Adherencia	46	56	88	64	642	854	1
al	90	56	97	64	642	854	1
tratamiento	99	56	143	64	642	854	1
antihipertensivo	145	56	206	64	642	854	1
Rev.	374	56	389	64	642	854	1
virtual	391	56	415	64	642	854	1
Soc.	417	56	432	64	642	854	1
Parag.	433	56	456	64	642	854	1
Med.	458	56	476	64	642	854	1
Int.	477	56	490	64	642	854	1
setiembre	492	56	529	64	642	854	1
2015;	531	56	552	64	642	854	1
2	554	56	559	64	642	854	1
(2):43-51	560	56	595	64	642	854	1
http://dx.doi.org/10.18004/rvspmi/	360	72	486	80	642	854	1
2312-3893/	486	72	528	80	642	854	1
2015.02(02)43-051	528	72	596	80	642	854	1
ART	57	87	94	104	642	854	1
Í	94	87	99	104	642	854	1
CULO	99	87	150	104	642	854	1
ORIGINAL	155	87	243	104	642	854	1
Adherencia	95	121	169	135	642	854	1
al	172	121	184	135	642	854	1
tratamiento	187	121	264	135	642	854	1
antihipertensivo	267	121	374	135	642	854	1
en	377	121	393	135	642	854	1
pacientes	396	121	457	135	642	854	1
ambulatorios	460	121	547	135	642	854	1
de	250	138	266	152	642	854	1
un	269	138	286	152	642	854	1
hospital	289	138	341	152	642	854	1
urbano	345	138	392	152	642	854	1
Antihypertension	54	156	167	170	642	854	1
treatment	170	156	235	170	642	854	1
adherence	238	156	305	170	642	854	1
in	309	156	321	170	642	854	1
ambulatory	325	156	400	170	642	854	1
patients	403	156	456	170	642	854	1
of	459	156	471	170	642	854	1
an	474	156	490	170	642	854	1
urban	493	156	532	170	642	854	1
hospital	535	156	588	170	642	854	1
Autor:	258	183	293	195	642	854	1
Jorge	296	183	322	195	642	854	1
Aid	325	183	342	195	642	854	1
Kunert	345	183	380	195	642	854	1
Artículo	159	205	194	215	642	854	1
recibido:	196	205	234	215	642	854	1
13	236	205	247	215	642	854	1
junio	249	205	271	215	642	854	1
2015	273	205	296	215	642	854	1
1	380	181	384	187	642	854	1
Artículo	324	205	359	215	642	854	1
aceptado:	361	205	402	215	642	854	1
21	405	205	416	215	642	854	1
setiembre	418	205	461	215	642	854	1
2015	463	205	485	215	642	854	1
Resumen	290	232	350	246	642	854	1
Palabras	43	457	91	469	642	854	1
claves:	93	457	129	469	642	854	1
hipertensión	131	457	196	469	642	854	1
arterial,	198	457	238	469	642	854	1
adherencia	243	457	299	469	642	854	1
al	301	457	310	469	642	854	1
tratamiento,	312	457	375	469	642	854	1
test	377	457	396	469	642	854	1
Morisky-Green-Levine,	397	457	514	469	642	854	1
test	516	457	535	469	642	854	1
Batalla	536	457	572	469	642	854	1
Abstract	293	487	347	501	642	854	1
Keywords:	43	696	101	708	642	854	1
arterial	103	696	141	708	642	854	1
hypertension,	142	696	213	708	642	854	1
treatment	214	696	265	708	642	854	1
adherence,	267	696	323	708	642	854	1
Morisky-Green-Levine	325	696	439	708	642	854	1
test,	441	696	462	708	642	854	1
Batalla	464	696	499	708	642	854	1
test	501	696	520	708	642	854	1
1	43	720	46	725	642	854	1
Especialista	46	721	102	732	642	854	1
en	103	721	115	732	642	854	1
Medicina	116	721	159	732	642	854	1
Interna.	160	721	198	732	642	854	1
Clínica	199	721	231	732	642	854	1
Periférica	232	721	277	732	642	854	1
Campo	279	721	312	732	642	854	1
Vía.	313	721	330	732	642	854	1
Instituto	332	721	372	732	642	854	1
de	374	721	385	732	642	854	1
Previsión	387	721	431	732	642	854	1
Social.	432	721	462	732	642	854	1
Capiatá,	464	721	501	732	642	854	1
Paraguay	503	721	546	732	642	854	1
Autor	43	734	72	745	642	854	1
correspondiente	73	734	157	745	642	854	1
Dr.	43	748	56	759	642	854	1
Jorge	57	748	82	759	642	854	1
Aid	83	748	99	759	642	854	1
Kunert	101	748	133	759	642	854	1
Dirección:	43	762	91	773	642	854	1
Capiatá,	92	762	130	773	642	854	1
Paraguay	131	762	174	773	642	854	1
Teléfono:+(595)	43	775	119	786	642	854	1
994	120	775	139	786	642	854	1
280255	143	775	179	786	642	854	1
Correo	43	789	75	800	642	854	1
electrónico:	77	789	132	800	642	854	1
jorgeaid@yahoo.com.ar	133	789	244	800	642	854	1
43	585	806	597	816	642	854	1
Adherencia	46	56	88	64	642	854	2
al	90	56	97	64	642	854	2
tratamiento	99	56	143	64	642	854	2
antihipertensivo	145	56	206	64	642	854	2
Rev.	374	56	389	64	642	854	2
virtual	391	56	415	64	642	854	2
Soc.	417	56	432	64	642	854	2
Parag.	433	56	456	64	642	854	2
Med.	458	56	476	64	642	854	2
Int.	477	56	490	64	642	854	2
setiembre	492	56	529	64	642	854	2
2015;	531	56	552	64	642	854	2
2	554	56	559	64	642	854	2
(2):43-51	560	56	595	64	642	854	2
Introducción	279	89	362	103	642	854	2
La	79	123	91	135	642	854	2
hipertensión	93	123	159	135	642	854	2
es	160	123	171	135	642	854	2
un	173	123	187	135	642	854	2
factor	188	123	218	135	642	854	2
de	220	123	232	135	642	854	2
riesgo	234	123	266	135	642	854	2
cardiovascular	268	123	343	135	642	854	2
muy	344	123	367	135	642	854	2
prevalente	369	123	423	135	642	854	2
en	425	123	437	135	642	854	2
el	439	123	448	135	642	854	2
mundo,	450	123	489	135	642	854	2
que	491	123	510	135	642	854	2
es	511	123	522	135	642	854	2
especialmente	524	123	598	135	642	854	2
abrumador	44	138	101	150	642	854	2
en	105	138	118	150	642	854	2
los	121	138	136	150	642	854	2
países	140	138	172	150	642	854	2
de	175	138	188	150	642	854	2
bajos	191	138	219	150	642	854	2
y	222	138	228	150	642	854	2
medianos	232	138	282	150	642	854	2
ingresos.	285	138	331	150	642	854	2
Informes	335	138	381	150	642	854	2
recientes	385	138	432	150	642	854	2
de	435	138	448	150	642	854	2
la	451	138	460	150	642	854	2
OMS	464	138	488	150	642	854	2
y	491	138	497	150	642	854	2
del	501	138	517	150	642	854	2
Banco	520	138	552	150	642	854	2
Mundial	556	138	598	150	642	854	2
destacan	44	153	89	165	642	854	2
la	91	153	100	165	642	854	2
importancia	101	153	164	165	642	854	2
de	165	153	178	165	642	854	2
las	180	153	194	165	642	854	2
enfermedades	196	153	268	165	642	854	2
crónicas	270	153	313	165	642	854	2
tales	314	153	339	165	642	854	2
como	340	153	368	165	642	854	2
la	370	153	379	165	642	854	2
hipertensión	381	153	446	165	642	854	2
como	450	153	478	165	642	854	2
un	480	153	493	165	642	854	2
obstáculo	495	153	545	165	642	854	2
al	546	153	555	165	642	854	2
logro	557	153	584	165	642	854	2
de	585	153	598	165	642	854	2
un	44	168	57	180	642	854	2
buen	60	168	86	180	642	854	2
estado	89	168	123	180	642	854	2
de	127	168	139	180	642	854	2
salud.	143	168	173	180	642	854	2
Se	176	168	188	180	642	854	2
debe	191	168	216	180	642	854	2
agregar	219	168	259	180	642	854	2
que,	262	168	283	180	642	854	2
para	287	168	310	180	642	854	2
la	313	168	322	180	642	854	2
mayoría	326	168	368	180	642	854	2
de	371	168	384	180	642	854	2
estos	387	168	413	180	642	854	2
países,	417	168	451	180	642	854	2
estrategias	455	168	510	180	642	854	2
deficientes	514	168	569	180	642	854	2
de	573	168	585	180	642	854	2
la	589	168	598	180	642	854	2
atención	44	183	88	195	642	854	2
primaria	90	183	135	195	642	854	2
de	137	183	150	195	642	854	2
la	152	183	161	195	642	854	2
salud	163	183	191	195	642	854	2
son	193	183	211	195	642	854	2
obstáculos	213	183	268	195	642	854	2
mayores	270	183	314	195	642	854	2
para	316	183	339	195	642	854	2
el	341	183	351	195	642	854	2
logro	353	183	380	195	642	854	2
del	382	183	398	195	642	854	2
control	400	183	437	195	642	854	2
de	439	183	451	195	642	854	2
la	454	183	463	195	642	854	2
presión	465	183	504	195	642	854	2
arterial.	506	183	546	195	642	854	2
Es	549	183	561	195	642	854	2
más,	563	183	586	195	642	854	2
la	589	183	598	195	642	854	2
epidemiología	44	197	116	209	642	854	2
de	121	197	133	209	642	854	2
la	137	197	146	209	642	854	2
hipertensión	150	197	216	209	642	854	2
y	220	197	226	209	642	854	2
enfermedades	230	197	303	209	642	854	2
relacionadas,	307	197	374	209	642	854	2
los	378	197	393	209	642	854	2
recursos	397	197	442	209	642	854	2
y	446	197	452	209	642	854	2
las	456	197	470	209	642	854	2
prioridades	474	197	534	209	642	854	2
de	538	197	550	209	642	854	2
salud,	555	197	585	209	642	854	2
el	589	197	598	209	642	854	2
estado	44	212	78	224	642	854	2
socioeconómico	79	212	161	224	642	854	2
de	163	212	176	224	642	854	2
la	177	212	187	224	642	854	2
población,	188	212	241	224	642	854	2
varían	243	212	275	224	642	854	2
considerablemente	277	212	375	224	642	854	2
en	377	212	389	224	642	854	2
diferentes	391	212	443	224	642	854	2
países	445	212	477	224	642	854	2
y	478	212	484	224	642	854	2
en	486	212	499	224	642	854	2
diferentes	500	212	552	224	642	854	2
regiones	554	212	598	224	642	854	2
de	44	227	56	239	642	854	2
países	60	227	92	239	642	854	2
individuales.	96	227	161	239	642	854	2
A	165	227	173	239	642	854	2
causa	177	227	206	239	642	854	2
de	210	227	222	239	642	854	2
esto,	226	227	250	239	642	854	2
los	254	227	269	239	642	854	2
documentos	273	227	336	239	642	854	2
de	340	227	352	239	642	854	2
la	356	227	365	239	642	854	2
Organización	369	227	437	239	642	854	2
Mundial	441	227	483	239	642	854	2
de	487	227	500	239	642	854	2
la	504	227	513	239	642	854	2
Salud,	517	227	548	239	642	854	2
Sociedad	552	227	598	239	642	854	2
Internacional	44	242	112	254	642	854	2
de	117	242	130	254	642	854	2
Hipertensión,	135	242	204	254	642	854	2
Sociedad	209	242	255	254	642	854	2
Europea	260	242	303	254	642	854	2
de	308	242	321	254	642	854	2
Hipertensión	326	242	393	254	642	854	2
y	398	242	404	254	642	854	2
la	409	242	418	254	642	854	2
Sociedad	423	242	469	254	642	854	2
Europea	474	242	517	254	642	854	2
de	522	242	534	254	642	854	2
Cardiología	539	242	598	254	642	854	2
recomiendan	44	257	111	269	642	854	2
el	113	257	122	269	642	854	2
desarrollo	123	257	176	269	642	854	2
de	177	257	190	269	642	854	2
pautas	191	257	226	269	642	854	2
locales	227	257	262	269	642	854	2
que	264	257	283	269	642	854	2
tengan	285	257	320	269	642	854	2
en	321	257	334	269	642	854	2
cuenta	335	257	370	269	642	854	2
estas	371	257	397	269	642	854	2
condiciones	399	257	460	269	642	854	2
1	460	255	463	261	642	854	2
.	463	257	466	269	642	854	2
La	79	286	91	298	642	854	2
prevalencia	96	286	156	298	642	854	2
se	161	286	172	298	642	854	2
estima	177	286	211	298	642	854	2
que	216	286	235	298	642	854	2
1/6	240	286	260	298	642	854	2
de	265	286	277	298	642	854	2
la	282	286	291	298	642	854	2
población	296	286	347	298	642	854	2
mundial	352	286	394	298	642	854	2
sufre	400	286	426	298	642	854	2
de	431	286	443	298	642	854	2
la	448	286	457	298	642	854	2
enfermedad	463	286	524	298	642	854	2
y	530	286	536	298	642	854	2
en	541	286	553	298	642	854	2
algunas	558	286	598	298	642	854	2
poblaciones	44	301	105	313	642	854	2
susceptibles	108	301	171	313	642	854	2
1	174	301	181	313	642	854	2
de	184	301	197	313	642	854	2
4	200	301	206	313	642	854	2
adultos	209	301	247	313	642	854	2
mayores	250	301	294	313	642	854	2
de	297	301	310	313	642	854	2
18	313	301	326	313	642	854	2
años	329	301	353	313	642	854	2
es	356	301	367	313	642	854	2
hipertenso.	370	301	428	313	642	854	2
La	431	301	444	313	642	854	2
prevalencia	447	301	506	313	642	854	2
es	509	301	520	313	642	854	2
la	523	301	532	313	642	854	2
siguiente	535	301	582	313	642	854	2
en	585	301	598	313	642	854	2
Latinoamérica;	44	316	121	328	642	854	2
Argentina	122	316	173	328	642	854	2
28,1%,	175	316	211	328	642	854	2
Brasil	212	316	242	328	642	854	2
30%,	244	316	270	328	642	854	2
Chile	272	316	298	328	642	854	2
33,7	299	316	322	328	642	854	2
%,	324	316	337	328	642	854	2
Colombia	338	316	387	328	642	854	2
23%,	389	316	415	328	642	854	2
Ecuador	417	316	459	328	642	854	2
28,7%,	461	316	497	328	642	854	2
México	498	316	535	328	642	854	2
30,8%,	536	316	572	328	642	854	2
Perú	574	316	598	328	642	854	2
2,3	529	329	537	335	642	854	2
24%,	44	331	70	343	642	854	2
Uruguay	77	331	121	343	642	854	2
33%,	128	331	155	343	642	854	2
Venezuela	162	331	214	343	642	854	2
33%.	221	331	247	343	642	854	2
En	254	331	268	343	642	854	2
nuestro	275	331	315	343	642	854	2
país	322	331	343	343	642	854	2
la	350	331	359	343	642	854	2
prevalencia	367	331	426	343	642	854	2
estimada	433	331	480	343	642	854	2
es	487	331	498	343	642	854	2
35%	505	331	529	343	642	854	2
.	537	331	539	343	642	854	2
En	547	331	560	343	642	854	2
series	567	331	598	343	642	854	2
epidemiológicas	44	346	127	358	642	854	2
se	130	346	141	358	642	854	2
determina	145	346	198	358	642	854	2
que	201	346	220	358	642	854	2
la	224	346	233	358	642	854	2
prevalencia	236	346	295	358	642	854	2
de	299	346	311	358	642	854	2
la	315	346	324	358	642	854	2
enfermedad	327	346	389	358	642	854	2
es	392	346	403	358	642	854	2
mayor	407	346	440	358	642	854	2
en	443	346	455	358	642	854	2
personas	459	346	506	358	642	854	2
de	509	346	522	358	642	854	2
raza	525	346	547	358	642	854	2
negra,	550	346	582	358	642	854	2
en	585	346	598	358	642	854	2
mujeres	44	360	85	372	642	854	2
está	88	360	109	372	642	854	2
íntimamente	111	360	177	372	642	854	2
relacionado	180	360	240	372	642	854	2
con	243	360	261	372	642	854	2
la	264	360	273	372	642	854	2
edad,	275	360	303	372	642	854	2
así	305	360	320	372	642	854	2
la	323	360	332	372	642	854	2
relación	334	360	376	372	642	854	2
de	378	360	391	372	642	854	2
hipertensión	394	360	459	372	642	854	2
entre	462	360	489	372	642	854	2
el	492	360	501	372	642	854	2
sexo	503	360	526	372	642	854	2
femenino	529	360	577	372	642	854	2
y	580	360	586	372	642	854	2
el	589	360	598	372	642	854	2
masculino	44	375	96	387	642	854	2
pasa	99	375	122	387	642	854	2
de	125	375	137	387	642	854	2
0,6-0,7	140	375	175	387	642	854	2
a	178	375	184	387	642	854	2
los	186	375	201	387	642	854	2
30	203	375	217	387	642	854	2
años	219	375	243	387	642	854	2
a	246	375	251	387	642	854	2
1,1	254	375	270	387	642	854	2
-1,2	272	375	292	387	642	854	2
a	294	375	300	387	642	854	2
los	303	375	318	387	642	854	2
65	320	375	333	387	642	854	2
años,	336	375	362	387	642	854	2
probablemente	365	375	443	387	642	854	2
este	449	375	470	387	642	854	2
incremento	472	375	531	387	642	854	2
se	534	375	545	387	642	854	2
debe	547	375	572	387	642	854	2
a	575	375	580	387	642	854	2
los	583	375	598	387	642	854	2
1	149	389	152	395	642	854	2
cambios	44	390	86	402	642	854	2
hormonales	88	390	149	402	642	854	2
.	152	390	155	402	642	854	2
El	79	420	89	432	642	854	2
diagnóstico	92	420	151	432	642	854	2
de	154	420	167	432	642	854	2
hipertensión	169	420	235	432	642	854	2
arterial	238	420	276	432	642	854	2
se	279	420	290	432	642	854	2
establece	293	420	340	432	642	854	2
cuando	343	420	381	432	642	854	2
las	384	420	398	432	642	854	2
cifras	401	420	429	432	642	854	2
sistólicas,	432	420	481	432	642	854	2
diastólicas	484	420	538	432	642	854	2
o	541	420	548	432	642	854	2
ambas	550	420	584	432	642	854	2
se	587	420	598	432	642	854	2
mantienen	44	435	99	447	642	854	2
en	102	435	114	447	642	854	2
forma	118	435	148	447	642	854	2
sostenida	152	435	201	447	642	854	2
igual	204	435	229	447	642	854	2
o	232	435	238	447	642	854	2
superior	242	435	286	447	642	854	2
a	289	435	295	447	642	854	2
140/90	298	435	337	447	642	854	2
mm	340	435	360	447	642	854	2
Hg,	364	435	380	447	642	854	2
respectivamente,	383	435	471	447	642	854	2
tomadas	474	435	518	447	642	854	2
en	521	435	533	447	642	854	2
condiciones	537	435	598	447	642	854	2
apropiadas,	44	449	103	461	642	854	2
en	105	449	118	461	642	854	2
por	120	449	138	461	642	854	2
lo	140	449	149	461	642	854	2
menos	151	449	185	461	642	854	2
tres	187	449	207	461	642	854	2
lecturas,	209	449	252	461	642	854	2
de	254	449	267	461	642	854	2
preferencia	269	449	327	461	642	854	2
en	329	449	342	461	642	854	2
tres	344	449	364	461	642	854	2
días	366	449	387	461	642	854	2
diferentes	388	449	440	461	642	854	2
o	442	449	448	461	642	854	2
cuando	450	449	488	461	642	854	2
la	490	449	499	461	642	854	2
tensión	501	449	539	461	642	854	2
arterial	541	449	579	461	642	854	2
sea	581	449	598	461	642	854	2
muy	44	464	66	476	642	854	2
elevada	68	464	107	476	642	854	2
y/o	109	464	127	476	642	854	2
cuando	130	464	167	476	642	854	2
el	169	464	178	476	642	854	2
paciente	180	464	224	476	642	854	2
presente	226	464	271	476	642	854	2
cifras	273	464	301	476	642	854	2
normales	303	464	351	476	642	854	2
bajo	353	464	375	476	642	854	2
tratamiento	377	464	438	476	642	854	2
antihipertensivo.	440	464	527	476	642	854	2
Una	528	464	548	476	642	854	2
medición	550	464	598	476	642	854	2
incorrecta	44	479	96	491	642	854	2
da	101	479	113	491	642	854	2
lugar	118	479	145	491	642	854	2
a	149	479	155	491	642	854	2
un	160	479	173	491	642	854	2
diagnóstico	178	479	237	491	642	854	2
erróneo.	242	479	285	491	642	854	2
Se	290	479	302	491	642	854	2
da	306	479	319	491	642	854	2
por	324	479	342	491	642	854	2
