1	509	17	513	28	595	842	1
de	516	17	526	28	595	842	1
18	528	17	537	28	595	842	1
Ciência	57	55	86	67	595	842	1
&	88	55	94	67	595	842	1
Educação,	96	55	138	67	595	842	1
Bauru,	140	55	167	67	595	842	1
v.	169	55	175	67	595	842	1
26,	178	55	190	67	595	842	1
e20056,	192	55	225	67	595	842	1
2020	227	55	248	67	595	842	1
https://doi.org/10.1590/1516-731320200056	57	67	244	79	595	842	1
ARTIGO	446	64	486	77	595	842	1
ORIGINAL	489	64	539	77	595	842	1
Visibilizando	83	99	173	119	595	842	1
la	177	99	189	119	595	842	1
Concepción	194	99	277	119	595	842	1
del	282	99	303	119	595	842	1
Tiempo	307	99	359	119	595	842	1
Qom	363	99	396	119	595	842	1
en	400	99	417	119	595	842	1
Instituciones	422	99	512	119	595	842	1
Educativas	166	115	243	135	595	842	1
del	248	115	269	135	595	842	1
Gran	273	115	307	135	595	842	1
Chaco	312	115	356	135	595	842	1
Argentino	360	115	429	135	595	842	1
Making	86	155	136	175	595	842	1
the	140	155	162	175	595	842	1
Qom's	167	155	211	175	595	842	1
Conception	216	155	296	175	595	842	1
of	301	155	314	175	595	842	1
Time	319	155	352	175	595	842	1
Visible	357	155	404	175	595	842	1
in	408	155	421	175	595	842	1
Educational	426	155	509	175	595	842	1
Institutions	161	171	240	191	595	842	1
of	245	171	258	191	595	842	1
Argentina's	262	171	342	191	595	842	1
Great	347	171	385	191	595	842	1
Chaco	389	171	434	191	595	842	1
Geraldine	73	212	121	227	595	842	1
Chadwick	124	212	173	227	595	842	1
1	173	213	176	221	595	842	1
Leonor	73	231	108	245	595	842	1
Bonan	111	231	143	245	595	842	1
2	143	231	146	240	595	842	1
José	73	249	94	263	595	842	1
Antonio	97	249	137	263	595	842	1
Castorina	140	249	187	263	595	842	1
1	187	250	191	258	595	842	1
1Universidad	57	276	106	287	595	842	1
de	108	276	118	287	595	842	1
Buenos	121	276	150	287	595	842	1
Aires	152	276	171	287	595	842	1
(UBA),	174	276	198	287	595	842	1
Instituto	200	276	234	287	595	842	1
de	236	276	246	287	595	842	1
Investigaciones	248	276	310	287	595	842	1
en	312	276	322	287	595	842	1
Ciencias	324	276	356	287	595	842	1
de	359	276	369	287	595	842	1
la	371	276	378	287	595	842	1
Educación	380	276	421	287	595	842	1
(IICE),	423	276	445	287	595	842	1
Facultad	448	276	481	287	595	842	1
de	483	276	493	287	595	842	1
Filosofia	496	276	528	287	595	842	1
y	59	286	63	297	595	842	1
Letras,	65	286	91	297	595	842	1
Buenos	93	286	122	297	595	842	1
Aires,	125	286	146	297	595	842	1
Argentina.	148	286	190	297	595	842	1
Autora	192	286	218	297	595	842	1
correspondiente:	221	286	288	297	595	842	1
geralchad@ccpems.exactas.uba.ar	290	286	425	297	595	842	1
2Universidad	57	302	107	313	595	842	1
de	109	302	119	313	595	842	1
Buenos	121	302	150	313	595	842	1
Aires	153	302	172	313	595	842	1
(UBA),	174	302	199	313	595	842	1
Instituto	201	302	234	313	595	842	1
de	237	302	247	313	595	842	1
Investigaciones	249	302	310	313	595	842	1
(CeFIEC),	313	302	347	313	595	842	1
Facultad	349	302	383	313	595	842	1
de	385	302	395	313	595	842	1
Ciencias	397	302	430	313	595	842	1
Exactas	432	302	462	313	595	842	1
y	464	302	468	313	595	842	1
Naturales,	470	302	510	313	595	842	1
Buenos	59	312	88	323	595	842	1
Aires,	90	312	112	323	595	842	1
Argentina.	114	312	155	323	595	842	1
Palabras	92	485	140	500	595	842	1
clave:	146	485	178	500	595	842	1
Etnia	184	486	208	499	595	842	1
Qom;	214	486	240	499	595	842	1
Concepto	246	486	293	499	595	842	1
de	299	486	311	499	595	842	1
tiempo;	317	486	354	499	595	842	1
Didáctica	360	486	405	499	595	842	1
de	411	486	423	499	595	842	1
las	429	486	441	499	595	842	1
ciencias	447	486	486	499	595	842	1
naturales;	491	486	539	499	595	842	1
Educación	57	500	106	513	595	842	1
intercultural;	109	500	171	513	595	842	1
Educación	174	500	224	513	595	842	1
escolar	227	500	260	513	595	842	1
indígena.	263	500	308	513	595	842	1
Keywords:	92	671	150	686	595	842	1
Qom	155	673	178	686	595	842	1
ethnic	183	673	213	686	595	842	1
group;	218	673	250	686	595	842	1
Time	254	673	277	686	595	842	1
conception;	282	673	339	686	595	842	1
Natural	344	673	379	686	595	842	1
sciences	384	673	424	686	595	842	1
didactics;	429	673	474	686	595	842	1
Intercultural	479	673	539	686	595	842	1
education;	57	687	108	700	595	842	1
Indigenous	111	687	165	700	595	842	1
school	168	687	199	700	595	842	1
education.	202	687	253	700	595	842	1
Recebido	136	712	173	724	595	842	1
em:	174	712	189	724	595	842	1
28/03/2020	198	712	244	724	595	842	1
Aprovado	136	724	175	736	595	842	1
em:	177	724	192	736	595	842	1
11/05/2020	197	724	243	736	595	842	1
e-ISSN	159	768	184	779	595	842	1
1980-850X.	186	768	229	779	595	842	1
Todo	233	768	252	779	595	842	1
o	254	768	259	779	595	842	1
conteúdo	261	768	298	779	595	842	1
deste	300	768	321	779	595	842	1
periódico	323	768	359	779	595	842	1
está	361	768	377	779	595	842	1
sob	379	768	393	779	595	842	1
uma	395	768	412	779	595	842	1
licença	414	768	441	779	595	842	1
Creative	443	768	474	779	595	842	1
Commons	476	768	515	779	595	842	1
(CC	200	779	213	790	595	842	1
Atribuição	215	779	255	790	595	842	1
4.0	257	779	268	790	595	842	1
Internacional),	271	779	326	790	595	842	1
exceto	328	779	353	790	595	842	1
onde	355	779	375	790	595	842	1
está	377	779	393	790	595	842	1
indicado	395	779	428	790	595	842	1
o	430	779	435	790	595	842	1
contrário.	437	779	474	790	595	842	1
Ciên.	57	27	75	38	595	842	2
Educ.,	76	27	97	38	595	842	2
v.	99	27	105	38	595	842	2
26,	107	27	118	38	595	842	2
e20056,	120	27	149	38	595	842	2
2020	151	27	170	38	595	842	2
2	510	18	514	29	595	842	2
de	517	18	526	29	595	842	2
18	529	18	538	29	595	842	2
Introducción	93	75	165	90	595	842	2
Este	93	107	115	122	595	842	2
trabajo	117	107	155	122	595	842	2
consiste	157	107	200	122	595	842	2
en	203	107	216	122	595	842	2
el	219	107	228	122	595	842	2
primer	230	107	265	122	595	842	2
trabajo	268	107	306	122	595	842	2
de	308	107	321	122	595	842	2
campo	324	107	360	122	595	842	2
exploratorio	362	107	427	122	595	842	2
de	430	107	443	122	595	842	2
una	445	107	465	122	595	842	2
investigación	468	107	538	122	595	842	2
doctoral	58	123	102	138	595	842	2
en	106	123	119	138	595	842	2
Ciencias	123	123	166	138	595	842	2
de	170	123	183	138	595	842	2
la	187	123	196	138	595	842	2
Educación	200	123	254	138	595	842	2
que	258	123	278	138	595	842	2
se	282	123	293	138	595	842	2
manifiesta	297	123	352	138	595	842	2
en	356	123	369	138	595	842	2
la	373	123	382	138	595	842	2
combinación	386	123	455	138	595	842	2
interdisciplinar	459	123	538	138	595	842	2
de	57	139	70	154	595	842	2
la	74	139	83	154	595	842	2
Didáctica	87	139	137	154	595	842	2
de	141	139	154	154	595	842	2
las	158	139	172	154	595	842	2
Ciencias	177	139	220	154	595	842	2
Naturales	224	139	274	154	595	842	2
(DCN)	278	139	309	154	595	842	2
y	313	139	319	154	595	842	2
la	323	139	332	154	595	842	2
Educación	337	139	391	154	595	842	2
Intercultural	395	139	460	154	595	842	2
Bilingüe	464	139	507	154	595	842	2
(EIB),	512	139	538	154	595	842	2
de	57	155	70	170	595	842	2
forma	73	155	104	170	595	842	2
tal	107	155	121	170	595	842	2
de	124	155	137	170	595	842	2
promover	141	155	192	170	595	842	2
una	195	155	215	170	595	842	2
enseñanza	218	155	274	170	595	842	2
de	278	155	291	170	595	842	2
las	294	155	308	170	595	842	2
ciencias	312	155	353	170	595	842	2
que	357	155	377	170	595	842	2
abarque	380	155	423	170	595	842	2
las	427	155	441	170	595	842	2
cosmovisiones	444	155	521	170	595	842	2
de	525	155	538	170	595	842	2
los	57	171	71	186	595	842	2
pueblos	75	171	117	186	595	842	2
originarios	121	171	177	186	595	842	2
(BONAN,	180	171	226	186	595	842	2
2017).	229	171	261	186	595	842	2
Como	265	171	296	186	595	842	2
consecuencia	299	171	370	186	595	842	2
de	374	171	387	186	595	842	2
las	390	171	404	186	595	842	2
diferentes	408	171	460	186	595	842	2
tensiones	464	171	514	186	595	842	2
que	518	171	538	186	595	842	2
permearon	57	187	115	202	595	842	2
los	119	187	133	202	595	842	2
avances	137	187	179	202	595	842	2
de	183	187	196	202	595	842	2
la	200	187	209	202	595	842	2
EIB	213	187	228	202	595	842	2
no	232	187	246	202	595	842	2
ha	250	187	262	202	595	842	2
logrado	266	187	307	202	595	842	2
repercutir	311	187	363	202	595	842	2
relevantemente	367	187	450	202	595	842	2
en	454	187	467	202	595	842	2
la	471	187	479	202	595	842	2
educación	483	187	538	202	595	842	2
de	57	203	70	218	595	842	2
las	73	203	87	218	595	842	2
comunidades	90	203	161	218	595	842	2
originarias	164	203	220	218	595	842	2
de	223	203	236	218	595	842	2
Argentina,	240	203	294	218	595	842	2
quienes	298	203	339	218	595	842	2
están	342	203	371	218	595	842	2
atravesados	374	203	437	218	595	842	2
por	440	203	458	218	595	842	2
la	461	203	470	218	595	842	2
desigualdad	473	203	538	218	595	842	2
social	57	219	86	234	595	842	2
además	92	219	133	234	595	842	2
de	139	219	152	234	595	842	2
la	158	219	167	234	595	842	2
educativa	173	219	224	234	595	842	2
(HIRSCH,	230	219	276	234	595	842	2
2010).	282	219	314	234	595	842	2
Una	320	219	341	234	595	842	2
causa	347	219	376	234	595	842	2
importante	382	219	442	234	595	842	2
de	447	219	461	234	595	842	2
esta	467	219	488	234	595	842	2
carencia	494	219	538	234	595	842	2
de	57	235	70	250	595	842	2
impacto	75	235	118	250	595	842	2
es	124	235	135	250	595	842	2
la	140	235	149	250	595	842	2
falta	155	235	178	250	595	842	2
de	183	235	196	250	595	842	2
formación	202	235	255	250	595	842	2
docente	261	235	304	250	595	842	2
y	309	235	315	250	595	842	2
la	320	235	329	250	595	842	2
insuficiencia	334	235	400	250	595	842	2
de	405	235	419	250	595	842	2
materiales	424	235	479	250	595	842	2
didácticos	484	235	538	250	595	842	2
interculturales	57	251	133	266	595	842	2
y	137	251	143	266	595	842	2
multilingües	148	251	214	266	595	842	2
(HECHT;	218	251	260	266	595	842	2
SCHMIDT,	265	251	316	266	595	842	2
2016).	320	251	352	266	595	842	2
A	357	251	364	266	595	842	2
las	369	251	383	266	595	842	2
ya	388	251	399	266	595	842	2
tradicionales	404	251	472	266	595	842	2
dificultades	476	251	538	266	595	842	2
de	57	267	70	282	595	842	2
la	73	267	82	282	595	842	2
enseñanza,	85	267	143	282	595	842	2
se	147	267	158	282	595	842	2
suma	161	267	189	282	595	842	2
la	192	267	201	282	595	842	2
falta	204	267	227	282	595	842	2
de	230	267	243	282	595	842	2
significatividad	246	267	326	282	595	842	2
de	329	267	343	282	595	842	2
los	346	267	360	282	595	842	2
abordajes	363	267	415	282	595	842	2
que	418	267	438	282	595	842	2
no	441	267	455	282	595	842	2
contemplan	458	267	521	282	595	842	2
un	524	267	538	282	595	842	2
otro	57	283	79	298	595	842	2
culturalmente	81	283	155	298	595	842	2
diferente	158	283	206	298	595	842	2
y	209	283	215	298	595	842	2
las	218	283	232	298	595	842	2
escasas	234	283	273	298	595	842	2
investigaciones	276	283	358	298	595	842	2
que	361	283	381	298	595	842	2
vinculan	384	283	428	298	595	842	2
la	431	283	440	298	595	842	2
enseñanza	443	283	499	298	595	842	2
con	502	283	521	298	595	842	2
las	524	283	538	298	595	842	2
culturas	57	299	99	314	595	842	2
vernáculas.	101	299	160	314	595	842	2
Siendo	163	299	199	314	595	842	2
un	202	299	215	314	595	842	2
área	218	299	240	314	595	842	2
de	243	299	256	314	595	842	2
vacancia	258	299	304	314	595	842	2
la	306	299	315	314	595	842	2
Educación	318	299	372	314	595	842	2
Intercultural	375	299	440	314	595	842	2
en	442	299	455	314	595	842	2
lo	458	299	468	314	595	842	2
que	470	299	490	314	595	842	2
respecta	493	299	538	314	595	842	2
a	57	315	62	330	595	842	2
las	67	315	81	330	595	842	2
Ciencias	86	315	129	330	595	842	2
Naturales,	134	315	186	330	595	842	2
el	191	315	200	330	595	842	2
objetivo	204	315	248	330	595	842	2
principal	253	315	299	330	595	842	2
de	303	315	317	330	595	842	2
este	321	315	343	330	595	842	2
trabajo	347	315	385	330	595	842	2
de	389	315	403	330	595	842	2
investigación	407	315	477	330	595	842	2
es	482	315	493	330	595	842	2
indagar	498	315	538	330	595	842	2
sobre	57	331	86	346	595	842	2
las	89	331	103	346	595	842	2
concepciones	105	331	178	346	595	842	2
de	180	331	194	346	595	842	2
tiempo	196	331	234	346	595	842	2
diurno	237	331	272	346	595	842	2
y	275	331	280	346	595	842	2
nocturno	283	331	332	346	595	842	2
en	335	331	348	346	595	842	2
contextos	350	331	402	346	595	842	2
escolares	405	331	453	346	595	842	2
multiculturales.	456	331	538	346	595	842	2
Asimismo,	57	347	110	362	595	842	2
el	116	347	125	362	595	842	2
objetivo	131	347	174	362	595	842	2
final	180	347	202	362	595	842	2
de	208	347	221	362	595	842	2
este	227	347	248	362	595	842	2
conocimiento	254	347	327	362	595	842	2
propone	332	347	377	362	595	842	2
colaborar	383	347	433	362	595	842	2
con	438	347	457	362	595	842	2
la	463	347	472	362	595	842	2
producción	478	347	538	362	595	842	2
de	57	363	70	378	595	842	2
prácticas	74	363	121	378	595	842	2
significativas	126	363	194	378	595	842	2
para	199	363	222	378	595	842	2
las	226	363	240	378	595	842	2
poblaciones	245	363	309	378	595	842	2
originarias,	314	363	372	378	595	842	2
en	376	363	389	378	595	842	2
particular,	394	363	447	378	595	842	2
de	452	363	465	378	595	842	2
la	469	363	478	378	595	842	2
Argentina.	483	363	538	378	595	842	2
Se	57	379	69	394	595	842	2
eligió	73	379	102	394	595	842	2
como	106	379	136	394	595	842	2
temática	140	379	186	394	595	842	2
el	190	379	198	394	595	842	2
tiempo,	202	379	240	394	595	842	2
preguntarse	244	379	308	394	595	842	2
¿qué	313	379	338	394	595	842	2
es	342	379	353	394	595	842	2
el	357	379	366	394	595	842	2
tiempo?	370	379	413	394	595	842	2
No	417	379	432	394	595	842	2
ha	436	379	449	394	595	842	2
sido	453	379	475	394	595	842	2
patrimonio	479	379	538	394	595	842	2
único	57	395	86	410	595	842	2
de	89	395	102	410	595	842	2
la	105	395	114	410	595	842	2
física	117	395	144	410	595	842	2
o	147	395	154	410	595	842	2
la	157	395	166	410	595	842	2
filosofía	169	395	210	410	595	842	2
según	213	395	245	410	595	842	2
Elías	249	395	272	410	595	842	2
(2010),	275	395	311	410	595	842	2
el	314	395	323	410	595	842	2
tiempo	326	395	364	410	595	842	2
como	367	395	396	410	595	842	2
palabra	400	395	439	410	595	842	2
es	442	395	453	410	595	842	2
símbolo	456	395	499	410	595	842	2
de	502	395	515	410	595	842	2
una	518	395	538	410	595	842	2
relación	57	411	99	426	595	842	2
que	101	411	121	426	595	842	2
un	124	411	138	426	595	842	2
grupo	140	411	172	426	595	842	2
humano	175	411	219	426	595	842	2
establece	221	411	271	426	595	842	2
entre	274	411	302	426	595	842	2
dos	304	411	323	426	595	842	2
o	326	411	333	426	595	842	2
más	335	411	356	426	595	842	2
procesos,	359	411	409	426	595	842	2
de	411	411	424	426	595	842	2
entre	427	411	455	426	595	842	2
los	457	411	472	426	595	842	2
cuales	475	411	508	426	595	842	2
toma	511	411	538	426	595	842	2
uno	57	427	77	442	595	842	2
como	81	427	111	442	595	842	2
cuadro	115	427	151	442	595	842	2
de	155	427	168	442	595	842	2
referencia	172	427	225	442	595	842	2
o	229	427	235	442	595	842	2
medida	239	427	279	442	595	842	2
de	283	427	296	442	595	842	2
los	300	427	315	442	595	842	2
demás.	319	427	356	442	595	842	2
Los	360	427	378	442	595	842	2
marcos	382	427	420	442	595	842	2
de	424	427	437	442	595	842	2
referencia	441	427	493	442	595	842	2
pueden	497	427	538	442	595	842	2
ser	57	443	72	458	595	842	2
procesos	75	443	122	458	595	842	2
naturales	124	443	173	458	595	842	2
tales	176	443	200	458	595	842	2
como	203	443	233	458	595	842	2
el	236	443	245	458	595	842	2
