REVISIÓN	66	36	109	46	613	860	1
BIBLIOGRÁFICA	111	36	181	46	613	860	1
ASPECTOS	91	60	148	72	613	860	1
GENERALES	150	60	216	72	613	860	1
DEL	218	60	240	72	613	860	1
USO	243	60	266	72	613	860	1
DE	268	60	284	72	613	860	1
ANTIMICROBIANOS	286	60	394	72	613	860	1
Y	396	60	404	72	613	860	1
SU	406	60	421	72	613	860	1
INTERACCIÓN	423	60	500	72	613	860	1
CON	503	60	526	72	613	860	1
EL	528	60	542	72	613	860	1
MEDIO	167	74	205	86	613	860	1
AMBIENTE:	208	74	271	86	613	860	1
UNA	274	74	298	86	613	860	1
PROBLEMÁTICA	303	74	391	86	613	860	1
EMERGENTE.	394	74	466	86	613	860	1
GENERAL	77	99	122	110	613	860	1
ASPECTS	124	99	165	110	613	860	1
OF	168	99	180	110	613	860	1
ANTIMICROBIALS	183	99	266	110	613	860	1
USE	268	99	286	110	613	860	1
AND	289	99	310	110	613	860	1
THEIR	312	99	342	110	613	860	1
INTERACTION	345	99	411	110	613	860	1
WHIT	413	99	440	110	613	860	1
THE	443	99	462	110	613	860	1
ENVIRONMENT:	465	99	540	110	613	860	1
AN	543	99	557	110	613	860	1
EMERGING	266	112	318	123	613	860	1
PROBLEM	320	112	367	123	613	860	1
Lara	218	134	241	145	613	860	1
M	243	134	252	145	613	860	1
1	252	133	256	139	613	860	1
,	256	134	258	145	613	860	1
Torres	261	134	294	145	613	860	1
M	296	134	305	145	613	860	1
2	305	133	309	139	613	860	1
,	309	134	311	145	613	860	1
Baez	314	134	338	145	613	860	1
M	340	134	350	145	613	860	1
1	350	133	353	139	613	860	1
,	353	134	355	145	613	860	1
Albertini	358	134	403	145	613	860	1
S	406	134	411	145	613	860	1
1	411	133	415	139	613	860	1
1	75	156	77	161	613	860	1
Universidad	77	157	127	167	613	860	1
Nacional	129	157	166	167	613	860	1
de	168	157	178	167	613	860	1
Asunción	179	157	217	167	613	860	1
–	219	157	224	167	613	860	1
Facultad	228	157	264	167	613	860	1
de	266	157	276	167	613	860	1
Ciencias	277	157	312	167	613	860	1
Veterinarias	313	157	364	167	613	860	1
–	368	157	373	167	613	860	1
Departamento	375	157	436	167	613	860	1
de	437	157	447	167	613	860	1
Ciencias	449	157	483	167	613	860	1
Fisiológicas	484	157	533	167	613	860	1
–	537	157	542	167	613	860	1
San	544	157	559	167	613	860	1
Lorenzo	75	169	108	179	613	860	1
–	110	169	115	179	613	860	1
Paraguay	116	169	156	179	613	860	1
2	75	180	77	185	613	860	1
Universidad	77	181	127	191	613	860	1
Nacional	130	181	167	191	613	860	1
de	170	181	180	191	613	860	1
Asunción	182	181	220	191	613	860	1
–	222	181	227	191	613	860	1
Facultad	230	181	267	191	613	860	1
de	269	181	279	191	613	860	1
Ciencias	282	181	316	191	613	860	1
Veterinarias	318	181	369	191	613	860	1
–	372	181	377	191	613	860	1
Departamento	379	181	440	191	613	860	1
de	442	181	452	191	613	860	1
Investigación	455	181	510	191	613	860	1
Científica	513	181	552	191	613	860	1
y	555	181	559	191	613	860	1
Tecnológica	75	192	124	202	613	860	1
–	128	192	133	202	613	860	1
San	134	192	150	202	613	860	1
Lorenzo	151	192	185	202	613	860	1
–	186	192	191	202	613	860	1
Paraguay	192	192	233	202	613	860	1
Palabras	76	394	120	405	613	860	1
clave:	122	394	150	405	613	860	1
Antimicrobianos,	152	394	232	405	613	860	1
resistencia,	233	394	286	405	613	860	1
medioambiente	288	394	362	405	613	860	1
Keywords:	76	631	129	642	613	860	1
antimicrobials,	131	631	201	642	613	860	1
resistence,	202	631	252	642	613	860	1
environment	253	631	314	642	613	860	1
doi:	76	727	91	736	613	860	1
10.18004/compend.cienc.vet.2019.09.02.24-37	93	727	275	736	613	860	1
Dirección	76	742	116	751	613	860	1
para	120	742	139	751	613	860	1
correspondencia	143	742	212	751	613	860	1
:	212	742	215	752	613	860	1
Dr.	219	742	231	752	613	860	1
Marta	234	742	260	752	613	860	1
Lara	264	742	283	752	613	860	1
-	287	742	290	752	613	860	1
Departamento	294	742	354	752	613	860	1
de	358	742	368	752	613	860	1
Ciencias	372	742	406	752	613	860	1
Fisiológicas	410	742	458	752	613	860	1
-	462	742	465	752	613	860	1
Facultad	469	742	506	752	613	860	1
de	509	742	519	752	613	860	1
Ciencias	523	742	557	752	613	860	1
Veterinarias	76	753	127	763	613	860	1
-	129	753	132	763	613	860	1
Universidad	133	753	183	763	613	860	1
Nacional	184	753	222	763	613	860	1
de	223	753	233	763	613	860	1
Asunción	234	753	272	763	613	860	1
-	273	753	277	763	613	860	1
Casilla	278	753	305	763	613	860	1
de	307	753	317	763	613	860	1
Correo	318	753	346	763	613	860	1
N°	347	753	358	763	613	860	1
1061	359	753	380	763	613	860	1
-	381	753	385	763	613	860	1
Ruta	386	753	406	763	613	860	1
Mcal.	407	753	429	763	613	860	1
Estigarribia	430	753	481	763	613	860	1
Km	482	753	496	763	613	860	1
10,5	497	753	515	763	613	860	1
-	516	753	519	763	613	860	1
Campus	521	753	554	763	613	860	1
Universitario	76	765	131	775	613	860	1
-	132	765	136	775	613	860	1
San	137	765	152	775	613	860	1
Lorenzo	154	765	187	775	613	860	1
-	189	765	192	775	613	860	1
Paraguay	193	765	233	775	613	860	1
E-mail:	76	777	106	786	613	860	1
martalara07@hotmail.com	107	777	210	786	613	860	1
24	88	801	100	812	613	860	1
Compend.	222	800	263	810	613	860	1
cienc.	266	800	289	810	613	860	1
vet.	291	800	307	810	613	860	1
2019;	311	800	334	810	613	860	1
09	336	800	347	810	613	860	1
(02)	349	800	365	810	613	860	1
:	367	800	370	810	613	860	1
24	372	800	382	810	613	860	1
-	385	800	388	810	613	860	1
37	390	800	400	810	613	860	1
Este	199	824	212	832	613	860	1
es	214	824	221	832	613	860	1
un	223	824	231	832	613	860	1
artículo	233	824	258	832	613	860	1
publicado	260	824	292	832	613	860	1
en	293	824	302	832	613	860	1
acceso	303	824	325	832	613	860	1
abierto	327	824	351	832	613	860	1
bajo	352	824	367	832	613	860	1
una	368	824	381	832	613	860	1
Licencia	382	824	408	832	613	860	1
Creative	410	824	437	832	613	860	1
Commons	439	824	471	832	613	860	1
ISSN	504	801	523	811	613	860	1
2226-1761	525	801	569	811	613	860	1
Lara	66	35	81	43	613	860	2
M	83	35	89	43	613	860	2
y	91	35	95	43	613	860	2
col.	97	35	108	43	613	860	2
INTRODUCCIÓN	66	58	146	69	613	860	2
El	102	86	111	97	613	860	2
uso	113	86	130	97	613	860	2
de	132	86	144	97	613	860	2
antibióticos	146	86	202	97	613	860	2
en	204	86	215	97	613	860	2
la	218	86	226	97	613	860	2
atención	228	86	269	97	613	860	2
en	271	86	283	97	613	860	2
salud	285	86	310	97	613	860	2
es	66	99	76	110	613	860	2
reciente	81	99	119	110	613	860	2
en	124	99	135	110	613	860	2
la	140	99	148	110	613	860	2
historia	153	99	189	110	613	860	2
de	194	99	205	110	613	860	2
la	210	99	218	110	613	860	2
humanidad	223	99	276	110	613	860	2
con	281	99	297	110	613	860	2
el	302	99	310	110	613	860	2
descubrimiento	66	113	140	124	613	860	2
de	142	113	154	124	613	860	2
la	155	113	164	124	613	860	2
penicilina	166	113	212	124	613	860	2
en	214	113	225	124	613	860	2
1928,	227	113	254	124	613	860	2
seguido	255	113	292	124	613	860	2
por	294	113	310	124	613	860	2
el	66	126	75	137	613	860	2
uso	78	126	95	137	613	860	2
extenso	99	126	135	137	613	860	2
durante	139	126	176	137	613	860	2
la	180	126	188	137	613	860	2
Segunda	192	126	232	137	613	860	2
Guerra	235	126	268	137	613	860	2
Mundial	272	126	310	137	613	860	2
(referencia).	66	139	124	150	613	860	2
La	102	167	113	178	613	860	2
aparición	116	167	160	178	613	860	2
de	163	167	174	178	613	860	2
estos	177	167	201	178	613	860	2
en	204	167	216	178	613	860	2
la	219	167	227	178	613	860	2
vida	230	167	250	178	613	860	2
cotidiana	253	167	296	178	613	860	2
ha	299	167	310	178	613	860	2
ofrecido	66	181	105	192	613	860	2
una	110	181	128	192	613	860	2
gran	133	181	154	192	613	860	2
ayuda	159	181	187	192	613	860	2
en	192	181	204	192	613	860	2
la	209	181	217	192	613	860	2
terapéutica	222	181	276	192	613	860	2
de	281	181	292	192	613	860	2
las	297	181	310	192	613	860	2
infecciones	66	194	119	205	613	860	2
bacterianas,	120	194	177	205	613	860	2
pero	179	194	200	205	613	860	2
con	202	194	219	205	613	860	2
el	220	194	229	205	613	860	2
transcurrir	230	194	282	205	613	860	2
de	284	194	295	205	613	860	2
los	297	194	310	205	613	860	2
años	66	207	88	218	613	860	2
fueron	94	207	125	218	613	860	2
apareciendo	131	207	189	218	613	860	2
varios	194	207	223	218	613	860	2
temas	229	207	257	218	613	860	2
que	263	207	280	218	613	860	2
giran	286	207	310	218	613	860	2
alrededor	66	220	112	231	613	860	2
del	117	220	132	231	613	860	2
uso	137	220	153	231	613	860	2
de	158	220	170	231	613	860	2
estos,	174	220	201	231	613	860	2
como	206	220	231	231	613	860	2
la	236	220	245	231	613	860	2
aparición	250	220	294	231	613	860	2
de	299	220	310	231	613	860	2
b	66	234	72	245	613	860	2
a	73	234	79	245	613	860	2
c	80	234	85	245	613	860	2
te	86	234	96	245	613	860	2
r	97	234	102	245	613	860	2
i	103	234	106	245	613	860	2
a	107	234	112	245	613	860	2
s	114	234	118	245	613	860	2
re	127	234	138	245	613	860	2
s	139	234	143	245	613	860	2
i	145	234	148	245	613	860	2
s	149	234	154	245	613	860	2
te	155	234	165	245	613	860	2
n	166	234	172	245	613	860	2
te	173	234	183	245	613	860	2
s	184	234	189	245	613	860	2
a	198	234	203	245	613	860	2
l	211	234	214	245	613	860	2
a	215	234	221	245	613	860	2
a	229	234	235	245	613	860	2
c	236	234	241	245	613	860	2
c	242	234	247	245	613	860	2
i	248	234	251	245	613	860	2
ó	252	234	258	245	613	860	2
n	259	234	265	245	613	860	2
d	273	234	280	245	613	860	2
e	281	234	286	245	613	860	2
l	294	234	297	245	613	860	2
o	299	234	304	245	613	860	2
s	306	234	310	245	613	860	2
antimicrobianos.	66	247	147	258	613	860	2
El	163	247	172	258	613	860	2
Staphylococcus	180	247	253	258	613	860	2
desarrolló	261	247	310	258	613	860	2
resistencia	66	260	117	271	613	860	2
a	119	260	124	271	613	860	2
la	126	260	135	271	613	860	2
penicilina	137	260	183	271	613	860	2
lo	185	260	194	271	613	860	2
que	196	260	213	271	613	860	2
inició	215	260	241	271	613	860	2
el	243	260	251	271	613	860	2
surgimiento	253	260	310	271	613	860	2
de	66	274	78	285	613	860	2
resistencia	84	274	135	285	613	860	2
cuya	141	274	163	285	613	860	2
tendencia	169	274	215	285	613	860	2
se	222	274	232	285	613	860	2
aceleró	238	274	273	285	613	860	2
en	279	274	291	285	613	860	2
las	297	274	310	285	613	860	2
décadas	66	287	104	298	613	860	2
subsiguientes.	110	287	177	298	613	860	2
Actualmente	183	287	242	298	613	860	2
en	248	287	260	298	613	860	2
Paraguay,	266	287	310	298	613	860	2
entre	66	300	92	311	613	860	2
las	100	300	114	311	613	860	2
resistencias	121	300	179	311	613	860	2
que	187	300	205	311	613	860	2
más	213	300	232	311	613	860	2
preocupan	240	300	292	311	613	860	2
se	300	300	310	311	613	860	2
encuentra	66	314	114	325	613	860	2
la	117	314	125	325	613	860	2
emergencia	128	314	183	325	613	860	2
del	186	314	200	325	613	860	2
Staphylococcus	203	314	275	325	613	860	2
aureus	278	314	310	325	613	860	2
resistente	66	327	113	338	613	860	2
a	118	327	123	338	613	860	2
la	128	327	136	338	613	860	2
meticilina,	142	327	191	338	613	860	2
que	196	327	213	338	613	860	2
si	218	327	226	338	613	860	2
bien	231	327	252	338	613	860	2
por	257	327	273	338	613	860	2
mucho	278	327	310	338	613	860	2
tiempo	66	340	99	351	613	860	2
fue	102	340	117	351	613	860	2
considerado	119	340	177	351	613	860	2
exclusivamente	179	340	252	351	613	860	2
nosocomial,	254	340	310	351	613	860	2
en	66	353	78	364	613	860	2
la	81	353	89	364	613	860	2
actualidad	92	353	141	364	613	860	2
es	144	353	154	364	613	860	2
causa	158	353	184	364	613	860	2
importante	187	353	240	364	613	860	2
de	243	353	255	364	613	860	2
infecciones	258	353	310	364	613	860	2
adquiridas	66	367	117	378	613	860	2
en	118	367	130	378	613	860	2
la	131	367	139	378	613	860	2
comunidad	141	367	194	378	613	860	2
(1).	195	367	212	378	613	860	2
La	102	395	113	406	613	860	2
resistencia	117	395	167	406	613	860	2
a	171	395	177	406	613	860	2
los	181	395	194	406	613	860	2
antimicrobianos	198	395	275	406	613	860	2
es	279	395	289	406	613	860	2
una	293	395	310	406	613	860	2
preocupación	66	408	130	419	613	860	2
en	133	408	144	419	613	860	2
todo	146	408	168	419	613	860	2
el	170	408	179	419	613	860	2
mundo	181	408	214	419	613	860	2
a	217	408	222	419	613	860	2
niveles	224	408	257	419	613	860	2
peligrosos.	260	408	310	419	613	860	2
Día	66	421	82	432	613	860	2
tras	86	421	104	432	613	860	2
día	108	421	123	432	613	860	2
están	127	421	152	432	613	860	2
apareciendo	156	421	214	432	613	860	2
y	218	421	224	432	613	860	2
propagándose	228	421	295	432	613	860	2
en	299	421	310	432	613	860	2
todo	66	435	88	446	613	860	2
el	92	435	100	446	613	860	2
planeta	104	435	139	446	613	860	2
nuevos	144	435	177	446	613	860	2
mecanismos	181	435	240	446	613	860	2
de	244	435	255	446	613	860	2
resistencia	260	435	310	446	613	860	2
que	66	448	84	459	613	860	2
ponen	85	448	115	459	613	860	2
en	116	448	128	459	613	860	2
riesgo	129	448	158	459	613	860	2
nuestra	160	448	196	459	613	860	2
capacidad	197	448	244	459	613	860	2
para	246	448	267	459	613	860	2
tratar	269	448	296	459	613	860	2
las	297	448	310	459	613	860	2
enfermedades	66	461	133	472	613	860	2
infecciosas	139	461	191	472	613	860	2
comunes.	197	461	241	472	613	860	2
Un	248	461	261	472	613	860	2
creciente	267	461	310	472	613	860	2
número	66	475	103	486	613	860	2
de	111	475	122	486	613	860	2
infecciones,	130	475	185	486	613	860	2
como:	193	475	221	486	613	860	2
la	229	475	237	486	613	860	2
neumonía,	245	475	294	486	613	860	2
la	302	475	310	486	613	860	2
tuberculosis,	66	488	129	499	613	860	2
la	136	488	145	499	613	860	2
septicemia,	153	488	208	499	613	860	2
la	215	488	224	499	613	860	2
gonorrea	231	488	276	499	613	860	2
o	283	488	289	499	613	860	2
las	297	488	310	499	613	860	2
enfermedades	66	501	133	512	613	860	2
de	136	501	147	512	613	860	2
transmisión	150	501	207	512	613	860	2
alimentaria,	210	501	266	512	613	860	2
son	269	501	286	512	613	860	2
cada	288	501	310	512	613	860	2
vez	66	514	82	525	613	860	2
más	84	514	103	525	613	860	2
difíciles	105	514	142	525	613	860	2
—y	144	514	160	525	613	860	2
a	162	514	167	525	613	860	2
veces	169	514	195	525	613	860	2
imposibles—	197	514	259	525	613	860	2
de	261	514	273	525	613	860	2
tratar,	275	514	303	525	613	860	2
a	305	514	310	525	613	860	2
medida	66	528	104	539	613	860	2
que	112	528	131	539	613	860	2
los	139	528	153	539	613	860	2
antibióticos	161	528	223	539	613	860	2
van	231	528	249	539	613	860	2
perdiendo	257	528	310	539	613	860	2
eficacia(2).	66	541	118	552	613	860	2
Debido	102	569	135	580	613	860	2
a	140	569	146	580	613	860	2
la	151	569	159	580	613	860	2
repercusión	164	569	220	580	613	860	2
mundial	225	569	264	580	613	860	2
de	269	569	281	580	613	860	2
estos	286	569	310	580	613	860	2
microorganismos	66	583	148	594	613	860	2
en	155	583	167	594	613	860	2
hospitales,	174	583	225	594	613	860	2
costos	232	583	262	594	613	860	2
médicos,	269	583	310	594	613	860	2
mortalidad,	66	596	122	607	613	860	2
así	129	596	142	607	613	860	2
como	150	596	176	607	613	860	2
su	183	596	194	607	613	860	2
impacto	201	596	240	607	613	860	2
en	247	596	259	607	613	860	2
medicina	266	596	310	607	613	860	2
veterinaria,	66	609	135	620	613	860	2
seguridad	144	609	201	620	613	860	2
alimentaria	210	609	278	620	613	860	2
y	286	609	292	620	613	860	2
el	300	609	310	620	613	860	2
medioambiente;	66	622	143	633	613	860	2
se	144	622	154	633	613	860	2
requieren	156	622	202	633	613	860	2
de	203	622	215	633	613	860	2
esfuerzos	216	622	261	633	613	860	2
y	263	622	268	633	613	860	2
acciones	270	622	310	633	613	860	2
locales,	66	636	103	647	613	860	2
nacionales,	110	636	166	647	613	860	2
mundiales	173	636	225	647	613	860	2
para	233	636	255	647	613	860	2
evitar	262	636	291	647	613	860	2
su	299	636	310	647	613	860	2
propagación.	66	649	127	660	613	860	2
Hoy	66	663	85	674	613	860	2
en	88	663	99	674	613	860	2
día,	102	663	119	674	613	860	2
se	122	663	132	674	613	860	2
estudia	135	663	169	674	613	860	2
el	172	663	180	674	613	860	2
uso	183	663	200	674	613	860	2
de	203	663	214	674	613	860	2
los	217	663	231	674	613	860	2
antimicrobianos	233	663	310	674	613	860	2
desde	66	676	94	687	613	860	2
una	97	676	114	687	613	860	2
perspectiva	117	676	171	687	613	860	2
integral	174	676	210	687	613	860	2
bajo	213	676	233	687	613	860	2
el	236	676	244	687	613	860	2
enfoque	247	676	285	687	613	860	2
de	288	676	299	687	613	860	2
la	302	676	310	687	613	860	2
Organización	66	690	128	701	613	860	2
Mundial	130	690	168	701	613	860	2
de	170	690	182	701	613	860	2
la	184	690	192	701	613	860	2
Salud,	194	690	222	701	613	860	2
denominado	224	690	283	701	613	860	2
“UNA	285	690	310	701	613	860	2
salud”.	66	703	97	714	613	860	2
Por	102	703	119	714	613	860	2
tal	124	703	136	714	613	860	2
motivo,	142	703	177	714	613	860	2
en	183	703	194	714	613	860	2
mayo	200	703	226	714	613	860	2
de	231	703	243	714	613	860	2
2015	248	703	273	714	613	860	2
la	278	703	287	714	613	860	2
68a	293	703	310	714	613	860	2
Asamblea	66	716	112	727	613	860	2
Mundial	117	716	156	727	613	860	2
de	161	716	172	727	613	860	2
la	177	716	186	727	613	860	2
Salud	191	716	217	727	613	860	2
adoptó	222	716	255	727	613	860	2
el	260	716	268	727	613	860	2
Plan	273	716	294	727	613	860	2
de	299	716	310	727	613	860	2
Acción	66	730	101	741	613	860	2
Mundial	109	730	153	741	613	860	2
sobre	161	730	190	741	613	860	2
la	198	730	207	741	613	860	2
resistencia	215	730	274	741	613	860	2
a	282	730	287	741	613	860	2
los	295	730	310	741	613	860	2
antimicrobianos,	66	743	150	754	613	860	2
que	158	743	176	754	613	860	2
materializa	184	743	240	754	613	860	2
el	248	743	256	754	613	860	2
consenso	264	743	310	754	613	860	2
mundial	66	756	105	767	613	860	2
acerca	109	756	139	767	613	860	2
del	143	756	158	767	613	860	2
grave	162	756	188	767	613	860	2
peligro	192	756	225	767	613	860	2
que	229	756	246	767	613	860	2
entraña	250	756	287	767	613	860	2
este	291	756	310	767	613	860	2
fenómeno	66	769	113	780	613	860	2
para	115	769	136	780	613	860	2
la	137	769	146	780	613	860	2
salud	147	769	172	780	613	860	2
humana.	174	769	214	780	613	860	2
ISSN	66	801	85	811	613	860	2
2226-1761	87	801	131	811	613	860	2
Bajo	322	58	343	69	613	860	2
este	345	58	364	69	613	860	2
enfoque	366	58	404	69	613	860	2
integrador	405	58	455	69	613	860	2
se	457	58	467	69	613	860	2
ha	468	58	480	69	613	860	2
puesto	482	58	513	69	613	860	2
la	515	58	523	69	613	860	2
mira	525	58	547	69	613	860	2
a	549	58	554	69	613	860	2
un	556	58	568	69	613	860	2
eslabón	322	71	359	82	613	860	2
común	361	71	393	82	613	860	2
a	395	71	400	82	613	860	2
todos	402	71	428	82	613	860	2
los	430	71	444	82	613	860	2
sectores	446	71	485	82	613	860	2
que	487	71	504	82	613	860	2
utilizan	506	71	542	82	613	860	2
estos	544	71	568	82	613	860	2
recursos,	322	84	365	95	613	860	2
que	367	84	384	95	613	860	2
es	385	84	396	95	613	860	2
el	397	84	405	95	613	860	2
medioambiente.	407	84	483	95	613	860	2
En	358	113	370	124	613	860	2
todo	373	113	394	124	613	860	2
este	397	113	416	124	613	860	2
contexto	419	113	460	124	613	860	2
se	462	113	472	124	613	860	2
aprecia	475	113	510	124	613	860	2
las	512	113	525	124	613	860	2
políticas	528	113	568	124	613	860	2
internacionales	322	126	395	137	613	860	2
que	399	126	417	137	613	860	2
abordan	421	126	460	137	613	860	2
la	465	126	473	137	613	860	2
problemática	477	126	539	137	613	860	2
de	544	126	555	137	613	860	2
la	560	126	568	137	613	860	2
resistencia	322	139	373	150	613	860	2
antimicrobiana,	375	139	449	150	613	860	2
pero	451	139	472	150	613	860	2
en	474	139	486	150	613	860	2
lo	488	139	496	150	613	860	2
que	498	139	516	150	613	860	2
respecta	518	139	558	150	613	860	2
al	559	139	568	150	613	860	2
medioambiente	322	152	396	163	613	860	2
son	399	152	416	163	613	860	2
aún	419	152	436	163	613	860	2
escasas	439	152	474	163	613	860	2
las	477	152	490	163	613	860	2
normativas.	493	152	548	163	613	860	2
Por	551	152	568	163	613	860	2
lo	322	166	331	177	613	860	2
que	336	166	354	177	613	860	2
se	358	166	369	177	613	860	2
sigue	373	166	398	177	613	860	2
insistiendo	403	166	455	177	613	860	2
en	460	166	471	177	613	860	2
las	476	166	489	177	613	860	2
necesidades	494	166	551	177	613	860	2
de	556	166	568	177	613	860	2
generar	322	179	359	190	613	860	2
información	360	179	418	190	613	860	2
actualizada.	419	179	475	190	613	860	2
A	358	207	365	218	613	860	2
nivel	367	207	389	218	613	860	2
nacional,	392	207	434	218	613	860	2
la	436	207	444	218	613	860	2
legislación	446	207	496	218	613	860	2
respecto	498	207	539	218	613	860	2
al	541	207	549	218	613	860	2
uso	551	207	568	218	613	860	2
de	322	220	334	231	613	860	2
antimicrobianos	336	220	413	231	613	860	2
es	416	220	426	231	613	860	2
un	428	220	441	231	613	860	2
tanto	443	220	468	231	613	860	2
escasa	471	220	501	231	613	860	2
(3,	507	220	520	231	613	860	2
4)	522	220	533	231	613	860	2
pero	535	220	557	231	613	860	2
la	559	220	568	231	613	860	2
problemática	322	234	385	245	613	860	2
de	387	234	399	245	613	860	2
la	402	234	410	245	613	860	2
resistencia	413	234	464	245	613	860	2
a	466	234	472	245	613	860	2
los	475	234	488	245	613	860	2
antimicrobianos	491	234	568	245	613	860	2
se	322	247	333	258	613	860	2
encuentra	341	247	394	258	613	860	2
en	402	247	414	258	613	860	2
manos	422	247	456	258	613	860	2
de	464	247	476	258	613	860	2
varios	484	247	516	258	613	860	2
sectores	524	247	568	258	613	860	2
involucrados,	322	260	385	271	613	860	2
como	389	260	414	271	613	860	2
ser	418	260	432	271	613	860	2
el	436	260	444	271	613	860	2
sector	448	260	477	271	613	860	2
de:	481	260	495	271	613	860	2
salud	499	260	524	271	613	860	2
humana,	527	260	568	271	613	860	2
salud	322	274	348	285	613	860	2
animal	351	274	383	285	613	860	2
y	386	274	392	285	613	860	2
alimentos.	395	274	444	285	613	860	2
A	447	274	454	285	613	860	2
estos	457	274	482	285	613	860	2
esfuerzos,	485	274	532	285	613	860	2
falta	535	274	556	285	613	860	2
la	559	274	568	285	613	860	2
integración	322	287	376	298	613	860	2
del	378	287	392	298	613	860	2
Ministerio	395	287	443	298	613	860	2
del	446	287	460	298	613	860	2
Ambiente	463	287	508	298	613	860	2
y	511	287	516	298	613	860	2
Desarrollo	519	287	568	298	613	860	2
Sostenible	322	300	371	311	613	860	2
(MADES).	372	300	418	311	613	860	2
Actualmente	358	327	417	338	613	860	2
ha	421	327	433	338	613	860	2
crecido	437	327	472	338	613	860	2
el	476	327	484	338	613	860	2
interés	489	327	521	338	613	860	2
hacia	526	327	550	338	613	860	2
las	555	327	568	338	613	860	2
fuentes	322	341	360	352	613	860	2
ambientales	368	341	430	352	613	860	2
de	438	341	450	352	613	860	2
presión	457	341	496	352	613	860	2
selectiva	504	341	548	352	613	860	2
de	556	341	568	352	613	860	2
antimicrobiano.	322	354	403	365	613	860	2
El	411	354	421	365	613	860	2
tratamiento	429	354	489	365	613	860	2
de	497	354	509	365	613	860	2
las	517	354	531	365	613	860	2
aguas	539	354	568	365	613	860	2
residuales	322	367	370	378	613	860	2
de:	376	367	390	378	613	860	2
hospitales,	396	367	446	378	613	860	2
municipios,	451	367	506	378	613	860	2
la	511	367	520	378	613	860	2
industria	525	367	568	378	613	860	2
farmacéutica	322	381	383	392	613	860	2
y	387	381	393	392	613	860	2
la	397	381	405	392	613	860	2
agricultura	409	381	461	392	613	860	2
han	465	381	483	392	613	860	2
sido	487	381	507	392	613	860	2
reconocidos	511	381	568	392	613	860	2
como	322	394	349	405	613	860	2
fuentes	357	394	394	405	613	860	2
de	401	394	413	405	613	860	2
exposición	421	394	475	405	613	860	2
ambiental	482	394	533	405	613	860	2
a	540	394	546	405	613	860	2
los	553	394	568	405	613	860	2
antimicrobianos	322	407	399	418	613	860	2
y	402	407	408	418	613	860	2
a	411	407	416	418	613	860	2
genes	419	407	446	418	613	860	2
de	449	407	461	418	613	860	2
resistencia	464	407	514	418	613	860	2
antibiótica	518	407	568	418	613	860	2
(GRAs).	322	421	358	432	613	860	2
Existen	358	447	394	458	613	860	2
antecedentes	401	447	466	458	613	860	2
de	473	447	485	458	613	860	2
investigaciones	493	447	568	458	613	860	2
recientes	322	460	365	471	613	860	2
que	367	460	384	471	613	860	2
han	386	460	403	471	613	860	2
destacado	405	460	452	471	613	860	2
los	454	460	468	471	613	860	2
ambientes	469	460	518	471	613	860	2
del	520	460	534	471	613	860	2
suelo	536	460	561	471	613	860	2
y	562	460	568	471	613	860	2
el	322	473	331	484	613	860	2
agua	335	473	357	484	613	860	2
como	362	473	388	484	613	860	2
receptores,	392	473	444	484	613	860	2
reservorios	449	473	503	484	613	860	2
y	507	473	513	484	613	860	2
fuentes	517	473	552	484	613	860	2
de	556	473	568	484	613	860	2
genes	322	487	351	498	613	860	2
de	358	487	370	498	613	860	2
resistencia	378	487	431	498	613	860	2
a	439	487	444	498	613	860	2
antibióticos	452	487	511	498	613	860	2
(ARG)	518	487	548	498	613	860	2
de	556	487	568	498	613	860	2
importancia	322	500	379	511	613	860	2
clínica.	386	500	419	511	613	860	2
Asimismo,	425	500	474	511	613	860	2
los	481	500	494	511	613	860	2
ambientes	501	500	550	511	613	860	2
de	556	500	568	511	613	860	2
suelo	322	513	347	524	613	860	2
y	354	513	360	524	613	860	2
agua	367	513	389	524	613	860	2
reciben	396	513	431	524	613	860	2
aportes	438	513	474	524	613	860	2
de	481	513	493	524	613	860	2
antibióticos	500	513	555	524	613	860	2
y	562	513	568	524	613	860	2
antimicrobianos,	322	527	401	538	613	860	2
que	405	527	422	538	613	860	2
pueden	425	527	461	538	613	860	2
servir	464	527	492	538	613	860	2
para	495	527	516	538	613	860	2
amplificar	520	527	568	538	613	860	2
los	322	540	336	551	613	860	2
ARG(5).	337	540	374	551	613	860	2
Teniendo	358	566	401	577	613	860	2
en	405	566	417	577	613	860	2
cuenta	421	566	453	577	613	860	2
dichos	457	566	487	577	613	860	2
antecedentes	491	566	554	577	613	860	2
se	558	566	568	577	613	860	2
pretende	322	580	366	591	613	860	2
describir	374	580	418	591	613	860	2
el	425	580	434	591	613	860	2
panorama	441	580	490	591	613	860	2
actual	498	580	527	591	613	860	2
de	535	580	546	591	613	860	2
los	554	580	568	591	613	860	2
antibióticos	322	593	378	604	613	860	2
en	383	593	395	604	613	860	2
el	400	593	408	604	613	860	2
medio	414	593	443	604	613	860	2
ambiente	449	593	493	604	613	860	2
y	498	593	504	604	613	860	2
las	509	593	523	604	613	860	2
políticas	528	593	568	604	613	860	2
actuales	322	606	361	617	613	860	2
que	362	606	380	617	613	860	2
se	381	606	391	617	613	860	2
llevan	393	606	421	617	613	860	2
a	423	606	428	617	613	860	2
cabo	430	606	452	617	613	860	2
a	454	606	459	617	613	860	2
fin	461	606	473	617	613	860	2
de	475	606	486	617	613	860	2
mitigar	488	606	522	617	613	860	2
el	524	606	532	617	613	860	2
vertido	534	606	568	617	613	860	2
de	322	619	334	630	613	860	2
estos	335	619	359	630	613	860	2
al	361	619	369	630	613	860	2
medio	371	619	400	630	613	860	2
ambiente.	402	619	448	630	613	860	2
Antimicrobianos,	358	646	457	657	613	860	2
resistencia	466	646	529	657	613	860	2
a	537	646	543	657	613	860	2
los	551	646	568	657	613	860	2
antimicrobianos	322	659	406	670	613	860	2
y	407	659	413	670	613	860	2
selección	414	659	461	670	613	860	2
para	462	659	486	670	613	860	2
la	487	659	496	670	613	860	2
resistencia	498	659	553	670	613	860	2
Las	358	685	374	696	613	860	2
sustancias	375	685	424	696	613	860	2
denominadas	426	685	489	696	613	860	2
antimicrobianos	491	685	568	696	613	860	2
pueden	322	699	357	710	613	860	2
ser	364	699	379	710	613	860	2
de	394	699	405	710	613	860	2
origen	412	699	442	710	613	860	2
natural,	449	699	485	710	613	860	2
semisintético	492	699	555	710	613	860	2
o	562	699	568	710	613	860	2
sintético	322	712	363	723	613	860	2
que	364	712	382	723	613	860	2
eliminan	384	712	425	723	613	860	2
o	427	712	433	723	613	860	2
inhiben	435	712	471	723	613	860	2
el	473	712	481	723	613	860	2
crecimiento	483	712	539	723	613	860	2
de	541	712	552	723	613	860	2
los	554	712	568	723	613	860	2
microorganismos	322	725	406	736	613	860	2
(bacterias,	414	725	465	736	613	860	2
virus,	472	725	499	736	613	860	2
protozoos	506	725	555	736	613	860	2
y	562	725	568	736	613	860	2
hongos),	322	739	363	750	613	860	2
se	366	739	376	750	613	860	2
presentan	379	739	427	750	613	860	2
en	430	739	442	750	613	860	2
forma	445	739	473	750	613	860	2
de	476	739	488	750	613	860	2
medicamentosa,	491	739	568	750	613	860	2
como	322	752	351	763	613	860	2
los	359	752	374	763	613	860	2
antibióticos,	383	752	452	763	613	860	2
antirretrovíricos	460	752	554	763	613	860	2
y	562	752	568	763	613	860	2
antifúngicos,	322	765	382	776	613	860	2
o	388	765	394	776	613	860	2
en	399	765	411	776	613	860	2
productos	416	765	464	776	613	860	2
químicos,	469	765	514	776	613	860	2
como:	520	765	549	776	613	860	2
los	554	765	568	776	613	860	2
antisépticos,	322	778	381	789	613	860	2
desinfectantes	382	778	450	789	613	860	2
y	452	778	457	789	613	860	2
esterilizantes(6).	459	778	538	789	613	860	2
Compend.	222	800	263	810	613	860	2
cienc.	266	800	289	810	613	860	2
vet.	291	800	307	810	613	860	2
2019;	311	800	334	810	613	860	2
09	336	800	347	810	613	860	2
(02)	349	800	365	810	613	860	2
:	367	800	370	810	613	860	2
24	372	800	382	810	613	860	2
-	385	800	388	810	613	860	2
37	390	800	400	810	613	860	2
25	533	801	546	812	613	860	2
Lara	66	35	81	43	613	860	3
M	83	35	89	43	613	860	3
y	91	35	95	43	613	860	3
col.	97	35	108	43	613	860	3
Los	101	58	123	69	613	860	3
antibióticos	133	58	215	69	613	860	3
son	225	58	247	69	613	860	3
agentes	256	58	307	69	613	860	3
quimioterapéuticos	66	71	158	82	613	860	3
que	161	71	179	82	613	860	3
se	182	71	192	82	613	860	3
pueden	195	71	231	82	613	860	3
clasificar	234	71	276	82	613	860	3
según	280	71	307	82	613	860	3
su:	66	85	80	96	613	860	3
origen,	81	85	114	96	613	860	3
estructura	115	85	164	96	613	860	3
química,	166	85	205	96	613	860	3
mecanismo	207	85	261	96	613	860	3
de	262	85	273	96	613	860	3
acción,	275	85	307	96	613	860	3
espectro	66	98	109	109	613	860	3
de	116	98	128	109	613	860	3
acción	136	98	167	109	613	860	3
y	175	98	180	109	613	860	3
vía	188	98	203	109	613	860	3
de	210	98	222	109	613	860	3
administración.	230	98	307	109	613	860	3
Actualmente,	66	111	128	122	613	860	3
se	130	111	140	122	613	860	3
utilizan	141	111	177	122	613	860	3
de	179	111	190	122	613	860	3
forma	192	111	220	122	613	860	3
extensa	222	111	258	122	613	860	3
y	260	111	265	122	613	860	3
eficaz	267	111	294	122	613	860	3
en	296	111	307	122	613	860	3
medicamentos	66	125	137	136	613	860	3
humanos	144	125	189	136	613	860	3
y	196	125	202	136	613	860	3
veterinarios,	209	125	271	136	613	860	3
y	278	125	284	136	613	860	3
sus	291	125	307	136	613	860	3
beneficios	66	138	117	149	613	860	3
también	124	138	165	149	613	860	3
se	173	138	183	149	613	860	3
han	191	138	209	149	613	860	3
reconocido	216	138	272	149	613	860	3
en	279	138	291	149	613	860	3
la	299	138	307	149	613	860	3
agricultura,	66	151	123	162	613	860	3
la	130	151	139	162	613	860	3
acuicultura,	146	151	204	162	613	860	3
la	212	151	220	162	613	860	3
apicultura	228	151	278	162	613	860	3
y	286	151	291	162	613	860	3
la	299	151	307	162	613	860	3
ganadería	66	164	113	175	613	860	3
como	114	164	140	175	613	860	3
promotores	141	164	197	175	613	860	3
del	198	164	212	175	613	860	3
crecimiento.	214	164	272	175	613	860	3
La	101	193	113	204	613	860	3
resistencia	117	193	168	204	613	860	3
a	172	193	178	204	613	860	3
los	182	193	196	204	613	860	3
antimicrobianos	200	193	277	204	613	860	3
se	281	193	291	204	613	860	3
da	296	193	307	204	613	860	3
cuando	66	206	100	217	613	860	3
un	103	206	115	217	613	860	3
microorganismo	117	206	195	217	613	860	3
evoluciona	197	206	248	217	613	860	3
para	250	206	271	217	613	860	3
resistir	274	206	307	217	613	860	3
la	66	219	75	230	613	860	3
acción	83	219	118	230	613	860	3
de	126	219	138	230	613	860	3
un	146	219	159	230	613	860	3
agente	167	219	203	230	613	860	3
antimicrobiano	211	219	294	230	613	860	3
y	302	219	307	230	613	860	3
reproducirse	66	232	127	243	613	860	3
en	130	232	141	243	613	860	3
su	144	232	155	243	613	860	3
presencia.	158	232	205	243	613	860	3
En	208	232	221	243	613	860	3
el	223	232	232	243	613	860	3
mundo	235	232	268	243	613	860	3
mueren	271	232	307	243	613	860	3
alrededor	66	246	112	257	613	860	3
de	116	246	128	257	613	860	3
700.000	132	246	171	257	613	860	3
personas	175	246	218	257	613	860	3
al	222	246	230	257	613	860	3
año	234	246	252	257	613	860	3
a	256	246	261	257	613	860	3
causa	265	246	292	257	613	860	3
de	296	246	307	257	613	860	3
infecciones	66	259	119	270	613	860	3
resistentes,	122	259	176	270	613	860	3
debido	180	259	212	270	613	860	3
a	216	259	221	270	613	860	3
que	225	259	243	270	613	860	3
los	247	259	260	270	613	860	3
fármacos	264	259	307	270	613	860	3
antimicrobianos	66	272	143	283	613	860	3
han	147	272	165	283	613	860	3
perdido	169	272	206	283	613	860	3
eficacia	211	272	246	283	613	860	3
frente	251	272	279	283	613	860	3
a	284	272	289	283	613	860	3
los	294	272	307	283	613	860	3
patógenos	66	286	115	297	613	860	3
resistentes	120	286	172	297	613	860	3
(6).	177	286	194	297	613	860	3
El	200	286	209	297	613	860	3
informe	215	286	252	297	613	860	3
O'Neill	258	286	290	297	613	860	3
de	296	286	307	297	613	860	3
2014,	66	299	94	310	613	860	3
encargado	102	299	155	310	613	860	3
por	162	299	180	310	613	860	3
el	187	299	196	310	613	860	3
Gobierno	204	299	251	310	613	860	3
británico,	258	299	307	310	613	860	3
considera	66	312	112	323	613	860	3
que	119	312	136	323	613	860	3
las	143	312	156	323	613	860	3
infecciones	163	312	216	323	613	860	3
resistentes	223	312	274	323	613	860	3
a	281	312	287	323	613	860	3
los	294	312	307	323	613	860	3
antimicrobianos	66	326	143	337	613	860	3
pueden	146	326	181	337	613	860	3
convertirse	183	326	237	337	613	860	3
en	240	326	251	337	613	860	3
la	254	326	262	337	613	860	3
principal	265	326	307	337	613	860	3
causa	66	339	92	350	613	860	3
de	95	339	106	350	613	860	3
muerte	109	339	143	350	613	860	3
en	145	339	157	350	613	860	3
el	159	339	167	350	613	860	3
mundo	170	339	203	350	613	860	3
de	205	339	217	350	613	860	3
aquí	219	339	240	350	613	860	3
a	242	339	248	350	613	860	3
2050.	250	339	277	350	613	860	3
El	279	339	288	350	613	860	3
uso	291	339	307	350	613	860	3
inapropiado	66	352	123	363	613	860	3
de	125	352	137	363	613	860	3
los	138	352	152	363	613	860	3
antibióticos	153	352	209	363	613	860	3
(tanto	210	352	239	363	613	860	3
en	241	352	252	363	613	860	3
la	254	352	262	363	613	860	3
medicina	264	352	307	363	613	860	3
como	66	365	92	376	613	860	3
en	100	365	112	376	613	860	3
la	119	365	128	376	613	860	3
agricultura	135	365	190	376	613	860	3
y	197	365	203	376	613	860	3
la	210	365	219	376	613	860	3
ganadería)	227	365	280	376	613	860	3
está	287	365	307	376	613	860	3
relacionado	66	379	121	390	613	860	3
con	123	379	140	390	613	860	3
el	142	379	150	390	613	860	3
incremento	152	379	206	390	613	860	3
de	207	379	219	390	613	860	3
la	221	379	229	390	613	860	3
resistencia,	231	379	284	390	613	860	3
pero	285	379	307	390	613	860	3
aún	66	392	84	403	613	860	3
no	87	392	99	403	613	860	3
se	102	392	112	403	613	860	3
ha	115	392	127	403	613	860	3
dimensionado	130	392	197	403	613	860	3
el	200	392	208	403	613	860	3
papel	211	392	237	403	613	860	3
que	240	392	258	403	613	860	3
cumple	261	392	296	403	613	860	3
la	299	392	307	403	613	860	3
contaminación	66	405	136	416	613	860	3
del	139	405	153	416	613	860	3
ambiente	156	405	201	416	613	860	3
en	204	405	215	416	613	860	3
el	218	405	227	416	613	860	3
surgimiento	230	405	287	416	613	860	3
y	290	405	296	416	613	860	3
la	299	405	307	416	613	860	3
propagación	66	419	124	430	613	860	3
de	126	419	137	430	613	860	3
la	139	419	147	430	613	860	3
resistencia	149	419	199	430	613	860	3
(6).	201	419	217	430	613	860	3
La	101	447	113	458	613	860	3
adaptación	120	447	174	458	613	860	3
de	182	447	193	458	613	860	3
los	201	447	215	458	613	860	3
microorganismos	222	447	307	458	613	860	3
favorece	66	460	105	471	613	860	3
a	111	460	117	471	613	860	3
subsistir	123	460	163	471	613	860	3
