
distinto	406	476	434	488	581	788	4
al	438	476	445	488	581	788	4
de	448	476	458	488	581	788	4
las	462	476	473	488	581	788	4
comunidades	477	476	530	488	581	788	4
nativas	308	487	336	499	581	788	4
(2)	339	488	345	495	581	788	4
.	345	487	347	499	581	788	4
Un	308	511	319	523	581	788	4
estudio	326	511	356	523	581	788	4
que	362	511	377	523	581	788	4
incluyó	384	511	413	523	581	788	4
población	419	511	459	523	581	788	4
urbana	465	511	494	523	581	788	4
y	501	511	505	523	581	788	4
rural	511	511	530	523	581	788	4
de	308	523	318	535	581	788	4
la	322	523	329	535	581	788	4
selva,	334	523	358	535	581	788	4
aunque	363	523	393	535	581	788	4
no	398	523	408	535	581	788	4
de	412	523	423	535	581	788	4
comunidades	427	523	482	535	581	788	4
nativas	487	523	516	535	581	788	4
(2)	521	524	527	531	581	788	4
,	528	523	530	535	581	788	4
describe	308	535	343	547	581	788	4
una	348	535	363	547	581	788	4
prevalencia	368	535	416	547	581	788	4
de	421	535	431	547	581	788	4
hipertensión	436	535	487	547	581	788	4
arterial	492	535	521	547	581	788	4
y	526	535	530	547	581	788	4
obesidad	308	546	345	558	581	788	4
por	349	546	362	558	581	788	4
IMC	366	546	383	558	581	788	4
de	386	546	396	558	581	788	4
11,8	400	546	417	558	581	788	4
y	421	546	425	558	581	788	4
15,3%	429	546	455	558	581	788	4
respectivamente.	459	546	530	558	581	788	4
Los	308	558	322	570	581	788	4
indígenas	325	558	366	570	581	788	4
yanomanis	369	558	414	570	581	788	4
en	417	558	427	570	581	788	4
Brasil	430	558	454	570	581	788	4
(12)	457	559	466	566	581	788	4
o	469	558	474	570	581	788	4
los	477	558	489	570	581	788	4
kunas	492	558	517	570	581	788	4
de	520	558	530	570	581	788	4
Centro	308	570	335	582	581	788	4
América	338	570	372	582	581	788	4
(13)	375	571	384	578	581	788	4
,	384	570	387	582	581	788	4
prácticamente	390	570	445	582	581	788	4
no	447	570	457	582	581	788	4
reportan	460	570	492	582	581	788	4
casos	495	570	518	582	581	788	4
de	520	570	530	582	581	788	4
hipertensión.	308	582	358	594	581	788	4
Sin	360	582	373	594	581	788	4
embargo,	375	582	412	594	581	788	4
en	415	582	424	594	581	788	4
indígenas	427	582	465	594	581	788	4
asentados	467	582	508	594	581	788	4
fuera	510	582	530	594	581	788	4
de	308	594	317	606	581	788	4
sus	320	594	334	606	581	788	4
territorios	337	594	374	606	581	788	4
ancestrales,	377	594	424	606	581	788	4
la	427	594	434	606	581	788	4
tasa	437	594	454	606	581	788	4
de	457	594	467	606	581	788	4
hipertensión	470	594	518	606	581	788	4
es	521	594	530	606	581	788	4
de	308	605	317	617	581	788	4
14,6%	320	605	345	617	581	788	4
(5)	347	606	354	613	581	788	4
.	354	605	356	617	581	788	4
Los	359	605	373	617	581	788	4
kunas	375	605	399	617	581	788	4
ubicados	401	605	437	617	581	788	4
en	439	605	449	617	581	788	4
una	451	605	466	617	581	788	4
zona	469	605	488	617	581	788	4
urbana	490	605	518	617	581	788	4
de	520	605	530	617	581	788	4
Panamá	308	617	341	629	581	788	4
tienen	343	617	367	629	581	788	4
10,7%	369	617	394	629	581	788	4
de	397	617	407	629	581	788	4
hipertensión	409	617	457	629	581	788	4
(13)	459	618	469	625	581	788	4
.	469	617	471	629	581	788	4
En	308	641	318	653	581	788	4
Perú	321	641	340	653	581	788	4
se	343	641	353	653	581	788	4
ha	356	641	366	653	581	788	4
reportado	368	641	406	653	581	788	4
cambios	409	641	442	653	581	788	4
en	445	641	455	653	581	788	4
la	458	641	465	653	581	788	4
composición	468	641	517	653	581	788	4
de	520	641	530	653	581	788	4
la	308	653	314	665	581	788	4
dieta	317	653	336	665	581	788	4
en	339	653	349	665	581	788	4
pobladores	352	653	395	665	581	788	4
aguarunas	398	653	440	665	581	788	4
de	443	653	453	665	581	788	4
zonas	455	653	479	665	581	788	4
remotas,	482	653	516	665	581	788	4
sin	519	653	530	665	581	788	4
embargo,	308	664	345	676	581	788	4
los	347	664	359	676	581	788	4
efectos	361	664	390	676	581	788	4
sobre	392	664	415	676	581	788	4
el	417	664	424	676	581	788	4
perfil	427	664	446	676	581	788	4
de	448	664	458	676	581	788	4
salud	461	664	482	676	581	788	4
relacionado	484	664	530	676	581	788	4
a	308	676	313	688	581	788	4
enfermedades	314	676	371	688	581	788	4
crónicas,	373	676	408	688	581	788	4
aún	410	676	425	688	581	788	4
no	427	676	437	688	581	788	4
han	439	676	454	688	581	788	4
sido	456	676	472	688	581	788	4
estudiados	474	676	516	688	581	788	4
(14)	518	677	528	684	581	788	4
.	528	676	530	688	581	788	4
En	308	700	318	712	581	788	4
este	322	700	338	712	581	788	4
estudio	341	700	370	712	581	788	4
hubo	373	700	393	712	581	788	4
un	396	700	406	712	581	788	4
incremento	409	700	452	712	581	788	4
con	456	700	470	712	581	788	4
la	473	700	480	712	581	788	4
edad	483	700	503	712	581	788	4
de	506	700	516	712	581	788	4
los	519	700	530	712	581	788	4
valores	308	712	336	724	581	788	4
promedios	340	712	381	724	581	788	4
de	385	712	394	724	581	788	4
PAS	398	712	415	724	581	788	4
y	419	712	423	724	581	788	4
PAD;	427	712	447	724	581	788	4
aunque	451	712	480	724	581	788	4
esto	484	712	501	724	581	788	4
no	504	712	514	724	581	788	4
fue	518	712	530	724	581	788	4
81	519	757	530	769	581	788	4
Rev	51	39	66	48	581	788	5
Peru	68	39	88	48	581	788	5
Med	91	39	109	48	581	788	5
Exp	111	39	125	48	581	788	5
Salud	128	39	152	48	581	788	5
Publica.	155	39	189	48	581	788	5
2014;	191	39	210	48	581	788	5
31(1):78-83.	213	39	255	48	581	788	5
estadísticamente	51	83	118	95	581	788	5
significativo,	119	83	167	95	581	788	5
y	169	83	173	95	581	788	5
en	175	83	185	95	581	788	5
el	186	83	193	95	581	788	5
caso	195	83	214	95	581	788	5
de	215	83	225	95	581	788	5
los	227	83	238	95	581	788	5
mayores	240	83	274	95	581	788	5
de	51	94	61	106	581	788	5
65	64	94	74	106	581	788	5
años	77	94	97	106	581	788	5
el	100	94	107	106	581	788	5
promedio	110	94	147	106	581	788	5
resultó	150	94	176	106	581	788	5
menor.	180	94	207	106	581	788	5
Sin	210	94	223	106	581	788	5
embargo,	226	94	263	106	581	788	5
la	267	94	273	106	581	788	5
falta	51	106	68	118	581	788	5
de	72	106	82	118	581	788	5
asociación	87	106	129	118	581	788	5
puede	133	106	158	118	581	788	5
deberse	163	106	195	118	581	788	5
al	199	106	206	118	581	788	5
escaso	211	106	239	118	581	788	5
número	243	106	273	118	581	788	5
de	51	118	61	130	581	788	5
pobladores	64	118	108	130	581	788	5
mayores	111	118	145	130	581	788	5
de	148	118	158	130	581	788	5
65	161	118	170	130	581	788	5
años,	173	118	195	130	581	788	5
lo	198	118	205	130	581	788	5
que	208	118	223	130	581	788	5
podría	226	118	251	130	581	788	5
estar	254	118	274	130	581	788	5
vinculado	51	130	88	142	581	788	5
a	91	130	96	142	581	788	5
un	98	130	108	142	581	788	5
probable	110	130	145	142	581	788	5
sesgo	147	130	171	142	581	788	5
de	173	130	183	142	581	788	5
supervivencia.	185	130	241	142	581	788	5
La	51	153	61	165	581	788	5
prevalencia	64	153	110	165	581	788	5
de	113	153	123	165	581	788	5
obesidad	126	153	162	165	581	788	5
por	165	153	178	165	581	788	5
IMC	181	153	198	165	581	788	5
en	201	153	211	165	581	788	5
los	214	153	225	165	581	788	5
asháninkas	228	153	274	165	581	788	5
participantes	51	165	102	177	581	788	5
es	105	165	114	177	581	788	5
inferior	117	165	144	177	581	788	5
a	147	165	152	177	581	788	5