movimiento	248	443	311	458	595	842	2
de	314	443	327	458	595	842	2
las	330	443	344	458	595	842	2
estrellas,	347	443	393	458	595	842	2
el	396	443	405	458	595	842	2
cambio	408	443	447	458	595	842	2
de	449	443	463	458	595	842	2
las	465	443	479	458	595	842	2
estaciones	482	443	538	458	595	842	2
o	57	459	63	474	595	842	2
un	68	459	81	474	595	842	2
continuum	86	459	144	474	595	842	2
físico	148	459	175	474	595	842	2
como	180	459	209	474	595	842	2
puede	214	459	247	474	595	842	2
ser	252	459	267	474	595	842	2
un	272	459	285	474	595	842	2
reloj.	290	459	316	474	595	842	2
Tales	320	459	345	474	595	842	2
unidades	350	459	398	474	595	842	2
de	403	459	416	474	595	842	2
medición	420	459	470	474	595	842	2
deben	474	459	508	474	595	842	2
estar	512	459	538	474	595	842	2
socialmente	57	475	120	490	595	842	2
estandarizadas	123	475	202	490	595	842	2
por	204	475	222	490	595	842	2
los	225	475	239	490	595	842	2
miembros	242	475	295	490	595	842	2
de	297	475	310	490	595	842	2
un	313	475	327	490	595	842	2
grupo	329	475	361	490	595	842	2
social,	364	475	396	490	595	842	2
ya	398	475	410	490	595	842	2
que	413	475	433	490	595	842	2
las	435	475	449	490	595	842	2
especificaciones	452	475	538	490	595	842	2
del	57	491	73	506	595	842	2
tiempo	76	491	114	506	595	842	2
cumplen	118	491	164	506	595	842	2
funciones	167	491	219	506	595	842	2
de	222	491	235	506	595	842	2
integración	239	491	299	506	595	842	2
y	302	491	308	506	595	842	2
coordinación	312	491	381	506	595	842	2
(ELÍAS,	384	491	420	506	595	842	2
2010).	423	491	455	506	595	842	2
Es	459	491	470	506	595	842	2
decir,	473	491	501	506	595	842	2
que	505	491	525	506	595	842	2
el	529	491	538	506	595	842	2
tiempo	57	507	94	522	595	842	2
es	97	507	108	522	595	842	2
concebido	110	507	166	522	595	842	2
de	168	507	181	522	595	842	2
acuerdo	183	507	226	522	595	842	2
a	229	507	234	522	595	842	2
los	237	507	252	522	595	842	2
grupos	254	507	291	522	595	842	2
sociales	293	507	334	522	595	842	2
en	337	507	350	522	595	842	2
diferentes	352	507	405	522	595	842	2
momentos	407	507	464	522	595	842	2
de	466	507	479	522	595	842	2
su	482	507	493	522	595	842	2
historia.	496	507	538	522	595	842	2
Algo	57	523	81	538	595	842	2
así	85	523	99	538	595	842	2
como	102	523	132	538	595	842	2
una	135	523	155	538	595	842	2
mirada,	158	523	198	538	595	842	2
de	201	523	214	538	595	842	2
Elías,	218	523	244	538	595	842	2
que	248	523	268	538	595	842	2
desnaturaliza	271	523	342	538	595	842	2
el	345	523	354	538	595	842	2
concepto	358	523	407	538	595	842	2
de	411	523	424	538	595	842	2
tiempo,	427	523	468	538	595	842	2
interpretado	471	523	538	538	595	842	2
desde	57	539	88	554	595	842	2
la	93	539	102	554	595	842	2
civilización	107	539	165	554	595	842	2
occidental.	170	539	227	554	595	842	2
Este	232	539	253	554	595	842	2
mismo	258	539	294	554	595	842	2
autor	298	539	326	554	595	842	2
afirma	331	539	365	554	595	842	2
que	369	539	389	554	595	842	2
los	394	539	409	554	595	842	2
seres	414	539	440	554	595	842	2
humanos	445	539	494	554	595	842	2
utilizan	499	539	538	554	595	842	2
secuencias	57	555	114	570	595	842	2
repetibles	116	555	169	570	595	842	2
de	171	555	184	570	595	842	2
duración	187	555	234	570	595	842	2
limitada	236	555	279	570	595	842	2
como	282	555	311	570	595	842	2
medida	314	555	354	570	595	842	2
de	356	555	369	570	595	842	2
secuencias	372	555	429	570	595	842	2
sociales	431	555	472	570	595	842	2
irrepetibles,	475	555	538	570	595	842	2
como	57	571	86	586	595	842	2
indicadores	92	571	153	586	595	842	2
para	158	571	181	586	595	842	2
saber	187	571	215	586	595	842	2
cuándo	221	571	260	586	595	842	2
se	265	571	277	586	595	842	2
deben	282	571	315	586	595	842	2
emprender	321	571	379	586	595	842	2
ciertas	385	571	420	586	595	842	2
actividades	425	571	485	586	595	842	2
y	490	571	496	586	595	842	2
cuánto	501	571	538	586	595	842	2
tiempo	57	587	94	602	595	842	2
deben	99	587	132	602	595	842	2
durar	137	587	165	602	595	842	2
(ELÍAS,	170	587	205	602	595	842	2
2010).	210	587	242	602	595	842	2
A	246	587	254	602	595	842	2
su	258	587	270	602	595	842	2
vez	275	587	292	602	595	842	2
avala	297	587	324	602	595	842	2
que	328	587	348	602	595	842	2
la	353	587	362	602	595	842	2
determinación	366	587	443	602	595	842	2
y	448	587	453	602	595	842	2
percepción	458	587	517	602	595	842	2
del	521	587	538	602	595	842	2
tiempo	57	603	94	618	595	842	2
es	99	603	110	618	595	842	2
un	115	603	129	618	595	842	2
problema	134	603	185	618	595	842	2
cognitivo	190	603	239	618	595	842	2
porque	244	603	282	618	595	842	2
está	287	603	308	618	595	842	2
relacionado	313	603	375	618	595	842	2
con	380	603	399	618	595	842	2
la	404	603	413	618	595	842	2
capacidad	418	603	472	618	595	842	2
humana	477	603	520	618	595	842	2
de	525	603	538	618	595	842	2
síntesis	57	619	95	634	595	842	2
y	99	619	105	634	595	842	2
que	109	619	129	634	595	842	2
el	133	619	142	634	595	842	2
conocimiento	146	619	218	634	595	842	2
es	222	619	233	634	595	842	2
acumulable	237	619	299	634	595	842	2
y	302	619	308	634	595	842	2
perfectible	312	619	369	634	595	842	2
no	373	619	387	634	595	842	2
sólo	391	619	413	634	595	842	2
por	416	619	434	634	595	842	2
los	438	619	453	634	595	842	2
individuos	457	619	512	634	595	842	2
sino	516	619	538	634	595	842	2
también	57	635	101	650	595	842	2
por	103	635	121	650	595	842	2
los	124	635	139	650	595	842	2
grupos	142	635	179	650	595	842	2
sociales	182	635	223	650	595	842	2
a	225	635	231	650	595	842	2
través	234	635	265	650	595	842	2
de	268	635	281	650	595	842	2
generaciones.	284	635	357	650	595	842	2
La	360	635	372	650	595	842	2
delimitación	375	635	441	650	595	842	2
del	444	635	460	650	595	842	2
tiempo	463	635	500	650	595	842	2
es	503	635	514	650	595	842	2
una	517	635	537	650	595	842	2
relación	57	651	99	666	595	842	2
social	101	651	131	666	595	842	2
ya	134	651	145	666	595	842	2
que	148	651	168	666	595	842	2
nace	171	651	195	666	595	842	2
de	198	651	211	666	595	842	2
una	214	651	234	666	595	842	2
necesidad	236	651	290	666	595	842	2
colectiva	292	651	339	666	595	842	2
y	342	651	348	666	595	842	2
se	350	651	361	666	595	842	2
realiza	364	651	398	666	595	842	2
para	401	651	424	666	595	842	2
organizar	427	651	476	666	595	842	2
y	479	651	485	666	595	842	2
satisfacer	487	651	537	666	595	842	2
quehaceres	57	667	117	682	595	842	2
sociales	120	667	161	682	595	842	2
(ELÍAS,	164	667	200	682	595	842	2
2010).	203	667	235	682	595	842	2
A	92	683	99	698	595	842	2
través	105	683	136	698	595	842	2
de	141	683	154	698	595	842	2
una	159	683	179	698	595	842	2
metodología	184	683	252	698	595	842	2
investigación-acción	257	683	365	698	595	842	2
se	370	683	381	698	595	842	2
realizaron	387	683	439	698	595	842	2
diversas	444	683	486	698	595	842	2
acciones	491	683	537	698	595	842	2
anticipadas	57	699	117	714	595	842	2
que	123	699	143	714	595	842	2
condujeron	149	699	209	714	595	842	2
a	215	699	221	714	595	842	2
conocer	227	699	269	714	595	842	2
posibles	275	699	318	714	595	842	2
representaciones	324	699	414	714	595	842	2
del	420	699	436	714	595	842	2
tiempo	442	699	480	714	595	842	2
desde	485	699	517	714	595	842	2
las	523	699	537	714	595	842	2
perspectivas	57	715	123	730	595	842	2
de	126	715	139	730	595	842	2
la	142	715	151	730	595	842	2
ciencia	154	715	190	730	595	842	2
erudita	193	715	231	730	595	842	2
y	234	715	240	730	595	842	2
una	243	715	262	730	595	842	2
perspectiva	265	715	326	730	595	842	2
vernácula	329	715	380	730	595	842	2
particular,	383	715	436	730	595	842	2
la	439	715	448	730	595	842	2
de	451	715	464	730	595	842	2
la	467	715	476	730	595	842	2
etnia	479	715	505	730	595	842	2
Qom.	508	715	537	730	595	842	2
Esta	57	731	78	746	595	842	2
comunidad	81	731	141	746	595	842	2
aborigen	144	731	191	746	595	842	2
desciende	194	731	248	746	595	842	2
de	251	731	264	746	595	842	2
la	267	731	276	746	595	842	2
familia	279	731	314	746	595	842	2
lingüística	317	731	371	746	595	842	2
Guaicurú,	374	731	424	746	595	842	2
actualmente	427	731	493	746	595	842	2
habitan	496	731	537	746	595	842	2
en	57	747	70	762	595	842	2
el	75	747	84	762	595	842	2
territorio	89	747	136	762	595	842	2
del	141	747	157	762	595	842	2
Gran	162	747	187	762	595	842	2
Chaco	192	747	225	762	595	842	2
argentino	230	747	281	762	595	842	2
específicamente	286	747	372	762	595	842	2
en	377	747	390	762	595	842	2
parte	395	747	423	762	595	842	2
de	428	747	441	762	595	842	2
las	446	747	460	762	595	842	2
provincias	465	747	519	762	595	842	2
de	524	747	537	762	595	842	2
Chaco	57	763	89	778	595	842	2
y	92	763	97	778	595	842	2
Formosa	100	763	145	778	595	842	2
ubicadas	148	763	194	778	595	842	2
al	197	763	206	778	595	842	2
norte	209	763	237	778	595	842	2
de	240	763	253	778	595	842	2
la	255	763	264	778	595	842	2
Argentina.	267	763	322	778	595	842	2
Los	325	763	342	778	595	842	2
Qom	345	763	370	778	595	842	2
poseen	373	763	411	778	595	842	2
una	414	763	433	778	595	842	2
tradición	436	763	483	778	595	842	2
cazadora-	486	763	537	778	595	842	2
recolectora	57	779	116	794	595	842	2
es	123	779	134	794	595	842	2
por	141	779	158	794	595	842	2
eso	165	779	183	794	595	842	2
que	190	779	210	794	595	842	2
desde	217	779	248	794	595	842	2
la	255	779	264	794	595	842	2
época	271	779	303	794	595	842	2
precolombina	309	779	383	794	595	842	2
practicaban	389	779	452	794	595	842	2
una	458	779	478	794	595	842	2
economía	485	779	537	794	595	842	2
Ciên.	56	27	74	38	595	842	3
Educ.,	76	27	97	38	595	842	3
v.	99	27	105	38	595	842	3
26,	106	27	118	38	595	842	3
e20056,	119	27	149	38	595	842	3
2020	151	27	169	38	595	842	3
3	510	18	514	29	595	842	3
de	517	18	526	29	595	842	3
18	529	18	538	29	595	842	3
nómade	57	74	100	88	595	842	3
o	104	74	110	88	595	842	3
seminómade	114	74	182	88	595	842	3
basada	185	74	223	88	595	842	3
en	226	74	239	88	595	842	3
la	243	74	252	88	595	842	3
caza,	255	74	281	88	595	842	3
la	285	74	294	88	595	842	3
pesca,	297	74	330	88	595	842	3
el	333	74	343	88	595	842	3
meleo	346	74	379	88	595	842	3
y	382	74	388	88	595	842	3
la	392	74	401	88	595	842	3
recolección	404	74	465	88	595	842	3
(TOLA,	468	74	503	88	595	842	3
2012).	507	74	539	88	595	842	3
En	57	90	70	104	595	842	3
la	76	90	85	104	595	842	3
actualidad,	91	90	149	104	595	842	3
algunos	155	90	196	104	595	842	3
miembros	203	90	255	104	595	842	3
del	262	90	278	104	595	842	3
pueblo	284	90	321	104	595	842	3
Qom	327	90	353	104	595	842	3
practican	359	90	408	104	595	842	3
la	414	90	423	104	595	842	3
agricultura,	429	90	489	104	595	842	3
trabajan	495	90	539	104	595	842	3
como	57	106	86	120	595	842	3
asalariados	90	106	149	120	595	842	3
y	153	106	158	120	595	842	3
viven	162	106	190	120	595	842	3
en	194	106	207	120	595	842	3
comunidades	211	106	282	120	595	842	3
rurales	286	106	322	120	595	842	3
y	326	106	332	120	595	842	3
urbanas.	336	106	380	120	595	842	3
La	384	106	396	120	595	842	3
expropiación	400	106	469	120	595	842	3
de	473	106	486	120	595	842	3
tierras,	490	106	526	120	595	842	3
la	530	106	539	120	595	842	3
reubicación	57	122	118	136	595	842	3
de	122	122	135	136	595	842	3
la	139	122	148	136	595	842	3
población	152	122	204	136	595	842	3
y	208	122	214	136	595	842	3
la	217	122	226	136	595	842	3
conversión	230	122	287	136	595	842	3
al	291	122	300	136	595	842	3
cristianismo	304	122	367	136	595	842	3
provocaron	371	122	431	136	595	842	3
una	435	122	455	136	595	842	3
transformación	459	122	539	136	595	842	3
y	57	138	62	152	595	842	3
reacomodación	66	138	148	152	595	842	3
de	151	138	164	152	595	842	3
su	168	138	180	152	595	842	3
cultura	183	138	220	152	595	842	3
al	224	138	233	152	595	842	3
igual	236	138	262	152	595	842	3
que	266	138	286	152	595	842	3
las	289	138	303	152	595	842	3
de	307	138	320	152	595	842	3
otros	324	138	351	152	595	842	3
pueblos	354	138	396	152	595	842	3
originarios	400	138	456	152	595	842	3
argentinos.	460	138	519	152	595	842	3
Sin	523	138	539	152	595	842	3
embargo,	57	154	107	168	595	842	3
han	111	154	131	168	595	842	3
mantenido	136	154	193	168	595	842	3
su	198	154	209	168	595	842	3
cosmovisión	214	154	280	168	595	842	3
y	284	154	290	168	595	842	3
su	294	154	306	168	595	842	3
lengua	311	154	347	168	595	842	3
de	351	154	365	168	595	842	3
manera	369	154	409	168	595	842	3
viva	413	154	434	168	595	842	3
y	439	154	445	168	595	842	3
perdurable	449	154	507	168	595	842	3
en	512	154	525	168	595	842	3
el	529	154	539	168	595	842	3
tiempo.	57	170	97	184	595	842	3
El	92	186	101	200	595	842	3
uso	106	186	125	200	595	842	3
de	130	186	143	200	595	842	3
la	149	186	158	200	595	842	3
lengua	163	186	199	200	595	842	3
Qom	204	186	230	200	595	842	3
se	235	186	246	200	595	842	3
da	251	186	264	200	595	842	3
en	270	186	283	200	595	842	3
ámbitos	288	186	330	200	595	842	3
urbanos	336	186	379	200	595	842	3
y	384	186	390	200	595	842	3
rurales,	395	186	433	200	595	842	3
diversas	438	186	481	200	595	842	3
encuestas	486	186	539	200	595	842	3
realizadas	57	202	109	216	595	842	3
sobre	112	202	141	216	595	842	3
la	143	202	152	216	595	842	3
población	155	202	208	216	595	842	3
Qom-hablante	210	202	287	216	595	842	3
demuestra	290	202	346	216	595	842	3
que	348	202	368	216	595	842	3
el	371	202	380	216	595	842	3
nivel	383	202	408	216	595	842	3
de	411	202	424	216	595	842	3
vitalidad	427	202	472	216	595	842	3
de	475	202	488	216	595	842	3
la	491	202	500	216	595	842	3
lengua	502	202	539	216	595	842	3
depende	57	218	104	232	595	842	3
en	108	218	121	232	595	842	3
su	126	218	138	232	595	842	3
mayor	142	218	175	232	595	842	3
medida	180	218	220	232	595	842	3
de	225	218	238	232	595	842	3
la	242	218	251	232	595	842	3
localización	256	218	318	232	595	842	3
geográfica	323	218	379	232	595	842	3
de	383	218	396	232	595	842	3
sus	401	218	418	232	595	842	3
hablantes	423	218	474	232	595	842	3
en	479	218	492	232	595	842	3
relación	497	218	539	232	595	842	3
con	57	234	76	248	595	842	3
sus	80	234	97	248	595	842	3
edades	101	234	138	248	595	842	3
y	142	234	148	248	595	842	3
actitudes	152	234	201	248	595	842	3
tomadas	205	234	250	248	595	842	3
respecto	254	234	300	248	595	842	3
al	304	234	312	248	595	842	3
uso	317	234	335	248	595	842	3
de	339	234	352	248	595	842	3
la	356	234	365	248	595	842	3
lengua	369	234	405	248	595	842	3
vernácula	409	234	460	248	595	842	3
(CENSABELLA,	464	234	539	248	595	842	3
2005).	57	250	89	264	595	842	3
Si	92	250	101	264	595	842	3
bien	104	250	127	264	595	842	3
los	130	250	144	264	595	842	3
integrantes	147	250	207	264	595	842	3
de	210	250	223	264	595	842	3
la	226	250	235	264	595	842	3
etnia	238	250	264	264	595	842	3
Qom	267	250	293	264	595	842	3
poseen	296	250	334	264	595	842	3
la	337	250	346	264	595	842	3
propiedad	349	250	403	264	595	842	3
comunitaria	406	250	469	264	595	842	3
del	472	250	489	264	595	842	3
territorio	491	250	539	264	595	842	3
ocupado,	57	266	106	280	595	842	3
ni	108	266	117	280	595	842	3
las	119	266	133	280	595	842	3
parcelas	135	266	179	280	595	842	3
de	181	266	194	280	595	842	3
campo	196	266	232	280	595	842	3
ni	234	266	243	280	595	842	3
las	246	266	260	280	595	842	3
casas	262	266	289	280	595	842	3
pueden	291	266	332	280	595	842	3
venderse	334	266	382	280	595	842	3
en	384	266	397	280	595	842	3
beneficio	399	266	448	280	595	842	3
de	450	266	463	280	595	842	3
sus	465	266	482	280	595	842	3
ocupantes	484	266	539	280	595	842	3
y	57	282	62	296	595	842	3