en	169	460	181	471	613	860	3
su	187	460	198	471	613	860	3
entorno,	204	460	243	471	613	860	3
progresar	249	460	296	471	613	860	3
y	302	460	307	471	613	860	3
reproducirse.	66	473	140	484	613	860	3
En	148	473	161	484	613	860	3
cuanto	169	473	206	484	613	860	3
a	214	473	219	484	613	860	3
las	227	473	242	484	613	860	3
sustancias	250	473	307	484	613	860	3
antimicrobianas	66	487	142	498	613	860	3
ejercen	144	487	179	498	613	860	3
una	181	487	198	498	613	860	3
presión	200	487	236	498	613	860	3
selectiva	238	487	279	498	613	860	3
sobre	281	487	307	498	613	860	3
los	66	500	80	511	613	860	3
microbios	87	500	133	511	613	860	3
que	141	500	158	511	613	860	3
estimula	165	500	205	511	613	860	3
la	212	500	221	511	613	860	3
evolución	228	500	273	511	613	860	3
de	280	500	292	511	613	860	3
la	299	500	307	511	613	860	3
resistencia.	66	513	119	524	613	860	3
Los	121	513	137	524	613	860	3
microorganismos	139	513	221	524	613	860	3
capaces	222	513	259	524	613	860	3
de	260	513	272	524	613	860	3
resistir	274	513	307	524	613	860	3
los	66	527	80	538	613	860	3
efectos	83	527	116	538	613	860	3
de	120	527	131	538	613	860	3
los	135	527	149	538	613	860	3
antimicrobianos	152	527	229	538	613	860	3
sobreviven	233	527	284	538	613	860	3
y	288	527	293	538	613	860	3
se	297	527	307	538	613	860	3
reproducen,	66	540	123	551	613	860	3
mientras	127	540	169	551	613	860	3
que	174	540	191	551	613	860	3
los	196	540	210	551	613	860	3
vulnerables,	214	540	271	551	613	860	3
o	276	540	282	551	613	860	3
bien	287	540	307	551	613	860	3
mueren,	66	553	105	564	613	860	3
o	110	553	116	564	613	860	3
se	121	553	131	564	613	860	3
ve	136	553	147	564	613	860	3
inhibido	152	553	192	564	613	860	3
su	197	553	208	564	613	860	3
crecimiento.	213	553	271	564	613	860	3
El	276	553	285	564	613	860	3
uso	290	553	307	564	613	860	3
excesivo	66	566	105	577	613	860	3
e	108	566	113	577	613	860	3
inadecuado	115	566	170	577	613	860	3
de	172	566	184	577	613	860	3
los	186	566	200	577	613	860	3
antibióticos	202	566	257	577	613	860	3
favorece	260	566	299	577	613	860	3
a	302	566	307	577	613	860	3
la	66	580	74	591	613	860	3
selección	77	580	120	591	613	860	3
para	123	580	145	591	613	860	3
la	148	580	156	591	613	860	3
resistencia	159	580	210	591	613	860	3
a	212	580	218	591	613	860	3
los	221	580	234	591	613	860	3
antibióticos	237	580	293	591	613	860	3
de	296	580	307	591	613	860	3
las	66	593	79	604	613	860	3
bacterias(6)	80	593	138	604	613	860	3
La	101	621	113	632	613	860	3
evolución	119	621	165	632	613	860	3
de	171	621	183	632	613	860	3
la	190	621	198	632	613	860	3
resistencia	205	621	255	632	613	860	3
entre	262	621	287	632	613	860	3
los	294	621	307	632	613	860	3
microorganismos	66	634	148	645	613	860	3
se	149	634	159	645	613	860	3
desarrolla	161	634	209	645	613	860	3
en	210	634	222	645	613	860	3
dos	223	634	240	645	613	860	3
eras.	241	634	263	645	613	860	3
En	66	648	78	659	613	860	3
la	85	648	93	659	613	860	3
primera,	99	648	139	659	613	860	3
las	145	648	158	659	613	860	3
bacterias	165	648	208	659	613	860	3
evolucionaron	214	648	281	659	613	860	3
bajo	287	648	307	659	613	860	3
diferentes	66	662	115	673	613	860	3
presiones	123	662	171	673	613	860	3
selectivas	178	662	226	673	613	860	3
naturales,	233	662	282	673	613	860	3
que	289	662	307	673	613	860	3
incluyen	66	675	106	686	613	860	3
en	111	675	122	686	613	860	3
algunas	127	675	163	686	613	860	3
ocasiones	168	675	214	686	613	860	3
la	219	675	227	686	613	860	3
presencia	232	675	277	686	613	860	3
en	282	675	294	686	613	860	3
el	299	675	307	686	613	860	3
ambiente	66	688	110	699	613	860	3
de	115	688	127	699	613	860	3
antibióticos	132	688	188	699	613	860	3
clásicos	193	688	229	699	613	860	3
u	235	688	241	699	613	860	3
otro	246	688	266	699	613	860	3
tipo	272	688	290	699	613	860	3
de	296	688	307	699	613	860	3
compuestos	66	702	122	713	613	860	3
tóxicos,	129	702	164	713	613	860	3
y	171	702	177	713	613	860	3
el	183	702	192	713	613	860	3
resultado	198	702	243	713	613	860	3
final	250	702	271	713	613	860	3
fue	277	702	292	713	613	860	3
la	299	702	307	713	613	860	3
impresión	66	715	118	726	613	860	3
de	126	715	138	726	613	860	3
un	146	715	158	726	613	860	3
fenotipo	166	715	209	726	613	860	3
característico	217	715	287	726	613	860	3
de	295	715	307	726	613	860	3
resistencia	66	728	120	739	613	860	3
intrínseca	128	728	178	739	613	860	3
para	185	728	208	739	613	860	3
cualquier	215	728	263	739	613	860	3
especie	270	728	307	739	613	860	3
bacteriana	66	742	116	753	613	860	3
determinada	117	742	177	753	613	860	3
(8).	179	742	195	753	613	860	3
La	101	756	113	767	613	860	3
segunda	120	756	160	767	613	860	3
era	167	756	182	767	613	860	3
comprende	190	756	244	767	613	860	3
las	251	756	264	767	613	860	3
últimas	272	756	307	767	613	860	3
décadas	66	769	109	780	613	860	3
desde	117	769	148	780	613	860	3
que	157	769	176	780	613	860	3
comenzaron	184	769	250	780	613	860	3
a	258	769	264	780	613	860	3
usarse	272	769	307	780	613	860	3
antibióticos	66	782	133	793	613	860	3
de	141	782	153	793	613	860	3
origen	162	782	197	793	613	860	3
antropogénico	206	782	286	793	613	860	3
en	295	782	307	793	613	860	3
26	88	801	100	812	613	860	3
concentraciones	326	58	403	69	613	860	3
mucho	408	58	440	69	613	860	3
más	445	58	464	69	613	860	3
altas	468	58	491	69	613	860	3
que	495	58	513	69	613	860	3
las	518	58	531	69	613	860	3
que	535	58	553	69	613	860	3
se	558	58	568	69	613	860	3
encuentran	326	71	380	82	613	860	3
en	382	71	394	82	613	860	3
ambientes	396	71	445	82	613	860	3
naturales,	447	71	493	82	613	860	3
y	496	71	501	82	613	860	3
se	504	71	514	82	613	860	3
caracteriza	516	71	568	82	613	860	3
por	326	85	343	96	613	860	3
la	347	85	356	96	613	860	3
evolución	360	85	405	96	613	860	3
acelerada	410	85	455	96	613	860	3
hacia	459	85	484	96	613	860	3
la	488	85	497	96	613	860	3
resistencia	501	85	552	96	613	860	3
de	556	85	568	96	613	860	3
bacterias	326	98	369	109	613	860	3
que	377	98	394	109	613	860	3
previamente	402	98	461	109	613	860	3
eran	468	98	490	109	613	860	3
susceptibles	497	98	555	109	613	860	3
a	562	98	568	109	613	860	3
antibióticos	326	111	382	122	613	860	3
(resistencia	383	111	438	122	613	860	3
adquirida)	440	111	490	122	613	860	3
(8).	491	111	508	122	613	860	3
A	362	139	369	150	613	860	3
diferencia	372	139	419	150	613	860	3
de	423	139	434	150	613	860	3
la	438	139	446	150	613	860	3
situación	450	139	493	150	613	860	3
anterior,	497	139	536	150	613	860	3
desde	540	139	568	150	613	860	3
que	326	153	344	164	613	860	3
comenzó	346	153	389	164	613	860	3
la	391	153	399	164	613	860	3
utilización	402	153	451	164	613	860	3
de	454	153	465	164	613	860	3
antibióticos	468	153	523	164	613	860	3
con	526	153	542	164	613	860	3
fines	545	153	568	164	613	860	3
terapéuticos,	326	166	387	177	613	860	3
la	390	166	398	177	613	860	3
presencia	401	166	447	177	613	860	3
del	450	166	464	177	613	860	3
antibiótico	467	166	518	177	613	860	3
en	521	166	532	177	613	860	3
sí	535	166	543	177	613	860	3
es	546	166	556	177	613	860	3
la	559	166	568	177	613	860	3
única	326	179	352	190	613	860	3
fuerza	354	179	384	190	613	860	3
motriz	386	179	417	190	613	860	3
que	420	179	437	190	613	860	3
conduce	439	179	479	190	613	860	3
a	481	179	486	190	613	860	3
la	488	179	497	190	613	860	3
resistencia.	499	179	552	190	613	860	3
No	554	179	568	190	613	860	3
se	326	193	337	204	613	860	3
ha	341	193	353	204	613	860	3
investigado	357	193	411	204	613	860	3
suficientemente	415	193	491	204	613	860	3
si	495	193	503	204	613	860	3
el	508	193	516	204	613	860	3
fenómeno	521	193	568	204	613	860	3
inverso	326	206	361	217	613	860	3
ocurre	368	206	399	217	613	860	3
en	405	206	417	217	613	860	3
la	423	206	432	217	613	860	3
naturaleza,	438	206	490	217	613	860	3
es	497	206	507	217	613	860	3
decir,	513	206	538	217	613	860	3
si	545	206	553	217	613	860	3
la	559	206	568	217	613	860	3
dispersión	326	219	381	230	613	860	3
de	388	219	400	230	613	860	3
estos	408	219	434	230	613	860	3
genes	442	219	471	230	613	860	3
de	479	219	491	230	613	860	3
resistencia	499	219	554	230	613	860	3
a	562	219	568	230	613	860	3
antibióticos	326	232	382	243	613	860	3
en	387	232	398	243	613	860	3
la	403	232	411	243	613	860	3
segunda	416	232	455	243	613	860	3
era,	460	232	478	243	613	860	3
podría	482	232	513	243	613	860	3
facilitar	518	232	554	243	613	860	3
la	559	232	568	243	613	860	3
adaptación	326	246	378	257	613	860	3
ambiental	382	246	429	257	613	860	3
de	432	246	443	257	613	860	3
los	447	246	460	257	613	860	3
patógenos	464	246	512	257	613	860	3
o	515	246	521	257	613	860	3
alterar	524	246	556	257	613	860	3
la	559	246	568	257	613	860	3
adaptación	326	259	378	270	613	860	3
ecológica	385	259	428	270	613	860	3
natural	435	259	469	270	613	860	3
de	475	259	487	270	613	860	3
los	493	259	507	270	613	860	3
organismos	513	259	568	270	613	860	3
ambientales.(8)	326	272	400	283	613	860	3
Además	362	301	399	312	613	860	3
de	404	301	416	312	613	860	3
lo	421	301	429	312	613	860	3
mencionado	434	301	492	312	613	860	3
anteriormente,	497	301	568	312	613	860	3
otro	326	314	346	325	613	860	3
factor	351	314	379	325	613	860	3
que	384	314	401	325	613	860	3
colabora	406	314	447	325	613	860	3
con	452	314	469	325	613	860	3
la	474	314	482	325	613	860	3
evolución	487	314	533	325	613	860	3
de	538	314	549	325	613	860	3
las	554	314	568	325	613	860	3
resistencias	326	327	382	338	613	860	3
son	386	327	402	338	613	860	3
los	406	327	420	338	613	860	3
llamados	424	327	466	338	613	860	3
reactores	475	327	519	338	613	860	3
genéticos	523	327	568	338	613	860	3
que	326	340	344	351	613	860	3
son	347	340	364	351	613	860	3
lugares	367	340	401	351	613	860	3
en	404	340	416	351	613	860	3
los	419	340	433	351	613	860	3
que	436	340	453	351	613	860	3
se	456	340	466	351	613	860	3
da	470	340	481	351	613	860	3
la	484	340	493	351	613	860	3
ocasión	496	340	532	351	613	860	3
para	535	340	556	351	613	860	3
la	559	340	568	351	613	860	3
evolución	326	354	372	365	613	860	3
genética,	374	354	416	365	613	860	3
particularmente	418	354	494	365	613	860	3
debido	497	354	529	365	613	860	3
a	532	354	537	365	613	860	3
la	539	354	548	365	613	860	3
alta	550	354	568	365	613	860	3
conectividad	326	367	386	378	613	860	3
biológica,	389	367	433	378	613	860	3
la	436	367	444	378	613	860	3
generación	447	367	499	378	613	860	3
de	502	367	513	378	613	860	3
variación	516	367	559	378	613	860	3
y	562	367	568	378	613	860	3
la	326	380	335	391	613	860	3
presencia	336	380	382	391	613	860	3
de	383	380	394	391	613	860	3
selección	396	380	439	391	613	860	3
específica.	441	380	489	391	613	860	3
Existen	326	394	361	405	613	860	3
cuatro	363	394	393	405	613	860	3
reactores	395	394	439	405	613	860	3
genéticos	440	394	485	405	613	860	3
principales	487	394	539	405	613	860	3
en	541	394	552	405	613	860	3
los	554	394	568	405	613	860	3
que	326	408	344	419	613	860	3
evoluciona	345	408	396	419	613	860	3
la	397	408	406	419	613	860	3
resistencia	407	408	458	419	613	860	3
a	459	408	465	419	613	860	3
los	466	408	480	419	613	860	3
antibióticos:	481	408	540	419	613	860	3
a.	326	436	334	447	613	860	3
El	341	436	351	447	613	860	3
reactor	358	436	392	447	613	860	3
primario	399	436	441	447	613	860	3
está	448	436	467	447	613	860	3
constituido	475	436	528	447	613	860	3
por	535	436	552	447	613	860	3
la	559	436	568	447	613	860	3
microbiota	326	449	378	460	613	860	3
humana	384	449	422	460	613	860	3
y	429	449	435	460	613	860	3
animal,	441	449	475	460	613	860	3
con	482	449	499	460	613	860	3
más	505	449	525	460	613	860	3
de	531	449	543	460	613	860	3
500	549	449	568	460	613	860	3
especies	326	462	366	473	613	860	3
bacterianas	371	462	425	473	613	860	3
involucradas,	430	462	492	473	613	860	3
en	497	462	509	473	613	860	3
las	514	462	527	473	613	860	3
que	532	462	549	473	613	860	3
los	554	462	568	473	613	860	3
antibióticos	326	476	382	487	613	860	3
terapéuticos	385	476	444	487	613	860	3
o	447	476	453	487	613	860	3
preventivos	456	476	511	487	613	860	3
ejercen	514	476	549	487	613	860	3
sus	552	476	568	487	613	860	3
acciones.	326	489	369	500	613	860	3
b.	326	517	335	528	613	860	3
El	337	517	346	528	613	860	3
reactor	349	517	383	528	613	860	3
secundario	385	517	437	528	613	860	3
involucra	440	517	483	528	613	860	3
los	486	517	499	528	613	860	3
hospitales,	502	517	552	528	613	860	3
las	554	517	568	528	613	860	3
instalaciones	326	530	388	541	613	860	3
de	390	530	401	541	613	860	3
cuidados	403	530	445	541	613	860	3
a	447	530	453	541	613	860	3
largo	455	530	479	541	613	860	3
plazo,	481	530	508	541	613	860	3
las	510	530	523	541	613	860	3
granjas	525	530	560	541	613	860	3
o	562	530	568	541	613	860	3
cualquier	326	544	373	555	613	860	3
otro	380	544	401	555	613	860	3
lugar	408	544	434	555	613	860	3
en	441	544	453	555	613	860	3
el	460	544	469	555	613	860	3
que	476	544	494	555	613	860	3
las	502	544	515	555	613	860	3
personas	523	544	568	555	613	860	3
susceptibles	326	557	389	568	613	860	3
estén	397	557	424	568	613	860	3
atestadas	432	557	480	568	613	860	3
y	487	557	493	568	613	860	3
expuestas	501	557	551	568	613	860	3
al	559	557	568	568	613	860	3
intercambio	326	570	383	581	613	860	3
bacteriano.	385	570	437	581	613	860	3
c.	326	598	333	609	613	860	3
El	340	598	349	609	613	860	3
reactor	356	598	390	609	613	860	3
terciario	396	598	437	609	613	860	3
corresponde	443	598	502	609	613	860	3
a	509	598	514	609	613	860	3
las	521	598	534	609	613	860	3
aguas	541	598	567	609	613	860	3
residuales	326	612	374	623	613	860	3
y	379	612	384	623	613	860	3
cualquier	388	612	433	623	613	860	3
tipo	437	612	456	623	613	860	3
de	460	612	471	623	613	860	3
residuos	475	612	516	623	613	860	3
biológicos	520	612	568	623	613	860	3
originados	326	625	376	636	613	860	3
en	378	625	390	636	613	860	3
el	392	625	400	636	613	860	3
reactor	403	625	437	636	613	860	3
secundario,	439	625	493	636	613	860	3
incluyendo,	495	625	549	636	613	860	3
por	551	625	567	636	613	860	3
ejemplo,	326	638	366	649	613	860	3
lagunas,	370	638	408	649	613	860	3
plantas	412	638	447	649	613	860	3
de	450	638	462	649	613	860	3
tratamiento	466	638	522	649	613	860	3
de	525	638	537	649	613	860	3
aguas	541	638	567	649	613	860	3
residuales	326	652	374	663	613	860	3
o	379	652	385	663	613	860	3
inodoros	389	652	431	663	613	860	3
de	435	652	447	663	613	860	3
compost,	451	652	494	663	613	860	3
en	498	652	510	663	613	860	3
los	514	652	528	663	613	860	3
que	532	652	550	663	613	860	3
los	554	652	567	663	613	860	3
organismos	326	665	382	676	613	860	3
bacterianos	390	665	446	676	613	860	3
de	453	665	465	676	613	860	3
muchos	472	665	509	676	613	860	3
individuos	517	665	567	676	613	860	3
diferentes	326	678	374	689	613	860	3
tienen	379	678	409	689	613	860	3
la	414	678	423	689	613	860	3
oportunidad	428	678	487	689	613	860	3
de	492	678	504	689	613	860	3
mezclarse	509	678	557	689	613	860	3
y	562	678	567	689	613	860	3
reaccionar	326	691	376	702	613	860	3
genéticamente.	378	691	449	702	613	860	3
d.	326	720	335	731	613	860	3
El	338	720	348	731	613	860	3
cuarto	351	720	382	731	613	860	3
reactor	385	720	419	731	613	860	3
es	423	720	433	731	613	860	3
el	437	720	445	731	613	860	3
suelo	449	720	474	731	613	860	3
y	477	720	483	731	613	860	3
los	486	720	500	731	613	860	3
ambientes	504	720	552	731	613	860	3
de	556	720	567	731	613	860	3
agua	326	733	351	744	613	860	3
superficial	359	733	415	744	613	860	3
o	423	733	429	744	613	860	3
subterránea,	437	733	504	744	613	860	3
donde	512	733	544	744	613	860	3
los	552	733	567	744	613	860	3
organismos	326	746	383	757	613	860	3
bacterianos	391	746	449	757	613	860	3
se	456	746	467	757	613	860	3
originaron	474	746	526	757	613	860	3
en	534	746	546	757	613	860	3
los	553	746	567	757	613	860	3
reactores	326	759	370	770	613	860	3
anteriores	372	759	421	770	613	860	3
se	423	759	433	770	613	860	3
mezclan	435	759	474	770	613	860	3
y	476	759	482	770	613	860	3
contrarrestan	484	759	548	770	613	860	3
con	551	759	567	770	613	860	3
organismos	326	773	381	784	613	860	3
ambientales.	385	773	445	784	613	860	3
El	449	773	458	784	613	860	3
agua	462	773	485	784	613	860	3
está	489	773	508	784	613	860	3
involucrada	512	773	567	784	613	860	3
Compend.	222	800	263	810	613	860	3
cienc.	266	800	289	810	613	860	3
vet.	291	800	307	810	613	860	3
2019;	311	800	334	810	613	860	3
09	336	800	347	810	613	860	3
(02)	349	800	365	810	613	860	3
:	367	800	370	810	613	860	3
24	372	800	382	810	613	860	3
-	385	800	388	810	613	860	3
37	390	800	400	810	613	860	3
ISSN	504	801	523	811	613	860	3
2226-1761	525	801	569	811	613	860	3
Lara	66	35	81	43	613	860	4
M	83	35	89	43	613	860	4
y	91	35	95	43	613	860	4
col.	97	35	108	43	613	860	4
como	66	58	92	69	613	860	4
un	98	58	110	69	613	860	4
agente	116	58	147	69	613	860	4
crucial	153	58	185	69	613	860	4
en	190	58	202	69	613	860	4
los	208	58	221	69	613	860	4
cuatro	227	58	257	69	613	860	4
reactores	263	58	307	69	613	860	4
genéticos,	66	71	113	82	613	860	4
pero	114	71	136	82	613	860	4
particularmente	137	71	214	82	613	860	4
en	215	71	227	82	613	860	4
los	228	71	242	82	613	860	4
últimos(9).	243	71	295	82	613	860	4
contaminación	326	58	396	69	613	860	4
industrial,	401	58	449	69	613	860	4
como	454	58	480	69	613	860	4
metales	485	58	522	69	613	860	4
pesados,	527	58	568	69	613	860	4
contribuye	326	71	377	82	613	860	4
a	381	71	386	82	613	860	4
la	390	71	398	82	613	860	4
evolución	402	71	447	82	613	860	4
y	451	71	456	82	613	860	4
propagación	460	71	518	82	613	860	4
de	522	71	533	82	613	860	4
dichos	537	71	568	82	613	860	4
organismos	326	85	381	96	613	860	4
resistentes	382	85	434	96	613	860	4
en	435	85	447	96	613	860	4
el	448	85	456	96	613	860	4
medio	458	85	487	96	613	860	4
acuático	489	85	528	96	613	860	4
(9).	529	85	546	96	613	860	4
Llegada	66	100	105	111	613	860	4
de	107	100	119	111	613	860	4
los	121	100	135	111	613	860	4
antibióticos	137	100	197	111	613	860	4
al	198	100	208	111	613	860	4
medio	209	100	241	111	613	860	4
ambiente	242	100	290	111	613	860	4
Las	101	128	117	139	613	860	4
bacterias	122	128	166	139	613	860	4
patógenas	170	128	219	139	613	860	4
y	224	128	229	139	613	860	4
potencialmente	234	128	307	139	613	860	4
patógenas	66	141	114	152	613	860	4
para	116	141	138	152	613	860	4
los	140	141	154	152	613	860	4
seres	156	141	181	152	613	860	4
humanos	183	141	226	152	613	860	4
y	229	141	234	152	613	860	4
los	237	141	250	152	613	860	4
animales	253	141	295	152	613	860	4
se	297	141	307	152	613	860	4
liberan	66	154	99	165	613	860	4
constantemente	106	154	181	165	613	860	4
con	188	154	204	165	613	860	4
aguas	211	154	238	165	613	860	4
residuales	244	154	292	165	613	860	4
al	299	154	307	165	613	860	4
medio	66	168	96	179	613	860	4
acuático.	104	168	147	179	613	860	4
Muchos	154	168	192	179	613	860	4
de	199	168	211	179	613	860	4
estos	218	168	243	179	613	860	4
organismos	251	168	307	179	613	860	4
albergan	66	181	107	192	613	860	4
genes	113	181	140	192	613	860	4
de	146	181	157	192	613	860	4
resistencia	163	181	213	192	613	860	4
a	219	181	225	192	613	860	4
los	230	181	244	192	613	860	4
antibióticos,	250	181	307	192	613	860	4
eventualmente	66	194	136	205	613	860	4
insertados	140	194	190	205	613	860	4
en	194	194	206	205	613	860	4
plataformas	210	194	266	205	613	860	4
móviles	271	194	307	205	613	860	4
genéticas	66	207	110	218	613	860	4
(plásmidos,	118	207	172	218	613	860	4
transposones,	180	207	245	218	613	860	4
integrones)	253	207	307	218	613	860	4
capaces	66	221	103	232	613	860	4
de	110	221	122	232	613	860	4
propagarse	129	221	183	232	613	860	4
entre	190	221	216	232	613	860	4
las	223	221	236	232	613	860	4
comunidades	244	221	307	232	613	860	4
bacterianas	66	234	121	245	613	860	4
del	122	234	137	245	613	860	4
agua	139	234	161	245	613	860	4
y	163	234	168	245	613	860	4
el	170	234	178	245	613	860	4
suelo.	180	234	208	245	613	860	4
El	209	234	219	245	613	860	4
agua	221	234	243	245	613	860	4
constituye	245	234	293	245	613	860	4
no	295	234	307	245	613	860	4
solo	66	247	85	258	613	860	4
una	91	247	109	258	613	860	4
forma	115	247	143	258	613	860	4
de	149	247	160	258	613	860	4
diseminación	166	247	229	258	613	860	4
de	235	247	247	258	613	860	4
organismos	252	247	307	258	613	860	4
resistentes	66	261	117	272	613	860	4
a	124	261	129	272	613	860	4
los	136	261	150	272	613	860	4
antibióticos	157	261	212	272	613	860	4
entre	219	261	244	272	613	860	4
poblaciones	251	261	307	272	613	860	4
humanas	66	274	109	285	613	860	4
y	114	274	120	285	613	860	4
animales,	125	274	170	285	613	860	4
ya	175	274	186	285	613	860	4
que	192	274	209	285	613	860	4
el	215	274	223	285	613	860	4
agua	228	274	251	285	613	860	4
potable	256	274	292	285	613	860	4
se	297	274	307	285	613	860	4
produce	66	287	105	298	613	860	4
a	106	287	112	298	613	860	4
partir	114	287	141	298	613	860	4
del	143	287	157	298	613	860	4
agua	159	287	181	298	613	860	4
superficial,	183	287	235	298	613	860	4
sino	237	287	256	298	613	860	4
también	258	287	297	298	613	860	4
la	299	287	307	298	613	860	4
ruta	66	301	86	312	613	860	4
por	94	301	111	312	613	860	4
la	118	301	127	312	613	860	4
cual	134	301	154	312	613	860	4
los	161	301	175	312	613	860	4
genes	183	301	210	312	613	860	4
de	218	301	229	312	613	860	4
resistencia	237	301	289	312	613	860	4
se	297	301	307	312	613	860	4
introducen	66	314	124	325	613	860	4
en	131	314	144	325	613	860	4
los	152	314	166	325	613	860	4
ecosistemas	174	314	238	325	613	860	4
bacterianos	246	314	307	325	613	860	4
naturales.	66	327	114	338	613	860	4
En	121	327	134	338	613	860	4
tales	141	327	164	338	613	860	4
sistemas,	171	327	215	338	613	860	4
las	223	327	236	338	613	860	4
bacterias	244	327	288	338	613	860	4
no	295	327	307	338	613	860	4
patógenas	66	340	114	351	613	860	4
podrían	116	340	153	351	613	860	4
servir	154	340	182	351	613	860	4
como	184	340	209	351	613	860	4
un	211	340	223	351	613	860	4
depósito	225	340	265	351	613	860	4
de	267	340	278	351	613	860	4
genes	280	340	307	351	613	860	4
y	66	354	71	365	613	860	4
plataformas	78	354	134	365	613	860	4
de	140	354	152	365	613	860	4
resistencia.	158	354	211	365	613	860	4
Por	217	354	234	365	613	860	4
otra	240	354	259	365	613	860	4
parte,	265	354	293	365	613	860	4
la	299	354	307	365	613	860	4
introducción	66	367	126	378	613	860	4
(y	134	367	143	378	613	860	4
acumulación	151	367	211	378	613	860	4
progresiva)	218	367	273	378	613	860	4
en	280	367	291	378	613	860	4
el	299	367	307	378	613	860	4
medio	66	380	97	391	613	860	4
ambiente	104	380	151	391	613	860	4
de	158	380	170	391	613	860	4
agentes	178	380	216	391	613	860	4
antimicrobianos,	223	380	307	391	613	860	4
detergentes,	66	394	128	405	613	860	4
desinfectantes	135	394	208	405	613	860	4
y	215	394	221	405	613	860	4
residuos	229	394	271	405	613	860	4
de	279	394	291	405	613	860	4
la	298	394	307	405	613	860	4
Las	362	113	378	124	613	860	4
aguas	386	113	415	124	613	860	4
residuales	422	113	473	124	613	860	4
son	481	113	499	124	613	860	4
la	506	113	515	124	613	860	4
principal	522	113	568	124	613	860	4
vertiente	326	126	369	137	613	860	4
de	371	126	382	137	613	860	4
antibióticos	384	126	440	137	613	860	4
al	441	126	450	137	613	860	4
medio	452	126	481	137	613	860	4
ambiente.	483	126	530	137	613	860	4
Una	531	126	550	137	613	860	4
vez	552	126	568	137	613	860	4
administrados,	326	139	396	150	613	860	4
los	398	139	412	150	613	860	4
antibióticos	414	139	469	150	613	860	4
sufren	471	139	501	150	613	860	4
un	503	139	515	150	613	860	4
proceso	517	139	554	150	613	860	4
de	556	139	568	150	613	860	4
metabolización	326	153	398	164	613	860	4
y	402	153	407	164	613	860	4
excreción,	411	153	458	164	613	860	4
pero	461	153	483	164	613	860	4
esta	486	153	506	164	613	860	4
excreción	509	153	554	164	613	860	4
es	557	153	568	164	613	860	4
en	326	166	338	177	613	860	4
su	340	166	351	177	613	860	4
mayor	353	166	383	177	613	860	4
parte	385	166	411	177	613	860	4
el	413	166	421	177	613	860	4
compuesto	423	166	475	177	613	860	4
activo	477	166	505	177	613	860	4
original,	507	166	546	177	613	860	4
y	548	166	554	177	613	860	4
en	556	166	568	177	613	860	4
menor	326	179	357	190	613	860	4
porcentaje,	362	179	414	190	613	860	4
metabolitos.	419	179	477	190	613	860	4
Estos	481	179	507	190	613	860	4
compuestos	511	179	568	190	613	860	4
activos	326	193	359	204	613	860	4
y	361	193	367	204	613	860	4
metabolitos	369	193	425	204	613	860	4
llegan	427	193	455	204	613	860	4
a	457	193	463	204	613	860	4
las	465	193	478	204	613	860	4
aguas	480	193	507	204	613	860	4
residuales,	509	193	560	204	613	860	4
y	562	193	568	204	613	860	4
finalmente,	326	206	379	217	613	860	4
a	382	206	388	217	613	860	4
las	391	206	404	217	613	860	4
Estaciones	407	206	457	217	613	860	4
Depuradoras	460	206	521	217	613	860	4
de	524	206	536	217	613	860	4
Aguas	539	206	568	217	613	860	4
Residuales	326	219	380	230	613	860	4
(EDARs).	388	219	433	230	613	860	4
Tras	440	219	462	230	613	860	4
el	470	219	478	230	613	860	4
tratamiento	486	219	546	230	613	860	4
los	553	219	568	230	613	860	4
efluentes,	326	233	372	244	613	860	4
y	375	233	381	244	613	860	4
con	385	233	401	244	613	860	4
ellos	405	233	427	244	613	860	4
los	431	233	444	244	613	860	4
antibióticos,	448	233	506	244	613	860	4
alcanzan	509	233	551	244	613	860	4
las	554	233	568	244	613	860	4
masas	326	246	356	257	613	860	4
de	357	246	369	257	613	860	4
aguas	370	246	397	257	613	860	4
superficiales	398	246	458	257	613	860	4
(10).	460	246	482	257	613	860	4
Otras	326	274	352	285	613	860	4
vías	356	274	375	285	613	860	4
menos	379	274	410	285	613	860	4
apreciables	415	274	468	285	613	860	4
incluyen	472	274	512	285	613	860	4
el	517	274	525	285	613	860	4
desecho	529	274	568	285	613	860	4
inadecuado	326	287	384	298	613	860	4
y	391	287	397	298	613	860	4
descontrolado	404	287	476	298	613	860	4
de	484	287	495	298	613	860	4
los	503	287	517	298	613	860	4
residuos	525	287	568	298	613	860	4
domésticos	326	301	380	312	613	860	4
y	384	301	389	312	613	860	4
hospitalarios	394	301	455	312	613	860	4
de	459	301	471	312	613	860	4
antimicrobianos	475	301	551	312	613	860	4
no	556	301	568	312	613	860	4
utilizados,	326	314	375	325	613	860	4
o	377	314	383	325	613	860	4
su	385	314	396	325	613	860	4
vertido	399	314	433	325	613	860	4
a	435	314	441	325	613	860	4
través	443	314	472	325	613	860	4
de	474	314	486	325	613	860	4
los	488	314	502	325	613	860	4
efluentes	505	314	548	325	613	860	4
que	550	314	568	325	613	860	4
proceden	326	327	370	338	613	860	4
de	374	327	386	338	613	860	4
las	389	327	402	338	613	860	4
industrias	406	327	453	338	613	860	4
farmacéuticas	457	327	523	338	613	860	4
(10)	526	327	547	338	613	860	4
.	550	327	553	338	613	860	4
La	556	327	567	338	613	860	4
mezcla	326	340	359	351	613	860	4
de	361	340	373	351	613	860	4
aguas	375	340	402	351	613	860	4
no	405	340	417	351	613	860	4
tratadas	419	340	458	351	613	860	4
con	460	340	477	351	613	860	4
agua	480	340	502	351	613	860	4
de	504	340	516	351	613	860	4
lluvias	518	340	549	351	613	860	4
y	551	340	557	351	613	860	4
la	559	340	567	351	613	860	4
rotura	326	354	356	365	613	860	4
accidental	362	354	410	365	613	860	4
de	417	354	428	365	613	860	4
alcantarillas	435	354	492	365	613	860	4
o	498	354	504	365	613	860	4
tuberías	511	354	550	365	613	860	4
de	556	354	567	365	613	860	4
efluentes	326	367	369	378	613	860	4
industriales	374	367	430	378	613	860	4
pueden	435	367	470	378	613	860	4
convertirse	475	367	528	378	613	860	4
fuentes	533	367	568	378	613	860	4
infrecuentes	326	380	385	391	613	860	4
de	386	380	398	391	613	860	4
contaminación(7).	399	380	485	391	613	860	4
Figura	102	768	135	779	613	860	4
1.	137	768	146	779	613	860	4
Medio	149	768	178	779	613	860	4
ambiente	180	768	225	779	613	860	4
como	227	768	253	779	613	860	4
sitio	255	768	275	779	613	860	4
conector	278	768	319	779	613	860	4
de	321	768	333	779	613	860	4
la	335	768	344	779	613	860	4
utilización	346	768	395	779	613	860	4
de	398	768	409	779	613	860	4
los	411	768	425	779	613	860	4
antimicrobianos.	427	768	506	779	613	860	4
Adaptado	102	781	148	792	613	860	4
de	150	781	161	792	613	860	4
M,Gaze;2014.	164	781	227	792	613	860	4
ISSN	66	808	85	818	613	860	4
2226-1761	87	808	131	818	613	860	4
Compend.	222	808	263	818	613	860	4
cienc.	266	808	289	818	613	860	4
vet.	291	808	307	818	613	860	4
2019;	311	808	334	818	613	860	4
09	336	808	347	818	613	860	4
(02)	349	808	365	818	613	860	4
:	367	808	370	818	613	860	4
24	372	808	382	818	613	860	4
-	385	808	388	818	613	860	4
37	390	808	400	818	613	860	4
27	533	808	546	819	613	860	4
Lara	66	35	81	43	613	860	5
M	83	35	89	43	613	860	5
y	91	35	95	43	613	860	5
col.	97	35	108	43	613	860	5
¿Dónde	66	58	104	69	613	860	5
se	110	58	121	69	613	860	5
encuentran	128	58	186	69	613	860	5
los	192	58	207	69	613	860	5
antibióticos	213	58	273	69	613	860	5
en	279	58	292	69	613	860	5
el	298	58	307	69	613	860	5
medio	66	71	98	82	613	860	5
ambiente?	99	71	152	82	613	860	5
A	101	100	108	111	613	860	5
consecuencia	110	100	172	111	613	860	5
del	174	100	188	111	613	860	5
uso	190	100	207	111	613	860	5
indiscriminado	208	100	279	111	613	860	5
de	281	100	292	111	613	860	5
los	294	100	307	111	613	860	5
antibióticos,	66	113	124	124	613	860	5
los	129	113	142	124	613	860	5
mismos	147	113	184	124	613	860	5
se	189	113	199	124	613	860	5
encuentran	204	113	258	124	613	860	5
de	263	113	274	124	613	860	5
forma	279	113	307	124	613	860	5
omnipresente	66	126	131	137	613	860	5
en	134	126	145	137	613	860	5
el	148	126	156	137	613	860	5
medio	159	126	188	137	613	860	5
ambiente.	191	126	237	137	613	860	5
Los	240	126	256	137	613	860	5
ambientes	258	126	307	137	613	860	5
difieren	66	139	103	150	613	860	5
en	110	139	122	150	613	860	5
la	129	139	137	150	613	860	5
exposición	144	139	195	150	613	860	5
antropogénica	202	139	269	150	613	860	5
de	277	139	288	150	613	860	5
no	295	139	307	150	613	860	5
perturbados	66	153	125	164	613	860	5
a	129	153	134	164	613	860	5
altamente	139	153	186	164	613	860	5
contaminados.	190	153	259	164	613	860	5
Se	263	153	274	164	613	860	5
puede	278	153	307	164	613	860	5
observar	66	166	114	177	613	860	5
una	123	166	142	177	613	860	5
tendencia	150	166	204	177	613	860	5
general	212	166	253	177	613	860	5
de	261	166	273	177	613	860	5
altas	281	166	307	177	613	860	5
c	66	179	71	190	613	860	5
o	72	179	78	190	613	860	5
n	79	179	85	190	613	860	5
c	87	179	91	190	613	860	5
e	93	179	98	190	613	860	5
n	99	179	105	190	613	860	5
t	107	179	110	190	613	860	5
ra	112	179	123	190	613	860	5
c	124	179	129	190	613	860	5
i	130	179	133	190	613	860	5
o	134	179	140	190	613	860	5
n	141	179	148	190	613	860	5
e	149	179	154	190	613	860	5
s	155	179	160	190	613	860	5
d	169	179	175	190	613	860	5
e	176	179	181	190	613	860	5
a	190	179	195	190	613	860	5
n	196	179	203	190	613	860	5
t	204	179	208	190	613	860	5
i	209	179	212	190	613	860	5
b	213	179	219	190	613	860	5
i	220	179	223	190	613	860	5
ó	225	179	231	190	613	860	5
t	232	179	235	190	613	860	5
i	237	179	240	190	613	860	5
c	241	179	246	190	613	860	5
o	247	179	253	190	613	860	5
s	254	179	259	190	613	860	5
q	267	179	273	190	613	860	5
u	275	179	281	190	613	860	5
e	282	179	287	190	613	860	5
s	296	179	301	190	613	860	5
e	302	179	307	190	613	860	5
correlacionan	66	193	131	204	613	860	5
con	139	193	156	204	613	860	5
concentraciones	163	193	240	204	613	860	5
elevadas	248	193	288	204	613	860	5
de	296	193	307	204	613	860	5
genes	66	206	93	217	613	860	5
de	95	206	106	217	613	860	5
resistencia	107	206	158	217	613	860	5
a	160	206	165	217	613	860	5
antibióticos	166	206	222	217	613	860	5
e	223	206	229	217	613	860	5
integrones	230	206	280	217	613	860	5
(11).	282	206	304	217	613	860	5
Se	66	220	77	231	613	860	5
ha	82	220	93	231	613	860	5
reconocido	98	220	150	231	613	860	5
la	155	220	164	231	613	860	5
presencia	169	220	214	231	613	860	5
de	219	220	230	231	613	860	5
antibióticos	235	220	291	231	613	860	5
en	296	220	307	231	613	860	5
sistemas	66	233	107	244	613	860	5
naturales	109	233	154	244	613	860	5
y	156	233	162	244	613	860	5
artificiales,	164	233	216	244	613	860	5
y	219	233	224	244	613	860	5
se	227	233	237	244	613	860	5
han	240	233	257	244	613	860	5
reportado	260	233	307	244	613	860	5
contaminación	66	247	136	258	613	860	5
de	139	247	150	258	613	860	5
suelos,	154	247	186	258	613	860	5
sedimentos,	189	247	246	258	613	860	5
lodos,	249	247	277	258	613	860	5
aguas	280	247	307	258	613	860	5
superficiales	66	260	126	271	613	860	5
(lagos,	128	260	159	271	613	860	5
arroyos,	161	260	199	271	613	860	5
ríos,	201	260	222	271	613	860	5
mares	224	260	253	271	613	860	5
y	255	260	260	271	613	860	5
océanos),	263	260	307	271	613	860	5
aguas	66	273	93	284	613	860	5
subterráneas,	95	273	159	284	613	860	5
aguas	162	273	189	284	613	860	5
residuales,	191	273	241	284	613	860	5
agua	244	273	266	284	613	860	5
del	268	273	283	284	613	860	5
grifo	285	273	307	284	613	860	5
e	66	286	71	297	613	860	5
incluso	73	286	107	297	613	860	5
plantas	108	286	142	297	613	860	5
y	144	286	149	297	613	860	5
animales	151	286	193	297	613	860	5
acuáticos(7)	194	286	253	297	613	860	5
1.1.	66	329	84	340	613	860	5
Antibióticos	89	329	150	340	613	860	5
en	154	329	167	340	613	860	5
plantas	171	329	209	340	613	860	5
de	213	329	225	340	613	860	5
tratamiento	230	329	290	340	613	860	5
de	295	329	307	340	613	860	5
aguas	66	342	95	353	613	860	5
residuales	97	342	149	353	613	860	5
Las	101	370	118	381	613	860	5
plantas	126	370	163	381	613	860	5
de	171	370	183	381	613	860	5
tratamiento	191	370	251	381	613	860	5
de	259	370	271	381	613	860	5
aguas	278	370	307	381	613	860	5
residuales	66	383	114	394	613	860	5
son	119	383	135	394	613	860	5
el	140	383	148	394	613	860	5
último	153	383	184	394	613	860	5
eslabón	188	383	225	394	613	860	5
donde	229	383	259	394	613	860	5
se	264	383	274	394	613	860	5
puede	278	383	307	394	613	860	5
tratar	66	397	93	408	613	860	5
la	96	397	104	408	613	860	5
contaminación	107	397	176	408	613	860	5
con	179	397	195	408	613	860	5
antibióticos	198	397	253	408	613	860	5
y	256	397	261	408	613	860	5
así	264	397	277	408	613	860	5
evitar	280	397	307	408	613	860	5
que	66	410	83	421	613	860	5
ingresen	86	410	127	421	613	860	5
a	129	410	134	421	613	860	5
los	137	410	150	421	613	860	5
sistemas	153	410	194	421	613	860	5
naturales,	196	410	242	421	613	860	5
pero	245	410	266	421	613	860	5
ninguna	269	410	307	421	613	860	5
de	66	423	77	434	613	860	5
estas	84	423	108	434	613	860	5
plantas	115	423	149	434	613	860	5
fue	156	423	171	434	613	860	5
diseñada	177	423	220	434	613	860	5
para	226	423	248	434	613	860	5
tratar	254	423	281	434	613	860	5
este	288	423	307	434	613	860	5
problema	66	437	111	448	613	860	5
emergente,	118	437	171	448	613	860	5
convirtiéndose	178	437	248	448	613	860	5
así	255	437	268	448	613	860	5
en	275	437	287	448	613	860	5
los	294	437	307	448	613	860	5
principales	66	450	118	461	613	860	5
sitios	122	450	147	461	613	860	5
antropogénicos	150	450	223	461	613	860	5
para	226	450	247	461	613	860	5
la	250	450	259	461	613	860	5
presencia	262	450	307	461	613	860	5
de	66	463	77	474	613	860	5
antibióticos.	81	463	139	474	613	860	5
El	142	463	152	474	613	860	5
análisis	155	463	191	474	613	860	5
del	195	463	209	474	613	860	5
lodo	213	463	234	474	613	860	5
residual	237	463	275	474	613	860	5
de	279	463	290	474	613	860	5
las	294	463	307	474	613	860	5
EDARs	66	476	98	487	613	860	5
de	103	476	114	487	613	860	5
diferentes	119	476	166	487	613	860	5
países	171	476	201	487	613	860	5
como	206	476	231	487	613	860	5
Canadá,	236	476	273	487	613	860	5
China,	278	476	307	487	613	860	5
España,	66	490	102	501	613	860	5
Suecia	105	490	135	501	613	860	5