la	154	165	161	177	581	788	5
de	164	165	174	177	581	788	5
la	176	165	183	177	581	788	5
población	185	165	224	177	581	788	5
no	226	165	237	177	581	788	5
indígena	239	165	274	177	581	788	5
de	51	177	61	189	581	788	5
la	67	177	74	189	581	788	5
Amazonía	80	177	121	189	581	788	5
peruana	127	177	161	189	581	788	5
(2)	167	178	174	185	581	788	5
,	174	177	176	189	581	788	5
y	183	177	187	189	581	788	5
a	193	177	198	189	581	788	5
lo	205	177	212	189	581	788	5
reportado	218	177	257	189	581	788	5
en	263	177	274	189	581	788	5
poblaciones	51	189	100	201	581	788	5
indígenas	106	189	146	201	581	788	5
de	152	189	162	201	581	788	5
Brasil	168	189	191	201	581	788	5
quienes	197	189	229	201	581	788	5
enfrentan	235	189	274	201	581	788	5
un	51	201	61	213	581	788	5
rápido	65	201	90	213	581	788	5
cambio	93	201	123	213	581	788	5
socioeconómico	126	201	192	213	581	788	5
y	195	201	200	213	581	788	5
transformaciones	203	201	274	213	581	788	5
ambientales,	51	212	103	224	581	788	5
en	106	212	116	224	581	788	5
quienes	118	212	150	224	581	788	5
la	153	212	160	224	581	788	5
prevalencia	162	212	209	224	581	788	5
de	212	212	222	224	581	788	5
obesidad	224	212	261	224	581	788	5
es	264	212	273	224	581	788	5
de	51	224	61	236	581	788	5
18	65	224	75	236	581	788	5
(15)	79	225	88	232	581	788	5
y	92	224	96	236	581	788	5
23%	100	224	118	236	581	788	5
(16)	122	225	131	232	581	788	5
.	131	224	134	236	581	788	5
Se	141	224	152	236	581	788	5
ha	155	224	165	236	581	788	5
reportado	169	224	208	236	581	788	5
que	211	224	226	236	581	788	5
los	230	224	241	236	581	788	5
valores	245	224	274	236	581	788	5
culturales,	51	236	92	248	581	788	5
como	100	236	122	248	581	788	5
el	130	236	137	248	581	788	5
de	145	236	155	248	581	788	5
intercambio	163	236	209	248	581	788	5
de	217	236	227	248	581	788	5
alimentos	235	236	274	248	581	788	5
entre	51	248	72	260	581	788	5
parientes	76	248	113	260	581	788	5
y	118	248	122	260	581	788	5
en	127	248	137	260	581	788	5
la	141	248	148	260	581	788	5
comunidad,	153	248	199	260	581	788	5
podrían	204	248	234	260	581	788	5
tener	239	248	259	260	581	788	5
un	264	248	274	260	581	788	5
efecto	51	260	76	272	581	788	5
mitigador	81	260	118	272	581	788	5
en	124	260	134	272	581	788	5
la	140	260	147	272	581	788	5
evolución	153	260	191	272	581	788	5
hacia	197	260	218	272	581	788	5
la	224	260	231	272	581	788	5
obesidad	237	260	274	272	581	788	5
entre	51	271	72	283	581	788	5
pobladores	77	271	121	283	581	788	5
indígenas	126	271	165	283	581	788	5
que	171	271	186	283	581	788	5
han	191	271	206	283	581	788	5
sido	211	271	227	283	581	788	5
expuestos	233	271	274	283	581	788	5
a	51	283	56	295	581	788	5
significativos	61	283	112	295	581	788	5
cambios	117	283	150	295	581	788	5
socioeconómicos	155	283	224	295	581	788	5
(16)	229	284	239	291	581	788	5
.	239	283	241	295	581	788	5
En	246	283	257	295	581	788	5
los	262	283	274	295	581	788	5
asháninkas,	51	295	99	307	581	788	5
sería	103	295	123	307	581	788	5
importante	126	295	169	307	581	788	5
investigar	172	295	211	307	581	788	5
la	214	295	221	307	581	788	5
contribución	225	295	274	307	581	788	5
de	51	307	61	319	581	788	5
las	71	307	82	319	581	788	5
características	92	307	150	319	581	788	5
culturales,	159	307	200	319	581	788	5
incluyendo	210	307	253	319	581	788	5
las	262	307	274	319	581	788	5
redes	51	319	74	331	581	788	5
sociales	78	319	111	331	581	788	5
de	116	319	126	331	581	788	5
intercambio	130	319	177	331	581	788	5
de	182	319	192	331	581	788	5
alimentos,	196	319	237	331	581	788	5
la	242	319	249	331	581	788	5
dieta	254	319	274	331	581	788	5
y	51	330	56	342	581	788	5
la	60	330	67	342	581	788	5
actividad	72	330	107	342	581	788	5
física	112	330	133	342	581	788	5
en	138	330	148	342	581	788	5
el	153	330	160	342	581	788	5
desarrollo	164	330	204	342	581	788	5
o	209	330	214	342	581	788	5
mitigación	218	330	259	342	581	788	5
de	264	330	274	342	581	788	5
enfermedades	51	342	109	354	581	788	5
crónicas	111	342	145	354	581	788	5
como	147	342	169	354	581	788	5
obesidad	172	342	208	354	581	788	5
e	211	342	216	354	581	788	5
hipertensión.	218	342	270	354	581	788	5
Comparado	51	366	98	378	581	788	5
con	106	366	120	378	581	788	5
los	128	366	139	378	581	788	5
promedios	147	366	189	378	581	788	5
nacionales	196	366	239	378	581	788	5
(17)	247	367	256	373	581	788	5
,	256	366	259	378	581	788	5
la	267	366	274	378	581	788	5
frecuencia	51	378	93	390	581	788	5
de	95	378	105	390	581	788	5
autorreporte	108	378	157	390	581	788	5
de	160	378	170	390	581	788	5
tuberculosis	173	378	221	390	581	788	5
fue	224	378	237	390	581	788	5
elevada;	240	378	274	390	581	788	5
estudios	51	389	85	401	581	788	5
previos	86	389	115	401	581	788	5
indican	116	389	145	401	581	788	5
que	146	389	161	401	581	788	5
los	163	389	174	401	581	788	5
asháninkas	175	389	221	401	581	788	5
son	222	389	237	401	581	788	5
el	238	389	245	401	581	788	5
pueblo	247	389	274	401	581	788	5
amazónico	51	401	95	413	581	788	5
que	98	401	113	413	581	788	5
más	117	401	134	413	581	788	5
casos	137	401	161	413	581	788	5
de	164	401	174	413	581	788	5
tuberculosis	178	401	226	413	581	788	5
reporta	230	401	258	413	581	788	5
(18)	262	402	271	409	581	788	5
.	271	401	274	413	581	788	5
tuberculosis	51	413	99	425	581	788	5
y	104	413	109	425	581	788	5
enfermedades	114	413	171	425	581	788	5
no	176	413	186	425	581	788	5
transmisibles,	191	413	246	425	581	788	5
como	252	413	274	425	581	788	5
hipertensión	51	425	100	437	581	788	5
y	102	425	107	437	581	788	5
obesidad,	109	425	148	437	581	788	5
podrían	151	425	181	437	581	788	5
estar	183	425	203	437	581	788	5
influenciadas	206	425	258	437	581	788	5
por	261	425	274	437	581	788	5
los	51	437	63	449	581	788	5
mismos	65	437	96	449	581	788	5
determinantes	97	437	155	449	581	788	5
sociales	157	437	189	449	581	788	5
o	191	437	196	449	581	788	5
medioambientales,	198	437	274	449	581	788	5
lo	51	448	58	460	581	788	5
cual	61	448	78	460	581	788	5
requiere	81	448	114	460	581	788	5
una	117	448	132	460	581	788	5
mayor	135	448	160	460	581	788	5
investigación,	163	448	217	460	581	788	5
pues	220	448	240	460	581	788	5
podrían	243	448	274	460	581	788	5
ser	51	460	64	472	581	788	5
objeto	66	460	91	472	581	788	5
de	93	460	103	472	581	788	5
intervenciones	106	460	164	472	581	788	5
conjuntas.	166	460	207	472	581	788	5
Como	51	484	75	496	581	788	5
limitaciones,	81	484	131	496	581	788	5
si	137	484	144	496	581	788	5
bien	150	484	167	496	581	788	5
el	173	484	180	496	581	788	5
tamaño	187	484	217	496	581	788	5
muestral	223	484	258	496	581	788	5
es	264	484	274	496	581	788	5
reducido	51	496	86	508	581	788	5
para	94	496	112	508	581	788	5
realizar	120	496	149	508	581	788	5
análisis	157	496	187	508	581	788	5
a	195	496	200	508	581	788	5
profundidad,	208	496	258	508	581	788	5
la	267	496	274	508	581	788	5
cobertura	51	507	89	519	581	788	5
del	94	507	106	519	581	788	5
estudio	111	507	140	519	581	788	5
alcanzó	145	507	176	519	581	788	5
a	181	507	186	519	581	788	5
casi	191	507	207	519	581	788	5
la	212	507	219	519	581	788	5
mitad	224	507	246	519	581	788	5
de	251	507	261	519	581	788	5
la	267	507	274	519	581	788	5