ejemplo	346	479	388	491	642	854	2
al	392	479	401	491	642	854	2
utilizar	406	479	443	491	642	854	2
manguito	448	479	497	491	642	854	2
pequeño	501	479	546	491	642	854	2
para	551	479	574	491	642	854	2
una	579	479	598	491	642	854	2
circunferencia	44	494	117	506	642	854	2
braquial	121	494	164	506	642	854	2
mayor	169	494	202	506	642	854	2
y	206	494	212	506	642	854	2
en	217	494	229	506	642	854	2
ancianos	234	494	279	506	642	854	2
con	284	494	302	506	642	854	2
rigidez	307	494	342	506	642	854	2
arterial,	347	494	388	506	642	854	2
dándose	392	494	435	506	642	854	2
en	440	494	452	506	642	854	2
llamar	457	494	490	506	642	854	2
pseudohipertensión	495	494	598	506	642	854	2
4	82	507	85	513	642	854	2
arterial	44	509	82	521	642	854	2
.	85	509	87	521	642	854	2
La	79	538	91	550	642	854	2
hipertensión	93	538	159	550	642	854	2
arterial	160	538	198	550	642	854	2
por	200	538	218	550	642	854	2
monitoreo	220	538	274	550	642	854	2
ambulatorio	276	538	339	550	642	854	2
de	341	538	353	550	642	854	2
la	355	538	364	550	642	854	2
tensión	366	538	404	550	642	854	2
arterial	406	538	444	550	642	854	2
(MAPA)	445	538	485	550	642	854	2
se	487	538	498	550	642	854	2
diagnostica	500	538	558	550	642	854	2
cuando	560	538	598	550	642	854	2
el	44	553	53	565	642	854	2
50%	55	553	79	565	642	854	2
o	81	553	87	565	642	854	2
más	89	553	110	565	642	854	2
de	112	553	125	565	642	854	2
las	127	553	141	565	642	854	2
mediciones	143	553	202	565	642	854	2
durante	204	553	244	565	642	854	2
el	246	553	255	565	642	854	2
día	257	553	273	565	642	854	2
son	275	553	294	565	642	854	2
>	296	553	302	565	642	854	2
135/85	304	553	343	565	642	854	2
mm	345	553	365	565	642	854	2
Hg,	367	553	384	565	642	854	2
durante	386	553	427	565	642	854	2
la	429	553	438	565	642	854	2
noche	440	553	471	565	642	854	2
>	473	553	479	565	642	854	2
120/75	481	553	520	565	642	854	2
mm	523	553	542	565	642	854	2
Hg	545	553	559	565	642	854	2
y	561	553	567	565	642	854	2
en	569	553	581	565	642	854	2
las	583	553	598	565	642	854	2
24	44	568	57	580	642	854	2
horas	59	568	88	580	642	854	2
>	90	568	96	580	642	854	2
130/80	98	568	137	580	642	854	2
mm	139	568	159	580	642	854	2
Hg.	161	568	178	580	642	854	2
Se	180	568	191	580	642	854	2
ha	193	568	206	580	642	854	2
observado	208	568	261	580	642	854	2
que	263	568	282	580	642	854	2
el	284	568	293	580	642	854	2
10%	295	568	319	580	642	854	2
de	321	568	334	580	642	854	2
los	336	568	350	580	642	854	2
normotensos	352	568	420	580	642	854	2
presentan	422	568	473	580	642	854	2
cifras	475	568	503	580	642	854	2
mayores	505	568	549	580	642	854	2
a	551	568	557	580	642	854	2
140/90	559	568	598	580	642	854	2
mm	44	583	64	595	642	854	2
Hg	66	583	80	595	642	854	2
durante	82	583	123	595	642	854	2
el	125	583	134	595	642	854	2
día	136	583	152	595	642	854	2
y	154	583	160	595	642	854	2
que	162	583	181	595	642	854	2
el	183	583	193	595	642	854	2
40%	195	583	219	595	642	854	2
de	221	583	233	595	642	854	2
los	236	583	250	595	642	854	2
hipertensos	253	583	313	595	642	854	2
presentan	315	583	367	595	642	854	2
cifras	369	583	397	595	642	854	2
menores	399	583	444	595	642	854	2
a	446	583	452	595	642	854	2
la	454	583	463	595	642	854	2
misma.	466	583	502	595	642	854	2
Los	504	583	522	595	642	854	2
controles	524	583	572	595	642	854	2
de	574	583	586	595	642	854	2
la	589	583	598	595	642	854	2
tensión	44	598	82	610	642	854	2
arterial	84	598	122	610	642	854	2
por	124	598	142	610	642	854	2
MAPA	144	598	175	610	642	854	2
predicen	177	598	222	610	642	854	2
mejor	224	598	255	610	642	854	2
los	257	598	272	610	642	854	2
eventos	274	598	313	610	642	854	2
cardiovasculares	315	598	401	610	642	854	2
futuros	403	598	441	610	642	854	2
y	443	598	449	610	642	854	2
la	451	598	460	610	642	854	2
repercusión	462	598	524	610	642	854	2
sobre	526	598	554	610	642	854	2
órganos	557	598	598	610	642	854	2
blancos	44	613	83	625	642	854	2
5	83	611	86	617	642	854	2
.	86	613	89	625	642	854	2
Se	79	642	91	654	642	854	2
denomina	93	642	144	654	642	854	2
hipertensión	146	642	211	654	642	854	2
arterial	213	642	251	654	642	854	2
de	253	642	265	654	642	854	2
bata	267	642	289	654	642	854	2
blanca,	291	642	327	654	642	854	2
a	329	642	334	654	642	854	2
la	336	642	345	654	642	854	2
ocurrencia	347	642	402	654	642	854	2
y	404	642	410	654	642	854	2
persistencia	411	642	474	654	642	854	2
de	475	642	488	654	642	854	2
valores	489	642	527	654	642	854	2
hipertensivos	528	642	598	654	642	854	2
cuando	44	657	81	669	642	854	2
se	85	657	96	669	642	854	2
mide	100	657	125	669	642	854	2
en	129	657	142	669	642	854	2
presencia	145	657	195	669	642	854	2
de	199	657	211	669	642	854	2
un	215	657	228	669	642	854	2
médico,	232	657	272	669	642	854	2
pero	276	657	299	669	642	854	2
dentro	303	657	338	669	642	854	2
de	341	657	354	669	642	854	2
un	358	657	371	669	642	854	2
rango	375	657	404	669	642	854	2
normal	408	657	445	669	642	854	2
durante	449	657	489	669	642	854	2
la	493	657	502	669	642	854	2
vida	506	657	528	669	642	854	2
cotidiana.	532	657	581	669	642	854	2
Su	585	657	598	669	642	854	2
prevalencia	44	672	103	684	642	854	2
es	106	672	117	684	642	854	2
aproximadamente	121	672	214	684	642	854	2
de	217	672	230	684	642	854	2
10%	233	672	257	684	642	854	2
y	261	672	267	684	642	854	2
puede	270	672	302	684	642	854	2
presentarse	305	672	366	684	642	854	2
tanto	370	672	397	684	642	854	2
en	400	672	413	684	642	854	2
normotensos	416	672	484	684	642	854	2
como	487	672	515	684	642	854	2
en	519	672	531	684	642	854	2
hipertensos,	535	672	598	684	642	854	2
estén	44	687	71	699	642	854	2
o	73	687	79	699	642	854	2
no	81	687	94	699	642	854	2
en	95	687	108	699	642	854	2
tratamiento	109	687	170	699	642	854	2
6	170	685	174	691	642	854	2
.	174	687	176	699	642	854	2
La	79	715	91	727	642	854	2
hipertensión	95	715	160	727	642	854	2
arterial	163	715	201	727	642	854	2
sistólica	205	715	246	727	642	854	2
aislada	250	715	286	727	642	854	2
es	289	715	300	727	642	854	2
aquella	303	715	340	727	642	854	2
cuya	343	715	367	727	642	854	2
cifra	370	715	393	727	642	854	2
es	396	715	407	727	642	854	2
igual	410	715	435	727	642	854	2
o	439	715	445	727	642	854	2
mayor	448	715	481	727	642	854	2
a	484	715	490	727	642	854	2
140	493	715	513	727	642	854	2
mm	516	715	536	727	642	854	2
Hg	540	715	554	727	642	854	2
con	557	715	575	727	642	854	2
una	579	715	598	727	642	854	2
presión	44	730	83	742	642	854	2
arterial	85	730	123	742	642	854	2
diastólica	125	730	175	742	642	854	2
menor	177	730	211	742	642	854	2
a	213	730	219	742	642	854	2
90	222	730	235	742	642	854	2
mm	237	730	257	742	642	854	2
Hg,	260	730	276	742	642	854	2
a	279	730	285	742	642	854	2
partir	287	730	317	742	642	854	2
de	319	730	332	742	642	854	2
los	334	730	349	742	642	854	2
60	352	730	365	742	642	854	2
años	367	730	391	742	642	854	2
de	394	730	406	742	642	854	2
edad.	409	730	436	742	642	854	2
Esto	439	730	461	742	642	854	2
se	464	730	475	742	642	854	2
debe	477	730	502	742	642	854	2
a	504	730	510	742	642	854	2
una	513	730	532	742	642	854	2
disminución	534	730	598	742	642	854	2
progresiva	44	745	98	757	642	854	2
de	103	745	116	757	642	854	2
la	121	745	130	757	642	854	2
elasticidad	136	745	191	757	642	854	2
de	197	745	209	757	642	854	2
las	215	745	229	757	642	854	2
arterias.	234	745	277	757	642	854	2
Es	282	745	294	757	642	854	2
un	300	745	313	757	642	854	2
potente	318	745	358	757	642	854	2
predictor	363	745	411	757	642	854	2
de	416	745	429	757	642	854	2
mortalidad	434	745	491	757	642	854	2
de	497	745	509	757	642	854	2
todo	515	745	538	757	642	854	2
origen:	543	745	580	757	642	854	2
de	585	745	598	757	642	854	2
enfermedad	44	759	106	771	642	854	2
coronaria	107	759	157	771	642	854	2
y	158	759	164	771	642	854	2
de	166	759	178	771	642	854	2
accidente	180	759	229	771	642	854	2
cerebrovascular	230	759	312	771	642	854	2
en	314	759	327	771	642	854	2
las	328	759	342	771	642	854	2
poblaciones	344	759	405	771	642	854	2
de	407	759	420	771	642	854	2
adultos	421	759	459	771	642	854	2
mayores	461	759	504	771	642	854	2
7	504	758	508	764	642	854	2
.	508	759	510	771	642	854	2
La	79	788	91	800	642	854	2
forma	93	788	124	800	642	854	2
más	125	788	146	800	642	854	2
grave	148	788	176	800	642	854	2
de	177	788	190	800	642	854	2
hipertensión	191	788	257	800	642	854	2
arterial	259	788	297	800	642	854	2
es	298	788	309	800	642	854	2
conocida	311	788	357	800	642	854	2
como	358	788	386	800	642	854	2
hipertensión	388	788	453	800	642	854	2
arterial	455	788	493	800	642	854	2
acelerada	495	788	544	800	642	854	2
o	545	788	552	800	642	854	2
maligna,	553	788	597	800	642	854	2
44	46	806	58	816	642	854	2
Adherencia	46	56	88	64	642	854	3
al	90	56	97	64	642	854	3
tratamiento	99	56	143	64	642	854	3
antihipertensivo	145	56	206	64	642	854	3
Rev.	374	56	389	64	642	854	3
virtual	391	56	415	64	642	854	3
Soc.	417	56	432	64	642	854	3
Parag.	433	56	456	64	642	854	3
Med.	458	56	476	64	642	854	3
Int.	477	56	490	64	642	854	3
setiembre	492	56	529	64	642	854	3
2015;	531	56	552	64	642	854	3
2	554	56	559	64	642	854	3
(2):43-51	560	56	595	64	642	854	3
asociada	44	90	88	102	642	854	3
a	91	90	97	102	642	854	3
necrosis	99	90	142	102	642	854	3
arteriolar	145	90	194	102	642	854	3
en	197	90	209	102	642	854	3
el	212	90	221	102	642	854	3
riñón	224	90	252	102	642	854	3
y	254	90	260	102	642	854	3
otros	263	90	290	102	642	854	3
órganos.	292	90	336	102	642	854	3
La	342	90	355	102	642	854	3
edad	357	90	382	102	642	854	3
de	385	90	398	102	642	854	3
presentación	400	90	467	102	642	854	3
es	470	90	481	102	642	854	3
entre	483	90	510	102	642	854	3
los	513	90	528	102	642	854	3
45	531	90	544	102	642	854	3
y	546	90	553	102	642	854	3
50	555	90	568	102	642	854	3
años,	571	90	598	102	642	854	3
aunque	44	105	82	117	642	854	3
puede	84	105	116	117	642	854	3
presentarse	118	105	179	117	642	854	3
en	181	105	193	117	642	854	3
pacientes	195	105	244	117	642	854	3
con	246	105	265	117	642	854	3
más	267	105	288	117	642	854	3
de	290	105	302	117	642	854	3
65	305	105	318	117	642	854	3
años.	320	105	346	117	642	854	3
La	349	105	361	117	642	854	3
causa	363	105	392	117	642	854	3
más	394	105	415	117	642	854	3
frecuente	417	105	466	117	642	854	3
es	468	105	479	117	642	854	3
la	481	105	490	117	642	854	3
hipertensión	492	105	558	117	642	854	3
arterial	560	105	598	117	642	854	3
esencial	44	120	85	132	642	854	3
no	87	120	100	132	642	854	3
tratada,	101	120	141	132	642	854	3
pudiendo	143	120	192	132	642	854	3
evolucionar	193	120	254	132	642	854	3
hasta	255	120	283	132	642	854	3
esta	285	120	306	132	642	854	3
situación	307	120	354	132	642	854	3
con	356	120	374	132	642	854	3
una	376	120	395	132	642	854	3
frecuencia	397	120	450	132	642	854	3
entre	452	120	479	132	642	854	3
1	481	120	487	132	642	854	3
y	489	120	495	132	642	854	3
7%;	497	120	517	132	642	854	3
entre	519	120	546	132	642	854	3
las	548	120	562	132	642	854	3
causas	564	120	598	132	642	854	3
secundarias	44	135	105	147	642	854	3
se	108	135	119	147	642	854	3
pueden	121	135	160	147	642	854	3
destacar	162	135	206	147	642	854	3
la	208	135	218	147	642	854	3
patología	220	135	268	147	642	854	3
vasculorrenal,	270	135	343	147	642	854	3
las	345	135	359	147	642	854	3
patologías	362	135	415	147	642	854	3
glomerulares,	417	135	488	147	642	854	3
nefropatía	490	135	543	147	642	854	3
mesangial	546	135	598	147	642	854	3
por	44	150	62	162	642	854	3
IgA	66	150	83	162	642	854	3
y	88	150	94	162	642	854	3
los	98	150	113	162	642	854	3
fármacos	118	150	165	162	642	854	3
antineoplásicos	169	150	249	162	642	854	3
que	253	150	273	162	642	854	3
inhiben	277	150	316	162	642	854	3
la	321	150	330	162	642	854	3
angiogénesis.	334	150	403	162	642	854	3
La	407	150	420	162	642	854	3
afectación	424	150	476	162	642	854	3
renal	481	150	507	162	642	854	3
es	511	150	522	162	642	854	3
muy	527	150	549	162	642	854	3
variable,	554	150	598	162	642	854	3
pudiéndose	44	165	104	177	642	854	3
encontrar	111	165	161	177	642	854	3
diversos	168	165	212	177	642	854	3
grados	219	165	253	177	642	854	3
de	261	165	273	177	642	854	3
proteinuria,	280	165	341	177	642	854	3
microhematuria	348	165	431	177	642	854	3
o	439	165	445	177	642	854	3
macrohematuria	452	165	538	177	642	854	3
y	545	165	551	177	642	854	3
oliguria	558	165	598	177	642	854	3
acompañándose	44	179	127	191	642	854	3
de	131	179	143	191	642	854	3
un	147	179	161	191	642	854	3
fracaso	165	179	202	191	642	854	3
renal	205	179	232	191	642	854	3
agudo.	236	179	270	191	642	854	3
La	274	179	286	191	642	854	3
cefalea	290	179	325	191	642	854	3
y	329	179	335	191	642	854	3
las	339	179	354	191	642	854	3
complicaciones	357	179	436	191	642	854	3
visuales	440	179	482	191	642	854	3
son	485	179	504	191	642	854	3
los	508	179	522	191	642	854	3
síntomas	526	179	573	191	642	854	3
más	577	179	598	191	642	854	3
frecuentes,	44	194	100	206	642	854	3
sin	104	194	119	206	642	854	3
embargo	123	194	168	206	642	854	3
hasta	172	194	200	206	642	854	3
25%	203	194	227	206	642	854	3
de	231	194	244	206	642	854	3
los	248	194	262	206	642	854	3
casos	266	194	294	206	642	854	3
son	298	194	316	206	642	854	3
asintomáticos.	320	194	394	206	642	854	3
Su	398	194	410	206	642	854	3
signo	414	194	442	206	642	854	3
clínico	446	194	479	206	642	854	3
más	483	194	504	206	642	854	3
significativo	508	194	570	206	642	854	3
es	574	194	585	206	642	854	3
la	589	194	598	206	642	854	3
presencia	44	209	93	221	642	854	3
de	97	209	109	221	642	854	3
hemorragias	113	209	177	221	642	854	3
y	181	209	187	221	642	854	3
exudados	190	209	239	221	642	854	3
retinianos	243	209	295	221	642	854	3
con	298	209	317	221	642	854	3
o	320	209	326	221	642	854	3
sin	330	209	345	221	642	854	3
papiledema	349	209	409	221	642	854	3
(retinopatía	412	209	474	221	642	854	3
III	477	209	489	221	642	854	3
y	492	209	498	221	642	854	3
IV),	502	209	520	221	642	854	3
falleciendo	524	209	579	221	642	854	3
los	583	209	598	221	642	854	3
8	330	222	333	228	642	854	3
pacientes	44	224	92	236	642	854	3
por	94	224	112	236	642	854	3
lo	113	224	123	236	642	854	3
general	125	224	163	236	642	854	3
dos	164	224	183	236	642	854	3
años	184	224	208	236	642	854	3
después	210	224	252	236	642	854	3
del	253	224	269	236	642	854	3
diagnóstico	271	224	330	236	642	854	3
.	333	224	336	236	642	854	3
Aquellas	79	253	123	265	642	854	3
cifras	126	253	154	265	642	854	3
que	157	253	176	265	642	854	3
no	179	253	192	265	642	854	3
se	195	253	206	265	642	854	3
logran	209	253	241	265	642	854	3
reducir	244	253	282	265	642	854	3
a	285	253	291	265	642	854	3
menos	293	253	327	265	642	854	3
de	330	253	343	265	642	854	3
140/90	346	253	385	265	642	854	3
mm	388	253	408	265	642	854	3
Hg	411	253	425	265	642	854	3
con	428	253	446	265	642	854	3
un	449	253	462	265	642	854	3
régimen	465	253	508	265	642	854	3
adecuado	510	253	560	265	642	854	3
de	562	253	575	265	642	854	3
tres	578	253	598	265	642	854	3
drogas,	44	268	81	280	642	854	3
en	83	268	96	280	642	854	3
dosis	99	268	125	280	642	854	3
máximas,	128	268	176	280	642	854	3
siendo	179	268	213	280	642	854	3
una	216	268	235	280	642	854	3
de	238	268	250	280	642	854	3
ellas	253	268	276	280	642	854	3
un	279	268	292	280	642	854	3
diurético,	295	268	343	280	642	854	3
se	346	268	357	280	642	854	3
la	360	268	369	280	642	854	3
denomina	372	268	423	280	642	854	3
hipertensión	426	268	491	280	642	854	3
arterial	494	268	532	280	642	854	3
refractaria	534	268	589	280	642	854	3
o	591	268	598	280	642	854	3
resistente.	44	283	97	295	642	854	3
Estos	100	283	127	295	642	854	3
pacientes	131	283	179	295	642	854	3
deben	183	283	214	295	642	854	3
estar	218	283	243	295	642	854	3
bajo	247	283	269	295	642	854	3
una	272	283	291	295	642	854	3
observación	294	283	357	295	642	854	3
correcta,	360	283	405	295	642	854	3
se	408	283	419	295	642	854	3
tuvo	422	283	445	295	642	854	3
que	448	283	467	295	642	854	3
haber	471	283	501	295	642	854	3
descartado	504	283	561	295	642	854	3
causas	564	283	598	295	642	854	3
secundarias,	44	298	108	310	642	854	3
pseudohipertensión	110	298	213	310	642	854	3
y	216	298	222	310	642	854	3
tener	224	298	252	310	642	854	3
registro	255	298	295	310	642	854	3
de	297	298	310	310	642	854	3
tensiones	313	298	362	310	642	854	3
arteriales	364	298	414	310	642	854	3
superiores	416	298	471	310	642	854	3
a	474	298	479	310	642	854	3
180/115	482	298	528	310	642	854	3
mm	531	298	551	310	642	854	3