y	138	490	143	501	613	860	5
EE.	146	490	161	501	613	860	5
UU.	163	490	179	501	613	860	5
informó	182	490	220	501	613	860	5
la	222	490	231	501	613	860	5
acumulación	233	490	293	501	613	860	5
de	296	490	307	501	613	860	5
antibióticos.	66	503	124	514	613	860	5
Durante	128	503	166	514	613	860	5
los	170	503	184	514	613	860	5
procesos	188	503	230	514	613	860	5
de	234	503	245	514	613	860	5
tratamiento,	249	503	307	514	613	860	5
los	66	516	80	527	613	860	5
antibióticos	88	516	148	527	613	860	5
entran	156	516	189	527	613	860	5
en	197	516	209	527	613	860	5
contacto	216	516	260	527	613	860	5
con	267	516	285	527	613	860	5
los	293	516	307	527	613	860	5
biosólidos,	66	530	120	541	613	860	5
que	128	530	146	541	613	860	5
cargan	154	530	187	541	613	860	5
una	195	530	213	541	613	860	5
densa	221	530	250	541	613	860	5
población	258	530	307	541	613	860	5
bacteriana	66	543	116	554	613	860	5
y	122	543	127	554	613	860	5
actúan	133	543	165	554	613	860	5
como	170	543	196	554	613	860	5
barreras	202	543	242	554	613	860	5
taxonómicas	248	543	307	554	613	860	5
para	66	556	88	567	613	860	5
la	96	556	105	567	613	860	5
transferencia	112	556	179	567	613	860	5
horizontal	186	556	238	567	613	860	5
de	246	556	258	567	613	860	5
material	265	556	307	567	613	860	5
genético;	66	569	109	580	613	860	5
por	111	569	128	580	613	860	5
lo	130	569	139	580	613	860	5
tanto,	142	569	169	580	613	860	5
las	172	569	185	580	613	860	5
plantas	187	569	222	580	613	860	5
de	225	569	236	580	613	860	5
tratamiento	239	569	294	580	613	860	5
se	297	569	307	580	613	860	5
han	66	583	84	594	613	860	5
convertido	87	583	137	594	613	860	5
en	140	583	152	594	613	860	5
un	155	583	167	594	613	860	5
lugar	170	583	195	594	613	860	5
propicio	197	583	237	594	613	860	5
para	240	583	261	594	613	860	5
el	264	583	272	594	613	860	5
cultivo	276	583	307	594	613	860	5
de	66	596	77	607	613	860	5
bacterias	79	596	122	607	613	860	5
resistentes(7,	123	596	187	607	613	860	5
12)	188	596	205	607	613	860	5
1.2.	66	624	84	635	613	860	5
Antibióticos	86	624	147	635	613	860	5
en	148	624	161	635	613	860	5
el	162	624	172	635	613	860	5
agua	173	624	197	635	613	860	5
1.2.1.	66	638	93	649	613	860	5
Agua	101	638	127	649	613	860	5
del	128	638	144	649	613	860	5
grifo	145	638	170	649	613	860	5
Cada	101	666	124	677	613	860	5
vez	126	666	142	677	613	860	5
es	143	666	153	677	613	860	5
más	155	666	174	677	613	860	5
difícil	175	666	202	677	613	860	5
hablar	203	666	234	677	613	860	5
de	235	666	247	677	613	860	5
agua	248	666	270	677	613	860	5
potable	272	666	307	677	613	860	5
natural	66	680	100	691	613	860	5
y	104	680	109	691	613	860	5
segura,	113	680	147	691	613	860	5
ya	151	680	162	691	613	860	5
que	166	680	183	691	613	860	5
muchos	187	680	224	691	613	860	5
países	228	680	257	691	613	860	5
enfrentan	261	680	307	691	613	860	5
problemas	66	693	116	704	613	860	5
de	118	693	129	704	613	860	5
calidad	131	693	165	704	613	860	5
del	167	693	181	704	613	860	5
agua.	183	693	208	704	613	860	5
En	210	693	222	704	613	860	5
España	224	693	258	704	613	860	5
y	260	693	266	704	613	860	5
China	268	693	295	704	613	860	5
ya	296	693	307	704	613	860	5
se	66	706	76	717	613	860	5
demostró	82	706	127	717	613	860	5
la	133	706	141	717	613	860	5
presencia	147	706	192	717	613	860	5
de	198	706	210	717	613	860	5
contaminación	215	706	285	717	613	860	5
por	291	706	307	717	613	860	5
antibióticos	66	720	121	731	613	860	5
en	127	720	139	731	613	860	5
el	145	720	153	731	613	860	5
agua	160	720	182	731	613	860	5
del	188	720	202	731	613	860	5
grifo,	209	720	233	731	613	860	5
anteriormente	239	720	307	731	613	860	5
considerada	66	733	123	744	613	860	5
como	125	733	150	744	613	860	5
fuente	152	733	182	744	613	860	5
de	183	733	195	744	613	860	5
agua	196	733	218	744	613	860	5
potable(7)	220	733	270	744	613	860	5
1.2.2.	66	761	93	772	613	860	5
Ríos,	101	761	126	772	613	860	5
arroyos	127	761	166	772	613	860	5
y	168	761	173	772	613	860	5
lagos	175	761	201	772	613	860	5
28	88	801	100	812	613	860	5
Ríos	326	58	347	69	613	860	5
de	351	58	363	69	613	860	5
España	367	58	401	69	613	860	5
(Jarma,	405	58	439	69	613	860	5
Manzanares,	444	58	503	69	613	860	5
Guadarrama,	507	58	568	69	613	860	5
Henares,	326	71	368	82	613	860	5
Tajo,	374	71	396	82	613	860	5
Ebro	403	71	426	82	613	860	5
y	433	71	438	82	613	860	5
Llobergat)	445	71	494	82	613	860	5
reportaron	501	71	553	82	613	860	5
la	559	71	568	82	613	860	5
presencia	326	85	375	96	613	860	5
de	382	85	394	96	613	860	5
antibióticos.	402	85	464	96	613	860	5
Estudios	471	85	514	96	613	860	5
similares	522	85	568	96	613	860	5
también	326	98	365	109	613	860	5
reconocieron	369	98	431	109	613	860	5
la	435	98	444	109	613	860	5
presencia	448	98	493	109	613	860	5
de	497	98	508	109	613	860	5
antibióticos	512	98	568	109	613	860	5
en	326	111	338	122	613	860	5
los	341	111	354	122	613	860	5
ríos	357	111	375	122	613	860	5
de	378	111	389	122	613	860	5
Corea	392	111	419	122	613	860	5
del	422	111	437	122	613	860	5
Sur	439	111	456	122	613	860	5
(Han),	458	111	488	122	613	860	5
EE.	491	111	506	122	613	860	5
UU.	509	111	525	122	613	860	5
(arroyos	528	111	568	122	613	860	5
Ozark),	326	125	361	136	613	860	5
Italia	363	125	387	136	613	860	5
(Po	390	125	406	136	613	860	5
y	408	125	414	136	613	860	5
Arno),	416	125	446	136	613	860	5
Taiwán	449	125	483	136	613	860	5
(Sindian,	485	125	527	136	613	860	5
Dahan	529	125	560	136	613	860	5
y	562	125	568	136	613	860	5
Gaoping),	326	138	372	149	613	860	5
Francia	379	138	415	149	613	860	5
(Sena)	422	138	453	149	613	860	5
y	460	138	466	149	613	860	5
Suecia	473	138	504	149	613	860	5
(Hoje).	511	138	544	149	613	860	5
Los	551	138	568	149	613	860	5
estudios	326	151	366	162	613	860	5
de	368	151	379	162	613	860	5
ríos	381	151	399	162	613	860	5
en	400	151	412	162	613	860	5
China	413	151	440	162	613	860	5
(Perla,	442	151	473	162	613	860	5
Amarillo,	474	151	517	162	613	860	5
Hai	519	151	535	162	613	860	5
y	536	151	542	162	613	860	5
Liao)	543	151	568	162	613	860	5
también	326	164	365	175	613	860	5
informaron	367	164	420	175	613	860	5
presencia	422	164	467	175	613	860	5
de	469	164	480	175	613	860	5
antibióticos(7,	482	164	550	175	613	860	5
13)	551	164	567	175	613	860	5
1.2.3.	326	193	354	204	613	860	5
Mares	355	193	386	204	613	860	5
y	388	193	393	204	613	860	5
océanos	395	193	436	204	613	860	5
Se	362	221	373	232	613	860	5
han	377	221	394	232	613	860	5
realizado	399	221	442	232	613	860	5
muy	446	221	467	232	613	860	5
pocos	471	221	498	232	613	860	5
estudios	503	221	542	232	613	860	5
para	546	221	568	232	613	860	5
analizar	326	234	365	245	613	860	5
el	372	234	380	245	613	860	5
agua	388	234	410	245	613	860	5
de	417	234	429	245	613	860	5
los	436	234	450	245	613	860	5
océanos	457	234	495	245	613	860	5
en	503	234	514	245	613	860	5
busca	522	234	549	245	613	860	5
de	556	234	568	245	613	860	5
contaminación	326	247	396	258	613	860	5
por	398	247	415	258	613	860	5
antibióticos.	417	247	474	258	613	860	5
Estudios	477	247	517	258	613	860	5
realizados	519	247	568	258	613	860	5
en	326	261	338	272	613	860	5
las	341	261	354	272	613	860	5
costas	356	261	386	272	613	860	5
de	388	261	400	272	613	860	5
China	402	261	429	272	613	860	5
(golfo	432	261	459	272	613	860	5
de	462	261	474	272	613	860	5
Beibu,	476	261	506	272	613	860	5
las	508	261	522	272	613	860	5
costas	524	261	553	272	613	860	5
de	556	261	568	272	613	860	5
Dalian,	326	274	359	285	613	860	5
la	361	274	370	285	613	860	5
bahía	372	274	398	285	613	860	5
de	400	274	412	285	613	860	5
Bohai,	414	274	443	285	613	860	5
las	446	274	459	285	613	860	5
aguas	461	274	488	285	613	860	5
costeras	491	274	529	285	613	860	5
del	532	274	546	285	613	860	5
mar	549	274	568	285	613	860	5
Amarillo	326	287	367	298	613	860	5
y	372	287	377	298	613	860	5
el	382	287	390	298	613	860	5
mar	395	287	414	298	613	860	5
de	418	287	430	298	613	860	5
Bohai)	434	287	466	298	613	860	5
concluyeron	470	287	528	298	613	860	5
que	532	287	550	298	613	860	5
las	555	287	568	298	613	860	5
concentraciones	326	301	403	312	613	860	5
de	406	301	417	312	613	860	5
antibióticos	420	301	475	312	613	860	5
halladas	478	301	517	312	613	860	5
en	520	301	531	312	613	860	5
el	534	301	543	312	613	860	5
agua	545	301	568	312	613	860	5
de	326	314	338	325	613	860	5
mar	340	314	359	325	613	860	5
fueron	360	314	392	325	613	860	5
muy	393	314	414	325	613	860	5
bajas	416	314	440	325	613	860	5
(ng/L)	442	314	473	325	613	860	5
en	475	314	486	325	613	860	5
comparación	488	314	549	325	613	860	5
con	551	314	568	325	613	860	5
el	326	327	335	338	613	860	5
agua	337	327	360	338	613	860	5
de	362	327	374	338	613	860	5
los	376	327	390	338	613	860	5
ríos	393	327	411	338	613	860	5
y	414	327	419	338	613	860	5
las	422	327	435	338	613	860	5
aguas	438	327	464	338	613	860	5
residuales	467	327	515	338	613	860	5
depuradas	518	327	568	338	613	860	5
(mg/L	326	340	356	351	613	860	5
y	358	340	363	351	613	860	5
mg/kg).	365	340	403	351	613	860	5
Las	404	340	420	351	613	860	5
fuentes	421	340	456	351	613	860	5
de	458	340	469	351	613	860	5
contaminación	471	340	540	351	613	860	5
de	542	340	553	351	613	860	5
las	554	340	568	351	613	860	5
aguas	326	354	353	365	613	860	5
marinas	359	354	397	365	613	860	5
son	403	354	419	365	613	860	5
la	425	354	433	365	613	860	5
descarga	438	354	480	365	613	860	5
directa	485	354	518	365	613	860	5
de	524	354	535	365	613	860	5
aguas	541	354	568	365	613	860	5
residuales	326	367	375	378	613	860	5
y	378	367	383	378	613	860	5
la	386	367	394	378	613	860	5
confluencia	397	367	451	378	613	860	5
de	454	367	466	378	613	860	5
ríos.	469	367	489	378	613	860	5
Existe	492	367	521	378	613	860	5
un	523	367	536	378	613	860	5
riesgo	539	367	568	378	613	860	5
ecológico	326	380	370	391	613	860	5
para	374	380	396	391	613	860	5
especies	399	380	439	391	613	860	5
de	443	380	454	391	613	860	5
algas	458	380	482	391	613	860	5
y	486	380	492	391	613	860	5
los	495	380	509	391	613	860	5
organismos	513	380	568	391	613	860	5
acuáticos	326	394	370	405	613	860	5
sensibles	372	394	415	405	613	860	5
(7).	416	394	433	405	613	860	5
Por	362	422	378	433	613	860	5
otro	381	422	400	433	613	860	5
lado	403	422	423	433	613	860	5
se	426	422	436	433	613	860	5
investigó	438	422	481	433	613	860	5
la	483	422	491	433	613	860	5
presencia	494	422	539	433	613	860	5
de	542	422	553	433	613	860	5
47	555	422	568	433	613	860	5
antibióticos	326	435	384	446	613	860	5
en:	392	435	407	446	613	860	5
camarones,	414	435	469	446	613	860	5
salmones,	477	435	525	446	613	860	5
bagres,	533	435	568	446	613	860	5
truchas,	326	448	364	459	613	860	5
tilapias	371	448	405	459	613	860	5
y	412	448	417	459	613	860	5
swai	424	448	446	459	613	860	5
comprados	452	448	505	459	613	860	5
en	511	448	523	459	613	860	5
EE.	530	448	545	459	613	860	5
UU.	551	448	568	459	613	860	5
Provenientes	326	462	388	473	613	860	5
de	394	462	405	473	613	860	5
11	411	462	424	473	613	860	5
países	430	462	459	473	613	860	5
diferentes.	465	462	515	473	613	860	5
Todas	521	462	548	473	613	860	5
las	554	462	568	473	613	860	5
muestras	326	475	370	486	613	860	5
(n	373	475	383	486	613	860	5
=	386	475	392	486	613	860	5
27)	395	475	412	486	613	860	5
cumplieron	415	475	469	486	613	860	5
con	472	475	489	486	613	860	5
las	492	475	505	486	613	860	5
regulaciones	508	475	568	486	613	860	5
de	326	488	338	499	613	860	5
la	343	488	351	499	613	860	5
FDA	356	488	376	499	613	860	5
y	380	488	386	499	613	860	5
se	391	488	401	499	613	860	5
detectaron	406	488	456	499	613	860	5
cinco	461	488	486	499	613	860	5
antibióticos	491	488	546	499	613	860	5
por	551	488	568	499	613	860	5
encima	326	501	360	512	613	860	5
de	364	501	376	512	613	860	5
los	380	501	393	512	613	860	5
límites	397	501	429	512	613	860	5
de	433	501	445	512	613	860	5
detección:	449	501	497	512	613	860	5
oxitetraciclina	501	501	568	512	613	860	5
(en	326	515	342	526	613	860	5
camarón	348	515	389	526	613	860	5
silvestre:	395	515	437	526	613	860	5
7,7	443	515	457	526	613	860	5
ng/g	463	515	485	526	613	860	5
de	491	515	503	526	613	860	5
peso	508	515	530	526	613	860	5
fresco;	536	515	568	526	613	860	5
tilapia	326	528	356	539	613	860	5
de	360	528	371	539	613	860	5
cultivo:	375	528	410	539	613	860	5
2,7	414	528	428	539	613	860	5
ng/g;	432	528	457	539	613	860	5
salmón	461	528	495	539	613	860	5
de	499	528	511	539	613	860	5
cultivo:	515	528	549	539	613	860	5
8,6	553	528	568	539	613	860	5
ng/g;	326	541	352	552	613	860	5
trucha	354	541	385	552	613	860	5
de	387	541	398	552	613	860	5
cultivo	401	541	432	552	613	860	5
con	434	541	451	552	613	860	5
deformidades	454	541	519	552	613	860	5
espinales:	521	541	568	552	613	860	5
3.9	326	555	341	566	613	860	5
ng/g),	342	555	371	566	613	860	5
4-epioxitetraciclina	373	555	464	566	613	860	5
(salmón	466	555	504	566	613	860	5
cultivado:	506	555	552	566	613	860	5
4.1	553	555	568	566	613	860	5
ng/g),	326	568	355	579	613	860	5
sulfadimetoxina	359	568	435	579	613	860	5
(camarones	439	568	494	579	613	860	5
cultivados:	498	568	549	579	613	860	5
0.3	553	568	568	579	613	860	5
ng/g),	326	581	355	592	613	860	5
ormetoprim	359	581	416	592	613	860	5
(salmón	420	581	459	592	613	860	5
cultivado:	463	581	509	592	613	860	5
0.5	513	581	527	592	613	860	5
ng/g)	531	581	558	592	613	860	5
y	562	581	568	592	613	860	5
virginiamicina	326	595	410	606	613	860	5
(salmón	419	595	465	606	613	860	5
de	473	595	486	606	613	860	5
piscifactoría	495	595	568	606	613	860	5
comercializado	326	608	398	619	613	860	5
como	399	608	425	619	613	860	5
libre	426	608	448	619	613	860	5
de	450	608	461	619	613	860	5
antibióticos:	463	608	521	619	613	860	5
5.2	523	608	537	619	613	860	5
ng/g).	539	608	568	619	613	860	5
El	326	621	336	632	613	860	5
potencial	338	621	381	632	613	860	5
para	384	621	405	632	613	860	5
el	407	621	416	632	613	860	5
desarrollo	418	621	466	632	613	860	5
de	469	621	480	632	613	860	5
la	482	621	491	632	613	860	5
resistencia	493	621	544	632	613	860	5
a	546	621	552	632	613	860	5
los	554	621	568	632	613	860	5
medicamentos	326	634	395	645	613	860	5
microbianos	398	634	457	645	613	860	5
se	460	634	470	645	613	860	5
identificó	473	634	518	645	613	860	5
como	521	634	547	645	613	860	5
una	550	634	567	645	613	860	5
preocupación	326	648	415	659	613	860	5
clave	424	648	457	659	613	860	5
y	467	648	472	659	613	860	5
prioridad	482	648	544	659	613	860	5
de	554	648	568	659	613	860	5
investigación(14).	326	661	411	672	613	860	5
1.2.4.	326	689	353	700	613	860	5
Aguas	355	689	385	700	613	860	5
subterráneas	387	689	454	700	613	860	5
Las	362	717	378	728	613	860	5
actividades	382	717	435	728	613	860	5
antropogénicas	440	717	512	728	613	860	5
han	517	717	535	728	613	860	5
hecho	539	717	568	728	613	860	5
que	326	731	346	742	613	860	5
los	354	731	370	742	613	860	5
acuíferos	378	731	429	742	613	860	5
sean	438	731	462	742	613	860	5
vulnerables	471	731	536	742	613	860	5
a	544	731	550	742	613	860	5
la	558	731	567	742	613	860	5
contaminación	326	744	396	755	613	860	5
por	401	744	418	755	613	860	5
antibióticos.	423	744	481	755	613	860	5
Aunque	487	744	523	755	613	860	5
el	529	744	537	755	613	860	5
suelo	542	744	567	755	613	860	5
retrasa	326	757	360	768	613	860	5
el	363	757	371	768	613	860	5
movimiento	374	757	431	768	613	860	5
de	433	757	445	768	613	860	5
estos	448	757	472	768	613	860	5
contaminantes,	475	757	547	768	613	860	5
una	550	757	567	768	613	860	5
vez	326	770	342	781	613	860	5
que	345	770	363	781	613	860	5
el	366	770	374	781	613	860	5
agua	377	770	400	781	613	860	5
se	403	770	413	781	613	860	5
contamina,	416	770	468	781	613	860	5
es	471	770	481	781	613	860	5
difícil	485	770	511	781	613	860	5
reducir	514	770	549	781	613	860	5
sus	552	770	567	781	613	860	5
Compend.	222	800	263	810	613	860	5
cienc.	266	800	289	810	613	860	5
vet.	291	800	307	810	613	860	5
2019;	311	800	334	810	613	860	5
09	336	800	347	810	613	860	5
(02)	349	800	365	810	613	860	5
:	367	800	370	810	613	860	5
24	372	800	382	810	613	860	5
-	385	800	388	810	613	860	5
37	390	800	400	810	613	860	5
ISSN	504	801	523	811	613	860	5
2226-1761	525	801	569	811	613	860	5
Lara	66	35	81	43	613	860	6
M	83	35	89	43	613	860	6
y	91	35	95	43	613	860	6
col.	97	35	108	43	613	860	6
efectos.	66	58	101	69	613	860	6
Las	105	58	121	69	613	860	6
filtraciones	125	58	178	69	613	860	6
son	182	58	199	69	613	860	6
fuentes	203	58	237	69	613	860	6
de	241	58	253	69	613	860	6
recarga	257	58	292	69	613	860	6
de	296	58	307	69	613	860	6
aguas	66	71	93	82	613	860	6
subterráneas	95	71	157	82	613	860	6
y,	159	71	166	82	613	860	6
a	169	71	174	82	613	860	6
veces,	176	71	204	82	613	860	6
también	207	71	245	82	613	860	6
actúan	248	71	279	82	613	860	6
como	282	71	307	82	613	860	6
fuentes	66	85	101	96	613	860	6
de	103	85	114	96	613	860	6
contaminación.	116	85	188	96	613	860	6
Tanto	190	85	217	96	613	860	6
en	218	85	230	96	613	860	6
España	232	85	266	96	613	860	6
como	268	85	294	96	613	860	6
en	296	85	307	96	613	860	6
EE.	66	98	82	109	613	860	6
UU.,	89	98	109	109	613	860	6
se	116	98	127	109	613	860	6
han	134	98	152	109	613	860	6
realizado	160	98	206	109	613	860	6
estudios	214	98	256	109	613	860	6
sobre	263	98	291	109	613	860	6
la	299	98	307	109	613	860	6
contaminación	66	111	136	122	613	860	6
de	137	111	148	122	613	860	6
las	150	111	163	122	613	860	6
aguas	164	111	191	122	613	860	6
subterráneas	193	111	255	122	613	860	6
y	256	111	262	122	613	860	6
en	263	111	275	122	613	860	6
ambos	276	111	307	122	613	860	6
países	66	125	95	136	613	860	6
se	98	125	108	136	613	860	6
reconoció	110	125	156	136	613	860	6
la	159	125	167	136	613	860	6
presencia	170	125	215	136	613	860	6
de	217	125	229	136	613	860	6
antibióticos.	231	125	289	136	613	860	6
Las	291	125	307	136	613	860	6
plantas	66	138	100	149	613	860	6
de	104	138	115	149	613	860	6
tratamiento	119	138	174	149	613	860	6
de	178	138	189	149	613	860	6
aguas	192	138	219	149	613	860	6
residuales	223	138	271	149	613	860	6
son	274	138	291	149	613	860	6
las	294	138	307	149	613	860	6
fuentes	66	151	101	162	613	860	6
más	104	151	123	162	613	860	6
influyentes	126	151	178	162	613	860	6
de	181	151	192	162	613	860	6
contaminación	195	151	265	162	613	860	6
del	268	151	282	162	613	860	6
agua	285	151	307	162	613	860	6
subterránea.	66	165	125	176	613	860	6
Los	127	165	143	176	613	860	6
niveles	145	165	177	176	613	860	6
de	179	165	190	176	613	860	6
antibióticos	192	165	247	176	613	860	6
encontrados	249	165	307	176	613	860	6
en	66	178	77	189	613	860	6
las	83	178	96	189	613	860	6
aguas	101	178	128	189	613	860	6
subterráneas	133	178	195	189	613	860	6
ubicadas	200	178	242	189	613	860	6
cerca	247	178	272	189	613	860	6
de	277	178	289	189	613	860	6
las	294	178	307	189	613	860	6
instalaciones	66	191	127	202	613	860	6
de	132	191	143	202	613	860	6
ganado	148	191	182	202	613	860	6
porcino	187	191	223	202	613	860	6
y	228	191	233	202	613	860	6
vacuno	238	191	271	202	613	860	6
fueron	276	191	307	202	613	860	6
similares	66	204	112	215	613	860	6
a	120	204	125	215	613	860	6
los	133	204	147	215	613	860	6
del	155	204	170	215	613	860	6
agua	178	204	202	215	613	860	6
potable.	209	204	250	215	613	860	6
En	258	204	271	215	613	860	6
aguas	278	204	307	215	613	860	6
subterráneas	66	218	128	229	613	860	6
se	133	218	143	229	613	860	6
han	148	218	165	229	613	860	6
reportado	170	218	217	229	613	860	6
antibióticos	222	218	278	229	613	860	6
junto	283	218	307	229	613	860	6
con	66	231	83	242	613	860	6
muchos	90	231	127	242	613	860	6
otros	134	231	158	242	613	860	6
compuestos	165	231	222	242	613	860	6
orgánicos	229	231	274	242	613	860	6
como	281	231	307	242	613	860	6
productos	66	244	114	255	613	860	6
farmacéuticos,	120	244	188	255	613	860	6
pesticidas,	195	244	244	255	613	860	6
compuestos	251	244	307	255	613	860	6
industriales,	66	258	124	269	613	860	6
hormonas	131	258	178	269	613	860	6
y	185	258	191	269	613	860	6
productos	197	258	245	269	613	860	6
de	252	258	263	269	613	860	6
cuidado	270	258	307	269	613	860	6
p	66	271	72	282	613	860	6
e	73	271	79	282	613	860	6
r	80	271	84	282	613	860	6
s	86	271	90	282	613	860	6
o	92	271	97	282	613	860	6
n	99	271	105	282	613	860	6
a	106	271	111	282	613	860	6
l	113	271	116	282	613	860	6
,	117	271	119	282	613	860	6
p	128	271	134	282	613	860	6
e	135	271	140	282	613	860	6
ro	142	271	153	282	613	860	6
l	162	271	165	282	613	860	6
a	166	271	171	282	613	860	6
s	172	271	177	282	613	860	6
c	186	271	190	282	613	860	6
o	192	271	198	282	613	860	6
n	199	271	205	282	613	860	6
c	206	271	211	282	613	860	6
e	212	271	218	282	613	860	6
n	219	271	225	282	613	860	6
t	226	271	230	282	613	860	6
ra	231	271	242	282	613	860	6
c	243	271	248	282	613	860	6
i	249	271	252	282	613	860	6
o	254	271	260	282	613	860	6
n	261	271	267	282	613	860	6
e	268	271	274	282	613	860	6
s	275	271	279	282	613	860	6
s	288	271	293	282	613	860	6
o	294	271	300	282	613	860	6
n	301	271	307	282	613	860	6
significativamente	66	284	152	295	613	860	6
más	158	284	178	295	613	860	6
bajas	184	284	209	295	613	860	6
que	215	284	233	295	613	860	6
en	239	284	251	295	613	860	6
ríos	257	284	275	295	613	860	6
y	282	284	288	295	613	860	6
las	294	284	307	295	613	860	6
plantas	66	297	100	308	613	860	6
de	102	297	113	308	613	860	6
tratamiento	115	297	171	308	613	860	6
de	172	297	183	308	613	860	6
aguas	185	297	212	308	613	860	6
residuales	213	297	261	308	613	860	6
(7).	263	297	280	308	613	860	6
1.3.	66	326	84	337	613	860	6
Antibióticos	88	326	149	337	613	860	6
en	151	326	163	337	613	860	6
suelo	165	326	192	337	613	860	6
y	193	326	199	337	613	860	6
sedimentos	201	326	259	337	613	860	6
La	101	354	113	365	613	860	6
ocurrencia	117	354	167	365	613	860	6
natural	171	354	205	365	613	860	6
de	209	354	220	365	613	860	6
antibióticos	224	354	280	365	613	860	6
en	283	354	295	365	613	860	6
el	299	354	307	365	613	860	6
suelo	66	367	91	378	613	860	6
se	92	367	103	378	613	860	6
debe	104	367	127	378	613	860	6
a	128	367	134	378	613	860	6
la	135	367	144	378	613	860	6
biosíntesis	145	367	196	378	613	860	6
de	197	367	209	378	613	860	6
los	210	367	224	378	613	860	6
microorganismos	225	367	307	378	613	860	6
que	66	380	83	391	613	860	6
habitan	86	380	122	391	613	860	6
en	124	380	135	391	613	860	6
él.	138	380	149	391	613	860	6
Sin	151	380	166	391	613	860	6
embargo,	168	380	212	391	613	860	6
el	214	380	223	391	613	860	6
lodo	225	380	246	391	613	860	6
y	248	380	254	391	613	860	6
el	256	380	265	391	613	860	6
estiércol	267	380	307	391	613	860	6
constituyen	66	394	121	405	613	860	6
la	123	394	131	405	613	860	6
principal	134	394	176	405	613	860	6
fuente	178	394	208	405	613	860	6
para	210	394	231	405	613	860	6
la	234	394	242	405	613	860	6
diseminación	244	394	307	405	613	860	6
de	66	407	77	418	613	860	6
la	79	407	87	418	613	860	6
mayoría	89	407	127	418	613	860	6
de	129	407	141	418	613	860	6
los	142	407	156	418	613	860	6
antibióticos	157	407	213	418	613	860	6
en	214	407	226	418	613	860	6
la	227	407	236	418	613	860	6
tierra,	237	407	266	418	613	860	6
debido	268	407	300	418	613	860	6
a	302	407	307	418	613	860	6
la	66	420	74	431	613	860	6
repetida	76	420	116	431	613	860	6
aplicación	118	420	165	431	613	860	6
de	167	420	179	431	613	860	6
estiércol	180	420	221	431	613	860	6
por	223	420	239	431	613	860	6
ejemplo	241	420	279	431	613	860	6
las	281	420	294	431	613	860	6
de	296	420	307	431	613	860	6
vacas	66	433	92	444	613	860	6
lecheras	95	433	134	444	613	860	6
como	137	433	163	444	613	860	6
fertilizante	166	433	218	444	613	860	6
del	221	433	236	444	613	860	6
suelo	239	433	264	444	613	860	6
agrícola,	267	433	307	444	613	860	6
los	66	447	80	458	613	860	6
antibióticos	83	447	139	458	613	860	6
se	142	447	152	458	613	860	6
acumulan	156	447	202	458	613	860	6
en	206	447	217	458	613	860	6
el	221	447	229	458	613	860	6
suelo	233	447	258	458	613	860	6
(7).	261	447	278	458	613	860	6
Otras	282	447	307	458	613	860	6
fuentes	66	460	101	471	613	860	6
importantes	103	460	160	471	613	860	6
de	162	460	174	471	613	860	6
contaminación	176	460	246	471	613	860	6
son	248	460	264	471	613	860	6
el	266	460	275	471	613	860	6
uso	277	460	294	471	613	860	6
de	296	460	307	471	613	860	6
antibióticos	66	473	121	484	613	860	6
en	124	473	136	484	613	860	6
acuicultura,	139	473	194	484	613	860	6
los	197	473	211	484	613	860	6
desbordes	214	473	262	484	613	860	6
de	266	473	277	484	613	860	6
aguas	280	473	307	484	613	860	6
superficiales,	66	487	128	498	613	860	6
el	134	487	142	498	613	860	6
vertido	149	487	183	498	613	860	6
de	189	487	200	498	613	860	6
desechos	207	487	250	498	613	860	6
sólidos	256	487	289	498	613	860	6
en	296	487	307	498	613	860	6
tierras	66	500	97	511	613	860	6
y	99	500	105	511	613	860	6
el	107	500	115	511	613	860	6
uso	117	500	134	511	613	860	6
directo	136	500	169	511	613	860	6
como	171	500	197	511	613	860	6
pesticidas	199	500	246	511	613	860	6
en	248	500	259	511	613	860	6
vegetales,	261	500	307	511	613	860	6
frutas	66	513	94	524	613	860	6
y	97	513	103	524	613	860	6
plantas	106	513	141	524	613	860	6
ornamentales.	144	513	211	524	613	860	6
Se	215	513	226	524	613	860	6
han	229	513	247	524	613	860	6
demostrado	251	513	307	524	613	860	6
niveles	66	527	99	538	613	860	6
más	102	527	121	538	613	860	6
altos	125	527	147	538	613	860	6
de	151	527	162	538	613	860	6
antibióticos	166	527	221	538	613	860	6
en	224	527	236	538	613	860	6
los	239	527	253	538	613	860	6
campos	256	527	292	538	613	860	6
de	296	527	307	538	613	860	6
vegetales	66	540	110	551	613	860	6
orgánicos	112	540	158	551	613	860	6
(uso	160	540	181	551	613	860	6
de	183	540	194	551	613	860	6
abono)	197	540	230	551	613	860	6
en	232	540	244	551	613	860	6
comparación	246	540	307	551	613	860	6
con	66	553	83	564	613	860	6
los	84	553	98	564	613	860	6
campos	99	553	135	564	613	860	6
de	137	553	148	564	613	860	6
vegetales	150	553	194	564	613	860	6
que	195	553	213	564	613	860	6
utilizan	214	553	249	564	613	860	6
fertilizantes	251	553	307	564	613	860	6
químicos	66	566	109	577	613	860	6
(7).	110	566	127	577	613	860	6
En	101	595	114	606	613	860	6
investigaciones	117	595	189	606	613	860	6
realizadas	192	595	239	606	613	860	6
en	242	595	254	606	613	860	6
China,	257	595	286	606	613	860	6
uno	289	595	307	606	613	860	6
de	66	608	77	619	613	860	6
los	83	608	97	619	613	860	6
mayores	103	608	143	619	613	860	6
productores	149	608	206	619	613	860	6
y	212	608	217	619	613	860	6
consumidores	223	608	290	619	613	860	6
de	296	608	307	619	613	860	6
antibióticos	66	621	126	632	613	860	6
del	133	621	149	632	613	860	6
mundo,	156	621	194	632	613	860	6
se	202	621	212	632	613	860	6
encontró	220	621	265	632	613	860	6
que	272	621	291	632	613	860	6
la	298	621	307	632	613	860	6
frecuencia	66	634	115	645	613	860	6
de	116	634	128	645	613	860	6
detección	130	634	175	645	613	860	6
de	177	634	188	645	613	860	6
antibióticos	190	634	245	645	613	860	6
en	247	634	258	645	613	860	6
el	260	634	269	645	613	860	6
suelo	270	634	295	645	613	860	6
es	297	634	307	645	613	860	6
generalmente	66	648	131	659	613	860	6
menor	133	648	164	659	613	860	6
que	167	648	184	659	613	860	6
en	187	648	199	659	613	860	6
el	201	648	210	659	613	860	6
estiércol	212	648	253	659	613	860	6
y	255	648	261	659	613	860	6
atribuían	264	648	307	659	613	860	6
este	66	661	85	672	613	860	6
hecho	87	661	116	672	613	860	6
a	118	661	123	672	613	860	6
factores,	126	661	165	672	613	860	6
como:	168	661	196	672	613	860	6
la	199	661	207	672	613	860	6
dilución	209	661	248	672	613	860	6
con	250	661	267	672	613	860	6
el	269	661	278	672	613	860	6
suelo,	280	661	307	672	613	860	6
la	66	674	74	685	613	860	6
degradación,	78	674	138	685	613	860	6
la	141	674	149	685	613	860	6
lixiviación	153	674	201	685	613	860	6
y	204	674	210	685	613	860	6
la	213	674	221	685	613	860	6
absorción	225	674	271	685	613	860	6
por	274	674	291	685	613	860	6
las	294	674	307	685	613	860	6
plantas.	66	688	103	699	613	860	6
Las	109	688	125	699	613	860	6
concentraciones	132	688	209	699	613	860	6
de	215	688	227	699	613	860	6
antibióticos	233	688	289	699	613	860	6
en	296	688	307	699	613	860	6
suelos	66	701	96	712	613	860	6
en	100	701	111	712	613	860	6
los	115	701	129	712	613	860	6
que	133	701	151	712	613	860	6
se	155	701	165	712	613	860	6
utilizó	169	701	199	712	613	860	6
abono	203	701	232	712	613	860	6
orgánico	236	701	277	712	613	860	6
como	281	701	307	712	613	860	6
fertilizante	66	714	117	725	613	860	6
fueron	123	714	154	725	613	860	6
mucho	160	714	192	725	613	860	6
más	197	714	216	725	613	860	6
altas.	222	714	246	725	613	860	6
Aunque	252	714	288	725	613	860	6
las	294	714	307	725	613	860	6
concentraciones	66	728	142	739	613	860	6
de	144	728	156	739	613	860	6
antibióticos	158	728	213	739	613	860	6
en	215	728	227	739	613	860	6
el	229	728	237	739	613	860	6
lodo	239	728	260	739	613	860	6
no	262	728	274	739	613	860	6
fueron	276	728	307	739	613	860	6
altas,	66	741	90	752	613	860	6
la	93	741	101	752	613	860	6
frecuencia	104	741	152	752	613	860	6
de	155	741	166	752	613	860	6
detección	169	741	214	752	613	860	6
fue	216	741	231	752	613	860	6
alta;	234	741	254	752	613	860	6
esto	256	741	276	752	613	860	6
indica	278	741	307	752	613	860	6
que	66	754	83	765	613	860	6
el	85	754	93	765	613	860	6
uso	95	754	111	765	613	860	6
de	113	754	124	765	613	860	6
antibióticos	126	754	181	765	613	860	6
está	182	754	202	765	613	860	6
muy	203	754	224	765	613	860	6
extendido	225	754	272	765	613	860	6
(15).	273	754	296	765	613	860	6
ISSN	66	801	85	811	613	860	6
2226-1761	87	801	131	811	613	860	6
El	362	58	371	69	613	860	6
compostaje	374	58	427	69	613	860	6
elimina	430	58	465	69	613	860	6
en	467	58	479	69	613	860	6
promedio	481	58	527	69	613	860	6
50-70%	530	58	568	69	613	860	6
de	326	71	338	82	613	860	6
algunos	342	71	379	82	613	860	6
antibióticos	383	71	438	82	613	860	6
contenidos	443	71	494	82	613	860	6
en	499	71	510	82	613	860	6
el	515	71	523	82	613	860	6
estiércol	527	71	568	82	613	860	6
(16).	326	85	349	96	613	860	6
La	354	85	365	96	613	860	6
respuesta	370	85	416	96	613	860	6
de	420	85	432	96	613	860	6
los	436	85	450	96	613	860	6
ARG	454	85	474	96	613	860	6
a	479	85	484	96	613	860	6
los	489	85	503	96	613	860	6
tratamientos	507	85	568	96	613	860	6
biológicos,	326	98	376	109	613	860	6
como	380	98	405	109	613	860	6
las	408	98	422	109	613	860	6
lagunas	425	98	461	109	613	860	6
y	464	98	470	109	613	860	6
el	473	98	481	109	613	860	6
compostaje,	484	98	541	109	613	860	6
varía	544	98	568	109	613	860	6
debido	326	111	362	122	613	860	6
a	370	111	376	122	613	860	6
la	384	111	393	122	613	860	6
compleja	401	111	448	122	613	860	6
ecología	456	111	500	122	613	860	6
microbiana	508	111	568	122	613	860	6
involucrada	326	125	382	136	613	860	6
(16),	390	125	413	136	613	860	6
esto	420	125	440	136	613	860	6
podría	447	125	479	136	613	860	6
representar	486	125	542	136	613	860	6
una	550	125	568	136	613	860	6
alternativa	326	138	377	149	613	860	6
a	379	138	385	149	613	860	6
la	387	138	395	149	613	860	6
hora	397	138	419	149	613	860	6
de	421	138	432	149	613	860	6
manejar	435	138	474	149	613	860	6
las	476	138	489	149	613	860	6
concentraciones	491	138	568	149	613	860	6
de	326	151	338	162	613	860	6
antibióticos	339	151	395	162	613	860	6
en	396	151	408	162	613	860	6
estiércol.	409	151	452	162	613	860	6
1.4.	326	179	344	190	613	860	6
Antibióticos	346	179	407	190	613	860	6
en	409	179	421	190	613	860	6
plantas	423	179	460	190	613	860	6
y	462	179	467	190	613	860	6
animales	469	179	515	190	613	860	6
acuáticos	516	179	564	190	613	860	6
La	362	207	373	218	613	860	6
presencia	376	207	421	218	613	860	6
de	425	207	436	218	613	860	6
antibióticos	439	207	494	218	613	860	6
en	497	207	509	218	613	860	6
el	512	207	520	218	613	860	6
ambiente	523	207	568	218	613	860	6
abrió	326	221	351	232	613	860	6
su	354	221	365	232	613	860	6
entrada	368	221	404	232	613	860	6
a	407	221	412	232	613	860	6
la	415	221	423	232	613	860	6
biota.	426	221	452	232	613	860	6
Los	455	221	471	232	613	860	6
antibióticos	474	221	530	232	613	860	6
pueden	532	221	568	232	613	860	6
ser	326	234	341	245	613	860	6
absorbidos	346	234	398	245	613	860	6
por	402	234	419	245	613	860	6
vegetales	423	234	467	245	613	860	6
(cultivos,	471	234	514	245	613	860	6
plantas)	519	234	557	245	613	860	6
y	562	234	568	245	613	860	6
animales	326	247	369	258	613	860	6
acuáticos.	374	247	421	258	613	860	6
Su	426	247	438	258	613	860	6
presencia	444	247	489	258	613	860	6
en	495	247	507	258	613	860	6
vegetales	512	247	556	258	613	860	6
y	562	247	568	258	613	860	6
pescados	326	261	369	272	613	860	6
ha	372	261	384	272	613	860	6
desafiado	387	261	432	272	613	860	6
los	435	261	449	272	613	860	6
estándares	452	261	503	272	613	860	6
de	506	261	518	272	613	860	6
seguridad	521	261	568	272	613	860	6
alimentaria.	326	274	383	285	613	860	6
La	387	274	398	285	613	860	6
transferencia	403	274	465	285	613	860	6
de	469	274	481	285	613	860	6
la	485	274	494	285	613	860	6
contaminación	498	274	568	285	613	860	6
tiene	326	287	350	298	613	860	6
lugar	353	287	378	298	613	860	6
desde	381	287	408	298	613	860	6
los	412	287	425	298	613	860	6
suelos	428	287	458	298	613	860	6
modificados	461	287	519	298	613	860	6
con	522	287	539	298	613	860	6
lodos	542	287	568	298	613	860	6
hasta	326	301	352	312	613	860	6
las	356	301	369	312	613	860	6
plantas,	374	301	411	312	613	860	6
a	416	301	421	312	613	860	6
través	426	301	455	312	613	860	6
de	459	301	471	312	613	860	6
la	476	301	484	312	613	860	6
retención	489	301	534	312	613	860	6
de	538	301	550	312	613	860	6
las	554	301	568	312	613	860	6
superficies	326	314	378	325	613	860	6
de	380	314	391	325	613	860	6
las	393	314	406	325	613	860	6
raíces,	408	314	438	325	613	860	6
la	440	314	448	325	613	860	6
absorción	450	314	497	325	613	860	6
de	499	314	510	325	613	860	6
las	512	314	525	325	613	860	6
raíces,	527	314	557	325	613	860	6
la	559	314	568	325	613	860	6
translocación,	326	327	392	338	613	860	6
la	398	327	407	338	613	860	6
absorción	413	327	459	338	613	860	6
foliar	466	327	491	338	613	860	6
y	497	327	503	338	613	860	6
la	509	327	518	338	613	860	6
ingestión	524	327	568	338	613	860	6
animal(7).	326	340	375	351	613	860	6
Efectos	362	369	396	380	613	860	6
relacionados	402	369	462	380	613	860	6
con	468	369	484	380	613	860	6
la	490	369	499	380	613	860	6
presencia	505	369	550	380	613	860	6
de	556	369	568	380	613	860	6
antibióticos	326	382	382	393	613	860	6
en	383	382	395	393	613	860	6
el	396	382	404	393	613	860	6
medio	406	382	435	393	613	860	6
ambiente	437	382	481	393	613	860	6
1.5.	326	410	344	421	613	860	6
Desarrollo	346	410	400	421	613	860	6
de	401	410	414	421	613	860	6
resistencia	415	410	470	421	613	860	6
a	472	410	478	421	613	860	6
antibióticos	479	410	539	421	613	860	6
El	362	438	372	449	613	860	6
problema	380	438	431	449	613	860	6
más	440	438	461	449	613	860	6
importante	469	438	530	449	613	860	6
de	538	438	550	449	613	860	6
la	558	438	567	449	613	860	6
contaminación	326	451	396	462	613	860	6
ambiental	403	451	450	462	613	860	6
con	457	451	473	462	613	860	6
antibióticos	480	451	536	462	613	860	6
es	542	451	552	462	613	860	6
el	559	451	568	462	613	860	6
desarrollo	326	465	374	476	613	860	6
de	380	465	391	476	613	860	6
resistencia,	396	465	449	476	613	860	6
que	454	465	471	476	613	860	6
ha	476	465	488	476	613	860	6
resultado	493	465	538	476	613	860	6
en	543	465	554	476	613	860	6
la	559	465	567	476	613	860	6
reducción	326	478	373	489	613	860	6
del	377	478	391	489	613	860	6
potencial	395	478	438	489	613	860	6
terapéutico	441	478	495	489	613	860	6
de	499	478	510	489	613	860	6
los	514	478	527	489	613	860	6