población	51	519	90	531	581	788	5
total	97	519	114	531	581	788	5
existente,	122	519	161	531	581	788	5
siendo	169	519	195	531	581	788	5
esta	203	519	220	531	581	788	5
la	228	519	235	531	581	788	5
primera	243	519	274	531	581	788	5
exploración	51	531	97	543	581	788	5
epidemiológica	101	531	161	543	581	788	5
a	165	531	170	543	581	788	5
las	173	531	185	543	581	788	5
condiciones	189	531	236	543	581	788	5
crónicas	240	531	274	543	581	788	5
de	51	543	61	555	581	788	5
poblaciones	64	543	112	555	581	788	5
Amazónicas	114	543	163	555	581	788	5
del	166	543	178	555	581	788	5
Perú.	181	543	202	555	581	788	5
No	205	543	216	555	581	788	5
se	219	543	229	555	581	788	5
estudiaron	232	543	274	555	581	788	5
marcadores	51	555	99	567	581	788	5
metabólicos	101	555	149	567	581	788	5
ni	151	555	158	567	581	788	5
de	161	555	171	567	581	788	5
inflamación	173	555	219	567	581	788	5
que	221	555	236	567	581	788	5
hubieran	239	555	274	567	581	788	5
complementado	51	566	115	578	581	788	5
el	119	566	126	578	581	788	5
perfil	129	566	149	578	581	788	5
descrito	152	566	184	578	581	788	5
en	187	566	197	578	581	788	5
este	201	566	218	578	581	788	5
estudio;	221	566	253	578	581	788	5
esto	257	566	274	578	581	788	5
fue	51	578	64	590	581	788	5
una	68	578	83	590	581	788	5
decisión	87	578	120	590	581	788	5
de	125	578	135	590	581	788	5
factibilidad	139	578	181	590	581	788	5
en	186	578	196	590	581	788	5
donde	200	578	225	590	581	788	5
intervienen	230	578	274	590	581	788	5
aspectos	51	590	87	602	581	788	5
como	94	590	116	602	581	788	5
control	123	590	150	602	581	788	5
de	157	590	167	602	581	788	5
calidad,	174	590	205	602	581	788	5
particularmente	212	590	274	602	581	788	5
en	51	602	61	614	581	788	5
el	65	602	72	614	581	788	5
almacenamiento	75	602	141	614	581	788	5
y	145	602	149	614	581	788	5
transporte	153	602	194	614	581	788	5
de	197	602	207	614	581	788	5
las	211	602	222	614	581	788	5
muestras,	226	602	265	614	581	788	5
y	269	602	274	614	581	788	5
costos	51	614	77	626	581	788	5
sin	80	614	92	626	581	788	5
sacrificar	95	614	131	626	581	788	5
el	134	614	141	626	581	788	5
objetivo	144	614	175	626	581	788	5
mayor	178	614	203	626	581	788	5
de	206	614	216	626	581	788	5
llegar	219	614	241	626	581	788	5
a	244	614	249	626	581	788	5
estas	252	614	274	626	581	788	5
poblaciones	51	625	99	637	581	788	5
de	103	625	113	637	581	788	5
difícil	117	625	138	637	581	788	5
acceso	142	625	170	637	581	788	5
geográfico.	174	625	219	637	581	788	5
Este	223	625	241	637	581	788	5
estudio	245	625	274	637	581	788	5
no	51	637	61	649	581	788	5
discriminó	64	637	105	649	581	788	5
entre	108	637	128	649	581	788	5
los	131	637	143	649	581	788	5
múltiples	146	637	181	649	581	788	5
usos	184	637	203	649	581	788	5
del	206	637	218	649	581	788	5
cigarrillo	221	637	255	649	581	788	5
(por	258	637	274	649	581	788	5
ejemplo	51	649	83	661	581	788	5
en	85	649	95	661	581	788	5
rituales	97	649	126	661	581	788	5
de	128	649	138	661	581	788	5
curación	140	649	174	661	581	788	5
de	177	649	187	661	581	788	5
medicina	189	649	225	661	581	788	5
tradicional),	227	649	274	661	581	788	5
ni	51	661	58	673	581	788	5
los	61	661	73	673	581	788	5
diferentes	76	661	115	673	581	788	5
aspectos	119	661	155	673	581	788	5
culturales	158	661	196	673	581	788	5
o	200	661	205	673	581	788	5
nutricionales	208	661	258	673	581	788	5
del	262	661	274	673	581	788	5
uso	51	673	66	685	581	788	5
del	69	673	81	685	581	788	5
masato.	85	673	117	685	581	788	5
Sería	121	673	143	685	581	788	5
importante	147	673	189	685	581	788	5
que	193	673	208	685	581	788	5
esto	212	673	229	685	581	788	5
se	233	673	243	685	581	788	5
amplíe	247	673	274	685	581	788	5
con	51	684	66	696	581	788	5
un	68	684	78	696	581	788	5
enfoque	81	684	113	696	581	788	5
cualitativo	116	684	156	696	581	788	5
y	158	684	163	696	581	788	5
participativo.	165	684	216	696	581	788	5
La	51	708	61	720	581	788	5
discrepancia	66	708	117	720	581	788	5
entre	122	708	143	720	581	788	5
las	148	708	159	720	581	788	5
proporciones	165	708	217	720	581	788	5
de	222	708	232	720	581	788	5
obesidad	237	708	274	720	581	788	5
medidas	51	720	85	732	581	788	5
por	88	720	101	732	581	788	5
BE	103	720	115	732	581	788	5
e	118	720	123	732	581	788	5
IMC	126	720	142	732	581	788	5
podría	145	720	171	732	581	788	5
estar	173	720	193	732	581	788	5
vinculada	196	720	234	732	581	788	5
a	237	720	242	732	581	788	5
que	244	720	259	732	581	788	5
las	262	720	274	732	581	788	5
82	50	757	61	769	581	788	5
Romero	462	38	491	49	581	788	5
C	493	38	499	49	581	788	5
et	501	38	508	49	581	788	5
al.	510	38	519	49	581	788	5
ecuaciones	296	83	342	95	581	788	5
para	345	83	363	95	581	788	5
la	365	83	372	95	581	788	5
BE	375	83	387	95	581	788	5
no	390	83	400	95	581	788	5
han	403	83	418	95	581	788	5
sido	421	83	437	95	581	788	5
validadas	440	83	478	95	581	788	5
para	481	83	499	95	581	788	5
esta	502	83	519	95	581	788	5
población	296	94	335	106	581	788	5
y	339	94	343	106	581	788	5
no	347	94	357	106	581	788	5
existe	361	94	385	106	581	788	5
un	388	94	399	106	581	788	5
consenso	402	94	441	106	581	788	5
sobre	445	94	467	106	581	788	5
el	471	94	478	106	581	788	5
punto	482	94	505	106	581	788	5
de	509	94	519	106	581	788	5
corte	296	106	316	118	581	788	5
para	319	106	337	118	581	788	5
definir	340	106	365	118	581	788	5
obesidad	368	106	404	118	581	788	5
por	407	106	420	118	581	788	5
BE	424	106	436	118	581	788	5
(11)	439	107	448	114	581	788	5
.	448	106	450	118	581	788	5
Se	453	106	464	118	581	788	5
ha	467	106	477	118	581	788	5
reportado	480	106	519	118	581	788	5
que	296	118	311	130	581	788	5
en	316	118	326	130	581	788	5
ciertas	331	118	357	130	581	788	5
poblaciones,	362	118	413	130	581	788	5
sobre	417	118	440	130	581	788	5
todo	445	118	462	130	581	788	5
asiáticas,	467	118	504	130	581	788	5
se	509	118	519	130	581	788	5
encuentra	296	130	336	142	581	788	5
elevados	342	130	378	142	581	788	5
niveles	384	130	412	142	581	788	5
de	418	130	428	142	581	788	5
grasa	434	130	456	142	581	788	5
corporal	462	130	495	142	581	788	5
para	501	130	519	142	581	788	5
bajos	296	142	318	154	581	788	5
valores	323	142	352	154	581	788	5
de	358	142	368	154	581	788	5
IMC;	373	142	392	154	581	788	5
esto	398	142	415	154	581	788	5
es	420	142	430	154	581	788	5
básicamente	435	142	486	154	581	788	5
debido	492	142	519	154	581	788	5
a	296	153	301	165	581	788	5
diferencias	306	153	350	165	581	788	5
que	355	153	370	165	581	788	5
afectan	375	153	405	165	581	788	5
la	410	153	417	165	581	788	5
BE,	422	153	437	165	581	788	5
entre	442	153	463	165	581	788	5
estos	468	153	489	165	581	788	5
(19)	495	154	504	161	581	788	5
,	504	153	507	165	581	788	5
la	512	153	519	165	581	788	5
distribución	296	165	342	177	581	788	5
de	345	165	355	177	581	788	5
la	358	165	365	177	581	788	5
grasa	368	165	391	177	581	788	5
corporal,	394	165	429	177	581	788	5
la	432	165	439	177	581	788	5
densidad	442	165	479	177	581	788	5
ósea,	482	165	504	177	581	788	5
las	507	165	519	177	581	788	5
diferencias	296	177	340	189	581	788	5
en	342	177	352	189	581	788	5
la	355	177	362	189	581	788	5
proporción	365	177	407	189	581	788	5
del	410	177	422	189	581	788	5