si	65	282	73	296	595	842	3
son	76	282	95	296	595	842	3
abandonadas	98	282	169	296	595	842	3
deben	172	282	206	296	595	842	3
pasar	209	282	237	296	595	842	3
a	240	282	246	296	595	842	3
manos	249	282	284	296	595	842	3
de	287	282	300	296	595	842	3
otro	303	282	325	296	595	842	3
miembro	328	282	376	296	595	842	3
de	379	282	392	296	595	842	3
la	395	282	404	296	595	842	3
comunidad	407	282	466	296	595	842	3
indígena	469	282	516	296	595	842	3
que	519	282	539	296	595	842	3
las	57	298	71	312	595	842	3
necesite.	74	298	120	312	595	842	3
Por	124	298	141	312	595	842	3
lo	145	298	155	312	595	842	3
general,	158	298	201	312	595	842	3
cada	204	298	229	312	595	842	3
familia,	233	298	271	312	595	842	3
y	274	298	280	312	595	842	3
a	284	298	289	312	595	842	3
veces	293	298	322	312	595	842	3
más	326	298	347	312	595	842	3
de	350	298	363	312	595	842	3
una,	367	298	390	312	595	842	3
ocupa	393	298	426	312	595	842	3
una	429	298	449	312	595	842	3
casa	452	298	475	312	595	842	3
de	479	298	492	312	595	842	3
material	495	298	539	312	595	842	3
con	57	314	76	328	595	842	3
dos	79	314	98	328	595	842	3
o	101	314	107	328	595	842	3
tres	111	314	130	328	595	842	3
ambientes	133	314	188	328	595	842	3
y	191	314	197	328	595	842	3
un	200	314	214	328	595	842	3
territorio.	217	314	267	328	595	842	3
En	92	330	105	344	595	842	3
el	110	330	119	344	595	842	3
ámbito	125	330	162	344	595	842	3
rural,	167	330	194	344	595	842	3
las	200	330	213	344	595	842	3
tensiones	219	330	269	344	595	842	3
entre	275	330	302	344	595	842	3
la	307	330	316	344	595	842	3
sociedad	322	330	369	344	595	842	3
dominante	374	330	431	344	595	842	3
(policías,	437	330	483	344	595	842	3
maestros,	488	330	539	344	595	842	3
religiosos,	57	346	110	360	595	842	3
etc.)	114	346	136	360	595	842	3
y	140	346	146	360	595	842	3
las	150	346	164	360	595	842	3
comunidades	169	346	240	360	595	842	3
Qom	244	346	269	360	595	842	3
son	274	346	292	360	595	842	3
en	297	346	310	360	595	842	3
su	314	346	325	360	595	842	3
mayor	330	346	363	360	595	842	3
parte	367	346	395	360	595	842	3
conflictivas.	399	346	461	360	595	842	3
Los	466	346	483	360	595	842	3
prejuicios	487	346	539	360	595	842	3
racistas	57	362	96	376	595	842	3
(abiertos	102	362	149	376	595	842	3
o	155	362	162	376	595	842	3
camuflados)	168	362	233	376	595	842	3
se	239	362	250	376	595	842	3
hacen	257	362	288	376	595	842	3
carne	295	362	324	376	595	842	3
en	330	362	343	376	595	842	3
muchos	350	362	391	376	595	842	3
miembros	398	362	450	376	595	842	3
de	457	362	470	376	595	842	3
la	476	362	485	376	595	842	3
sociedad	492	362	539	376	595	842	3
dominante	57	378	114	392	595	842	3
de	118	378	131	392	595	842	3
estas	135	378	162	392	595	842	3
regiones.	166	378	214	392	595	842	3
Por	218	378	235	392	595	842	3
otra	239	378	260	392	595	842	3
parte,	264	378	295	392	595	842	3
es	298	378	310	392	595	842	3
necesario	314	378	364	392	595	842	3
destacar	368	378	412	392	595	842	3
el	416	378	425	392	595	842	3
hecho	429	378	462	392	595	842	3
de	466	378	479	392	595	842	3
que	483	378	503	392	595	842	3
en	507	378	520	392	595	842	3
los	524	378	539	392	595	842	3
ámbitos	57	394	99	408	595	842	3
rurales	104	394	139	408	595	842	3
todavía	144	394	183	408	595	842	3
existen	188	394	225	408	595	842	3
muchos	230	394	272	408	595	842	3
ancianos	276	394	323	408	595	842	3
monolingües	328	394	397	408	595	842	3
Qom	402	394	427	408	595	842	3
que	432	394	452	408	595	842	3
hablan	457	394	493	408	595	842	3
español	497	394	539	408	595	842	3
en	57	410	70	424	595	842	3
contadas	73	410	121	424	595	842	3
ocasiones.	125	410	179	424	595	842	3
En	183	410	196	424	595	842	3
el	200	410	209	424	595	842	3
resto	212	410	239	424	595	842	3
de	243	410	256	424	595	842	3
la	259	410	268	424	595	842	3
población	272	410	325	424	595	842	3
de	328	410	342	424	595	842	3
estas	345	410	372	424	595	842	3
regiones,	376	410	424	424	595	842	3
el	427	410	436	424	595	842	3
uso	440	410	459	424	595	842	3
del	463	410	479	424	595	842	3
español	482	410	524	424	595	842	3
es	527	410	539	424	595	842	3
secundario	57	426	115	440	595	842	3
y	118	426	124	440	595	842	3
aumenta	128	426	174	440	595	842	3
a	178	426	184	440	595	842	3
medida	188	426	227	440	595	842	3
que	231	426	251	440	595	842	3
disminuye	255	426	309	440	595	842	3
la	313	426	322	440	595	842	3
edad	326	426	352	440	595	842	3
de	356	426	369	440	595	842	3
los	372	426	387	440	595	842	3
hablantes.	391	426	445	440	595	842	3
De	449	426	463	440	595	842	3
tal	467	426	480	440	595	842	3
forma	484	426	515	440	595	842	3
que	519	426	539	440	595	842	3
casi	57	442	76	456	595	842	3
todos	79	442	109	456	595	842	3
los	112	442	127	456	595	842	3
niños	130	442	158	456	595	842	3
de	161	442	174	456	595	842	3
estas	177	442	204	456	595	842	3
localidades	207	442	266	456	595	842	3
son	269	442	287	456	595	842	3
bilingües	290	442	339	456	595	842	3
Qom-español,	342	442	415	456	595	842	3
con	418	442	438	456	595	842	3
diversos	440	442	484	456	595	842	3
grados	487	442	523	456	595	842	3
de	526	442	539	456	595	842	3
competencia	57	458	125	472	595	842	3
según	128	458	160	472	595	842	3
los	162	458	177	472	595	842	3
casos,	179	458	211	472	595	842	3
dado	213	458	240	472	595	842	3
que	243	458	263	472	595	842	3
utilizan	265	458	304	472	595	842	3
la	306	458	315	472	595	842	3
lengua	318	458	354	472	595	842	3
materna	357	458	401	472	595	842	3
en	403	458	416	472	595	842	3
el	419	458	428	472	595	842	3
hogar,	430	458	463	472	595	842	3
con	466	458	485	472	595	842	3
familiares	488	458	539	472	595	842	3
y	57	474	62	488	595	842	3
niños	67	474	96	488	595	842	3
Qom	101	474	126	488	595	842	3
de	131	474	144	488	595	842	3
la	149	474	158	488	595	842	3
misma	163	474	197	488	595	842	3
edad	202	474	228	488	595	842	3
en	233	474	246	488	595	842	3
la	251	474	260	488	595	842	3
mayoría	265	474	307	488	595	842	3
de	312	474	325	488	595	842	3
las	330	474	343	488	595	842	3
circunstancias	348	474	423	488	595	842	3
(CENSABELLA,	428	474	502	488	595	842	3
2005).	507	474	539	488	595	842	3
El	57	490	66	504	595	842	3
español	70	490	111	504	595	842	3
se	116	490	127	504	595	842	3
aprende	131	490	175	504	595	842	3
al	180	490	188	504	595	842	3
entrar	193	490	225	504	595	842	3
a	229	490	235	504	595	842	3
la	239	490	248	504	595	842	3
escuela	253	490	292	504	595	842	3
a	296	490	302	504	595	842	3
la	307	490	316	504	595	842	3
edad	320	490	346	504	595	842	3
de	351	490	364	504	595	842	3
5	368	490	374	504	595	842	3
o	379	490	385	504	595	842	3
6	390	490	396	504	595	842	3
años	401	490	425	504	595	842	3
y	430	490	435	504	595	842	3
también	440	490	484	504	595	842	3
con	488	490	507	504	595	842	3
otros	512	490	539	504	595	842	3
niños	57	506	85	520	595	842	3
ajenos	88	506	122	520	595	842	3
a	125	506	131	520	595	842	3
su	134	506	145	520	595	842	3
cultura	148	506	185	520	595	842	3
o	188	506	194	520	595	842	3
con	197	506	216	520	595	842	3
parientes	219	506	268	520	595	842	3
Qom	271	506	296	520	595	842	3
provenientes	299	506	368	520	595	842	3
de	370	506	384	520	595	842	3
zonas	386	506	416	520	595	842	3
urbanas	419	506	461	520	595	842	3
que	464	506	484	520	595	842	3
los	487	506	501	520	595	842	3
visitan	504	506	539	520	595	842	3
durante	57	522	98	536	595	842	3
un	102	522	115	536	595	842	3
lapso	119	522	147	536	595	842	3
prolongado.	151	522	215	536	595	842	3
Así,	219	522	238	536	595	842	3
el	241	522	251	536	595	842	3
pasaje	254	522	288	536	595	842	3
por	292	522	310	536	595	842	3
la	314	522	322	536	595	842	3
escuela	326	522	365	536	595	842	3
primaria	369	522	413	536	595	842	3
refuerza	417	522	460	536	595	842	3
el	464	522	473	536	595	842	3
aprendizaje	477	522	539	536	595	842	3
del	57	538	73	552	595	842	3
español,	76	538	120	552	595	842	3
a	123	538	129	552	595	842	3
pesar	132	538	161	552	595	842	3
que	164	538	184	552	595	842	3
muchos	187	538	228	552	595	842	3
niños	231	538	260	552	595	842	3
abandonan	263	538	323	552	595	842	3
la	326	538	335	552	595	842	3
escuela	338	538	378	552	595	842	3
por	381	538	399	552	595	842	3
repitencia.	402	538	457	552	595	842	3
En	92	554	105	568	595	842	3
lo	109	554	119	568	595	842	3
que	123	554	143	568	595	842	3
respecta	147	554	192	568	595	842	3
a	196	554	202	568	595	842	3
este	206	554	228	568	595	842	3
trabajo	232	554	269	568	595	842	3
de	273	554	287	568	595	842	3
investigación,	291	554	363	568	595	842	3
anticipadamente	368	554	457	568	595	842	3
se	461	554	472	568	595	842	3
examinaron	476	554	539	568	595	842	3
las	57	570	71	584	595	842	3
representaciones	78	570	169	584	595	842	3
de	176	570	189	584	595	842	3
los	197	570	212	584	595	842	3
Qom	219	570	245	584	595	842	3
sobre	252	570	281	584	595	842	3
el	289	570	298	584	595	842	3
tiempo	306	570	343	584	595	842	3
a	351	570	357	584	595	842	3
través	364	570	396	584	595	842	3
de	403	570	417	584	595	842	3
estudios	424	570	468	584	595	842	3
lingüísticos,	476	570	539	584	595	842	3
antropológicos	57	586	136	600	595	842	3
y	139	586	145	600	595	842	3
etnocientíficos	147	586	225	600	595	842	3
con	228	586	247	600	595	842	3
el	250	586	259	600	595	842	3
objetivo	262	586	305	600	595	842	3
de	308	586	321	600	595	842	3
describir	324	586	370	600	595	842	3
los	372	586	387	600	595	842	3
saberes	390	586	430	600	595	842	3
vernáculos	432	586	489	600	595	842	3
de	492	586	505	600	595	842	3
modo	508	586	539	600	595	842	3
de	57	602	70	616	595	842	3
lograr	73	602	104	616	595	842	3
explicar	107	602	149	616	595	842	3
las	152	602	166	616	595	842	3
representaciones	169	602	259	616	595	842	3
particulares	262	602	324	616	595	842	3
de	328	602	341	616	595	842	3
los	344	602	359	616	595	842	3
participantes.	362	602	434	616	595	842	3
Se	437	602	449	616	595	842	3
diseñó	453	602	488	616	595	842	3
una	491	602	511	616	595	842	3
serie	514	602	539	616	595	842	3
de	57	618	70	632	595	842	3
intervenciones	73	618	151	632	595	842	3
en	154	618	167	632	595	842	3
diferentes	170	618	223	632	595	842	3
escuelas	226	618	270	632	595	842	3
secundarias	273	618	335	632	595	842	3
de	338	618	351	632	595	842	3
la	354	618	363	632	595	842	3
Provincia	366	618	414	632	595	842	3
de	417	618	430	632	595	842	3
Chaco	433	618	466	632	595	842	3
para	469	618	492	632	595	842	3
explorar	495	618	539	632	595	842	3
qué	57	634	77	648	595	842	3
representaciones	80	634	170	648	595	842	3
circulaban	173	634	228	648	595	842	3
por	231	634	249	648	595	842	3
sus	252	634	269	648	595	842	3
aulas	272	634	299	648	595	842	3
(BONAN,	302	634	348	648	595	842	3
2017).	351	634	383	648	595	842	3
A	92	650	99	664	595	842	3
continuación	104	650	173	664	595	842	3
se	178	650	189	664	595	842	3
describirá	194	650	246	664	595	842	3
el	251	650	260	664	595	842	3
estado	265	650	300	664	595	842	3
de	305	650	318	664	595	842	3
la	323	650	332	664	595	842	3
cuestión	337	650	382	664	595	842	3
a	387	650	392	664	595	842	3
investigar	397	650	449	664	595	842	3
de	454	650	467	664	595	842	3
forma	472	650	503	664	595	842	3
tal	507	650	521	664	595	842	3
de	525	650	539	664	595	842	3
caracterizar	57	666	118	680	595	842	3
el	122	666	131	680	595	842	3
contexto	135	666	182	680	595	842	3
educativo	186	666	238	680	595	842	3
de	242	666	255	680	595	842	3
la	259	666	268	680	595	842	3
investigación.	272	666	344	680	595	842	3
Luego,	348	666	383	680	595	842	3
se	387	666	399	680	595	842	3
describirá	403	666	454	680	595	842	3
la	458	666	467	680	595	842	3
metodología	471	666	539	680	595	842	3
y	57	682	62	696	595	842	3
actividades	67	682	126	696	595	842	3
didácticas	131	682	184	696	595	842	3
empleadas	188	682	245	696	595	842	3
para	249	682	273	696	595	842	3
analizar	277	682	318	696	595	842	3
las	322	682	336	696	595	842	3
particularidades	340	682	426	696	595	842	3
de	430	682	443	696	595	842	3
la	447	682	456	696	595	842	3
concepción	460	682	521	696	595	842	3
de	526	682	539	696	595	842	3
tiempo	57	698	94	712	595	842	3
diurno	97	698	132	712	595	842	3
y	135	698	141	712	595	842	3
nocturno	144	698	192	712	595	842	3
Qom.	195	698	223	712	595	842	3
Finalmente	226	698	285	712	595	842	3
se	288	698	299	712	595	842	3
dará	302	698	325	712	595	842	3
cuenta	328	698	364	712	595	842	3
de	366	698	380	712	595	842	3
las	382	698	396	712	595	842	3
conclusiones	399	698	467	712	595	842	3
obtenidas	470	698	523	712	595	842	3
en	526	698	539	712	595	842	3
este	57	714	78	728	595	842	3
trabajo	81	714	119	728	595	842	3
de	122	714	135	728	595	842	3
indagación.	138	714	200	728	595	842	3
Ciên.	56	27	74	38	595	842	4
Educ.,	76	27	97	38	595	842	4
v.	99	27	105	38	595	842	4
26,	107	27	118	38	595	842	4
e20056,	120	27	149	38	595	842	4
2020	151	27	169	38	595	842	4
4	510	18	514	29	595	842	4
de	517	18	526	29	595	842	4
18	529	18	538	29	595	842	4
Colonialidad,	92	72	166	87	595	842	4
Educación	169	72	227	87	595	842	4
Intercultural	230	72	300	87	595	842	4
y	303	72	309	87	595	842	4
Educación	312	72	370	87	595	842	4
Intercultural	373	72	443	87	595	842	4
Bilingüe	446	72	493	87	595	842	4
Dada	92	104	119	119	595	842	4
la	123	104	132	119	595	842	4
diversidad	136	104	191	119	595	842	4
cultural	195	104	235	119	595	842	4
que	239	104	259	119	595	842	4
conforma	263	104	313	119	595	842	4
el	317	104	327	119	595	842	4
territorio	331	104	378	119	595	842	4
de	382	104	395	119	595	842	4
Nuestra	399	104	440	119	595	842	4
América	444	104	487	119	595	842	4
(CULLEN,	491	104	539	119	595	842	4
2017)	56	120	86	135	595	842	4
y	90	120	96	135	595	842	4
siguiendo	100	120	152	135	595	842	4
a	157	120	162	135	595	842	4
Walsh	166	120	197	135	595	842	4
(2005),	202	120	237	135	595	842	4
la	242	120	251	135	595	842	4
representación	255	120	334	135	595	842	4
de	338	120	351	135	595	842	4
las	356	120	370	135	595	842	4
diferentes	374	120	427	135	595	842	4
conceptualizaciones	431	120	539	135	595	842	4
propias	56	136	96	151	595	842	4
de	99	136	112	151	595	842	4
esta	115	136	137	151	595	842	4
región	140	136	174	151	595	842	4
no	177	136	191	151	595	842	4
son	194	136	213	151	595	842	4
tenidas	216	136	255	151	595	842	4
en	258	136	271	151	595	842	4
cuenta	274	136	310	151	595	842	4
dentro	313	136	349	151	595	842	4
de	352	136	365	151	595	842	4
la	368	136	377	151	595	842	4
actual	381	136	413	151	595	842	4
geopolítica	416	136	475	151	595	842	4
dominante.	478	136	539	151	595	842	4
Las	56	152	73	167	595	842	4
concepciones	75	152	147	167	595	842	4
globalizadas,	149	152	218	167	595	842	4
regidas	220	152	258	167	595	842	4
por	260	152	278	167	595	842	4
el	280	152	289	167	595	842	4
mercado	291	152	337	167	595	842	4
junto	339	152	367	167	595	842	4
a	369	152	375	167	595	842	4
las	377	152	391	167	595	842	4
cosmovisiones	393	152	470	167	595	842	4
neoliberales,	472	152	539	167	595	842	4
establecen	56	168	113	183	595	842	4
un	116	168	129	183	595	842	4
orden	131	168	162	183	595	842	4
único	165	168	194	183	595	842	4
en	196	168	209	183	595	842	4
las	211	168	225	183	595	842	4
esferas	228	168	264	183	595	842	4
sociales,	266	168	310	183	595	842	4
económicas	312	168	375	183	595	842	4
y	377	168	383	183	595	842	4
políticas.	385	168	432	183	595	842	4
Como	434	168	465	183	595	842	4
consecuencia	467	168	539	183	595	842	4
de	56	184	69	199	595	842	4
este	74	184	96	199	595	842	4
fenómeno	101	184	155	199	595	842	4
se	159	184	170	199	595	842	4
establece	175	184	225	199	595	842	4
un	230	184	243	199	595	842	4
orden	248	184	279	199	595	842	4
de	284	184	297	199	595	842	4
conocimiento	302	184	374	199	595	842	4