mismos	531	478	568	489	613	860	6
contra	326	491	357	502	613	860	6
los	361	491	375	502	613	860	6
patógenos	380	491	428	502	613	860	6
de	433	491	444	502	613	860	6
humanos	449	491	492	502	613	860	6
y	497	491	502	502	613	860	6
animales.	507	491	552	502	613	860	6
La	556	491	567	502	613	860	6
presencia	326	505	372	516	613	860	6
de	377	505	388	516	613	860	6
resistencia	394	505	444	516	613	860	6
a	450	505	455	516	613	860	6
los	460	505	474	516	613	860	6
antibióticos	479	505	535	516	613	860	6
es	540	505	550	516	613	860	6
un	555	505	567	516	613	860	6
fenómeno	326	518	375	529	613	860	6
que	383	518	401	529	613	860	6
existe	409	518	438	529	613	860	6
en	445	518	457	529	613	860	6
la	465	518	473	529	613	860	6
naturaleza	481	518	533	529	613	860	6
como	541	518	567	529	613	860	6
herramienta	326	531	386	542	613	860	6
evolutiva,	393	531	438	542	613	860	6
pero	446	531	468	542	613	860	6
está	475	531	495	542	613	860	6
asociada	502	531	543	542	613	860	6
con	550	531	567	542	613	860	6
algunas	326	544	362	555	613	860	6
cepas	364	544	390	555	613	860	6
bacterianas	392	544	446	555	613	860	6
(7).	448	544	464	555	613	860	6
La	362	573	373	584	613	860	6
resistencia	379	573	430	584	613	860	6
puede	436	573	465	584	613	860	6
transferirse	471	573	526	584	613	860	6
de	532	573	544	584	613	860	6
una	550	573	567	584	613	860	6
bacteria	326	586	365	597	613	860	6
a	367	586	372	597	613	860	6
otra	375	586	394	597	613	860	6
mediante	397	586	441	597	613	860	6
diferentes	443	586	491	597	613	860	6
mecanismos.	493	586	554	597	613	860	6
La	556	586	567	597	613	860	6
resistencia	326	599	377	610	613	860	6
primaria	380	599	421	610	613	860	6
consiste	424	599	462	610	613	860	6
en	465	599	477	610	613	860	6
la	480	599	488	610	613	860	6
transferencia	491	599	553	610	613	860	6
de	556	599	567	610	613	860	6
la	326	612	335	623	613	860	6
resistencia	338	612	388	623	613	860	6
de	391	612	403	623	613	860	6
un	406	612	418	623	613	860	6
organismo	421	612	471	623	613	860	6
a	474	612	480	623	613	860	6
otro	483	612	503	623	613	860	6
a	506	612	511	623	613	860	6
partir	514	612	541	623	613	860	6
de	545	612	556	623	613	860	6
la	559	612	567	623	613	860	6
división	326	626	364	637	613	860	6
celular,	365	626	399	637	613	860	6
es	400	626	410	637	613	860	6
decir	412	626	436	637	613	860	6
las	438	626	451	637	613	860	6
bacterias	452	626	495	637	613	860	6
hijas	497	626	519	637	613	860	6
“heredan”	521	626	567	637	613	860	6
los	326	639	340	650	613	860	6
genes	348	639	376	650	613	860	6
mediante	383	639	429	650	613	860	6
transferencia	437	639	502	650	613	860	6
vertical.	509	639	548	650	613	860	6
La	556	639	567	650	613	860	6
resistencia	326	652	377	663	613	860	6
secundaria	383	652	434	663	613	860	6
se	440	652	450	663	613	860	6
desarrolla	456	652	503	663	613	860	6
mediante	509	652	553	663	613	860	6
el	559	652	567	663	613	860	6
contacto	326	666	367	677	613	860	6
de	372	666	383	677	613	860	6
microorganismos	388	666	470	677	613	860	6
con	475	666	492	677	613	860	6
un	497	666	509	677	613	860	6
antibiótico.	515	666	567	677	613	860	6
Otro	326	679	347	690	613	860	6
tipo	350	679	368	690	613	860	6
es	371	679	381	690	613	860	6
la	383	679	392	690	613	860	6
transferencia	394	679	456	690	613	860	6
entre	458	679	483	690	613	860	6
microorganismos	485	679	567	690	613	860	6
que	326	692	344	703	613	860	6
está	347	692	366	703	613	860	6
mediada	369	692	409	703	613	860	6
por	412	692	428	703	613	860	6
plásmidos,	431	692	482	703	613	860	6
donde	484	692	514	703	613	860	6
el	517	692	525	703	613	860	6
material	528	692	568	703	613	860	6
genético	326	706	366	717	613	860	6
se	373	706	383	717	613	860	6
transfiere	390	706	435	717	613	860	6
entre	442	706	467	717	613	860	6
diferentes	474	706	521	717	613	860	6
especies	528	706	567	717	613	860	6
bacterianas	326	719	381	730	613	860	6
mediante	382	719	426	730	613	860	6
transferencia	428	719	490	730	613	860	6
horizontal	491	719	540	730	613	860	6
(7).	541	719	558	730	613	860	6
Se	362	747	373	758	613	860	6
realizaron	381	747	432	758	613	860	6
varios	440	747	471	758	613	860	6
estudios	478	747	521	758	613	860	6
para	529	747	551	758	613	860	6
la	559	747	567	758	613	860	6
cuantificación	326	760	396	771	613	860	6
de	404	760	416	771	613	860	6
los	423	760	437	771	613	860	6
genes	445	760	473	771	613	860	6
de	481	760	493	771	613	860	6
resistencia	500	760	554	771	613	860	6
a	562	760	567	771	613	860	6
Compend.	222	800	263	810	613	860	6
cienc.	266	800	289	810	613	860	6
vet.	291	800	307	810	613	860	6
2019;	311	800	334	810	613	860	6
09	336	800	347	810	613	860	6
(02)	349	800	365	810	613	860	6
:	367	800	370	810	613	860	6
24	372	800	382	810	613	860	6
-	385	800	388	810	613	860	6
37	390	800	400	810	613	860	6
29	533	801	546	812	613	860	6
Lara	66	35	81	43	613	860	7
M	83	35	89	43	613	860	7
y	91	35	95	43	613	860	7
col.	97	35	108	43	613	860	7
antibióticos	65	57	121	68	613	860	7
(ARG);	125	57	156	68	613	860	7
esta	161	57	180	68	613	860	7
cuantificación	184	57	250	68	613	860	7
es	254	57	264	68	613	860	7
útil	268	57	284	68	613	860	7
para	288	57	309	68	613	860	7
investigar	65	70	112	81	613	860	7
la	115	70	123	81	613	860	7
distribución	126	70	183	81	613	860	7
de	186	70	197	81	613	860	7
genes	200	70	227	81	613	860	7
de	230	70	241	81	613	860	7
resistencia	244	70	295	81	613	860	7
en	298	70	309	81	613	860	7
diferentes	65	83	116	94	613	860	7
ambientes	123	83	175	94	613	860	7
y	183	83	188	94	613	860	7
para	196	83	218	94	613	860	7
correlacionar	226	83	293	94	613	860	7
la	301	83	309	94	613	860	7
concentración	65	97	135	108	613	860	7
de	142	97	154	108	613	860	7
antibióticos	162	97	220	108	613	860	7
y	227	97	233	108	613	860	7
los	240	97	254	108	613	860	7
genes	262	97	290	108	613	860	7
de	297	97	309	108	613	860	7
resistencia.	65	110	120	121	613	860	7
Se	128	110	139	121	613	860	7
ha	146	110	158	121	613	860	7
investigado	165	110	221	121	613	860	7
la	228	110	237	121	613	860	7
aparición	244	110	290	121	613	860	7
de	298	110	309	121	613	860	7
indicadores	65	123	120	134	613	860	7
de	122	123	134	134	613	860	7
contaminación	136	123	205	134	613	860	7
y	207	123	212	134	613	860	7
aislados	214	123	252	134	613	860	7
bacterianos	254	123	309	134	613	860	7
resistentes	65	137	117	148	613	860	7
a	119	137	124	148	613	860	7
los	127	137	140	148	613	860	7
antibióticos	143	137	198	148	613	860	7
a	200	137	206	148	613	860	7
partir	208	137	236	148	613	860	7
de	238	137	250	148	613	860	7
muestras	252	137	295	148	613	860	7
de	298	137	309	148	613	860	7
agua	65	150	88	161	613	860	7
y	90	150	96	161	613	860	7
sedimentos	99	150	153	161	613	860	7
y	156	150	161	161	613	860	7
se	164	150	174	161	613	860	7
correlacionó	177	150	236	161	613	860	7
la	238	150	247	161	613	860	7
presencia	250	150	295	161	613	860	7
de	298	150	309	161	613	860	7
ARG	65	163	86	174	613	860	7
con	93	163	110	174	613	860	7
la	117	163	126	174	613	860	7
presencia	133	163	179	174	613	860	7
de	186	163	198	174	613	860	7
los	205	163	219	174	613	860	7
correspondientes	226	163	309	174	613	860	7
antibióticos	65	177	121	188	613	860	7
y	123	177	129	188	613	860	7
metales	131	177	168	188	613	860	7
pesados,	170	177	210	188	613	860	7
como:	213	177	241	188	613	860	7
Cu,	243	177	258	188	613	860	7
Zn	260	177	272	188	613	860	7
y	274	177	280	188	613	860	7
As.	282	177	296	188	613	860	7
Se	298	177	309	188	613	860	7
encontró	65	190	108	201	613	860	7
una	109	190	127	201	613	860	7
correlación	129	190	182	201	613	860	7
positiva	183	190	220	201	613	860	7
débil	222	190	246	201	613	860	7
entre	247	190	272	201	613	860	7
los	274	190	287	201	613	860	7
ARG	289	190	309	201	613	860	7
y	65	203	71	214	613	860	7
los	73	203	87	214	613	860	7
antibióticos	90	203	145	214	613	860	7
correspondientes,	148	203	232	214	613	860	7
mientras	235	203	276	214	613	860	7
que	279	203	297	214	613	860	7
se	299	203	309	214	613	860	7
encontraron	65	216	123	227	613	860	7
correlaciones	130	216	193	227	613	860	7
positivas	200	216	242	227	613	860	7
significativas	248	216	309	227	613	860	7
entre	65	230	90	241	613	860	7
los	92	230	105	241	613	860	7
ARG	107	230	127	241	613	860	7
y	128	230	134	241	613	860	7
los	135	230	149	241	613	860	7
metales	150	230	187	241	613	860	7
pesados	189	230	227	241	613	860	7
(7).	228	230	245	241	613	860	7
Otro	359	57	380	68	613	860	7
factor	383	57	410	68	613	860	7
que	413	57	430	68	613	860	7
contribuye	433	57	484	68	613	860	7
a	487	57	492	68	613	860	7
la	495	57	503	68	613	860	7
permanencia	506	57	567	68	613	860	7
de	323	70	335	81	613	860	7
los	337	70	351	81	613	860	7
antibióticos	353	70	408	81	613	860	7
en	410	70	422	81	613	860	7
el	424	70	432	81	613	860	7
medio	435	70	464	81	613	860	7
ambiente	466	70	510	81	613	860	7
constituyen	513	70	567	81	613	860	7
las	323	83	337	94	613	860	7
estaciones	339	83	388	94	613	860	7
del	390	83	405	94	613	860	7
año	407	83	425	94	613	860	7
(18).	427	83	450	94	613	860	7
En	452	83	465	94	613	860	7
países	467	83	496	94	613	860	7
asiáticos	499	83	539	94	613	860	7
como	542	83	567	94	613	860	7
Corea	323	97	351	108	613	860	7
y	353	97	358	108	613	860	7
Pakistán,	361	97	403	108	613	860	7
se	405	97	416	108	613	860	7
identificó	418	97	462	108	613	860	7
que	465	97	482	108	613	860	7
las	484	97	498	108	613	860	7
variaciones	500	97	553	108	613	860	7
de	556	97	567	108	613	860	7
las	323	110	337	121	613	860	7
concentraciones	341	110	418	121	613	860	7
medidas	422	110	462	121	613	860	7
de	467	110	478	121	613	860	7
antibióticos	483	110	538	121	613	860	7
en	543	110	554	121	613	860	7
el	559	110	567	121	613	860	7
agua,	323	123	348	134	613	860	7
los	354	123	367	134	613	860	7
sedimentos	373	123	427	134	613	860	7
y	433	123	438	134	613	860	7
el	444	123	453	134	613	860	7
suelo	458	123	483	134	613	860	7
dependen	489	123	536	134	613	860	7
de	542	123	553	134	613	860	7
la	559	123	567	134	613	860	7
estación.	323	137	365	148	613	860	7
Los	366	137	383	148	613	860	7
niveles	385	137	417	148	613	860	7
de	419	137	430	148	613	860	7
concentración	432	137	499	148	613	860	7
observados	500	137	554	148	613	860	7
de	556	137	567	148	613	860	7
las	323	150	336	161	613	860	7
tetraciclinas	339	150	397	161	613	860	7
fueron	399	150	430	161	613	860	7
más	433	150	452	161	613	860	7
altos	455	150	477	161	613	860	7
en	480	150	491	161	613	860	7
invierno	494	150	533	161	613	860	7
que	536	150	553	161	613	860	7
en	556	150	567	161	613	860	7
la	323	163	332	174	613	860	7
temporada	336	163	387	174	613	860	7
de	391	163	403	174	613	860	7
verano,	407	163	442	174	613	860	7
lo	446	163	455	174	613	860	7
que	459	163	476	174	613	860	7
indica	481	163	509	174	613	860	7
que	513	163	531	174	613	860	7
la	535	163	543	174	613	860	7
baja	548	163	567	174	613	860	7
temperatura	323	177	382	188	613	860	7
es	388	177	398	188	613	860	7
un	405	177	417	188	613	860	7
parámetro	423	177	472	188	613	860	7
que	479	177	496	188	613	860	7
atribuye	502	177	541	188	613	860	7
a	547	177	553	188	613	860	7
la	559	177	567	188	613	860	7
interrupción	323	190	383	201	613	860	7
de	389	190	401	201	613	860	7
su	407	190	418	201	613	860	7
degradación	425	190	483	201	613	860	7
en	489	190	501	201	613	860	7
el	508	190	516	201	613	860	7
agua,	523	190	547	201	613	860	7
los	554	190	567	201	613	860	7
sedimentos	323	203	377	214	613	860	7
y	381	203	386	214	613	860	7
el	389	203	397	214	613	860	7
suelo.	401	203	428	214	613	860	7
Los	431	203	447	214	613	860	7
niveles	450	203	483	214	613	860	7
de	486	203	498	214	613	860	7
concentración	501	203	567	214	613	860	7
de	323	216	335	227	613	860	7
las	338	216	351	227	613	860	7
sulfonamidas	359	216	421	227	613	860	7
fueron	424	216	456	227	613	860	7
significativamente	459	216	545	227	613	860	7
más	548	216	567	227	613	860	7
altos	323	230	346	241	613	860	7
que	347	230	365	241	613	860	7
los	366	230	380	241	613	860	7
de	381	230	393	241	613	860	7
las	394	230	407	241	613	860	7
tetraciclinas	409	230	466	241	613	860	7
(19).	468	230	491	241	613	860	7
Particularmente,	101	258	179	269	613	860	7
los	181	258	195	269	613	860	7
niveles	197	258	230	269	613	860	7
elevados	232	258	273	269	613	860	7
de	275	258	287	269	613	860	7
ARG	289	258	309	269	613	860	7
e	65	271	71	282	613	860	7
integrones	72	271	122	282	613	860	7
en	124	271	135	282	613	860	7
ambientes	137	271	186	282	613	860	7
acuáticos	187	271	231	282	613	860	7
se	233	271	243	282	613	860	7
correlacionan	244	271	309	282	613	860	7
directamente	65	284	128	295	613	860	7
a	129	284	135	295	613	860	7
actividades	136	284	189	295	613	860	7
antropogénicas	191	284	263	295	613	860	7
(17).	264	284	287	295	613	860	7
2.	323	258	332	269	613	860	7
Mitigar	337	258	374	269	613	860	7
el	379	258	388	269	613	860	7
vertido	393	258	430	269	613	860	7
de	435	258	447	269	613	860	7
antimicrobianos	452	258	536	269	613	860	7
en	541	258	553	269	613	860	7
el	558	258	567	269	613	860	7
medio	323	271	355	282	613	860	7
ambiente	357	271	405	282	613	860	7
Las	101	313	117	324	613	860	7
actividades	124	313	178	324	613	860	7
antropogénicas,	185	313	260	324	613	860	7
como	268	313	293	324	613	860	7
la	301	313	309	324	613	860	7
aplicación	65	326	113	337	613	860	7
de	115	326	127	337	613	860	7
estiércol	129	326	169	337	613	860	7
o	171	326	177	337	613	860	7
biosólidos,	179	326	230	337	613	860	7
el	232	326	240	337	613	860	7
riego	242	326	266	337	613	860	7
de	269	326	280	337	613	860	7
aguas	282	326	309	337	613	860	7
residuales	65	339	113	350	613	860	7
y	118	339	124	350	613	860	7
la	129	339	137	350	613	860	7
aplicación	142	339	189	350	613	860	7
agrícola	194	339	232	350	613	860	7
de	237	339	248	350	613	860	7
compuestos	253	339	309	350	613	860	7
antibióticos,	65	352	125	363	613	860	7
son	133	352	150	363	613	860	7
en	157	352	169	363	613	860	7
parte	177	352	202	363	613	860	7
responsables	210	352	274	363	613	860	7
de	281	352	293	363	613	860	7
la	301	352	309	363	613	860	7
transmisión	65	366	122	377	613	860	7
de	127	366	138	377	613	860	7
la	143	366	151	377	613	860	7
resistencia	156	366	207	377	613	860	7
a	212	366	217	377	613	860	7
los	222	366	236	377	613	860	7
antibióticos	240	366	296	377	613	860	7
al	301	366	309	377	613	860	7
medio	65	379	95	390	613	860	7
ambiente,	99	379	146	390	613	860	7
tanto	150	379	175	390	613	860	7
por	179	379	195	390	613	860	7
la	200	379	208	390	613	860	7
exposición	212	379	262	390	613	860	7
a	267	379	272	390	613	860	7
niveles	276	379	309	390	613	860	7
altos	65	392	88	403	613	860	7
de	92	392	104	403	613	860	7
antibióticos	108	392	163	403	613	860	7
como	168	392	194	403	613	860	7
a	198	392	203	403	613	860	7
concentraciones	208	392	284	403	613	860	7
sub-	289	392	309	403	613	860	7
inhibitorias.	65	406	125	417	613	860	7
Pero	133	406	155	417	613	860	7
por	163	406	180	417	613	860	7
otro	187	406	208	417	613	860	7
lado,	215	406	239	417	613	860	7
los	246	406	260	417	613	860	7
estudios	268	406	309	417	613	860	7
encontraron	65	419	123	430	613	860	7
que	128	419	146	430	613	860	7
los	151	419	164	430	613	860	7
niveles	169	419	202	430	613	860	7
altamente	207	419	254	430	613	860	7
diversos	259	419	299	430	613	860	7
y	304	419	309	430	613	860	7
abundantes	65	432	120	443	613	860	7
de	122	432	133	443	613	860	7
bacterias	135	432	178	443	613	860	7
resistentes	179	432	230	443	613	860	7
a	232	432	237	443	613	860	7
los	239	432	252	443	613	860	7
antibióticos	254	432	309	443	613	860	7
ya	65	446	76	457	613	860	7
están	78	446	103	457	613	860	7
presentes	105	446	151	457	613	860	7
en	153	446	164	457	613	860	7
los	166	446	180	457	613	860	7
suelos.	182	446	214	457	613	860	7
Una	216	446	234	457	613	860	7
amplia	236	446	269	457	613	860	7
gama	270	446	296	457	613	860	7
de	298	446	309	457	613	860	7
genes	65	459	92	470	613	860	7
de	99	459	111	470	613	860	7
resistencia	117	459	168	470	613	860	7
a	175	459	180	470	613	860	7
antibióticos	187	459	242	470	613	860	7
clínicamente	249	459	309	470	613	860	7
asociados	65	472	111	483	613	860	7
y	118	472	124	483	613	860	7
novedosos	131	472	181	483	613	860	7
se	188	472	198	483	613	860	7
alojan	206	472	234	483	613	860	7
en	241	472	253	483	613	860	7
suelos	260	472	290	483	613	860	7
no	297	472	309	483	613	860	7
impactados	65	485	120	496	613	860	7
y	125	485	131	496	613	860	7
prístinos.	136	485	180	496	613	860	7
Por	186	485	202	496	613	860	7
lo	208	485	217	496	613	860	7
tanto,	222	485	249	496	613	860	7
se	255	485	265	496	613	860	7
hicieron	270	485	309	496	613	860	7
especulaciones	65	499	136	510	613	860	7
de	138	499	149	510	613	860	7
que	151	499	169	510	613	860	7
muchos	171	499	207	510	613	860	7
genes	209	499	236	510	613	860	7
de	238	499	249	510	613	860	7
resistencia	251	499	302	510	613	860	7
a	304	499	309	510	613	860	7
antibióticos	65	512	128	523	613	860	7
asociados	136	512	187	523	613	860	7
a	195	512	201	523	613	860	7
patógenos	209	512	263	523	613	860	7
pueden	271	512	309	523	613	860	7
originarse	65	525	113	536	613	860	7
en	115	525	127	536	613	860	7
bacterias	129	525	172	536	613	860	7
productoras	174	525	231	536	613	860	7
de	233	525	244	536	613	860	7
antibióticos	246	525	302	536	613	860	7
y	304	525	309	536	613	860	7
alcanzar	65	539	107	550	613	860	7
patógenos	115	539	166	550	613	860	7
a	173	539	179	550	613	860	7
través	186	539	216	550	613	860	7
de	224	539	236	550	613	860	7
transferencia	243	539	309	550	613	860	7
horizontal	65	552	114	563	613	860	7
de	117	552	128	563	613	860	7
genes.	132	552	161	563	613	860	7
Por	164	552	180	563	613	860	7
lo	183	552	192	563	613	860	7
tanto,	195	552	222	563	613	860	7
se	225	552	236	563	613	860	7
puede	239	552	268	563	613	860	7
concluir	271	552	309	563	613	860	7
que	65	565	83	576	613	860	7
con	86	565	103	576	613	860	7
la	107	565	115	576	613	860	7
creciente	119	565	162	576	613	860	7
incidencia	165	565	213	576	613	860	7
de	217	565	229	576	613	860	7
resistencia	232	565	283	576	613	860	7
a	287	565	292	576	613	860	7
los	296	565	309	576	613	860	7
antibióticos	65	578	121	589	613	860	7
en	123	578	134	589	613	860	7
el	136	578	145	589	613	860	7
medio	147	578	176	589	613	860	7
ambiente,	178	578	225	589	613	860	7
los	227	578	240	589	613	860	7
microbios	243	578	290	589	613	860	7
que	292	578	309	589	613	860	7
alguna	65	592	97	603	613	860	7
vez	99	592	115	603	613	860	7
fueron	117	592	148	603	613	860	7
susceptibles	151	592	208	603	613	860	7
a	211	592	216	603	613	860	7
los	219	592	232	603	613	860	7
antibióticos	235	592	290	603	613	860	7
son	292	592	309	603	613	860	7
cada	65	605	87	616	613	860	7
vez	91	605	107	616	613	860	7
más	111	605	130	616	613	860	7
difíciles	134	605	170	616	613	860	7
de	174	605	186	616	613	860	7
tratar	190	605	217	616	613	860	7
y	221	605	226	616	613	860	7
representan	230	605	288	616	613	860	7
una	291	605	309	616	613	860	7
amenaza	65	618	107	629	613	860	7
global	108	618	137	629	613	860	7
para	138	618	160	629	613	860	7
la	161	618	170	629	613	860	7
humanidad	171	618	224	629	613	860	7
(7,	226	618	238	629	613	860	7
17).	240	618	259	629	613	860	7
1.6.	65	646	83	657	613	860	7
Otros	85	646	113	657	613	860	7
efectos	114	646	150	657	613	860	7
de	151	646	164	657	613	860	7
los	165	646	180	657	613	860	7
antibióticos	181	646	241	657	613	860	7
Los	101	675	117	686	613	860	7
antibióticos	121	675	177	686	613	860	7
se	181	675	191	686	613	860	7
consideran	195	675	247	686	613	860	7
persistentes	252	675	309	686	613	860	7
porque	65	688	99	699	613	860	7
la	101	688	109	699	613	860	7
tasa	110	688	130	699	613	860	7
de	131	688	143	699	613	860	7
ingreso	144	688	179	699	613	860	7
al	181	688	189	699	613	860	7
medio	191	688	220	699	613	860	7
ambiente	222	688	266	699	613	860	7
es	267	688	277	699	613	860	7
mayor	279	688	309	699	613	860	7
que	65	701	83	712	613	860	7
la	90	701	98	712	613	860	7
tasa	105	701	124	712	613	860	7
de	131	701	142	712	613	860	7
eliminación.	149	701	206	712	613	860	7
La	213	701	224	712	613	860	7
aparición	231	701	276	712	613	860	7
de	282	701	294	712	613	860	7
la	301	701	309	712	613	860	7
contaminación	65	714	135	725	613	860	7
por	136	714	153	725	613	860	7
antibióticos	154	714	210	725	613	860	7
en	211	714	223	725	613	860	7
el	224	714	232	725	613	860	7
medio	234	714	263	725	613	860	7
ambiente	265	714	309	725	613	860	7
está	65	728	84	739	613	860	7
causando	88	728	132	739	613	860	7
efectos	136	728	169	739	613	860	7
tóxicos	172	728	205	739	613	860	7
potenciales	209	728	262	739	613	860	7
sobre	266	728	292	739	613	860	7
los	295	728	309	739	613	860	7
microorganismos,	65	741	149	752	613	860	7
las	155	741	168	752	613	860	7
plantas,	174	741	211	752	613	860	7
los	217	741	231	752	613	860	7
animales	237	741	279	752	613	860	7
y,	285	741	292	752	613	860	7
en	298	741	309	752	613	860	7
última	65	754	96	765	613	860	7
instancia,	97	754	142	765	613	860	7
los	143	754	157	765	613	860	7
humanos	158	754	202	765	613	860	7
(7).	203	754	220	765	613	860	7
30	88	801	100	812	613	860	7
La	359	299	370	310	613	860	7
minimización	372	299	436	310	613	860	7
y	439	299	444	310	613	860	7
la	447	299	455	310	613	860	7
mitigación	458	299	507	310	613	860	7
son	509	299	526	310	613	860	7
la	529	299	537	310	613	860	7
mejor	539	299	567	310	613	860	7
solución	323	313	363	324	613	860	7
para	365	313	386	324	613	860	7
reducir	388	313	422	324	613	860	7
las	424	313	437	324	613	860	7
fuentes	439	313	473	324	613	860	7
de	475	313	487	324	613	860	7
antibióticos	488	313	544	324	613	860	7
en	546	313	557	324	613	860	7
el	559	313	567	324	613	860	7
ambiente.	323	326	371	337	613	860	7
La	378	326	389	337	613	860	7
aplicación	397	326	445	337	613	860	7
de	453	326	464	337	613	860	7
la	472	326	480	337	613	860	7
protección	487	326	538	337	613	860	7
y	546	326	551	337	613	860	7
el	559	326	567	337	613	860	7
conocimiento	323	339	387	350	613	860	7
en	390	339	401	350	613	860	7
la	404	339	413	350	613	860	7
publicidad	415	339	465	350	613	860	7
sobre	468	339	494	350	613	860	7
los	497	339	511	350	613	860	7
temas	514	339	542	350	613	860	7
de	545	339	556	350	613	860	7
la	559	339	567	350	613	860	7
seguridad	323	352	370	363	613	860	7
del	374	352	388	363	613	860	7
consumo	391	352	434	363	613	860	7
puede	437	352	466	363	613	860	7
ser	470	352	484	363	613	860	7
una	488	352	505	363	613	860	7
herramienta	509	352	567	363	613	860	7
efectiva	323	366	364	377	613	860	7
para	372	366	395	377	613	860	7
la	403	366	412	377	613	860	7
mitigación.	420	366	478	377	613	860	7
Los	486	366	504	377	613	860	7
problemas	512	366	567	377	613	860	7
ambientales	323	379	381	390	613	860	7
derivados	384	379	430	390	613	860	7
de	434	379	445	390	613	860	7
las	449	379	462	390	613	860	7
prácticas	466	379	508	390	613	860	7
de	512	379	523	390	613	860	7
atención	527	379	567	390	613	860	7
de	323	392	335	403	613	860	7
la	339	392	347	403	613	860	7
salud	351	392	377	403	613	860	7
se	381	392	391	403	613	860	7
han	395	392	412	403	613	860	7
abordado	416	392	461	403	613	860	7
en	465	392	477	403	613	860	7
el	481	392	489	403	613	860	7
pasado,	493	392	529	403	613	860	7
pero	533	392	555	403	613	860	7
la	559	392	567	403	613	860	7
mayoría	323	406	362	417	613	860	7
de	365	406	376	417	613	860	7
ellos	380	406	402	417	613	860	7
no	405	406	417	417	613	860	7
lograron	420	406	460	417	613	860	7
incorporar	464	406	514	417	613	860	7
soluciones	518	406	567	417	613	860	7
sostenibles	323	419	376	430	613	860	7
porque	378	419	412	430	613	860	7
los	414	419	427	430	613	860	7
profesionales	429	419	492	430	613	860	7
de	494	419	506	430	613	860	7
la	508	419	516	430	613	860	7
salud	518	419	543	430	613	860	7
y	545	419	551	430	613	860	7
del	553	419	567	430	613	860	7
medio	323	432	353	443	613	860	7
ambiente	359	432	403	443	613	860	7
apenas	409	432	442	443	613	860	7
interactúan	448	432	502	443	613	860	7
y	507	432	513	443	613	860	7
participan	519	432	567	443	613	860	7
entre	323	446	348	457	613	860	7
sí.	355	446	365	457	613	860	7
En	372	446	384	457	613	860	7
estas	391	446	415	457	613	860	7
circunstancias,	421	446	491	457	613	860	7
las	497	446	511	457	613	860	7
directrices	517	446	567	457	613	860	7
técnicas	323	459	363	470	613	860	7
derivadas	370	459	418	470	613	860	7
de	425	459	437	470	613	860	7
estudios	444	459	485	470	613	860	7
basados	493	459	532	470	613	860	7
en	539	459	551	470	613	860	7
la	559	459	567	470	613	860	7
ecotoxicidad	323	472	383	483	613	860	7
y	388	472	393	483	613	860	7
la	398	472	406	483	613	860	7
evaluación	411	472	462	483	613	860	7
del	467	472	481	483	613	860	7
riesgo	486	472	515	483	613	860	7
ambiental	520	472	567	483	613	860	7
pueden	323	485	358	496	613	860	7
ayudar	361	485	394	496	613	860	7
a	396	485	401	496	613	860	7
priorizar	403	485	446	496	613	860	7
el	448	485	456	496	613	860	7
consumo	458	485	501	496	613	860	7
de	503	485	515	496	613	860	7
drogas	517	485	549	496	613	860	7
y	551	485	557	496	613	860	7
el	559	485	567	496	613	860	7
comportamiento	323	499	402	510	613	860	7
de	409	499	420	510	613	860	7
la	427	499	436	510	613	860	7
dosificación	443	499	499	510	613	860	7
antes	506	499	531	510	613	860	7
de	538	499	549	510	613	860	7
su	556	499	567	510	613	860	7
lanzamiento	323	512	381	523	613	860	7
al	383	512	391	523	613	860	7
mercado	393	512	434	523	613	860	7
(7).	435	512	452	523	613	860	7
En	359	540	371	551	613	860	7
lo	374	540	382	551	613	860	7
que	385	540	402	551	613	860	7
respecta	405	540	445	551	613	860	7
la	447	540	455	551	613	860	7
producción	458	540	511	551	613	860	7
pecuaria,	513	540	556	551	613	860	7
el	559	540	567	551	613	860	7
uso	323	553	340	564	613	860	7
de	343	553	354	564	613	860	7
antibióticos	357	553	412	564	613	860	7
en	415	553	426	564	613	860	7
la	429	553	438	564	613	860	7
promoción	440	553	492	564	613	860	7
del	494	553	509	564	613	860	7
crecimiento	511	553	567	564	613	860	7
es	323	567	333	578	613	860	7
controvertido	336	567	400	578	613	860	7
y	402	567	408	578	613	860	7
dentro	410	567	441	578	613	860	7
de	444	567	455	578	613	860	7
la	457	567	466	578	613	860	7
minimización	468	567	532	578	613	860	7
existen	534	567	567	578	613	860	7
varios	323	580	352	591	613	860	7
países	355	580	384	591	613	860	7
en	386	580	398	591	613	860	7
donde	400	580	430	591	613	860	7
se	432	580	442	591	613	860	7
encuentran	445	580	498	591	613	860	7
eliminándolos	500	580	567	591	613	860	7
para	323	593	345	604	613	860	7
este	346	593	366	604	613	860	7
fin.	367	593	382	604	613	860	7
Tal	384	593	398	604	613	860	7
es	400	593	410	604	613	860	7
el	412	593	420	604	613	860	7
caso	422	593	443	604	613	860	7
de	445	593	456	604	613	860	7
Suecia	461	593	491	604	613	860	7
que	493	593	511	604	613	860	7
se	513	593	523	604	613	860	7
convirtió	525	593	567	604	613	860	7
en	323	607	336	618	613	860	7
el	344	607	353	618	613	860	7
primer	361	607	398	618	613	860	7
país	407	607	429	618	613	860	7
en	437	607	449	618	613	860	7
prohibir	457	607	503	618	613	860	7
el	511	607	520	618	613	860	7
uso	528	607	547	618	613	860	7
de	555	607	567	618	613	860	7
antimicrobianos	323	620	400	631	613	860	7
como	403	620	429	631	613	860	7
promotores	433	620	488	631	613	860	7
del	491	620	506	631	613	860	7
crecimiento,	509	620	567	631	613	860	7
seguidos	323	633	365	644	613	860	7
por	366	633	383	644	613	860	7
Dinamarca	385	633	436	644	613	860	7
y	437	633	443	644	613	860	7
Alemania.	445	633	491	644	613	860	7
La	493	633	504	644	613	860	7
aplicación	506	633	554	644	613	860	7
de	556	633	567	644	613	860	7
una	323	646	341	657	613	860	7
prohibición	346	646	400	657	613	860	7
a	405	646	411	657	613	860	7
escala	416	646	444	657	613	860	7
de	449	646	461	657	613	860	7
la	466	646	474	657	613	860	7
Unión	479	646	508	657	613	860	7
Europea	513	646	552	657	613	860	7
se	557	646	567	657	613	860	7
produjo	323	660	361	671	613	860	7
en	365	660	376	671	613	860	7
2006.	380	660	407	671	613	860	7
Existe	411	660	439	671	613	860	7
una	443	660	461	671	613	860	7
restricción	465	660	515	671	613	860	7
parcial	519	660	552	671	613	860	7
en	556	660	567	671	613	860	7
países	323	673	353	684	613	860	7
como:	356	673	385	684	613	860	7
México,	388	673	424	684	613	860	7
Corea	427	673	454	684	613	860	7
del	458	673	472	684	613	860	7
Sur,	475	673	493	684	613	860	7
Taiwán	496	673	530	684	613	860	7
y	533	673	539	684	613	860	7
Hong	542	673	567	684	613	860	7
Kong.	323	686	352	697	613	860	7
Sin	360	686	375	697	613	860	7
embargo,	383	686	431	697	613	860	7
el	439	686	448	697	613	860	7
uso	455	686	473	697	613	860	7
generalizado	481	686	547	697	613	860	7
de	555	686	567	697	613	860	7
promotores	323	700	379	711	613	860	7
de	381	700	392	711	613	860	7
crecimiento	395	700	451	711	613	860	7
antimicrobianos	453	700	530	711	613	860	7
todavía	532	700	567	711	613	860	7
ocurre	323	713	354	724	613	860	7
en	356	713	367	724	613	860	7
la	369	713	377	724	613	860	7
mayoría	379	713	417	724	613	860	7
del	418	713	433	724	613	860	7
mundo	434	713	468	724	613	860	7
(20).	469	713	492	724	613	860	7
La	359	741	370	752	613	860	7
normativa	373	741	422	752	613	860	7
vigente	425	741	460	752	613	860	7
ha	463	741	474	752	613	860	7
tardado	478	741	515	752	613	860	7
en	518	741	529	752	613	860	7
prestar	533	741	567	752	613	860	7
atención	323	754	364	765	613	860	7
al	371	754	380	765	613	860	7
vertido	387	754	421	765	613	860	7
de	429	754	440	765	613	860	7
antibióticos	448	754	503	765	613	860	7
y	511	754	516	765	613	860	7
bacterias	524	754	567	765	613	860	7
resistentes	323	768	374	779	613	860	7
a	377	768	382	779	613	860	7
los	385	768	398	779	613	860	7
antibióticos.	401	768	459	779	613	860	7
La	461	768	472	779	613	860	7
conciencia	475	768	525	779	613	860	7
cada	527	768	549	779	613	860	7
vez	551	768	567	779	613	860	7
Compend.	222	800	263	810	613	860	7
cienc.	266	800	289	810	613	860	7
vet.	291	800	307	810	613	860	7
2019;	311	800	334	810	613	860	7
09	336	800	347	810	613	860	7
(02)	349	800	365	810	613	860	7
:	367	800	370	810	613	860	7
24	372	800	382	810	613	860	7
-	385	800	388	810	613	860	7
37	390	800	400	810	613	860	7
ISSN	504	801	523	811	613	860	7
2226-1761	525	801	569	811	613	860	7
Lara	66	35	81	43	613	860	8
M	83	35	89	43	613	860	8
y	91	35	95	43	613	860	8
col.	97	35	108	43	613	860	8
mayor	65	56	95	67	613	860	8
de	101	56	113	67	613	860	8
la	119	56	127	67	613	860	8
posibilidad	133	56	186	67	613	860	8
de	191	56	203	67	613	860	8
que	209	56	226	67	613	860	8
los	232	56	246	67	613	860	8
residuos	252	56	292	67	613	860	8
de	298	56	309	67	613	860	8
antibióticos	65	69	126	80	613	860	8
dañen	134	69	165	80	613	860	8
los	173	69	187	80	613	860	8
organismos	195	69	254	80	613	860	8
acuáticos	262	69	309	80	613	860	8
contribuyó	65	82	117	93	613	860	8
a	118	82	124	93	613	860	8
la	126	82	134	93	613	860	8
inclusión	136	82	179	93	613	860	8
en	180	82	192	93	613	860	8
2015	194	82	218	93	613	860	8
de	220	82	231	93	613	860	8
tres	233	82	251	93	613	860	8
compuestos	253	82	310	93	613	860	8
antibióticos	65	96	121	107	613	860	8
en	128	96	139	107	613	860	8
la	146	96	154	107	613	860	8
lista	161	96	181	107	613	860	8
de	188	96	199	107	613	860	8
vigilancia	206	96	251	107	613	860	8
de	258	96	269	107	613	860	8
nuevos	276	96	309	107	613	860	8
contaminantes	65	109	135	120	613	860	8
del	137	109	152	120	613	860	8
agua	154	109	177	120	613	860	8
de	179	109	190	120	613	860	8
la	193	109	201	120	613	860	8
Unión	204	109	232	120	613	860	8
Europea.	234	109	276	120	613	860	8
Se	279	109	289	120	613	860	8
han	292	109	309	120	613	860	8
puesto	65	122	97	133	613	860	8
en	99	122	110	133	613	860	8
marcha	112	122	147	133	613	860	8
iniciativas	149	122	196	133	613	860	8
voluntarias	198	122	251	133	613	860	8
para	252	122	274	133	613	860	8
reducir	275	122	309	133	613	860	8
las	65	136	78	147	613	860	8
concentraciones	82	136	158	147	613	860	8
de	162	136	173	147	613	860	8
antibióticos	176	136	232	147	613	860	8
en	235	136	246	147	613	860	8
los	250	136	263	147	613	860	8
efluentes	266	136	309	147	613	860	8
de	65	149	77	160	613	860	8
una	82	149	99	160	613	860	8
serie	104	149	127	160	613	860	8
de	132	149	143	160	613	860	8
fabricantes	148	149	200	160	613	860	8
de	205	149	216	160	613	860	8
medicamentos.	221	149	292	160	613	860	8
En	297	149	309	160	613	860	8
septiembre	65	162	126	173	613	860	8
de	134	162	147	173	613	860	8
2016,	155	162	185	173	613	860	8
varias	193	162	226	173	613	860	8
farmacéuticas	234	162	309	173	613	860	8
destacadas	65	176	117	187	613	860	8
firmaron	123	176	165	187	613	860	8
una	171	176	189	187	613	860	8
hoja	195	176	215	187	613	860	8
de	221	176	233	187	613	860	8
ruta	239	176	259	187	613	860	8
contra	265	176	295	187	613	860	8
la	301	176	309	187	613	860	8
resistencia	65	189	116	200	613	860	8
antimicrobiana,	119	189	193	200	613	860	8
que	195	189	213	200	613	860	8
se	216	189	226	200	613	860	8
presentó	229	189	270	200	613	860	8
ante	273	189	294	200	613	860	8
las	296	189	309	200	613	860	8
Naciones	65	202	108	213	613	860	8
Unidas	114	202	147	213	613	860	8
con	153	202	170	213	613	860	8
la	176	202	184	213	613	860	8
gestión	190	202	224	213	613	860	8
ambiental	230	202	278	213	613	860	8
de	284	202	295	213	613	860	8
la	301	202	309	213	613	860	8
producción	65	215	119	226	613	860	8
relacionada	124	215	178	226	613	860	8
con	183	215	200	226	613	860	8
los	205	215	219	226	613	860	8
antibióticos	223	215	279	226	613	860	8
como	284	215	309	226	613	860	8
tema	65	229	89	240	613	860	8
central	90	229	123	240	613	860	8
(6).	125	229	141	240	613	860	8
Algunos	101	257	141	268	613	860	8
compuestos	148	257	207	268	613	860	8
co-seleccionadores	215	257	309	268	613	860	8
como	65	270	91	281	613	860	8
el	94	270	102	281	613	860	8
triclosán,	105	270	149	281	613	860	8
presentes	151	270	197	281	613	860	8
en	200	270	212	281	613	860	8
una	214	270	232	281	613	860	8
amplia	235	270	267	281	613	860	8
gama	270	270	295	281	613	860	8
de	298	270	309	281	613	860	8
productos	65	283	113	294	613	860	8
de	121	283	132	294	613	860	8
consumo,	140	283	185	294	613	860	8
han	192	283	210	294	613	860	8
sido	217	283	237	294	613	860	8
prohibidos	244	283	296	294	613	860	8
o	304	283	309	294	613	860	8
restringidos	65	297	122	308	613	860	8
en	125	297	136	308	613	860	8
diversos	139	297	178	308	613	860	8
mercados.	181	297	229	308	613	860	8
La	231	297	242	308	613	860	8
Asociación	245	297	295	308	613	860	8
de	298	297	309	308	613	860	8
Naciones	65	310	109	321	613	860	8
de	116	310	127	321	613	860	8
Asia	135	310	155	321	613	860	8
Sudoriental	162	310	218	321	613	860	8
ha	225	310	237	321	613	860	8
aplicado	244	310	284	321	613	860	8
una	292	310	309	321	613	860	8
restricción	65	323	118	334	613	860	8
sobre	125	323	152	334	613	860	8
la	160	323	168	334	613	860	8
concentración	176	323	244	334	613	860	8
máxima	252	323	290	334	613	860	8
de	298	323	309	334	613	860	8
triclosán	65	337	107	348	613	860	8
en	111	337	123	348	613	860	8
los	127	337	141	348	613	860	8
cosméticos	146	337	198	348	613	860	8
y	203	337	208	348	613	860	8
artículos	213	337	254	348	613	860	8
de	259	337	270	348	613	860	8
higiene	275	337	309	348	613	860	8
personal.	65	350	112	361	613	860	8
La	120	350	132	361	613	860	8
Administración	139	350	217	361	613	860	8
de	225	350	237	361	613	860	8
Alimentos	245	350	296	361	613	860	8
y	304	350	309	361	613	860	8
Medicamentos	65	363	134	374	613	860	8
de	138	363	149	374	613	860	8
los	153	363	166	374	613	860	8
Estados	170	363	207	374	613	860	8
Unidos	211	363	244	374	613	860	8
ha	248	363	259	374	613	860	8
prohibido	263	363	309	374	613	860	8
desde	65	376	93	387	613	860	8
2016	97	376	122	387	613	860	8
comercializar	126	376	190	387	613	860	8
sin	194	376	208	387	613	860	8
prescripción	212	376	271	387	613	860	8
médica	275	376	309	387	613	860	8
productos	65	390	113	401	613	860	8
antibacterianos	116	390	190	401	613	860	8
que	193	390	210	401	613	860	8
contengan	214	390	262	401	613	860	8
triclosán,	266	390	309	401	613	860	8
además	65	403	102	414	613	860	8
de	109	403	120	414	613	860	8