largo	425	177	445	189	581	788	5
de	447	177	457	189	581	788	5
las	460	177	471	189	581	788	5
piernas.	474	177	506	189	581	788	5
La	509	177	519	189	581	788	5
BE	296	189	308	201	581	788	5
también	310	189	342	201	581	788	5
puede	345	189	370	201	581	788	5
afectarse	372	189	409	201	581	788	5
por	411	189	424	201	581	788	5
el	426	189	433	201	581	788	5
nivel	435	189	454	201	581	788	5
de	456	189	466	201	581	788	5
hidratación	468	189	512	201	581	788	5
y	514	189	519	201	581	788	5
temperatura	296	201	345	213	581	788	5
corporal.	347	201	382	213	581	788	5
Debido	296	224	325	236	581	788	5
a	328	224	333	236	581	788	5
la	336	224	343	236	581	788	5
logística	346	224	379	236	581	788	5
para	382	224	400	236	581	788	5
la	403	224	410	236	581	788	5
ejecución	413	224	451	236	581	788	5
de	454	224	464	236	581	788	5
este	467	224	484	236	581	788	5
estudio,	487	224	519	236	581	788	5
la	296	236	303	248	581	788	5
presión	306	236	335	248	581	788	5
arterial	337	236	365	248	581	788	5
se	367	236	377	248	581	788	5
midió	379	236	400	248	581	788	5
en	403	236	413	248	581	788	5
una	415	236	430	248	581	788	5
sola	432	236	449	248	581	788	5
visita.	451	236	474	248	581	788	5
Aunque	476	236	507	248	581	788	5
se	509	236	519	248	581	788	5
trató	296	248	314	260	581	788	5
de	317	248	327	260	581	788	5
minimizar	329	248	368	260	581	788	5
el	370	248	377	260	581	788	5
efecto	380	248	404	260	581	788	5
de	407	248	417	260	581	788	5
“bata	419	248	440	260	581	788	5
blanca”	442	248	472	260	581	788	5
tomando	474	248	509	260	581	788	5
la	512	248	519	260	581	788	5
presión	296	260	326	272	581	788	5
más	328	260	345	272	581	788	5
de	348	260	358	272	581	788	5
una	361	260	376	272	581	788	5
vez	378	260	392	272	581	788	5
y	395	260	399	272	581	788	5
con	402	260	416	272	581	788	5
la	419	260	426	272	581	788	5
presencia	429	260	468	272	581	788	5
y	470	260	475	272	581	788	5
traducción	477	260	519	272	581	788	5
de	296	271	306	283	581	788	5
los	308	271	320	283	581	788	5
promotores	322	271	368	283	581	788	5
locales,	370	271	400	283	581	788	5
no	403	271	413	283	581	788	5
es	415	271	424	283	581	788	5
posible	427	271	455	283	581	788	5
descartarlo	457	271	502	283	581	788	5
con	504	271	519	283	581	788	5
certeza,	296	283	328	295	581	788	5
lo	331	283	338	295	581	788	5
cual	341	283	358	295	581	788	5
es	361	283	370	295	581	788	5
relevante	373	283	410	295	581	788	5
en	414	283	424	295	581	788	5
términos	427	283	461	295	581	788	5
de	464	283	474	295	581	788	5
pronóstico	477	283	519	295	581	788	5
y	296	295	301	307	581	788	5
tratamiento	305	295	350	307	581	788	5
(20)	354	296	363	303	581	788	5
,	363	295	366	307	581	788	5
pero	370	295	388	307	581	788	5
esto	392	295	409	307	581	788	5
no	413	295	423	307	581	788	5
invalida	427	295	458	307	581	788	5
los	462	295	473	307	581	788	5
resultados	477	295	519	307	581	788	5
desde	296	307	321	319	581	788	5
el	323	307	330	319	581	788	5
punto	333	307	355	319	581	788	5
de	358	307	368	319	581	788	5
vista	370	307	389	319	581	788	5
epidemiológico.	391	307	454	319	581	788	5
Los	296	330	311	342	581	788	5
hallazgos	312	330	350	342	581	788	5
reportados	351	330	394	342	581	788	5
caracterizan	396	330	445	342	581	788	5
a	446	330	451	342	581	788	5
las	452	330	464	342	581	788	5
comunidades	465	330	519	342	581	788	5
estudiadas	296	342	340	354	581	788	5
y	343	342	348	354	581	788	5
no	352	342	362	354	581	788	5
necesariamente	365	342	429	354	581	788	5
a	433	342	438	354	581	788	5
otras	442	342	462	354	581	788	5
comunidades	465	342	519	354	581	788	5
asháninkas.	296	354	344	366	581	788	5
En	296	378	307	390	581	788	5
conclusión,	310	378	355	390	581	788	5
si	358	378	365	390	581	788	5
comparamos	367	378	419	390	581	788	5
nuestros	422	378	457	390	581	788	5
resultados	460	378	501	390	581	788	5
con	504	378	519	390	581	788	5
los	296	389	308	401	581	788	5
de	309	389	319	401	581	788	5
otros	320	389	340	401	581	788	5
investigadores,	341	389	402	401	581	788	5
la	403	389	410	401	581	788	5
prevalencia	411	389	457	401	581	788	5
de	458	389	468	401	581	788	5
hipertensión	470	389	519	401	581	788	5
arterial	296	401	324	413	581	788	5
en	327	401	337	413	581	788	5
la	340	401	347	413	581	788	5
población	350	401	388	413	581	788	5
asháninka	391	401	433	413	581	788	5
estudiada,	436	401	477	413	581	788	5
es	480	401	490	413	581	788	5
similar	493	401	519	413	581	788	5
a	296	413	301	425	581	788	5
indígenas	307	413	346	425	581	788	5
que	352	413	367	425	581	788	5
experimentaron	373	413	435	425	581	788	5
migración,	441	413	483	425	581	788	5
aunque	489	413	519	425	581	788	5
mayor	296	425	321	437	581	788	5
a	326	425	331	437	581	788	5
la	336	425	343	437	581	788	5
de	349	425	359	437	581	788	5
pobladores	364	425	408	437	581	788	5
de	413	425	423	437	581	788	5
la	428	425	435	437	581	788	5
selva	440	425	462	437	581	788	5
peruana;	467	425	502	437	581	788	5
sin	507	425	519	437	581	788	5
embargo,	296	437	334	449	581	788	5
la	336	437	343	449	581	788	5
prevalencia	346	437	392	449	581	788	5
de	394	437	404	449	581	788	5
obesidad	406	437	443	449	581	788	5
es	445	437	455	449	581	788	5
menor	457	437	482	449	581	788	5
a	484	437	489	449	581	788	5
ambos	492	437	519	449	581	788	5
grupos.	296	448	326	460	581	788	5
En	331	448	342	460	581	788	5
vista	347	448	365	460	581	788	5
de	370	448	380	460	581	788	5
los	385	448	397	460	581	788	5
cambios	402	448	435	460	581	788	5
a	440	448	445	460	581	788	5
nivel	450	448	468	460	581	788	5
poblacional	473	448	519	460	581	788	5
que	296	460	311	472	581	788	5
ya	316	460	326	472	581	788	5
han	330	460	345	472	581	788	5
ocurrido	350	460	383	472	581	788	5
en	387	460	397	472	581	788	5
otras	402	460	422	472	581	788	5
poblaciones	427	460	475	472	581	788	5
indígenas	480	460	519	472	581	788	5
de	296	472	306	484	581	788	5
la	310	472	317	484	581	788	5
Amazonía	319	472	360	484	581	788	5
(5)	363	473	370	480	581	788	5
y	373	472	377	484	581	788	5
del	381	472	393	484	581	788	5
mundo	396	472	423	484	581	788	5
(4)	427	473	433	480	581	788	5
,	433	472	436	484	581	788	5
resulta	439	472	466	484	581	788	5
fundamental	469	472	519	484	581	788	5
la	296	484	303	496	581	788	5
detección	308	484	346	496	581	788	5
y	351	484	356	496	581	788	5
prevención	360	484	404	496	581	788	5
primaria	409	484	441	496	581	788	5
de	446	484	456	496	581	788	5
hipertensión	461	484	510	496	581	788	5
y	514	484	519	496	581	788	5
obesidad,	296	496	335	508	581	788	5
considerando	338	496	392	508	581	788	5
estrategias	394	496	438	508	581	788	5
locales	440	496	468	508	581	788	5
que	471	496	486	508	581	788	5
podrían	488	496	519	508	581	788	5
contribuir	296	507	333	519	581	788	5
a	342	507	347	519	581	788	5
un	355	507	365	519	581	788	5
abordaje	373	507	408	519	581	788	5
culturalmente	416	507	470	519	581	788	5
apropiado	479	507	519	519	581	788	5
de	296	519	306	531	581	788	5
las	313	519	324	531	581	788	5
enfermedades	331	519	389	531	581	788	5
crónicas.	395	519	431	531	581	788	5
Nuestros	438	519	474	531	581	788	5
hallazgos	481	519	519	531	581	788	5
constituyen	296	531	342	543	581	788	5
un	345	531	355	543	581	788	5
llamado	357	531	389	543	581	788	5
para	392	531	410	543	581	788	5