Hg	553	298	567	310	642	854	3
antes	570	298	598	310	642	854	3
del	44	313	59	325	642	854	3
tratamiento.	64	313	127	325	642	854	3
Entre	131	313	159	325	642	854	3
las	163	313	178	325	642	854	3
causas	182	313	216	325	642	854	3
están	220	313	248	325	642	854	3
las	252	313	266	325	642	854	3
relacionadas	270	313	335	325	642	854	3
con	339	313	358	325	642	854	3
las	362	313	376	325	642	854	3
drogas	380	313	415	325	642	854	3
(dosis	419	313	450	325	642	854	3
insuficiente,	455	313	517	325	642	854	3
combinaciones	521	313	598	325	642	854	3
inapropiadas,	44	328	113	340	642	854	3
interacciones	116	328	184	340	642	854	3
con	186	328	205	340	642	854	3
otras	207	328	233	340	642	854	3
drogas),	236	328	277	340	642	854	3
condiciones	280	328	341	340	642	854	3
asociadas	343	328	393	340	642	854	3
(obesidad,	395	328	449	340	642	854	3
tabaquismo,	451	328	514	340	642	854	3
excesiva	516	328	558	340	642	854	3
ingesta	561	328	598	340	642	854	3
de	44	342	56	354	642	854	3
alcohol,	58	342	98	354	642	854	3
insuficiencia	100	342	165	354	642	854	3
renal,	167	342	196	354	642	854	3
resistencia	198	342	254	354	642	854	3
a	256	342	262	354	642	854	3
la	264	342	273	354	642	854	3
insulina,	276	342	319	354	642	854	3
dolor	321	342	349	354	642	854	3
crónico,	351	342	392	354	642	854	3
trastorno	394	342	442	354	642	854	3
de	445	342	457	354	642	854	3
la	460	342	469	354	642	854	3
ansiedad),	471	342	524	354	642	854	3
sobrecarga	526	342	583	354	642	854	3
de	585	342	598	354	642	854	3
1,7	561	356	569	362	642	854	3
volumen	44	357	88	369	642	854	3
(inadecuada	90	357	153	369	642	854	3
terapia	155	357	191	369	642	854	3
con	193	357	211	369	642	854	3
diuréticos,	212	357	266	369	642	854	3
exceso	268	357	302	369	642	854	3
de	303	357	316	369	642	854	3
sal,	318	357	334	369	642	854	3
nefroesclerosis)	336	357	418	369	642	854	3
y	420	357	426	369	642	854	3
la	427	357	436	369	642	854	3
hipertensión	438	357	503	369	642	854	3
secundaria	505	357	561	369	642	854	3
.	569	357	572	369	642	854	3
La	79	387	91	399	642	854	3
hipertensión	95	387	160	399	642	854	3
arterial	164	387	202	399	642	854	3
enmascarada	206	387	274	399	642	854	3
es	277	387	288	399	642	854	3
aquella	292	387	329	399	642	854	3
que	333	387	352	399	642	854	3
durante	356	387	396	399	642	854	3
la	400	387	409	399	642	854	3
consulta	413	387	456	399	642	854	3
presenta	460	387	504	399	642	854	3
cifras	508	387	536	399	642	854	3
normales	540	387	588	399	642	854	3
y	592	387	598	399	642	854	3
fuera	44	402	70	414	642	854	3
de	72	402	85	414	642	854	3
ellas	87	402	110	414	642	854	3
elevadas.	112	402	158	414	642	854	3
Ocurre	160	402	196	414	642	854	3
en	197	402	210	414	642	854	3
10%	212	402	236	414	642	854	3
de	238	402	250	414	642	854	3
la	252	402	261	414	642	854	3
población	263	402	313	414	642	854	3
general	315	402	354	414	642	854	3
y	355	402	361	414	642	854	3
es	363	402	374	414	642	854	3
importante	376	402	434	414	642	854	3
porque	436	402	473	414	642	854	3
no	475	402	488	414	642	854	3
se	489	402	500	414	642	854	3
diagnostica	502	402	561	414	642	854	3
con	563	402	581	414	642	854	3
los	583	402	598	414	642	854	3
exámenes	44	417	94	429	642	854	3
médicos	96	417	139	429	642	854	3
de	141	417	153	429	642	854	3
rutina	155	417	186	429	642	854	3
y	188	417	194	429	642	854	3
acarrea	196	417	235	429	642	854	3
un	236	417	250	429	642	854	3
pronóstico	252	417	307	429	642	854	3
adverso	308	417	349	429	642	854	3
por	351	417	369	429	642	854	3
daño	371	417	396	429	642	854	3
en	398	417	410	429	642	854	3
los	412	417	427	429	642	854	3
órganos	429	417	470	429	642	854	3
diana	472	417	500	429	642	854	3
y	502	417	508	429	642	854	3
mayor	510	417	543	429	642	854	3
frecuencia	544	417	598	429	642	854	3
de	44	431	56	443	642	854	3
eventos	59	431	98	443	642	854	3
cardiovasculares.	101	431	189	443	642	854	3
Se	192	431	204	443	642	854	3
presenta	206	431	251	443	642	854	3
en	254	431	267	443	642	854	3
personas	269	431	316	443	642	854	3
relativamente	319	431	390	443	642	854	3
jóvenes,	392	431	433	443	642	854	3
sexo	436	431	459	443	642	854	3
masculino,	462	431	517	443	642	854	3
estresados,	519	431	577	443	642	854	3
con	579	431	598	443	642	854	3
8	413	445	417	451	642	854	3
aumento	44	446	89	458	642	854	3
de	91	446	103	458	642	854	3
la	105	446	114	458	642	854	3
actividad	115	446	162	458	642	854	3
física	164	446	190	458	642	854	3
durante	192	446	232	458	642	854	3
el	234	446	243	458	642	854	3
día	245	446	260	458	642	854	3
y	262	446	268	458	642	854	3
con	270	446	288	458	642	854	3
hábitos	290	446	328	458	642	854	3
de	329	446	342	458	642	854	3
fumar	343	446	374	458	642	854	3
y	376	446	382	458	642	854	3
beber	383	446	413	458	642	854	3
.	417	446	419	458	642	854	3
Clasificación	79	476	148	488	642	854	3
por	150	476	170	488	642	854	3
estadio	171	476	212	488	642	854	3
La	79	505	91	517	642	854	3
relación	95	505	137	517	642	854	3
entre	141	505	168	517	642	854	3
la	172	505	181	517	642	854	3
tensión	185	505	223	517	642	854	3
arterial	227	505	265	517	642	854	3
y	269	505	275	517	642	854	3
riesgo	279	505	310	517	642	854	3
de	314	505	327	517	642	854	3
eventos	331	505	370	517	642	854	3
de	374	505	387	517	642	854	3
enfermedad	391	505	453	517	642	854	3
cardiovascular	457	505	531	517	642	854	3
es	535	505	546	517	642	854	3
continua,	550	505	598	517	642	854	3
consistente	44	520	102	532	642	854	3
e	104	520	110	532	642	854	3
independiente	111	520	186	532	642	854	3
de	187	520	200	532	642	854	3
otros	202	520	229	532	642	854	3
factores	230	520	271	532	642	854	3
de	273	520	286	532	642	854	3
riesgo.	287	520	322	532	642	854	3
La	323	520	336	532	642	854	3
tensión	338	520	376	532	642	854	3
arterial	378	520	416	532	642	854	3
alta	417	520	436	532	642	854	3
significa	438	520	481	532	642	854	3
mayor	483	520	516	532	642	854	3
probabilidad	517	520	583	532	642	854	3
de	585	520	598	532	642	854	3
infarto	44	535	78	547	642	854	3
de	80	535	93	547	642	854	3
miocardio,	95	535	149	547	642	854	3
insuficiencia	152	535	216	547	642	854	3
cardiaca,	218	535	263	547	642	854	3
ictus	266	535	290	547	642	854	3
apopléjico	292	535	345	547	642	854	3
y	347	535	353	547	642	854	3
enfermedad	355	535	417	547	642	854	3
renal.	419	535	448	547	642	854	3
Para	450	535	473	547	642	854	3
individuos	475	535	529	547	642	854	3
entre	531	535	559	547	642	854	3
40	561	535	574	547	642	854	3
y	576	535	582	547	642	854	3
70	584	535	598	547	642	854	3
años,	44	550	70	562	642	854	3
cada	72	550	96	562	642	854	3
incremento	98	550	157	562	642	854	3
de	159	550	172	562	642	854	3
20	174	550	187	562	642	854	3
mm	189	550	209	562	642	854	3
Hg	211	550	226	562	642	854	3
en	228	550	240	562	642	854	3
la	242	550	252	562	642	854	3
presión	254	550	293	562	642	854	3
arterial	295	550	333	562	642	854	3
sistólica	335	550	377	562	642	854	3
o	379	550	385	562	642	854	3
10	387	550	401	562	642	854	3
mm	403	550	423	562	642	854	3
Hg	425	550	439	562	642	854	3
en	441	550	454	562	642	854	3
la	456	550	465	562	642	854	3
presión	467	550	506	562	642	854	3
arterial	508	550	546	562	642	854	3
diastólica	549	550	598	562	642	854	3
dobla	44	565	72	577	642	854	3
el	74	565	83	577	642	854	3
riesgo	85	565	117	577	642	854	3
de	118	565	131	577	642	854	3
enfermedad	133	565	195	577	642	854	3
cardiovascular	197	565	271	577	642	854	3
en	273	565	286	577	642	854	3
todo	288	565	311	577	642	854	3
el	313	565	322	577	642	854	3
rango	324	565	353	577	642	854	3
de	355	565	368	577	642	854	3
115/75	370	565	409	577	642	854	3
mm	410	565	430	577	642	854	3
Hg	432	565	446	577	642	854	3
hasta	448	565	476	577	642	854	3
185/115	478	565	523	577	642	854	3
mm	525	565	545	577	642	854	3
Hg.	547	565	564	577	642	854	3
Así,	568	565	587	577	642	854	3
la	589	565	598	577	642	854	3
clasificación	44	580	106	592	642	854	3
por	108	580	126	592	642	854	3
estadio	128	580	165	592	642	854	3
se	167	580	178	592	642	854	3
fundamenta	179	580	241	592	642	854	3
en	243	580	255	592	642	854	3
la	257	580	266	592	642	854	3
estratificación	268	580	341	592	642	854	3
del	342	580	358	592	642	854	3
riesgo	360	580	391	592	642	854	3
cardiovascular	393	580	468	592	642	854	3
y	469	580	475	592	642	854	3
la	477	580	486	592	642	854	3
terapia	488	580	524	592	642	854	3
farmacológica	526	580	598	592	642	854	3
9	151	593	154	599	642	854	3
o	44	594	50	606	642	854	3
no	52	594	65	606	642	854	3
a	66	594	72	606	642	854	3
implementarse	74	594	151	606	642	854	3
.	154	594	157	606	642	854	3
Los	79	609	97	621	642	854	3
dos	99	609	117	621	642	854	3
sistemas	119	609	163	621	642	854	3
de	165	609	178	621	642	854	3
clasificación	179	609	242	621	642	854	3
más	244	609	265	621	642	854	3
utilizados	267	609	317	621	642	854	3
son	319	609	337	621	642	854	3
los	339	609	354	621	642	854	3
del	355	609	371	621	642	854	3
Comité	373	609	409	621	642	854	3
Nacional	411	609	456	621	642	854	3
Conjunto	458	609	504	621	642	854	3
Norteamericano	506	609	590	621	642	854	3
y	592	609	598	621	642	854	3
de	44	624	56	636	642	854	3
la	58	624	67	636	642	854	3
Sociedad	68	624	114	636	642	854	3
Europea	116	624	159	636	642	854	3
de	160	624	173	636	642	854	3
Hipertensión	175	624	242	636	642	854	3
Arterial	243	624	283	636	642	854	3
(tablas	285	624	320	636	642	854	3
1	321	624	328	636	642	854	3
y	330	624	336	636	642	854	3
2).	337	624	351	636	642	854	3
Tabla	94	654	125	666	642	854	3
1.	127	654	137	666	642	854	3
Clasificación	140	654	209	666	642	854	3
de	212	654	226	666	642	854	3
la	228	654	238	666	642	854	3
tensión	241	654	282	666	642	854	3
arterial	285	654	327	666	642	854	3
en	330	654	343	666	642	854	3
adultos,	346	654	390	666	642	854	3
según	392	654	425	666	642	854	3
el	427	654	437	666	642	854	3
Comité	440	654	479	666	642	854	3
Nacional	481	654	530	666	642	854	3
Conjunto	532	654	582	666	642	854	3
9	436	667	440	673	642	854	3
Norteamericano	201	669	291	681	642	854	3
en	294	669	308	681	642	854	3
su	310	669	323	681	642	854	3
reporte	325	669	367	681	642	854	3
número	370	669	414	681	642	854	3
VIII	416	669	436	681	642	854	3
Clasificación	157	705	219	716	642	854	3
de	222	705	234	716	642	854	3
la	236	705	245	716	642	854	3
tensión	165	719	200	730	642	854	3
arterial	202	719	237	730	642	854	3
Normal	143	735	179	746	642	854	3
Prehipertensión	143	749	218	760	642	854	3
Hipertensión	143	762	205	773	642	854	3
estadio	207	762	241	773	642	854	3
1	244	762	250	773	642	854	3
Hipertensión	143	777	205	788	642	854	3
estadio	207	777	241	788	642	854	3
2	244	777	250	788	642	854	3
Tensión	287	705	325	716	642	854	3
arterial	328	705	362	716	642	854	3
sistólica	278	719	318	730	642	854	3
en	320	719	332	730	642	854	3
mm	335	719	354	730	642	854	3
Hg	356	719	370	730	642	854	3
<120	303	735	327	746	642	854	3
120	303	749	321	760	642	854	3
-	324	749	328	760	642	854	3
139	331	749	349	760	642	854	3
140	303	762	321	773	642	854	3
-	324	762	328	773	642	854	3
159	331	762	349	773	642	854	3
>	303	777	310	788	642	854	3
160	312	777	330	788	642	854	3
Tensión	404	705	442	716	642	854	3
arterial	445	705	479	716	642	854	3
diastólica	391	719	437	730	642	854	3
en	440	719	452	730	642	854	3
mm	455	719	473	730	642	854	3
Hg	476	719	491	730	642	854	3
<80	432	735	451	746	642	854	3
80	424	749	436	760	642	854	3
-	439	749	443	760	642	854	3
89	446	749	458	760	642	854	3
90-	426	762	442	773	642	854	3
99	445	762	457	773	642	854	3
>	427	777	434	788	642	854	3
100	437	777	455	788	642	854	3
45	585	807	597	817	642	854	3
Adherencia	46	56	88	64	642	854	4
al	90	56	97	64	642	854	4
tratamiento	99	56	143	64	642	854	4
antihipertensivo	145	56	206	64	642	854	4
Rev.	374	56	389	64	642	854	4
virtual	391	56	415	64	642	854	4
Soc.	417	56	432	64	642	854	4
Parag.	433	56	456	64	642	854	4
Med.	458	56	476	64	642	854	4
Int.	477	56	490	64	642	854	4
setiembre	492	56	529	64	642	854	4
2015;	531	56	552	64	642	854	4
2	554	56	559	64	642	854	4
(2):43-51	560	56	595	64	642	854	4
(1):43-51	560	56	595	64	642	854	4
Esta	79	90	101	102	642	854	4
clasificación	103	90	166	102	642	854	4
es	169	90	180	102	642	854	4
adecuada	182	90	231	102	642	854	4
para	233	90	256	102	642	854	4
adultos	259	90	296	102	642	854	4
mayores	299	90	342	102	642	854	4
de	345	90	357	102	642	854	4
18	360	90	373	102	642	854	4
años	375	90	399	102	642	854	4
y	402	90	408	102	642	854	4
está	410	90	431	102	642	854	4
basada	434	90	470	102	642	854	4
en	472	90	485	102	642	854	4
la	487	90	496	102	642	854	4
media	498	90	530	102	642	854	4
de	533	90	545	102	642	854	4
dos	547	90	566	102	642	854	4
o	568	90	574	102	642	854	4
más	577	90	598	102	642	854	4
medidas	44	105	87	117	642	854	4
correctas	89	105	136	117	642	854	4
de	138	105	150	117	642	854	4
la	152	105	161	117	642	854	4
tensión	163	105	201	117	642	854	4
arterial,	202	105	243	117	642	854	4
sentado,	244	105	288	117	642	854	4
en	289	105	302	117	642	854	4
cada	303	105	327	117	642	854	4
una	329	105	348	117	642	854	4
de	349	105	362	117	642	854	4
dos	363	105	382	117	642	854	4
a	383	105	389	117	642	854	4
más	391	105	412	117	642	854	4
visitas	413	105	446	117	642	854	4
en	448	105	460	117	642	854	4
consultorio.	462	105	523	117	642	854	4
La	79	135	91	147	642	854	4
decisión	95	135	138	147	642	854	4
de	141	135	153	147	642	854	4
elaborar	157	135	200	147	642	854	4
el	204	135	213	147	642	854	4
reporte	216	135	255	147	642	854	4
número	258	135	299	147	642	854	4
VIII	302	135	321	147	642	854	4
se	325	135	336	147	642	854	4
basó	339	135	363	147	642	854	4
en	366	135	379	147	642	854	4
cuatro	383	135	416	147	642	854	4
factores:	419	135	463	147	642	854	4
1.	466	135	475	147	642	854	4
publicación	479	135	538	147	642	854	4
de	542	135	554	147	642	854	4
muchos	558	135	598	147	642	854	4
estudios	44	150	87	162	642	854	4
observacionales	89	150	171	162	642	854	4
y	173	150	179	162	642	854	4
ensayos	181	150	221	162	642	854	4
clínicos,	223	150	264	162	642	854	4
2.	266	150	275	162	642	854	4
necesidad	277	150	328	162	642	854	4
de	330	150	342	162	642	854	4
una	344	150	363	162	642	854	4
nueva	365	150	396	162	642	854	4
guía	398	150	419	162	642	854	4
clara	421	150	446	162	642	854	4
y	448	150	454	162	642	854	4
concisa	456	150	494	162	642	854	4
que	496	150	515	162	642	854	4
pueda	516	150	548	162	642	854	4
ser	550	150	566	162	642	854	4
usada	568	150	598	162	642	854	4
por	44	165	62	177	642	854	4
los	63	165	78	177	642	854	4
clínicos,	80	165	121	177	642	854	4
3.	123	165	132	177	642	854	4
necesidad	134	165	185	177	642	854	4
de	187	165	200	177	642	854	4
simplificar	201	165	256	177	642	854	4
la	258	165	267	177	642	854	4
de	333	165	346	177	642	854	4
la	348	165	357	177	642	854	4
hipertensión	359	165	424	177	642	854	4
arterial,	426	165	467	177	642	854	4
4.	468	165	477	177	642	854	4
el	479	165	488	177	642	854	4
claro	490	165	516	177	642	854	4
reconocimiento	518	165	598	177	642	854	4
de	44	179	56	191	642	854	4
que	58	179	77	191	642	854	4
los	78	179	93	191	642	854	4
informes	95	179	141	191	642	854	4
del	142	179	158	191	642	854	4
Comité	159	179	196	191	642	854	4
Nacional	197	179	242	191	642	854	4
Conjunto	244	179	290	191	642	854	4
Norteamericano	292	179	376	191	642	854	4
no	377	179	390	191	642	854	4
ha	392	179	404	191	642	854	4
obtenido	406	179	452	191	642	854	4
los	453	179	468	191	642	854	4
máximos	470	179	516	191	642	854	4
resultados	518	179	571	191	642	854	4
9	571	178	575	184	642	854	4
.	575	179	577	191	642	854	4
10	572	208	580	214	642	854	4
Tabla	79	209	109	221	642	854	4
2.	111	209	121	221	642	854	4
Clasificación	122	209	192	221	642	854	4
arterial	194	209	236	221	642	854	4
en	237	209	251	221	642	854	4
adultos	252	209	293	221	642	854	4
según	295	209	327	221	642	854	4
la	329	209	339	221	642	854	4
Sociedad	341	209	390	221	642	854	4
Europea	392	209	438	221	642	854	4
de	440	209	453	221	642	854	4
Hipertensión	455	209	527	221	642	854	4
Arterial	529	209	572	221	642	854	4
Categoría	159	253	206	264	642	854	4
Optima	128	273	164	285	642	854	4
Normal	128	288	165	299	642	854	4
Normal	128	302	165	313	642	854	4
alta	167	302	185	313	642	854	4
Hipertensión	128	316	190	327	642	854	4
grado	193	316	220	327	642	854	4
1	223	316	229	327	642	854	4
Hipertensión	128	330	190	342	642	854	4
grado	193	330	220	342	642	854	4
2	223	330	229	342	642	854	4
Hipertensión	128	345	190	356	642	854	4
grado	193	345	220	356	642	854	4
3	223	345	229	356	642	854	4
Tensión	251	246	289	257	642	854	4
arterial	292	246	327	257	642	854	4
sistólica	329	246	369	257	642	854	4
en	284	260	296	271	642	854	4