18	128	403	140	414	613	860	8
tipos	147	403	171	414	613	860	8
de	178	403	190	414	613	860	8
compuestos,	197	403	257	414	613	860	8
debido	264	403	297	414	613	860	8
a	304	403	309	414	613	860	8
hallazgos	65	416	109	427	613	860	8
que	111	416	128	427	613	860	8
indican	130	416	165	427	613	860	8
que	167	416	184	427	613	860	8
la	186	416	195	427	613	860	8
exposición	197	416	247	427	613	860	8
prolongada	249	416	302	427	613	860	8
a	304	416	309	427	613	860	8
esos	65	430	86	441	613	860	8
ingredientes	91	430	150	441	613	860	8
activos	155	430	188	441	613	860	8
puede	193	430	222	441	613	860	8
conllevar	227	430	270	441	613	860	8
riesgos	276	430	309	441	613	860	8
para	65	443	86	454	613	860	8
la	90	443	98	454	613	860	8
salud,	101	443	129	454	613	860	8
tales	132	443	154	454	613	860	8
como	157	443	182	454	613	860	8
la	186	443	194	454	613	860	8
resistencia	197	443	248	454	613	860	8
bacteriana	251	443	301	454	613	860	8
o	304	443	309	454	613	860	8
diversos	65	456	105	467	613	860	8
efectos	106	456	139	467	613	860	8
hormonales.	141	456	199	467	613	860	8
La	101	484	112	495	613	860	8
regulación	119	484	170	495	613	860	8
de	178	484	189	495	613	860	8
los	197	484	211	495	613	860	8
antibióticos	218	484	275	495	613	860	8
y	283	484	288	495	613	860	8
los	295	484	309	495	613	860	8
compuestos	65	498	126	509	613	860	8
co-selectivos	133	498	199	509	613	860	8
podría	207	498	240	509	613	860	8
impulsar	248	498	293	509	613	860	8
el	301	498	309	509	613	860	8
desarrollo	65	511	113	522	613	860	8
de	117	511	129	522	613	860	8
medidas	132	511	172	522	613	860	8
asequibles	176	511	225	522	613	860	8
para	229	511	250	522	613	860	8
la	254	511	262	522	613	860	8
mitigar	266	511	300	522	613	860	8
y	304	511	309	522	613	860	8
reducir	65	524	100	535	613	860	8
riesgos	102	524	136	535	613	860	8
y	139	524	144	535	613	860	8
estimular	147	524	192	535	613	860	8
el	195	524	203	535	613	860	8
debate	206	524	238	535	613	860	8
sobre	241	524	267	535	613	860	8
quién	270	524	296	535	613	860	8
es	299	524	309	535	613	860	8
responsable	65	538	122	549	613	860	8
de	125	538	137	549	613	860	8
los	140	538	153	549	613	860	8
residuos	156	538	197	549	613	860	8
de	200	538	211	549	613	860	8
los	214	538	228	549	613	860	8
antibióticos	231	538	286	549	613	860	8
y	289	538	295	549	613	860	8
de	298	538	309	549	613	860	8
las	65	551	78	562	613	860	8
bacterias	82	551	125	562	613	860	8
resistentes	129	551	180	562	613	860	8
que	184	551	201	562	613	860	8
originan.	205	551	247	562	613	860	8
Cabe	250	551	273	562	613	860	8
pensar	277	551	309	562	613	860	8
que	65	564	83	575	613	860	8
los	86	564	100	575	613	860	8
fabricantes	104	564	156	575	613	860	8
de	160	564	171	575	613	860	8
antibióticos,	175	564	232	575	613	860	8
quienes	236	564	273	575	613	860	8
emiten	277	564	309	575	613	860	8
recetas,	65	577	101	588	613	860	8
los	103	577	116	588	613	860	8
agricultores	118	577	174	588	613	860	8
e	176	577	181	588	613	860	8
incluso	183	577	217	588	613	860	8
los	218	577	232	588	613	860	8
pacientes	233	577	278	588	613	860	8
son	279	577	296	588	613	860	8
en	298	577	309	588	613	860	8
cierta	65	591	92	602	613	860	8
medida	94	591	129	602	613	860	8
responsables	132	591	193	602	613	860	8
de	196	591	207	602	613	860	8
los	209	591	223	602	613	860	8
efectos	225	591	258	602	613	860	8
nocivos	260	591	296	602	613	860	8
de	298	591	309	602	613	860	8
los	65	604	79	615	613	860	8
residuos	82	604	122	615	613	860	8
de	126	604	137	615	613	860	8
los	140	604	154	615	613	860	8
antibióticos	157	604	213	615	613	860	8
que	216	604	233	615	613	860	8
llegan	237	604	265	615	613	860	8
al	268	604	277	615	613	860	8
medio	280	604	309	615	613	860	8
natural.	65	617	101	628	613	860	8
Los	104	617	120	628	613	860	8
cambios	122	617	161	628	613	860	8
significativos	164	617	225	628	613	860	8
en	227	617	239	628	613	860	8
la	241	617	249	628	613	860	8
lucha	251	617	277	628	613	860	8
contra	279	617	309	628	613	860	8
la	65	631	74	642	613	860	8
resistencia	77	631	127	642	613	860	8
a	130	631	136	642	613	860	8
los	139	631	152	642	613	860	8
antibióticos,	155	631	213	642	613	860	8
especialmente	216	631	283	642	613	860	8
en	286	631	298	642	613	860	8
el	301	631	309	642	613	860	8
contexto	65	644	110	655	613	860	8
del	118	644	133	655	613	860	8
enfoque	141	644	183	655	613	860	8
«Una	191	644	216	655	613	860	8
salud»,	224	644	261	655	613	860	8
podrían	269	644	309	655	613	860	8
transformar	65	657	122	668	613	860	8
los	125	657	139	668	613	860	8
incentivos	142	657	190	668	613	860	8
para	193	657	214	668	613	860	8
reducir	218	657	252	668	613	860	8
el	255	657	264	668	613	860	8
consumo	267	657	309	668	613	860	8
de	65	670	77	681	613	860	8
antibióticos	79	670	135	681	613	860	8
y	137	670	143	681	613	860	8
mejorar	146	670	183	681	613	860	8
las	186	670	199	681	613	860	8
prácticas	202	670	244	681	613	860	8
de	247	670	258	681	613	860	8
gestión	261	670	295	681	613	860	8
de	298	670	309	681	613	860	8
los	65	684	79	695	613	860	8
residuos.	80	684	123	695	613	860	8
Existen	101	712	135	723	613	860	8
numerosas	138	712	189	723	613	860	8
estrategias	192	712	243	723	613	860	8
de	246	712	257	723	613	860	8
mitigación	260	712	309	723	613	860	8
que	65	725	83	736	613	860	8
reducen	90	725	129	736	613	860	8
o	136	725	142	736	613	860	8
eliminan	149	725	191	736	613	860	8
los	199	725	212	736	613	860	8
antibióticos	220	725	276	736	613	860	8
y	283	725	289	736	613	860	8
las	296	725	309	736	613	860	8
bacterias	65	739	108	750	613	860	8
resistentes	112	739	163	750	613	860	8
de	167	739	178	750	613	860	8
las	182	739	195	750	613	860	8
corrientes	199	739	247	750	613	860	8
de	251	739	262	750	613	860	8
desechos	266	739	309	750	613	860	8
que	65	752	84	763	613	860	8
llegan	91	752	122	763	613	860	8
al	129	752	138	763	613	860	8
medio	146	752	177	763	613	860	8
natural:	185	752	225	763	613	860	8
el	233	752	241	763	613	860	8
tratamiento	249	752	309	763	613	860	8
secundario	65	765	117	776	613	860	8
y	122	765	128	776	613	860	8
terciario	133	765	173	776	613	860	8
de	178	765	190	776	613	860	8
las	195	765	208	776	613	860	8
aguas	213	765	240	776	613	860	8
residuales;	245	765	296	776	613	860	8
la	301	765	309	776	613	860	8
ISSN	66	801	85	811	613	860	8
2226-1761	87	801	131	811	613	860	8
filtración	322	56	365	67	613	860	8
por	371	56	388	67	613	860	8
membranas	394	56	450	67	613	860	8
y	456	56	462	67	613	860	8
la	468	56	476	67	613	860	8
ozonización	483	56	539	67	613	860	8
para	545	56	566	67	613	860	8
eliminar	322	69	362	80	613	860	8
antibióticos	366	69	421	80	613	860	8
y	426	69	431	80	613	860	8
bacterias;	435	69	481	80	613	860	8
y	485	69	491	80	613	860	8
la	495	69	503	80	613	860	8
desinfección	508	69	566	80	613	860	8
ultravioleta	322	82	376	93	613	860	8
y	381	82	387	93	613	860	8
el	391	82	400	93	613	860	8
tratamiento	404	82	460	93	613	860	8
térmico,	464	82	503	93	613	860	8
todavía	508	82	542	93	613	860	8
más	547	82	566	93	613	860	8
eficaces	322	96	359	107	613	860	8
en	361	96	372	107	613	860	8
la	374	96	382	107	613	860	8
eliminación	383	96	438	107	613	860	8
de	440	96	451	107	613	860	8
bacterias	453	96	496	107	613	860	8
viables	497	96	530	107	613	860	8
(6).	532	96	548	107	613	860	8
Una	358	124	377	135	613	860	8
alternativa	385	124	442	135	613	860	8
suplementaria	449	124	524	135	613	860	8
útil	532	124	550	135	613	860	8
al	557	124	566	135	613	860	8
tratamiento	322	137	381	148	613	860	8
convencional	388	137	453	148	613	860	8
de	461	137	472	148	613	860	8
aguas	480	137	508	148	613	860	8
residuales	516	137	566	148	613	860	8
constituyen	322	150	377	161	613	860	8
los	379	150	393	161	613	860	8
humedales	395	150	446	161	613	860	8
artificiales,	448	150	500	161	613	860	8
estos	502	150	526	161	613	860	8
reducen	528	150	566	161	613	860	8
la	322	164	331	175	613	860	8
mayoría	332	164	371	175	613	860	8
de	372	164	384	175	613	860	8
los	385	164	399	175	613	860	8
antibióticos	401	164	456	175	613	860	8
a	458	164	463	175	613	860	8
niveles	465	164	497	175	613	860	8
comparables	499	164	559	175	613	860	8
a	561	164	566	175	613	860	8
los	322	177	336	188	613	860	8
esquemas	342	177	389	188	613	860	8
convencionales	396	177	468	188	613	860	8
de	474	177	486	188	613	860	8
tratamiento	492	177	548	188	613	860	8
de	555	177	566	188	613	860	8
aguas	322	190	349	201	613	860	8
residuales	351	190	399	201	613	860	8
(17,	400	190	419	201	613	860	8
21).	420	190	439	201	613	860	8
El	358	218	367	229	613	860	8
argumento	371	218	423	229	613	860	8
se	428	218	438	229	613	860	8
basa	442	218	464	229	613	860	8
en	468	218	480	229	613	860	8
un	484	218	497	229	613	860	8
problema	501	218	546	229	613	860	8
tan	551	218	566	229	613	860	8
complejo	322	232	366	243	613	860	8
que	374	232	391	243	613	860	8
resulta	399	232	432	243	613	860	8
inescrutable,	440	232	502	243	613	860	8
ya	509	232	520	243	613	860	8
que	528	232	545	243	613	860	8
las	553	232	566	243	613	860	8
probabilidades	322	245	393	256	613	860	8
de	399	245	411	256	613	860	8
interacción	417	245	470	256	613	860	8
son	476	245	493	256	613	860	8
consecuencias	499	245	566	256	613	860	8
imprevistas	322	258	383	269	613	860	8
como	391	258	418	269	613	860	8
los	426	258	441	269	613	860	8
subproductos	449	258	519	269	613	860	8
tóxicos.	527	258	566	269	613	860	8
Asimismo,	322	272	371	283	613	860	8
es	377	272	387	283	613	860	8
posible	393	272	427	283	613	860	8
tratar	433	272	460	283	613	860	8
los	466	272	480	283	613	860	8
desechos	486	272	529	283	613	860	8
de	535	272	547	283	613	860	8
los	553	272	566	283	613	860	8
animales	322	285	364	296	613	860	8
antes	368	285	393	296	613	860	8
de	396	285	408	296	613	860	8
aplicarlos	411	285	457	296	613	860	8
a	461	285	466	296	613	860	8
la	469	285	478	296	613	860	8
tierra	481	285	508	296	613	860	8
y	511	285	517	296	613	860	8
recurrir	520	285	557	296	613	860	8
a	561	285	566	296	613	860	8
métodos	322	298	363	309	613	860	8
sencillos	368	298	408	309	613	860	8
que	413	298	431	309	613	860	8
reduzcan	435	298	479	309	613	860	8
la	484	298	492	309	613	860	8
contaminación	497	298	566	309	613	860	8
acuática.	322	312	363	323	613	860	8
Los	366	312	382	323	613	860	8
obstáculos	385	312	435	323	613	860	8
a	438	312	443	323	613	860	8
este	446	312	465	323	613	860	8
tipo	468	312	487	323	613	860	8
de	490	312	501	323	613	860	8
enfoques	504	312	547	323	613	860	8
son	550	312	566	323	613	860	8
en	322	325	334	336	613	860	8
su	335	325	346	336	613	860	8
mayor	347	325	377	336	613	860	8
parte	379	325	404	336	613	860	8
económicos	405	325	461	336	613	860	8
y	463	325	468	336	613	860	8
guardan	470	325	508	336	613	860	8
relación	510	325	548	336	613	860	8
con	549	325	566	336	613	860	8
la	322	338	331	349	613	860	8
capacidad	333	338	380	349	613	860	8
o	383	338	389	349	613	860	8
el	391	338	400	349	613	860	8
deseo	402	338	429	349	613	860	8
de	432	338	443	349	613	860	8
cambio	446	338	480	349	613	860	8
de	483	338	494	349	613	860	8
las	497	338	510	349	613	860	8
sociedades.	512	338	566	349	613	860	8
Existe	322	351	351	362	613	860	8
la	353	351	361	362	613	860	8
necesidad	364	351	411	362	613	860	8
de	413	351	425	362	613	860	8
conocer	427	351	464	362	613	860	8
mejor	467	351	494	362	613	860	8
los	497	351	510	362	613	860	8
riesgos	513	351	546	362	613	860	8
que	549	351	566	362	613	860	8
conlleva	322	365	361	376	613	860	8
la	365	365	374	376	613	860	8
resistencia	378	365	429	376	613	860	8
a	433	365	438	376	613	860	8
los	443	365	456	376	613	860	8
antimicrobianos	461	365	538	376	613	860	8
en	542	365	553	376	613	860	8
el	558	365	566	376	613	860	8
entorno	322	378	360	389	613	860	8
y	367	378	372	389	613	860	8
desarrollar	379	378	431	389	613	860	8
tecnologías	438	378	491	389	613	860	8
de	498	378	510	389	613	860	8
mitigación	517	378	566	389	613	860	8
sostenibles.	322	391	379	402	613	860	8
Entre	386	391	413	402	613	860	8
un	420	391	433	402	613	860	8
número	440	391	478	402	613	860	8
inconcebible	486	391	547	402	613	860	8
de	555	391	566	402	613	860	8
bacterias	322	405	365	416	613	860	8
con	369	405	386	416	613	860	8
una	390	405	408	416	613	860	8
facilidad	412	405	452	416	613	860	8
aparentemente	457	405	528	416	613	860	8
infinita	532	405	566	416	613	860	8
para	322	418	343	429	613	860	8
la	349	418	357	429	613	860	8
transferencia	363	418	425	429	613	860	8
genética,	430	418	472	429	613	860	8
las	477	418	490	429	613	860	8
combinaciones	496	418	566	429	613	860	8
complejas	322	431	370	442	613	860	8
de	378	431	389	442	613	860	8
compuestos	397	431	454	442	613	860	8
seleccionadores	461	431	537	442	613	860	8
y	545	431	550	442	613	860	8
la	558	431	566	442	613	860	8
diversidad	322	444	372	455	613	860	8
de	376	444	388	455	613	860	8
los	392	444	406	455	613	860	8
mecanismos	410	444	469	455	613	860	8
de	473	444	485	455	613	860	8
desarrollo	489	444	537	455	613	860	8
de	542	444	553	455	613	860	8
la	558	444	566	455	613	860	8
resistencia.	322	458	381	469	613	860	8
Con	389	458	409	469	613	860	8
datos	416	458	444	469	613	860	8
suficientes	452	458	508	469	613	860	8
se	516	458	527	469	613	860	8
puede	535	458	566	469	613	860	8
demostrar	322	471	371	482	613	860	8
la	375	471	383	482	613	860	8
falsedad	387	471	427	482	613	860	8
de	430	471	442	482	613	860	8
esos	446	471	466	482	613	860	8
argumentos,	470	471	529	482	613	860	8
pero	532	471	554	482	613	860	8
la	558	471	566	482	613	860	8
cuestión	322	484	362	495	613	860	8
es	365	484	375	495	613	860	8
que	379	484	396	495	613	860	8
no	400	484	412	495	613	860	8
podemos	415	484	458	495	613	860	8
permitirnos	462	484	518	495	613	860	8
esperar	522	484	557	495	613	860	8
a	561	484	566	495	613	860	8
generar	322	498	362	509	613	860	8
datos	370	498	398	509	613	860	8
suficientes	406	498	462	509	613	860	8
antes	470	498	498	509	613	860	8
de	506	498	518	509	613	860	8
adoptar	526	498	566	509	613	860	8
decisiones	322	511	371	522	613	860	8
(7).	373	511	390	522	613	860	8
Sabemos	357	539	401	550	613	860	8
que,	408	539	429	550	613	860	8
allí	436	539	451	550	613	860	8
donde	459	539	489	550	613	860	8
hay	497	539	514	550	613	860	8
actividad	521	539	566	550	613	860	8
humana,	322	552	363	563	613	860	8
los	367	552	380	563	613	860	8
niveles	384	552	417	563	613	860	8
de	421	552	433	563	613	860	8
antibióticos	437	552	492	563	613	860	8
y	496	552	502	563	613	860	8
resistencia	506	552	557	563	613	860	8
a	561	552	566	563	613	860	8
ellos	322	566	344	577	613	860	8
aumentan	345	566	393	577	613	860	8
(6).	394	566	411	577	613	860	8
Algunas	357	594	398	605	613	860	8
bacterias	406	594	452	605	613	860	8
seleccionan	460	594	519	605	613	860	8
para	527	594	550	605	613	860	8
la	557	594	566	605	613	860	8
resistencia	322	607	377	618	613	860	8
a	385	607	390	618	613	860	8
los	398	607	413	618	613	860	8
antibióticos	420	607	481	618	613	860	8
incluso	488	607	525	618	613	860	8
en	532	607	544	618	613	860	8
las	552	607	566	618	613	860	8
concentraciones	322	620	399	631	613	860	8
que	400	620	418	631	613	860	8
se	419	620	429	631	613	860	8
observan	431	620	474	631	613	860	8
en	476	620	487	631	613	860	8
el	489	620	497	631	613	860	8
medio	499	620	528	631	613	860	8
natural.	530	620	566	631	613	860	8
Asimismo,	322	634	373	645	613	860	8
determinados	381	634	450	645	613	860	8
genes	457	634	485	645	613	860	8
de	493	634	505	645	613	860	8
resistencia	512	634	566	645	613	860	8
importantes	322	647	380	658	613	860	8
en	383	647	394	658	613	860	8
el	397	647	406	658	613	860	8
ámbito	409	647	442	658	613	860	8
clínico	445	647	476	658	613	860	8
que	479	647	496	658	613	860	8
han	499	647	517	658	613	860	8
aparecido	520	647	566	658	613	860	8
recientemente	322	660	392	671	613	860	8
en	399	660	411	671	613	860	8
patógenos,	418	660	471	671	613	860	8
se	478	660	488	671	613	860	8
originaron	496	660	547	671	613	860	8
en	554	660	566	671	613	860	8
bacterias	322	674	365	685	613	860	8
del	366	674	381	685	613	860	8
medio	382	674	412	685	613	860	8
natural	414	674	448	685	613	860	8
(ver	449	674	468	685	613	860	8
fuente).	470	674	506	685	613	860	8
Disponemos	508	674	566	685	613	860	8
de	322	687	334	698	613	860	8
datos	336	687	362	698	613	860	8
que	364	687	382	698	613	860	8
demuestran	384	687	441	698	613	860	8
que	443	687	461	698	613	860	8
probablemente	463	687	535	698	613	860	8
que	538	687	555	698	613	860	8
la	558	687	566	698	613	860	8
transmisión	322	700	378	711	613	860	8
tenga	380	700	406	711	613	860	8
a	408	700	413	711	613	860	8
través	415	700	444	711	613	860	8
de	446	700	457	711	613	860	8
la	459	700	468	711	613	860	8
cadena	469	700	503	711	613	860	8
alimentaria	505	700	559	711	613	860	8
y	561	700	566	711	613	860	8
en	322	713	334	724	613	860	8
consecuencia	342	713	414	724	613	860	8
la	422	713	431	724	613	860	8
exposición	439	713	497	724	613	860	8
a	505	713	510	724	613	860	8
entornos	518	713	566	724	613	860	8
contaminados.	322	727	391	738	613	860	8
La	397	727	409	738	613	860	8
toma	416	727	440	738	613	860	8
de	446	727	458	738	613	860	8
decisiones	465	727	514	738	613	860	8
con	521	727	538	738	613	860	8
base	545	727	566	738	613	860	8
empírica	322	740	364	751	613	860	8
es	368	740	378	751	613	860	8
frecuente,	383	740	430	751	613	860	8
pero,	434	740	458	751	613	860	8
ante	463	740	483	751	613	860	8
el	488	740	496	751	613	860	8
problema	501	740	546	751	613	860	8
tan	551	740	566	751	613	860	8
complicado	322	753	376	764	613	860	8
como	381	753	407	764	613	860	8
la	411	753	420	764	613	860	8
resistencia	425	753	475	764	613	860	8
a	480	753	485	764	613	860	8
los	490	753	504	764	613	860	8
antibióticos,	508	753	566	764	613	860	8
¿qué	322	767	344	778	613	860	8
grado	351	767	378	778	613	860	8
de	386	767	397	778	613	860	8
certeza	404	767	438	778	613	860	8
se	446	767	456	778	613	860	8
considera	463	767	509	778	613	860	8
suficiente?	516	767	566	778	613	860	8
Compend.	222	800	263	810	613	860	8
cienc.	266	800	289	810	613	860	8
vet.	291	800	307	810	613	860	8
2019;	311	800	334	810	613	860	8
09	336	800	347	810	613	860	8
(02)	349	800	365	810	613	860	8
:	367	800	370	810	613	860	8
24	372	800	382	810	613	860	8
-	385	800	388	810	613	860	8
37	390	800	400	810	613	860	8
31	533	801	546	812	613	860	8
Lara	66	35	81	43	613	860	9
M	83	35	89	43	613	860	9
y	91	35	95	43	613	860	9
col.	97	35	108	43	613	860	9
Obtener	66	60	105	71	613	860	9
pruebas	107	60	145	71	613	860	9
suficientes	147	60	198	71	613	860	9
del	200	60	214	71	613	860	9
tipo	216	60	235	71	613	860	9
que	237	60	255	71	613	860	9
generan	257	60	295	71	613	860	9
los	297	60	311	71	613	860	9
ensayos	66	73	104	84	613	860	9
clínicos	107	73	142	84	613	860	9
puede	145	73	174	84	613	860	9
resultar	177	73	214	84	613	860	9
imposible	217	73	264	84	613	860	9
o	267	73	273	84	613	860	9
ser	276	73	290	84	613	860	9
una	293	73	311	84	613	860	9
tarea	66	86	91	97	613	860	9
tan	97	86	112	97	613	860	9
abrumadora	118	86	176	97	613	860	9
que	182	86	199	97	613	860	9
conlleve	205	86	244	97	613	860	9
el	250	86	258	97	613	860	9
riesgo	264	86	293	97	613	860	9
de	299	86	311	97	613	860	9
retrasar	66	100	104	111	613	860	9
enormemente	107	100	173	111	613	860	9
la	175	100	183	111	613	860	9
regulación	186	100	235	111	613	860	9
del	238	100	252	111	613	860	9
consumo	255	100	297	111	613	860	9
de	299	100	311	111	613	860	9
antibióticos	66	113	122	124	613	860	9
y	123	113	129	124	613	860	9
la	131	113	139	124	613	860	9
implementación	141	113	217	124	613	860	9
de	219	113	230	124	613	860	9
las	232	113	245	124	613	860	9
estrategias	247	113	298	124	613	860	9
de	299	113	311	124	613	860	9
mitigación	66	126	116	137	613	860	9
(3).	117	126	134	137	613	860	9
Abordaje	66	154	113	165	613	860	9
una	114	154	133	165	613	860	9
salud	135	154	162	165	613	860	9
La	102	182	113	193	613	860	9
resistencia	118	182	169	193	613	860	9
a	173	182	179	193	613	860	9
los	184	182	197	193	613	860	9
antimicrobianos	202	182	279	193	613	860	9
es	284	182	294	193	613	860	9
un	299	182	311	193	613	860	9
problema	66	196	113	207	613	860	9
multisectorial	121	196	189	207	613	860	9
porque	197	196	232	207	613	860	9
los	239	196	253	207	613	860	9
patógenos	261	196	311	207	613	860	9
multirresistentes	66	209	157	220	613	860	9
o	165	209	170	220	613	860	9
genes	178	209	208	220	613	860	9
de	216	209	228	220	613	860	9
resistencia	236	209	292	220	613	860	9
se	300	209	311	220	613	860	9
transmiten	66	222	119	233	613	860	9
entre	126	222	152	233	613	860	9
los	159	222	173	233	613	860	9
animales	180	222	223	233	613	860	9
destinados	230	222	282	233	613	860	9
a	290	222	295	233	613	860	9
la	302	222	311	233	613	860	9
producción	66	236	120	247	613	860	9
de	124	236	135	247	613	860	9
alimentos	140	236	186	247	613	860	9
y	190	236	196	247	613	860	9
los	200	236	214	247	613	860	9
seres	218	236	242	247	613	860	9
humanos	247	236	290	247	613	860	9
por	294	236	311	247	613	860	9
exposición	66	249	116	260	613	860	9
directa	118	249	151	260	613	860	9
o	153	249	159	260	613	860	9
a	161	249	166	260	613	860	9
través	168	249	196	260	613	860	9
de	198	249	210	260	613	860	9
la	212	249	220	260	613	860	9
cadena	222	249	255	260	613	860	9
alimentaria	257	249	311	260	613	860	9
y	66	262	72	273	613	860	9
el	74	262	83	273	613	860	9
medioambiente.	85	262	161	273	613	860	9
Por	164	262	180	273	613	860	9
tanto,	182	262	209	273	613	860	9
la	212	262	220	273	613	860	9
interacción	223	262	275	273	613	860	9
de	278	262	289	273	613	860	9
este	292	262	311	273	613	860	9
fenómeno	66	276	113	287	613	860	9
entre	118	276	143	287	613	860	9
la	149	276	157	287	613	860	9
salud	162	276	187	287	613	860	9
humana,	193	276	233	287	613	860	9
veterinaria,	238	276	292	287	613	860	9
los	297	276	311	287	613	860	9
sistemas	66	289	107	300	613	860	9
de	110	289	121	300	613	860	9
producción	124	289	177	300	613	860	9
de	180	289	191	300	613	860	9
alimentos	194	289	240	300	613	860	9
y	242	289	248	300	613	860	9
piensos	251	289	287	300	613	860	9
y	289	289	295	300	613	860	9
los	297	289	311	300	613	860	9
entornos	66	302	108	313	613	860	9
agroecológicos	112	302	182	313	613	860	9
respalda	185	302	225	313	613	860	9
a	229	302	234	313	613	860	9
la	237	302	246	313	613	860	9
necesidad	249	302	296	313	613	860	9
de	299	302	311	313	613	860	9
aplicar	66	315	99	326	613	860	9
el	100	315	108	326	613	860	9
enfoque	110	315	148	326	613	860	9
de	149	315	161	326	613	860	9
"Una	162	315	185	326	613	860	9
Salud".	187	315	219	326	613	860	9
El	102	344	111	355	613	860	9
concepto	115	344	157	355	613	860	9
'one	161	344	181	355	613	860	9
health'	184	344	216	355	613	860	9
(una	220	344	242	355	613	860	9
sola	245	344	264	355	613	860	9
salud)	268	344	297	355	613	860	9
es	301	344	311	355	613	860	9
fundamental.	66	357	128	368	613	860	9
El	135	357	145	368	613	860	9
60%	152	357	173	368	613	860	9
de	180	357	192	368	613	860	9
los	199	357	212	368	613	860	9
agentes	219	357	256	368	613	860	9
patógenos	262	357	311	368	613	860	9
peligrosos	66	370	115	381	613	860	9
para	120	370	141	381	613	860	9
el	146	370	155	381	613	860	9
hombre	160	370	197	381	613	860	9
son	202	370	219	381	613	860	9
de	224	370	235	381	613	860	9
origen	240	370	271	381	613	860	9
animal:	276	370	311	381	613	860	9
hombres	66	383	108	394	613	860	9
y	114	383	120	394	613	860	9
animales	126	383	169	394	613	860	9
tienen	175	383	205	394	613	860	9
en	211	383	223	394	613	860	9
común	229	383	261	394	613	860	9
bacterias	268	383	311	394	613	860	9
patógenas,	66	397	118	408	613	860	9
de	126	397	138	408	613	860	9
tal	145	397	158	408	613	860	9
modo	165	397	193	408	613	860	9
que	200	397	218	408	613	860	9
es	225	397	236	408	613	860	9
indispensable	243	397	311	408	613	860	9
combatirlas	66	410	122	421	613	860	9
y	124	410	130	421	613	860	9
prevenirlas	132	410	185	421	613	860	9
a	187	410	193	421	613	860	9
nivel	195	410	218	421	613	860	9
nacional,	220	410	262	421	613	860	9
regional	264	410	303	421	613	860	9
y	305	410	311	421	613	860	9
mundial.	66	423	107	434	613	860	9
Así	114	423	128	434	613	860	9
pues,	135	423	159	434	613	860	9
para	166	423	187	434	613	860	9
reducir	193	423	228	434	613	860	9
la	234	423	242	434	613	860	9
aparición	249	423	293	434	613	860	9
de	299	423	311	434	613	860	9
fenómenos	66	437	125	448	613	860	9
de	133	437	146	448	613	860	9
resistencia,	154	437	217	448	613	860	9
es	225	437	236	448	613	860	9
precisa	244	437	283	448	613	860	9
una	291	437	311	448	613	860	9
armonización	66	450	134	461	613	860	9
mundial	142	450	182	461	613	860	9
e	190	450	195	461	613	860	9
intersectorial	203	450	270	461	613	860	9
de	278	450	290	461	613	860	9
las	297	450	311	461	613	860	9
estrategias	66	463	117	474	613	860	9
y	119	463	124	474	613	860	9
las	126	463	139	474	613	860	9
medidas	140	463	180	474	613	860	9
con	182	463	199	474	613	860	9
vistas	200	463	227	474	613	860	9
a	229	463	234	474	613	860	9
coordinar	235	463	282	474	613	860	9
mejor	283	463	311	474	613	860	9
las	66	476	79	487	613	860	9
políticas	81	476	121	487	613	860	9
de	123	476	134	487	613	860	9
la	136	476	144	487	613	860	9
salud	146	476	172	487	613	860	9
pública,	174	476	210	487	613	860	9
la	212	476	220	487	613	860	9
sanidad	222	476	259	487	613	860	9
animal	261	476	293	487	613	860	9
y	295	476	301	487	613	860	9
el	302	476	311	487	613	860	9
medioambiente	66	490	140	501	613	860	9
(22).	141	490	164	501	613	860	9
Se	102	518	112	529	613	860	9
reconoce	118	518	161	529	613	860	9
que	166	518	183	529	613	860	9
el	189	518	197	529	613	860	9
sector	203	518	232	529	613	860	9
de	237	518	248	529	613	860	9
la	254	518	262	529	613	860	9
medicina	268	518	311	529	613	860	9
humana,	66	531	107	542	613	860	9
el	109	531	117	542	613	860	9
sector	119	531	148	542	613	860	9
veterinario	150	531	202	542	613	860	9
y	204	531	209	542	613	860	9
el	211	531	220	542	613	860	9
fitosanitario	221	531	279	542	613	860	9
tienen	281	531	311	542	613	860	9
una	66	545	84	556	613	860	9
responsabilidad	85	545	161	556	613	860	9
compartida	162	545	216	556	613	860	9
a	218	545	223	556	613	860	9
la	225	545	233	556	613	860	9
hora	235	545	256	556	613	860	9
de	258	545	269	556	613	860	9
prevenir	271	545	311	556	613	860	9
o	66	558	72	569	613	860	9
minimizar	78	558	126	569	613	860	9
la	132	558	140	569	613	860	9
presión	146	558	182	569	613	860	9
de	188	558	199	569	613	860	9
los	205	558	218	569	613	860	9
antibióticos	224	558	279	569	613	860	9
en	285	558	297	569	613	860	9
la	302	558	311	569	613	860	9
selección	66	571	109	582	613	860	9
de	116	571	127	582	613	860	9
la	134	571	142	582	613	860	9
resistencia	149	571	200	582	613	860	9
en	206	571	218	582	613	860	9
las	224	571	237	582	613	860	9
bacterias	244	571	287	582	613	860	9
que	293	571	311	582	613	860	9
infectan	66	584	104	595	613	860	9
a	107	584	112	595	613	860	9
los	115	584	129	595	613	860	9
seres	132	584	156	595	613	860	9
humanos	159	584	203	595	613	860	9
y	205	584	211	595	613	860	9
animales.	214	584	258	595	613	860	9
De	261	584	274	595	613	860	9
aquí,	277	584	300	595	613	860	9
el	302	584	311	595	613	860	9
desencadenamiento	66	598	160	609	613	860	9
de	162	598	174	609	613	860	9
una	176	598	194	609	613	860	9
iniciativa	196	598	238	609	613	860	9
tripartita	240	598	284	609	613	860	9
entre	286	598	311	609	613	860	9
la	66	611	75	622	613	860	9
Organización	82	611	143	622	613	860	9
Mundial	150	611	189	622	613	860	9
de	196	611	208	622	613	860	9
la	215	611	223	622	613	860	9
Salud	230	611	256	622	613	860	9
(OMS),	263	611	295	622	613	860	9
la	302	611	311	622	613	860	9
Organización	66	624	131	635	613	860	9
de	139	624	150	635	613	860	9
las	158	624	171	635	613	860	9
Naciones	179	624	224	635	613	860	9
Unidas	231	624	265	635	613	860	9
para	273	624	295	635	613	860	9
la	302	624	311	635	613	860	9
Alimentación	66	638	129	649	613	860	9
y	130	638	136	649	613	860	9
la	138	638	146	649	613	860	9
Agricultura	148	638	201	649	613	860	9
(FAO)	203	638	230	649	613	860	9
y	232	638	237	649	613	860	9
la	239	638	247	649	613	860	9
Organización	249	638	311	649	613	860	9
Mundial	66	651	105	662	613	860	9
de	109	651	120	662	613	860	9
Sanidad	124	651	162	662	613	860	9
Animal	166	651	199	662	613	860	9
(OIE)	203	651	229	662	613	860	9
para	233	651	254	662	613	860	9
trabajar	258	651	295	662	613	860	9
en	299	651	311	662	613	860	9
estrecha	66	664	109	675	613	860	9
colaboración	116	664	181	675	613	860	9
para	189	664	211	675	613	860	9
contener	219	664	263	675	613	860	9
la	271	664	280	675	613	860	9
RAM	287	664	311	675	613	860	9
(resistencia	66	677	121	688	613	860	9
antimicrobiana)	127	677	202	688	613	860	9
con	208	677	225	688	613	860	9
el	230	677	239	688	613	860	9
enfoque	244	677	282	688	613	860	9
"Una	288	677	311	688	613	860	9
salud".	66	691	98	702	613	860	9
Otros	102	691	128	702	613	860	9
actores	133	691	167	702	613	860	9
importantes	171	691	229	702	613	860	9
en	233	691	244	702	613	860	9
esta	249	691	268	702	613	860	9
lucha	272	691	298	702	613	860	9
lo	302	691	311	702	613	860	9
constituyen	66	704	123	715	613	860	9
los	130	704	144	715	613	860	9
economistas,	152	704	215	715	613	860	9
la	222	704	231	715	613	860	9
sociedad	238	704	281	715	613	860	9
civil,	288	704	311	715	613	860	9
especialistas	66	717	131	728	613	860	9
en	139	717	151	728	613	860	9
medioambiente,	158	717	240	728	613	860	9
la	248	717	257	728	613	860	9
industria	264	717	311	728	613	860	9
farmacéutica,	66	731	150	742	613	860	9
entre	159	731	191	742	613	860	9
otros	200	731	231	742	613	860	9
organismos	240	731	311	742	613	860	9
internacionales(23).	66	744	162	755	613	860	9
32	88	801	100	812	613	860	9
En	324	60	336	71	613	860	9
lo	340	60	349	71	613	860	9
que	353	60	371	71	613	860	9
respecta	375	60	415	71	613	860	9
a	419	60	424	71	613	860	9
la	428	60	437	71	613	860	9
sanidad	441	60	478	71	613	860	9
animal,	482	60	516	71	613	860	9
la	521	60	529	71	613	860	9
eficacia	533	60	568	71	613	860	9
terapéutica	324	73	379	84	613	860	9
de	386	73	398	84	613	860	9
los	405	73	419	84	613	860	9
agentes	427	73	464	84	613	860	9
antimicrobianos	471	73	551	84	613	860	9
es	558	73	568	84	613	860	9
indispensable	324	86	389	97	613	860	9
un	391	86	403	97	613	860	9
uso	405	86	421	97	613	860	9
responsable	423	86	480	97	613	860	9
y	482	86	487	97	613	860	9
prudente.	489	86	535	97	613	860	9
Este	536	86	557	97	613	860	9
es	558	86	568	97	613	860	9
el	324	100	332	111	613	860	9
objetivo	335	100	372	111	613	860	9
que	375	100	392	111	613	860	9
persigue	395	100	436	111	613	860	9
la	438	100	447	111	613	860	9
OIE,	449	100	469	111	613	860	9
sobre	471	100	498	111	613	860	9
todo	500	100	522	111	613	860	9
mediante	524	100	568	111	613	860	9
sus	324	113	339	124	613	860	9
normas	341	113	377	124	613	860	9
intergubernamentales	379	113	483	124	613	860	9
desarrolladas	486	113	549	124	613	860	9
con	551	113	568	124	613	860	9
el	324	126	332	137	613	860	9
apoyo	340	126	369	137	613	860	9
de	376	126	388	137	613	860	9
su	395	126	406	137	613	860	9
red	413	126	430	137	613	860	9
de	437	126	449	137	613	860	9
expertos	456	126	498	137	613	860	9
y	505	126	511	137	613	860	9
adoptadas	518	126	568	137	613	860	9
democráticamente	324	140	411	151	613	860	9
por	417	140	434	151	613	860	9
sus	440	140	455	151	613	860	9
180	461	140	480	151	613	860	9
Países	485	140	515	151	613	860	9
Miembros	521	140	568	151	613	860	9
(24).	324	153	346	164	613	860	9
Políticas	324	181	367	192	613	860	9
actuales	368	181	410	192	613	860	9
Únicamente	359	209	416	220	613	860	9
se	423	209	433	220	613	860	9
puede	441	209	470	220	613	860	9
hacer	477	209	504	220	613	860	9
frente	511	209	540	220	613	860	9
a	547	209	552	220	613	860	9
la	560	209	568	220	613	860	9
resistencia	324	222	374	233	613	860	9
a	381	222	386	233	613	860	9
los	393	222	407	233	613	860	9
antimicrobianos	414	222	490	233	613	860	9
con	497	222	514	233	613	860	9
iniciativas	521	222	568	233	613	860	9
concertadas	324	236	381	247	613	860	9
de	385	236	397	247	613	860	9
ámbito	402	236	435	247	613	860	9
mundial,	439	236	480	247	613	860	9
lideradas	485	236	529	247	613	860	9
por	533	236	550	247	613	860	9
los	555	236	568	247	613	860	9
jefes	324	249	345	260	613	860	9
de	349	249	360	260	613	860	9
Estado	363	249	395	260	613	860	9
y	399	249	404	260	613	860	9
las	408	249	421	260	613	860	9
instituciones	424	249	485	260	613	860	9
mundiales,	488	249	539	260	613	860	9
y	543	249	548	260	613	860	9
con	551	249	568	260	613	860	9
una	324	262	341	273	613	860	9
acción	345	262	375	273	613	860	9
coordinada	379	262	432	273	613	860	9
por	436	262	453	273	613	860	9
los	457	262	470	273	613	860	9
sectores	474	262	513	273	613	860	9
sanitario	517	262	559	273	613	860	9
y	563	262	568	273	613	860	9
agrícola,	324	276	370	287	613	860	9
en	378	276	390	287	613	860	9
colaboración	398	276	467	287	613	860	9
con	475	276	494	287	613	860	9
la	502	276	511	287	613	860	9
industria	519	276	568	287	613	860	9
alimentaria,	324	289	380	300	613	860	9
grupos	385	289	418	300	613	860	9
de	422	289	434	300	613	860	9
activistas	439	289	483	300	613	860	9
y	487	289	493	300	613	860	9
organizaciones	498	289	568	300	613	860	9
comunitarias.	324	302	388	313	613	860	9
Los	359	330	378	341	613	860	9
gobiernos	387	330	445	341	613	860	9
necesitan	453	330	509	341	613	860	9
políticas	518	330	568	341	613	860	9
estrechamente	324	344	393	355	613	860	9
alineadas	395	344	439	355	613	860	9
sobre	441	344	468	355	613	860	9
el	469	344	478	355	613	860	9
uso	479	344	496	355	613	860	9
responsable	498	344	555	355	613	860	9
de	557	344	568	355	613	860	9
los	324	357	337	368	613	860	9
medicamentos	340	357	409	368	613	860	9
para	412	357	433	368	613	860	9
la	436	357	444	368	613	860	9
salud	447	357	473	368	613	860	9
humana	476	357	514	368	613	860	9
y	517	357	522	368	613	860	9
animal,	525	357	560	368	613	860	9
y	563	357	568	368	613	860	9
nuevas	324	370	356	381	613	860	9
normas	361	370	397	381	613	860	9
sobre	402	370	428	381	613	860	9
el	433	370	441	381	613	860	9
uso	446	370	463	381	613	860	9
de	467	370	479	381	613	860	9
antibióticos	483	370	539	381	613	860	9
en	544	370	555	381	613	860	9
la	560	370	568	381	613	860	9
agricultura	324	383	375	394	613	860	9
y	379	383	384	394	613	860	9
la	388	383	396	394	613	860	9
producción	400	383	453	394	613	860	9
de	456	383	468	394	613	860	9
alimentos.	471	383	520	394	613	860	9
Todos	523	383	551	394	613	860	9
los	555	383	568	394	613	860	9
gobiernos	324	397	371	408	613	860	9
deberían	374	397	416	408	613	860	9
poner	418	397	446	408	613	860	9
en	449	397	461	408	613	860	9
marcha	464	397	499	408	613	860	9
urgentemente	502	397	568	408	613	860	9
un	324	410	336	421	613	860	9
enfoque	340	410	378	421	613	860	9
sanitario	382	410	424	421	613	860	9
unitario,	429	410	469	421	613	860	9
con	473	410	490	421	613	860	9
la	494	410	502	421	613	860	9
coordinación	507	410	568	421	613	860	9
estrecha	324	423	363	434	613	860	9
de	365	423	376	434	613	860	9
todos	378	423	404	434	613	860	9
los	405	423	419	434	613	860	9
agentes	420	423	457	434	613	860	9
y	458	423	463	434	613	860	9
sectores	465	423	504	434	613	860	9
pertinentes.	505	423	562	434	613	860	9
En	359	451	371	462	613	860	9
los	378	451	391	462	613	860	9
últimos	398	451	433	462	613	860	9
años	440	451	462	462	613	860	9
varias	468	451	497	462	613	860	9
en	503	451	515	462	613	860	9
reuniones	521	451	568	462	613	860	9
internacionales	324	465	396	476	613	860	9
han	399	465	417	476	613	860	9
sido	420	465	439	476	613	860	9
tema	442	465	466	476	613	860	9
de	469	465	480	476	613	860	9
discusión(25,	483	465	547	476	613	860	9
26),	550	465	568	476	613	860	9
de	324	478	337	489	613	860	9
estas	345	478	375	489	613	860	9
reuniones	384	478	444	489	613	860	9
las	453	478	469	489	613	860	9
organizaciones	478	478	568	489	613	860	9
internacionales	324	491	396	502	613	860	9
tales	399	491	421	502	613	860	9
como	423	491	449	502	613	860	9
la	451	491	460	502	613	860	9
OMS,	462	491	486	502	613	860	9
FAO	488	491	507	502	613	860	9
y	510	491	515	502	613	860	9