no	413	531	423	543	581	788	5
desatender	425	531	471	543	581	788	5
la	473	531	480	543	581	788	5
situación	483	531	519	543	581	788	5
de	296	543	306	555	581	788	5
las	310	543	321	555	581	788	5
enfermedades	325	543	383	555	581	788	5
crónicas	386	543	420	555	581	788	5
no	424	543	434	555	581	788	5
transmisibles	437	543	490	555	581	788	5
en	494	543	504	555	581	788	5
las	507	543	519	555	581	788	5
poblaciones	296	555	344	567	581	788	5
indígenas	347	555	386	567	581	788	5
de	388	555	398	567	581	788	5
la	401	555	408	567	581	788	5
Amazonia	410	555	450	567	581	788	5
del	452	555	464	567	581	788	5
Perú.	467	555	488	567	581	788	5
Contribuciones	296	577	355	588	581	788	5
de	356	577	365	588	581	788	5
autoría:	366	577	396	588	581	788	5
CR	397	577	408	588	581	788	5
participó	409	577	440	588	581	788	5
en	441	577	450	588	581	788	5
el	451	577	457	588	581	788	5
diseño,	458	577	484	588	581	788	5
ejecución	485	577	519	588	581	788	5
y	296	587	300	598	581	788	5
análisis	305	587	331	598	581	788	5
e	336	587	340	598	581	788	5
interpretación	345	587	393	598	581	788	5
de	398	587	407	598	581	788	5
los	411	587	421	598	581	788	5
resultados	426	587	463	598	581	788	5
del	467	587	478	598	581	788	5
estudio,	482	587	510	598	581	788	5
y	515	587	519	598	581	788	5
escribió	296	597	324	608	581	788	5
el	327	597	333	608	581	788	5
primer	336	597	359	608	581	788	5
manuscrito.	362	597	404	608	581	788	5
CZ	407	597	417	608	581	788	5
participó	421	597	451	608	581	788	5
activamente	454	597	497	608	581	788	5
en	500	597	509	608	581	788	5
la	513	597	519	608	581	788	5
escritura	296	607	327	618	581	788	5
del	329	607	340	618	581	788	5
manuscrito	342	607	381	618	581	788	5
e	383	607	388	618	581	788	5
interpretación	390	607	439	618	581	788	5
de	441	607	450	618	581	788	5
datos.	452	607	474	618	581	788	5
LC	476	607	486	618	581	788	5
participó	489	607	519	618	581	788	5
en	296	617	305	628	581	788	5
la	309	617	315	628	581	788	5
recolección	320	617	360	628	581	788	5
y	364	617	368	628	581	788	5
obtención	372	617	407	628	581	788	5
de	411	617	420	628	581	788	5
resultados.	424	617	463	628	581	788	5
RHG	467	617	485	628	581	788	5
concibió	489	617	519	628	581	788	5
el	296	627	302	638	581	788	5
estudio	306	627	332	638	581	788	5
y	335	627	339	638	581	788	5
contribuyó	343	627	380	638	581	788	5
en	383	627	392	638	581	788	5
el	396	627	402	638	581	788	5
análisis	406	627	432	638	581	788	5
e	436	627	440	638	581	788	5
interpretación	444	627	492	638	581	788	5
de	496	627	505	638	581	788	5
los	509	627	519	638	581	788	5
resultados.	296	637	335	648	581	788	5
JJM	339	637	353	648	581	788	5
colaboró	356	637	387	648	581	788	5
en	390	637	399	648	581	788	5
el	403	637	409	648	581	788	5
diseño	412	637	436	648	581	788	5
del	439	637	449	648	581	788	5
estudio,	453	637	481	648	581	788	5
aportó	484	637	507	648	581	788	5
en	510	637	519	648	581	788	5
el	296	647	302	658	581	788	5
análisis	305	647	332	658	581	788	5
e	335	647	339	658	581	788	5
interpretación	342	647	391	658	581	788	5
de	394	647	403	658	581	788	5
los	405	647	416	658	581	788	5
resultados,	419	647	458	658	581	788	5
y	461	647	465	658	581	788	5
participó	468	647	498	658	581	788	5
de	501	647	510	658	581	788	5
la	513	647	519	658	581	788	5
escritura	296	657	327	668	581	788	5
del	329	657	339	668	581	788	5
manuscrito.	341	657	383	668	581	788	5
Todos	384	657	406	668	581	788	5
los	408	657	418	668	581	788	5
autores	420	657	446	668	581	788	5
leyeron	448	657	475	668	581	788	5
y	476	657	480	668	581	788	5
aprobaron	482	657	519	668	581	788	5
la	296	667	302	678	581	788	5
versión	305	667	330	678	581	788	5
final	333	667	347	678	581	788	5
del	350	667	360	678	581	788	5
manuscrito.	362	667	404	678	581	788	5
Fuentes	296	687	327	698	581	788	5
de	333	687	342	698	581	788	5
financiamiento:	348	687	407	698	581	788	5
este	413	687	428	698	581	788	5
estudio	434	687	460	698	581	788	5
fue	465	687	476	698	581	788	5
financiado	482	687	519	698	581	788	5
por	296	697	308	708	581	788	5
el	312	697	318	708	581	788	5
Centro	322	697	346	708	581	788	5
internacional	351	697	396	708	581	788	5
Fogarty	400	697	427	708	581	788	5
del	431	697	442	708	581	788	5
National	446	697	476	708	581	788	5
Institute	480	697	508	708	581	788	5
of	512	697	519	708	581	788	5
Health	296	707	319	718	581	788	5
(NIH)	323	707	342	718	581	788	5
como	346	707	365	718	581	788	5
parte	369	707	387	718	581	788	5
del	391	707	402	718	581	788	5
proyecto	405	707	436	718	581	788	5
“Genetic	440	707	470	718	581	788	5
susceptibility	473	707	519	718	581	788	5
to	296	717	303	728	581	788	5
cancer	306	717	330	728	581	788	5
in	333	717	339	728	581	788	5
Latin	342	717	359	728	581	788	5
America”.	362	717	396	728	581	788	5
JJM	399	717	413	728	581	788	5
fue	416	717	427	728	581	788	5
financiado	430	717	467	728	581	788	5
por	469	717	481	728	581	788	5
Wellcome	484	717	519	728	581	788	5
Rev	62	40	77	49	581	788	6
Peru	80	40	99	49	581	788	6
Med	102	40	120	49	581	788	6
Exp	123	40	136	49	581	788	6
Salud	139	40	164	49	581	788	6
Publica.	166	40	200	49	581	788	6
2014;	202	40	222	49	581	788	6
31(1):78-83.	224	40	267	49	581	788	6
Trust	62	83	80	93	581	788	6
(GR074833MA).	83	83	141	93	581	788	6
JJM	144	83	158	93	581	788	6
y	161	83	165	93	581	788	6
RHG	168	83	185	93	581	788	6
como	188	83	208	93	581	788	6
parte	210	83	229	93	581	788	6
de	231	83	240	93	581	788	6
CRONICAS	243	83	285	93	581	788	6
–	62	93	67	103	581	788	6
Centro	72	93	96	103	581	788	6
de	101	93	109	103	581	788	6
Excelencia	114	93	153	103	581	788	6
en	158	93	167	103	581	788	6
Enfermedades	172	93	224	103	581	788	6
Crónicas	228	93	260	103	581	788	6
de	265	93	274	103	581	788	6
la	279	93	285	103	581	788	6
UPCH	62	103	85	113	581	788	6
fueron	90	103	112	113	581	788	6
financiados	117	103	157	113	581	788	6
por	162	103	173	113	581	788	6
el	178	103	184	113	581	788	6
National	189	103	218	113	581	788	6
Heart,	223	103	245	113	581	788	6
Lung	249	103	267	113	581	788	6
and	272	103	285	113	581	788	6
Blood	62	113	83	123	581	788	6
Institute	88	113	116	123	581	788	6
(NHLBI),	121	113	152	123	581	788	6
National	157	113	186	123	581	788	6
Institute	191	113	219	123	581	788	6
of	224	113	231	123	581	788	6
Health	236	113	259	123	581	788	6
(NIH),	264	113	285	123	581	788	6
Department	62	123	104	133	581	788	6
of	107	123	113	133	581	788	6
Health	116	123	139	133	581	788	6
and	141	123	155	133	581	788	6
Human	157	123	183	133	581	788	6
Services,	185	123	218	133	581	788	6
mediante	221	123	254	133	581	788	6
contrato	256	123	285	133	581	788	6
No.	62	133	75	143	581	788	6
HHSN268200900033C.	77	133	161	143	581	788	6
Hipertensión	367	38	413	49	581	788	6
arterial	415	38	440	49	581	788	6
y	442	38	446	49	581	788	6
obesidad	449	38	481	49	581	788	6
en	484	38	493	49	581	788	6
indígenas	495	38	530	49	581	788	6
Conflictos	308	83	347	94	581	788	6
de	349	83	358	94	581	788	6
interés:	360	83	389	94	581	788	6
los	391	83	401	93	581	788	6
autores	403	83	430	93	581	788	6
declaran	432	83	463	93	581	788	6
no	465	83	474	93	581	788	6
tener	476	83	495	93	581	788	6
conflictos	497	83	530	93	581	788	6
de	308	93	316	103	581	788	6
interés.	319	93	345	103	581	788	6
Descargos	308	113	348	124	581	788	6