eurocéntrico	379	184	446	199	595	842	4
privilegiado	451	184	514	199	595	842	4
que	519	184	539	199	595	842	4
organiza	56	200	102	215	595	842	4
el	106	200	115	215	595	842	4
mundo	119	200	157	215	595	842	4
y	161	200	167	215	595	842	4
se	171	200	182	215	595	842	4
caracteriza	187	200	243	215	595	842	4
por	248	200	266	215	595	842	4
seguir	270	200	302	215	595	842	4
siendo	306	200	341	215	595	842	4
colonial.	346	200	390	215	595	842	4
La	394	200	406	215	595	842	4
historia	410	200	449	215	595	842	4
del	454	200	470	215	595	842	4
territorio	474	200	521	215	595	842	4
de	526	200	539	215	595	842	4
Nuestra	56	216	97	231	595	842	4
América	104	216	147	231	595	842	4
está	154	216	175	231	595	842	4
regida	182	216	216	231	595	842	4
geohistóricamente,	223	216	325	231	595	842	4
geopolíticamente	331	216	425	231	595	842	4
y	432	216	437	231	595	842	4
geoculturalmente	444	216	539	231	595	842	4
privilegiando	56	232	126	247	595	842	4
la	130	232	139	247	595	842	4
idea	143	232	165	247	595	842	4
de	169	232	182	247	595	842	4
progreso	186	232	233	247	595	842	4
de	237	232	250	247	595	842	4
la	254	232	263	247	595	842	4
mano	267	232	297	247	595	842	4
de	301	232	314	247	595	842	4
la	318	232	327	247	595	842	4
cultura	331	232	368	247	595	842	4
blanca-europea.	372	232	457	247	595	842	4
De	461	232	476	247	595	842	4
esta	480	232	501	247	595	842	4
forma,	505	232	539	247	595	842	4
se	56	248	67	263	595	842	4
establece	72	248	122	263	595	842	4
una	126	248	146	263	595	842	4
jerarquía	150	248	197	263	595	842	4
de	201	248	214	263	595	842	4
color	219	248	245	263	595	842	4
de	249	248	262	263	595	842	4
piel	267	248	286	263	595	842	4
desnivelando	290	248	361	263	595	842	4
a	365	248	371	263	595	842	4
todos	376	248	405	263	595	842	4
aquellos	410	248	454	263	595	842	4
que	458	248	478	263	595	842	4
posean	483	248	521	263	595	842	4
un	525	248	539	263	595	842	4
color	56	264	83	279	595	842	4
diferente.	87	264	137	279	595	842	4
Para	141	264	163	279	595	842	4
enfrentar	167	264	216	279	595	842	4
este	220	264	242	279	595	842	4
fenómeno	246	264	299	279	595	842	4
la	303	264	312	279	595	842	4
interculturalidad	316	264	404	279	595	842	4
es	408	264	419	279	595	842	4
una	423	264	443	279	595	842	4
pieza	447	264	475	279	595	842	4
clave	479	264	505	279	595	842	4
como	509	264	539	279	595	842	4
proyecto	56	280	103	295	595	842	4
político	106	280	146	295	595	842	4
y	149	280	155	295	595	842	4
epistémico.	158	280	218	295	595	842	4
La	92	296	104	311	595	842	4
interculturalidad	109	296	197	311	595	842	4
se	202	296	213	311	595	842	4
propone	218	296	263	311	595	842	4
recuperar	268	296	318	311	595	842	4
y	323	296	329	311	595	842	4
colocar	334	296	372	311	595	842	4
en	377	296	390	311	595	842	4
un	395	296	409	311	595	842	4
lugar	414	296	441	311	595	842	4
de	446	296	459	311	595	842	4
valoración	464	296	519	311	595	842	4
los	524	296	539	311	595	842	4
conocimientos	56	312	134	327	595	842	4
ancestrales	140	312	198	327	595	842	4
interrelacionándolos	204	312	313	327	595	842	4
con	318	312	337	327	595	842	4
los	343	312	358	327	595	842	4
saberes	363	312	403	327	595	842	4
occidentales	409	312	475	327	595	842	4
de	480	312	493	327	595	842	4
manera	499	312	539	327	595	842	4
tal	56	328	70	343	595	842	4
de	75	328	88	343	595	842	4
cimentar	93	328	140	343	595	842	4
relaciones	145	328	199	343	595	842	4
simétricas	204	328	257	343	595	842	4
entre	262	328	290	343	595	842	4
ellos.	296	328	322	343	595	842	4
Así,	328	328	346	343	595	842	4
la	351	328	360	343	595	842	4
interculturalidad	366	328	454	343	595	842	4
se	459	328	470	343	595	842	4
orienta	476	328	513	343	595	842	4
a	518	328	524	343	595	842	4
la	530	328	539	343	595	842	4
construcción	56	344	124	359	595	842	4
epistémica	129	344	186	359	595	842	4
de	191	344	204	359	595	842	4
una	209	344	228	359	595	842	4
nueva	233	344	265	359	595	842	4
condición	270	344	322	359	595	842	4
social	326	344	356	359	595	842	4
del	361	344	377	359	595	842	4
saber,	382	344	412	359	595	842	4
concebida	417	344	472	359	595	842	4
como	476	344	506	359	595	842	4
parte	511	344	539	359	595	842	4
de	56	360	69	375	595	842	4
un	73	360	87	375	595	842	4
proyecto	91	360	137	375	595	842	4
político	141	360	181	375	595	842	4
como	185	360	214	375	595	842	4
respuesta	218	360	269	375	595	842	4
a	273	360	279	375	595	842	4
los	282	360	297	375	595	842	4
legados	301	360	342	375	595	842	4
coloniales	346	360	399	375	595	842	4
aun	403	360	422	375	595	842	4
presentes	426	360	477	375	595	842	4
en	481	360	494	375	595	842	4
Nuestra	498	360	539	375	595	842	4
América.	56	376	102	391	595	842	4
Walsh	106	376	137	391	595	842	4
(2005)	141	376	174	391	595	842	4
describe	179	376	223	391	595	842	4
cómo	228	376	257	391	595	842	4
se	261	376	272	391	595	842	4
produce	277	376	320	391	595	842	4
una	325	376	344	391	595	842	4
pérdida	349	376	389	391	595	842	4
crítica	393	376	425	391	595	842	4
y	430	376	435	391	595	842	4
transformadora	440	376	521	391	595	842	4
en	526	376	539	391	595	842	4
el	56	392	65	407	595	842	4
ámbito	71	392	108	407	595	842	4
estatal	113	392	148	407	595	842	4
asumiendo	153	392	211	407	595	842	4
un	216	392	230	407	595	842	4
sentido	235	392	274	407	595	842	4
multi	279	392	307	407	595	842	4
o	312	392	318	407	595	842	4
pluri	323	392	348	407	595	842	4
culturalista,	353	392	414	407	595	842	4
comprendido	419	392	490	407	595	842	4
como	495	392	525	407	595	842	4
la	530	392	539	407	595	842	4
incorporación	56	408	130	423	595	842	4
o	134	408	140	423	595	842	4
inclusión	144	408	191	423	595	842	4
de	195	408	208	423	595	842	4
la	212	408	221	423	595	842	4
diversidad	225	408	279	423	595	842	4
étnica	283	408	315	423	595	842	4
dentro	319	408	354	423	595	842	4
de	358	408	371	423	595	842	4
estructuras	375	408	434	423	595	842	4
políticas,	438	408	484	423	595	842	4
sociales	488	408	529	423	595	842	4
y	533	408	539	423	595	842	4
de	56	424	69	439	595	842	4
conocimiento	73	424	145	439	595	842	4
existentes	148	424	201	439	595	842	4
sin	204	424	219	439	595	842	4
cambiar	222	424	265	439	595	842	4
la	268	424	277	439	595	842	4
presente	280	424	326	439	595	842	4
hegemonía	329	424	389	439	595	842	4
actual	392	424	424	439	595	842	4
dominante.	427	424	487	439	595	842	4
La	92	440	104	455	595	842	4
educación	109	440	163	455	595	842	4
intercultural	169	440	233	455	595	842	4
solo	238	440	260	455	595	842	4
tendrá	265	440	300	455	595	842	4
impacto,	305	440	351	455	595	842	4
significación	356	440	422	455	595	842	4
y	428	440	433	455	595	842	4
valor	439	440	465	455	595	842	4
si	470	440	478	455	595	842	4
en	483	440	496	455	595	842	4
el	501	440	511	455	595	842	4
acto	516	440	539	455	595	842	4
político-pedagógico	56	456	163	471	595	842	4
es	168	456	180	471	595	842	4
asumida	185	456	229	471	595	842	4
de	234	456	247	471	595	842	4
forma	252	456	283	471	595	842	4
crítica	288	456	320	471	595	842	4
de	325	456	338	471	595	842	4
forma	343	456	374	471	595	842	4
tal	379	456	392	471	595	842	4
de	397	456	411	471	595	842	4
poder	416	456	447	471	595	842	4
transformar	452	456	514	471	595	842	4
a	519	456	525	471	595	842	4
la	530	456	539	471	595	842	4
sociedad	56	472	103	487	595	842	4
(FREIRE,	106	472	147	487	595	842	4
2004).	150	472	182	487	595	842	4
Se	185	472	197	487	595	842	4
ha	200	472	212	487	595	842	4
ocultado	215	472	262	487	595	842	4
y	264	472	270	487	595	842	4
minimizado	273	472	335	487	595	842	4
la	337	472	346	487	595	842	4
conflictividad	349	472	421	487	595	842	4
de	423	472	436	487	595	842	4
dominación,	439	472	505	487	595	842	4
poder	507	472	539	487	595	842	4
y	56	488	62	503	595	842	4
colonialidad	66	488	131	503	595	842	4
que	135	488	154	503	595	842	4
continúan	158	488	212	503	595	842	4
formando	216	488	267	503	595	842	4
parte	271	488	299	503	595	842	4
de	303	488	316	503	595	842	4
las	320	488	334	503	595	842	4
sociedades	338	488	396	503	595	842	4
e	400	488	406	503	595	842	4
instituciones	410	488	477	503	595	842	4
de	481	488	494	503	595	842	4
Nuestra	498	488	539	503	595	842	4
América.	56	504	102	519	595	842	4
Por	108	504	125	519	595	842	4
lo	130	504	140	519	595	842	4
tanto,	146	504	176	519	595	842	4
es	182	504	193	519	595	842	4
imprescindible	198	504	276	519	595	842	4
caracterizar	282	504	343	519	595	842	4
las	348	504	362	519	595	842	4
relaciones	368	504	421	519	595	842	4
capitalismo	427	504	487	519	595	842	4
colonial/	493	504	539	519	595	842	4
moderno	56	520	105	535	595	842	4
y	110	520	116	535	595	842	4
el	122	520	131	535	595	842	4
eurocentrismo	136	520	213	535	595	842	4
en	219	520	232	535	595	842	4
torno	237	520	266	535	595	842	4
al	272	520	281	535	595	842	4
concepto	286	520	335	535	595	842	4
de	341	520	354	535	595	842	4
raza	360	520	382	535	595	842	4
1	382	521	386	530	595	842	4
y	391	520	397	535	595	842	4
la	402	520	411	535	595	842	4
conquista	417	520	468	535	595	842	4
de	474	520	487	535	595	842	4
América.	493	520	539	535	595	842	4
Siguiendo	56	536	110	551	595	842	4
a	115	536	121	551	595	842	4
Santos	126	536	161	551	595	842	4
(2006)	166	536	199	551	595	842	4
en	205	536	217	551	595	842	4
cualquier	223	536	272	551	595	842	4
sociedad	277	536	324	551	595	842	4
donde	329	536	363	551	595	842	4
hay	369	536	387	551	595	842	4
colonialismo	392	536	459	551	595	842	4
y	465	536	470	551	595	842	4
capitalismo,	476	536	539	551	595	842	4
estos	56	552	84	567	595	842	4
dos	87	552	106	567	595	842	4
son	109	552	128	567	595	842	4
parte	131	552	159	567	595	842	4
integrante	162	552	217	567	595	842	4
de	221	552	234	567	595	842	4
una	237	552	257	567	595	842	4
misma	260	552	295	567	595	842	4
constelación	298	552	365	567	595	842	4
histórica,	368	552	416	567	595	842	4
sin	420	552	434	567	595	842	4
que	438	552	458	567	595	842	4
ninguna	461	552	505	567	595	842	4
tenga	508	552	539	567	595	842	4
privilegio	56	568	106	583	595	842	4
explicativo.	113	568	173	583	595	842	4
Así,	180	568	198	583	595	842	4
se	205	568	216	583	595	842	4
construyeron	223	568	293	583	595	842	4
identidades	300	568	362	583	595	842	4
sociales	369	568	410	583	595	842	4
históricas	418	568	468	583	595	842	4
tales	475	568	499	583	595	842	4
como:	506	568	539	583	595	842	4
los	56	584	71	599	595	842	4
indios,	76	584	110	599	595	842	4
negros	115	584	151	599	595	842	4
y	156	584	161	599	595	842	4
mestizos,	166	584	215	599	595	842	4
a	219	584	225	599	595	842	4
quienes	230	584	271	599	595	842	4
se	276	584	287	599	595	842	4
les	291	584	306	599	595	842	4
adjudicaba	310	584	368	599	595	842	4
el	373	584	382	599	595	842	4
trabajo	387	584	424	599	595	842	4
esclavo,	429	584	470	599	595	842	4
asalariado	475	584	528	599	595	842	4
y	533	584	539	599	595	842	4
subordinado.	56	600	126	615	595	842	4
De	92	616	106	631	595	842	4
esta	109	616	131	631	595	842	4
manera,	134	616	176	631	595	842	4
la	180	616	189	631	595	842	4
idea	192	616	214	631	595	842	4
de	217	616	230	631	595	842	4
raza	234	616	256	631	595	842	4
otorgaba	259	616	307	631	595	842	4
legitimidad	310	616	371	631	595	842	4
a	374	616	380	631	595	842	4
las	383	616	397	631	595	842	4
relaciones	400	616	453	631	595	842	4
de	457	616	470	631	595	842	4
dominación,	473	616	539	631	595	842	4
explotación	56	632	118	647	595	842	4
y	122	632	128	647	595	842	4
articulación	131	632	193	647	595	842	4
de	197	632	210	647	595	842	4
diferentes	213	632	266	647	595	842	4
formas	270	632	306	647	595	842	4
de	309	632	322	647	595	842	4
control	326	632	363	647	595	842	4
no	367	632	380	647	595	842	4
solo	384	632	406	647	595	842	4
de	409	632	422	647	595	842	4
trabajo,	426	632	466	647	595	842	4
sino	469	632	491	647	595	842	4
también	495	632	539	647	595	842	4
de	56	648	69	663	595	842	4
los	74	648	88	663	595	842	4
recursos	92	648	136	663	595	842	4
y	140	648	146	663	595	842	4
productos	150	648	204	663	595	842	4
en	208	648	221	663	595	842	4
torno	225	648	254	663	595	842	4
del	258	648	274	663	595	842	4
capital,	278	648	316	663	595	842	4
adjudicándoles	320	648	400	663	595	842	4
a	404	648	410	663	595	842	4
los	414	648	429	663	595	842	4
pueblos	433	648	475	663	595	842	4
dominados	480	648	539	663	595	842	4
una	56	664	76	679	595	842	4
posición	80	664	124	679	595	842	4
de	128	664	141	679	595	842	4
inferioridad	145	664	206	679	595	842	4
natural,	210	664	250	679	595	842	4
dados	254	664	286	679	595	842	4
sus	290	664	306	679	595	842	4
rasgos	310	664	344	679	595	842	4
físicos	348	664	380	679	595	842	4
como	384	664	413	679	595	842	4
conductuales	417	664	488	679	595	842	4
así	492	664	505	679	595	842	4
como	509	664	539	679	595	842	4
también	56	680	100	695	595	842	4
sus	102	680	119	695	595	842	4
conocimientos	121	680	199	695	595	842	4
culturales.	201	680	255	695	595	842	4
Gramsci	257	680	300	695	595	842	4
(1975)	302	680	335	695	595	842	4
hace	337	680	362	695	595	842	4
referencia	364	680	416	695	595	842	4
a	418	680	424	695	595	842	4
la	426	680	435	695	595	842	4
hegemonía	438	680	495	695	595	842	4
cultural,	497	680	539	695	595	842	4
mediante	56	696	106	711	595	842	4
la	111	696	120	711	595	842	4
cual	125	696	146	711	595	842	4
la	151	696	160	711	595	842	4
realidad	165	696	208	711	595	842	4
cultural	213	696	253	711	595	842	4
(creencias,	257	696	313	711	595	842	4
valores,	318	696	358	711	595	842	4
explicaciones	362	696	433	711	595	842	4
y	438	696	444	711	595	842	4
percepciones)	449	696	523	711	595	842	4
es	528	696	539	711	595	842	4
dominada	56	712	110	727	595	842	4
por	115	712	133	727	595	842	4
una	138	712	157	727	595	842	4
clase	162	712	188	727	595	842	4
social,	193	712	225	727	595	842	4
estableciéndose,	230	712	318	727	595	842	4
de	323	712	336	727	595	842	4
esta	341	712	363	727	595	842	4
manera	368	712	407	727	595	842	4
los	412	712	427	727	595	842	4
patrones	432	712	479	727	595	842	4
de	484	712	497	727	595	842	4
validez	502	712	539	727	595	842	4
universal.	56	728	106	743	595	842	4
La	59	779	69	791	595	842	4
concepción	73	779	124	791	595	842	4
de	127	779	138	791	595	842	4
raza	142	779	160	791	595	842	4
es	164	779	173	791	595	842	4
científicamente	177	779	245	791	595	842	4
perimida	249	779	288	791	595	842	4
aunque	291	779	325	791	595	842	4
las	328	779	340	791	595	842	4
reflexiones	344	779	392	791	595	842	4
que	395	779	412	791	595	842	4
surgen	416	779	446	791	595	842	4
de	449	779	460	791	595	842	4
su	464	779	474	791	595	842	4
consideración	477	779	539	791	595	842	4
pueden	56	790	90	802	595	842	4
relacionarse	93	790	146	802	595	842	4
con	148	790	164	802	595	842	4
una	167	790	183	802	595	842	4
discriminación	186	790	250	802	595	842	4
estructural	253	790	300	802	595	842	4
por	303	790	318	802	595	842	4
la	320	790	328	802	595	842	4
diferencia	330	790	374	802	595	842	4
de	376	790	387	802	595	842	4
rasgos	390	790	418	802	595	842	4
y	421	790	426	802	595	842	4
cultura.	428	790	461	802	595	842	4
1	56	779	59	786	595	842	4
Ciên.	56	27	74	38	595	842	5
Educ.,	76	27	97	38	595	842	5
v.	99	27	105	38	595	842	5
26,	106	27	118	38	595	842	5
e20056,	119	27	149	38	595	842	5
2020	151	27	169	38	595	842	5
5	510	18	514	29	595	842	5
de	517	18	526	29	595	842	5
18	529	18	538	29	595	842	5
Como	92	72	123	87	595	842	5
consecuencia	128	72	199	87	595	842	5
de	204	72	217	87	595	842	5
este	222	72	243	87	595	842	5
fenómeno,	248	72	305	87	595	842	5
se	309	72	321	87	595	842	5
instaura	325	72	368	87	595	842	5
un	372	72	386	87	595	842	5
proceso	391	72	433	87	595	842	5
implícito	437	72	484	87	595	842	5