mm	299	260	318	271	642	854	4
Hg	320	260	335	271	642	854	4
<	293	273	300	285	642	854	4
120	302	273	320	285	642	854	4
80	290	288	302	299	642	854	4
-119	305	288	327	299	642	854	4
120-	287	302	309	313	642	854	4
139	312	302	330	313	642	854	4
140	287	316	305	327	642	854	4
-	308	316	312	327	642	854	4
159	315	316	333	327	642	854	4
160	287	330	305	342	642	854	4
-	308	330	312	342	642	854	4
179	315	330	333	342	642	854	4
180	287	345	305	356	642	854	4
ó	307	345	313	356	642	854	4
más	317	345	336	356	642	854	4
Tensión	386	246	425	257	642	854	4
arterial	428	246	461	257	642	854	4
diastólica	464	246	510	257	642	854	4
en	423	260	434	271	642	854	4
mm	437	260	456	271	642	854	4
Hg	458	260	473	271	642	854	4
80	442	273	454	285	642	854	4
80	431	288	443	299	642	854	4
-	446	288	450	299	642	854	4
84	453	288	465	299	642	854	4
85	431	302	443	313	642	854	4
-	446	302	450	313	642	854	4
89	453	302	465	313	642	854	4
90	431	316	443	327	642	854	4
-	446	316	450	327	642	854	4
99	453	316	465	327	642	854	4
100	425	330	443	342	642	854	4
-	446	330	450	342	642	854	4
109	453	330	471	342	642	854	4
110	423	345	441	356	642	854	4
ó	444	345	450	356	642	854	4
más	454	345	473	356	642	854	4
En	79	385	93	397	642	854	4
la	95	385	104	397	642	854	4
clasificación	106	385	169	397	642	854	4
de	172	385	184	397	642	854	4
la	186	385	195	397	642	854	4
Sociedad	198	385	244	397	642	854	4
Europea	246	385	289	397	642	854	4
de	292	385	304	397	642	854	4
Hipertensión	306	385	374	397	642	854	4
Arterial	376	385	416	397	642	854	4
se	418	385	429	397	642	854	4
le	431	385	440	397	642	854	4
concede	443	385	485	397	642	854	4
mucha	487	385	521	397	642	854	4
importancia	524	385	586	397	642	854	4
al	589	385	598	397	642	854	4
diagnóstico	44	400	103	412	642	854	4
de	109	400	121	412	642	854	4
hipertensión	127	400	193	412	642	854	4
arterial,	199	400	239	412	642	854	4
los	245	400	260	412	642	854	4
estudios	266	400	309	412	642	854	4
o	315	400	322	412	642	854	4
valoraciones	328	400	392	412	642	854	4
de	398	400	411	412	642	854	4
la	417	400	426	412	642	854	4
tensión	432	400	470	412	642	854	4
arterial	476	400	514	412	642	854	4
por	520	400	538	412	642	854	4
monitoreo	544	400	598	412	642	854	4
ambulatorio	44	414	107	426	642	854	4
automático	108	414	166	426	642	854	4
de	168	414	180	426	642	854	4
la	182	414	191	426	642	854	4
tensión	192	414	231	426	642	854	4
arterial,	232	414	273	426	642	854	4
así	274	414	289	426	642	854	4
como	290	414	318	426	642	854	4
las	320	414	334	426	642	854	4
mediciones	336	414	394	426	642	854	4
domiciliarias	396	414	462	426	642	854	4
10	462	413	469	419	642	854	4
.	469	414	472	426	642	854	4
Adherencia	79	444	142	456	642	854	4
al	144	444	154	456	642	854	4
tratamiento	155	444	222	456	642	854	4
farmacológico	223	444	301	456	642	854	4
La	79	474	91	486	642	854	4
adherencia	95	474	152	486	642	854	4
en	156	474	168	486	642	854	4
el	172	474	181	486	642	854	4
tratamiento	185	474	246	486	642	854	4
de	249	474	262	486	642	854	4
la	265	474	275	486	642	854	4
hipertensión	278	474	344	486	642	854	4
arterial	347	474	386	486	642	854	4
constituye	389	474	442	486	642	854	4
el	446	474	455	486	642	854	4
principal	459	474	505	486	642	854	4
problema	509	474	558	486	642	854	4
para	562	474	585	486	642	854	4
la	589	474	598	486	642	854	4
obtención	44	489	95	501	642	854	4
de	97	489	109	501	642	854	4
un	112	489	125	501	642	854	4
buen	127	489	153	501	642	854	4
control	155	489	192	501	642	854	4
de	194	489	207	501	642	854	4
tensión	209	489	247	501	642	854	4
arterial	249	489	287	501	642	854	4
y	289	489	295	501	642	854	4
la	297	489	307	501	642	854	4
disminución	309	489	372	501	642	854	4
de	374	489	387	501	642	854	4
complicaciones	389	489	468	501	642	854	4
crónicas	470	489	513	501	642	854	4
que	515	489	534	501	642	854	4
acarrea	536	489	575	501	642	854	4
este	577	489	598	501	642	854	4
estado	44	503	78	515	642	854	4
fisiopatológico	79	503	154	515	642	854	4
11	154	502	161	508	642	854	4
.	161	503	163	515	642	854	4
La	79	533	91	545	642	854	4
medición	94	533	142	545	642	854	4
del	145	533	161	545	642	854	4
cumplimiento	164	533	235	545	642	854	4
terapéutico	238	533	297	545	642	854	4
puede	300	533	332	545	642	854	4
ser	335	533	351	545	642	854	4
por	354	533	372	545	642	854	4
métodos	375	533	419	545	642	854	4
directos	422	533	463	545	642	854	4
e	466	533	472	545	642	854	4
indirectos.	475	533	529	545	642	854	4
Los	532	533	550	545	642	854	4
métodos	553	533	598	545	642	854	4
directos	44	548	85	560	642	854	4
cuantifican	87	548	143	560	642	854	4
el	145	548	154	560	642	854	4
fármaco,	156	548	200	560	642	854	4
algunos	202	548	242	560	642	854	4
de	243	548	256	560	642	854	4
sus	257	548	274	560	642	854	4
metabolitos	276	548	337	560	642	854	4
o	338	548	345	560	642	854	4
un	346	548	360	560	642	854	4
marcador	361	548	411	560	642	854	4
incorporados	413	548	481	560	642	854	4
a	483	548	489	560	642	854	4
ellos,	490	548	517	560	642	854	4
en	518	548	531	560	642	854	4
alguno	532	548	567	560	642	854	4
de	569	548	581	560	642	854	4
los	583	548	598	560	642	854	4
fluidos	44	563	79	575	642	854	4
orgánicos	81	563	131	575	642	854	4
del	133	563	149	575	642	854	4
hipertenso	152	563	207	575	642	854	4
y	210	563	216	575	642	854	4
su	218	563	230	575	642	854	4
nivel	233	563	257	575	642	854	4
indica	260	563	291	575	642	854	4
si	294	563	302	575	642	854	4
los	305	563	319	575	642	854	4
tomó	322	563	349	575	642	854	4
o	351	563	357	575	642	854	4
no,	360	563	376	575	642	854	4
pero	378	563	402	575	642	854	4
no	404	563	417	575	642	854	4
son	420	563	438	575	642	854	4
aplicables	441	563	492	575	642	854	4
en	494	563	507	575	642	854	4
la	509	563	518	575	642	854	4
práctica	521	563	562	575	642	854	4
clínica	565	563	598	575	642	854	4
diaria.	44	578	76	590	642	854	4
Los	79	578	97	590	642	854	4
métodos	100	578	144	590	642	854	4
indirectos	147	578	198	590	642	854	4
son	201	578	219	590	642	854	4
sencillos,	222	578	269	590	642	854	4
baratos,	272	578	313	590	642	854	4
reflejan	315	578	355	590	642	854	4
la	357	578	366	590	642	854	4
conducta	369	578	416	590	642	854	4
del	419	578	435	590	642	854	4
paciente,	437	578	483	590	642	854	4
son	486	578	504	590	642	854	4
útiles	507	578	536	590	642	854	4
en	538	578	551	590	642	854	4
atención	554	578	598	590	642	854	4
primaria,	44	592	91	604	642	854	4
aunque	93	592	131	604	642	854	4
sobreestiman	133	592	202	604	642	854	4
el	204	592	213	604	642	854	4
cumplimiento	215	592	286	604	642	854	4
y	288	592	294	604	642	854	4
están	296	592	323	604	642	854	4
basados	325	592	367	604	642	854	4
en	368	592	381	604	642	854	4
la	383	592	392	604	642	854	4
medición	393	592	441	604	642	854	4
del	443	592	458	604	642	854	4
recuento	460	592	506	604	642	854	4
de	507	592	520	604	642	854	4
comprimidos	522	592	590	604	642	854	4
o	591	592	598	604	642	854	4
12	155	606	161	612	642	854	4
en	44	607	56	619	642	854	4
la	58	607	67	619	642	854	4
entrevista	68	607	120	619	642	854	4
clínica	122	607	155	619	642	854	4
.	161	607	164	619	642	854	4
13	506	634	512	640	642	854	4
El	79	635	89	647	642	854	4
test	92	635	111	647	642	854	4
de	114	635	126	647	642	854	4
Morisky-Green-Levine	129	635	243	647	642	854	4
está	246	635	267	647	642	854	4
validado	270	635	313	647	642	854	4
para	316	635	339	647	642	854	4
diversas	342	635	384	647	642	854	4
enfermedades	387	635	460	647	642	854	4
crónicas	463	635	506	647	642	854	4
.	512	635	515	647	642	854	4
Consiste	517	635	561	647	642	854	4
en	563	635	576	647	642	854	4
una	578	635	598	647	642	854	4
serie	44	650	69	662	642	854	4
de	71	650	83	662	642	854	4
4	85	650	92	662	642	854	4
preguntas	94	650	146	662	642	854	4
de	148	650	160	662	642	854	4
contraste	162	650	210	662	642	854	4
con	212	650	230	662	642	854	4
respuesta	233	650	283	662	642	854	4
dicotómica	285	650	341	662	642	854	4
si/no,	343	650	373	662	642	854	4
que	375	650	394	662	642	854	4
refleja	396	650	428	662	642	854	4
la	430	650	440	662	642	854	4
conducta	442	650	488	662	642	854	4
del	490	650	506	662	642	854	4
paciente	508	650	552	662	642	854	4
respecto	554	650	598	662	642	854	4
al	44	665	53	677	642	854	4
cumplimiento	55	665	127	677	642	854	4
de	130	665	142	677	642	854	4
un	145	665	158	677	642	854	4
tratamiento.	161	665	224	677	642	854	4
Pretende	227	665	273	677	642	854	4
valorar	276	665	313	677	642	854	4
si	316	665	324	677	642	854	4
el	327	665	336	677	642	854	4
paciente	339	665	382	677	642	854	4
adopta	385	665	421	677	642	854	4
actitudes	423	665	470	677	642	854	4
correctas	473	665	521	677	642	854	4
con	523	665	542	677	642	854	4
relación	544	665	586	677	642	854	4
al	588	665	598	677	642	854	4
tratamiento	44	680	104	692	642	854	4
de	109	680	121	692	642	854	4
su	126	680	138	692	642	854	4
enfermedad;	142	680	207	692	642	854	4
se	212	680	223	692	642	854	4
asume	227	680	260	692	642	854	4
que	265	680	284	692	642	854	4
si	288	680	297	692	642	854	4
las	301	680	316	692	642	854	4
actitudes	320	680	367	692	642	854	4
son	371	680	390	692	642	854	4
incorrectas	394	680	452	692	642	854	4
el	456	680	465	692	642	854	4
paciente	470	680	513	692	642	854	4
es	518	680	529	692	642	854	4
incumplidor.	533	680	598	692	642	854	4
Presenta	44	695	89	707	642	854	4
la	90	695	100	707	642	854	4
ventaja	101	695	139	707	642	854	4
de	141	695	153	707	642	854	4
que	155	695	174	707	642	854	4
proporciona	176	695	239	707	642	854	4
información	241	695	303	707	642	854	4
sobre	305	695	334	707	642	854	4
la	336	695	345	707	642	854	4
causa	347	695	375	707	642	854	4
del	377	695	393	707	642	854	4
incumplimiento.	395	695	479	707	642	854	4
Las	480	695	498	707	642	854	4
preguntas	500	695	551	707	642	854	4
se	553	695	564	707	642	854	4
deben	566	695	598	707	642	854	4
realizar	44	710	83	722	642	854	4
entremezcladas	85	710	165	722	642	854	4
con	167	710	185	722	642	854	4
la	187	710	196	722	642	854	4
conversación	197	710	265	722	642	854	4
y	266	710	272	722	642	854	4
en	274	710	287	722	642	854	4
forma	288	710	319	722	642	854	4
cordial.	320	710	358	722	642	854	4
Son	360	710	379	722	642	854	4
las	381	710	395	722	642	854	4
siguientes:	397	710	452	722	642	854	4
·¿Olvida	77	724	119	736	642	854	4
alguna	120	724	154	736	642	854	4
vez	156	724	173	736	642	854	4
tomar	175	724	206	736	642	854	4
los	207	724	222	736	642	854	4
medicamentos	224	724	299	736	642	854	4
para	300	724	324	736	642	854	4
tratar	325	724	355	736	642	854	4
su	356	724	368	736	642	854	4
enfermedad?	370	724	437	736	642	854	4
·¿Toma	80	738	116	750	642	854	4
los	118	738	133	750	642	854	4
medicamentos	134	738	209	750	642	854	4
a	211	738	217	750	642	854	4
la	218	738	227	750	642	854	4
hora	229	738	253	750	642	854	4
indicada?	254	738	303	750	642	854	4
·Cuando	80	752	122	764	642	854	4
se	123	752	134	764	642	854	4
encuentra	136	752	188	764	642	854	4
bien,	189	752	214	764	642	854	4
¿deja	216	752	242	764	642	854	4
de	244	752	257	764	642	854	4
tomar	258	752	289	764	642	854	4
su	291	752	303	764	642	854	4
medicación?	304	752	368	764	642	854	4
·Si	80	766	92	778	642	854	4
alguna	94	766	128	778	642	854	4
vez	130	766	147	778	642	854	4
le	148	766	157	778	642	854	4
sienta	159	766	190	778	642	854	4
mal,	192	766	213	778	642	854	4
¿deja	215	766	241	778	642	854	4
usted	243	766	271	778	642	854	4
de	273	766	285	778	642	854	4
tomarla?	287	766	332	778	642	854	4
46	46	806	58	816	642	854	4
Adherencia	46	56	88	64	642	854	5
al	90	56	97	64	642	854	5
tratamiento	99	56	143	64	642	854	5
antihipertensivo	145	56	206	64	642	854	5
Rev.	374	56	389	64	642	854	5
virtual	391	56	415	64	642	854	5
Soc.	417	56	432	64	642	854	5
Parag.	433	56	456	64	642	854	5
Med.	458	56	476	64	642	854	5
Int.	477	56	490	64	642	854	5
setiembre	492	56	529	64	642	854	5
2015;	531	56	552	64	642	854	5
2	554	56	559	64	642	854	5
(2):43-51	560	56	595	64	642	854	5
Dentro	80	93	116	105	642	854	5
de	119	93	131	105	642	854	5
las	134	93	148	105	642	854	5
ventajas	151	93	193	105	642	854	5
se	196	93	207	105	642	854	5
pueden	210	93	248	105	642	854	5
citar	251	93	275	105	642	854	5
que	277	93	296	105	642	854	5
es	299	93	310	105	642	854	5
un	313	93	326	105	642	854	5
test	329	93	348	105	642	854	5
breve	351	93	380	105	642	854	5
y	382	93	388	105	642	854	5
de	391	93	404	105	642	854	5
fácil	406	93	428	105	642	854	5
aplicación,	430	93	485	105	642	854	5
aplicado	488	93	531	105	642	854	5
a	534	93	539	105	642	854	5
numerosas	542	93	599	105	642	854	5
patologías	45	108	97	120	642	854	5
crónicas,	99	108	144	120	642	854	5
pudiendo	146	108	195	120	642	854	5
proporcionar	196	108	264	120	642	854	5
las	266	108	280	120	642	854	5
causas	282	108	316	120	642	854	5
del	317	108	333	120	642	854	5
incumplimiento.	335	108	419	120	642	854	5
Presenta	420	108	465	120	642	854	5
una	467	108	486	120	642	854	5
alta	488	108	507	120	642	854	5
especificidad,	508	108	578	120	642	854	5
alto	579	108	599	120	642	854	5
valor	45	123	71	135	642	854	5
predictivo	73	123	125	135	642	854	5
positivo,	128	123	171	135	642	854	5
escasos	173	123	212	135	642	854	5
requisitos	215	123	266	135	642	854	5
de	268	123	281	135	642	854	5
nivel	283	123	308	135	642	854	5
sociocultural	310	123	376	135	642	854	5
para	379	123	402	135	642	854	5
su	404	123	416	135	642	854	5
comprensión	419	123	486	135	642	854	5
y	488	123	494	135	642	854	5
es	497	123	508	135	642	854	5
económico.	510	123	568	135	642	854	5
Entre	570	123	599	135	642	854	5
sus	45	137	62	149	642	854	5
desventajas	64	137	124	149	642	854	5
podemos	126	137	173	149	642	854	5
citar	175	137	199	149	642	854	5
su	201	137	213	149	642	854	5
bajo	215	137	237	149	642	854	5
valor	240	137	266	149	642	854	5
predictivo	268	137	320	149	642	854	5
negativo,	322	137	368	149	642	854	5
baja	371	137	392	149	642	854	5
sensibilidad	394	137	456	149	642	854	5
y	458	137	464	149	642	854	5
que	467	137	486	149	642	854	5
tiende	488	137	520	149	642	854	5
a	523	137	529	149	642	854	5
sobreestimar	531	137	599	149	642	854	5
el	45	152	54	164	642	854	5
cumplimiento	55	152	127	164	642	854	5
13	127	151	133	157	642	854	5
.	133	152	136	164	642	854	5
El	80	182	90	194	642	854	5
test	93	182	112	194	642	854	5
de	114	182	127	194	642	854	5
Batalla	129	182	164	194	642	854	5
evalúa	167	182	200	194	642	854	5
el	202	182	212	194	642	854	5
grado	214	182	244	194	642	854	5
de	246	182	259	194	642	854	5
conocimiento	261	182	331	194	642	854	5
del	333	182	349	194	642	854	5
paciente	351	182	395	194	642	854	5
sobre	397	182	426	194	642	854	5
su	428	182	440	194	642	854	5
enfermedad,	442	182	507	194	642	854	5
asumiendo	509	182	566	194	642	854	5
que	568	182	587	194	642	854	5
el	590	182	599	194	642	854	5
15	497	195	504	201	642	854	5
mayor	46	197	79	209	642	854	5
grado	81	197	110	209	642	854	5
de	112	197	124	209	642	854	5
conocimiento	126	197	196	209	642	854	5
sobre	198	197	226	209	642	854	5
su	228	197	240	209	642	854	5
patología	242	197	289	209	642	854	5
implica	291	197	329	209	642	854	5
un	330	197	344	209	642	854	5
mayor	346	197	378	209	642	854	5
grado	380	197	410	209	642	854	5
de	411	197	424	209	642	854	5
cumplimiento	426	197	497	209	642	854	5
.	504	197	506	209	642	854	5
Las	508	197	525	209	642	854	5
preguntas	527	197	579	209	642	854	5
son	581	197	599	209	642	854	5
las	46	212	60	224	642	854	5
siguientes	62	212	114	224	642	854	5
para	115	212	139	224	642	854	5
los	140	212	155	224	642	854	5
pacientes	156	212	205	224	642	854	5
hipertensos:	207	212	271	224	642	854	5
·¿La	77	225	98	237	642	854	5
hipertensión	100	225	165	237	642	854	5
arterial	167	225	205	237	642	854	5
es	206	225	217	237	642	854	5
para	219	225	242	237	642	854	5
toda	244	225	266	237	642	854	5
la	268	225	277	237	642	854	5
vida?	279	225	306	237	642	854	5
·¿Se	77	239	98	251	642	854	5
puede	99	239	131	251	642	854	5
controlar	132	239	180	251	642	854	5
con	182	239	200	251	642	854	5
dieta	202	239	227	251	642	854	5
y	229	239	235	251	642	854	5
medicación?	237	239	300	251	642	854	5
·Cite	77	253	101	265	642	854	5
2	102	253	109	265	642	854	5
o	110	253	117	265	642	854	5
más	118	253	139	265	642	854	5
órganos	141	253	182	265	642	854	5
que	184	253	203	265	642	854	5
pueden	204	253	243	265	642	854	5
dañarse	244	253	285	265	642	854	5
por	287	253	305	265	642	854	5
tener	306	253	334	265	642	854	5
la	335	253	344	265	642	854	5
presión	346	253	385	265	642	854	5
arterial	386	253	425	265	642	854	5
elevada.	426	253	468	265	642	854	5
Dentro	80	282	116	294	642	854	5
de	118	282	130	294	642	854	5
sus	132	282	149	294	642	854	5