de	356	113	365	124	581	788	6
responsabilidad:	372	113	436	124	581	788	6
las	443	113	454	123	581	788	6
opiniones	461	113	495	123	581	788	6
vertidas	502	113	530	123	581	788	6
en	308	123	316	133	581	788	6
este	321	123	337	133	581	788	6
artículo	341	123	368	133	581	788	6
son	373	123	386	133	581	788	6
responsabilidad	391	123	447	133	581	788	6
de	452	123	460	133	581	788	6
los	465	123	476	133	581	788	6
autores	481	123	507	133	581	788	6
y	512	123	516	133	581	788	6
no	521	123	530	133	581	788	6
necesariamente	308	133	364	143	581	788	6
expresa	367	133	395	143	581	788	6
la	397	133	404	143	581	788	6
opinión	406	133	432	143	581	788	6
de	434	133	443	143	581	788	6
sus	445	133	457	143	581	788	6
instituciones.	460	133	506	143	581	788	6
Referencias	62	200	143	216	581	788	6
Bibliográficas	147	200	248	216	581	788	6
1.	62	232	69	243	581	788	6
Huicho	77	232	103	243	581	788	6
L,	105	232	112	243	581	788	6
Trelles	114	232	136	243	581	788	6
M,	138	232	148	243	581	788	6
Gonzales	149	232	181	243	581	788	6
F,	183	232	188	243	581	788	6
Men-	190	232	209	243	581	788	6
doza	77	243	92	254	581	788	6
W,	95	243	105	254	581	788	6
Miranda	108	243	137	254	581	788	6
J.	140	243	145	254	581	788	6
Mortality	148	243	181	254	581	788	6
profiles	184	243	209	254	581	788	6
in	77	253	83	264	581	788	6
a	89	253	92	264	581	788	6
country	97	253	124	264	581	788	6
facing	129	253	150	264	581	788	6
epidemiological	155	253	209	264	581	788	6
transition:	77	264	112	275	581	788	6
an	118	264	126	275	581	788	6
analysis	132	264	157	275	581	788	6
of	163	264	170	275	581	788	6
registered	176	264	209	275	581	788	6
data.	77	274	93	285	581	788	6
BMC	96	274	116	285	581	788	6
Public	119	274	140	285	581	788	6
Health.	143	274	169	285	581	788	6
2009;9:47.	172	274	209	285	581	788	6
doi:	77	285	90	296	581	788	6
10.1186/1471-2458-9-47.	92	285	181	296	581	788	6
2.	62	298	69	309	581	788	6
Centro	77	298	101	309	581	788	6
Nacional	106	298	136	309	581	788	6
de	141	298	149	309	581	788	6
Alimentación	154	298	200	309	581	788	6
y	205	298	209	309	581	788	6
Nutricion,	77	308	112	320	581	788	6
Instituto	117	308	146	320	581	788	6
Nacional	151	308	181	320	581	788	6
de	186	308	194	320	581	788	6
Sa-	198	308	209	320	581	788	6
lud.	77	319	90	330	581	788	6
Encuesta	92	319	123	330	581	788	6
Nacional	125	319	156	330	581	788	6
de	159	319	167	330	581	788	6
Indicadores	169	319	209	330	581	788	6
Nutricionales,	77	329	124	341	581	788	6
Bioquímicos,	127	329	172	341	581	788	6
Socioeco-	175	329	209	341	581	788	6
nómicos	77	340	106	351	581	788	6
y	108	340	112	351	581	788	6
Culturales	114	340	149	351	581	788	6
relacionados	152	340	194	351	581	788	6
con	196	340	209	351	581	788	6
las	77	350	85	362	581	788	6
Enfermedades	87	350	135	362	581	788	6
Crónicas	137	350	167	362	581	788	6
Degenerati-	169	350	209	362	581	788	6
vas.	77	361	89	372	581	788	6
Lima:	91	361	111	372	581	788	6
Instituto	113	361	143	372	581	788	6
Nacional	145	361	175	372	581	788	6
de	177	361	185	372	581	788	6
Salud;	187	361	209	372	581	788	6
2006.	77	371	96	383	581	788	6
3.	62	385	69	396	581	788	6
Dirección	77	385	111	396	581	788	6
General	114	385	141	396	581	788	6
de	145	385	153	396	581	788	6
Epidemiología.	157	385	209	396	581	788	6
Analisis	77	395	103	406	581	788	6
de	106	395	114	406	581	788	6
la	117	395	123	406	581	788	6
situación	126	395	156	406	581	788	6
de	159	395	167	406	581	788	6
los	170	395	180	406	581	788	6
pueblos	183	395	209	406	581	788	6
indígenas	77	406	109	417	581	788	6
de	113	406	122	417	581	788	6
la	126	406	132	417	581	788	6
Amazonía	137	406	172	417	581	788	6
del	176	406	186	417	581	788	6
Perú.	191	406	209	417	581	788	6
Lima:	77	416	97	427	581	788	6
Ministerio	101	416	137	427	581	788	6
de	141	416	149	427	581	788	6
Salud	153	416	172	427	581	788	6
del	176	416	187	427	581	788	6
Perú;	191	416	209	427	581	788	6
2003.	77	427	96	438	581	788	6
4.	62	440	69	451	581	788	6
United	77	440	101	451	581	788	6
Nations,	103	440	132	451	581	788	6
Permanent	135	440	172	451	581	788	6
Forum	174	440	197	451	581	788	6
on	200	440	209	451	581	788	6
Indigenous	77	451	114	462	581	788	6
Issues.	118	451	139	462	581	788	6
La	142	451	151	462	581	788	6
situación	154	451	185	462	581	788	6
de	188	451	196	462	581	788	6
los	199	451	209	462	581	788	6
pueblos	77	461	103	472	581	788	6
indígenas	107	461	139	472	581	788	6
del	143	461	154	472	581	788	6
mundo	158	461	182	472	581	788	6
[Inter-	187	461	209	472	581	788	6
net].	77	472	93	483	581	788	6
New	94	472	110	483	581	788	6
York:	112	472	130	483	581	788	6
UN;	132	472	148	483	581	788	6
[citado	150	472	174	483	581	788	6
el	175	472	181	483	581	788	6
5	183	472	187	483	581	788	6
de	189	472	197	483	581	788	6
oc-	198	472	209	483	581	788	6
tubre	77	482	95	493	581	788	6
del	96	482	106	493	581	788	6
2013].	108	482	130	493	581	788	6
Disponible	132	482	169	493	581	788	6
en:	171	482	182	493	581	788	6
http://	184	482	209	493	581	788	6
www.un.org/esa/socdev/unpfii/docu-	77	493	209	504	581	788	6
ments/SOWIP_fact_sheets_ES.pdf	77	503	198	514	581	788	6
5.	62	516	69	528	581	788	6
Roriz-Cruz	77	516	116	528	581	788	6
M,	118	516	128	528	581	788	6
Rosset	130	516	152	528	581	788	6
I,	155	516	159	528	581	788	6
Barreto-Roriz	162	516	209	528	581	788	6
R,	77	527	85	538	581	788	6
Mancilha-Carvalho	89	527	156	538	581	788	6
JJ.	161	527	168	538	581	788	6
Accultura-	173	527	209	538	581	788	6
tion,	77	537	92	549	581	788	6
obesity,	95	537	121	549	581	788	6
and	123	537	136	549	581	788	6
hypertension	139	537	183	549	581	788	6
among	186	537	209	549	581	788	6
female	77	548	99	559	581	788	6
Brazilian	100	548	130	559	581	788	6
Indians.	132	548	159	559	581	788	6
Hypertension.	160	548	209	559	581	788	6
2010;56(4):e43-4.	77	558	139	570	581	788	6
doi:	144	558	157	570	581	788	6
10.1161/HY-	162	558	209	570	581	788	6
PERTENSIONAHA.110.158956.	77	569	196	580	581	788	6
6.	62	582	69	593	581	788	6
Balijepalli	77	582	110	593	581	788	6
C,	115	582	123	593	581	788	6
Losch	128	582	149	593	581	788	6
C,	153	582	162	593	581	788	6
Bramlage	166	582	198	593	581	788	6
P,	203	582	209	593	581	788	6
Erbel	77	593	95	604	581	788	6
R,	98	593	106	604	581	788	6
Humphries	109	593	148	604	581	788	6
KH,	151	593	166	604	581	788	6
Jockel	170	593	190	604	581	788	6
KH,	193	593	209	604	581	788	6
et	77	603	82	615	581	788	6
al.	86	603	94	615	581	788	6
Percentile	97	603	131	614	581	788	6
distribution	134	603	175	614	581	788	6
of	178	603	185	614	581	788	6
blood	189	603	209	614	581	788	6
pressure	77	614	104	625	581	788	6
readings	108	614	136	625	581	788	6
in	140	614	147	625	581	788	6
35683	151	614	173	625	581	788	6
men	177	614	192	625	581	788	6
and	196	614	209	625	581	788	6
women	77	624	102	635	581	788	6
aged	106	624	121	635	581	788	6
18	125	624	134	635	581	788	6
to	138	624	145	635	581	788	6
99	149	624	158	635	581	788	6
years.	161	624	180	635	581	788	6
J	184	624	187	635	581	788	6
Hum	191	624	209	635	581	788	6
Hypertens.	77	635	114	646	581	788	6
2014;28(3):193-200.	119	635	191	646	581	788	6
doi:	195	635	209	646	581	788	6
10.1038/jhh.2013.85.	77	645	152	656	581	788	6
7.	62	659	69	670	581	788	6
O'Brien	77	659	104	670	581	788	6