mediante	489	72	539	87	595	842	5
el	57	88	66	103	595	842	5
cual	72	88	94	103	595	842	5
los	101	88	115	103	595	842	5
dominados	122	88	181	103	595	842	5
se	188	88	199	103	595	842	5
ven	205	88	224	103	595	842	5
obligados	231	88	283	103	595	842	5
a	289	88	295	103	595	842	5
aceptar	302	88	341	103	595	842	5
un	348	88	361	103	595	842	5
modelo	368	88	408	103	595	842	5
cultural	415	88	455	103	595	842	5
ajeno	462	88	491	103	595	842	5
que	497	88	517	103	595	842	5
los	524	88	539	103	595	842	5
oprime	57	104	94	119	595	842	5
desnivelándolos	98	104	184	119	595	842	5
(en	188	104	205	119	595	842	5
todo	209	104	233	119	595	842	5
sentido)	237	104	280	119	595	842	5
de	284	104	297	119	595	842	5
manera	301	104	341	119	595	842	5
evidente	345	104	391	119	595	842	5
por	395	104	413	119	595	842	5
su	417	104	428	119	595	842	5
raza	432	104	454	119	595	842	5
de	458	104	471	119	595	842	5
pertenencia	475	104	539	119	595	842	5
(QUIJANO,	57	120	111	135	595	842	5
2003).	115	120	147	135	595	842	5
Este	150	120	172	135	595	842	5
hecho,	175	120	210	135	595	842	5
los	214	120	228	135	595	842	5
fuerza	232	120	264	135	595	842	5
a	268	120	274	135	595	842	5
reacomodar	277	120	340	135	595	842	5
las	344	120	358	135	595	842	5
escenas	361	120	402	135	595	842	5
de	406	120	419	135	595	842	5
su	422	120	434	135	595	842	5
vida	438	120	460	135	595	842	5
cotidiana	463	120	512	135	595	842	5
para	515	120	539	135	595	842	5
estar	57	136	82	151	595	842	5
insertos	86	136	128	151	595	842	5
en	132	136	145	151	595	842	5
la	149	136	158	151	595	842	5
estructura	162	136	216	151	595	842	5
social	220	136	250	151	595	842	5
y	254	136	260	151	595	842	5
cultural	264	136	304	151	595	842	5
de	308	136	321	151	595	842	5
los	325	136	340	151	595	842	5
dominantes	344	136	407	151	595	842	5
desde	411	136	442	151	595	842	5
los	446	136	461	151	595	842	5
comienzos	465	136	521	151	595	842	5
de	526	136	539	151	595	842	5
la	57	152	66	167	595	842	5
conquista	70	152	122	167	595	842	5
Estas	126	152	153	167	595	842	5
consecuencias	157	152	234	167	595	842	5
políticos-sociales	238	152	328	167	595	842	5
impactan	333	152	382	167	595	842	5
en	387	152	400	167	595	842	5
la	405	152	414	167	595	842	5
realidad	418	152	461	167	595	842	5
escolar,	465	152	504	167	595	842	5
Freire	509	152	539	167	595	842	5
(1973)	57	168	90	183	595	842	5
describe	93	168	138	183	595	842	5
la	141	168	150	183	595	842	5
invasión	153	168	196	183	595	842	5
cultural	199	168	238	183	595	842	5
como	242	168	271	183	595	842	5
extensión,	274	168	329	183	595	842	5
una	332	168	352	183	595	842	5
actitud	355	168	392	183	595	842	5
contraria	396	168	443	183	595	842	5
al	446	168	455	183	595	842	5
diálogo,	459	168	501	183	595	842	5
el	505	168	514	183	595	842	5
cual	517	168	539	183	595	842	5
es	57	184	68	199	595	842	5
la	71	184	80	199	595	842	5
auténtica	83	184	132	199	595	842	5
base	135	184	160	199	595	842	5
de	163	184	176	199	595	842	5
la	179	184	188	199	595	842	5
educación.	191	184	248	199	595	842	5
La	251	184	263	199	595	842	5
dialogicidad	266	184	331	199	595	842	5
y	334	184	340	199	595	842	5
antidialogicidad	343	184	428	199	595	842	5
son	432	184	450	199	595	842	5
teorías	453	184	488	199	595	842	5
de	491	184	503	199	595	842	5
acción	505	184	539	199	595	842	5
cultural	57	200	96	215	595	842	5
antagónicas,	100	200	166	215	595	842	5
siendo	171	200	206	215	595	842	5
la	211	200	220	215	595	842	5
primera	225	200	266	215	595	842	5
liberadora	271	200	325	215	595	842	5
y	330	200	335	215	595	842	5
la	340	200	349	215	595	842	5
segunda	354	200	399	215	595	842	5
opresora.	404	200	453	215	595	842	5
Esto	458	200	480	215	595	842	5
se	485	200	496	215	595	842	5
debe	501	200	528	215	595	842	5
a	533	200	539	215	595	842	5
que	57	216	77	231	595	842	5
la	80	216	89	231	595	842	5
primera	93	216	134	231	595	842	5
es	137	216	148	231	595	842	5
colaborativa	152	216	217	231	595	842	5
y	220	216	226	231	595	842	5
su	229	216	241	231	595	842	5
praxis	245	216	275	231	595	842	5
se	278	216	289	231	595	842	5
da	293	216	306	231	595	842	5
organizando	309	216	376	231	595	842	5
y	379	216	385	231	595	842	5
uniendo	388	216	432	231	595	842	5
a	436	216	441	231	595	842	5
los	445	216	460	231	595	842	5
intervinientes,	463	216	539	231	595	842	5
fomentando	57	232	122	247	595	842	5
la	124	232	133	247	595	842	5
síntesis	135	232	174	247	595	842	5
cultural.	176	232	219	247	595	842	5
Mientras	221	232	267	247	595	842	5
que	269	232	289	247	595	842	5
la	291	232	300	247	595	842	5
antidialogicidad	302	232	388	247	595	842	5
divide,	390	232	425	247	595	842	5
conquista	427	232	479	247	595	842	5
y	481	232	487	247	595	842	5
manipula	489	232	539	247	595	842	5
produciéndose	57	248	136	263	595	842	5
así	139	248	153	263	595	842	5
la	156	248	165	263	595	842	5
invasión	168	248	212	263	595	842	5
cultural	215	248	255	263	595	842	5
(FREIRE,	258	248	300	263	595	842	5
1970).	303	248	335	263	595	842	5
De	92	264	106	279	595	842	5
esta	109	264	131	279	595	842	5
manera,	134	264	176	279	595	842	5
el	179	264	188	279	595	842	5
dominador	191	264	250	279	595	842	5
impone	253	264	293	279	595	842	5
su	296	264	308	279	595	842	5
palabra	311	264	350	279	595	842	5
falsa	353	264	377	279	595	842	5
sobre	380	264	409	279	595	842	5
los	412	264	427	279	595	842	5
oprimidos	430	264	483	279	595	842	5
ya	486	264	498	279	595	842	5
que	501	264	521	279	595	842	5
sin	524	264	539	279	595	842	5
diálogo	57	280	97	295	595	842	5
no	100	280	113	295	595	842	5
es	117	280	128	295	595	842	5
posible	131	280	169	295	595	842	5
llevar	172	280	201	295	595	842	5
adelante	204	280	250	295	595	842	5
una	253	280	273	295	595	842	5
praxis	276	280	306	295	595	842	5
auténtica	310	280	359	295	595	842	5
para	362	280	385	295	595	842	5
ambos.	388	280	426	295	595	842	5
En	429	280	442	295	595	842	5
esta	445	280	467	295	595	842	5
situación,	470	280	521	295	595	842	5
los	524	280	539	295	595	842	5
oprimidos	57	296	110	311	595	842	5
niegan	114	296	150	311	595	842	5
su	153	296	165	311	595	842	5
palabra	168	296	208	311	595	842	5
de	211	296	224	311	595	842	5
forma	228	296	259	311	595	842	5
tal	262	296	275	311	595	842	5
que	279	296	299	311	595	842	5
no	302	296	316	311	595	842	5
admiran	319	296	363	311	595	842	5
legítimamente	366	296	443	311	595	842	5
el	447	296	456	311	595	842	5
mundo	459	296	497	311	595	842	5
porque	500	296	539	311	595	842	5
no	57	312	70	327	595	842	5
pueden	74	312	114	327	595	842	5
cuestionarlo,	118	312	186	327	595	842	5
denunciarlo	190	312	253	327	595	842	5
o	257	312	263	327	595	842	5
transformarlo,	267	312	341	327	595	842	5
sino	345	312	367	327	595	842	5
que	371	312	391	327	595	842	5
se	395	312	406	327	595	842	5
adaptan	409	312	453	327	595	842	5
a	457	312	462	327	595	842	5
la	466	312	475	327	595	842	5
realidad	479	312	522	327	595	842	5
de	526	312	539	327	595	842	5
forma	57	328	88	343	595	842	5
servil	92	328	120	343	595	842	5
al	125	328	134	343	595	842	5
dominador	139	328	197	343	595	842	5
(FREIRE,	202	328	243	343	595	842	5
1970).	248	328	280	343	595	842	5
Podemos	285	328	334	343	595	842	5
afirmar	339	328	376	343	595	842	5
entonces	381	328	429	343	595	842	5
que	434	328	454	343	595	842	5
el	459	328	468	343	595	842	5
compromiso	473	328	539	343	595	842	5
verdadero	57	344	110	359	595	842	5
incluye	114	344	152	359	595	842	5
la	156	344	165	359	595	842	5
transformación	169	344	249	359	595	842	5
de	253	344	266	359	595	842	5
la	270	344	279	359	595	842	5
realidad	283	344	326	359	595	842	5
en	330	344	343	359	595	842	5
la	347	344	356	359	595	842	5
que	360	344	380	359	595	842	5
se	384	344	395	359	595	842	5
encuentran	399	344	459	359	595	842	5
los	464	344	478	359	595	842	5
oprimidos,	482	344	539	359	595	842	5
siendo	57	360	92	375	595	842	5
protagonistas	97	360	170	375	595	842	5
en	175	360	188	375	595	842	5
dicho	194	360	223	375	595	842	5
proceso	229	360	270	375	595	842	5
y	276	360	282	375	595	842	5
este	287	360	309	375	595	842	5
se	314	360	325	375	595	842	5
da	331	360	344	375	595	842	5
mediante	349	360	399	375	595	842	5
el	405	360	414	375	595	842	5
diálogo	419	360	459	375	595	842	5
verdadero	465	360	518	375	595	842	5
sin	524	360	539	375	595	842	5
engaños	57	376	102	391	595	842	5
o	105	376	111	391	595	842	5
falsedades,	115	376	173	391	595	842	5
no	176	376	190	391	595	842	5
permitiendo	193	376	258	391	595	842	5
que	261	376	281	391	595	842	5
actúen	284	376	320	391	595	842	5
como	324	376	353	391	595	842	5
sujetos.	356	376	396	391	595	842	5
Tal	92	392	107	407	595	842	5
como	111	392	141	407	595	842	5
afirma	145	392	179	407	595	842	5
Walsh	183	392	214	407	595	842	5
(2010),	218	392	254	407	595	842	5
lo	259	392	269	407	595	842	5
intercultural	273	392	338	407	595	842	5
en	342	392	355	407	595	842	5
la	360	392	369	407	595	842	5
EIB	374	392	389	407	595	842	5
se	394	392	405	407	595	842	5
ha	410	392	423	407	595	842	5
construido	427	392	484	407	595	842	5
mediante	489	392	539	407	595	842	5
dos	57	408	75	423	595	842	5
factores,	79	408	124	423	595	842	5
el	128	408	137	423	595	842	5
primero	141	408	183	423	595	842	5
en	187	408	200	423	595	842	5
términos	204	408	251	423	595	842	5
lingüísticos	255	408	314	423	595	842	5
y	318	408	324	423	595	842	5
el	328	408	337	423	595	842	5
segundo	341	408	387	423	595	842	5
recae	391	408	419	423	595	842	5
en	423	408	436	423	595	842	5
el	440	408	449	423	595	842	5
reconocimiento,	453	408	539	423	595	842	5
respeto	57	424	96	439	595	842	5
y	102	424	107	439	595	842	5
la	113	424	122	439	595	842	5
tolerancia	127	424	179	439	595	842	5
del	184	424	201	439	595	842	5
otro	206	424	227	439	595	842	5
culturalmente	232	424	306	439	595	842	5
diferente	312	424	359	439	595	842	5
sin	365	424	379	439	595	842	5
generar	385	424	425	439	595	842	5
un	431	424	444	439	595	842	5
cambio	450	424	488	439	595	842	5
mayor	494	424	527	439	595	842	5
o	532	424	539	439	595	842	5
transformación.	57	440	140	455	595	842	5
Como	142	440	173	455	595	842	5
consecuencia	175	440	247	455	595	842	5
de	249	440	262	455	595	842	5
estos	265	440	292	455	595	842	5
sucesos	294	440	335	455	595	842	5
la	337	440	346	455	595	842	5
interculturalidad	349	440	437	455	595	842	5
se	439	440	450	455	595	842	5
vuelve	453	440	487	455	595	842	5
funcional	489	440	539	455	595	842	5
al	57	456	66	471	595	842	5
sistema	69	456	109	471	595	842	5
neoliberal	112	456	165	471	595	842	5
porque	169	456	207	471	595	842	5
privilegia	210	456	259	471	595	842	5
el	263	456	272	471	595	842	5
bienestar	276	456	325	471	595	842	5
individual,	328	456	383	471	595	842	5
el	387	456	396	471	595	842	5
sentido	399	456	439	471	595	842	5
de	442	456	455	471	595	842	5
pertenencia	459	456	522	471	595	842	5
de	526	456	539	471	595	842	5
cada	57	472	81	487	595	842	5
individuo	84	472	134	487	595	842	5
a	137	472	143	487	595	842	5
un	146	472	160	487	595	842	5
proyecto	163	472	210	487	595	842	5
moderno	213	472	261	487	595	842	5
de	264	472	277	487	595	842	5
nación	280	472	315	487	595	842	5
y	318	472	324	487	595	842	5
la	327	472	336	487	595	842	5
apropiación	339	472	402	487	595	842	5
de	405	472	418	487	595	842	5
una	421	472	441	487	595	842	5
cultura	444	472	480	487	595	842	5
importada	483	472	539	487	595	842	5
(WALSH,	57	488	101	503	595	842	5
2010).	103	488	135	503	595	842	5
A	137	488	145	503	595	842	5
pesar	147	488	175	503	595	842	5
de	178	488	191	503	595	842	5
esto	193	488	215	503	595	842	5
se	217	488	228	503	595	842	5
reconoce	230	488	279	503	595	842	5
que	281	488	301	503	595	842	5
la	303	488	312	503	595	842	5
EIB	314	488	330	503	595	842	5
es	332	488	343	503	595	842	5
para	345	488	368	503	595	842	5
todos	370	488	400	503	595	842	5
sin	402	488	417	503	595	842	5
embargo,	419	488	469	503	595	842	5
su	471	488	483	503	595	842	5
propuesta	485	488	539	503	595	842	5
pedagógica	57	504	119	519	595	842	5
recae	123	504	151	519	595	842	5
en	156	504	169	519	595	842	5
el	174	504	183	519	595	842	5
entendimiento	187	504	266	519	595	842	5
de	270	504	283	519	595	842	5
lo	288	504	297	519	595	842	5
intercultural	302	504	367	519	595	842	5
centrado	371	504	418	519	595	842	5
en	423	504	436	519	595	842	5
el	440	504	449	519	595	842	5
indígena.	454	504	503	519	595	842	5
Como	508	504	539	519	595	842	5
consecuencia	57	520	128	535	595	842	5
de	131	520	144	535	595	842	5
este	148	520	169	535	595	842	5
fenómeno,	172	520	229	535	595	842	5
superficialmente	232	520	321	535	595	842	5
se	324	520	335	535	595	842	5
incorporan	339	520	396	535	595	842	5
asignaturas	400	520	460	535	595	842	5
relacionadas	463	520	530	535	595	842	5
a	533	520	539	535	595	842	5
la	57	536	66	551	595	842	5
diversidad	69	536	124	551	595	842	5
cultural	128	536	168	551	595	842	5
y	172	536	177	551	595	842	5
lingüística,	181	536	238	551	595	842	5
dejando	242	536	285	551	595	842	5
de	289	536	302	551	595	842	5
lado	306	536	329	551	595	842	5
la	333	536	341	551	595	842	5
relación	345	536	387	551	595	842	5
de	391	536	404	551	595	842	5
conocimientos	408	536	486	551	595	842	5
y	489	536	495	551	595	842	5
saberes	499	536	539	551	595	842	5
ancestrales	57	552	115	567	595	842	5
dado	121	552	147	567	595	842	5
que	153	552	173	567	595	842	5
no	178	552	191	567	595	842	5
se	197	552	208	567	595	842	5
reconoce	213	552	261	567	595	842	5
que	267	552	287	567	595	842	5
el	292	552	301	567	595	842	5
conocimiento	306	552	379	567	595	842	5
y	384	552	390	567	595	842	5
la	395	552	404	567	595	842	5
ciencia	409	552	446	567	595	842	5
no	451	552	464	567	595	842	5
son	470	552	488	567	595	842	5
únicos	493	552	528	567	595	842	5
y	533	552	539	567	595	842	5
singulares.	57	568	113	583	595	842	5
Es	116	568	127	583	595	842	5
por	131	568	149	583	595	842	5
eso	152	568	170	583	595	842	5
que	174	568	194	583	595	842	5
es	197	568	208	583	595	842	5
necesario	212	568	262	583	595	842	5
identificar	266	568	319	583	595	842	5
saberes	323	568	362	583	595	842	5
ancestrales	366	568	425	583	595	842	5
como	428	568	457	583	595	842	5
conocimientos	461	568	539	583	595	842	5
válidos	57	584	94	599	595	842	5
de	97	584	110	599	595	842	5
gran	113	584	137	599	595	842	5
necesidad	140	584	193	599	595	842	5
e	197	584	203	599	595	842	5
importancia	206	584	270	599	595	842	5
para	273	584	296	599	595	842	5
todos.	299	584	331	599	595	842	5
Estado	92	616	130	631	595	842	5
de	133	616	147	631	595	842	5
la	150	616	160	631	595	842	5
Cuestión	163	616	212	631	595	842	5
Actualmente,	92	648	162	663	595	842	5
existen	166	648	203	663	595	842	5
leyes	207	648	233	663	595	842	5
nacionales	237	648	293	663	595	842	5
e	297	648	303	663	595	842	5
internacionales	307	648	387	663	595	842	5
que	391	648	411	663	595	842	5
avalan	415	648	449	663	595	842	5
y	452	648	458	663	595	842	5
caracterizan	462	648	526	663	595	842	5
el	529	648	539	663	595	842	5
respeto	57	664	96	679	595	842	5
y	99	664	105	679	595	842	5
derecho	108	664	151	679	595	842	5
de	154	664	167	679	595	842	5
los	170	664	185	679	595	842	5
pueblos	187	664	230	679	595	842	5
originarios	233	664	289	679	595	842	5
a	292	664	298	679	595	842	5
ser	301	664	316	679	595	842	5
educados	319	664	370	679	595	842	5
en	372	664	385	679	595	842	5
sus	388	664	405	679	595	842	5
propias	408	664	447	679	595	842	5
lenguas,	450	664	494	679	595	842	5
culturas	497	664	539	679	595	842	5
y	57	680	62	695	595	842	5
cosmovisiones,	67	680	147	695	595	842	5
las	151	680	165	695	595	842	5
cuales	170	680	203	695	595	842	5
se	208	680	219	695	595	842	5