ventajas	151	282	194	294	642	854	5
están	196	282	223	294	642	854	5
que	225	282	244	294	642	854	5
es	246	282	257	294	642	854	5
un	259	282	272	294	642	854	5
método	274	282	314	294	642	854	5
con	316	282	334	294	642	854	5
buena	336	282	367	294	642	854	5
sensibilidad,	369	282	434	294	642	854	5
breve,	436	282	467	294	642	854	5
comprensible,	469	282	541	294	642	854	5
económico	543	282	599	294	642	854	5
y	45	296	51	308	642	854	5
muy	52	296	75	308	642	854	5
fácil	77	296	98	308	642	854	5
de	99	296	112	308	642	854	5
aplicar.	114	296	150	308	642	854	5
Como	152	296	181	308	642	854	5
desventaja	183	296	238	308	642	854	5
se	240	296	251	308	642	854	5
tiene	252	296	278	308	642	854	5
baja	280	296	301	308	642	854	5
especificidad	303	296	370	308	642	854	5
y	372	296	378	308	642	854	5
exactitud	380	296	427	308	642	854	5
media,	429	296	463	308	642	854	5
tendiendo	464	296	517	308	642	854	5
a	518	296	524	308	642	854	5
sobrestimar	526	296	588	308	642	854	5
el	590	296	599	308	642	854	5
cumplimiento.	45	311	118	323	642	854	5
En	81	341	94	353	642	854	5
el	97	341	107	353	642	854	5
Paraguay,	110	341	159	353	642	854	5
la	162	341	171	353	642	854	5
hipertensión	178	341	244	353	642	854	5
arterial	247	341	285	353	642	854	5
es	289	341	300	353	642	854	5
endémica	303	341	352	353	642	854	5
y	356	341	362	353	642	854	5
presenta	365	341	410	353	642	854	5
una	413	341	432	353	642	854	5
alta	435	341	455	353	642	854	5
prevalencia	458	341	517	353	642	854	5
en	520	341	533	353	642	854	5
la	536	341	545	353	642	854	5
población	548	341	599	353	642	854	5
adulta	45	356	77	368	642	854	5
con	80	356	98	368	642	854	5
nefropatía	101	356	154	368	642	854	5
crónica:	157	356	198	368	642	854	5
26	201	356	214	368	642	854	5
a	217	356	223	368	642	854	5
39%	226	356	250	368	642	854	5
4	250	354	253	360	642	854	5
.	253	356	256	368	642	854	5
Según	259	356	290	368	642	854	5
estudios	293	356	336	368	642	854	5
previos,	339	356	379	368	642	854	5
entre	382	356	409	368	642	854	5
los	412	356	427	368	642	854	5
hipertensos,	430	356	493	368	642	854	5
sólo	496	356	517	368	642	854	5
33,5%	520	356	553	368	642	854	5
conocen	556	356	599	368	642	854	5
que	45	370	64	382	642	854	5
padecen	68	370	111	382	642	854	5
esta	115	370	136	382	642	854	5
patología,	140	370	190	382	642	854	5
18,3%	194	370	227	382	642	854	5
reciben	231	370	270	382	642	854	5
tratamiento	274	370	335	382	642	854	5
adecuado	339	370	388	382	642	854	5
y	392	370	398	382	642	854	5
apenas	402	370	438	382	642	854	5
7,8%	443	370	469	382	642	854	5
se	473	370	484	382	642	854	5
hallan	488	370	520	382	642	854	5
con	524	370	542	382	642	854	5
la	547	370	556	382	642	854	5
presión	560	370	599	382	642	854	5
arterial	45	385	83	397	642	854	5
controlada.	87	385	145	397	642	854	5
También	150	385	194	397	642	854	5
en	199	385	211	397	642	854	5
niños	216	385	244	397	642	854	5
y	249	385	255	397	642	854	5
adolescentes	259	385	325	397	642	854	5
se	330	385	341	397	642	854	5
presenta	346	385	391	397	642	854	5
con	395	385	414	397	642	854	5
alta	418	385	437	397	642	854	5
prevalencia:	442	385	504	397	642	854	5
7,3	509	385	525	397	642	854	5
%,	529	385	542	397	642	854	5
cifras	547	385	575	397	642	854	5
que	580	385	599	397	642	854	5
3	384	399	387	405	642	854	5
aumentan	45	400	96	412	642	854	5
dramáticamente	98	400	182	412	642	854	5
en	183	400	196	412	642	854	5
personas	198	400	244	412	642	854	5
mayores	246	400	289	412	642	854	5
de	291	400	304	412	642	854	5
60	305	400	318	412	642	854	5
años:	320	400	347	412	642	854	5
70,5%	349	400	382	412	642	854	5
.	387	400	389	412	642	854	5
El	81	430	91	442	642	854	5
propósito	93	430	142	442	642	854	5
de	145	430	157	442	642	854	5
esta	159	430	180	442	642	854	5
investigación	182	430	249	442	642	854	5
fue	251	430	268	442	642	854	5
determinar	270	430	328	442	642	854	5
el	330	430	339	442	642	854	5
grado	341	430	370	442	642	854	5
de	372	430	385	442	642	854	5
adherencia	387	430	444	442	642	854	5
al	446	430	455	442	642	854	5
tratamiento	457	430	518	442	642	854	5
hipertensivo	520	430	584	442	642	854	5
en	586	430	599	442	642	854	5
pacientes	45	445	93	457	642	854	5
que	95	445	114	457	642	854	5
consultan	116	445	166	457	642	854	5
en	168	445	181	457	642	854	5
una	183	445	202	457	642	854	5
clínica	204	445	237	457	642	854	5
del	239	445	255	457	642	854	5
Instituto	257	445	301	457	642	854	5
de	303	445	316	457	642	854	5
Previsión	318	445	366	457	642	854	5
Social,	368	445	400	457	642	854	5
entidad	402	445	441	457	642	854	5
autónoma	443	445	495	457	642	854	5
del	497	445	513	457	642	854	5
seguro	515	445	550	457	642	854	5
social	552	445	581	457	642	854	5
del	583	445	599	457	642	854	5
Paraguay.	45	459	93	471	642	854	5
Sus	95	459	113	471	642	854	5
asegurados	114	459	172	471	642	854	5
reciben	174	459	212	471	642	854	5
atención	214	459	258	471	642	854	5
sin	260	459	275	471	642	854	5
costo	276	459	304	471	642	854	5
y	305	459	311	471	642	854	5
provisión	313	459	361	471	642	854	5
regular	363	459	400	471	642	854	5
de	402	459	414	471	642	854	5
medicación	416	459	475	471	642	854	5
antihipertensiva.	476	459	562	471	642	854	5
Objetivos	310	492	370	506	642	854	5
	79	521	110	531	642	854	5
Determinar	94	519	153	531	642	854	5
la	156	519	165	531	642	854	5
adherencia	169	519	225	531	642	854	5
al	229	519	238	531	642	854	5
tratamiento	241	519	302	531	642	854	5
y	305	519	311	531	642	854	5
el	314	519	323	531	642	854	5
nivel	327	519	351	531	642	854	5
de	354	519	367	531	642	854	5
conocimientos	370	519	445	531	642	854	5
de	448	519	461	531	642	854	5
la	464	519	473	531	642	854	5
hipertensión	476	519	542	531	642	854	5
arterial	545	519	583	531	642	854	5
en	586	519	599	531	642	854	5
pacientes	79	534	128	546	642	854	5
que	130	534	149	546	642	854	5
acuden	151	534	188	546	642	854	5
a	190	534	196	546	642	854	5
consulta	198	534	241	546	642	854	5
en	243	534	256	546	642	854	5
la	258	534	267	546	642	854	5
Clínica	269	534	304	546	642	854	5
Periférica	306	534	355	546	642	854	5
Campo	357	534	393	546	642	854	5
Vía	395	534	412	546	642	854	5
del	414	534	430	546	642	854	5
Instituto	432	534	476	546	642	854	5
de	478	534	490	546	642	854	5
Previsión	492	534	541	546	642	854	5
Social	543	534	573	546	642	854	5
de	575	534	588	546	642	854	5
la	590	534	599	546	642	854	5
ciudad	79	549	113	561	642	854	5
de	115	549	127	561	642	854	5
Capiatá	129	549	167	561	642	854	5
en	169	549	182	561	642	854	5
el	183	549	192	561	642	854	5
mes	194	549	215	561	642	854	5
de	216	549	229	561	642	854	5
julio	231	549	253	561	642	854	5
de	255	549	267	561	642	854	5
2014.	269	549	298	561	642	854	5
	79	565	110	575	642	854	5
Determinar	94	564	153	576	642	854	5
los	155	564	169	576	642	854	5
factores	171	564	212	576	642	854	5
asociados	213	564	263	576	642	854	5
para	265	564	288	576	642	854	5
el	290	564	299	576	642	854	5
incumplimiento	300	564	382	576	642	854	5
del	383	564	399	576	642	854	5
tratamiento	401	564	462	576	642	854	5
antihipertensivo.	463	564	550	576	642	854	5
Material	277	596	331	610	642	854	5
y	335	596	342	610	642	854	5
métodos	345	596	401	610	642	854	5
Diseño:	80	628	121	640	642	854	5
observacional,	123	628	197	640	642	854	5
descriptivo,	198	628	258	640	642	854	5
prospectivo,	260	628	322	640	642	854	5
de	324	628	336	640	642	854	5
corte	338	628	364	640	642	854	5
transversal.	366	628	426	640	642	854	5
Población	80	650	135	662	642	854	5
de	140	650	153	662	642	854	5
estudio:	158	650	203	662	642	854	5
varones	207	650	248	662	642	854	5
y	253	650	259	662	642	854	5
mujeres,	264	650	308	662	642	854	5
mayores	313	650	356	662	642	854	5
de	361	650	374	662	642	854	5
edad,	379	650	406	662	642	854	5
con	411	650	430	662	642	854	5
diagnóstico	435	650	494	662	642	854	5
y	499	650	505	662	642	854	5
tratamiento	510	650	571	662	642	854	5
para	576	650	599	662	642	854	5
hipertensión	45	665	110	677	642	854	5
arterial	114	665	152	677	642	854	5
que	156	665	175	677	642	854	5
acudieron	179	665	230	677	642	854	5
a	234	665	240	677	642	854	5
consultorio	244	665	302	677	642	854	5
de	306	665	319	677	642	854	5
Clínica	323	665	357	677	642	854	5
Médica	361	665	398	677	642	854	5
de	402	665	414	677	642	854	5
la	418	665	427	677	642	854	5
Clínica	431	665	466	677	642	854	5
Periférica	470	665	519	677	642	854	5
Campo	523	665	559	677	642	854	5
Vía	563	665	579	677	642	854	5
del	583	665	599	677	642	854	5
Instituto	45	680	89	692	642	854	5
de	90	680	103	692	642	854	5
Previsión	104	680	153	692	642	854	5
Social	154	680	184	692	642	854	5
en	186	680	199	692	642	854	5
la	200	680	209	692	642	854	5
ciudad	211	680	245	692	642	854	5
de	247	680	259	692	642	854	5
Capiatá	261	680	299	692	642	854	5
en	301	680	313	692	642	854	5
julio	315	680	338	692	642	854	5
del	339	680	355	692	642	854	5
2014.	357	680	386	692	642	854	5
Criterios	80	702	128	714	642	854	5
de	130	702	144	714	642	854	5
inclusión:	146	702	200	714	642	854	5
pacientes	202	702	251	714	642	854	5
que	253	702	272	714	642	854	5
estén	274	702	301	714	642	854	5
recibiendo	303	702	358	714	642	854	5
tratamiento	360	702	421	714	642	854	5
farmacológico	423	702	495	714	642	854	5
para	497	702	520	714	642	854	5
la	522	702	531	714	642	854	5
hipertensión	533	702	599	714	642	854	5
arterial	45	716	83	728	642	854	5
como	84	716	112	728	642	854	5
asegurados	114	716	172	728	642	854	5
del	174	716	189	728	642	854	5
Instituto	191	716	235	728	642	854	5
de	237	716	249	728	642	854	5
Previsión	251	716	299	728	642	854	5
Social.	301	716	333	728	642	854	5
Criterios	80	738	128	750	642	854	5
de	131	738	145	750	642	854	5
exclusión:	148	738	203	750	642	854	5
pacientes	206	738	254	750	642	854	5
con	257	738	275	750	642	854	5
el	278	738	287	750	642	854	5
diagnóstico	290	738	349	750	642	854	5
de	352	738	364	750	642	854	5
hipertensión	367	738	433	750	642	854	5
arterial	435	738	474	750	642	854	5
hace	476	738	500	750	642	854	5
menos	503	738	537	750	642	854	5
de	540	738	552	750	642	854	5
un	555	738	568	750	642	854	5
año	571	738	590	750	642	854	5
y	593	738	599	750	642	854	5
aquellos	45	753	88	765	642	854	5
con	89	753	108	765	642	854	5
tratamiento	109	753	170	765	642	854	5
farmacológico	171	753	244	765	642	854	5
discontinuado	245	753	319	765	642	854	5
(meses	320	753	357	765	642	854	5
o	358	753	365	765	642	854	5
años	366	753	390	765	642	854	5
de	392	753	404	765	642	854	5
abandono).	406	753	464	765	642	854	5
Muestreo:	80	775	135	787	642	854	5
no	137	775	150	787	642	854	5
probabilístico,	152	775	225	787	642	854	5
de	227	775	239	787	642	854	5
casos	241	775	269	787	642	854	5
consecutivos	270	775	336	787	642	854	5
47	585	806	597	816	642	854	5
Adherencia	46	56	88	64	642	854	6
al	90	56	97	64	642	854	6
tratamiento	99	56	143	64	642	854	6
antihipertensivo	145	56	206	64	642	854	6
Rev.	374	56	389	64	642	854	6
virtual	391	56	415	64	642	854	6
Soc.	417	56	432	64	642	854	6
Parag.	433	56	456	64	642	854	6
Med.	458	56	476	64	642	854	6
Int.	477	56	490	64	642	854	6
setiembre	492	56	529	64	642	854	6
2015;	531	56	552	64	642	854	6
2	554	56	559	64	642	854	6
(2):43-51	560	56	595	64	642	854	6
Variables:	79	93	134	105	642	854	6
demográficas:	136	93	208	105	642	854	6
edad,	209	93	237	105	642	854	6
sexo,	238	93	263	105	642	854	6
ocupación,	265	93	320	105	642	854	6
procedencia	322	93	384	105	642	854	6
y	386	93	392	105	642	854	6
nivel	394	93	418	105	642	854	6
de	420	93	432	105	642	854	6
instrucción.	434	93	494	105	642	854	6
Adherencia	80	112	139	124	642	854	6
al	141	112	150	124	642	854	6
tratamiento	152	112	213	124	642	854	6
farmacológico	215	112	288	124	642	854	6
de	290	112	303	124	642	854	6
la	305	112	314	124	642	854	6
hipertensión	316	112	382	124	642	854	6
arterial	384	112	422	124	642	854	6
a	424	112	430	124	642	854	6
través	432	112	464	124	642	854	6
del	466	112	482	124	642	854	6
test	484	112	503	124	642	854	6
de	505	112	518	124	642	854	6
Morisky-Green-	520	112	601	124	642	854	6
Levine	46	127	81	139	642	854	6
y	83	127	89	139	642	854	6
grado	95	127	125	139	642	854	6
de	127	127	140	139	642	854	6
conocimiento	142	127	212	139	642	854	6
del	214	127	230	139	642	854	6
paciente	233	127	276	139	642	854	6
con	279	127	297	139	642	854	6
el	299	127	309	139	642	854	6
test	311	127	330	139	642	854	6
de	333	127	345	139	642	854	6
Batalla.Otras	348	127	413	139	642	854	6
variables:	416	127	466	139	642	854	6
años	468	127	492	139	642	854	6
desde	495	127	525	139	642	854	6
el	527	127	537	139	642	854	6
diagnóstico,	539	127	601	139	642	854	6
inicio	46	142	75	154	642	854	6
del	76	142	92	154	642	854	6
tratamiento,	94	142	157	154	642	854	6
cantidad	159	142	203	154	642	854	6
de	205	142	217	154	642	854	6
medicamentos	219	142	294	154	642	854	6
antihipertensivos,	295	142	387	154	642	854	6
comorbilidades.	389	142	471	154	642	854	6
Medición	79	164	126	176	642	854	6
de	129	164	141	176	642	854	6
la	144	164	153	176	642	854	6
tensión	156	164	194	176	642	854	6
arterial	197	164	235	176	642	854	6
al	238	164	247	176	642	854	6
finalizar	249	164	292	176	642	854	6
la	295	164	304	176	642	854	6
encuesta	306	164	352	176	642	854	6
con	355	164	373	176	642	854	6
esfingomanómetro	376	164	473	176	642	854	6
aneroide,	475	164	523	176	642	854	6
utilizándose	526	164	589	176	642	854	6
la	591	164	601	176	642	854	6
clasificación	46	179	109	191	642	854	6
del	111	179	126	191	642	854	6
Comité	128	179	164	191	642	854	6
Nacional	166	179	211	191	642	854	6
Conjunto	212	179	259	191	642	854	6
Norteamericano	261	179	344	191	642	854	6
en	346	179	358	191	642	854	6
su	360	179	372	191	642	854	6
VIII	373	179	392	191	642	854	6
reporte	394	179	432	191	642	854	6
9	432	178	435	184	642	854	6
.	435	179	438	191	642	854	6
Reclutamiento:	79	201	163	213	642	854	6
se	168	201	179	213	642	854	6
aplicó	184	201	215	213	642	854	6
el	219	201	229	213	642	854	6
Test	233	201	255	213	642	854	6
de	260	201	272	213	642	854	6
Morisky-Green-Levine	277	201	391	213	642	854	6
durante	396	201	437	213	642	854	6
la	442	201	451	213	642	854	6
consulta	456	201	499	213	642	854	6
médica	504	201	541	213	642	854	6
y	546	201	552	213	642	854	6
luego	557	201	585	213	642	854	6
se	590	201	601	213	642	854	6
preguntó	46	216	93	228	642	854	6
por	95	216	113	228	642	854	6
los	114	216	129	228	642	854	6
factores	131	216	172	228	642	854	6
asociados	173	216	223	228	642	854	6
al	225	216	234	228	642	854	6
cumplimiento	236	216	307	228	642	854	6
terapéutico.	308	216	370	228	642	854	6
®	415	236	420	242	642	854	6
Cálculo	80	238	121	250	642	854	6
del	123	238	140	250	642	854	6
tamaño	143	238	185	250	642	854	6
de	187	238	200	250	642	854	6
muestra:	203	238	252	250	642	854	6
se	254	238	265	250	642	854	6
utilizó	268	238	300	250	642	854	6
el	302	238	311	250	642	854	6
programa	314	238	364	250	642	854	6
Epi	366	238	383	250	642	854	6
Info	385	238	406	250	642	854	6
7	408	238	415	250	642	854	6
.	420	238	422	250	642	854	6
Para	425	238	448	250	642	854	6
un	450	238	463	250	642	854	6
universo	466	238	510	250	642	854	6
de	513	238	525	250	642	854	6
500	527	238	547	250	642	854	6
consultas,	550	238	601	250	642	854	6
frecuencia	46	253	100	265	642	854	6
esperada	104	253	150	265	642	854	6
de	155	253	167	265	642	854	6
incumplimiento	171	253	253	265	642	854	6
al	257	253	266	265	642	854	6
tratamiento	270	253	331	265	642	854	6
antihipertensivo	335	253	419	265	642	854	6
de	423	253	436	265	642	854	6
30%,	440	253	466	265	642	854	6
intervalo	471	253	517	265	642	854	6
confianza	521	253	570	265	642	854	6
95%,	574	253	601	265	642	854	6
efecto	46	267	77	279	642	854	6
de	79	267	91	279	642	854	6
diseño	93	267	127	279	642	854	6
1,	129	267	138	279	642	854	6
el	139	267	148	279	642	854	6
tamaño	150	267	189	279	642	854	6
mínimo	190	267	230	279	642	854	6
calculado	232	267	280	279	642	854	6
fue	282	267	298	279	642	854	6
196	299	267	319	279	642	854	6
sujetos.	321	267	360	279	642	854	6
Gestión	80	289	122	301	642	854	6
de	127	289	141	301	642	854	6
datos:	146	289	179	301	642	854	6
las	185	289	199	301	642	854	6
variables	204	289	251	301	642	854	6
fueron	256	289	290	301	642	854	6
medidas	296	289	339	301	642	854	6
por	345	289	363	301	642	854	6
el	368	289	377	301	642	854	6
autor,	383	289	412	301	642	854	6
fueron	417	289	451	301	642	854	6
registradas	457	289	514	301	642	854	6
en	520	289	532	301	642	854	6
una	537	289	557	301	642	854	6
planilla	562	289	600	301	642	854	6
®	355	303	360	309	642	854	6
electrónica	46	304	103	316	642	854	6
y	104	304	110	316	642	854	6