OIE	518	491	535	502	613	860	9
dieron	537	491	568	502	613	860	9
el	324	505	332	516	613	860	9
primer	334	505	367	516	613	860	9
paso	370	505	392	516	613	860	9
de	394	505	406	516	613	860	9
fijar	408	505	428	516	613	860	9
planes	430	505	461	516	613	860	9
de	463	505	475	516	613	860	9
acción	477	505	508	516	613	860	9
y	510	505	516	516	613	860	9
directrices	518	505	568	516	613	860	9
de	324	518	335	529	613	860	9
cómo	338	518	364	529	613	860	9
abordar	367	518	404	529	613	860	9
la	407	518	415	529	613	860	9
problemática	418	518	481	529	613	860	9
de	484	518	495	529	613	860	9
la	498	518	506	529	613	860	9
resistencia	509	518	560	529	613	860	9
a	563	518	568	529	613	860	9
los	324	531	337	542	613	860	9
antimicrobianos	340	531	416	542	613	860	9
(en	419	531	434	542	613	860	9
todas	437	531	462	542	613	860	9
sus	465	531	480	542	613	860	9
dimensiones)	483	531	547	542	613	860	9
y	549	531	554	542	613	860	9
de	557	531	568	542	613	860	9
esta	324	545	343	556	613	860	9
manera	348	545	384	556	613	860	9
que	390	545	407	556	613	860	9
los	413	545	426	556	613	860	9
países	432	545	461	556	613	860	9
puedan	467	545	502	556	613	860	9
elaborar	507	545	547	556	613	860	9
sus	553	545	568	556	613	860	9
políticas	324	558	363	569	613	860	9
nacionales.	365	558	417	569	613	860	9
Seguidamente	324	586	404	597	613	860	9
se	412	586	424	597	613	860	9
describen	432	586	488	597	613	860	9
los	496	586	512	597	613	860	9
diversos	520	586	568	597	613	860	9
abordajes	324	599	374	610	613	860	9
por	378	599	396	610	613	860	9
parte	400	599	428	610	613	860	9
de	432	599	444	610	613	860	9
las	449	599	463	610	613	860	9
tres	468	599	487	610	613	860	9
organizaciones	492	599	568	610	613	860	9
internacionales:	324	613	406	624	613	860	9
a)	324	641	334	652	613	860	9
Plan	335	641	358	652	613	860	9
de	359	641	372	652	613	860	9
acción	373	641	406	652	613	860	9
de	407	641	420	652	613	860	9
la	421	641	430	652	613	860	9
OMS	432	641	454	652	613	860	9
El	359	669	368	680	613	860	9
objetivo	374	669	412	680	613	860	9
general	418	669	453	680	613	860	9
del	458	669	473	680	613	860	9
plan	479	669	499	680	613	860	9
de	505	669	516	680	613	860	9
acción	522	669	552	680	613	860	9
es	558	669	568	680	613	860	9
garantizar,	324	682	373	693	613	860	9
siempre	375	682	413	693	613	860	9
que	414	682	432	693	613	860	9
sea	434	682	449	693	613	860	9
posible,	451	682	487	693	613	860	9
la	489	682	497	693	613	860	9
continuidad	499	682	555	693	613	860	9
de	557	682	568	693	613	860	9
la	324	695	332	706	613	860	9
capacidad	338	695	385	706	613	860	9
de	392	695	403	706	613	860	9
tratar	410	695	437	706	613	860	9
y	443	695	448	706	613	860	9
prevenir	455	695	495	706	613	860	9
enfermedades	501	695	568	706	613	860	9
infecciosas	324	709	379	720	613	860	9
con	387	709	405	720	613	860	9
efectividad	412	709	469	720	613	860	9
y	476	709	482	720	613	860	9
seguridad,	490	709	543	720	613	860	9
con	550	709	568	720	613	860	9
medicamentos	324	722	392	733	613	860	9
de	395	722	407	733	613	860	9
calidad	410	722	444	733	613	860	9
garantizada,	447	722	504	733	613	860	9
utilizados	508	722	554	733	613	860	9
de	557	722	568	733	613	860	9
forma	323	735	352	746	613	860	9
responsable	354	735	411	746	613	860	9
y	414	735	419	746	613	860	9
accesible	421	735	464	746	613	860	9
para	466	735	488	746	613	860	9
todos	490	735	516	746	613	860	9
los	519	735	532	746	613	860	9
que	535	735	552	746	613	860	9
los	555	735	568	746	613	860	9
necesitan.	323	749	370	760	613	860	9
Compend.	222	800	263	810	613	860	9
cienc.	266	800	289	810	613	860	9
vet.	291	800	307	810	613	860	9
2019;	311	800	334	810	613	860	9
09	336	800	347	810	613	860	9
(02)	349	800	365	810	613	860	9
:	367	800	370	810	613	860	9
24	372	800	382	810	613	860	9
-	385	800	388	810	613	860	9
37	390	800	400	810	613	860	9
ISSN	504	801	523	811	613	860	9
2226-1761	525	801	569	811	613	860	9
Lara	66	35	81	43	613	860	10
M	83	35	89	43	613	860	10
y	91	35	95	43	613	860	10
col.	97	35	108	43	613	860	10
Para	102	56	123	67	613	860	10
lograr	127	56	156	67	613	860	10
este	160	56	180	67	613	860	10
objetivo	184	56	222	67	613	860	10
general,	226	56	264	67	613	860	10
han	268	56	286	67	613	860	10
sido	290	56	310	67	613	860	10
identificados	66	69	127	80	613	860	10
cinco	131	69	156	80	613	860	10
objetivos	160	69	203	80	613	860	10
estratégicos.	207	69	266	80	613	860	10
Estos	270	69	296	80	613	860	10
se	300	69	310	80	613	860	10
establecen	66	82	127	93	613	860	10
a	136	82	141	93	613	860	10
continuación	150	82	225	93	613	860	10
con	233	82	252	93	613	860	10
acciones	261	82	310	93	613	860	10
correspondientes	66	96	149	107	613	860	10
para	155	96	176	107	613	860	10
los	182	96	196	107	613	860	10
Estados	202	96	239	107	613	860	10
Miembros,	245	96	295	107	613	860	10
la	302	96	310	107	613	860	10
Secretarías	66	109	119	120	613	860	10
(incluidas	120	109	167	120	613	860	10
acciones	168	109	209	120	613	860	10
para	210	109	231	120	613	860	10
la	233	109	241	120	613	860	10
FAO,	243	109	264	120	613	860	10
la	266	109	274	120	613	860	10
OIE	276	109	293	120	613	860	10
y	294	109	300	120	613	860	10
la	302	109	310	120	613	860	10
OMS	66	122	88	133	613	860	10
en	93	122	104	133	613	860	10
el	109	122	118	133	613	860	10
marco	123	122	152	133	613	860	10
colaboración),	157	122	224	133	613	860	10
y	229	122	234	133	613	860	10
organizaciones	239	122	310	133	613	860	10
internacionales.	66	136	153	147	613	860	10
Esperando	161	136	218	147	613	860	10
que	226	136	245	147	613	860	10
los	253	136	268	147	613	860	10
países	277	136	310	147	613	860	10
desarrollen	66	149	120	160	613	860	10
sus	123	149	138	160	613	860	10
propios	141	149	177	160	613	860	10
planes	180	149	210	160	613	860	10
de	213	149	225	160	613	860	10
acción	227	149	257	160	613	860	10
nacionales	260	149	310	160	613	860	10
sobre	66	162	93	173	613	860	10
la	97	162	105	173	613	860	10
resistencia	109	162	160	173	613	860	10
a	164	162	169	173	613	860	10
los	173	162	187	173	613	860	10
antimicrobianos	191	162	267	173	613	860	10
en	271	162	283	173	613	860	10
línea	287	162	310	173	613	860	10
con	66	176	83	187	613	860	10
el	85	176	93	187	613	860	10
plan	94	176	115	187	613	860	10
global.	116	176	147	187	613	860	10
Objetivo	102	204	146	215	613	860	10
1:	154	204	164	215	613	860	10
mejorar	172	204	215	215	613	860	10
la	223	204	232	215	613	860	10
conciencia	240	204	296	215	613	860	10
y	304	204	310	215	613	860	10
comprensión	66	217	128	228	613	860	10
de	129	217	141	228	613	860	10
la	142	217	151	228	613	860	10
resistencia	152	217	203	228	613	860	10
a	204	217	210	228	613	860	10
los	211	217	225	228	613	860	10
antimicrobianos	226	217	303	228	613	860	10
a	305	217	310	228	613	860	10
través	66	230	96	241	613	860	10
de	104	230	116	241	613	860	10
comunicación	123	230	191	241	613	860	10
efectiva,	199	230	239	241	613	860	10
educación	247	230	297	241	613	860	10
y	304	230	310	241	613	860	10
entrenamiento	66	244	136	255	613	860	10
Se	102	272	112	283	613	860	10
insta	119	272	142	283	613	860	10
tomar	149	272	177	283	613	860	10
medidas	184	272	224	283	613	860	10
inmediatas	230	272	282	283	613	860	10
para	289	272	310	283	613	860	10
aumentar	66	285	112	296	613	860	10
la	114	285	122	296	613	860	10
conciencia	124	285	173	296	613	860	10
con	175	285	192	296	613	860	10
respecto	193	285	234	296	613	860	10
a	235	285	241	296	613	860	10
la	242	285	251	296	613	860	10
resistencia	252	285	303	296	613	860	10
a	305	285	310	296	613	860	10
los	66	298	80	309	613	860	10
antimicrobianos	87	298	166	309	613	860	10
y	173	298	178	309	613	860	10
promover	186	298	233	309	613	860	10
el	240	298	249	309	613	860	10
cambio	256	298	291	309	613	860	10
de	298	298	310	309	613	860	10
comportamiento,	66	312	147	323	613	860	10
a	154	312	159	323	613	860	10
través	166	312	195	323	613	860	10
de	202	312	213	323	613	860	10
los	220	312	234	323	613	860	10
programas	241	312	292	323	613	860	10
de	298	312	310	323	613	860	10
comunicación	66	325	131	336	613	860	10
pública	136	325	171	336	613	860	10
que	176	325	193	336	613	860	10
se	198	325	209	336	613	860	10
dirigen	213	325	247	336	613	860	10
a	252	325	258	336	613	860	10
diferentes	263	325	310	336	613	860	10
audiencias	66	338	116	349	613	860	10
en:	121	338	135	349	613	860	10
salud	139	338	164	349	613	860	10
humana,	169	338	209	349	613	860	10
la	213	338	222	349	613	860	10
salud	226	338	251	349	613	860	10
animal	255	338	288	349	613	860	10
y	292	338	297	349	613	860	10
la	302	338	310	349	613	860	10
práctica	66	351	104	362	613	860	10
agrícola,	105	351	145	362	613	860	10
así	147	351	160	362	613	860	10
como	161	351	187	362	613	860	10
los	188	351	202	362	613	860	10
consumidores.	203	351	272	362	613	860	10
La	66	365	78	376	613	860	10
inclusión	80	365	123	376	613	860	10
del	125	365	140	376	613	860	10
uso	142	365	159	376	613	860	10
de	162	365	173	376	613	860	10
agentes	176	365	212	376	613	860	10
antimicrobianos	214	365	291	376	613	860	10
y	293	365	299	376	613	860	10
la	302	365	310	376	613	860	10
resistencia	66	379	117	390	613	860	10
en	120	379	131	390	613	860	10
el	134	379	143	390	613	860	10
currículo	145	379	188	390	613	860	10
escolar	191	379	225	390	613	860	10
promoverá	228	379	279	390	613	860	10
mejor	282	379	310	390	613	860	10
comprensión	66	392	128	403	613	860	10
y	129	392	135	403	613	860	10
conciencia	136	392	186	403	613	860	10
desde	187	392	215	403	613	860	10
temprana	216	392	262	403	613	860	10
edad.	263	392	289	403	613	860	10
Hacer	102	420	129	431	613	860	10
que	133	420	150	431	613	860	10
la	154	420	162	431	613	860	10
resistencia	165	420	216	431	613	860	10
antimicrobiana	219	420	291	431	613	860	10
sea	294	420	310	431	613	860	10
un	66	434	78	445	613	860	10
componente	84	434	142	445	613	860	10
central	147	434	180	445	613	860	10
de	185	434	197	445	613	860	10
educación	202	434	249	445	613	860	10
profesional,	255	434	310	445	613	860	10
entrenamiento,	66	447	138	458	613	860	10
certificación,	142	447	203	458	613	860	10
educación	207	447	255	458	613	860	10
continua	259	447	300	458	613	860	10
y	304	447	310	458	613	860	10
desarrollo	66	460	114	471	613	860	10
en	121	460	132	471	613	860	10
la	138	460	147	471	613	860	10
salud	153	460	178	471	613	860	10
y	184	460	190	471	613	860	10
sector	196	460	225	471	613	860	10
veterinario	231	460	284	471	613	860	10
y	290	460	295	471	613	860	10
la	302	460	310	471	613	860	10
práctica	66	473	104	484	613	860	10
agrícola	109	473	146	484	613	860	10
ayudará	151	473	189	484	613	860	10
a	194	473	200	484	613	860	10
garantizar	204	473	253	484	613	860	10
la	258	473	266	484	613	860	10
correcta	271	473	310	484	613	860	10
comprensión	66	487	128	498	613	860	10
y	129	487	135	498	613	860	10
conciencia	136	487	186	498	613	860	10
entre	187	487	212	498	613	860	10
los	214	487	227	498	613	860	10
profesionales.	229	487	294	498	613	860	10
Objetivo	102	515	141	526	613	860	10
2:	148	515	157	526	613	860	10
Fortalecer	164	515	212	526	613	860	10
el	218	515	227	526	613	860	10
conocimiento	234	515	298	526	613	860	10
y	304	515	310	526	613	860	10
evidencia	66	528	116	539	613	860	10
base	124	528	148	539	613	860	10
a	155	528	161	539	613	860	10
través	169	528	201	539	613	860	10
de	209	528	221	539	613	860	10
la	229	528	238	539	613	860	10
vigilancia	246	528	296	539	613	860	10
y	304	528	310	539	613	860	10
Investigación.	66	541	131	552	613	860	10
Las	102	570	118	581	613	860	10
acciones	119	570	159	581	613	860	10
e	161	570	166	581	613	860	10
inversiones	168	570	222	581	613	860	10
para	224	570	245	581	613	860	10
hacer	247	570	273	581	613	860	10
frente	275	570	303	581	613	860	10
a	304	570	310	581	613	860	10
la	66	583	75	594	613	860	10
resistencia	82	583	133	594	613	860	10
a	140	583	146	594	613	860	10
los	153	583	167	594	613	860	10
antimicrobianos	174	583	251	594	613	860	10
deben	259	583	288	594	613	860	10
ser	295	583	310	594	613	860	10
respaldadas	66	596	123	607	613	860	10
por	125	596	142	607	613	860	10
claros	144	596	173	607	613	860	10
fundamentos	175	596	237	607	613	860	10
de	239	596	251	607	613	860	10
su	253	596	264	607	613	860	10
beneficio	267	596	310	607	613	860	10
y	66	609	72	620	613	860	10
costo-efectividad.	79	609	166	620	613	860	10
Los	174	609	191	620	613	860	10
gobiernos	198	609	247	620	613	860	10
nacionales,	255	609	310	620	613	860	10
organizaciones	66	623	140	634	613	860	10
intergubernamentales,	147	623	258	634	613	860	10
agencias,	266	623	310	634	613	860	10
profesionales,	66	636	132	647	613	860	10
organizaciones	135	636	206	647	613	860	10
no	210	636	222	647	613	860	10
gubernamentales,	226	636	310	647	613	860	10
industria	66	649	109	660	613	860	10
y	112	649	118	660	613	860	10
la	121	649	129	660	613	860	10
academia	132	649	177	660	613	860	10
tienen	180	649	210	660	613	860	10
un	213	649	225	660	613	860	10
papel	228	649	254	660	613	860	10
importante	257	649	310	660	613	860	10
en	66	663	78	674	613	860	10
la	79	663	88	674	613	860	10
generación	89	663	141	674	613	860	10
de	142	663	154	674	613	860	10
tales	155	663	178	674	613	860	10
conocimientos	179	663	248	674	613	860	10
y	249	663	255	674	613	860	10
traducirlo	256	663	303	674	613	860	10
a	304	663	310	674	613	860	10
la	66	676	75	687	613	860	10
práctica.	76	676	116	687	613	860	10
Entre	102	704	133	715	613	860	10
los	142	704	159	715	613	860	10
vacíos	167	704	204	715	613	860	10
particularmente	213	704	310	715	613	860	10
importantes	66	717	124	728	613	860	10
en	126	717	137	728	613	860	10
el	139	717	147	728	613	860	10
conocimiento	149	717	213	728	613	860	10
que	215	717	232	728	613	860	10
deben	234	717	263	728	613	860	10
ser	265	717	280	728	613	860	10
llenos	282	717	310	728	613	860	10
se	66	731	77	742	613	860	10
incluyen	84	731	127	742	613	860	10
varios	135	731	166	742	613	860	10
puntos	173	731	208	742	613	860	10
relacionados	216	731	280	742	613	860	10
a	288	731	293	742	613	860	10
la	301	731	310	742	613	860	10
interacción	66	744	119	755	613	860	10
con	120	744	137	755	613	860	10
el	139	744	147	755	613	860	10
medio	148	744	178	755	613	860	10
ambiente	179	744	223	755	613	860	10
se	225	744	235	755	613	860	10
establece:	236	744	283	755	613	860	10
ISSN	66	801	85	811	613	860	10
2226-1761	87	801	131	811	613	860	10
Información	358	56	416	67	613	860	10
sobre:	421	56	450	67	613	860	10
incidencia,	455	56	505	67	613	860	10
prevalencia,	510	56	566	67	613	860	10
rango	323	69	350	80	613	860	10
a	353	69	358	80	613	860	10
través	361	69	390	80	613	860	10
de	393	69	405	80	613	860	10
patógenos	408	69	456	80	613	860	10
y	459	69	465	80	613	860	10
patrones	468	69	510	80	613	860	10
geográficos	513	69	566	80	613	860	10
relacionados	323	82	383	93	613	860	10
a	384	82	390	93	613	860	10
la	391	82	400	93	613	860	10
resistencia	401	82	452	93	613	860	10
a	454	82	459	93	613	860	10
los	460	82	474	93	613	860	10
antimicrobianos,	476	82	555	93	613	860	10
es	556	82	566	93	613	860	10
necesario	323	96	368	107	613	860	10
que	374	96	392	107	613	860	10
se	398	96	408	107	613	860	10
realice	414	96	446	107	613	860	10
de	452	96	464	107	613	860	10
manera	470	96	506	107	613	860	10
accesible	512	96	554	107	613	860	10
y	561	96	566	107	613	860	10
oportuna	323	109	366	120	613	860	10
para	372	109	393	120	613	860	10
guiar	398	109	422	120	613	860	10
el	428	109	436	120	613	860	10
tratamiento	441	109	497	120	613	860	10
de	502	109	514	120	613	860	10
pacientes;	519	109	566	120	613	860	10
informar	323	122	365	133	613	860	10
a	366	122	372	133	613	860	10
nivel	373	122	396	133	613	860	10
local,	398	122	422	133	613	860	10
nacional	424	122	464	133	613	860	10
y	465	122	471	133	613	860	10
acciones	473	122	513	133	613	860	10
regionales;	515	122	566	133	613	860	10
y	323	136	328	147	613	860	10
para	330	136	351	147	613	860	10
monitorear	352	136	406	147	613	860	10
la	407	136	415	147	613	860	10
efectividad	417	136	468	147	613	860	10
de	470	136	481	147	613	860	10
intervenciones.	483	136	555	147	613	860	10
Comprender	358	164	417	175	613	860	10
cómo	419	164	445	175	613	860	10
se	447	164	457	175	613	860	10
desarrolla	459	164	506	175	613	860	10
y	508	164	514	175	613	860	10
se	516	164	526	175	613	860	10
propaga	528	164	566	175	613	860	10
la	323	177	331	188	613	860	10
resistencia,	333	177	386	188	613	860	10
incluyendo	389	177	440	188	613	860	10
cómo	443	177	469	188	613	860	10
la	471	177	479	188	613	860	10
resistencia	482	177	532	188	613	860	10
circula	535	177	566	188	613	860	10
dentro	323	190	354	201	613	860	10
y	360	190	365	201	613	860	10
entre	370	190	395	201	613	860	10
humanos	401	190	444	201	613	860	10
y	449	190	455	201	613	860	10
animales,	460	190	505	201	613	860	10
a	510	190	515	201	613	860	10
través	521	190	550	201	613	860	10
de	555	190	566	201	613	860	10
alimentos,	323	204	371	215	613	860	10
agua	374	204	397	215	613	860	10
y	400	204	405	215	613	860	10
el	409	204	417	215	613	860	10
medioambiente.	420	204	496	215	613	860	10
Es	499	204	510	215	613	860	10
importante	513	204	566	215	613	860	10
para	323	217	344	228	613	860	10
el	345	217	354	228	613	860	10
desarrollo	355	217	403	228	613	860	10
de	405	217	416	228	613	860	10
nuevas	418	217	451	228	613	860	10
herramientas,	452	217	518	228	613	860	10
políticas	519	217	559	228	613	860	10
y	561	217	566	228	613	860	10
regulaciones	323	230	382	241	613	860	10
para	384	230	405	241	613	860	10
contrarrestar	406	230	469	241	613	860	10
la	471	230	479	241	613	860	10
resistencia.	481	230	534	241	613	860	10
Investigación	358	258	420	269	613	860	10
para	423	258	444	269	613	860	10
identificar	446	258	495	269	613	860	10
alternativas	497	258	552	269	613	860	10
no	554	258	566	269	613	860	10
terapéuticas,	323	272	383	283	613	860	10
usos	386	272	407	283	613	860	10
de	410	272	422	283	613	860	10
agentes	425	272	461	283	613	860	10
antimicrobianos	464	272	540	283	613	860	10
en	543	272	555	283	613	860	10
la	558	272	566	283	613	860	10
agricultura	323	285	374	296	613	860	10
y	380	285	385	296	613	860	10
acuicultura,	390	285	445	296	613	860	10
incluido	451	285	489	296	613	860	10
su	494	285	505	296	613	860	10
uso	510	285	526	296	613	860	10
para	532	285	553	296	613	860	10
la	558	285	566	296	613	860	10
promoción	323	298	374	309	613	860	10
del	375	298	390	309	613	860	10
crecimiento	391	298	447	309	613	860	10
y	448	298	454	309	613	860	10
protección	455	298	505	309	613	860	10
de	507	298	518	309	613	860	10
cultivos.	520	298	558	309	613	860	10
El	358	326	368	337	613	860	10
Informe	375	326	414	337	613	860	10
global	421	326	451	337	613	860	10
de	458	326	470	337	613	860	10
la	478	326	486	337	613	860	10
OMS	494	326	516	337	613	860	10
sobre	523	326	550	337	613	860	10
la	558	326	566	337	613	860	10
vigilancia	323	340	368	351	613	860	10
de	371	340	383	351	613	860	10
la	386	340	394	351	613	860	10
resistencia	398	340	449	351	613	860	10
antimicrobiana	452	340	524	351	613	860	10
también	527	340	566	351	613	860	10
reveló	323	353	352	364	613	860	10
muchas	358	353	394	364	613	860	10
lagunas	401	353	437	364	613	860	10
en	444	353	455	364	613	860	10
la	461	353	470	364	613	860	10
información	476	353	533	364	613	860	10
sobre	540	353	566	364	613	860	10
resistencia	323	366	373	377	613	860	10
antimicrobiana	379	366	451	377	613	860	10
en	456	366	468	377	613	860	10
patógenos	474	366	522	377	613	860	10
de	528	366	539	377	613	860	10
gran	545	366	566	377	613	860	10
importancia	323	380	395	391	613	860	10
en	404	380	417	391	613	860	10
salud	425	380	457	391	613	860	10
pública.	466	380	513	391	613	860	10
Normas	522	380	566	391	613	860	10
internacionales	323	393	395	404	613	860	10
de	401	393	413	404	613	860	10
armonización	419	393	483	404	613	860	10
de	489	393	501	404	613	860	10
la	507	393	515	404	613	860	10
vigilancia	521	393	566	404	613	860	10
nacional	323	406	362	417	613	860	10
de	367	406	378	417	613	860	10
la	383	406	391	417	613	860	10
resistencia	396	406	447	417	613	860	10
a	451	406	457	417	613	860	10
los	461	406	475	417	613	860	10
antimicrobianos	479	406	556	417	613	860	10
y	561	406	566	417	613	860	10
programas	323	419	373	430	613	860	10
de	376	419	387	430	613	860	10
seguimiento	389	419	447	430	613	860	10
fueron	449	419	480	430	613	860	10
adoptados	483	419	532	430	613	860	10
por	534	419	551	430	613	860	10
los	553	419	566	430	613	860	10
miembros	323	433	370	444	613	860	10
de	374	433	386	444	613	860	10
la	389	433	398	444	613	860	10
OIE	402	433	419	444	613	860	10
en	423	433	434	444	613	860	10
2012,	438	433	465	444	613	860	10
pero	468	433	490	444	613	860	10
no	494	433	506	444	613	860	10
hay	510	433	527	444	613	860	10
normas	530	433	566	444	613	860	10
internacionalmente	323	446	415	457	613	860	10
acordadas	418	446	466	457	613	860	10
para	469	446	491	457	613	860	10
recopilación	494	446	552	457	613	860	10
de	555	446	566	457	613	860	10
datos	323	459	348	470	613	860	10
e	351	459	357	470	613	860	10
informes	359	459	401	470	613	860	10
sobre	404	459	431	470	613	860	10
la	433	459	442	470	613	860	10
resistencia	445	459	495	470	613	860	10
antibacteriana	498	459	566	470	613	860	10
en	323	473	335	484	613	860	10
la	343	473	352	484	613	860	10
salud	360	473	387	484	613	860	10
humana,	395	473	439	484	613	860	10
y	447	473	453	484	613	860	10
no	461	473	473	484	613	860	10
hay	481	473	499	484	613	860	10
normas	507	473	546	484	613	860	10
de	554	473	566	484	613	860	10
armonización	323	486	387	497	613	860	10
en	394	486	405	497	613	860	10
sectores	412	486	451	497	613	860	10
médico,	458	486	495	497	613	860	10
veterinario	502	486	554	497	613	860	10
y	561	486	566	497	613	860	10
agrícola.	323	499	362	510	613	860	10
En	366	499	379	510	613	860	10
adición,	383	499	420	510	613	860	10
no	424	499	436	510	613	860	10
hay	440	499	456	510	613	860	10
un	460	499	473	510	613	860	10
foro	477	499	496	510	613	860	10
global	500	499	529	510	613	860	10
para	533	499	554	510	613	860	10
el	558	499	566	510	613	860	10
intercambio	323	513	384	524	613	860	10
rápido	392	513	425	524	613	860	10
de	433	513	444	524	613	860	10
información	452	513	514	524	613	860	10
sobre	522	513	550	524	613	860	10
la	557	513	566	524	613	860	10
resistencia	323	526	373	537	613	860	10
a	375	526	380	537	613	860	10
los	382	526	395	537	613	860	10
antimicrobianos.	397	526	476	537	613	860	10
En	358	554	370	565	613	860	10
2013,	375	554	402	565	613	860	10
algunos	406	554	443	565	613	860	10
Estados	448	554	485	565	613	860	10
miembros	489	554	537	565	613	860	10
de	542	554	553	565	613	860	10
la	558	554	566	565	613	860	10
Unión	323	567	354	578	613	860	10
Europea	362	567	406	578	613	860	10
publicaron	415	567	473	578	613	860	10
una	481	567	500	578	613	860	10
agenda	508	567	546	578	613	860	10
de	554	567	566	578	613	860	10
investigación	323	581	394	592	613	860	10
estratégica	402	581	462	592	613	860	10
sobre	470	581	499	592	613	860	10
resistencia	507	581	566	592	613	860	10
antimicrobiana	323	594	398	605	613	860	10
a	406	594	411	605	613	860	10
través	419	594	449	605	613	860	10
de	456	594	468	605	613	860	10
una	476	594	494	605	613	860	10
iniciativa	501	594	547	605	613	860	10
de	554	594	566	605	613	860	10
programación	323	607	388	618	613	860	10
conjunta.	392	607	435	618	613	860	10
Esta	439	607	459	618	613	860	10
iniciativa,	463	607	508	618	613	860	10
que	512	607	529	618	613	860	10
incluye	533	607	566	618	613	860	10
algunos	323	620	359	631	613	860	10
países	365	620	395	631	613	860	10
fuera	401	620	426	631	613	860	10
del	432	620	446	631	613	860	10
Unión	453	620	481	631	613	860	10
Europea,	487	620	529	631	613	860	10
podría	535	620	566	631	613	860	10
proporcionar	323	634	385	645	613	860	10
un	387	634	399	645	613	860	10
marco	401	634	431	645	613	860	10
inicial	433	634	461	645	613	860	10
para	463	634	484	645	613	860	10
mayor	486	634	516	645	613	860	10
desarrollo	518	634	566	645	613	860	10
de	323	647	334	658	613	860	10
una	335	647	353	658	613	860	10
agenda	355	647	388	658	613	860	10
de	390	647	401	658	613	860	10
investigación	403	647	465	658	613	860	10
estratégica	466	647	517	658	613	860	10
global.	519	647	550	658	613	860	10
Objetivo	358	675	402	686	613	860	10
3:	410	675	419	686	613	860	10
Reducir	427	675	468	686	613	860	10
la	475	675	484	686	613	860	10
incidencia	492	675	546	686	613	860	10
de	554	675	566	686	613	860	10
infecciones	323	688	375	699	613	860	10
a	377	688	382	699	613	860	10
través	384	688	412	699	613	860	10
del	414	688	428	699	613	860	10
saneamiento	430	688	490	699	613	860	10
efectivo,	491	688	530	699	613	860	10
higiene	532	688	566	699	613	860	10
y	323	702	328	713	613	860	10
medidas	330	702	369	713	613	860	10
de	371	702	382	713	613	860	10
prevención	384	702	436	713	613	860	10
de	438	702	449	713	613	860	10
infecciones.	451	702	505	713	613	860	10
Aunque	358	730	394	741	613	860	10
el	396	730	404	741	613	860	10
desarrollo	406	730	454	741	613	860	10
de	456	730	467	741	613	860	10
la	469	730	477	741	613	860	10
resistencia	479	730	529	741	613	860	10
en	531	730	542	741	613	860	10
tales	544	730	566	741	613	860	10
situaciones	323	743	375	754	613	860	10
puede	379	743	408	754	613	860	10
ser	412	743	426	754	613	860	10
una	430	743	447	754	613	860	10
consecuencia	451	743	514	754	613	860	10
natural	517	743	551	754	613	860	10
de	555	743	566	754	613	860	10
uso	323	756	340	767	613	860	10
necesario	348	756	399	767	613	860	10
de	406	756	418	767	613	860	10
antimicrobianos,	426	756	515	767	613	860	10
medidas	523	756	566	767	613	860	10
Compend.	222	800	263	810	613	860	10
cienc.	266	800	289	810	613	860	10
vet.	291	800	307	810	613	860	10
2019;	311	800	334	810	613	860	10
09	336	800	347	810	613	860	10
(02)	349	800	365	810	613	860	10
:	367	800	370	810	613	860	10
24	372	800	382	810	613	860	10
-	385	800	388	810	613	860	10
37	390	800	400	810	613	860	10
33	533	801	546	812	613	860	10
Lara	66	35	81	43	613	860	11
M	83	35	89	43	613	860	11
y	91	35	95	43	613	860	11
col.	97	35	108	43	613	860	11
inadecuadas	66	56	125	67	613	860	11
para	129	56	150	67	613	860	11
prevenir	154	56	194	67	613	860	11
y	198	56	204	67	613	860	11
controlar	208	56	252	67	613	860	11
la	256	56	264	67	613	860	11
infección	268	56	310	67	613	860	11
puede	66	69	102	80	613	860	11
contribuir	110	69	173	80	613	860	11
a	181	69	187	80	613	860	11
la	196	69	206	80	613	860	11
propagación	214	69	289	80	613	860	11
de	297	69	310	80	613	860	11
microorganismos	66	82	154	93	613	860	11
resistentes	161	82	217	93	613	860	11
a	224	82	230	93	613	860	11
medicamentos	237	82	310	93	613	860	11
antimicrobianos.	66	96	145	107	613	860	11
Mejores	102	124	139	135	613	860	11
medidas	142	124	182	135	613	860	11
de	184	124	196	135	613	860	11
higiene	199	124	233	135	613	860	11
y	236	124	241	135	613	860	11
prevención	244	124	296	135	613	860	11
de	299	124	310	135	613	860	11
infecciones	66	137	119	148	613	860	11
son	121	137	137	148	613	860	11
esenciales	139	137	187	148	613	860	11
para	189	137	210	148	613	860	11
limitar	211	137	243	148	613	860	11
el	245	137	253	148	613	860	11
desarrollo	255	137	303	148	613	860	11
y	305	137	310	148	613	860	11
la	66	150	75	161	613	860	11
propagación	82	150	140	161	613	860	11
de	147	150	159	161	613	860	11
infecciones	166	150	219	161	613	860	11
resistentes	226	150	277	161	613	860	11
a	284	150	290	161	613	860	11
los	297	150	310	161	613	860	11
antimicrobianos.	66	164	145	175	613	860	11
Prevención	148	164	201	175	613	860	11
efectiva	204	164	240	175	613	860	11
de	243	164	255	175	613	860	11
infecciones	258	164	310	175	613	860	11
de	66	177	78	188	613	860	11
transmisión	81	177	138	188	613	860	11
sexual	141	177	171	188	613	860	11
o	175	177	181	188	613	860	11
la	184	177	193	188	613	860	11
inyección	196	177	241	188	613	860	11
de	244	177	256	188	613	860	11
drogas,	260	177	294	188	613	860	11
así	297	177	310	188	613	860	11
como	66	190	92	201	613	860	11
un	97	190	109	201	613	860	11
mejor	113	190	141	201	613	860	11
saneamiento,	146	190	208	201	613	860	11
lavado	213	190	243	201	613	860	11
de	248	190	259	201	613	860	11
manos,	264	190	297	201	613	860	11
la	302	190	310	201	613	860	11
seguridad	66	204	113	215	613	860	11
de	115	204	126	215	613	860	11
los	128	204	141	215	613	860	11
alimentos	143	204	189	215	613	860	11
y	190	204	196	215	613	860	11
el	197	204	206	215	613	860	11
agua	207	204	230	215	613	860	11
también	231	204	270	215	613	860	11
debe	271	204	294	215	613	860	11
ser	296	204	310	215	613	860	11
componentes	66	217	135	228	613	860	11
centrales	142	217	189	228	613	860	11
de	197	217	209	228	613	860	11
la	217	217	226	228	613	860	11
prevención	234	217	291	228	613	860	11
de	298	217	310	228	613	860	11
enfermedades	66	230	133	241	613	860	11
infecciosas.	135	230	188	241	613	860	11
Vacunación,	102	258	161	269	613	860	11
cuando	168	258	204	269	613	860	11
corresponda,	211	258	276	269	613	860	11
como	284	258	310	269	613	860	11
medida	66	272	101	283	613	860	11
de	108	272	120	283	613	860	11
prevención	127	272	179	283	613	860	11
de	186	272	197	283	613	860	11
infecciones,	204	272	259	283	613	860	11
debe	266	272	289	283	613	860	11
ser	296	272	310	283	613	860	11
alentada.	66	285	113	296	613	860	11
La	121	285	133	296	613	860	11
inmunización	140	285	210	296	613	860	11
puede	217	285	249	296	613	860	11
reducir	256	285	294	296	613	860	11
la	301	285	310	296	613	860	11
resistencia	66	298	117	309	613	860	11
a	118	298	124	309	613	860	11
los	125	298	139	309	613	860	11
antimicrobianos.	140	298	219	309	613	860	11
Las	102	326	118	337	613	860	11
prácticas	120	326	162	337	613	860	11
sustentables	165	326	223	337	613	860	11
de	226	326	237	337	613	860	11
cría,	239	326	259	337	613	860	11
incluido	262	326	300	337	613	860	11
el	302	326	310	337	613	860	11
uso	66	340	83	351	613	860	11
de	85	340	96	351	613	860	11
vacunas,	98	340	138	351	613	860	11
puede	140	340	169	351	613	860	11
reducir	171	340	205	351	613	860	11
las	207	340	220	351	613	860	11
tasas	222	340	246	351	613	860	11
de	247	340	259	351	613	860	11
infección	261	340	303	351	613	860	11
y	305	340	310	351	613	860	11
la	66	353	75	364	613	860	11
dependencia	77	353	137	364	613	860	11
de	139	353	150	364	613	860	11
los	152	353	166	364	613	860	11
antibióticos,	168	353	226	364	613	860	11
así	228	353	241	364	613	860	11
como	243	353	269	364	613	860	11
el	271	353	279	364	613	860	11
riesgo	281	353	310	364	613	860	11
de	66	366	78	377	613	860	11
que	81	366	98	377	613	860	11
los	101	366	115	377	613	860	11
organismos	118	366	173	377	613	860	11
resistentes	176	366	227	377	613	860	11
a	230	366	235	377	613	860	11
los	238	366	252	377	613	860	11
antibióticos	255	366	310	377	613	860	11
se	66	380	76	391	613	860	11
difundan	78	380	120	391	613	860	11
a	122	380	127	391	613	860	11
través	128	380	157	391	613	860	11
de	158	380	170	391	613	860	11
la	171	380	180	391	613	860	11
cadena	181	380	214	391	613	860	11
alimentaria.	216	380	272	391	613	860	11
Objetivo	102	408	152	419	613	860	11
4:	161	408	172	419	613	860	11
Optimizar	181	408	241	419	613	860	11
el	250	408	260	419	613	860	11
uso	268	408	288	419	613	860	11
de	297	408	310	419	613	860	11
medicamentos	66	421	135	432	613	860	11
antimicrobianos	139	421	215	432	613	860	11
en	219	421	230	432	613	860	11
salud	234	421	259	432	613	860	11
humana	263	421	301	432	613	860	11
y	305	421	310	432	613	860	11
animal	66	434	98	445	613	860	11
La	102	462	113	473	613	860	11
evidencia	119	462	164	473	613	860	11
de	171	462	182	473	613	860	11
que	189	462	206	473	613	860	11
la	213	462	221	473	613	860	11
resistencia	228	462	278	473	613	860	11
a	285	462	290	473	613	860	11
los	297	462	310	473	613	860	11
antimicrobianos	66	476	143	487	613	860	11
es	145	476	155	487	613	860	11
impulsada	157	476	206	487	613	860	11
por	208	476	225	487	613	860	11
el	227	476	235	487	613	860	11
volumen	237	476	278	487	613	860	11
de	280	476	292	487	613	860	11
uso	294	476	310	487	613	860	11
de	66	489	78	500	613	860	11
agentes	79	489	115	500	613	860	11
antimicrobianos	117	489	193	500	613	860	11
es	195	489	205	500	613	860	11
convincente.	206	489	265	500	613	860	11
El	102	517	111	528	613	860	11
alto	117	517	135	528	613	860	11
uso	140	517	157	528	613	860	11
de	163	517	174	528	613	860	11
antibióticos	180	517	235	528	613	860	11
puede	241	517	270	528	613	860	11
reflejar	276	517	310	528	613	860	11
prescripción	66	530	125	541	613	860	11
excesiva,	128	530	169	541	613	860	11
fácil	171	530	191	541	613	860	11
acceso	193	530	224	541	613	860	11
a	227	530	232	541	613	860	11
través	235	530	263	541	613	860	11
de	266	530	277	541	613	860	11
ventas	280	530	310	541	613	860	11
sin	66	544	80	555	613	860	11
receta,	82	544	113	555	613	860	11
y	115	544	121	555	613	860	11
más	123	544	142	555	613	860	11
recientemente	144	544	212	555	613	860	11
las	213	544	227	555	613	860	11
ventas	228	544	259	555	613	860	11
a	261	544	266	555	613	860	11
través	268	544	297	555	613	860	11
de	299	544	310	555	613	860	11
Internet	66	557	105	568	613	860	11
que	106	557	124	568	613	860	11
están	125	557	151	568	613	860	11
muy	152	557	173	568	613	860	11
extendidas	175	557	226	568	613	860	11
en	227	557	239	568	613	860	11
muchos	240	557	277	568	613	860	11
países.	279	557	310	568	613	860	11
A	66	570	73	581	613	860	11
pesar	75	570	101	581	613	860	11
de	102	570	114	581	613	860	11
las	116	570	129	581	613	860	11
medidas	130	570	170	581	613	860	11
adoptadas	172	570	221	581	613	860	11
por	222	570	239	581	613	860	11
algunos	240	570	277	581	613	860	11
países,	279	570	310	581	613	860	11
el	66	584	75	595	613	860	11
uso	81	584	98	595	613	860	11
de	105	584	116	595	613	860	11
antibióticos	123	584	178	595	613	860	11
en	185	584	197	595	613	860	11
humanos,	203	584	249	595	613	860	11
animales	256	584	298	595	613	860	11
y	305	584	310	595	613	860	11
agricultura	66	597	118	608	613	860	11
sigue	123	597	148	608	613	860	11
aumentando	153	597	212	608	613	860	11
a	217	597	222	608	613	860	11
nivel	227	597	250	608	613	860	11
mundial.	255	597	296	608	613	860	11
El	301	597	310	608	613	860	11
aumento	66	610	108	621	613	860	11
proyectado	111	610	163	621	613	860	11
de	166	610	178	621	613	860	11
la	181	610	189	621	613	860	11
demanda	192	610	236	621	613	860	11
para	239	610	260	621	613	860	11
productos	263	610	310	621	613	860	11
alimenticios	66	624	124	635	613	860	11
de	129	624	140	635	613	860	11
origen	146	624	176	635	613	860	11
animal	182	624	214	635	613	860	11
puede	219	624	248	635	613	860	11
dar	254	624	270	635	613	860	11
lugar	275	624	300	635	613	860	11
a	305	624	310	635	613	860	11
nuevos	66	637	100	648	613	860	11
aumentos	101	637	147	648	613	860	11
en	149	637	160	648	613	860	11
uso	162	637	178	648	613	860	11
de	180	637	191	648	613	860	11
antibióticos.	193	637	250	648	613	860	11
Los	102	665	118	676	613	860	11
datos	124	665	149	676	613	860	11
sobre	155	665	181	676	613	860	11
el	186	665	195	676	613	860	11
uso	200	665	217	676	613	860	11
de	222	665	234	676	613	860	11
antibióticos	239	665	295	676	613	860	11
se	300	665	310	676	613	860	11
recogen	66	678	104	689	613	860	11
y	108	678	114	689	613	860	11
analizan	119	678	158	689	613	860	11
en	163	678	174	689	613	860	11
muchos	179	678	216	689	613	860	11
países	220	678	250	689	613	860	11
de	254	678	266	689	613	860	11
ingresos	271	678	310	689	613	860	11
altos	66	692	89	703	613	860	11
y	93	692	99	703	613	860	11
medianos.	103	692	151	703	613	860	11
Mientras	156	692	197	703	613	860	11
en	202	692	213	703	613	860	11
los	218	692	231	703	613	860	11
países	236	692	265	703	613	860	11
de	269	692	281	703	613	860	11
bajos	285	692	310	703	613	860	11
ingresos,	66	705	108	716	613	860	11
los	111	705	124	716	613	860	11
datos	127	705	153	716	613	860	11
existentes	155	705	203	716	613	860	11
se	205	705	215	716	613	860	11
relacionan	218	705	268	716	613	860	11
a	270	705	276	716	613	860	11
la	279	705	287	716	613	860	11
falta	290	705	310	716	613	860	11