integran	223	680	268	695	595	842	5
en	272	680	285	695	595	842	5
la	290	680	299	695	595	842	5
EIB	304	680	319	695	595	842	5
como	324	680	354	695	595	842	5
una	358	680	378	695	595	842	5
de	383	680	396	695	595	842	5
las	400	680	414	695	595	842	5
ocho	419	680	445	695	595	842	5
modalidades	450	680	518	695	595	842	5
del	522	680	539	695	595	842	5
Sistema	57	696	98	711	595	842	5
Educativo	101	696	152	711	595	842	5
Argentino.	155	696	211	711	595	842	5
Siguiendo	214	696	267	711	595	842	5
a	270	696	276	711	595	842	5
Thisted	278	696	317	711	595	842	5
(2016),	319	696	355	711	595	842	5
una	358	696	378	711	595	842	5
característica	381	696	450	711	595	842	5
histórica	453	696	498	711	595	842	5
de	501	696	514	711	595	842	5
este	517	696	539	711	595	842	5
Sistema	57	712	98	727	595	842	5
Educativo	101	712	153	727	595	842	5
fue	157	712	173	727	595	842	5
el	177	712	186	727	595	842	5
discurso	189	712	233	727	595	842	5
pedagógico	237	712	299	727	595	842	5
normalizador,	303	712	375	727	595	842	5
mediante	379	712	429	727	595	842	5
el	432	712	441	727	595	842	5
cual	445	712	467	727	595	842	5
se	470	712	481	727	595	842	5
procuraba	485	712	539	727	595	842	5
la	57	728	66	743	595	842	5
unificación	70	728	128	743	595	842	5
de	133	728	146	743	595	842	5
la	151	728	160	743	595	842	5
lengua	164	728	201	743	595	842	5
y	205	728	211	743	595	842	5
un	216	728	229	743	595	842	5
modelo	234	728	274	743	595	842	5
étnico	279	728	312	743	595	842	5
esencial	317	728	359	743	595	842	5
e	364	728	370	743	595	842	5
indivisible.	374	728	431	743	595	842	5
Este	435	728	457	743	595	842	5
último	462	728	496	743	595	842	5
rigió	501	728	525	743	595	842	5
el	529	728	539	743	595	842	5
sistema	57	744	97	759	595	842	5
escolar	99	744	136	759	595	842	5
de	139	744	152	759	595	842	5
Argentina	155	744	207	759	595	842	5
durante	210	744	251	759	595	842	5
casi	254	744	274	759	595	842	5
un	277	744	290	759	595	842	5
siglo	293	744	318	759	595	842	5
privilegiando	321	744	391	759	595	842	5
el	393	744	403	759	595	842	5
precepto	405	744	453	759	595	842	5
homogenizante	456	744	539	759	595	842	5
y	57	760	62	775	595	842	5
supresor	72	760	117	775	595	842	5
de	127	760	140	775	595	842	5
la	149	760	158	775	595	842	5
diversidad	168	760	222	775	595	842	5
cultural	232	760	272	775	595	842	5
originaria.	281	760	335	775	595	842	5
Asimismo,	344	760	398	775	595	842	5
embanderaba	407	760	480	775	595	842	5
discursos	490	760	539	775	595	842	5
funcionales	57	776	117	791	595	842	5
y	122	776	127	791	595	842	5
orientaciones	132	776	203	791	595	842	5
escolares	207	776	256	791	595	842	5
a	260	776	266	791	595	842	5
normas	270	776	309	791	595	842	5
y	314	776	319	791	595	842	5
prácticas	324	776	371	791	595	842	5
raciales,	375	776	417	791	595	842	5
modernas	421	776	474	791	595	842	5
sobre	478	776	507	791	595	842	5
otros	512	776	539	791	595	842	5
Ciên.	56	27	74	38	595	842	6
Educ.,	76	27	97	38	595	842	6
v.	99	27	105	38	595	842	6
26,	106	27	118	38	595	842	6
e20056,	119	27	149	38	595	842	6
2020	151	27	169	38	595	842	6
6	510	18	514	29	595	842	6
de	517	18	526	29	595	842	6
18	529	18	538	29	595	842	6
considerados	57	58	127	72	595	842	6
irracionales	132	58	193	72	595	842	6
y	198	58	204	72	595	842	6
premodernos	209	58	280	72	595	842	6
(THISTED,	285	58	336	72	595	842	6
2016).	342	58	374	72	595	842	6
Asimismo,	379	58	433	72	595	842	6
la	438	58	447	72	595	842	6
escuela	452	58	491	72	595	842	6
fue	497	58	514	72	595	842	6
una	519	58	539	72	595	842	6
pieza	57	74	84	88	595	842	6
fundamental	89	74	156	88	595	842	6
en	161	74	174	88	595	842	6
la	178	74	187	88	595	842	6
definición	192	74	245	88	595	842	6
de	249	74	262	88	595	842	6
un	267	74	280	88	595	842	6
nosotros-otros,	285	74	361	88	595	842	6
siendo	366	74	401	88	595	842	6
los	406	74	420	88	595	842	6
últimos	425	74	464	88	595	842	6
considerados	469	74	539	88	595	842	6
estigmatizables	57	90	139	104	595	842	6
e	142	90	148	104	595	842	6
inferiores	151	90	201	104	595	842	6
fomentando	204	90	269	104	595	842	6
la	272	90	281	104	595	842	6
propagación	284	90	351	104	595	842	6
y	354	90	360	104	595	842	6
naturalización	363	90	437	104	595	842	6
de	440	90	453	104	595	842	6
tales	456	90	481	104	595	842	6
jerarquías.	484	90	539	104	595	842	6
Si	92	106	101	120	595	842	6
bien	105	106	128	120	595	842	6
la	131	106	140	120	595	842	6
instauración	143	106	208	120	595	842	6
de	212	106	225	120	595	842	6
la	228	106	237	120	595	842	6
EIB	240	106	256	120	595	842	6
como	260	106	289	120	595	842	6
modalidad	292	106	349	120	595	842	6
del	352	106	368	120	595	842	6
Sistema	372	106	413	120	595	842	6
Educativo	416	106	468	120	595	842	6
Argentino	471	106	524	120	595	842	6
es	528	106	539	120	595	842	6
una	57	122	76	136	595	842	6
respuesta	80	122	131	136	595	842	6
a	136	122	141	136	595	842	6
las	145	122	159	136	595	842	6
largas	164	122	195	136	595	842	6
luchas	199	122	232	136	595	842	6
de	237	122	250	136	595	842	6
movimientos	254	122	322	136	595	842	6
sociales	327	122	368	136	595	842	6
indígenas	372	122	423	136	595	842	6
en	427	122	440	136	595	842	6
contra	444	122	478	136	595	842	6
del	482	122	498	136	595	842	6
legado	502	122	539	136	595	842	6
colonial,	57	138	101	152	595	842	6
en	107	138	120	152	595	842	6
la	126	138	135	152	595	842	6
práctica	142	138	184	152	595	842	6
deja	190	138	212	152	595	842	6
inalterados	219	138	278	152	595	842	6
modos	284	138	320	152	595	842	6
de	326	138	339	152	595	842	6
organización	345	138	414	152	595	842	6
de	420	138	433	152	595	842	6
espacios,	439	138	487	152	595	842	6
tiempos,	493	138	539	152	595	842	6
relaciones	57	154	110	168	595	842	6
de	115	154	128	168	595	842	6
poder,	133	154	166	168	595	842	6
contenidos	171	154	230	168	595	842	6
y	234	154	240	168	595	842	6
prácticas	245	154	292	168	595	842	6
propias	297	154	336	168	595	842	6
de	341	154	354	168	595	842	6
la	359	154	368	168	595	842	6
escuela	372	154	412	168	595	842	6
moderna.	416	154	467	168	595	842	6
Por	472	154	489	168	595	842	6
lo	494	154	503	168	595	842	6
tanto,	508	154	539	168	595	842	6
se	57	170	68	184	595	842	6
subordina	73	170	126	184	595	842	6
la	131	170	140	184	595	842	6
integración	145	170	205	184	595	842	6
de	210	170	223	184	595	842	6
estudiantes	228	170	289	184	595	842	6
indígenas	293	170	345	184	595	842	6
a	350	170	356	184	595	842	6
variables	361	170	407	184	595	842	6
hegemónicas	412	170	483	184	595	842	6
(THISTED,	488	170	539	184	595	842	6
2016).	57	186	89	200	595	842	6
Así,	93	186	111	200	595	842	6
las	115	186	129	200	595	842	6
aulas	133	186	160	200	595	842	6
se	163	186	175	200	595	842	6
permean	178	186	225	200	595	842	6
de	229	186	242	200	595	842	6
cuestiones	246	186	303	200	595	842	6
culturales	307	186	358	200	595	842	6
de	362	186	375	200	595	842	6
forma	379	186	410	200	595	842	6
meramente	414	186	474	200	595	842	6
descriptiva,	478	186	539	200	595	842	6
reduciendo	57	202	117	216	595	842	6
los	120	202	135	216	595	842	6
procesos	138	202	185	216	595	842	6
de	188	202	201	216	595	842	6
producción	204	202	264	216	595	842	6
de	267	202	280	216	595	842	6
saberes	283	202	323	216	595	842	6
ancestrales.	326	202	388	216	595	842	6
Al	92	218	103	232	595	842	6
interior	107	218	146	232	595	842	6
de	151	218	164	232	595	842	6
las	169	218	183	232	595	842	6
instituciones	188	218	255	232	595	842	6
educativas	260	218	316	232	595	842	6
de	321	218	334	232	595	842	6
la	339	218	348	232	595	842	6
provincia	353	218	402	232	595	842	6
del	407	218	423	232	595	842	6
Chaco,	428	218	463	232	595	842	6
en	468	218	481	232	595	842	6
particular,	486	218	539	232	595	842	6
coexisten	57	234	107	248	595	842	6
de	112	234	125	248	595	842	6
diferentes	129	234	182	248	595	842	6
culturas	187	234	229	248	595	842	6
que	234	234	254	248	595	842	6
conviven	259	234	306	248	595	842	6
en	311	234	324	248	595	842	6
un	329	234	342	248	595	842	6
mismo	347	234	383	248	595	842	6
espacio-tiempo,	388	234	472	248	595	842	6
siendo	477	234	512	248	595	842	6
este	517	234	539	248	595	842	6
un	57	250	70	264	595	842	6
terreno	74	250	112	264	595	842	6
fértil	116	250	141	264	595	842	6
en	144	250	157	264	595	842	6
el	160	250	169	264	595	842	6
que	173	250	193	264	595	842	6
transitan	196	250	243	264	595	842	6
diferentes	246	250	299	264	595	842	6
representaciones	303	250	393	264	595	842	6
sobre	396	250	425	264	595	842	6
un	429	250	442	264	595	842	6
mismo	446	250	481	264	595	842	6
fenómeno	485	250	539	264	595	842	6
(CHADWICK;	57	266	122	280	595	842	6
BONAN,	124	266	166	280	595	842	6
2018).	167	266	199	280	595	842	6
El	201	266	210	280	595	842	6
currículo	212	266	258	280	595	842	6
escolar	260	266	297	280	595	842	6
de	299	266	312	280	595	842	6
primaria	314	266	358	280	595	842	6
y	359	266	365	280	595	842	6
secundaria	367	266	424	280	595	842	6
de	426	266	439	280	595	842	6
Chaco	440	266	473	280	595	842	6
dispone	475	266	517	280	595	842	6
que	519	266	539	280	595	842	6
en	57	282	70	296	595	842	6
las	73	282	87	296	595	842	6
lenguas	91	282	132	296	595	842	6
se	135	282	146	296	595	842	6
porta	150	282	178	296	595	842	6
la	182	282	191	296	595	842	6
cultura,	194	282	234	296	595	842	6
existiendo	238	282	292	296	595	842	6
espacios	296	282	341	296	595	842	6
áulicos	344	282	381	296	595	842	6
plurilingües	384	282	447	296	595	842	6
y	450	282	456	296	595	842	6
multiculturales	460	282	539	296	595	842	6
donde	57	298	91	312	595	842	6
es	95	298	106	312	595	842	6
necesario	111	298	161	312	595	842	6
reconocer,	166	298	220	312	595	842	6
promocionar	225	298	293	312	595	842	6
y	297	298	303	312	595	842	6
respetar	308	298	351	312	595	842	6
dichas	355	298	389	312	595	842	6
lenguas	393	298	435	312	595	842	6
y	439	298	445	312	595	842	6
culturas.	449	298	494	312	595	842	6
De	498	298	513	312	595	842	6
esta	517	298	539	312	595	842	6
manera	57	314	96	328	595	842	6
se	99	314	110	328	595	842	6
fomenta	114	314	158	328	595	842	6
el	161	314	170	328	595	842	6
resguardo	173	314	226	328	595	842	6
de	229	314	242	328	595	842	6
la	245	314	254	328	595	842	6
identidad	257	314	308	328	595	842	6
y	311	314	317	328	595	842	6
promoción	320	314	378	328	595	842	6
del	381	314	397	328	595	842	6
diálogo	400	314	440	328	595	842	6
colocando	443	314	498	328	595	842	6
a	501	314	507	328	595	842	6
todas	510	314	539	328	595	842	6
las	57	330	71	344	595	842	6
culturas	73	330	115	344	595	842	6
intervinientes	118	330	190	344	595	842	6
en	193	330	206	344	595	842	6
un	208	330	222	344	595	842	6
lugar	224	330	252	344	595	842	6
de	254	330	267	344	595	842	6
valoración	270	330	324	344	595	842	6
cuestionando	327	330	399	344	595	842	6
la	401	330	410	344	595	842	6
hegemonía	413	330	472	344	595	842	6
de	475	330	488	344	595	842	6
la	490	330	499	344	595	842	6
cultura	502	330	539	344	595	842	6
dominante.	57	346	117	360	595	842	6
Por	119	346	137	360	595	842	6
este	139	346	161	360	595	842	6
motivo,	163	346	203	360	595	842	6
se	205	346	216	360	595	842	6
debe	219	346	246	360	595	842	6
comprender	248	346	313	360	595	842	6
una	315	346	335	360	595	842	6
doble	337	346	368	360	595	842	6
racionalidad	370	346	435	360	595	842	6
para	438	346	461	360	595	842	6
las	463	346	477	360	595	842	6
propuestas	480	346	539	360	595	842	6
de	57	362	70	376	595	842	6
trabajo	72	362	110	376	595	842	6
áulicas	112	362	148	376	595	842	6
debido	150	362	188	376	595	842	6
a	190	362	196	376	595	842	6
que	198	362	218	376	595	842	6
los	221	362	235	376	595	842	6
niños	238	362	266	376	595	842	6
de	269	362	282	376	595	842	6
otras	284	362	310	376	595	842	6
culturas	313	362	355	376	595	842	6
poseen	357	362	396	376	595	842	6
una	398	362	418	376	595	842	6
racionalidad	420	362	485	376	595	842	6
vernácula	488	362	539	376	595	842	6
y	57	378	62	392	595	842	6
otra	65	378	87	392	595	842	6
científica	90	378	138	392	595	842	6
(ARGENTINA,	141	378	209	392	595	842	6
2012).	212	378	244	392	595	842	6
Como	92	394	123	408	595	842	6
consecuencia	127	394	198	408	595	842	6
de	202	394	215	408	595	842	6
este	219	394	241	408	595	842	6
fenómeno,	244	394	301	408	595	842	6
el	305	394	314	408	595	842	6
sistema	318	394	358	408	595	842	6
educativo	361	394	413	408	595	842	6
chaqueño	417	394	470	408	595	842	6
ha	474	394	486	408	595	842	6
circulado	490	394	539	408	595	842	6
por	57	410	75	424	595	842	6
distintas	80	410	124	424	595	842	6
prácticas	129	410	176	424	595	842	6
pedagógicas	181	410	248	424	595	842	6
y	253	410	259	424	595	842	6
por	264	410	282	424	595	842	6
la	287	410	296	424	595	842	6
formación	300	410	354	424	595	842	6
de	359	410	372	424	595	842	6
docentes	377	410	425	424	595	842	6
pertenecientes	430	410	509	424	595	842	6
a	514	410	520	424	595	842	6
las	525	410	539	424	595	842	6
comunidades	57	426	128	440	595	842	6
originarias	132	426	188	440	595	842	6
asignados	193	426	246	440	595	842	6
a	250	426	256	440	595	842	6
resolver	261	426	302	440	595	842	6
la	307	426	316	440	595	842	6
barrera	320	426	358	440	595	842	6
de	363	426	376	440	595	842	6
comunicación.	381	426	457	440	595	842	6
Los	462	426	479	440	595	842	6
Profesores	484	426	539	440	595	842	6
Interculturales	57	442	133	456	595	842	6
Bilingües	135	442	183	456	595	842	6
poseen	186	442	224	456	595	842	6
las	227	442	241	456	595	842	6
mismas	243	442	283	456	595	842	6
facultades	286	442	340	456	595	842	6
que	342	442	362	456	595	842	6
los	365	442	380	456	595	842	6
docentes	382	442	430	456	595	842	6
tradicionales	433	442	500	456	595	842	6
y	503	442	508	456	595	842	6
entre	511	442	539	456	595	842	6
ambos	57	458	92	472	595	842	6
tienen	97	458	130	472	595	842	6
la	135	458	144	472	595	842	6
obligación	149	458	204	472	595	842	6
de	209	458	222	472	595	842	6
articularse	227	458	282	472	595	842	6
y	287	458	292	472	595	842	6
complementarse	297	458	386	472	595	842	6
como	390	458	420	472	595	842	6
pareja	424	458	457	472	595	842	6
pedagógica.	462	458	526	472	595	842	6
A	531	458	539	472	595	842	6
pesar	57	474	85	488	595	842	6
de	88	474	101	488	595	842	6
esto,	103	474	128	488	595	842	6
en	130	474	143	488	595	842	6
la	146	474	155	488	595	842	6
práctica	157	474	199	488	595	842	6
no	201	474	215	488	595	842	6
son	217	474	236	488	595	842	6
contempladas	238	474	313	488	595	842	6
de	315	474	328	488	595	842	6
esa	331	474	348	488	595	842	6
manera	350	474	390	488	595	842	6
ya	392	474	404	488	595	842	6
que	407	474	426	488	595	842	6
si	429	474	437	488	595	842	6
bien	439	474	462	488	595	842	6
se	465	474	476	488	595	842	6
encuentran	478	474	539	488	595	842	6
dentro	57	490	92	504	595	842	6
del	96	490	112	504	595	842	6
sistema	116	490	156	504	595	842	6
educativo	160	490	212	504	595	842	6
formal,	216	490	252	504	595	842	6
su	256	490	268	504	595	842	6
función	272	490	312	504	595	842	6
no	316	490	329	504	595	842	6
está	333	490	354	504	595	842	6
reglamentada	358	490	432	504	595	842	6
dentro	436	490	471	504	595	842	6
del	475	490	491	504	595	842	6
estatuto	495	490	539	504	595	842	6
docente,	57	506	102	520	595	842	6
por	105	506	123	520	595	842	6
lo	125	506	135	520	595	842	6
que	138	506	158	520	595	842	6
tienen	160	506	194	520	595	842	6
un	197	506	210	520	595	842	6
rol	213	506	227	520	595	842	6
marginal	229	506	276	520	595	842	6
dentro	278	506	313	520	595	842	6
del	316	506	332	520	595	842	6
mismo	335	506	370	520	595	842	6
debido	373	506	410	520	595	842	6
a	413	506	418	520	595	842	6
que	421	506	441	520	595	842	6
no	444	506	457	520	595	842	6
se	460	506	471	520	595	842	6