sometidas	112	304	165	316	642	854	6
a	166	304	172	316	642	854	6
estadística	174	304	228	316	642	854	6
descriptiva	230	304	286	316	642	854	6
con	288	304	306	316	642	854	6
Epi	308	304	325	316	642	854	6
Info	326	304	347	316	642	854	6
7	349	304	355	316	642	854	6
.	360	304	363	316	642	854	6
Aspectos	80	326	129	338	642	854	6
éticos:	133	326	168	338	642	854	6
se	172	326	183	338	642	854	6
mantuvo	187	326	232	338	642	854	6
total	235	326	259	338	642	854	6
discreción	263	326	315	338	642	854	6
sobre	319	326	348	338	642	854	6
la	351	326	360	338	642	854	6
identidad	364	326	413	338	642	854	6
de	417	326	429	338	642	854	6
los	433	326	448	338	642	854	6
encuestados	451	326	515	338	642	854	6
y	518	326	524	338	642	854	6
se	528	326	539	338	642	854	6
realizó	543	326	578	338	642	854	6
una	581	326	600	338	642	854	6
charla	46	341	78	353	642	854	6
explicativa	80	341	135	353	642	854	6
al	137	341	146	353	642	854	6
término	148	341	190	353	642	854	6
de	192	341	204	353	642	854	6
la	207	341	216	353	642	854	6
misma	218	341	252	353	642	854	6
sobre	254	341	283	353	642	854	6
la	285	341	294	353	642	854	6
patología	297	341	344	353	642	854	6
hipertensiva,	346	341	413	353	642	854	6
tratamiento	415	341	476	353	642	854	6
y	478	341	484	353	642	854	6
complicaciones.	486	341	567	353	642	854	6
Todos	570	341	600	353	642	854	6
dieron	46	356	80	368	642	854	6
su	82	356	94	368	642	854	6
consentimiento	96	356	176	368	642	854	6
para	178	356	201	368	642	854	6
participar	203	356	254	368	642	854	6
de	256	356	269	368	642	854	6
la	271	356	280	368	642	854	6
investigación,	282	356	352	368	642	854	6
sin	354	356	369	368	642	854	6
ningún	371	356	407	368	642	854	6
tipo	409	356	430	368	642	854	6
de	432	356	444	368	642	854	6
coacción.	447	356	494	368	642	854	6
No	496	356	510	368	642	854	6
existen	512	356	549	368	642	854	6
conflictos	551	356	600	368	642	854	6
de	46	371	59	383	642	854	6
interés	60	371	96	383	642	854	6
comercial.	98	371	150	383	642	854	6
Resultados	306	401	377	415	642	854	6
En	79	440	92	452	642	854	6
la	95	440	104	452	642	854	6
Clínica	107	440	142	452	642	854	6
Periférica	144	440	194	452	642	854	6
Campo	197	440	232	452	642	854	6
Vía	235	440	252	452	642	854	6
fueron	254	440	288	452	642	854	6
atendidos	291	440	342	452	642	854	6
387	345	440	364	452	642	854	6
pacientes	367	440	416	452	642	854	6
en	419	440	431	452	642	854	6
julio	434	440	457	452	642	854	6
de	460	440	472	452	642	854	6
2014.	475	440	504	452	642	854	6
De	507	440	521	452	642	854	6
éstas,	523	440	552	452	642	854	6
214	555	440	575	452	642	854	6
eran	577	440	601	452	642	854	6
hipertensas	46	455	107	467	642	854	6
pero	108	455	132	467	642	854	6
se	133	455	144	467	642	854	6
realizaron	146	455	198	467	642	854	6
204	203	455	222	467	642	854	6
encuestas	224	455	275	467	642	854	6
a	276	455	282	467	642	854	6
personas	284	455	330	467	642	854	6
que	332	455	351	467	642	854	6
cumplieron	353	455	411	467	642	854	6
con	413	455	431	467	642	854	6
los	433	455	448	467	642	854	6
criterios	449	455	493	467	642	854	6
de	494	455	507	467	642	854	6
inclusión.	508	455	557	467	642	854	6
De	79	484	93	496	642	854	6
los	94	484	109	496	642	854	6
pacientes	111	484	159	496	642	854	6
incluidos,	161	484	210	496	642	854	6
150	212	484	232	496	642	854	6
fueron	233	484	267	496	642	854	6
del	269	484	285	496	642	854	6
sexo	286	484	309	496	642	854	6
femenino	311	484	359	496	642	854	6
(73,5%),	360	484	405	496	642	854	6
168	407	484	427	496	642	854	6
(82%)	428	484	461	496	642	854	6
procedieron	463	484	526	496	642	854	6
de	527	484	540	496	642	854	6
la	541	484	550	496	642	854	6
ciudad	552	484	586	496	642	854	6
de	588	484	601	496	642	854	6
Capiatá,	46	499	87	511	642	854	6
48	93	499	106	511	642	854	6
(23%)	112	499	145	511	642	854	6
tuvieron	150	499	194	511	642	854	6
como	199	499	227	511	642	854	6
único	233	499	261	511	642	854	6
diagnóstico	267	499	326	511	642	854	6
el	331	499	340	511	642	854	6
de	346	499	358	511	642	854	6
hipertensión	364	499	429	511	642	854	6
arterial,	435	499	475	511	642	854	6
siendo	481	499	515	511	642	854	6
el	520	499	530	511	642	854	6
rango	535	499	565	511	642	854	6
etario	570	499	601	511	642	854	6
comprendido	46	514	115	526	642	854	6
entre	117	514	145	526	642	854	6
los	147	514	161	526	642	854	6
50	164	514	177	526	642	854	6
y	179	514	185	526	642	854	6
69	187	514	200	526	642	854	6
años	203	514	227	526	642	854	6
de	229	514	241	526	642	854	6
edad	243	514	269	526	642	854	6
el	271	514	280	526	642	854	6
de	282	514	294	526	642	854	6
mayor	297	514	329	526	642	854	6
porcentaje	331	514	386	526	642	854	6
(50%).	388	514	424	526	642	854	6
Otras	426	514	454	526	642	854	6
características	456	514	530	526	642	854	6
demográficas	532	514	601	526	642	854	6
predominantes	46	529	124	541	642	854	6
fueron:	126	529	163	541	642	854	6
nivel	166	529	190	541	642	854	6
de	192	529	205	541	642	854	6
instrucción	207	529	265	541	642	854	6
escolar	267	529	303	541	642	854	6
primaria:	305	529	354	541	642	854	6
90	356	529	369	541	642	854	6
pacientes	371	529	420	541	642	854	6
(44%),	422	529	457	541	642	854	6
con	459	529	478	541	642	854	6
ocupación	480	529	532	541	642	854	6
activa	534	529	564	541	642	854	6
en	566	529	579	541	642	854	6
195	581	529	601	541	642	854	6
casos	46	544	74	556	642	854	6
(95,5%),	76	544	121	556	642	854	6
dedicándose	122	544	187	556	642	854	6
el	188	544	197	556	642	854	6
55%	199	544	223	556	642	854	6
de	224	544	237	556	642	854	6
estos	238	544	265	556	642	854	6
pacientes	267	544	315	556	642	854	6
a	317	544	323	556	642	854	6
los	324	544	339	556	642	854	6
quehaceres	341	544	399	556	642	854	6
domésticos.	401	544	461	556	642	854	6
La	83	573	95	585	642	854	6
cantidad	97	573	142	585	642	854	6
de	144	573	157	585	642	854	6
pacientes	159	573	208	585	642	854	6
catalogados	211	573	271	585	642	854	6
como	274	573	302	585	642	854	6
cumplidores	304	573	368	585	642	854	6
según	371	573	401	585	642	854	6
el	403	573	413	585	642	854	6
test	415	573	434	585	642	854	6
de	437	573	449	585	642	854	6
Morisky-Green-Levine	452	573	566	585	642	854	6
fue	569	573	585	585	642	854	6
81	587	573	601	585	642	854	6
(39,7%).	46	588	91	600	642	854	6
No	95	588	110	600	642	854	6
hubo	113	588	140	600	642	854	6
diferencias	143	588	200	600	642	854	6
de	204	588	216	600	642	854	6
acatamiento	220	588	283	600	642	854	6
terapéutico	287	588	346	600	642	854	6
entre	350	588	377	600	642	854	6
hombres	381	588	426	600	642	854	6
y	430	588	436	600	642	854	6
mujeres.	440	588	484	600	642	854	6
El	488	588	498	600	642	854	6
grado	502	588	531	600	642	854	6
adecuado	535	588	584	600	642	854	6
de	588	588	601	600	642	854	6
conocimiento	46	603	116	615	642	854	6
sobre	119	603	147	615	642	854	6
la	150	603	159	615	642	854	6
enfermedad	162	603	224	615	642	854	6
fue	226	603	242	615	642	854	6
77,7%.	245	603	281	615	642	854	6
Los	283	603	301	615	642	854	6
pacientes	304	603	352	615	642	854	6
cumplidores	355	603	419	615	642	854	6
se	422	603	433	615	642	854	6
caracterizaron	435	603	510	615	642	854	6
por	512	603	530	615	642	854	6
pertenecer	533	603	589	615	642	854	6
al	591	603	601	615	642	854	6
rango	46	618	76	630	642	854	6
etario	78	618	108	630	642	854	6
entre	110	618	137	630	642	854	6
los	139	618	153	630	642	854	6
50	155	618	168	630	642	854	6
y	170	618	176	630	642	854	6
69	177	618	191	630	642	854	6
años	192	618	216	630	642	854	6
(48%)	218	618	251	630	642	854	6
y	253	618	259	630	642	854	6
de	260	618	273	630	642	854	6
un	274	618	288	630	642	854	6
nivel	289	618	314	630	642	854	6
de	316	618	328	630	642	854	6
instrucción	330	618	388	630	642	854	6
secundario	389	618	446	630	642	854	6
(59%).	447	618	483	630	642	854	6
Se	83	647	94	659	642	854	6
detectó	98	647	136	659	642	854	6
una	139	647	159	659	642	854	6
mayor	162	647	195	659	642	854	6
adhesión	198	647	245	659	642	854	6
al	248	647	257	659	642	854	6
tratamiento	261	647	322	659	642	854	6
antihipertensivo	325	647	410	659	642	854	6
entre	413	647	440	659	642	854	6
los	444	647	459	659	642	854	6
pacientes	462	647	511	659	642	854	6
cuyo	514	647	538	659	642	854	6
diagnóstico	542	647	601	659	642	854	6
data	46	662	69	674	642	854	6
desde	71	662	101	674	642	854	6
hace	103	662	126	674	642	854	6
menos	128	662	162	674	642	854	6
de	164	662	177	674	642	854	6
5	179	662	185	674	642	854	6
años	187	662	211	674	642	854	6
(55%),	213	662	249	674	642	854	6
que	250	662	269	674	642	854	6
iniciaron	271	662	317	674	642	854	6
el	319	662	328	674	642	854	6
tratamiento	330	662	391	674	642	854	6
desde	392	662	423	674	642	854	6
el	424	662	434	674	642	854	6
momento	435	662	485	674	642	854	6
del	486	662	502	674	642	854	6
diagnóstico	504	662	563	674	642	854	6
(81%),	565	662	601	674	642	854	6
aquellos	46	677	89	689	642	854	6
con	92	677	110	689	642	854	6
ninguna	112	677	154	689	642	854	6
o	157	677	163	689	642	854	6
sólo	165	677	186	689	642	854	6
una	189	677	208	689	642	854	6
comorbilidad	210	677	279	689	642	854	6
asociada	281	677	326	689	642	854	6
(78%),	328	677	364	689	642	854	6
número	366	677	406	689	642	854	6
de	409	677	421	689	642	854	6
medicamentos	423	677	498	689	642	854	6
que	501	677	520	689	642	854	6
consume	522	677	568	689	642	854	6
de	570	677	583	689	642	854	6
3	585	677	592	689	642	854	6
ó	594	677	601	689	642	854	6
menos	46	692	81	704	642	854	6
(74%),	82	692	118	704	642	854	6
una	120	692	139	704	642	854	6
medicación	141	692	199	704	642	854	6
antihipertensiva	201	692	285	704	642	854	6
(89%)	287	692	320	704	642	854	6
y	322	692	328	704	642	854	6
los	329	692	344	704	642	854	6
pacientes	346	692	395	704	642	854	6
que	396	692	415	704	642	854	6
refirieron	417	692	467	704	642	854	6
que	469	692	488	704	642	854	6
siempre	489	692	531	704	642	854	6
entienden	533	692	585	704	642	854	6
las	586	692	601	704	642	854	6
indicaciones	46	707	110	719	642	854	6
dadas	112	707	142	719	642	854	6
por	144	707	162	719	642	854	6
los	163	707	178	719	642	854	6
médicos	180	707	222	719	642	854	6
(70%).	224	707	259	719	642	854	6
Como	83	736	112	748	642	854	6
característica	114	736	183	748	642	854	6
influyente	185	736	237	748	642	854	6
a	239	736	245	748	642	854	6
la	247	736	256	748	642	854	6
hora	258	736	282	748	642	854	6
de	284	736	296	748	642	854	6
establecer	299	736	351	748	642	854	6
el	353	736	363	748	642	854	6
incumplimiento	365	736	446	748	642	854	6
terapéutico,	448	736	509	748	642	854	6
tanto	511	736	538	748	642	854	6
en	541	736	553	748	642	854	6
hombres	555	736	601	748	642	854	6
como	46	751	74	763	642	854	6
en	76	751	89	763	642	854	6
mujeres,	91	751	135	763	642	854	6
fue	137	751	153	763	642	854	6
el	155	751	164	763	642	854	6
olvido	166	751	198	763	642	854	6
de	200	751	212	763	642	854	6
la	214	751	223	763	642	854	6
toma	225	751	251	763	642	854	6
de	253	751	266	763	642	854	6
medicación	268	751	326	763	642	854	6
(83%)	328	751	361	763	642	854	6
y	363	751	369	763	642	854	6
la	371	751	381	763	642	854	6
no	382	751	396	763	642	854	6
ingesta	397	751	434	763	642	854	6
cuando	436	751	474	763	642	854	6
el	476	751	485	763	642	854	6
paciente	487	751	530	763	642	854	6
se	532	751	543	763	642	854	6
sentía	545	751	576	763	642	854	6
bien	578	751	601	763	642	854	6
(55%).	46	766	82	778	642	854	6
La	85	766	97	778	642	854	6
combinación	100	766	166	778	642	854	6
de	168	766	181	778	642	854	6
varios	184	766	215	778	642	854	6
criterios	218	766	261	778	642	854	6
del	264	766	279	778	642	854	6
test	282	766	301	778	642	854	6
de	304	766	316	778	642	854	6
Morisky-Green-Levine	323	766	437	778	642	854	6
fue	440	766	456	778	642	854	6
más	459	766	480	778	642	854	6
frecuente	483	766	531	778	642	854	6
(90%)	534	766	567	778	642	854	6
que	570	766	589	778	642	854	6
la	591	766	601	778	642	854	6
causa	46	781	75	793	642	854	6
única	77	781	105	793	642	854	6
(10%)	106	781	139	793	642	854	6
en	141	781	154	793	642	854	6
la	155	781	164	793	642	854	6
falta	166	781	188	793	642	854	6
de	190	781	202	793	642	854	6
adhesión	204	781	251	793	642	854	6
en	252	781	265	793	642	854	6
la	266	781	275	793	642	854	6
terapia	277	781	313	793	642	854	6
farmacológica.	315	781	389	793	642	854	6
48	46	806	58	816	642	854	6
Adherencia	46	56	88	64	642	854	7
al	90	56	97	64	642	854	7
tratamiento	99	56	143	64	642	854	7
antihipertensivo	145	56	206	64	642	854	7
Rev.	374	56	389	64	642	854	7
virtual	391	56	415	64	642	854	7
Soc.	417	56	432	64	642	854	7
Parag.	433	56	456	64	642	854	7
Med.	458	56	476	64	642	854	7
Int.	477	56	490	64	642	854	7
setiembre	492	56	529	64	642	854	7
2015;	531	56	552	64	642	854	7
2	554	56	559	64	642	854	7
(2):43-51	560	56	595	64	642	854	7
Al	80	93	91	105	642	854	7
medir	93	93	124	105	642	854	7
la	127	93	136	105	642	854	7
presión	138	93	177	105	642	854	7
arterial	180	93	218	105	642	854	7
entre	221	93	248	105	642	854	7
los	251	93	265	105	642	854	7
pacientes	268	93	317	105	642	854	7
cumplidores	319	93	383	105	642	854	7
del	386	93	402	105	642	854	7
tratamiento	404	93	465	105	642	854	7
antihipertensivo,	468	93	555	105	642	854	7
llamó	557	93	586	105	642	854	7
la	589	93	598	105	642	854	7
atención	44	108	88	120	642	854	7
que	91	108	110	120	642	854	7
sólo	113	108	134	120	642	854	7
37%	137	108	161	120	642	854	7
presentaban	163	108	228	120	642	854	7
valores	230	108	268	120	642	854	7
dentro	270	108	305	120	642	854	7
de	308	108	320	120	642	854	7
rango	323	108	353	120	642	854	7
normal	356	108	393	120	642	854	7
(tabla	396	108	426	120	642	854	7
3).	429	108	442	120	642	854	7
Los	445	108	463	120	642	854	7
pacientes	466	108	515	120	642	854	7
no	518	108	531	120	642	854	7
cumplidores	534	108	598	120	642	854	7
presentaban	44	123	108	135	642	854	7
hipertensión	109	123	175	135	642	854	7
arterial	176	123	214	135	642	854	7
estadio	216	123	253	135	642	854	7
I	255	123	259	135	642	854	7
y	260	123	266	135	642	854	7
II	268	123	276	135	642	854	7
(70	277	123	295	135	642	854	7
%)	297	123	312	135	642	854	7
al	314	123	323	135	642	854	7
momento	324	123	374	135	642	854	7
de	375	123	388	135	642	854	7
la	389	123	398	135	642	854	7
consulta.	400	123	446	135	642	854	7
Tabla	157	152	188	164	642	854	7
3.	190	152	200	164	642	854	7
Medición	203	152	254	164	642	854	7
y	257	152	263	164	642	854	7
clasificación	266	152	334	164	642	854	7
de	336	152	350	164	642	854	7
la	353	152	363	164	642	854	7
tensión	365	152	407	164	642	854	7
arterial	409	152	451	164	642	854	7
al	454	152	464	164	642	854	7
momento	467	152	519	164	642	854	7
de	192	167	205	179	642	854	7
la	208	167	218	179	642	854	7
consulta	221	167	268	179	642	854	7
entre	273	167	302	179	642	854	7
los	305	167	321	179	642	854	7
pacientes	324	167	377	179	642	854	7
cumplidores	379	167	449	179	642	854	7
(n	451	167	463	179	642	854	7
87)	466	167	485	179	642	854	7
Estadio	163	211	199	223	642	854	7
Normal	252	211	288	223	642	854	7
Frecuencia	163	236	215	247	642	854	7
(%)	219	236	237	247	642	854	7
30	248	236	260	247	642	854	7
(37%)	263	236	293	247	642	854	7
Prehipertensión	303	211	379	223	642	854	7
21	314	236	326	247	642	854	7
(25,9%)	329	236	368	247	642	854	7
Estadio	395	211	431	223	642	854	7
I	434	211	438	223	642	854	7
Estadio	457	211	493	223	642	854	7
II	497	211	505	223	642	854	7
24	389	236	401	247	642	854	7
(29,6%)	404	236	443	247	642	854	7
12	454	236	466	247	642	854	7
(14,8%)	469	236	508	247	642	854	7
La	79	286	91	298	642	854	7
mitad	93	286	123	298	642	854	7
de	125	286	138	298	642	854	7
los	140	286	155	298	642	854	7
pacientes	157	286	205	298	642	854	7
tenían	207	286	240	298	642	854	7
un	242	286	255	298	642	854	7
conocimiento	257	286	327	298	642	854	7
adecuado	329	286	378	298	642	854	7
sobre	380	286	408	298	642	854	7
la	410	286	420	298	642	854	7
hipertensión	422	286	487	298	642	854	7
arterial,	489	286	530	298	642	854	7
establecido	532	286	590	298	642	854	7
a	592	286	598	298	642	854	7
partir	44	300	73	312	642	854	7
de	76	300	89	312	642	854	7
la	92	300	101	312	642	854	7
realización	104	300	160	312	642	854	7
del	163	300	179	312	642	854	7
test	181	300	201	312	642	854	7
de	203	300	216	312	642	854	7
Batalla.	219	300	257	312	642	854	7
De	260	300	273	312	642	854	7
estos	276	300	303	312	642	854	7
pacientes,	306	300	357	312	642	854	7
sólo	360	300	381	312	642	854	7
62%	384	300	408	312	642	854	7
presentan	411	300	462	312	642	854	7
adherencia	465	300	522	312	642	854	7
al	525	300	534	312	642	854	7
tratamiento	537	300	598	312	642	854	7
farmacológico	44	315	116	327	642	854	7