E,	105	659	113	670	581	788	6
Waeber	114	659	140	670	581	788	6
B,	141	659	148	670	581	788	6
Parati	150	659	170	670	581	788	6
G,	171	659	179	670	581	788	6
Staessen	181	659	209	670	581	788	6
J,	77	669	81	680	581	788	6
Myers	83	669	103	680	581	788	6
MG.	105	669	121	680	581	788	6
Blood	123	669	144	680	581	788	6
pressure	145	669	173	680	581	788	6
measuring	174	669	209	680	581	788	6
devices:	77	680	103	691	581	788	6
recommendations	105	680	166	691	581	788	6
of	168	680	175	691	581	788	6
the	177	680	188	691	581	788	6
Euro-	189	680	209	691	581	788	6
pean	77	690	93	701	581	788	6
Society	97	690	122	701	581	788	6
of	126	690	133	701	581	788	6
Hypertension.	138	690	187	701	581	788	6
BMJ.	191	690	209	701	581	788	6
2001;322(7285):531-6.	77	701	157	712	581	788	6
8.	223	232	229	243	581	788	6
RJL	237	232	251	243	581	788	6
Systems.	253	232	282	243	581	788	6
Quantum	284	232	318	243	581	788	6
ii	320	232	325	243	581	788	6
&	327	232	334	243	581	788	6
Quantum	336	232	369	243	581	788	6
x,	237	243	243	254	581	788	6
Bioelectrical	247	243	290	254	581	788	6
Impedance	294	243	332	254	581	788	6
Analyzers	336	243	369	254	581	788	6
[Internet].	237	253	273	264	581	788	6
Clinton	279	253	306	264	581	788	6
Township:	313	253	349	264	581	788	6
RJL	355	253	369	264	581	788	6
Systems;	237	264	266	275	581	788	6
2007	270	264	287	275	581	788	6
[updated	291	264	322	275	581	788	6
2007;	325	264	345	275	581	788	6
citado	348	264	369	275	581	788	6
el	237	274	243	285	581	788	6
24	246	274	255	285	581	788	6
de	257	274	265	285	581	788	6
noviembre	268	274	304	285	581	788	6
del	307	274	318	285	581	788	6
2010].	320	274	343	285	581	788	6
Dispo-	346	274	369	285	581	788	6
nible	237	285	254	296	581	788	6
en:	258	285	269	296	581	788	6
http://www.rjlsystems.com/	273	285	369	296	581	788	6
products.shtml#qx	237	295	301	306	581	788	6
9.	223	308	229	320	581	788	6
National	237	308	267	320	581	788	6
Cholesterol	271	308	311	320	581	788	6
Education	315	308	350	320	581	788	6
Pro-	355	308	369	320	581	788	6
gram	237	319	254	330	581	788	6
(NCEP)	259	319	289	330	581	788	6
Expert	293	319	316	330	581	788	6
Panel	320	319	339	330	581	788	6
on	343	319	352	330	581	788	6
De-	356	319	369	330	581	788	6
tection,	237	329	263	341	581	788	6
Evaluation,	270	329	308	341	581	788	6
and	315	329	327	341	581	788	6
Treatment	334	329	369	341	581	788	6
of	237	340	244	351	581	788	6
High	248	340	266	351	581	788	6
Blood	269	340	290	351	581	788	6
Cholesterol	293	340	333	351	581	788	6
in	336	340	343	351	581	788	6
Adults	347	340	369	351	581	788	6
(Adult	237	350	260	362	581	788	6
Treatment	262	350	298	362	581	788	6
Panel	300	350	318	362	581	788	6
III).	320	350	334	362	581	788	6
Third	336	350	355	362	581	788	6
Re-	357	350	369	362	581	788	6
port	237	361	252	372	581	788	6
of	253	361	260	372	581	788	6
the	261	361	272	372	581	788	6
National	274	361	303	372	581	788	6
Cholesterol	305	361	344	372	581	788	6
Educa-	346	361	369	372	581	788	6
tion	237	371	251	383	581	788	6
Program	253	371	282	383	581	788	6
(NCEP)	284	371	314	383	581	788	6
Expert	316	371	338	383	581	788	6
Panel	340	371	359	383	581	788	6
on	360	371	369	383	581	788	6
Detection,	237	382	273	393	581	788	6
Evaluation,	277	382	315	393	581	788	6
and	318	382	331	393	581	788	6
Treatment	334	382	369	393	581	788	6
of	237	392	244	404	581	788	6
High	248	392	266	404	581	788	6
Blood	269	392	290	404	581	788	6
Cholesterol	293	392	333	404	581	788	6
in	336	392	343	404	581	788	6
Adults	347	392	369	404	581	788	6
(Adult	237	403	260	414	581	788	6
Treatment	263	403	298	414	581	788	6
Panel	301	403	320	414	581	788	6
III)	322	403	335	414	581	788	6
Final	337	403	355	414	581	788	6
Re-	357	403	369	414	581	788	6
port.	237	413	254	425	581	788	6
Circulation.	256	413	297	425	581	788	6
2002;106(25):3143-	299	413	369	425	581	788	6
421.	237	424	252	435	581	788	6
10.	223	437	234	448	581	788	6
World	237	437	259	448	581	788	6
Health	262	437	286	448	581	788	6
Organization	289	437	335	448	581	788	6
(WHO).	338	437	369	448	581	788	6
Obesity	237	448	264	459	581	788	6
and	269	448	282	459	581	788	6
overweight.	287	448	327	459	581	788	6
Fact	332	448	347	459	581	788	6
sheet	352	448	369	459	581	788	6
N°311	237	458	260	469	581	788	6
[Internet].	266	458	302	469	581	788	6
Geneva:	309	458	337	469	581	788	6
WHO;	344	458	369	469	581	788	6
2006	237	469	255	480	581	788	6
[citado	258	469	282	480	581	788	6
el	286	469	292	480	581	788	6
24	295	469	304	480	581	788	6
de	308	469	316	480	581	788	6
noviembre	319	469	356	480	581	788	6
del	359	469	369	480	581	788	6
2010].	237	479	260	490	581	788	6
Disponible	266	479	303	490	581	788	6
en:	309	479	320	490	581	788	6
http://www.	326	479	369	490	581	788	6
who.int/mediacentre/factsheets/	237	490	369	501	581	788	6
fs311/en/index.html	237	500	308	511	581	788	6
11.	223	514	234	525	581	788	6
De	237	514	248	525	581	788	6
Lorenzo	253	514	281	525	581	788	6
A,	286	514	294	525	581	788	6
Deurenberg	299	514	340	525	581	788	6
P,	345	514	351	525	581	788	6
Pie-	356	514	369	525	581	788	6
trantuono	237	524	272	535	581	788	6
M,	275	524	285	535	581	788	6
Di	288	524	297	535	581	788	6
Daniele	300	524	327	535	581	788	6
N,	330	524	339	535	581	788	6
Cervelli	342	524	369	535	581	788	6
V,	237	535	244	546	581	788	6
Andreoli	246	535	277	546	581	788	6
A.	280	535	288	546	581	788	6
How	290	535	307	546	581	788	6
fat	310	535	319	546	581	788	6
is	321	535	326	546	581	788	6
obese?	329	535	351	546	581	788	6
Acta	354	535	369	546	581	788	6
Diabetol.	237	545	269	556	581	788	6
2003;40	271	545	299	556	581	788	6
Suppl	301	545	321	556	581	788	6
1(1):S254-7.	323	545	366	556	581	788	6
12.	223	558	234	570	581	788	6
Mancilha-Carvalho	237	558	304	570	581	788	6
Jde	307	558	318	570	581	788	6
J,	321	558	325	570	581	788	6
Souza	328	558	349	570	581	788	6
e	352	558	355	570	581	788	6
Sil-	358	558	369	570	581	788	6
va	237	569	244	580	581	788	6
NA.	247	569	262	580	581	788	6
The	265	569	278	580	581	788	6
Yanomami	281	569	318	580	581	788	6
Indians	321	569	346	580	581	788	6
in	349	569	356	580	581	788	6
the	359	569	369	580	581	788	6
INTERSALT	237	579	285	591	581	788	6
Study.	287	579	308	591	581	788	6
Arq	310	579	323	591	581	788	6
Bras	325	579	340	591	581	788	6
Cardiol.	341	579	369	591	581	788	6
2003;80(3):289-300.	237	590	309	601	581	788	6
13.	223	603	234	614	581	788	6
Hollenberg	237	603	276	614	581	788	6
NK,	279	603	295	614	581	788	6
Martinez	298	603	329	614	581	788	6
G,	333	603	341	614	581	788	6
McCu-	345	603	369	614	581	788	6
llough	237	614	259	625	581	788	6
M,	261	614	271	625	581	788	6
Meinking	273	614	306	625	581	788	6
T,	308	614	316	625	581	788	6
Passan	318	614	340	625	581	788	6
D,	342	614	351	625	581	788	6
Pres-	353	614	369	625	581	788	6
ton	237	624	249	635	581	788	6
M,	251	624	261	635	581	788	6
et	264	624	270	635	581	788	6
al.	273	624	280	635	581	788	6
Aging,	283	624	306	635	581	788	6
acculturation,	308	624	355	635	581	788	6
salt	358	624	369	635	581	788	6
intake,	237	635	260	646	581	788	6
and	261	635	274	646	581	788	6
hypertension	276	635	320	646	581	788	6
in	322	635	329	646	581	788	6
the	330	635	341	646	581	788	6
Kuna	343	635	361	646	581	788	6