les	473	506	488	520	595	842	6
reconoce	490	506	539	520	595	842	6
su	57	522	68	536	595	842	6
función	72	522	112	536	595	842	6
pedagógica	115	522	177	536	595	842	6
(HIRSCH;	180	522	226	536	595	842	6
SERRUDO,	229	522	282	536	595	842	6
2010).	285	522	317	536	595	842	6
Muchas	92	538	132	552	595	842	6
veces	135	538	164	552	595	842	6
realizan	167	538	207	552	595	842	6
funciones	210	538	261	552	595	842	6
subordinadas	264	538	335	552	595	842	6
al	338	538	347	552	595	842	6
docente	349	538	392	552	595	842	6
tradicional,	395	538	454	552	595	842	6
por	456	538	474	552	595	842	6
lo	477	538	486	552	595	842	6
que	489	538	509	552	595	842	6
no	511	538	525	552	595	842	6
se	527	538	539	552	595	842	6
trata	57	554	81	568	595	842	6
de	84	554	97	568	595	842	6
un	100	554	114	568	595	842	6
trabajo	117	554	154	568	595	842	6
cooperativo	157	554	220	568	595	842	6
entre	223	554	251	568	595	842	6
dicha	254	554	282	568	595	842	6
pareja	285	554	318	568	595	842	6
pedagógica.	321	554	386	568	595	842	6
Su	389	554	401	568	595	842	6
tarea	404	554	431	568	595	842	6
en	434	554	447	568	595	842	6
la	450	554	459	568	595	842	6
vida	462	554	484	568	595	842	6
real	487	554	506	568	595	842	6
oscila	509	554	539	568	595	842	6
entre	57	570	84	584	595	842	6
las	87	570	101	584	595	842	6
funciones	104	570	155	584	595	842	6
administrativas,	158	570	241	584	595	842	6
de	244	570	257	584	595	842	6
maestranza	259	570	320	584	595	842	6
y	323	570	328	584	595	842	6
la	331	570	340	584	595	842	6
de	343	570	356	584	595	842	6
oficiar	359	570	391	584	595	842	6
de	394	570	407	584	595	842	6
puente	410	570	447	584	595	842	6
o	450	570	456	584	595	842	6
mero	459	570	486	584	595	842	6
traductor	489	570	539	584	595	842	6
entre	57	586	84	600	595	842	6
el	88	586	97	600	595	842	6
español	101	586	143	600	595	842	6
y	147	586	152	600	595	842	6
la	156	586	165	600	595	842	6
lengua	169	586	205	600	595	842	6
materna	209	586	253	600	595	842	6
de	257	586	270	600	595	842	6
los	274	586	289	600	595	842	6
niños.	293	586	324	600	595	842	6
En	329	586	341	600	595	842	6
pocas	345	586	376	600	595	842	6
palabras,	380	586	427	600	595	842	6
el	431	586	440	600	595	842	6
profesor	444	586	488	600	595	842	6
indígena	492	586	539	600	595	842	6
ocupa	57	602	89	616	595	842	6
lugares	94	602	132	616	595	842	6
bastantes	137	602	188	616	595	842	6
dispares	193	602	236	616	595	842	6
e	241	602	247	616	595	842	6
inciertos	252	602	298	616	595	842	6
según	303	602	335	616	595	842	6
la	340	602	348	616	595	842	6
lógica	353	602	385	616	595	842	6
de	390	602	403	616	595	842	6
las	408	602	422	616	595	842	6
instituciones	427	602	494	616	595	842	6
que	499	602	519	616	595	842	6
los	524	602	539	616	595	842	6
incorporan.	57	618	117	632	595	842	6
La	120	618	132	632	595	842	6
escuela	135	618	175	632	595	842	6
es	178	618	189	632	595	842	6
un	192	618	206	632	595	842	6
territorio	209	618	256	632	595	842	6
de	259	618	272	632	595	842	6
tensiones	276	618	326	632	595	842	6
culturales	329	618	381	632	595	842	6
donde	384	618	418	632	595	842	6
se	421	618	432	632	595	842	6
permean	436	618	483	632	595	842	6
diferentes	486	618	539	632	595	842	6
factores	57	634	99	648	595	842	6
y	104	634	109	648	595	842	6
actores	114	634	153	648	595	842	6
sociales	158	634	199	648	595	842	6
tales	204	634	228	648	595	842	6
como:	233	634	266	648	595	842	6
exclusión	271	634	320	648	595	842	6
y	325	634	331	648	595	842	6
pobreza	336	634	378	648	595	842	6
por	384	634	401	648	595	842	6
una	407	634	426	648	595	842	6
parte,	431	634	462	648	595	842	6
estudiantes	467	634	528	648	595	842	6
y	533	634	539	648	595	842	6
docentes	57	650	105	664	595	842	6
de	109	650	122	664	595	842	6
diferentes	126	650	179	664	595	842	6
orígenes	183	650	228	664	595	842	6
por	232	650	250	664	595	842	6
otra	254	650	275	664	595	842	6
(CHADWICK;	279	650	345	664	595	842	6
BONAN,	349	650	391	664	595	842	6
2018).	395	650	427	664	595	842	6
Todas	430	650	460	664	595	842	6
las	464	650	478	664	595	842	6
cuestiones	482	650	539	664	595	842	6
anteriormente	57	666	132	680	595	842	6
mencionadas	135	666	205	680	595	842	6
dan	208	666	227	680	595	842	6
cuenta	230	666	266	680	595	842	6
de	268	666	281	680	595	842	6
que	284	666	304	680	595	842	6
en	306	666	319	680	595	842	6
general	322	666	361	680	595	842	6
no	364	666	377	680	595	842	6
existe	380	666	410	680	595	842	6
enseñanza	413	666	469	680	595	842	6
intercultural.	471	666	539	680	595	842	6
Educación	92	699	149	714	595	842	6
Intercultural	153	699	223	714	595	842	6
Bilingüe	226	699	272	714	595	842	6
en	275	699	289	714	595	842	6
el	292	699	302	714	595	842	6
Contexto	305	699	356	714	595	842	6
de	359	699	373	714	595	842	6
Nuestra	376	699	420	714	595	842	6
Investigación	423	699	498	714	595	842	6
Uno	92	732	114	746	595	842	6
de	117	732	130	746	595	842	6
los	134	732	148	746	595	842	6
obstáculos	152	732	209	746	595	842	6
más	212	732	233	746	595	842	6
importantes	237	732	301	746	595	842	6
que	305	732	325	746	595	842	6
enfrenta	328	732	373	746	595	842	6
la	376	732	385	746	595	842	6
formación	388	732	442	746	595	842	6
de	445	732	458	746	595	842	6
formadores	462	732	522	746	595	842	6
en	526	732	539	746	595	842	6
EIB	57	748	73	762	595	842	6
es	77	748	88	762	595	842	6
la	92	748	100	762	595	842	6
falta	104	748	127	762	595	842	6
de	131	748	144	762	595	842	6
propuestas	148	748	207	762	595	842	6
de	211	748	224	762	595	842	6
enseñanza	228	748	284	762	595	842	6
que	288	748	308	762	595	842	6
realicen	312	748	353	762	595	842	6
integraciones	357	748	428	762	595	842	6
culturales	432	748	484	762	595	842	6
alrededor	488	748	539	762	595	842	6
de	57	764	70	778	595	842	6
un	73	764	87	778	595	842	6
mismo	91	764	126	778	595	842	6
hecho	130	764	162	778	595	842	6
o	166	764	172	778	595	842	6
fenómeno.	176	764	232	778	595	842	6
La	236	764	248	778	595	842	6
EIB	251	764	267	778	595	842	6
propone	271	764	316	778	595	842	6
un	320	764	333	778	595	842	6
encuentro	337	764	391	778	595	842	6
entre	394	764	422	778	595	842	6
culturas	426	764	467	778	595	842	6
para	471	764	494	778	595	842	6
generar	498	764	539	778	595	842	6
prácticas	57	780	104	794	595	842	6
educativas	109	780	165	794	595	842	6
significativas	171	780	239	794	595	842	6
para	244	780	267	794	595	842	6
las	273	780	287	794	595	842	6
poblaciones	292	780	356	794	595	842	6
para	361	780	384	794	595	842	6
las	390	780	404	794	595	842	6
que	409	780	429	794	595	842	6
se	434	780	445	794	595	842	6
destinan.	451	780	499	794	595	842	6
Es	504	780	515	794	595	842	6
por	521	780	539	794	595	842	6
Ciên.	56	27	74	38	595	842	7
Educ.,	76	27	97	38	595	842	7
v.	99	27	105	38	595	842	7
26,	106	27	118	38	595	842	7
e20056,	119	27	149	38	595	842	7
2020	151	27	169	38	595	842	7
7	510	17	514	27	595	842	7
de	517	17	526	27	595	842	7
18	529	17	538	27	595	842	7
eso	57	58	75	72	595	842	7
clave	79	58	106	72	595	842	7
en	110	58	123	72	595	842	7
este	128	58	149	72	595	842	7
trabajo	154	58	191	72	595	842	7
de	196	58	209	72	595	842	7
investigación	214	58	284	72	595	842	7
apelar	288	58	321	72	595	842	7
a	325	58	331	72	595	842	7
marcos	336	58	373	72	595	842	7
teóricos	378	58	420	72	595	842	7
de	424	58	437	72	595	842	7
la	442	58	451	72	595	842	7
DCN	455	58	479	72	595	842	7
que	483	58	503	72	595	842	7
no	508	58	521	72	595	842	7
ha	526	58	539	72	595	842	7
consolidado	57	74	121	88	595	842	7
una	125	74	144	88	595	842	7
línea	148	74	173	88	595	842	7
específica	177	74	229	88	595	842	7
de	232	74	245	88	595	842	7
interculturalidad.	249	74	340	88	595	842	7
En	343	74	356	88	595	842	7
este	360	74	381	88	595	842	7
aspecto,	385	74	428	88	595	842	7
cuando	432	74	471	88	595	842	7
el	475	74	484	88	595	842	7
objeto	488	74	522	88	595	842	7
de	526	74	539	88	595	842	7
estudio	57	90	96	104	595	842	7
no	99	90	113	104	595	842	7
se	116	90	128	104	595	842	7
incluye	131	90	169	104	595	842	7
en	172	90	185	104	595	842	7
una	189	90	208	104	595	842	7
línea	212	90	237	104	595	842	7
de	240	90	253	104	595	842	7
investigación	257	90	327	104	595	842	7
existente	330	90	378	104	595	842	7
es	382	90	393	104	595	842	7
necesario	396	90	447	104	595	842	7
definirlo	450	90	494	104	595	842	7
a	498	90	504	104	595	842	7
través	507	90	539	104	595	842	7
de	57	106	70	120	595	842	7
varias	75	106	105	120	595	842	7
de	110	106	123	120	595	842	7
sus	127	106	144	120	595	842	7
fuentes	149	106	188	120	595	842	7
teóricas	193	106	234	120	595	842	7
(BONAN,	239	106	284	120	595	842	7
2005).	289	106	321	120	595	842	7
En	326	106	339	120	595	842	7
lo	344	106	353	120	595	842	7
que	358	106	378	120	595	842	7
respecta	383	106	428	120	595	842	7
a	432	106	438	120	595	842	7
nuestro	443	106	483	120	595	842	7
problema	488	106	539	120	595	842	7
de	57	122	70	136	595	842	7
investigación	75	122	145	136	595	842	7
se	149	122	160	136	595	842	7
acudió	165	122	201	136	595	842	7
a	205	122	211	136	595	842	7
la	216	122	225	136	595	842	7
etnoastronomía,	230	122	316	136	595	842	7
la	321	122	330	136	595	842	7
lingüística	335	122	389	136	595	842	7
y	394	122	399	136	595	842	7
la	404	122	413	136	595	842	7
antropología	418	122	486	136	595	842	7
debido	491	122	528	136	595	842	7
a	533	122	539	136	595	842	7
contribuyen	57	138	121	152	595	842	7
de	124	138	137	152	595	842	7
manera	140	138	180	152	595	842	7
preciada	183	138	228	152	595	842	7
en	232	138	245	152	595	842	7
la	248	138	257	152	595	842	7
caracterización	260	138	340	152	595	842	7
de	343	138	356	152	595	842	7
algunos	360	138	401	152	595	842	7
aspectos	405	138	451	152	595	842	7
de	454	138	467	152	595	842	7
la	470	138	479	152	595	842	7
enseñanza	483	138	539	152	595	842	7
de	57	154	70	168	595	842	7
las	74	154	88	168	595	842	7
Ciencias	93	154	136	168	595	842	7
Naturales	140	154	190	168	595	842	7
en	195	154	208	168	595	842	7
contextos	212	154	264	168	595	842	7
de	268	154	281	168	595	842	7
EIB.	286	154	304	168	595	842	7
Tal	308	154	323	168	595	842	7
como	327	154	357	168	595	842	7
afirma	361	154	395	168	595	842	7
Bonan	399	154	432	168	595	842	7
(2005),	437	154	473	168	595	842	7
todos	477	154	507	168	595	842	7
estos	511	154	539	168	595	842	7
elementos	57	170	112	184	595	842	7
adquieren	120	170	173	184	595	842	7
una	181	170	201	184	595	842	7
especial	209	170	252	184	595	842	7
dimensión	259	170	315	184	595	842	7
cuando	323	170	362	184	595	842	7
se	370	170	381	184	595	842	7
refrendan	389	170	441	184	595	842	7
en	449	170	462	184	595	842	7
las	470	170	483	184	595	842	7
prácticas	491	170	539	184	595	842	7
educativas	57	186	113	200	595	842	7
que	116	186	136	200	595	842	7
se	139	186	150	200	595	842	7
desarrollan	152	186	211	200	595	842	7
en	214	186	227	200	595	842	7
las	230	186	244	200	595	842	7
aulas	247	186	274	200	595	842	7
que	276	186	296	200	595	842	7
presentan	299	186	352	200	595	842	7
diversidad	355	186	410	200	595	842	7
lingüística	412	186	466	200	595	842	7
y	469	186	475	200	595	842	7
cultural.	478	186	520	200	595	842	7
Así	523	186	539	200	595	842	7
la	57	202	66	216	595	842	7
enseñanza	69	202	124	216	595	842	7
de	127	202	141	216	595	842	7
las	143	202	157	216	595	842	7
Ciencias	160	202	204	216	595	842	7
Naturales	207	202	256	216	595	842	7
en	259	202	272	216	595	842	7
contextos	275	202	327	216	595	842	7
de	330	202	343	216	595	842	7
interculturalidad	346	202	434	216	595	842	7
debe	437	202	464	216	595	842	7
ser	467	202	482	216	595	842	7
entendida	485	202	539	216	595	842	7
como	57	218	86	232	595	842	7
una	90	218	110	232	595	842	7
educación	114	218	169	232	595	842	7
abierta,	173	218	213	232	595	842	7
flexible,	217	218	258	232	595	842	7
basada	262	218	300	232	595	842	7
en	304	218	317	232	595	842	7
el	321	218	330	232	595	842	7
diálogo	334	218	374	232	595	842	7
intercultural,	379	218	446	232	595	842	7
donde	450	218	484	232	595	842	7
cada	488	218	513	232	595	842	7
cual	517	218	539	232	595	842	7
desde	57	234	88	248	595	842	7
su	91	234	103	248	595	842	7
cultura	106	234	143	248	595	842	7
establece	146	234	196	248	595	842	7
diálogos	199	234	244	248	595	842	7
con	247	234	266	248	595	842	7
las	270	234	284	248	595	842	7
otras	287	234	313	248	595	842	7
presentes	316	234	367	248	595	842	7
(ZIRADICH,	370	234	428	248	595	842	7
2010).	431	234	463	248	595	842	7
La	92	250	104	264	595	842	7
Didáctica	111	250	160	264	595	842	7
de	167	250	180	264	595	842	7
las	187	250	201	264	595	842	7
Ciencias	208	250	251	264	595	842	7
Naturales	258	250	308	264	595	842	7
(DCN)	314	250	345	264	595	842	7
ha	352	250	365	264	595	842	7
desarrollado	372	250	438	264	595	842	7
una	444	250	464	264	595	842	7
amplia	471	250	506	264	595	842	7
línea	513	250	539	264	595	842	7
de	57	266	70	280	595	842	7
investigación	77	266	147	280	595	842	7
en	155	266	168	280	595	842	7
las	175	266	189	280	595	842	7
llamadas	196	266	243	280	595	842	7
Ideas	250	266	278	280	595	842	7
Previas	285	266	322	280	595	842	7
(DRIVER;	330	266	374	280	595	842	7
GUESNE;	381	266	427	280	595	842	7
TIBERGHIEN,	434	266	499	280	595	842	7
1989),	507	266	539	280	595	842	7
Concepciones	57	282	130	296	595	842	7
alternativas	134	282	195	296	595	842	7
(CUBERO,	198	282	247	296	595	842	7
1994)	251	282	280	296	595	842	7
e	283	282	289	296	595	842	7
Imagen	292	282	332	296	595	842	7
de	335	282	348	296	595	842	7
Ciencia	351	282	389	296	595	842	7
y	393	282	398	296	595	842	7
Científico	401	282	451	296	595	842	7
(ADÚRIZ-BRAVO	455	282	539	296	595	842	7
et	57	298	66	312	595	842	7
al.,	70	298	85	312	595	842	7
2006),	89	298	121	312	595	842	7
las	126	298	140	312	595	842	7
cuales	144	298	177	312	595	842	7
describen	181	298	233	312	595	842	7
que	237	298	257	312	595	842	7
los	262	298	276	312	595	842	7
estudiantes	281	298	342	312	595	842	7
no	346	298	360	312	595	842	7
llegan	364	298	396	312	595	842	7
con	401	298	420	312	595	842	7
la	424	298	433	312	595	842	7
mente	437	298	471	312	595	842	7
en	476	298	489	312	595	842	7
blanco	493	298	528	312	595	842	7
a	533	298	539	312	595	842	7
las	57	314	71	328	595	842	7
aulas	75	314	102	328	595	842	7
sino	106	314	127	328	595	842	7
que	132	314	151	328	595	842	7
traen	156	314	183	328	595	842	7
sus	187	314	204	328	595	842	7
propias	208	314	247	328	595	842	7
ideas.	251	314	281	328	595	842	7
Asimismo,	285	314	339	328	595	842	7
mediante	343	314	393	328	595	842	7
estas	397	314	423	328	595	842	7
ideas	427	314	455	328	595	842	7
los	459	314	474	328	595	842	7
estudiantes	478	314	539	328	595	842	7
interpretan	57	330	116	344	595	842	7
y	121	330	126	344	595	842	7
explican	131	330	175	344	595	842	7
los	180	330	194	344	595	842	7
fenómenos	199	330	258	344	595	842	7
naturales	263	330	311	344	595	842	7
que	316	330	336	344	595	842	7
son	341	330	359	344	595	842	7
enseñados	364	330	420	344	595	842	7
durante	425	330	466	344	595	842	7
las	471	330	485	344	595	842	7
clases	490	330	521	344	595	842	7
de	526	330	539	344	595	842	7
Ciencias	57	346	100	360	595	842	7
Naturales.	103	346	156	360	595	842	7
En	92	362	105	376	595	842	7
casos	112	362	140	376	595	842	7
reducidos	147	362	199	376	595	842	7
estas	206	362	232	376	595	842	7
ideas	239	362	266	376	595	842	7
que	273	362	293	376	595	842	7
traen	300	362	327	376	595	842	7
los	334	362	349	376	595	842	7
estudiantes	356	362	416	376	595	842	7
se	423	362	434	376	595	842	7
asemejan	441	362	491	376	595	842	7
con	498	362	517	376	595	842	7
los	524	362	539	376	595	842	7
conocimientos	57	378	134	392	595	842	7
científicos	140	378	194	392	595	842	7