antihipertensivo.	118	315	204	327	642	854	7
Discusión	307	345	370	359	642	854	7
El	80	377	90	389	642	854	7
porcentaje	95	377	149	389	642	854	7
de	153	377	166	389	642	854	7
adherencia	170	377	227	389	642	854	7
al	231	377	240	389	642	854	7
tratamiento	244	377	305	389	642	854	7
en	309	377	322	389	642	854	7
la	326	377	335	389	642	854	7
hipertensión	339	377	405	389	642	854	7
arterial	409	377	447	389	642	854	7
encontrada	451	377	510	389	642	854	7
(39,7%)	514	377	556	389	642	854	7
es	560	377	571	389	642	854	7
muy	575	377	598	389	642	854	7
11	557	390	564	396	642	854	7
similar	44	392	80	404	642	854	7
a	83	392	89	404	642	854	7
otros	92	392	119	404	642	854	7
estudios	122	392	166	404	642	854	7
realizados	169	392	222	404	642	854	7
en	225	392	238	404	642	854	7
Latinoamérica	241	392	315	404	642	854	7
que	318	392	338	404	642	854	7
muestran	341	392	390	404	642	854	7
una	393	392	413	404	642	854	7
adherencia	416	392	473	404	642	854	7
entre	476	392	504	404	642	854	7
37	507	392	520	404	642	854	7
y	524	392	530	404	642	854	7
52%	533	392	557	404	642	854	7
.	564	392	566	404	642	854	7
Es	570	392	582	404	642	854	7
de	585	392	598	404	642	854	7
fundamental	44	407	109	419	642	854	7
importancia	112	407	175	419	642	854	7
el	178	407	187	419	642	854	7
conocimiento	191	407	260	419	642	854	7
que	263	407	282	419	642	854	7
el	286	407	295	419	642	854	7
paciente	298	407	342	419	642	854	7
tiene	345	407	371	419	642	854	7
sobre	374	407	403	419	642	854	7
la	407	407	416	419	642	854	7
hipertensión	419	407	485	419	642	854	7
arterial	488	407	526	419	642	854	7
pues	529	407	554	419	642	854	7
permite	557	407	598	419	642	854	7
optimizar	44	421	94	433	642	854	7
el	96	421	105	433	642	854	7
tratamiento	107	421	168	433	642	854	7
y	170	421	176	433	642	854	7
disminuir	179	421	229	433	642	854	7
las	231	421	245	433	642	854	7
complicaciones	248	421	326	433	642	854	7
que	329	421	348	433	642	854	7
acarrea	350	421	389	433	642	854	7
dicha	391	421	419	433	642	854	7
condición	421	421	471	433	642	854	7
fisiopatológica,	473	421	550	433	642	854	7
como	553	421	581	433	642	854	7
los	583	421	598	433	642	854	7
infartos	44	436	83	448	642	854	7
de	87	436	99	448	642	854	7
miocardio	103	436	155	448	642	854	7
y	158	436	164	448	642	854	7
accidentes	168	436	222	448	642	854	7
cerebrovasculares.	225	436	321	448	642	854	7
Muchos	324	436	364	448	642	854	7
de	368	436	380	448	642	854	7
los	384	436	399	448	642	854	7
encuestados	402	436	466	448	642	854	7
refirieron	469	436	519	448	642	854	7
haber	522	436	552	448	642	854	7
recibido	556	436	598	448	642	854	7
charlas	44	451	81	463	642	854	7
sobre	83	451	112	463	642	854	7
hipertensión	115	451	181	463	642	854	7
arterial	183	451	222	463	642	854	7
y	224	451	230	463	642	854	7
buena	233	451	265	463	642	854	7
instrucción	268	451	326	463	642	854	7
por	329	451	347	463	642	854	7
parte	349	451	377	463	642	854	7
del	380	451	395	463	642	854	7
médico,	398	451	438	463	642	854	7
lo	441	451	451	463	642	854	7
que	454	451	473	463	642	854	7
facilitaría	476	451	524	463	642	854	7
la	527	451	536	463	642	854	7
adhesión	539	451	586	463	642	854	7
al	589	451	598	463	642	854	7
tratamiento.	44	466	107	478	642	854	7
No	80	496	95	508	642	854	7
se	97	496	108	508	642	854	7
encontraron	110	496	173	508	642	854	7
diferencias	175	496	231	508	642	854	7
entre	233	496	260	508	642	854	7
hombres	262	496	308	508	642	854	7
y	310	496	316	508	642	854	7
mujeres,	317	496	361	508	642	854	7
hallazgo	363	496	406	508	642	854	7
contrario	408	496	456	508	642	854	7
a	457	496	463	508	642	854	7
algunas	465	496	505	508	642	854	7
publicaciones	506	496	577	508	642	854	7
que	579	496	598	508	642	854	7
adjudican	44	510	94	522	642	854	7
una	97	510	116	522	642	854	7
mayor	120	510	153	522	642	854	7
adherencia	156	510	213	522	642	854	7
a	216	510	222	522	642	854	7
las	226	510	240	522	642	854	7
mujeres,	243	510	287	522	642	854	7
que	291	510	310	522	642	854	7
son	313	510	331	522	642	854	7
más	335	510	356	522	642	854	7
rigurosas	359	510	407	522	642	854	7
y	411	510	417	522	642	854	7
toman	420	510	453	522	642	854	7
menos	457	510	491	522	642	854	7
riesgos	494	510	531	522	642	854	7
en	534	510	547	522	642	854	7
cuanto	550	510	585	522	642	854	7
al	589	510	598	522	642	854	7
cuidado	44	525	84	537	642	854	7
de	86	525	99	537	642	854	7
la	101	525	110	537	642	854	7
salud	112	525	140	537	642	854	7
refiere.	142	525	178	537	642	854	7
Existió	180	525	215	537	642	854	7
una	217	525	236	537	642	854	7
mayor	239	525	271	537	642	854	7
adhesión	273	525	320	537	642	854	7
en	322	525	334	537	642	854	7
aquellos	337	525	379	537	642	854	7
adultos	381	525	419	537	642	854	7
con	421	525	440	537	642	854	7
una	442	525	461	537	642	854	7
ocupación	463	525	516	537	642	854	7
activa	518	525	548	537	642	854	7
y	550	525	556	537	642	854	7
un	558	525	571	537	642	854	7
nivel	573	525	598	537	642	854	7
de	44	540	56	552	642	854	7
instrucción	58	540	116	552	642	854	7
superior	117	540	161	552	642	854	7
a	163	540	169	552	642	854	7
la	170	540	180	552	642	854	7
educación	181	540	233	552	642	854	7
primaria,	235	540	282	552	642	854	7
por	284	540	302	552	642	854	7
lo	304	540	313	552	642	854	7
que	315	540	334	552	642	854	7
el	336	540	345	552	642	854	7
nivel	346	540	371	552	642	854	7
cultural	373	540	413	552	642	854	7
elevado	414	540	454	552	642	854	7
es	455	540	466	552	642	854	7
otro	468	540	490	552	642	854	7
favor	491	540	518	552	642	854	7
favorecedor	519	540	580	552	642	854	7
del	582	540	598	552	642	854	7
cumplimiento	44	555	115	567	642	854	7
del	117	555	132	567	642	854	7
tratamiento	134	555	195	567	642	854	7
medicamentoso	196	555	278	567	642	854	7
19,20	278	554	292	560	642	854	7
.	292	555	295	567	642	854	7
Dentro	80	585	116	597	642	854	7
de	118	585	130	597	642	854	7
los	132	585	147	597	642	854	7
factores	149	585	190	597	642	854	7
referentes	192	585	244	597	642	854	7
a	246	585	252	597	642	854	7
la	254	585	263	597	642	854	7
patología	265	585	312	597	642	854	7
misma,	314	585	351	597	642	854	7
tratamiento	353	585	414	597	642	854	7
y	416	585	422	597	642	854	7
comorbilidades	424	585	504	597	642	854	7
asociadas,	505	585	557	597	642	854	7
se	559	585	570	597	642	854	7
halló	572	585	598	597	642	854	7
mayor	44	599	76	611	642	854	7
adherencia	78	599	135	611	642	854	7
en	137	599	150	611	642	854	7
aquellos	152	599	195	611	642	854	7
pacientes	197	599	245	611	642	854	7
que	247	599	266	611	642	854	7
fueron	268	599	302	611	642	854	7
diagnosticados	304	599	381	611	642	854	7
hace	383	599	406	611	642	854	7
pocos	408	599	438	611	642	854	7
años,	440	599	467	611	642	854	7
que	469	599	488	611	642	854	7
iniciaron	490	599	535	611	642	854	7
sus	537	599	554	611	642	854	7
terapias	556	599	598	611	642	854	7
farmacológicas	44	614	121	626	642	854	7
desde	124	614	154	626	642	854	7
el	157	614	166	626	642	854	7
momento	169	614	218	626	642	854	7
de	221	614	233	626	642	854	7
su	236	614	248	626	642	854	7
diagnóstico	251	614	310	626	642	854	7
y	313	614	319	626	642	854	7
con	322	614	341	626	642	854	7
pocas	344	614	373	626	642	854	7
comorbilidades	376	614	456	626	642	854	7
asociadas.	458	614	510	626	642	854	7
Estos	513	614	541	626	642	854	7
resultados	544	614	598	626	642	854	7
son	44	629	62	641	642	854	7
concordantes	68	629	137	641	642	854	7
con	143	629	161	641	642	854	7
la	167	629	176	641	642	854	7
menor	182	629	216	641	642	854	7
cantidad	222	629	266	641	642	854	7
de	272	629	285	641	642	854	7
medicación	291	629	349	641	642	854	7
requerida	355	629	406	641	642	854	7
en	412	629	424	641	642	854	7
un	430	629	443	641	642	854	7
paciente	449	629	493	641	642	854	7
hipertenso	499	629	554	641	642	854	7
tratado	560	629	598	641	642	854	7
precozmente	44	644	110	656	642	854	7
y	112	644	118	656	642	854	7
a	120	644	125	656	642	854	7
la	127	644	136	656	642	854	7
no	138	644	151	656	642	854	7
superposición	152	644	225	656	642	854	7
de	226	644	239	656	642	854	7
los	241	644	255	656	642	854	7
medicamentos	257	644	332	656	642	854	7
en	334	644	346	656	642	854	7
el	348	644	357	656	642	854	7
tratamiento	358	644	419	656	642	854	7
de	421	644	433	656	642	854	7
otras	435	644	461	656	642	854	7
patologías	463	644	515	656	642	854	7
concurrentes	517	644	584	656	642	854	7
20	584	642	591	648	642	854	7
.	591	644	594	656	642	854	7
Los	80	673	98	685	642	854	7
factores	101	673	141	685	642	854	7
determinantes	144	673	219	685	642	854	7
para	221	673	244	685	642	854	7
la	247	673	256	685	642	854	7
falta	258	673	281	685	642	854	7
de	283	673	296	685	642	854	7
adhesión	298	673	345	685	642	854	7
al	347	673	357	685	642	854	7
tratamiento,	359	673	422	685	642	854	7
en	425	673	437	685	642	854	7
ambos	440	673	474	685	642	854	7
sexos,	476	673	507	685	642	854	7
fue	509	673	525	685	642	854	7
el	528	673	537	685	642	854	7
olvido	539	673	571	685	642	854	7
de	574	673	586	685	642	854	7
la	589	673	598	685	642	854	7
toma	44	688	70	700	642	854	7
de	72	688	85	700	642	854	7
la	87	688	96	700	642	854	7
medicación	98	688	157	700	642	854	7
por	159	688	177	700	642	854	7
parte	179	688	207	700	642	854	7
del	209	688	225	700	642	854	7
paciente	227	688	270	700	642	854	7
y	273	688	279	700	642	854	7
la	281	688	290	700	642	854	7
no	292	688	305	700	642	854	7
medicación	308	688	366	700	642	854	7
cuando	368	688	406	700	642	854	7
el	408	688	417	700	642	854	7
paciente	420	688	463	700	642	854	7
se	465	688	476	700	642	854	7
encontraba	479	688	537	700	642	854	7
bien.	539	688	564	700	642	854	7
Eso	566	688	584	700	642	854	7
es	587	688	598	700	642	854	7
de	44	703	56	715	642	854	7
esperarse	59	703	109	715	642	854	7
en	111	703	124	715	642	854	7
pacientes	126	703	175	715	642	854	7
con	177	703	195	715	642	854	7
una	198	703	217	715	642	854	7
historia	220	703	259	715	642	854	7
larga	262	703	287	715	642	854	7
de	290	703	302	715	642	854	7
tratamiento,	305	703	368	715	642	854	7
polimedicado	370	703	440	715	642	854	7
y	442	703	448	715	642	854	7
un	451	703	464	715	642	854	7
conocimiento	467	703	536	715	642	854	7
inadecuado	538	703	598	715	642	854	7
sobre	44	718	72	730	642	854	7
la	78	718	87	730	642	854	7
hipertensión	92	718	158	730	642	854	7
arterial.	163	718	204	730	642	854	7
La	209	718	221	730	642	854	7
comunicación	227	718	298	730	642	854	7
médico-paciente	303	718	388	730	642	854	7
y	394	718	400	730	642	854	7
la	405	718	414	730	642	854	7
educación	420	718	472	730	642	854	7
del	477	718	493	730	642	854	7
mismo	498	718	533	730	642	854	7
es	538	718	549	730	642	854	7
un	555	718	568	730	642	854	7
pilar	574	718	598	730	642	854	7
21	350	731	356	737	642	854	7
fundamental	44	733	109	745	642	854	7
para	110	733	133	745	642	854	7
la	135	733	144	745	642	854	7
adherencia	146	733	203	745	642	854	7
al	204	733	213	745	642	854	7
tratamiento	215	733	276	745	642	854	7
farmacológico	277	733	350	745	642	854	7
.	356	733	359	745	642	854	7
El	80	762	90	774	642	854	7
test	93	762	112	774	642	854	7
de	114	762	126	774	642	854	7
Morisky-Green-Levine	129	762	243	774	642	854	7
sigue	246	762	272	774	642	854	7
siendo	275	762	309	774	642	854	7
reconocido	311	762	368	774	642	854	7
como	370	762	398	774	642	854	7
un	401	762	414	774	642	854	7
instrumento	416	762	480	774	642	854	7
útil	482	762	500	774	642	854	7
en	502	762	514	774	642	854	7
la	517	762	526	774	642	854	7
evaluación	528	762	583	774	642	854	7
de	585	762	598	774	642	854	7
la	44	777	53	789	642	854	7
adherencia	56	777	113	789	642	854	7
al	116	777	125	789	642	854	7
tratamiento	128	777	189	789	642	854	7
antihipertensivo	192	777	276	789	642	854	7
pues	279	777	303	789	642	854	7
la	306	777	316	789	642	854	7
medición	319	777	366	789	642	854	7
de	369	777	382	789	642	854	7
la	385	777	394	789	642	854	7
presión	397	777	436	789	642	854	7
arterial,	439	777	479	789	642	854	7
un	483	777	496	789	642	854	7
método	499	777	538	789	642	854	7
objetivo,	541	777	585	789	642	854	7
lo	588	777	598	789	642	854	7
49	585	806	597	816	642	854	7
Adherencia	46	56	88	64	642	854	8
al	90	56	97	64	642	854	8
tratamiento	99	56	143	64	642	854	8
antihipertensivo	145	56	206	64	642	854	8
Rev.	374	56	389	64	642	854	8
virtual	391	56	415	64	642	854	8
Soc.	417	56	432	64	642	854	8
Parag.	433	56	456	64	642	854	8
Med.	458	56	476	64	642	854	8
Int.	477	56	490	64	642	854	8
setiembre	492	56	529	64	642	854	8
2015;	531	56	552	64	642	854	8
2	554	56	559	64	642	854	8
(2):43-51	560	56	595	64	642	854	8
confirma.	44	91	92	103	642	854	8
No	94	91	109	103	642	854	8
obstante,	111	91	158	103	642	854	8
el	160	91	169	103	642	854	8
patrón	171	91	205	103	642	854	8
de	207	91	220	103	642	854	8
oro	222	91	239	103	642	854	8
es	241	91	252	103	642	854	8
el	254	91	263	103	642	854	8
recuento	265	91	311	103	642	854	8
sorpresivo	313	91	367	103	642	854	8
del	369	91	384	103	642	854	8
número	386	91	427	103	642	854	8
de	429	91	441	103	642	854	8
comprimidos	443	91	511	103	642	854	8
disponibles	513	91	572	103	642	854	8
en	574	91	587	103	642	854	8
el	589	91	598	103	642	854	8
22	158	105	164	111	642	854	8
hogar	44	106	73	118	642	854	8
de	75	106	87	118	642	854	8
cada	89	106	113	118	642	854	8
paciente	114	106	158	118	642	854	8
.	164	106	167	118	642	854	8
Las	80	136	98	148	642	854	8
cifras	104	136	132	148	642	854	8
tensionales	138	136	196	148	642	854	8
normales	202	136	250	148	642	854	8
o	256	136	262	148	642	854	8
más	268	136	289	148	642	854	8
cercanas	295	136	340	148	642	854	8
al	346	136	355	148	642	854	8
objetivo	361	136	403	148	642	854	8
terapéutico	409	136	467	148	642	854	8
en	473	136	486	148	642	854	8
pacientes	492	136	540	148	642	854	8
adheridos	546	136	598	148	642	854	8
altratamiento,	44	151	116	163	642	854	8
no	119	151	132	163	642	854	8
fue	135	151	151	163	642	854	8
objetivado	154	151	208	163	642	854	8
en	211	151	223	163	642	854	8
todos	226	151	254	163	642	854	8
los	257	151	272	163	642	854	8
sujetos	275	151	311	163	642	854	8
de	314	151	327	163	642	854	8
este	329	151	350	163	642	854	8
estudio.	353	151	394	163	642	854	8
Este	397	151	418	163	642	854	8
tema	421	151	447	163	642	854	8
debería	450	151	489	163	642	854	8
investigarse	492	151	553	163	642	854	8
en	556	151	569	163	642	854	8
otras	572	151	598	163	642	854	8
investigaciones	44	165	122	177	642	854	8
pues	126	165	150	177	642	854	8
es	154	165	165	177	642	854	8
de	169	165	182	177	642	854	8
esperar	186	165	225	177	642	854	8
que	229	165	248	177	642	854	8
sujetos	252	165	288	177	642	854	8
apegados	292	165	340	177	642	854	8
a	344	165	350	177	642	854	8
la	354	165	363	177	642	854	8
terapéutica	367	165	425	177	642	854	8
medicamentosa	429	165	510	177	642	854	8
presenten	514	165	565	177	642	854	8
todos	569	165	598	177	642	854	8
valores	44	180	81	192	642	854	8
normales	85	180	133	192	642	854	8
o	137	180	144	192	642	854	8
casi	148	180	167	192	642	854	8
normales.	172	180	222	192	642	854	8
La	226	180	239	192	642	854	8
mayor	243	180	275	192	642	854	8
cantidad	280	180	324	192	642	854	8
de	328	180	341	192	642	854	8
medicamentos	345	180	420	192	642	854	8
consumidos	424	180	486	192	642	854	8
por	490	180	508	192	642	854	8
un	512	180	525	192	642	854	8
paciente,	529	180	575	192	642	854	8
con	579	180	598	192	642	854	8
indicaciones	44	195	108	207	642	854	8
precisas	109	195	151	207	642	854	8
o	153	195	159	207	642	854	8
no,	161	195	176	207	642	854	8
dificultaría	178	195	234	207	642	854	8
la	236	195	245	207	642	854	8
adherencia	246	195	303	207	642	854	8
en	305	195	317	207	642	854	8
el	319	195	328	207	642	854	8
tratamiento	330	195	391	207	642	854	8
antihipertensivo	392	195	476	207	642	854	8
20	476	194	483	200	642	854	8
.	483	195	486	207	642	854	8
Este	79	225	101	237	642	854	8
estudio	108	225	146	237	642	854	8
reconoce	153	225	200	237	642	854	8
ciertas	207	225	242	237	642	854	8
limitaciones,	249	225	314	237	642	854	8
como	321	225	349	237	642	854	8
el	356	225	365	237	642	854	8
rol	372	225	387	237	642	854	8
que	394	225	413	237	642	854	8
juega	420	225	447	237	642	854	8
el	454	225	463	237	642	854	8
apoyo	470	225	501	237	642	854	8
familiar,	508	225	550	237	642	854	8
el	557	225	566	237	642	854	8
nivel	573	225	598	237	642	854	8
socioeconómico,	44	240	128	252	642	854	8
el	130	240	139	252	642	854	8
apego	141	240	172	252	642	854	8
a	174	240	180	252	642	854	8
la	182	240	191	252	642	854	8
medicina	193	240	240	252	642	854	8
alternativa	242	240	297	252	642	854	8
y	299	240	305	252	642	854	8
el	307	240	316	252	642	854	8
diagnóstico	318	240	378	252	642	854	8