de	66	718	78	729	613	860	11
uso	81	718	98	729	613	860	11
de	101	718	113	729	613	860	11
antibióticos	116	718	171	729	613	860	11
en	175	718	186	729	613	860	11
los	190	718	203	729	613	860	11
seres	207	718	231	729	613	860	11
humanos	235	718	278	729	613	860	11
en	282	718	293	729	613	860	11
los	297	718	310	729	613	860	11
puntos	66	731	99	742	613	860	11
de	100	731	112	742	613	860	11
atención	113	731	154	742	613	860	11
médicos.	155	731	196	742	613	860	11
34	88	801	100	812	613	860	11
Un	360	56	373	67	613	860	11
reconocimiento	381	56	458	67	613	860	11
más	466	56	486	67	613	860	11
amplio	493	56	527	67	613	860	11
de	535	56	547	67	613	860	11
los	554	56	568	67	613	860	11
medicamentos	324	69	396	80	613	860	11
antimicrobianos	404	69	485	80	613	860	11
como	492	69	519	80	613	860	11
un	527	69	539	80	613	860	11
bien	547	69	568	80	613	860	11
público	324	82	359	93	613	860	11
es	361	82	372	93	613	860	11
necesario	374	82	419	93	613	860	11
para	422	82	443	93	613	860	11
fortalecer	446	82	492	93	613	860	11
la	494	82	502	93	613	860	11
regulación	505	82	554	93	613	860	11
de	557	82	568	93	613	860	11
su	324	96	335	107	613	860	11
distribución,	338	96	397	107	613	860	11
calidad	400	96	434	107	613	860	11
y	437	96	443	107	613	860	11
uso,	446	96	465	107	613	860	11
y	468	96	473	107	613	860	11
alentar	476	96	510	107	613	860	11
la	513	96	521	107	613	860	11
inversión	524	96	568	107	613	860	11
en	324	109	336	120	613	860	11
investigación	340	109	402	120	613	860	11
y	406	109	411	120	613	860	11
desarrollo.	416	109	466	120	613	860	11
En	470	109	483	120	613	860	11
algunos	487	109	524	120	613	860	11
casos,	528	109	556	120	613	860	11
el	560	109	568	120	613	860	11
gasto	324	122	349	133	613	860	11
de	353	122	364	133	613	860	11
la	368	122	376	133	613	860	11
industria	380	122	423	133	613	860	11
en	427	122	438	133	613	860	11
promocionar	442	122	503	133	613	860	11
productos	507	122	554	133	613	860	11
es	558	122	568	133	613	860	11
mayor	324	136	354	147	613	860	11
que	356	136	373	147	613	860	11
inversión	375	136	419	147	613	860	11
gubernamental	421	136	492	147	613	860	11
en	494	136	505	147	613	860	11
la	507	136	515	147	613	860	11
promoción	517	136	568	147	613	860	11
del	324	149	339	160	613	860	11
uso	341	149	357	160	613	860	11
racional	359	149	397	160	613	860	11
de	399	149	411	160	613	860	11
medicamentos	413	149	482	160	613	860	11
antimicrobianos	484	149	560	160	613	860	11
o	562	149	568	160	613	860	11
proporcionar	324	162	387	173	613	860	11
información	388	162	445	173	613	860	11
objetiva.	447	162	486	173	613	860	11
Las	360	190	376	201	613	860	11
decisiones	380	190	429	201	613	860	11
de	434	190	446	201	613	860	11
recetar	450	190	484	201	613	860	11
antibióticos	489	190	544	201	613	860	11
rara	549	190	568	201	613	860	11
vez	324	204	340	215	613	860	11
se	342	204	352	215	613	860	11
basan	354	204	382	215	613	860	11
en	384	204	396	215	613	860	11
diagnósticos	398	204	457	215	613	860	11
definitivos.	459	204	511	215	613	860	11
Diagnóstico	513	204	568	215	613	860	11
efectivo,	324	217	364	228	613	860	11
rápido	372	217	404	228	613	860	11
y	411	217	417	228	613	860	11
de	424	217	436	228	613	860	11
bajo	443	217	464	228	613	860	11
costo	471	217	497	228	613	860	11
se	504	217	515	228	613	860	11
necesitan	522	217	568	228	613	860	11
herramientas	324	230	394	241	613	860	11
para	402	230	426	241	613	860	11
guiar	433	230	461	241	613	860	11
el	468	230	477	241	613	860	11
uso	485	230	503	241	613	860	11
óptimo	511	230	548	241	613	860	11
de	556	230	568	241	613	860	11
antibióticos	324	244	379	255	613	860	11
en	384	244	395	255	613	860	11
medicina	399	244	442	255	613	860	11
humana	446	244	484	255	613	860	11
y	488	244	494	255	613	860	11
animal,	498	244	532	255	613	860	11
y	536	244	542	255	613	860	11
tales	546	244	568	255	613	860	11
herramientas	324	257	387	268	613	860	11
deberían	390	257	432	268	613	860	11
ser	435	257	450	268	613	860	11
fácilmente	452	257	502	268	613	860	11
integradas	504	257	554	268	613	860	11
en	557	257	568	268	613	860	11
clínica,	324	270	357	281	613	860	11
farmacia	359	270	399	281	613	860	11
y	401	270	407	281	613	860	11
veterinaria	409	270	461	281	613	860	11
prácticas.	462	270	507	281	613	860	11
Prescripción	509	270	568	281	613	860	11
y	324	283	330	294	613	860	11
dispensación	332	283	393	294	613	860	11
basadas	395	283	433	294	613	860	11
en	435	283	446	294	613	860	11
la	448	283	457	294	613	860	11
evidencia	459	283	503	294	613	860	11
debería	505	283	541	294	613	860	11
ser	543	283	558	294	613	860	11
el	560	283	568	294	613	860	11
estándar	324	297	365	308	613	860	11
de	367	297	378	308	613	860	11
cuidado.	380	297	419	308	613	860	11
La	359	325	372	336	613	860	11
regulación	381	325	441	336	613	860	11
del	450	325	467	336	613	860	11
uso	476	325	495	336	613	860	11
de	503	325	516	336	613	860	11
agentes	525	325	568	336	613	860	11
antimicrobianos	324	338	401	349	613	860	11
es	406	338	416	349	613	860	11
inadecuada	421	338	474	349	613	860	11
o	479	338	485	349	613	860	11
mal	490	338	508	349	613	860	11
aplicada	513	338	552	349	613	860	11
en	557	338	568	349	613	860	11
muchas	324	351	360	362	613	860	11
áreas,	363	351	390	362	613	860	11
como	393	351	418	362	613	860	11
ventas	421	351	451	362	613	860	11
por	454	351	470	362	613	860	11
internet	472	351	510	362	613	860	11
y	513	351	518	362	613	860	11
sin	521	351	535	362	613	860	11
receta.	537	351	568	362	613	860	11
Debilidades	324	365	384	376	613	860	11
relacionadas	392	365	456	376	613	860	11
que	464	365	482	376	613	860	11
contribuyen	490	365	552	376	613	860	11
al	559	365	568	376	613	860	11
desarrollo	324	378	372	389	613	860	11
de	375	378	387	389	613	860	11
la	389	378	398	389	613	860	11
resistencia	401	378	451	389	613	860	11
antimicrobiana	454	378	526	389	613	860	11
incluyen	528	378	568	389	613	860	11
pobres	324	391	357	402	613	860	11
el	359	391	367	402	613	860	11
cumplimiento	369	391	435	402	613	860	11
del	437	391	451	402	613	860	11
paciente	453	391	493	402	613	860	11
y	495	391	501	402	613	860	11
del	503	391	517	402	613	860	11
proveedor	519	391	568	402	613	860	11
de	324	405	336	416	613	860	11
atención	338	405	378	416	613	860	11
médica,	380	405	417	416	613	860	11
la	419	405	427	416	613	860	11
prevalencia	429	405	484	416	613	860	11
de	486	405	497	416	613	860	11
medicamentos	499	405	568	416	613	860	11
de	324	418	336	429	613	860	11
calidad	338	418	372	429	613	860	11
inferior	375	418	411	429	613	860	11
para	413	418	435	429	613	860	11
humanos	437	418	481	429	613	860	11
y	483	418	489	429	613	860	11
veterinarios	492	418	549	429	613	860	11
uso	552	418	568	429	613	860	11
inadecuado	324	431	380	442	613	860	11
y	387	431	393	442	613	860	11
no	400	431	412	442	613	860	11
regulado	420	431	463	442	613	860	11
de	470	431	482	442	613	860	11
antimicrobianos	489	431	568	442	613	860	11
agentes	324	444	360	455	613	860	11
en	362	444	373	455	613	860	11
agricultura	374	444	426	455	613	860	11
Objetivo	359	473	399	484	613	860	11
5:	403	473	412	484	613	860	11
Desarrollar	417	473	470	484	613	860	11
el	475	473	483	484	613	860	11
costo	488	473	513	484	613	860	11
económico	517	473	568	484	613	860	11
para	324	486	345	497	613	860	11
la	349	486	357	497	613	860	11
inversión	361	486	405	497	613	860	11
sostenible	408	486	456	497	613	860	11
teniendo	460	486	501	497	613	860	11
en	505	486	516	497	613	860	11
cuenta	520	486	551	497	613	860	11
las	555	486	568	497	613	860	11
necesidades	324	499	381	510	613	860	11
de	388	499	399	510	613	860	11
todos	406	499	432	510	613	860	11
los	439	499	452	510	613	860	11
países	459	499	488	510	613	860	11
y	495	499	501	510	613	860	11
aumentar	507	499	553	510	613	860	11
la	560	499	568	510	613	860	11
inversión	324	513	368	524	613	860	11
en	374	513	386	524	613	860	11
nuevas	392	513	425	524	613	860	11
medicinas,	431	513	481	524	613	860	11
herramientas	487	513	550	524	613	860	11
de	557	513	568	524	613	860	11
diagnóstico,	324	526	380	537	613	860	11
vacunas	382	526	420	537	613	860	11
y	421	526	427	537	613	860	11
otras	428	526	452	537	613	860	11
intervenciones	454	526	523	537	613	860	11
Promover	324	554	371	565	613	860	11
la	375	554	383	565	613	860	11
participación	387	554	449	565	613	860	11
de	453	554	465	565	613	860	11
los	469	554	482	565	613	860	11
ciudadanos	486	554	540	565	613	860	11
en	544	554	556	565	613	860	11
la	560	554	568	565	613	860	11
vigilancia	324	567	369	578	613	860	11
de	370	567	382	578	613	860	11
antimicrobianos	383	567	460	578	613	860	11
en	461	567	473	578	613	860	11
el	474	567	483	578	613	860	11
medio	484	567	514	578	613	860	11
ambiente.	515	567	562	578	613	860	11
b)	324	595	335	606	613	860	11
Plan	336	595	359	606	613	860	11
global	361	595	392	606	613	860	11
FAO	393	595	413	606	613	860	11
La	359	624	371	635	613	860	11
FAO	374	624	393	635	613	860	11
en	397	624	408	635	613	860	11
su	412	624	423	635	613	860	11
trigésima	427	624	471	635	613	860	11
novena	475	624	509	635	613	860	11
Conferencia	512	624	568	635	613	860	11
(junio	324	637	352	648	613	860	11
de	354	637	365	648	613	860	11
2015)	367	637	395	648	613	860	11
adoptó	397	637	430	648	613	860	11
la	431	637	440	648	613	860	11
Resolución	441	637	493	648	613	860	11
4/2015	494	637	530	648	613	860	11
sobre	532	637	558	648	613	860	11
la	560	637	568	648	613	860	11
RAM,	324	650	349	661	613	860	11
en	352	650	364	661	613	860	11
la	367	650	375	661	613	860	11
que	378	650	396	661	613	860	11
reconoce	399	650	441	661	613	860	11
ser	444	650	459	661	613	860	11
una	462	650	480	661	613	860	11
amenaza	483	650	525	661	613	860	11
cada	528	650	549	661	613	860	11
vez	552	650	568	661	613	860	11
más	324	663	343	674	613	860	11
peligrosa	346	663	390	674	613	860	11
para	393	663	414	674	613	860	11
la	417	663	426	674	613	860	11
salud	429	663	454	674	613	860	11
pública	457	663	492	674	613	860	11
y	495	663	500	674	613	860	11
la	503	663	512	674	613	860	11
producción	515	663	568	674	613	860	11
sostenible	324	677	372	688	613	860	11
de	376	677	388	688	613	860	11
alimentos,	392	677	440	688	613	860	11
además	444	677	481	688	613	860	11
de	485	677	496	688	613	860	11
una	500	677	518	688	613	860	11
respuesta	522	677	568	688	613	860	11
eficaz	324	690	351	701	613	860	11
que	355	690	372	701	613	860	11
debe	376	690	399	701	613	860	11
involucrar	403	690	451	701	613	860	11
a	455	690	460	701	613	860	11
todos	464	690	490	701	613	860	11
los	494	690	507	701	613	860	11
sectores	511	690	550	701	613	860	11
del	554	690	568	701	613	860	11
gobierno	324	703	366	714	613	860	11
y	368	703	373	714	613	860	11
la	375	703	383	714	613	860	11
sociedad	384	703	426	714	613	860	11
(23).	427	703	450	714	613	860	11
Para	359	731	381	742	613	860	11
la	383	731	392	742	613	860	11
aplicación	394	731	442	742	613	860	11
de	445	731	456	742	613	860	11
la	459	731	467	742	613	860	11
Resolución	470	731	521	742	613	860	11
4/20151,	524	731	568	742	613	860	11
el	324	745	332	756	613	860	11
Plan	336	745	357	756	613	860	11
de	361	745	373	756	613	860	11
acción	377	745	407	756	613	860	11
de	411	745	422	756	613	860	11
la	426	745	435	756	613	860	11
FAO	439	745	458	756	613	860	11
sobre	462	745	488	756	613	860	11
la	492	745	500	756	613	860	11
RAM	504	745	527	756	613	860	11
se	531	745	541	756	613	860	11
debe	545	745	568	756	613	860	11
abordar	324	758	362	769	613	860	11
cuatro	363	758	393	769	613	860	11
esferas	395	758	428	769	613	860	11
de	429	758	441	769	613	860	11
trabajo	442	758	476	769	613	860	11
principales:	477	758	533	769	613	860	11
Compend.	222	800	263	810	613	860	11
cienc.	266	800	289	810	613	860	11
vet.	291	800	307	810	613	860	11
2019;	311	800	334	810	613	860	11
09	336	800	347	810	613	860	11
(02)	349	800	365	810	613	860	11
:	367	800	370	810	613	860	11
24	372	800	382	810	613	860	11
-	385	800	388	810	613	860	11
37	390	800	400	810	613	860	11
ISSN	504	801	523	811	613	860	11
2226-1761	525	801	569	811	613	860	11
Lara	66	35	81	43	613	860	12
M	83	35	89	43	613	860	12
y	91	35	95	43	613	860	12
col.	97	35	108	43	613	860	12
*	65	57	70	68	613	860	12
Mejorar	73	57	110	68	613	860	12
la	112	57	121	68	613	860	12
conciencia	123	57	173	68	613	860	12
sobre	175	57	202	68	613	860	12
la	204	57	212	68	613	860	12
RAM	215	57	237	68	613	860	12
y	240	57	245	68	613	860	12
las	248	57	261	68	613	860	12
amenazas	263	57	310	68	613	860	12
conexas;	65	70	106	81	613	860	12
*	65	84	70	95	613	860	12
Desarrollar	72	84	125	95	613	860	12
la	127	84	135	95	613	860	12
capacidad	137	84	184	95	613	860	12
de	185	84	197	95	613	860	12
vigilancia	199	84	243	95	613	860	12
y	245	84	251	95	613	860	12
seguimiento	252	84	310	95	613	860	12
de	65	98	77	109	613	860	12
la	79	98	87	109	613	860	12
RAM	89	98	112	109	613	860	12
y	114	98	120	109	613	860	12
de	122	98	133	109	613	860	12
la	136	98	144	109	613	860	12
utilización	146	98	195	109	613	860	12
de	197	98	209	109	613	860	12
los	211	98	224	109	613	860	12
mismos	227	98	263	109	613	860	12
(UAM)	265	98	296	109	613	860	12
en	298	98	310	109	613	860	12
la	65	111	74	122	613	860	12
alimentación	75	111	136	122	613	860	12
y	138	111	143	122	613	860	12
la	145	111	153	122	613	860	12
agricultura;	155	111	209	122	613	860	12
*	65	125	70	136	613	860	12
Fortalecer	72	125	121	136	613	860	12
la	123	125	131	136	613	860	12
gobernanza	134	125	189	136	613	860	12
relacionada	192	125	247	136	613	860	12
con	249	125	266	136	613	860	12
el	268	125	277	136	613	860	12
UAM	279	125	302	136	613	860	12
y	304	125	310	136	613	860	12
la	65	138	74	149	613	860	12
RAM	75	138	98	149	613	860	12
en	99	138	111	149	613	860	12
la	112	138	121	149	613	860	12
alimentación	122	138	183	149	613	860	12
y	185	138	190	149	613	860	12
la	192	138	200	149	613	860	12
agricultura;	201	138	256	149	613	860	12
*	65	152	70	163	613	860	12
Promocionar	73	152	135	163	613	860	12
las	138	152	151	163	613	860	12
buenas	155	152	188	163	613	860	12
prácticas	192	152	234	163	613	860	12
en	237	152	249	163	613	860	12
los	252	152	266	163	613	860	12
sistemas	269	152	310	163	613	860	12
alimentarios	65	166	125	177	613	860	12
y	129	166	135	177	613	860	12
agrícolas,	139	166	184	177	613	860	12
y	188	166	194	177	613	860	12
el	198	166	207	177	613	860	12
uso	211	166	228	177	613	860	12
prudente	232	166	276	177	613	860	12
de	280	166	292	177	613	860	12
los	296	166	310	177	613	860	12
antimicrobianos.	65	179	144	190	613	860	12
Científica	324	57	368	68	613	860	12
para	370	57	391	68	613	860	12
las	393	57	406	68	613	860	12
Enfermedades	408	57	476	68	613	860	12
Animales	478	57	522	68	613	860	12
y	524	57	530	68	613	860	12
puestos	532	57	568	68	613	860	12
a	324	70	329	81	613	860	12
prueba	331	70	364	81	613	860	12
por	366	70	383	81	613	860	12
los	384	70	398	81	613	860	12
Países	400	70	429	81	613	860	12
Miembros.	431	70	481	81	613	860	12
Cada	482	70	505	81	613	860	12
año,	507	70	527	81	613	860	12
sucesivo	528	70	568	81	613	860	12
a	324	83	329	94	613	860	12
la	332	83	340	94	613	860	12
colecta	343	83	376	94	613	860	12
de	378	83	390	94	613	860	12
datos,	392	83	420	94	613	860	12
proporciona	423	83	481	94	613	860	12
retroalimentación	483	83	568	94	613	860	12
valiosa	324	97	356	108	613	860	12
por	363	97	380	108	613	860	12
parte	386	97	411	108	613	860	12
de	418	97	430	108	613	860	12
los	436	97	450	108	613	860	12
Países	457	97	486	108	613	860	12
Miembros	493	97	540	108	613	860	12
para	547	97	568	108	613	860	12
mejorar	324	110	361	121	613	860	12
el	363	110	372	121	613	860	12
formulario,	374	110	427	121	613	860	12
que	429	110	446	121	613	860	12
es	448	110	458	121	613	860	12
adoptado	461	110	505	121	613	860	12
por	507	110	524	121	613	860	12
el	526	110	534	121	613	860	12
mismo	536	110	568	121	613	860	12
proceso.	324	123	363	134	613	860	12
A	367	123	374	134	613	860	12
la	378	123	387	134	613	860	12
fecha	391	123	416	134	613	860	12
ya	420	123	430	134	613	860	12
se	434	123	445	134	613	860	12
disponen	449	123	492	134	613	860	12
publicados	496	123	547	134	613	860	12
dos	552	123	568	134	613	860	12
informes	324	137	366	148	613	860	12
referidos	371	137	413	148	613	860	12
al	418	137	427	148	613	860	12
uso	432	137	448	148	613	860	12
mundial	453	137	492	148	613	860	12
de	497	137	509	148	613	860	12
los	514	137	527	148	613	860	12
agentes	532	137	568	148	613	860	12
antimicrobianos	324	150	400	161	613	860	12
en	403	150	415	161	613	860	12
los	417	150	431	161	613	860	12
animales	434	150	476	161	613	860	12
en	479	150	490	161	613	860	12
el	493	150	501	161	613	860	12
año	504	150	522	161	613	860	12
2016	524	150	549	161	613	860	12
y	552	150	557	161	613	860	12
el	560	150	568	161	613	860	12
2017,	324	163	350	174	613	860	12
y	354	163	359	174	613	860	12
se	363	163	373	174	613	860	12
encuentra	376	163	424	174	613	860	12
en	427	163	439	174	613	860	12
elaboración	442	163	498	174	613	860	12
el	501	163	509	174	613	860	12
informe	513	163	550	174	613	860	12
del	554	163	568	174	613	860	12
2018	324	177	348	188	613	860	12
(30,	349	177	368	188	613	860	12
33).	370	177	388	188	613	860	12
c)	65	207	75	218	613	860	12
Plan	76	207	99	218	613	860	12
global	101	207	132	218	613	860	12
desde	133	207	163	218	613	860	12
la	164	207	174	218	613	860	12
perspectiva	175	207	234	218	613	860	12
OIE	235	207	253	218	613	860	12
CONCLUSIONES	324	205	401	216	613	860	12
La	101	235	112	246	613	860	12
OIE	116	235	133	246	613	860	12
anima	136	235	165	246	613	860	12
a	169	235	174	246	613	860	12
hacer	178	235	204	246	613	860	12
un	208	235	220	246	613	860	12
uso	224	235	240	246	613	860	12
responsable	244	235	301	246	613	860	12
y	304	235	310	246	613	860	12
prudente	65	248	109	259	613	860	12
de	114	248	126	259	613	860	12
los	131	248	144	259	613	860	12
antimicrobianos	150	248	227	259	613	860	12
en	232	248	243	259	613	860	12
los	249	248	262	259	613	860	12
animales	268	248	310	259	613	860	12
terrestres,	65	262	114	273	613	860	12
de	118	262	129	273	613	860	12
tal	133	262	145	273	613	860	12
forma	148	262	177	273	613	860	12
que	180	262	198	273	613	860	12
se	201	262	212	273	613	860	12
preserve	215	262	256	273	613	860	12
su	260	262	271	273	613	860	12
eficacia	275	262	310	273	613	860	12
terapéutica	65	275	119	286	613	860	12
y	123	275	129	286	613	860	12
que	133	275	151	286	613	860	12
se	156	275	166	286	613	860	12
puedan	170	275	205	286	613	860	12
seguir	210	275	239	286	613	860	12
utilizando	244	275	291	286	613	860	12
sin	296	275	310	286	613	860	12
riesgos	65	288	99	299	613	860	12
para	101	288	122	299	613	860	12
los	123	288	137	299	613	860	12
animales	138	288	180	299	613	860	12
y	182	288	187	299	613	860	12
para	189	288	210	299	613	860	12
el	211	288	220	299	613	860	12
hombre.	221	288	260	299	613	860	12
La	359	233	371	244	613	860	12
resistencia	379	233	437	244	613	860	12
a	445	233	450	244	613	860	12
los	458	233	473	244	613	860	12
antimicrobianos	481	233	568	244	613	860	12
representa	324	246	376	257	613	860	12
un	383	246	396	257	613	860	12
problema	403	246	449	257	613	860	12
emergente	457	246	508	257	613	860	12
de	516	246	527	257	613	860	12
interés	535	246	568	257	613	860	12
mundial.	324	259	365	270	613	860	12
El	367	259	376	270	613	860	12
exceso	379	259	410	270	613	860	12
y	412	259	418	270	613	860	12
el	420	259	428	270	613	860	12
mal	431	259	448	270	613	860	12
uso	450	259	467	270	613	860	12
de	469	259	481	270	613	860	12
los	483	259	497	270	613	860	12
antibióticos	499	259	554	270	613	860	12
en	557	259	568	270	613	860	12
la	324	273	332	284	613	860	12
ganadería,	334	273	383	284	613	860	12
la	385	273	393	284	613	860	12
acuicultura	395	273	448	284	613	860	12
y	450	273	456	284	613	860	12
los	457	273	471	284	613	860	12
cultivos	473	273	509	284	613	860	12
contribuyen	511	273	568	284	613	860	12
a	324	286	329	297	613	860	12
la	332	286	340	297	613	860	12
resistencia	343	286	394	297	613	860	12
a	397	286	402	297	613	860	12
los	405	286	418	297	613	860	12
antibióticos	421	286	477	297	613	860	12
y	479	286	485	297	613	860	12
a	488	286	493	297	613	860	12
su	496	286	507	297	613	860	12
propagación	510	286	568	297	613	860	12
en	324	299	335	310	613	860	12
el	339	299	348	310	613	860	12
medio	352	299	382	310	613	860	12
ambiente,	386	299	432	310	613	860	12
la	436	299	445	310	613	860	12
cadena	449	299	482	310	613	860	12
alimentaria	486	299	541	310	613	860	12
y	545	299	550	310	613	860	12
los	555	299	568	310	613	860	12
seres	324	313	348	324	613	860	12
humanos.	352	313	397	324	613	860	12
Esto	401	313	422	324	613	860	12
está	425	313	444	324	613	860	12
comprometiendo	448	313	529	324	613	860	12
nuestra	532	313	568	324	613	860	12
capacidad	324	326	371	337	613	860	12
para	373	326	394	337	613	860	12
tratar	396	326	423	337	613	860	12
las	425	326	438	337	613	860	12
enfermedades	441	326	507	337	613	860	12
infecciosas	509	326	561	337	613	860	12
y	563	326	568	337	613	860	12
socavando	324	339	373	350	613	860	12
muchos	378	339	414	350	613	860	12
avances	419	339	456	350	613	860	12
en	460	339	472	350	613	860	12
la	476	339	485	350	613	860	12
medicina.	489	339	535	350	613	860	12
Desde	539	339	568	350	613	860	12
hace	324	352	345	363	613	860	12
años	347	352	369	363	613	860	12
se	371	352	381	363	613	860	12
estudia	383	352	417	363	613	860	12
y	419	352	424	363	613	860	12
se	426	352	436	363	613	860	12
aborda	438	352	471	363	613	860	12
dicho	472	352	498	363	613	860	12
tema,	500	352	526	363	613	860	12
tratando	528	352	568	363	613	860	12
de	324	366	335	377	613	860	12
optimizar	337	366	382	377	613	860	12
acciones	384	366	424	377	613	860	12
que	426	366	443	377	613	860	12
reduzcan	444	366	488	377	613	860	12
el	489	366	498	377	613	860	12
impacto.	499	366	539	377	613	860	12
La	101	316	112	327	613	860	12
OIE	114	316	131	327	613	860	12
elaboró	133	316	169	327	613	860	12
normas	171	316	207	327	613	860	12
internacionales	209	316	282	327	613	860	12
sobre	284	316	310	327	613	860	12
la	65	330	74	341	613	860	12
resistencia	76	330	126	341	613	860	12
a	128	330	134	341	613	860	12
los	136	330	149	341	613	860	12
antimicrobianos	151	330	228	341	613	860	12
y	230	330	235	341	613	860	12
el	237	330	246	341	613	860	12
control	248	330	281	341	613	860	12
de	283	330	295	341	613	860	12
las	297	330	310	341	613	860	12
cantidades	65	343	116	354	613	860	12
de	119	343	131	354	613	860	12
antimicrobianos	134	343	211	354	613	860	12
que	214	343	232	354	613	860	12
se	235	343	245	354	613	860	12
utilizan	248	343	284	354	613	860	12
en	287	343	298	354	613	860	12
la	302	343	310	354	613	860	12
producción	65	356	121	367	613	860	12
animal	129	356	162	367	613	860	12
para	169	356	191	367	613	860	12
facilitar	199	356	237	367	613	860	12
a	245	356	250	367	613	860	12
los	258	356	272	367	613	860	12
Países	279	356	310	367	613	860	12
Miembros	65	370	113	381	613	860	12
métodos	116	370	156	381	613	860	12
que	159	370	176	381	613	860	12
les	179	370	192	381	613	860	12
permitan	195	370	238	381	613	860	12
determinar,	241	370	296	381	613	860	12
de	298	370	310	381	613	860	12
forma	65	383	94	394	613	860	12
adecuada,	102	383	151	394	613	860	12
el	158	383	167	394	613	860	12
riesgo	174	383	204	394	613	860	12
de	212	383	224	394	613	860	12
aparición	231	383	277	394	613	860	12
o	285	383	291	394	613	860	12
de	298	383	310	394	613	860	12
propagación	65	396	131	407	613	860	12
de	139	396	151	407	613	860	12
bacterias	159	396	208	407	613	860	12
resistentes	216	396	274	407	613	860	12
como	282	396	310	407	613	860	12
consecuencia	65	409	128	420	613	860	12
del	130	409	145	420	613	860	12
uso	147	409	164	420	613	860	12
de	166	409	178	420	613	860	12
agentes	181	409	217	420	613	860	12
antimicrobianos	219	409	296	420	613	860	12
en	298	409	310	420	613	860	12
los	65	423	79	434	613	860	12
animales	82	423	124	434	613	860	12
que	128	423	145	434	613	860	12
se	148	423	159	434	613	860	12
crían	162	423	186	434	613	860	12
para	189	423	210	434	613	860	12
el	214	423	222	434	613	860	12
consumo	225	423	268	434	613	860	12
humano	271	423	310	434	613	860	12
(29).	65	436	88	447	613	860	12
Por	101	464	117	475	613	860	12
otro	119	464	139	475	613	860	12
lado,	140	464	163	475	613	860	12
la	164	464	173	475	613	860	12
OIE	175	464	192	475	613	860	12
ha	193	464	205	475	613	860	12
tomado	206	464	242	475	613	860	12
la	244	464	252	475	613	860	12
iniciativa	254	464	297	475	613	860	12
de	298	464	310	475	613	860	12
constituir	65	478	111	489	613	860	12
una	114	478	131	489	613	860	12
base	134	478	156	489	613	860	12
de	159	478	170	489	613	860	12
datos	173	478	199	489	613	860	12
mundial	201	478	240	489	613	860	12
de	243	478	255	489	613	860	12
los	257	478	271	489	613	860	12
agentes	274	478	310	489	613	860	12
antimicrobianos	65	491	142	502	613	860	12
destinados	146	491	197	502	613	860	12
a	202	491	207	502	613	860	12
ser	211	491	226	502	613	860	12
utilizados	230	491	276	502	613	860	12
en	281	491	292	502	613	860	12
los	296	491	310	502	613	860	12
animales	65	504	107	515	613	860	12
(30).	110	504	133	515	613	860	12
Se	136	504	147	515	613	860	12
considera	150	504	196	515	613	860	12
este	198	504	218	515	613	860	12
logro	220	504	245	515	613	860	12
como	248	504	273	515	613	860	12
un	276	504	288	515	613	860	12
hito	291	504	310	515	613	860	12
importante	65	517	118	528	613	860	12
en	121	517	132	528	613	860	12
los	135	517	148	528	613	860	12
esfuerzos	150	517	195	528	613	860	12
mundiales	198	517	247	528	613	860	12
por	249	517	266	528	613	860	12
contener	268	517	310	528	613	860	12
la	65	531	74	542	613	860	12
resistencia	76	531	127	542	613	860	12
a	130	531	135	542	613	860	12
los	138	531	151	542	613	860	12
antimicrobianos.	154	531	233	542	613	860	12
La	236	531	247	542	613	860	12
búsqueda	250	531	296	542	613	860	12
de	298	531	310	542	613	860	12
datos	65	544	91	555	613	860	12
se	92	544	103	555	613	860	12
basa	104	544	125	555	613	860	12
en:	127	544	141	555	613	860	12
Llevar	101	572	130	583	613	860	12
el	137	572	145	583	613	860	12
seguimiento	152	572	210	583	613	860	12
del	216	572	231	583	613	860	12
tipo	237	572	256	583	613	860	12
y	263	572	268	583	613	860	12
uso	275	572	292	583	613	860	12
de	298	572	310	583	613	860	12
productos	65	585	113	596	613	860	12
antimicrobianos,	117	585	196	596	613	860	12
dar	200	585	216	596	613	860	12
apoyo	221	585	249	596	613	860	12
a	253	585	259	596	613	860	12
los	263	585	276	596	613	860	12
Países	281	585	310	596	613	860	12
Miembros	65	599	113	610	613	860	12
en	115	599	127	610	613	860	12
la	129	599	137	610	613	860	12
implementación	139	599	216	610	613	860	12
del	218	599	233	610	613	860	12
Capítulo	235	599	274	610	613	860	12
6.8.	276	599	293	610	613	860	12
del	295	599	310	610	613	860	12
Código	65	612	98	623	613	860	12
Sanitario	100	612	142	623	613	860	12
para	144	612	166	623	613	860	12
los	168	612	181	623	613	860	12
Animales	183	612	227	623	613	860	12
Terrestres	229	612	277	623	613	860	12
(31),	279	612	302	623	613	860	12
y	304	612	310	623	613	860	12
el	65	625	74	636	613	860	12
Capítulo	75	625	115	636	613	860	12
6.3.	116	625	133	636	613	860	12
del	134	625	149	636	613	860	12
Código	150	625	183	636	613	860	12
Sanitario	184	625	227	636	613	860	12
para	228	625	250	636	613	860	12
los	251	625	265	636	613	860	12
Animales	266	625	310	636	613	860	12
Acuáticos(32),	65	639	133	650	613	860	12
cuantificar	137	639	188	650	613	860	12
las	192	639	205	650	613	860	12
tendencias	209	639	260	650	613	860	12
a	264	639	269	650	613	860	12
lo	273	639	282	650	613	860	12
largo	286	639	310	650	613	860	12
del	65	652	80	663	613	860	12
tiempo,	83	652	119	663	613	860	12
hacer	122	652	149	663	613	860	12
un	152	652	164	663	613	860	12
rastreo	168	652	202	663	613	860	12
de	205	652	217	663	613	860	12
la	220	652	229	663	613	860	12
circulación	232	652	284	663	613	860	12
y	287	652	293	663	613	860	12
los	296	652	310	663	613	860	12
modelos	65	665	105	676	613	860	12
de	110	665	121	676	613	860	12
utilización	126	665	175	676	613	860	12
a	179	665	184	676	613	860	12
escala	189	665	218	676	613	860	12
mundial,	222	665	263	676	613	860	12
valuar	267	665	297	676	613	860	12
la	301	665	310	676	613	860	12
c	65	678	70	689	613	860	12
a	71	678	77	689	613	860	12
l	78	678	81	689	613	860	12
i	82	678	85	689	613	860	12
d	86	678	92	689	613	860	12
a	93	678	99	689	613	860	12
d	100	678	106	689	613	860	12
y	114	678	120	689	613	860	12
a	128	678	134	689	613	860	12
u	135	678	141	689	613	860	12
te	142	678	152	689	613	860	12
n	153	678	159	689	613	860	12
t	161	678	164	689	613	860	12
i	165	678	168	689	613	860	12
c	170	678	174	689	613	860	12
i	176	678	179	689	613	860	12
d	180	678	186	689	613	860	12
a	187	678	192	689	613	860	12
d	193	678	200	689	613	860	12
d	208	678	214	689	613	860	12
e	215	678	221	689	613	860	12
l	229	678	232	689	613	860	12
o	233	678	239	689	613	860	12
s	240	678	245	689	613	860	12
p	253	678	259	689	613	860	12
ro	260	678	272	689	613	860	12
d	273	678	279	689	613	860	12
u	280	678	286	689	613	860	12
c	287	678	292	689	613	860	12
to	293	678	304	689	613	860	12
s	305	678	310	689	613	860	12
antimicrobianos	65	692	142	703	613	860	12
que	143	692	161	703	613	860	12
se	162	692	172	703	613	860	12
utilizan.	174	692	212	703	613	860	12
El	101	720	110	731	613	860	12
formulario	113	720	163	731	613	860	12
para	166	720	187	731	613	860	12
el	190	720	198	731	613	860	12
envío	201	720	227	731	613	860	12
de	229	720	241	731	613	860	12
los	243	720	257	731	613	860	12
datos	260	720	285	731	613	860	12
y	288	720	294	731	613	860	12
los	296	720	310	731	613	860	12
documentos	65	733	123	744	613	860	12
de	129	733	141	744	613	860	12
apoyo	147	733	176	744	613	860	12
fueron	182	733	213	744	613	860	12
elaborados	220	733	272	744	613	860	12
por	278	733	295	744	613	860	12
el	301	733	310	744	613	860	12
Grupo	65	746	95	757	613	860	12
ad	100	746	112	757	613	860	12
hoc	118	746	134	757	613	860	12
de	140	746	152	757	613	860	12
la	157	746	166	757	613	860	12
OIE	171	746	189	757	613	860	12
sobre	194	746	221	757	613	860	12
Resistencia	226	746	279	757	613	860	12
a	285	746	290	757	613	860	12
los	296	746	310	757	613	860	12
Agentes	65	760	103	771	613	860	12
Antimicrobianos,	104	760	185	771	613	860	12
aprobados	186	760	236	771	613	860	12
por	238	760	254	771	613	860	12
la	256	760	264	771	613	860	12
Comisión	266	760	310	771	613	860	12
ISSN	66	801	85	811	613	860	12
2226-1761	87	801	131	811	613	860	12
En	359	394	371	405	613	860	12
el	374	394	382	405	613	860	12
afán	384	394	404	405	613	860	12
de	406	394	418	405	613	860	12
cubrir	420	394	449	405	613	860	12
y	451	394	457	405	613	860	12
dar	459	394	475	405	613	860	12
atención	477	394	518	405	613	860	12
a	520	394	525	405	613	860	12
todas	527	394	553	405	613	860	12
las	555	394	568	405	613	860	12
aristas	324	407	355	418	613	860	12
de	362	407	374	418	613	860	12
esta	381	407	400	418	613	860	12
problemática	408	407	470	418	613	860	12
y	477	407	483	418	613	860	12
dada	490	407	513	418	613	860	12
la	520	407	529	418	613	860	12
amplia	536	407	568	418	613	860	12
utilización	324	420	373	431	613	860	12
de	375	420	387	431	613	860	12
los	389	420	403	431	613	860	12
antibióticos	405	420	461	431	613	860	12
en	463	420	475	431	613	860	12
diferentes	477	420	525	431	613	860	12
sectores,	527	420	568	431	613	860	12
se	324	434	334	445	613	860	12
llega	339	434	361	445	613	860	12
a	366	434	371	445	613	860	12
la	376	434	384	445	613	860	12
conclusión	390	434	440	445	613	860	12
de	445	434	456	445	613	860	12
abordar	461	434	499	445	613	860	12
la	504	434	512	445	613	860	12
resistencia	517	434	568	445	613	860	12
antimicrobiana	324	447	395	458	613	860	12
bajo	400	447	421	458	613	860	12
el	426	447	434	458	613	860	12
enfoque	440	447	478	458	613	860	12
UNA	483	447	504	458	613	860	12
SALUD,	509	447	544	458	613	860	12
esta	549	447	568	458	613	860	12
perspectiva	324	460	378	471	613	860	12
bastante	384	460	425	471	613	860	12
acertada	431	460	472	471	613	860	12
permite	479	460	516	471	613	860	12
visualizar	522	460	568	471	613	860	12
todos	324	474	350	485	613	860	12
los	351	474	365	485	613	860	12
aspectos	366	474	407	485	613	860	12
integradores.	408	474	470	485	613	860	12
Entre	359	502	385	513	613	860	12
uno	388	502	406	513	613	860	12
de	409	502	421	513	613	860	12
estos	424	502	448	513	613	860	12
aspectos	451	502	492	513	613	860	12
integradores	495	502	555	513	613	860	12
se	558	502	568	513	613	860	12
enfoca	324	515	354	526	613	860	12
la	357	515	366	526	613	860	12
atención	369	515	409	526	613	860	12
al	412	515	420	526	613	860	12
medio	423	515	453	526	613	860	12
ambiente,	456	515	502	526	613	860	12
el	505	515	513	526	613	860	12
ecosistema	516	515	568	526	613	860	12
en	324	528	335	539	613	860	12
donde	338	528	368	539	613	860	12
habitamos	371	528	420	539	613	860	12
y	424	528	429	539	613	860	12
convivimos	432	528	486	539	613	860	12
con	489	528	506	539	613	860	12
las	509	528	522	539	613	860	12
bacterias	525	528	568	539	613	860	12
en	324	542	335	553	613	860	12
donde	337	542	367	553	613	860	12
somos	369	542	399	553	613	860	12
parte	401	542	426	553	613	860	12
de	428	542	439	553	613	860	12
un	441	542	453	553	613	860	12
todo;	455	542	480	553	613	860	12
formando	482	542	528	553	613	860	12
parte	530	542	555	553	613	860	12
de	557	542	568	553	613	860	12
los	324	555	337	566	613	860	12
elementos	340	555	388	566	613	860	12
bióticos	391	555	428	566	613	860	12
y	430	555	436	566	613	860	12
que	438	555	456	566	613	860	12
nos	458	555	475	566	613	860	12
desenvolvemos	477	555	549	566	613	860	12
con	551	555	568	566	613	860	12
los	324	568	337	579	613	860	12
elementos	339	568	387	579	613	860	12
abióticos.	389	568	433	579	613	860	12
Nuestras	359	596	405	607	613	860	12
actividades	413	596	471	607	613	860	12
y	479	596	485	607	613	860	12
entre	493	596	520	607	613	860	12
ellas	528	596	551	607	613	860	12
la	559	596	568	607	613	860	12
utilización	324	610	373	621	613	860	12
de	375	610	386	621	613	860	12
antimicrobianos	388	610	465	621	613	860	12
lleva	467	610	489	621	613	860	12
de	491	610	503	621	613	860	12
manera	505	610	541	621	613	860	12
hasta	543	610	568	621	613	860	12
casi	324	623	342	634	613	860	12
obligada	345	623	385	634	613	860	12
al	388	623	397	634	613	860	12
vertido	400	623	434	634	613	860	12
de	437	623	449	634	613	860	12
estos	452	623	476	634	613	860	12
antimicrobianos	480	623	556	634	613	860	12
al	560	623	568	634	613	860	12
medio	324	636	353	647	613	860	12
ambiente	355	636	399	647	613	860	12
ya	401	636	411	647	613	860	12
sea	413	636	429	647	613	860	12
por	431	636	447	647	613	860	12
medio	449	636	478	647	613	860	12
del	480	636	495	647	613	860	12
agua,	497	636	521	647	613	860	12
desechos,	523	636	568	647	613	860	12
lodo,	324	650	347	661	613	860	12
etc.	348	650	364	661	613	860	12
Es	359	678	370	689	613	860	12
de	372	678	384	689	613	860	12
importancia	386	678	443	689	613	860	12
vital	445	678	465	689	613	860	12
conocer	467	678	505	689	613	860	12
y	507	678	512	689	613	860	12
delimitar	514	678	558	689	613	860	12
el	560	678	568	689	613	860	12
posible	324	691	358	702	613	860	12
impacto	361	691	399	702	613	860	12
de	402	691	414	702	613	860	12
la	417	691	425	702	613	860	12
presencia	428	691	474	702	613	860	12
de	477	691	488	702	613	860	12
concentraciones	492	691	568	702	613	860	12
de	324	704	335	715	613	860	12
antibióticos	339	704	394	715	613	860	12
en	398	704	410	715	613	860	12
el	413	704	422	715	613	860	12
medio	426	704	455	715	613	860	12
ambiente.	459	704	505	715	613	860	12
Teniendo	509	704	553	715	613	860	12
en	557	704	568	715	613	860	12
cuenta	324	718	359	729	613	860	12
este	367	718	389	729	613	860	12
punto	397	718	428	729	613	860	12
resulta	437	718	474	729	613	860	12
fundamental	482	718	551	729	613	860	12
la	559	718	568	729	613	860	12
investigación	324	731	385	742	613	860	12
concerniente	389	731	450	742	613	860	12
a	454	731	459	742	613	860	12
este	463	731	482	742	613	860	12