of	362	635	369	646	581	788	6
Panama.	237	645	266	656	581	788	6
Hypertension.	270	645	318	656	581	788	6
1997;29(1	322	645	358	656	581	788	6
Pt	362	645	369	656	581	788	6
2):171-6.	237	656	269	667	581	788	6
14.	223	669	233	680	581	788	6
Roche	237	669	259	680	581	788	6
ML,	266	669	281	680	581	788	6
Creed-Kanashiro	288	669	345	680	581	788	6
HM,	352	669	369	680	581	788	6
Tuesta	237	680	259	691	581	788	6
I,	260	680	265	691	581	788	6
Kuhnlein	266	680	298	691	581	788	6
HV.	299	680	314	691	581	788	6
Traditional	315	680	352	691	581	788	6
food	354	680	369	691	581	788	6
system	237	690	259	701	581	788	6
provides	262	690	290	701	581	788	6
dietary	293	690	317	701	581	788	6
quality	320	690	343	701	581	788	6
for	346	690	356	701	581	788	6
the	359	690	369	701	581	788	6
Awajún	237	701	263	712	581	788	6
in	264	701	271	712	581	788	6
the	273	701	284	712	581	788	6
Peruvian	285	701	314	712	581	788	6
Amazon.	316	701	346	712	581	788	6
Public	348	701	369	712	581	788	6
Health	237	711	261	722	581	788	6
Nutr.	262	711	280	722	581	788	6
2008;11(5):457-65.	282	711	348	722	581	788	6
15.	384	232	394	243	581	788	6
Port	398	232	413	243	581	788	6
Lourenço	416	232	448	243	581	788	6
AE,	451	232	464	243	581	788	6
Ventura	467	232	494	243	581	788	6
Santos	497	232	519	243	581	788	6
R,	522	232	530	243	581	788	6
Orellana	398	243	427	254	581	788	6
JD,	431	243	443	254	581	788	6
Coimbra	447	243	478	254	581	788	6
CE	482	243	493	254	581	788	6
Jr.	497	243	504	254	581	788	6
Nutri-	508	243	530	254	581	788	6
tion	398	253	412	264	581	788	6
transition	416	253	449	264	581	788	6
in	453	253	460	264	581	788	6
Amazonia:	464	253	502	264	581	788	6
obesity	506	253	530	264	581	788	6
and	398	264	411	275	581	788	6
socioeconomic	412	264	463	275	581	788	6
change	465	264	488	275	581	788	6
in	490	264	497	275	581	788	6
the	499	264	510	275	581	788	6
Suruí	512	264	530	275	581	788	6
Indians	398	274	423	285	581	788	6
from	426	274	443	285	581	788	6
Brazil.	446	274	468	285	581	788	6
Am	471	274	484	285	581	788	6
J	487	274	490	285	581	788	6
Hum	493	274	511	285	581	788	6
Biol.	514	274	530	285	581	788	6
2008;20(5):564-71.	398	285	465	296	581	788	6
doi:	475	285	489	296	581	788	6
10.1002/	498	285	530	296	581	788	6
ajhb.20781.	398	295	438	306	581	788	6
16.	384	308	394	320	581	788	6
Welch	398	308	419	320	581	788	6
JR,	421	308	432	320	581	788	6
Ferreira	434	308	460	320	581	788	6
AA,	462	308	477	320	581	788	6
Santos	478	308	501	320	581	788	6
RV,	503	308	515	320	581	788	6
Gu-	517	308	530	320	581	788	6
gelmin	398	319	421	330	581	788	6
SA,	424	319	437	330	581	788	6
Werneck	440	319	470	330	581	788	6
G,	473	319	482	330	581	788	6
Coimbra	485	319	515	330	581	788	6
CE	518	319	530	330	581	788	6
Jr.	398	329	405	341	581	788	6
Nutrition	410	329	443	341	581	788	6
transition,	449	329	484	341	581	788	6
socioecono-	489	329	530	341	581	788	6
mic	398	340	411	351	581	788	6
dif﻿ferentiation,	413	340	464	351	581	788	6
and	466	340	479	351	581	788	6
gender	481	340	505	351	581	788	6
among	507	340	530	351	581	788	6
adult	398	350	415	362	581	788	6
Xavante	418	350	446	362	581	788	6
Indians,	448	350	475	362	581	788	6
Brazilian	478	350	509	362	581	788	6
Ama-	511	350	530	362	581	788	6
zon.	398	361	412	372	581	788	6
Human	416	361	442	372	581	788	6
ecology.	446	361	474	372	581	788	6
2009;37(1):13-	478	361	530	372	581	788	6
26.	398	371	408	383	581	788	6
17.	384	385	394	396	581	788	6
Bonilla	398	385	422	396	581	788	6
Asalde	424	385	447	396	581	788	6
C.	449	385	457	396	581	788	6
Situación	458	385	491	396	581	788	6
de	492	385	500	396	581	788	6
la	502	385	508	396	581	788	6
tuber-	509	385	530	396	581	788	6
culosis	398	395	420	406	581	788	6
en	423	395	431	406	581	788	6
el	434	395	440	406	581	788	6
Perú.	443	395	460	406	581	788	6
Acta	463	395	479	406	581	788	6
Med	482	395	498	406	581	788	6
Peruana.	501	395	530	406	581	788	6
2008;25(3):163-70.	398	406	465	417	581	788	6
18.	384	419	394	430	581	788	6
Culqui	398	419	422	430	581	788	6
DR,	427	419	442	430	581	788	6
Trujillo	446	419	472	430	581	788	6
OV,	477	419	490	430	581	788	6
Cueva	495	419	517	430	581	788	6
N,	521	419	530	430	581	788	6
Aylas	398	430	416	441	581	788	6
R,	419	430	427	441	581	788	6
Salaverry	431	430	462	441	581	788	6
O,	465	430	474	441	581	788	6
Bonilla	478	430	503	441	581	788	6
C.	506	430	514	441	581	788	6
Tu-	518	430	530	441	581	788	6
berculosis	398	440	431	451	581	788	6
en	434	440	442	451	581	788	6
la	444	440	450	451	581	788	6
población	452	440	486	451	581	788	6
indígena	488	440	518	451	581	788	6
del	520	440	530	451	581	788	6
Perú	398	451	413	462	581	788	6
2008.	417	451	436	462	581	788	6
Rev	440	451	453	462	581	788	6
Peru	456	451	472	462	581	788	6
Med	475	451	491	462	581	788	6
Exp	494	451	508	462	581	788	6
Salud	511	451	530	462	581	788	6
Publica.	398	461	425	472	581	788	6
2010;27(1):8-15.	427	461	486	472	581	788	6
19.	384	474	394	486	581	788	6
Dehghan	398	474	429	486	581	788	6
M,	432	474	442	486	581	788	6
Merchant	444	474	478	486	581	788	6
AT.	480	474	493	486	581	788	6
Is	495	474	501	486	581	788	6
bioelec-	503	474	530	486	581	788	6
trical	398	485	415	496	581	788	6
impedance	420	485	457	496	581	788	6
accurate	461	485	489	496	581	788	6
for	493	485	503	496	581	788	6
use	508	485	519	496	581	788	6
in	523	485	530	496	581	788	6
large	398	495	414	507	581	788	6
epidemiological	418	495	471	507	581	788	6
studies?	475	495	502	507	581	788	6
Nutr	505	495	522	507	581	788	6
J.	526	495	530	507	581	788	6
2008;7(26):7-26.	398	506	457	517	581	788	6
doi:	461	506	474	517	581	788	6
10.1186/1475-	478	506	530	517	581	788	6
2891-7-26.	398	516	436	528	581	788	6
20.	384	530	394	541	581	788	6
Pickering	398	530	430	541	581	788	6
TG,	433	530	448	541	581	788	6
James	451	530	471	541	581	788	6
GD,	474	530	490	541	581	788	6
Boddie	493	530	518	541	581	788	6
C,	522	530	530	541	581	788	6
Harshfield	398	540	434	551	581	788	6
GA,	438	540	452	551	581	788	6
Blank	456	540	476	551	581	788	6
S,	480	540	486	551	581	788	6
Laragh	490	540	514	551	581	788	6
JH.	518	540	530	551	581	788	6
How	398	551	415	562	581	788	6
common	418	551	448	562	581	788	6
is	451	551	456	562	581	788	6
white	458	551	478	562	581	788	6
coat	480	551	495	562	581	788	6
hyperten-	497	551	530	562	581	788	6
sion?	398	561	415	572	581	788	6
JAMA.	417	561	442	572	581	788	6
1988;259(2):225-8.	444	561	512	572	581	788	6
Correspondencia:	384	669	444	681	581	788	6
Candice	446	669	473	681	581	788	6
Romero	475	669	500	681	581	788	6
Dirección:	384	680	418	692	581	788	6
Carlos	420	680	442	692	581	788	6
Gonzales	444	680	475	692	581	788	6
251,	477	680	492	692	581	788	6
Urbaniza-	495	680	530	692	581	788	6
ción	384	690	397	702	581	788	6
Maranga,	399	690	432	702	581	788	6
San	434	690	447	702	581	788	6
Miguel,	448	690	474	702	581	788	6
Lima	476	690	494	702	581	788	6
32,	496	690	507	702	581	788	6
Perú.	509	690	526	702	581	788	6
Teléfono:	384	701	413	713	581	788	6
(+511)	415	701	440	713	581	788	6
2090400.	442	701	475	713	581	788	6
Correo	384	711	405	723	581	788	6
electrónico:	407	711	441	723	581	788	6
romerocandice@gmail.com.	442	711	529	723	581	788	6
83	519	757	530	769	581	788	6