de	380	240	392	252	642	854	8
crisis	394	240	421	252	642	854	8
hipertensiva	423	240	487	252	642	854	8
en	489	240	502	252	642	854	8
algún	504	240	532	252	642	854	8
momento	534	240	583	252	642	854	8
en	585	240	598	252	642	854	8
el	44	254	53	266	642	854	8
desarrollo	56	254	109	266	642	854	8
de	112	254	125	266	642	854	8
la	128	254	137	266	642	854	8
patología.	140	254	190	266	642	854	8
En	194	254	207	266	642	854	8
futuras	211	254	247	266	642	854	8
investigaciones	251	254	329	266	642	854	8
en	332	254	345	266	642	854	8
nuestro	348	254	388	266	642	854	8
país	391	254	412	266	642	854	8
se	415	254	426	266	642	854	8
podrían	430	254	470	266	642	854	8
incluir	474	254	507	266	642	854	8
pacientes	510	254	559	266	642	854	8
que	562	254	581	266	642	854	8
no	585	254	598	266	642	854	8
cuentan	44	269	85	281	642	854	8
con	89	269	108	281	642	854	8
el	112	269	121	281	642	854	8
seguro	125	269	160	281	642	854	8
médico	164	269	202	281	642	854	8
del	206	269	222	281	642	854	8
Instituto	227	269	271	281	642	854	8
de	275	269	288	281	642	854	8
Previsión	292	269	340	281	642	854	8
Social,	345	269	377	281	642	854	8
agregándose	381	269	446	281	642	854	8
una	451	269	470	281	642	854	8
variable	474	269	516	281	642	854	8
más,	520	269	544	281	642	854	8
cual	548	269	569	281	642	854	8
es	573	269	584	281	642	854	8
la	589	269	598	281	642	854	8
accesibilidad	44	284	110	296	642	854	8
a	112	284	118	296	642	854	8
la	119	284	128	296	642	854	8
medicación	130	284	189	296	642	854	8
antihipertensiva,	190	284	276	296	642	854	8
muchas	278	284	318	296	642	854	8
veces	319	284	347	296	642	854	8
costosa.	349	284	389	296	642	854	8
En	79	314	93	326	642	854	8
concusión,	96	314	150	326	642	854	8
el	153	314	162	326	642	854	8
porcentaje	164	314	219	326	642	854	8
de	221	314	234	326	642	854	8
adherencia	237	314	293	326	642	854	8
al	296	314	305	326	642	854	8
tratamiento	308	314	369	326	642	854	8
farmacológico	371	314	443	326	642	854	8
en	446	314	459	326	642	854	8
la	461	314	470	326	642	854	8
hipertensión	473	314	538	326	642	854	8
arterial	541	314	579	326	642	854	8
fue	582	314	598	326	642	854	8
39,7%,	44	328	79	340	642	854	8
establecido	84	328	142	340	642	854	8
a	147	328	153	340	642	854	8
partir	157	328	187	340	642	854	8
de	192	328	204	340	642	854	8
la	209	328	218	340	642	854	8
realización	223	328	279	340	642	854	8
del	283	328	299	340	642	854	8
test	304	328	323	340	642	854	8
de	327	328	340	340	642	854	8
Morisky-Green-Levine.	344	328	461	340	642	854	8
Los	466	328	484	340	642	854	8
factores	489	328	529	340	642	854	8
asociados	534	328	584	340	642	854	8
al	589	328	598	340	642	854	8
cumplimiento	44	343	115	355	642	854	8
fueron	118	343	152	355	642	854	8
la	155	343	164	355	642	854	8
edad	167	343	192	355	642	854	8
entre	195	343	223	355	642	854	8
los	226	343	241	355	642	854	8
50	244	343	257	355	642	854	8
y	260	343	266	355	642	854	8
69	269	343	282	355	642	854	8
años,	285	343	312	355	642	854	8
tener	315	343	342	355	642	854	8
una	345	343	365	355	642	854	8
ocupación	368	343	420	355	642	854	8
activa,	423	343	456	355	642	854	8
poseer	459	343	494	355	642	854	8
nivel	497	343	521	355	642	854	8
de	524	343	537	355	642	854	8
instrucción	540	343	598	355	642	854	8
superior	44	358	88	370	642	854	8
a	92	358	98	370	642	854	8
la	102	358	111	370	642	854	8
educación	115	358	167	370	642	854	8
primaria,	171	358	219	370	642	854	8
el	223	358	232	370	642	854	8
menor	236	358	270	370	642	854	8
tiempo	274	358	310	370	642	854	8
trascurrido	314	358	372	370	642	854	8
desde	376	358	407	370	642	854	8
el	411	358	420	370	642	854	8
diagnóstico,	424	358	486	370	642	854	8
el	490	358	499	370	642	854	8
menor	503	358	537	370	642	854	8
número	541	358	581	370	642	854	8
de	585	358	598	370	642	854	8
medicación	44	373	102	385	642	854	8
antihipertensiva	105	373	189	385	642	854	8
y	192	373	198	385	642	854	8
de	201	373	213	385	642	854	8
fármacos	216	373	263	385	642	854	8
para	266	373	289	385	642	854	8
otras	292	373	318	385	642	854	8
comorbilidades	321	373	401	385	642	854	8
concurrentes	403	373	471	385	642	854	8
o	474	373	480	385	642	854	8
polifarmacia.	483	373	550	385	642	854	8
Entre	552	373	581	385	642	854	8
las	584	373	598	385	642	854	8
razones	44	388	84	400	642	854	8
del	85	388	101	400	642	854	8
incumplimiento	103	388	184	400	642	854	8
terapéutico	186	388	244	400	642	854	8
se	246	388	257	400	642	854	8
observó	259	388	300	400	642	854	8
el	301	388	310	400	642	854	8
olvido	312	388	344	400	642	854	8
y	345	388	351	400	642	854	8
la	353	388	362	400	642	854	8
no	364	388	377	400	642	854	8
medicación	378	388	437	400	642	854	8
cuando	439	388	476	400	642	854	8
el	478	388	487	400	642	854	8
paciente	488	388	532	400	642	854	8
se	534	388	545	400	642	854	8
encuentra	546	388	598	400	642	854	8
bien,	44	403	69	415	642	854	8
tanto	71	403	98	415	642	854	8
en	100	403	113	415	642	854	8
hombres	115	403	160	415	642	854	8
como	163	403	191	415	642	854	8
en	193	403	206	415	642	854	8
mujeres.	208	403	252	415	642	854	8
La	254	403	266	415	642	854	8
mitad	269	403	299	415	642	854	8
de	301	403	313	415	642	854	8
los	316	403	331	415	642	854	8
pacientes	333	403	382	415	642	854	8
tienen	384	403	416	415	642	854	8
un	419	403	432	415	642	854	8
conocimiento	434	403	504	415	642	854	8
adecuado	506	403	555	415	642	854	8
sobre	558	403	586	415	642	854	8
la	589	403	598	415	642	854	8
hipertensión	44	417	109	429	642	854	8
arterial,	113	417	153	429	642	854	8
establecido	157	417	215	429	642	854	8
a	218	417	224	429	642	854	8
partir	227	417	257	429	642	854	8
de	261	417	273	429	642	854	8
la	277	417	286	429	642	854	8
realización	289	417	345	429	642	854	8
del	349	417	364	429	642	854	8
test	368	417	387	429	642	854	8
de	390	417	403	429	642	854	8
Batalla.	406	417	444	429	642	854	8
De	448	417	461	429	642	854	8
estos	465	417	491	429	642	854	8
pacientes,	495	417	546	429	642	854	8
sólo	549	417	570	429	642	854	8
62%	574	417	598	429	642	854	8
presentan	44	432	95	444	642	854	8
adherencia	97	432	154	444	642	854	8
al	155	432	164	444	642	854	8
tratamiento	166	432	227	444	642	854	8
farmacológico	228	432	301	444	642	854	8
antihipertensivo.	302	432	389	444	642	854	8
Referencias	249	492	314	504	642	854	8
bibliográficas	317	492	392	504	642	854	8
1.	44	521	52	532	642	854	8
Sánchez	63	521	102	532	642	854	8
RA,	107	521	123	532	642	854	8
Ayala	127	521	153	532	642	854	8
M,	158	521	169	532	642	854	8
Baglivo	174	521	208	532	642	854	8
H,	213	521	223	532	642	854	8
Velázquez	228	521	275	532	642	854	8
C,	280	521	289	532	642	854	8
Burlando	294	521	337	532	642	854	8
G,	342	521	351	532	642	854	8
Kohlmann	356	521	405	532	642	854	8
O,	409	521	419	532	642	854	8
et	424	521	433	532	642	854	8
al.	438	521	448	532	642	854	8
Latin	453	521	477	532	642	854	8
American	482	521	528	532	642	854	8
guidelines	533	521	581	532	642	854	8
on	586	521	598	532	642	854	8
hypertension.	44	535	109	546	642	854	8
Latin	110	535	135	546	642	854	8
American	136	535	181	546	642	854	8
Expert	183	535	214	546	642	854	8
Group.	216	535	247	546	642	854	8
J	249	535	252	546	642	854	8
Hypertens.	253	535	305	546	642	854	8
2009	306	535	330	546	642	854	8
May;	332	535	354	546	642	854	8
27(5):905-22.	356	535	422	546	642	854	8
2.	44	549	52	560	642	854	8
Jiménez	63	549	101	560	642	854	8
JT,	103	549	114	560	642	854	8
Palacios	116	549	154	560	642	854	8
C	157	549	163	560	642	854	8
de,	165	549	179	560	642	854	8
Cañete	181	549	213	560	642	854	8
F,	215	549	222	560	642	854	8
Barriocanal	225	549	280	560	642	854	8
LA,	282	549	297	560	642	854	8
Medina	299	549	334	560	642	854	8
U,	336	549	345	560	642	854	8
Figueredo	348	549	395	560	642	854	8
R,	397	549	407	560	642	854	8
et	409	549	418	560	642	854	8
al.	420	549	431	560	642	854	8
Prevalence	433	549	484	560	642	854	8
of	487	549	496	560	642	854	8
diabetes	498	549	538	560	642	854	8
mellitus	540	549	578	560	642	854	8
and	580	549	598	560	642	854	8
associated	44	562	93	573	642	854	8
cardiovascular	94	562	163	573	642	854	8
risk	164	562	182	573	642	854	8
factors	184	562	216	573	642	854	8
in	217	562	227	573	642	854	8
an	228	562	240	573	642	854	8
adult	241	562	265	573	642	854	8
urban	267	562	295	573	642	854	8
population	296	562	348	573	642	854	8
in	349	562	358	573	642	854	8
Paraguay.	360	562	404	573	642	854	8
Diabet	406	562	437	573	642	854	8
Med.	438	562	461	573	642	854	8
1998;	462	562	490	573	642	854	8
15:	491	562	506	573	642	854	8
334-8.	508	562	538	573	642	854	8
3.	44	576	52	587	642	854	8
Ramírez	63	576	102	587	642	854	8
MO,	106	576	124	587	642	854	8
Pino	127	576	148	587	642	854	8
CT,	152	576	166	587	642	854	8
Furiasse	169	576	208	587	642	854	8
LV.	212	576	225	587	642	854	8
Paraguayan	228	576	282	587	642	854	8
National	286	576	326	587	642	854	8
Blood	329	576	357	587	642	854	8
Pressure	360	576	401	587	642	854	8
Study:	404	576	434	587	642	854	8
Prevalence	437	576	489	587	642	854	8
of	492	576	501	587	642	854	8
hypertension	504	576	567	587	642	854	8
in	570	576	579	587	642	854	8
the	583	576	598	587	642	854	8
general	44	590	79	601	642	854	8
population.	80	590	134	601	642	854	8
J	135	590	139	601	642	854	8
Hum	140	590	163	601	642	854	8
Hypertens.	164	590	215	601	642	854	8
1995;	217	590	244	601	642	854	8
9:	246	590	255	601	642	854	8
891-7	256	590	284	601	642	854	8
4.	44	604	52	615	642	854	8
Santa	63	604	89	615	642	854	8
Cruz	92	604	114	615	642	854	8
F,	116	604	123	615	642	854	8
Cabrera	126	604	163	615	642	854	8
W,	165	604	176	615	642	854	8
Barreto	179	604	215	615	642	854	8
S,	217	604	225	615	642	854	8
Mayor	227	604	257	615	642	854	8
MM,	259	604	280	615	642	854	8
Báez	282	604	305	615	642	854	8
D.	307	604	316	615	642	854	8
Kidney	319	604	352	615	642	854	8
disease	354	604	389	615	642	854	8
in	391	604	400	615	642	854	8
Paraguay.	403	604	447	615	642	854	8
Kidney	450	604	483	615	642	854	8
Int	485	604	499	615	642	854	8
Suppl.	501	604	530	615	642	854	8
2005;	533	604	560	615	642	854	8
(97):	562	604	586	615	642	854	8
S120-5.	44	618	79	629	642	854	8
5.	44	631	52	642	642	854	8
Mc-Nab	63	631	100	642	642	854	8
MP,	101	631	117	642	642	854	8
Jalil	119	631	137	642	642	854	8
JE.	138	631	150	642	642	854	8
Prognostic	152	631	202	642	642	854	8
value	203	631	228	642	642	854	8
of	230	631	239	642	642	854	8
ambulatory	241	631	295	642	642	854	8
blood	297	631	323	642	642	854	8
pressure	325	631	366	642	642	854	8
monitoring	368	631	420	642	642	854	8
in	422	631	431	642	642	854	8
hypertensive	433	631	493	642	642	854	8
patients.	495	631	535	642	642	854	8
A	537	631	544	642	642	854	8
review.	545	631	579	642	642	854	8
Rev	580	631	598	642	642	854	8
Med	44	645	64	656	642	854	8
Chil.	66	645	86	656	642	854	8
2005	88	645	112	656	642	854	8
Jan;	113	645	131	656	642	854	8
133(1):	133	645	168	656	642	854	8
89-95.	170	645	200	656	642	854	8
6.	44	659	52	670	642	854	8
Quiroz	63	659	95	670	642	854	8
Jara	96	659	115	670	642	854	8
G.	116	659	125	670	642	854	8
Retos	127	659	153	670	642	854	8
en	154	659	166	670	642	854	8
el	167	659	176	670	642	854	8
diagnóstico	177	659	231	670	642	854	8
de	233	659	244	670	642	854	8
la	246	659	254	670	642	854	8
hipertensión	255	659	315	670	642	854	8
arterial	317	659	352	670	642	854	8
en	353	659	365	670	642	854	8
el	366	659	375	670	642	854	8
consultorio.	376	659	432	670	642	854	8
Acta	433	659	454	670	642	854	8
Méd	455	659	476	670	642	854	8
Peru.	477	659	502	670	642	854	8
2006;	503	659	530	670	642	854	8
23(2):87-92.	532	659	592	670	642	854	8
7.	44	673	52	684	642	854	8
Kithas	63	673	93	684	642	854	8
PA,	96	673	110	684	642	854	8
Supiano	113	673	151	684	642	854	8
MA.	153	673	171	684	642	854	8
Hypertension	174	673	238	684	642	854	8
in	240	673	249	684	642	854	8
the	252	673	267	684	642	854	8
geriatric	269	673	309	684	642	854	8
population:	312	673	366	684	642	854	8
a	368	673	374	684	642	854	8
patient-centered	376	673	454	684	642	854	8
approach.	457	673	503	684	642	854	8
Med	506	673	526	684	642	854	8
Clin	529	673	547	684	642	854	8
North	549	673	577	684	642	854	8
Am.	579	673	598	684	642	854	8
2015	44	687	68	698	642	854	8
Mar;	69	687	91	698	642	854	8
99(2):	93	687	122	698	642	854	8
379-89.	124	687	160	698	642	854	8
8.	44	700	52	711	642	854	8
Feldstein	63	700	106	711	642	854	8
CA.	108	700	123	711	642	854	8
Hipertensión	124	700	186	711	642	854	8
arterial	187	700	222	711	642	854	8
resistente.	224	700	272	711	642	854	8
Rev	274	700	291	711	642	854	8
Méd	293	700	313	711	642	854	8
Chile.	315	700	340	711	642	854	8
2008	342	700	366	711	642	854	8
Abr;	368	700	388	711	642	854	8
136(4):	389	700	425	711	642	854	8
528-38.	427	700	463	711	642	854	8
9.	44	714	52	725	642	854	8
James	63	714	91	725	642	854	8
PA,	93	714	108	725	642	854	8
Oparil	110	714	139	725	642	854	8
S,	141	714	149	725	642	854	8
Carter	151	714	180	725	642	854	8
BL,	182	714	197	725	642	854	8
Cushman	199	714	243	725	642	854	8
WC,	245	714	263	725	642	854	8
Dennison-Himmelfarb	265	714	370	725	642	854	8
C,	372	714	380	725	642	854	8
Handler	382	714	420	725	642	854	8
J,	422	714	428	725	642	854	8
et	429	714	439	725	642	854	8
al.	440	714	451	725	642	854	8
2014	453	714	477	725	642	854	8
evidence-based	479	714	552	725	642	854	8
guideline	554	714	598	725	642	854	8
for	44	728	57	739	642	854	8
the	61	728	76	739	642	854	8
management	79	728	140	739	642	854	8
of	144	728	153	739	642	854	8
high	156	728	177	739	642	854	8
blood	180	728	207	739	642	854	8
pressure	210	728	251	739	642	854	8
in	255	728	264	739	642	854	8
adults:	267	728	299	739	642	854	8
Report	302	728	335	739	642	854	8
from	338	728	361	739	642	854	8
the	364	728	379	739	642	854	8
panel	382	728	408	739	642	854	8
members	412	728	456	739	642	854	8
appointed	459	728	507	739	642	854	8
to	510	728	520	739	642	854	8
the	523	728	538	739	642	854	8
Eighth	542	728	572	739	642	854	8
Joint	576	728	598	739	642	854	8
National	44	742	84	753	642	854	8
Committee	85	742	137	753	642	854	8
(JNC	138	742	159	753	642	854	8
8).	161	742	173	753	642	854	8
JAMA.	175	742	203	753	642	854	8
2014	204	742	229	753	642	854	8
Feb	230	742	247	753	642	854	8
5;	248	742	257	753	642	854	8
311(5):	259	742	294	753	642	854	8
507-20.	296	742	332	753	642	854	8
10.	44	756	58	767	642	854	8
Mancia	63	756	97	767	642	854	8
G,	99	756	108	767	642	854	8
Fagard	110	756	142	767	642	854	8
R,	144	756	153	767	642	854	8
Narkiewicz	154	756	207	767	642	854	8
K,	209	756	218	767	642	854	8
Redón	220	756	250	767	642	854	8
J,	252	756	258	767	642	854	8
Zanchetti	259	756	304	767	642	854	8
A,	305	756	315	767	642	854	8
Böhm	316	756	344	767	642	854	8
M,	346	756	357	767	642	854	8
et	359	756	368	767	642	854	8
al.	370	756	380	767	642	854	8
2013	382	756	407	767	642	854	8
ESH/ESC	408	756	451	767	642	854	8
Guidelines	453	756	502	767	642	854	8
for	504	756	518	767	642	854	8
the	520	756	535	767	642	854	8
management	537	756	598	767	642	854	8
of	44	769	53	780	642	854	8
arterial	57	769	92	780	642	854	8
hypertension:	97	769	162	780	642	854	8
The	167	769	185	780	642	854	8
task	189	769	209	780	642	854	8
force	214	769	237	780	642	854	8
for	242	769	256	780	642	854	8
the	260	769	275	780	642	854	8
management	280	769	341	780	642	854	8
of	346	769	355	780	642	854	8
arterial	360	769	395	780	642	854	8
hypertension	399	769	462	780	642	854	8
of	466	769	475	780	642	854	8
the	480	769	495	780	642	854	8
European	500	769	545	780	642	854	8
Society	550	769	584	780	642	854	8
of	589	769	598	780	642	854	8
Hypertension	44	783	108	794	642	854	8
(ESH)	109	783	137	794	642	854	8
and	138	783	156	794	642	854	8
of	157	783	167	794	642	854	8
the	168	783	183	794	642	854	8
European	185	783	230	794	642	854	8
Society	232	783	265	794	642	854	8
of	267	783	276	794	642	854	8
Cardiology	278	783	328	794	642	854	8
(ESC).	330	783	358	794	642	854	8
J	360	783	363	794	642	854	8
Hypertens.	365	783	416	794	642	854	8
2013	417	783	442	794	642	854	8
Jul;	443	783	458	794	642	854	8
31(7):	460	783	489	794	642	854	8
1281-357.	491	783	539	794	642	854	8
50	46	806	58	816	642	854	8
Adherencia	46	56	88	64	642	854	9
al	90	56	97	64	642	854	9
tratamiento	99	56	143	64	642	854	9
antihipertensivo	145	56	206	64	642	854	9
Rev.	374	56	389	64	642	854	9
virtual	391	56	415	64	642	854	9
Soc.	417	56	432	64	642	854	9
Parag.	433	56	456	64	642	854	9
Med.	458	56	476	64	642	854	9
Int.	477	56	490	64	642	854	9
setiembre	492	56	529	64	642	854	9
2015;	531	56	552	64	642	854	9
2	554	56	559	64	642	854	9
(2):43-51	560	56	595	64	642	854	9