punto	486	731	514	742	613	860	12
para	517	731	539	742	613	860	12
luego	542	731	568	742	613	860	12
sugerir	324	744	357	755	613	860	12
métodos	360	744	401	755	613	860	12
de	404	744	415	755	613	860	12
mitigación	418	744	468	755	613	860	12
adecuados	471	744	521	755	613	860	12
a	524	744	529	755	613	860	12
nuestro	532	744	568	755	613	860	12
medio.	324	757	355	768	613	860	12
Compend.	222	800	263	810	613	860	12
cienc.	266	800	289	810	613	860	12
vet.	291	800	307	810	613	860	12
2019;	311	800	334	810	613	860	12
09	336	800	347	810	613	860	12
(02)	349	800	365	810	613	860	12
:	367	800	370	810	613	860	12
24	372	800	382	810	613	860	12
-	385	800	388	810	613	860	12
37	390	800	400	810	613	860	12
35	533	801	546	812	613	860	12
Lara	66	35	81	43	613	860	13
M	83	35	89	43	613	860	13
y	91	35	95	43	613	860	13
col.	97	35	108	43	613	860	13
Todo	101	57	124	68	613	860	13
esto	126	57	145	68	613	860	13
aportará	147	57	187	68	613	860	13
posibles	189	57	228	68	613	860	13
soluciones	229	57	279	68	613	860	13
que	280	57	298	68	613	860	13
se	299	57	309	68	613	860	13
sumarán	65	70	107	81	613	860	13
a	110	70	115	81	613	860	13
las	119	70	132	81	613	860	13
normas	136	70	171	81	613	860	13
internacionales	175	70	248	81	613	860	13
sobre	251	70	277	81	613	860	13
el	281	70	289	81	613	860	13
uso	293	70	309	81	613	860	13
responsable	65	83	122	94	613	860	13
de	129	83	140	94	613	860	13
los	147	83	160	94	613	860	13
antibióticos	166	83	222	94	613	860	13
y	228	83	234	94	613	860	13
las	240	83	253	94	613	860	13
directrices	259	83	309	94	613	860	13
establecidas	65	97	123	108	613	860	13
por	124	97	141	108	613	860	13
la	142	97	151	108	613	860	13
OIE,	152	97	172	108	613	860	13
la	173	97	181	108	613	860	13
FAO	183	97	202	108	613	860	13
y	203	97	209	108	613	860	13
la	210	97	219	108	613	860	13
OMS.	220	97	244	108	613	860	13
BIBLIOGRAFIA	65	125	140	136	613	860	13
1.	65	153	73	163	613	860	13
Fariña	77	153	104	163	613	860	13
N.	108	153	117	163	613	860	13
Bacterial	121	153	159	163	613	860	13
resistance.	163	153	208	163	613	860	13
A	212	153	218	163	613	860	13
global	222	153	248	163	613	860	13
public	252	153	279	163	613	860	13
health	283	153	309	163	613	860	13
problem	65	165	102	175	613	860	13
with	103	165	123	175	613	860	13
difficult	125	165	158	175	613	860	13
solution.	159	165	196	175	613	860	13
Memorias	198	165	241	175	613	860	13
del	243	165	256	175	613	860	13
Inst	257	165	274	175	613	860	13
Investig	276	165	309	175	613	860	13
en	65	177	76	187	613	860	13
Ciencias	78	177	113	187	613	860	13
la	114	177	122	187	613	860	13
Salud	124	177	147	187	613	860	13
[Internet].	149	177	193	187	613	860	13
2016;14(1):4–7.	195	177	265	187	613	860	13
Available	266	177	305	187	613	860	13
:	307	177	309	187	613	860	13
http://scielo.iics.una.py/scielo.php?script=sci_arttext&pi	65	189	309	199	613	860	13
d	65	201	71	211	613	860	13
=	100	201	105	211	613	860	13
S	134	201	139	211	613	860	13
1	168	201	174	211	613	860	13
8	203	201	208	211	613	860	13
1	237	201	243	211	613	860	13
2	272	201	277	211	613	860	13
-	306	201	309	211	613	860	13
95282016000100001&lng=es&nrm=iso&tlng=es	65	213	275	223	613	860	13
2.	65	239	73	249	613	860	13
Claudio	84	239	117	249	613	860	13
R,	122	239	130	249	613	860	13
Nathanael	136	239	179	249	613	860	13
D	185	239	191	249	613	860	13
R,	197	239	205	249	613	860	13
Mark	210	239	233	249	613	860	13
P	238	239	244	249	613	860	13
S.	249	239	256	249	613	860	13
Resistencia	261	239	310	249	613	860	13
emergente	65	251	111	261	613	860	13
a	115	251	120	261	613	860	13
los	124	251	136	261	613	860	13
antibióticos:	140	251	193	261	613	860	13
una	197	251	213	261	613	860	13
amenaza	217	251	255	261	613	860	13
global	259	251	285	261	613	860	13
y	289	251	294	261	613	860	13
un	298	251	309	261	613	860	13
problema	65	263	106	273	613	860	13
crítico	109	263	136	273	613	860	13
en	139	263	149	273	613	860	13
el	152	263	160	273	613	860	13
cuidado	162	263	196	273	613	860	13
de	199	263	209	273	613	860	13
la	212	263	219	273	613	860	13
salud.	222	263	247	273	613	860	13
Rev	250	263	266	273	613	860	13
Peru	268	263	288	273	613	860	13
Med	291	263	309	273	613	860	13
Exp	65	275	82	285	613	860	13
Salud	89	275	114	285	613	860	13
Publica	121	275	155	285	613	860	13
[Internet].	162	275	210	285	613	860	13
2015;32(1):139–45.	217	275	309	285	613	860	13
Av	65	287	81	297	613	860	13
a	85	287	90	297	613	860	13
i	94	287	97	297	613	860	13
l	101	287	104	297	613	860	13
a	108	287	113	297	613	860	13
b	118	287	123	297	613	860	13
l	128	287	130	297	613	860	13
e	135	287	140	297	613	860	13
f	269	287	272	297	613	860	13
r	276	287	280	297	613	860	13
o	284	287	290	297	613	860	13
m	294	287	302	297	613	860	13
:	307	287	309	297	613	860	13
/scielo.php?script=sci_arttext&pid=&lang=pt	65	299	257	309	613	860	13
3.	65	325	73	335	613	860	13
Ruy-Pérez	87	325	130	335	613	860	13
CR.	137	325	151	335	613	860	13
Legislación	157	325	205	335	613	860	13
sobre	212	325	236	335	613	860	13
antibióticos	242	325	292	335	613	860	13
en	299	325	309	335	613	860	13
América	65	337	101	347	613	860	13
Latina.	102	337	131	347	613	860	13
2004.	133	337	157	347	613	860	13
4.	65	362	73	372	613	860	13
MSPBS/OPS/OMS.	78	362	157	372	613	860	13
Perfil	159	362	182	372	613	860	13
Farmacéutico	184	362	242	372	613	860	13
de	245	362	255	372	613	860	13
la	257	362	265	372	613	860	13
República	267	362	309	372	613	860	13
d	65	375	71	385	613	860	13
e	73	375	78	385	613	860	13
l	81	375	84	385	613	860	13
P	93	375	98	385	613	860	13
a	101	375	106	385	613	860	13
r	108	375	112	385	613	860	13
a	115	375	120	385	613	860	13
g	122	375	127	385	613	860	13
u	130	375	135	385	613	860	13
a	138	375	143	385	613	860	13
y.	145	375	154	385	613	860	13
2	163	375	169	385	613	860	13
0	171	375	177	385	613	860	13
1	179	375	185	385	613	860	13
4	187	375	193	385	613	860	13
;	195	375	198	385	613	860	13
Av	207	375	221	385	613	860	13
a	223	375	228	385	613	860	13
i	230	375	233	385	613	860	13
l	236	375	239	385	613	860	13
a	241	375	246	385	613	860	13
b	249	375	254	385	613	860	13
l	257	375	259	385	613	860	13
e	262	375	267	385	613	860	13
f	276	375	279	385	613	860	13
r	281	375	286	385	613	860	13
o	288	375	293	385	613	860	13
m	296	375	304	385	613	860	13
:	307	375	309	385	613	860	13
http://www.who.int/medicines/areas/coordination/Per	65	387	309	397	613	860	13
fil_Farmaceutico_Paraguay_2014.pdf	65	399	221	409	613	860	13
5.	65	424	73	434	613	860	13
Martinez	80	424	119	434	613	860	13
JL.	122	424	132	434	613	860	13
The	136	424	152	434	613	860	13
role	155	424	172	434	613	860	13
of	175	424	184	434	613	860	13
natural	187	424	218	434	613	860	13
environments	221	424	281	434	613	860	13
in	284	424	292	434	613	860	13
the	296	424	309	434	613	860	13
evolution	65	436	106	446	613	860	13
of	107	436	115	446	613	860	13
resistance	117	436	160	446	613	860	13
traits	162	436	184	446	613	860	13
in	186	436	194	446	613	860	13
pathogenic	195	436	243	446	613	860	13
bacteria.	244	436	281	446	613	860	13
Proc	282	436	302	446	613	860	13
R	303	436	309	446	613	860	13
Soc	65	448	80	458	613	860	13
B	81	448	87	458	613	860	13
Biol	89	448	106	458	613	860	13
Sci.	107	448	121	458	613	860	13
2009;276(1667):2521–30.	122	448	237	458	613	860	13
6.	65	474	73	484	613	860	13
Gaze	78	474	98	484	613	860	13
W,	100	474	110	484	613	860	13
Depledge	112	474	152	484	613	860	13
M.	154	474	164	484	613	860	13
Resistencia	166	474	214	484	613	860	13
a	216	474	221	484	613	860	13
los	223	474	235	484	613	860	13
antimicrobianos:	237	474	309	484	613	860	13
investigar	65	486	108	496	613	860	13
la	112	486	120	496	613	860	13
dimensión	124	486	169	496	613	860	13
ambiental.	174	486	219	496	613	860	13
Front	223	486	247	496	613	860	13
2017	251	486	273	496	613	860	13
Nuevos	278	486	309	496	613	860	13
temas	65	498	91	508	613	860	13
interés	94	498	124	508	613	860	13
Ambient	127	498	164	508	613	860	13
Programa	167	498	209	508	613	860	13
las	212	498	224	508	613	860	13
Nac	227	498	243	508	613	860	13
Unidas	246	498	276	508	613	860	13
para	279	498	299	508	613	860	13
el	302	498	309	508	613	860	13
Medio	65	510	97	520	613	860	13
Ambient	105	510	149	520	613	860	13
Nairobi.	156	510	199	520	613	860	13
2017;(978-92-807-	207	510	309	520	613	860	13
3683–0):12–23.	65	522	134	532	613	860	13
7.	65	548	73	558	613	860	13
Gothwal	81	548	117	558	613	860	13
R,	120	548	129	558	613	860	13
Shashidhar	132	548	181	558	613	860	13
T.	184	548	191	558	613	860	13
Antibiotic	195	548	237	558	613	860	13
Pollution	241	548	280	558	613	860	13
in	283	548	292	558	613	860	13
the	296	548	309	558	613	860	13
Environment:	65	560	128	570	613	860	13
A	135	560	141	570	613	860	13
Review.	148	560	183	570	613	860	13
Clean	190	560	215	570	613	860	13
-	222	560	225	570	613	860	13
Soil,	232	560	251	570	613	860	13
Air,	258	560	274	570	613	860	13
Water.	281	560	309	570	613	860	13
2015;43(4):479–89.	65	572	152	582	613	860	13
8.	65	598	73	608	613	860	13
Baquero	79	598	115	608	613	860	13
F,	118	598	124	608	613	860	13
Alvarez-Ortega	127	598	190	608	613	860	13
C,	193	598	201	608	613	860	13
Martinez	203	598	242	608	613	860	13
JL.	244	598	255	608	613	860	13
Ecology	257	598	291	608	613	860	13
and	293	598	309	608	613	860	13
evolution	65	610	105	620	613	860	13
of	108	610	116	620	613	860	13
antibiotic	119	610	160	620	613	860	13
resistance.	163	610	208	620	613	860	13
Environ	211	610	245	620	613	860	13
Microbiol	247	610	288	620	613	860	13
Rep.	291	610	309	620	613	860	13
2009;1(6):469–76.	65	622	146	632	613	860	13
9.	65	647	73	657	613	860	13
Baquero	87	647	123	657	613	860	13
F,	128	647	134	657	613	860	13
Martínez	138	647	177	657	613	860	13
JL,	181	647	191	657	613	860	13
Cantón	196	647	226	657	613	860	13
R.	230	647	238	657	613	860	13
Antibiotics	243	647	289	657	613	860	13
and	293	647	309	657	613	860	13
antibiotic	65	660	106	670	613	860	13
resistance	110	660	154	670	613	860	13
in	158	660	166	670	613	860	13
water	171	660	195	670	613	860	13
environments.	200	660	261	670	613	860	13
Curr	265	660	285	670	613	860	13
Opin	289	660	309	670	613	860	13
Biotechnol.	65	672	113	682	613	860	13
2008;19(3):260–5.	115	672	195	682	613	860	13
10.	65	697	78	707	613	860	13
Sonia	82	697	106	707	613	860	13
AB,	108	697	122	707	613	860	13
Herrera	123	697	157	707	613	860	13
S.	159	697	166	707	613	860	13
Repercusión	167	697	220	707	613	860	13
sanitaria	222	697	260	707	613	860	13
en	261	697	272	707	613	860	13
el	273	697	281	707	613	860	13
medio	282	697	309	707	613	860	13
ambiente	65	709	105	719	613	860	13
del	109	709	123	719	613	860	13
consumo	127	709	165	719	613	860	13
de	170	709	180	719	613	860	13
antibióticos.	184	709	237	719	613	860	13
Segur	241	709	265	719	613	860	13
Y	269	709	275	719	613	860	13
MEDIO	279	709	309	719	613	860	13
Ambient	65	721	103	731	613	860	13
[Internet].	110	721	155	731	613	860	13
2012;123:1–35.	162	721	232	731	613	860	13
Available	238	721	279	731	613	860	13
from:	285	721	309	731	613	860	13
http://www.inegi.org.mx/prod_serv/contenidos/espano	65	733	309	743	613	860	13
l/bvinegi/productos/integracion/pais/historicas10/EH	65	746	309	756	613	860	13
M2009.pdf	65	758	112	768	613	860	13
36	88	801	100	812	613	860	13
11.	323	57	336	67	613	860	13
Berglund	342	57	381	67	613	860	13
B.	384	57	392	67	613	860	13
Deliberations	394	57	452	67	613	860	13
on	454	57	465	67	613	860	13
the	468	57	482	67	613	860	13
impact	484	57	513	67	613	860	13
of	516	57	524	67	613	860	13
antibiotic	527	57	567	67	613	860	13
contamination	323	69	385	79	613	860	13
on	389	69	400	79	613	860	13
dissemination	404	69	464	79	613	860	13
of	468	69	476	79	613	860	13
antibiotic	480	69	520	79	613	860	13
resistance	524	69	567	79	613	860	13
genes	323	81	348	91	613	860	13
in	349	81	357	91	613	860	13
aquatic	359	81	390	91	613	860	13
environments.	391	81	453	91	613	860	13
2014.	454	81	478	91	613	860	13
12.	323	106	336	116	613	860	13
Batt	341	106	359	116	613	860	13
AL,	361	106	374	116	613	860	13
Bruce	376	106	401	116	613	860	13
IB,	403	106	415	116	613	860	13
Aga	416	106	433	116	613	860	13
DS.	434	106	448	116	613	860	13
Evaluating	450	106	495	116	613	860	13
the	497	106	511	116	613	860	13
vulnerability	513	106	567	116	613	860	13
of	323	119	332	129	613	860	13
surface	333	119	364	129	613	860	13
waters	366	119	395	129	613	860	13
to	396	119	405	129	613	860	13
antibiotic	407	119	447	129	613	860	13
contamination	449	119	511	129	613	860	13
from	513	119	533	129	613	860	13
varying	535	119	567	129	613	860	13
wastewater	323	131	373	141	613	860	13
treatment	377	131	420	141	613	860	13
plant	424	131	446	141	613	860	13
discharges.	450	131	498	141	613	860	13
Environ	502	131	536	141	613	860	13
Pollut.	540	131	567	141	613	860	13
2006;142(2):295–302.	323	143	421	153	613	860	13
13.	323	168	336	178	613	860	13
Xue	341	168	357	178	613	860	13
B,	359	168	368	178	613	860	13
Zhang	370	168	396	178	613	860	13
R,	398	168	406	178	613	860	13
Wang	408	168	433	178	613	860	13
Y,	435	168	441	178	613	860	13
Liu	443	168	457	178	613	860	13
X,	459	168	467	178	613	860	13
Li	469	168	477	178	613	860	13
J,	479	168	484	178	613	860	13
Zhang	487	168	513	178	613	860	13
G.	515	168	523	178	613	860	13
Antibiotic	525	168	567	178	613	860	13
contamination	323	180	385	190	613	860	13
in	388	180	396	190	613	860	13
a	398	180	403	190	613	860	13
typical	405	180	434	190	613	860	13
developing	436	180	483	190	613	860	13
city	485	180	501	190	613	860	13
in	503	180	512	190	613	860	13
south	514	180	538	190	613	860	13
China:	540	180	567	190	613	860	13
Occurrence	323	192	372	202	613	860	13
and	376	192	392	202	613	860	13
ecological	396	192	439	202	613	860	13
risks	443	192	464	202	613	860	13
in	468	192	476	202	613	860	13
the	481	192	495	202	613	860	13
Yongjiang	499	192	540	202	613	860	13
River	545	192	567	202	613	860	13
impacted	323	205	363	215	613	860	13
by	370	205	380	215	613	860	13
tributary	387	205	426	215	613	860	13
discharge	433	205	475	215	613	860	13
and	482	205	498	215	613	860	13
anthropogenic	504	205	567	215	613	860	13
a	323	217	328	227	613	860	13
c	329	217	333	227	613	860	13
t	335	217	338	227	613	860	13
iv	339	217	348	227	613	860	13
i	349	217	351	227	613	860	13
t	352	217	356	227	613	860	13
i	357	217	360	227	613	860	13
e	361	217	366	227	613	860	13
s	367	217	371	227	613	860	13
.	372	217	374	227	613	860	13
Ec	382	217	393	227	613	860	13
o	394	217	399	227	613	860	13
tox	400	217	416	227	613	860	13
i	417	217	419	227	613	860	13
c	420	217	425	227	613	860	13
o	426	217	431	227	613	860	13
l	432	217	435	227	613	860	13
E	443	217	448	227	613	860	13
nv	449	217	461	227	613	860	13
i	462	217	465	227	613	860	13
ro	466	217	476	227	613	860	13
n	477	217	483	227	613	860	13
S	490	217	495	227	613	860	13
a	496	217	501	227	613	860	13
f	502	217	505	227	613	860	13
[	513	217	516	227	613	860	13
I	517	217	521	227	613	860	13
n	522	217	527	227	613	860	13
te	528	217	537	227	613	860	13
r	539	217	543	227	613	860	13
n	544	217	549	227	613	860	13
e	550	217	555	227	613	860	13
t	556	217	560	227	613	860	13
]	561	217	564	227	613	860	13
.	565	217	567	227	613	860	13
2013;92:229–36.	323	229	444	239	613	860	13
Available	454	229	520	239	613	860	13
from:	530	229	567	239	613	860	13
http://dx.doi.org/10.1016/j.ecoenv.2013.02.009	323	241	531	251	613	860	13
14.	323	266	336	276	613	860	13
Wazen	343	266	372	276	613	860	13
RM,	375	266	392	276	613	860	13
Kuroda	395	266	426	276	613	860	13
S,	429	266	436	276	613	860	13
Nishio	439	266	467	276	613	860	13
C,	470	266	478	276	613	860	13
Sellin	481	266	505	276	613	860	13
K,	508	266	516	276	613	860	13
Brunski	519	266	553	276	613	860	13
JB,	556	266	567	276	613	860	13
Nanci	323	278	348	288	613	860	13
A.	350	278	358	288	613	860	13
Reconnaissance	360	278	428	288	613	860	13
of	430	278	439	288	613	860	13
47	441	278	452	288	613	860	13
Antibiotics	454	278	501	288	613	860	13
and	503	278	519	288	613	860	13
Associated	521	278	567	288	613	860	13
Microbial	323	291	364	301	613	860	13
Risks	369	291	392	301	613	860	13
in	397	291	405	301	613	860	13
Seafood	410	291	444	301	613	860	13
Sold	449	291	468	301	613	860	13
in	473	291	481	301	613	860	13
the	487	291	500	301	613	860	13
United	506	291	534	301	613	860	13
States.	539	291	567	301	613	860	13
2014;8(9):1385–95.	323	303	410	313	613	860	13
15.	323	328	336	338	613	860	13
An	342	328	354	338	613	860	13
J,	356	328	362	338	613	860	13
Chen	364	328	386	338	613	860	13
H,	388	328	397	338	613	860	13
Wei	400	328	416	338	613	860	13
S,	418	328	425	338	613	860	13
Gu	428	328	439	338	613	860	13
J.	442	328	447	338	613	860	13
Antibiotic	450	328	492	338	613	860	13
contamination	494	328	556	338	613	860	13
in	559	328	567	338	613	860	13
animal	323	340	352	350	613	860	13
manure,	357	340	393	350	613	860	13
soil,	398	340	415	350	613	860	13
and	420	340	436	350	613	860	13
sewage	441	340	473	350	613	860	13
sludge	478	340	506	350	613	860	13
in	511	340	519	350	613	860	13
Shenyang,	524	340	567	350	613	860	13
northeast	323	352	364	362	613	860	13
China.	366	352	392	362	613	860	13
Environ	394	352	427	362	613	860	13
Earth	429	352	452	362	613	860	13
Sci.	454	352	468	362	613	860	13
2015;74(6):5077–86.	469	352	561	362	613	860	13
16.	323	378	336	388	613	860	13
Pruden	341	378	372	388	613	860	13
A,	374	378	383	388	613	860	13
Joakim	384	378	414	388	613	860	13
Larsson	416	378	450	388	613	860	13
DG,	452	378	467	388	613	860	13
Amézquita	468	378	515	388	613	860	13
A,	516	378	525	388	613	860	13
Collignon	527	378	567	388	613	860	13
P,	323	390	330	400	613	860	13
Brandt	332	390	362	400	613	860	13
KK,	365	390	379	400	613	860	13
Graham	382	390	416	400	613	860	13
DW,	418	390	435	400	613	860	13
et	438	390	446	400	613	860	13
al.	449	390	459	400	613	860	13
Management	462	390	517	400	613	860	13
options	520	390	552	400	613	860	13
for	555	390	567	400	613	860	13
reducing	323	402	363	412	613	860	13
the	370	402	384	412	613	860	13
release	391	402	423	412	613	860	13
of	430	402	439	412	613	860	13
antibiotics	446	402	493	412	613	860	13
and	500	402	517	412	613	860	13
antibiotic	524	402	567	412	613	860	13
resistance	323	414	366	424	613	860	13
genes	372	414	397	424	613	860	13
to	403	414	411	424	613	860	13
the	417	414	431	424	613	860	13
environment.	436	414	494	424	613	860	13
Environ	499	414	533	424	613	860	13
Health	539	414	567	424	613	860	13
Perspect.	323	426	362	436	613	860	13
2013;121(8):878–85.	364	426	456	436	613	860	13
17.	323	452	336	462	613	860	13
Berglund	340	452	379	462	613	860	13
B.	380	452	389	462	613	860	13
Environmental	390	452	454	462	613	860	13
dissemination	455	452	515	462	613	860	13
of	517	452	525	462	613	860	13
antibiotic	526	452	567	462	613	860	13
resistance	323	464	368	474	613	860	13
genes	375	464	401	474	613	860	13
and	407	464	424	474	613	860	13
correlation	431	464	480	474	613	860	13
to	487	464	496	474	613	860	13
anthropogenic	503	464	567	474	613	860	13
contamination	323	476	385	486	613	860	13
with	391	476	411	486	613	860	13
antibiotics.	416	476	463	486	613	860	13
Infect	469	476	494	486	613	860	13
Ecol	500	476	518	486	613	860	13
Epidemiol	524	476	567	486	613	860	13
[	323	488	327	498	613	860	13
I	328	488	331	498	613	860	13
n	332	488	338	498	613	860	13
te	339	488	348	498	613	860	13
r	349	488	353	498	613	860	13
n	354	488	360	498	613	860	13
e	361	488	366	498	613	860	13
t	367	488	370	498	613	860	13
]	371	488	375	498	613	860	13
.	376	488	378	498	613	860	13
2	385	488	391	498	613	860	13
0	392	488	397	498	613	860	13
1	398	488	404	498	613	860	13
5	405	488	411	498	613	860	13
;	412	488	414	498	613	860	13
5	415	488	421	498	613	860	13
(	422	488	426	498	613	860	13
1	427	488	432	498	613	860	13
)	433	488	437	498	613	860	13
:	438	488	441	498	613	860	13
2	442	488	447	498	613	860	13
8	449	488	454	498	613	860	13
5	455	488	461	498	613	860	13
6	462	488	467	498	613	860	13
4	468	488	474	498	613	860	13
.	475	488	477	498	613	860	13
Ava	485	488	502	498	613	860	13
i	503	488	506	498	613	860	13
l	507	488	510	498	613	860	13
a	511	488	516	498	613	860	13
b	517	488	522	498	613	860	13
l	523	488	526	498	613	860	13
e	527	488	532	498	613	860	13
f	540	488	543	498	613	860	13
ro	544	488	554	498	613	860	13
m	555	488	563	498	613	860	13
:	565	488	567	498	613	860	13
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.3402/iee.v5.2	323	500	567	510	613	860	13
8564	323	512	345	522	613	860	13
18.	323	538	336	548	613	860	13
Hoa	341	538	358	548	613	860	13
PTP,	361	538	379	548	613	860	13
Managaki	381	538	422	548	613	860	13
S,	424	538	431	548	613	860	13
Nakada	433	538	466	548	613	860	13
N,	468	538	476	548	613	860	13
Takada	479	538	509	548	613	860	13
H,	511	538	520	548	613	860	13
Shimizu	522	538	557	548	613	860	13
A,	559	538	567	548	613	860	13
Anh	323	550	340	560	613	860	13
DH,	343	550	358	560	613	860	13
et	360	550	368	560	613	860	13
al.	371	550	380	560	613	860	13
Antibiotic	382	550	425	560	613	860	13
contamination	427	550	489	560	613	860	13
and	491	550	507	560	613	860	13
occurrence	509	550	557	560	613	860	13
of	559	550	567	560	613	860	13
antibiotic-resistant	323	562	405	572	613	860	13
bacteria	409	562	443	572	613	860	13
in	447	562	456	572	613	860	13
aquatic	460	562	491	572	613	860	13
environments	495	562	555	572	613	860	13
of	559	562	567	572	613	860	13
northern	323	574	366	584	613	860	13
Vietnam.	373	574	415	584	613	860	13
Sci	422	574	435	584	613	860	13
Total	442	574	466	584	613	860	13
Environ	473	574	510	584	613	860	13
[Internet].	517	574	567	584	613	860	13
2	323	586	329	596	613	860	13
0	330	586	336	596	613	860	13
1	338	586	343	596	613	860	13
1	345	586	350	596	613	860	13
;	352	586	355	596	613	860	13
4	356	586	362	596	613	860	13
0	364	586	369	596	613	860	13
9	371	586	376	596	613	860	13
(	378	586	382	596	613	860	13
1	384	586	389	596	613	860	13
5	391	586	397	596	613	860	13
)	398	586	402	596	613	860	13
:	404	586	406	596	613	860	13
2	408	586	414	596	613	860	13
8	415	586	421	596	613	860	13
9	423	586	428	596	613	860	13
4	430	586	435	596	613	860	13
–	437	586	442	596	613	860	13
9	444	586	449	596	613	860	13
0	451	586	457	596	613	860	13
1	458	586	464	596	613	860	13
.	466	586	468	596	613	860	13
Ava	476	586	495	596	613	860	13
i	497	586	499	596	613	860	13
l	501	586	504	596	613	860	13
a	506	586	510	596	613	860	13
b	512	586	518	596	613	860	13
l	519	586	522	596	613	860	13
e	524	586	529	596	613	860	13
f	537	586	540	596	613	860	13
ro	542	586	553	596	613	860	13
m	554	586	563	596	613	860	13
:	564	586	567	596	613	860	13
http://dx.doi.org/10.1016/j.scitotenv.2011.04.030	323	598	539	608	613	860	13
19.	323	624	336	634	613	860	13
Awad	340	624	364	634	613	860	13
YM,	365	624	381	634	613	860	13
Kim	382	624	400	634	613	860	13
SC,	401	624	414	634	613	860	13
Abd	415	624	432	634	613	860	13
El-Azeem	434	624	474	634	613	860	13
SAM,	476	624	497	634	613	860	13
Kim	498	624	516	634	613	860	13
KH,	517	624	532	634	613	860	13
Kim	534	624	551	634	613	860	13
KR,	553	624	567	634	613	860	13
Kim	323	636	340	646	613	860	13
K,	342	636	351	646	613	860	13
et	352	636	361	646	613	860	13
al.	362	636	372	646	613	860	13
Veterinary	374	636	419	646	613	860	13
antibiotics	420	636	465	646	613	860	13
contamination	467	636	529	646	613	860	13
in	531	636	540	646	613	860	13
water,	541	636	567	646	613	860	13
sediment,	323	648	365	658	613	860	13
and	370	648	386	658	613	860	13
soil	392	648	407	658	613	860	13
near	412	648	432	658	613	860	13
a	437	648	442	658	613	860	13
swine	448	648	473	658	613	860	13
manure	479	648	512	658	613	860	13
composting	517	648	567	658	613	860	13
facility.	323	660	353	670	613	860	13
Environ	354	660	388	670	613	860	13
Earth	390	660	413	670	613	860	13
Sci.	415	660	429	670	613	860	13
2014;71(3):1433–40.	430	660	522	670	613	860	13
20.	323	686	336	696	613	860	13
Woon	342	686	367	696	613	860	13
SA,	369	686	382	696	613	860	13
Fisher	384	686	411	696	613	860	13
D.	414	686	422	696	613	860	13
Antimicrobial	424	686	483	696	613	860	13
agents	485	686	513	696	613	860	13
-	516	686	519	696	613	860	13
optimising	521	686	567	696	613	860	13
t	323	698	326	708	613	860	13
h	327	698	333	708	613	860	13
e	334	698	339	708	613	860	13
e	346	698	351	708	613	860	13
c	352	698	357	708	613	860	13
o	358	698	363	708	613	860	13
l	364	698	367	708	613	860	13
o	368	698	373	708	613	860	13
g	374	698	379	708	613	860	13
i	380	698	383	708	613	860	13
c	384	698	388	708	613	860	13
a	389	698	394	708	613	860	13
l	395	698	398	708	613	860	13
b	406	698	411	708	613	860	13
a	412	698	417	708	613	860	13
l	418	698	421	708	613	860	13
a	422	698	427	708	613	860	13
n	428	698	433	708	613	860	13
c	434	698	439	708	613	860	13
e	440	698	444	708	613	860	13
.	445	698	448	708	613	860	13
B	455	698	461	708	613	860	13
M	462	698	470	708	613	860	13
C	471	698	477	708	613	860	13
M	485	698	493	708	613	860	13
e	494	698	499	708	613	860	13
d	500	698	505	708	613	860	13
[	513	698	516	708	613	860	13
I	517	698	521	708	613	860	13
n	522	698	527	708	613	860	13
te	528	698	537	708	613	860	13
r	539	698	543	708	613	860	13
n	544	698	549	708	613	860	13
e	550	698	555	708	613	860	13
t	556	698	560	708	613	860	13
]	561	698	564	708	613	860	13
.	565	698	567	708	613	860	13
2016;14(1):1–9.	323	710	442	720	613	860	13
Available	452	710	520	720	613	860	13
from:	530	710	567	720	613	860	13
http://dx.doi.org/10.1186/s12916-016-0661-z	323	722	526	732	613	860	13
21.	323	748	336	758	613	860	13
Vidal	344	748	366	758	613	860	13
G.	370	748	378	758	613	860	13
Humedales	382	748	430	758	613	860	13
de	434	748	444	758	613	860	13
tratamiento?:	448	748	503	758	613	860	13
alternativa	507	748	553	758	613	860	13
de	557	748	567	758	613	860	13
saneamiento	323	760	378	770	613	860	13
de	379	760	389	770	613	860	13
aguas.	391	760	417	770	613	860	13
2018.	419	760	443	770	613	860	13
Compend.	222	800	263	810	613	860	13
cienc.	266	800	289	810	613	860	13
vet.	291	800	307	810	613	860	13
2019;	311	800	334	810	613	860	13
09	336	800	347	810	613	860	13
(02)	349	800	365	810	613	860	13
:	367	800	370	810	613	860	13
24	372	800	382	810	613	860	13
-	385	800	388	810	613	860	13
37	390	800	400	810	613	860	13
ISSN	504	801	523	811	613	860	13
2226-1761	525	801	569	811	613	860	13
Lara	66	35	81	43	613	860	14
M	83	35	89	43	613	860	14
y	91	35	95	43	613	860	14
col.	97	35	108	43	613	860	14
22.	67	58	80	68	613	860	14
Vallat	84	58	108	68	613	860	14
B.	109	58	118	68	613	860	14
S9	119	58	130	68	613	860	14
Future	131	58	159	68	613	860	14
developments	161	58	221	68	613	860	14
and	222	58	238	68	613	860	14
needs	240	58	265	68	613	860	14
[Internet].	266	58	310	68	613	860	14
2	67	70	73	80	613	860	14
0	77	70	83	80	613	860	14
1	87	70	93	80	613	860	14
1	97	70	103	80	613	860	14
.	107	70	109	80	613	860	14
Av	152	70	167	80	613	860	14
a	172	70	176	80	613	860	14
i	181	70	184	80	613	860	14
l	188	70	191	80	613	860	14
a	195	70	200	80	613	860	14
b	204	70	210	80	613	860	14
l	214	70	217	80	613	860	14
e	221	70	226	80	613	860	14
f	269	70	272	80	613	860	14
r	277	70	281	80	613	860	14
o	285	70	290	80	613	860	14
m	295	70	303	80	613	860	14
:	308	70	310	80	613	860	14
http://www.oie.int/eng/A_AMR2013/Abstracts/S9_4_B	67	82	310	92	613	860	14
ernardVallat.pdf	67	94	137	104	613	860	14
23.	67	120	80	130	613	860	14
El	84	120	93	130	613	860	14
plan	97	120	115	130	613	860	14
de	119	120	130	130	613	860	14
accion	133	120	161	130	613	860	14
de	165	120	175	130	613	860	14
la	179	120	186	130	613	860	14
FAO	190	120	208	130	613	860	14
sobre	211	120	235	130	613	860	14
resistencia	239	120	285	130	613	860	14
a	289	120	294	130	613	860	14
los	298	120	310	130	613	860	14
antimicrobianos	67	132	138	142	613	860	14
2016-2020	145	132	193	142	613	860	14
[Internet].	200	132	245	142	613	860	14
2016.	251	132	276	142	613	860	14
Roma;	283	132	310	142	613	860	14
2016.	67	144	94	154	613	860	14
Available	102	144	146	154	613	860	14
from:	153	144	179	154	613	860	14
http://www.fao.org/3/b-	187	144	310	154	613	860	14
i5996s.pdf	67	156	113	166	613	860	14
24.	67	181	80	191	613	860	14
Pérez	89	181	113	191	613	860	14
DQ.	116	181	131	191	613	860	14
Resistencia	135	181	183	191	613	860	14
antimicrobiana?:	187	181	256	191	613	860	14
evolución	260	181	301	191	613	860	14
y	305	181	310	191	613	860	14
perspectivas	67	193	121	203	613	860	14
actuales	127	193	162	203	613	860	14
ante	167	193	186	203	613	860	14
el	192	193	199	203	613	860	14
enfoque	205	193	240	203	613	860	14
"	245	193	249	203	613	860	14
Una	255	193	272	203	613	860	14
salud	278	193	301	203	613	860	14
"	306	193	310	203	613	860	14
Antimicrobial	67	206	132	216	613	860	14
resistance?:	139	206	193	216	613	860	14
evolution	200	206	244	216	613	860	14
and	251	206	268	216	613	860	14
current	275	206	310	216	613	860	14
perspectives	67	218	121	228	613	860	14
in	123	218	131	228	613	860	14
the	133	218	147	228	613	860	14
context	149	218	181	228	613	860	14
of	182	218	191	228	613	860	14
the	193	218	207	228	613	860	14
"	208	218	212	228	613	860	14
One	214	218	231	228	613	860	14
health	233	218	260	228	613	860	14
"	262	218	266	228	613	860	14
approach.	268	218	310	228	613	860	14
2017;69(3):1–17.	67	230	143	240	613	860	14
25.	67	255	80	265	613	860	14
ONU.	84	255	106	265	613	860	14
Declaración	107	255	158	265	613	860	14
política	159	255	191	265	613	860	14
de	192	255	203	265	613	860	14
la	204	255	212	265	613	860	14
reunión	213	255	247	265	613	860	14
de	248	255	259	265	613	860	14
alto	260	255	276	265	613	860	14
nivel	278	255	298	265	613	860	14
de	300	255	310	265	613	860	14
la	67	267	76	277	613	860	14
Asamble	83	267	124	277	613	860	14
General	131	267	168	277	613	860	14
sobre	175	267	202	277	613	860	14
la	209	267	217	277	613	860	14
resistencia	224	267	277	277	613	860	14
a	284	267	289	277	613	860	14
los	297	267	310	277	613	860	14
antimicrobianos.	67	279	144	289	613	860	14
2016;17267:1–6.	151	279	230	289	613	860	14
Available	237	279	278	289	613	860	14
from:	285	279	310	289	613	860	14
http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol	67	292	310	302	613	860	14
=A/RES/71/3&referer=/english/&Lang=S	67	304	248	314	613	860	14
26.	67	329	80	339	613	860	14
Inoue	95	329	119	339	613	860	14
H,	126	329	135	339	613	860	14
Minghui	141	329	177	339	613	860	14
R.	183	329	192	339	613	860	14
Antimicrobial	198	329	257	339	613	860	14
resistance:	264	329	310	339	613	860	14
Translating	67	341	116	351	613	860	14
political	121	341	155	351	613	860	14
commitment	160	341	215	351	613	860	14
into	220	341	237	351	613	860	14
national	242	341	277	351	613	860	14
action.	282	341	310	351	613	860	14
Bull	67	353	84	363	613	860	14
World	86	353	112	363	613	860	14
Health	113	353	142	363	613	860	14
Organ.	143	353	171	363	613	860	14
2017;95(4):242–242A.	172	353	270	363	613	860	14
27.	67	379	80	389	613	860	14
Informe	93	379	127	389	613	860	14
de	133	379	144	389	613	860	14
la	149	379	157	389	613	860	14
Conferencia	163	379	214	389	613	860	14
de	219	379	230	389	613	860	14
las	236	379	248	389	613	860	14
Partes	253	379	281	389	613	860	14
de	286	379	297	389	613	860	14
la	303	379	310	389	613	860	14
Convención	67	391	117	401	613	860	14
Ramsar	123	391	156	401	613	860	14
[Internet].	162	391	206	401	613	860	14
2015.	212	391	236	401	613	860	14
Available	242	391	281	401	613	860	14
from:	287	391	310	401	613	860	14
http://www.fao.org/3/a-mo153s.pdf	67	403	226	413	613	860	14
28.	67	429	80	439	613	860	14
Otto	84	429	102	439	613	860	14
P.	105	429	112	439	613	860	14
Capacity	115	429	152	439	613	860	14
Building:	155	429	193	439	613	860	14
[Internet].	197	429	241	439	613	860	14
2013.	244	429	268	439	613	860	14
Available	271	429	310	439	613	860	14
f	67	441	70	451	613	860	14
r	125	441	129	451	613	860	14
o	184	441	189	451	613	860	14
m	244	441	253	451	613	860	14
:	307	441	310	451	613	860	14
http://www.oie.int/eng/A_AMR2013/Abstracts/S7_3_P	67	453	310	463	613	860	14
atrickOtto.pdf	67	465	127	475	613	860	14
29.	67	491	80	501	613	860	14
Estrategia	86	491	129	501	613	860	14
de	131	491	142	501	613	860	14
la	144	491	151	501	613	860	14
OIE	154	491	169	501	613	860	14
sobre	171	491	195	501	613	860	14
la	198	491	205	501	613	860	14
resistencia	207	491	254	501	613	860	14
a	256	491	261	501	613	860	14
los	263	491	275	501	613	860	14
agentes	277	491	310	501	613	860	14
antimicrobianos	67	503	137	513	613	860	14
y	138	503	143	513	613	860	14
su	145	503	155	513	613	860	14
uso	156	503	171	513	613	860	14
prudente.	172	503	214	513	613	860	14
2016.	215	503	239	513	613	860	14
30.	67	528	80	538	613	860	14
La	84	528	94	538	613	860	14
LDE,	96	528	116	538	613	860	14
General	117	528	150	538	613	860	14
D.	152	528	160	538	613	860	14
Informe	162	528	196	538	613	860	14
anual	197	528	221	538	613	860	14
de	223	528	233	538	613	860	14
la	234	528	242	538	613	860	14
OIE	243	528	259	538	613	860	14
sobre	260	528	284	538	613	860	14
el	286	528	294	538	613	860	14
uso	295	528	310	538	613	860	14
de	67	540	79	550	613	860	14
agentes	86	540	124	550	613	860	14
antimicrobianos	132	540	214	550	613	860	14
en	222	540	233	550	613	860	14
los	240	540	254	550	613	860	14
animales:	262	540	310	550	613	860	14
Comprendiendo	67	552	136	562	613	860	14
mejor	140	552	165	562	613	860	14
la	169	552	177	562	613	860	14
situación	181	552	219	562	613	860	14
mundial.	223	552	261	562	613	860	14
OIE	264	552	280	562	613	860	14
World	284	552	310	562	613	860	14
Organ	67	564	93	574	613	860	14
Anim	94	564	117	574	613	860	14
Heal.	119	564	140	574	613	860	14
2016;	141	564	166	574	613	860	14
31.	67	590	80	600	613	860	14
La	84	590	94	600	613	860	14
O.	95	590	104	600	613	860	14
Y	105	590	111	600	613	860	14
Patrones	112	590	150	600	613	860	14
De	151	590	163	600	613	860	14
Utilización.	164	590	212	600	613	860	14
2017;1–4.	213	590	256	600	613	860	14
32.	67	616	80	626	613	860	14
OIE.	88	616	105	626	613	860	14
Seguimiento	109	616	162	626	613	860	14
De	165	616	177	626	613	860	14
Las	180	616	195	626	613	860	14
Cantidades	198	616	245	626	613	860	14
Y	249	616	254	626	613	860	14
Patrones	258	616	295	626	613	860	14
De	299	616	310	626	613	860	14
Utilización	67	628	113	638	613	860	14
De	115	628	127	638	613	860	14
Agentes	129	628	163	638	613	860	14
Antimicrobianos	166	628	237	638	613	860	14
En	239	628	251	638	613	860	14
Los	253	628	268	638	613	860	14
Animales	270	628	310	638	613	860	14
Destinados	67	640	115	650	613	860	14
a	116	640	121	650	613	860	14
La	122	640	133	650	613	860	14
Alimentación.	134	640	193	650	613	860	14
2015;6–9.	194	640	237	650	613	860	14
33.	67	665	80	675	613	860	14
OIE.	91	665	109	675	613	860	14
Informe	114	665	148	675	613	860	14
anual	153	665	177	675	613	860	14
de	182	665	193	675	613	860	14
la	198	665	205	675	613	860	14
OIE	210	665	226	675	613	860	14
sobre	231	665	255	675	613	860	14
los	260	665	272	675	613	860	14
agentes	277	665	310	675	613	860	14
antimicrobianos	67	677	138	687	613	860	14
destinados	145	677	192	687	613	860	14
a	199	677	204	687	613	860	14
ser	211	677	224	687	613	860	14
utilizados	231	677	274	687	613	860	14
en	280	677	291	687	613	860	14
los	298	677	310	687	613	860	14
animales.	67	690	110	700	613	860	14
[Internet].	117	690	165	700	613	860	14
Paris;	172	690	197	700	613	860	14
2017.	204	690	230	700	613	860	14
Available	237	690	279	700	613	860	14
from:	285	690	310	700	613	860	14
http://www.oie.int/fileadmin/Home/esp/Our_scientific	67	702	310	712	613	860	14
_expertise/docs/pdf/AMR/E_Annual_Report_AMR.pdf	67	714	298	724	613	860	14
ISSN	66	801	85	811	613	860	14
2226-1761	87	801	131	811	613	860	14
Compend.	222	800	263	810	613	860	14
cienc.	266	800	289	810	613	860	14
vet.	291	800	307	810	613	860	14
2019;	311	800	334	810	613	860	14
09	336	800	347	810	613	860	14
(02)	349	800	365	810	613	860	14
:	367	800	370	810	613	860	14
24	372	800	382	810	613	860	14
-	385	800	388	810	613	860	14
37	390	800	400	810	613	860	14
37	533	801	546	812	613	860	14