escolares	200	378	248	392	595	842	7
enseñados	254	378	310	392	595	842	7
durante	316	378	358	392	595	842	7
las	364	378	378	392	595	842	7
clases	384	378	415	392	595	842	7
de	421	378	434	392	595	842	7
Ciencias	440	378	483	392	595	842	7
Naturales	489	378	539	392	595	842	7
ya	57	394	68	408	595	842	7
que	72	394	92	408	595	842	7
por	96	394	114	408	595	842	7
lo	118	394	128	408	595	842	7
general	132	394	172	408	595	842	7
existen	176	394	213	408	595	842	7
discordancias	217	394	289	408	595	842	7
entre	293	394	320	408	595	842	7
sus	324	394	341	408	595	842	7
creencias	345	394	394	408	595	842	7
y	398	394	404	408	595	842	7
las	408	394	421	408	595	842	7
ideas	425	394	453	408	595	842	7
científicamente	457	394	539	408	595	842	7
aceptadas.	57	410	113	424	595	842	7
A	115	410	123	424	595	842	7
lo	125	410	135	424	595	842	7
largo	138	410	165	424	595	842	7
del	167	410	184	424	595	842	7
desarrollo	186	410	239	424	595	842	7
de	242	410	255	424	595	842	7
la	257	410	266	424	595	842	7
línea	269	410	294	424	595	842	7
de	297	410	310	424	595	842	7
las	313	410	327	424	595	842	7
ideas	329	410	357	424	595	842	7
previas,	360	410	400	424	595	842	7
concepciones	402	410	475	424	595	842	7
alternativas	477	410	539	424	595	842	7
o	57	426	63	440	595	842	7
imágenes	69	426	120	440	595	842	7
de	125	426	138	440	595	842	7
ciencia	144	426	180	440	595	842	7
y	186	426	191	440	595	842	7
científico	197	426	245	440	595	842	7
se	251	426	262	440	595	842	7
han	267	426	287	440	595	842	7
publicado	293	426	345	440	595	842	7
diferentes	351	426	404	440	595	842	7
clasificaciones	409	426	484	440	595	842	7
sobre	490	426	519	440	595	842	7
las	525	426	539	440	595	842	7
ideas	57	442	84	456	595	842	7
de	87	442	100	456	595	842	7
los	103	442	118	456	595	842	7
estudiantes	121	442	182	456	595	842	7
en	186	442	198	456	595	842	7
distintas	202	442	246	456	595	842	7
áreas	249	442	277	456	595	842	7
del	280	442	296	456	595	842	7
conocimiento	299	442	372	456	595	842	7
pero	375	442	399	456	595	842	7
en	402	442	415	456	595	842	7
la	419	442	427	456	595	842	7
mayoría	431	442	473	456	595	842	7
de	476	442	489	456	595	842	7
los	492	442	507	456	595	842	7
casos	510	442	539	456	595	842	7
pertenecientes	57	458	136	472	595	842	7
a	139	458	145	472	595	842	7
la	148	458	157	472	595	842	7
cultura	160	458	197	472	595	842	7
occidental	201	458	255	472	595	842	7
sin	259	458	274	472	595	842	7
dar	277	458	294	472	595	842	7
cuenta	297	458	333	472	595	842	7
de	336	458	350	472	595	842	7
las	353	458	367	472	595	842	7
culturas	370	458	412	472	595	842	7
de	415	458	429	472	595	842	7
etnias	432	458	463	472	595	842	7
o	467	458	473	472	595	842	7
identidades	477	458	539	472	595	842	7
diferentes.	57	474	112	488	595	842	7
A	92	490	99	504	595	842	7
la	104	490	112	504	595	842	7
hora	116	490	140	504	595	842	7
de	144	490	157	504	595	842	7
ahondar	161	490	205	504	595	842	7
en	209	490	222	504	595	842	7
la	226	490	235	504	595	842	7
Educación	239	490	294	504	595	842	7
Intercultural,	298	490	365	504	595	842	7
es	369	490	380	504	595	842	7
necesario	384	490	435	504	595	842	7
establecer	439	490	493	504	595	842	7
algunos	497	490	539	504	595	842	7
paralelismos	57	506	123	520	595	842	7
entre	128	506	156	520	595	842	7
las	161	506	175	520	595	842	7
ideas	181	506	208	520	595	842	7
previas,	214	506	254	520	595	842	7
concepciones	259	506	332	520	595	842	7
alternativas	337	506	398	520	595	842	7
o	404	506	410	520	595	842	7
imágenes	416	506	467	520	595	842	7
de	472	506	485	520	595	842	7
ciencia	491	506	527	520	595	842	7
y	533	506	539	520	595	842	7
científico	57	522	105	536	595	842	7
y	109	522	114	536	595	842	7
las	118	522	132	536	595	842	7
cosmovisiones	135	522	212	536	595	842	7
indígenas.	216	522	270	536	595	842	7
Estas	273	522	299	536	595	842	7
últimas	303	522	342	536	595	842	7
tienden	345	522	386	536	595	842	7
a	389	522	395	536	595	842	7
ser	398	522	414	536	595	842	7
fenómenos	417	522	476	536	595	842	7
sociales,	480	522	523	536	595	842	7
ya	527	522	539	536	595	842	7
que	57	538	77	552	595	842	7
son	81	538	100	552	595	842	7
testeadas	104	538	154	552	595	842	7
por	159	538	177	552	595	842	7
el	181	538	190	552	595	842	7
propio	195	538	230	552	595	842	7
sujeto	234	538	266	552	595	842	7
en	271	538	284	552	595	842	7
el	288	538	297	552	595	842	7
mundo	302	538	340	552	595	842	7
y	344	538	350	552	595	842	7
con	354	538	374	552	595	842	7
las	378	538	392	552	595	842	7
personas	396	538	444	552	595	842	7
que	448	538	468	552	595	842	7
lo	473	538	482	552	595	842	7
rodean.	487	538	527	552	595	842	7
A	531	538	539	552	595	842	7
partir	57	554	86	568	595	842	7
de	90	554	103	568	595	842	7
la	108	554	117	568	595	842	7
niñez,	121	554	152	568	595	842	7
cada	157	554	182	568	595	842	7
persona	186	554	228	568	595	842	7
interactúa	233	554	287	568	595	842	7
con	291	554	310	568	595	842	7
su	315	554	326	568	595	842	7
entorno	331	554	373	568	595	842	7
físico	377	554	405	568	595	842	7
y	409	554	415	568	595	842	7
social	419	554	449	568	595	842	7
y	454	554	459	568	595	842	7
es	464	554	475	568	595	842	7
a	479	554	485	568	595	842	7
través	490	554	521	568	595	842	7
de	525	554	539	568	595	842	7
esta	57	570	78	584	595	842	7
miríada	81	570	121	584	595	842	7
de	124	570	137	584	595	842	7
interacciones	140	570	210	584	595	842	7
con	214	570	233	584	595	842	7
el	236	570	245	584	595	842	7
entorno	248	570	290	584	595	842	7
que	293	570	313	584	595	842	7
las	317	570	331	584	595	842	7
presuposiciones	334	570	419	584	595	842	7
de	422	570	435	584	595	842	7
la	438	570	447	584	595	842	7
visión	450	570	481	584	595	842	7
de	485	570	498	584	595	842	7
mundo	501	570	539	584	595	842	7
son	57	586	75	600	595	842	7
inconscientemente	79	586	180	600	595	842	7
construidas	183	586	244	600	595	842	7
o	248	586	254	600	595	842	7
apropiadas	258	586	317	600	595	842	7
en	320	586	333	600	595	842	7
un	337	586	350	600	595	842	7
proceso,	354	586	398	600	595	842	7
porque	402	586	440	600	595	842	7
si	443	586	451	600	595	842	7
bien	455	586	478	600	595	842	7
tienen	482	586	515	600	595	842	7
una	519	586	539	600	595	842	7
lado	57	602	80	616	595	842	7
indiscutiblemente	84	602	180	616	595	842	7
construido,	184	602	243	616	595	842	7
la	247	602	256	616	595	842	7
construcción	261	602	329	616	595	842	7
de	333	602	346	616	595	842	7
ideas	350	602	378	616	595	842	7
se	382	602	393	616	595	842	7
hace	397	602	422	616	595	842	7
como	427	602	456	616	595	842	7
reconstrucción	460	602	539	616	595	842	7
de	57	618	70	632	595	842	7
la	76	618	85	632	595	842	7
cosmovisión	91	618	157	632	595	842	7
social	163	618	193	632	595	842	7
preexistente.	199	618	267	632	595	842	7
El	274	618	283	632	595	842	7
proceso	289	618	331	632	595	842	7
ocurre	337	618	371	632	595	842	7
durante	377	618	418	632	595	842	7
un	425	618	438	632	595	842	7
largo	445	618	472	632	595	842	7
período	478	618	519	632	595	842	7
de	526	618	539	632	595	842	7
tiempo,	57	634	97	648	595	842	7
siendo	101	634	136	648	595	842	7
los	140	634	155	648	595	842	7
años	159	634	183	648	595	842	7
formativos	187	634	243	648	595	842	7
de	247	634	260	648	595	842	7
la	264	634	273	648	595	842	7
infancia	277	634	319	648	595	842	7
de	323	634	336	648	595	842	7
la	340	634	349	648	595	842	7
mayor	353	634	386	648	595	842	7
importancia.	390	634	456	648	595	842	7
A	460	634	467	648	595	842	7
través	471	634	503	648	595	842	7
de	507	634	520	648	595	842	7
los	524	634	539	648	595	842	7
años	57	650	81	664	595	842	7
de	85	650	98	664	595	842	7
escolarización,	101	650	178	664	595	842	7
la	181	650	190	664	595	842	7
educación	193	650	248	664	595	842	7
formal	251	650	285	664	595	842	7
contribuye	288	650	345	664	595	842	7
al	348	650	357	664	595	842	7
desarrollo	360	650	413	664	595	842	7
de	416	650	429	664	595	842	7
una	432	650	452	664	595	842	7
polifasia	455	650	499	664	595	842	7
de	503	650	516	664	595	842	7
una	519	650	539	664	595	842	7
cosmovisión	57	666	122	680	595	842	7
en	126	666	139	680	595	842	7
la	143	666	152	680	595	842	7
que	156	666	176	680	595	842	7
se	180	666	191	680	595	842	7
asienta	195	666	233	680	595	842	7
la	237	666	245	680	595	842	7
ciencia	249	666	286	680	595	842	7
occidental	290	666	345	680	595	842	7
y	349	666	354	680	595	842	7
otra	358	666	379	680	595	842	7
en	383	666	396	680	595	842	7
la	400	666	409	680	595	842	7
que	413	666	433	680	595	842	7
radican	437	666	476	680	595	842	7
los	480	666	495	680	595	842	7
saberes	499	666	539	680	595	842	7
vernáculos.	57	682	116	696	595	842	7
Esta	121	682	143	696	595	842	7
polifasia	148	682	192	696	595	842	7
provee	197	682	233	696	595	842	7
las	238	682	252	696	595	842	7
bases	257	682	287	696	595	842	7
sobre	292	682	321	696	595	842	7
las	326	682	340	696	595	842	7
cuales	345	682	378	696	595	842	7
los	383	682	398	696	595	842	7
esquemas	403	682	455	696	595	842	7
cognitivos	460	682	515	696	595	842	7
son	520	682	539	696	595	842	7
construidos	57	698	118	712	595	842	7
durante	122	698	163	712	595	842	7
el	166	698	175	712	595	842	7
proceso	178	698	220	712	595	842	7
de	223	698	236	712	595	842	7
aprendizaje.	239	698	304	712	595	842	7
Como	92	714	123	728	595	842	7
el	125	714	134	728	595	842	7
objetivo	136	714	180	728	595	842	7
principal	182	714	228	728	595	842	7
de	230	714	243	728	595	842	7
este	245	714	267	728	595	842	7
trabajo	269	714	307	728	595	842	7
es	309	714	320	728	595	842	7
indagar	322	714	362	728	595	842	7
sobre	364	714	393	728	595	842	7
las	395	714	409	728	595	842	7
concepciones	411	714	484	728	595	842	7
de	486	714	499	728	595	842	7
tiempo	501	714	539	728	595	842	7
que	57	730	77	744	595	842	7
circulan	81	730	122	744	595	842	7
por	127	730	145	744	595	842	7
las	149	730	163	744	595	842	7
aulas	168	730	195	744	595	842	7
de	199	730	212	744	595	842	7
diversidad	217	730	271	744	595	842	7
cultural	276	730	316	744	595	842	7
se	320	730	331	744	595	842	7
debe	336	730	362	744	595	842	7
recordar	367	730	411	744	595	842	7
que	415	730	435	744	595	842	7
ciertos	440	730	475	744	595	842	7
fenómenos	480	730	539	744	595	842	7
naturales	57	746	105	760	595	842	7
tales	110	746	135	760	595	842	7
como:	139	746	172	760	595	842	7
el	176	746	185	760	595	842	7
movimiento	190	746	254	760	595	842	7
aparente	259	746	305	760	595	842	7
de	310	746	323	760	595	842	7
los	328	746	343	760	595	842	7
astros,	348	746	381	760	595	842	7
el	386	746	395	760	595	842	7
desarrollo	400	746	453	760	595	842	7
de	457	746	471	760	595	842	7
las	475	746	489	760	595	842	7
especies	494	746	539	760	595	842	7
vegetales	57	762	107	776	595	842	7
o	111	762	117	776	595	842	7
la	121	762	130	776	595	842	7
sucesión	134	762	180	776	595	842	7
de	184	762	197	776	595	842	7
las	201	762	215	776	595	842	7
generaciones,	219	762	292	776	595	842	7
plantean	296	762	342	776	595	842	7
preguntas	346	762	400	776	595	842	7
que	404	762	424	776	595	842	7
requieren	428	762	479	776	595	842	7
respuestas	483	762	539	776	595	842	7
culturales.	57	778	111	792	595	842	7
Al	116	778	126	792	595	842	7
nivel	131	778	156	792	595	842	7
más	162	778	183	792	595	842	7
elemental	188	778	240	792	595	842	7
de	245	778	258	792	595	842	7
sociabilidad,	263	778	329	792	595	842	7
hablar	334	778	368	792	595	842	7
del	373	778	389	792	595	842	7
tiempo	394	778	432	792	595	842	7
es	437	778	448	792	595	842	7
una	453	778	473	792	595	842	7
convención	478	778	539	792	595	842	7
Ciên.	56	27	74	38	595	842	8
Educ.,	76	27	97	38	595	842	8
v.	99	27	105	38	595	842	8
26,	106	27	118	38	595	842	8
e20056,	119	27	149	38	595	842	8
2020	151	27	169	38	595	842	8
8	510	18	514	29	595	842	8
de	517	18	526	29	595	842	8
18	529	18	538	29	595	842	8
social	56	56	86	71	595	842	8
(CARBONELL	90	56	157	71	595	842	8
CAMÓS,	161	56	203	71	595	842	8
2004).	208	56	240	71	595	842	8
Este	244	56	266	71	595	842	8
mismo	270	56	305	71	595	842	8
autor	310	56	338	71	595	842	8
afirma	342	56	375	71	595	842	8
que	380	56	400	71	595	842	8
la	404	56	413	71	595	842	8
vivencia	417	56	460	71	595	842	8
del	465	56	481	71	595	842	8
tiempo	485	56	523	71	595	842	8
es	527	56	538	71	595	842	8
una	56	72	76	87	595	842	8
experiencia	80	72	141	87	595	842	8
subjetiva	145	72	193	87	595	842	8
en	197	72	210	87	595	842	8
la	214	72	223	87	595	842	8
cual	227	72	248	87	595	842	8
existe	252	72	283	87	595	842	8
un	287	72	301	87	595	842	8
fuerte	305	72	337	87	595	842	8
contraste	341	72	390	87	595	842	8
entre	394	72	421	87	595	842	8
el	426	72	435	87	595	842	8
tiempo	439	72	477	87	595	842	8
medido	481	72	521	87	595	842	8
de	525	72	538	87	595	842	8
forma	56	88	87	103	595	842	8
mecánica	91	88	140	103	595	842	8
por	144	88	162	103	595	842	8
los	165	88	180	103	595	842	8
relojes	183	88	218	103	595	842	8
y	221	88	227	103	595	842	8
el	230	88	240	103	595	842	8
tiempo	243	88	281	103	595	842	8
vivido	284	88	316	103	595	842	8
o	320	88	326	103	595	842	8
experimentado	329	88	410	103	595	842	8
a	413	88	419	103	595	842	8
nivel	423	88	448	103	595	842	8
humano,	451	88	497	103	595	842	8
incluso	501	88	538	103	595	842	8
en	56	104	69	119	595	842	8
relación	73	104	115	119	595	842	8
a	119	104	125	119	595	842	8
su	129	104	141	119	595	842	8
cómputo.	145	104	195	119	595	842	8
Por	199	104	216	119	595	842	8
lo	220	104	230	119	595	842	8
tanto,	234	104	265	119	595	842	8
podemos	269	104	318	119	595	842	8
decir	322	104	348	119	595	842	8
que	352	104	372	119	595	842	8
el	376	104	386	119	595	842	8
tiempo	390	104	427	119	595	842	8
es	431	104	442	119	595	842	8
una	447	104	466	119	595	842	8
construcción	470	104	538	119	595	842	8
social	56	120	86	135	595	842	8
y	89	120	95	135	595	842	8
que	98	120	118	135	595	842	8
culturas	121	120	163	135	595	842	8
diferentes	166	120	218	135	595	842	8
conceptualizan	221	120	302	135	595	842	8
el	305	120	314	135	595	842	8
tiempo	317	120	355	135	595	842	8
de	358	120	371	135	595	842	8
manera	374	120	413	135	595	842	8
distinta	417	120	456	135	595	842	8
con	459	120	478	135	595	842	8
lo	481	120	491	135	595	842	8
cual	494	120	516	135	595	842	8
hoy	519	120	538	135	595	842	8
se	56	136	67	151	595	842	8
tiende	72	136	106	151	595	842	8
a	111	136	116	151	595	842	8
considerar	121	136	176	151	595	842	8
el	181	136	190	151	595	842	8
tiempo	195	136	233	151	595	842	8
como	237	136	267	151	595	842	8
una	271	136	291	151	595	842	8
práctica	296	136	338	151	595	842	8
social	343	136	372	151	595	842	8
configuradora	377	136	451	151	595	842	8
de	456	136	469	151	595	842	8
la	474	136	483	151	595	842	8
identidad	488	136	538	151	595	842	8
(CARBONELL	56	152	123	167	595	842	8
CAMÓS,	126	152	168	167	595	842	8
2004).	171	152	203	167	595	842	8
De	92	168	106	183	595	842	8
esta	110	168	131	183	595	842	8
afirmación	135	168	191	183	595	842	8
se	194	168	205	183	595	842	8
deriva	209	168	241	183	595	842	8
que	245	168	265	183	595	842	8
la	268	168	277	183	595	842	8
noción	281	168	317	183	595	842	8
de	320	168	333	183	595	842	8
tiempo	337	168	375	183	595	842	8
no	378	168	392	183	595	842	8
es	395	168	406	183	595	842	8
la	410	168	419	183	595	842	8
de	422	168	435	183	595	842	8
una	439	168	458	183	595	842	8
cantidad	462	168	508	183	595	842	8
pura,	511	168	538	183	595	842	8
homogénea	56	184	120	199	595	842	8
en	123	184	136	199	595	842	8
todas	139	184	168	199	595	842	8
partes,	171	184	207	199	595	842	8
siempre	210	184	252	199	595	842	8
comparable	255	184	317	199	595	842	8
a	321	184	326	199	595	842	8
ella	329	184	348	199	595	842	8
misma	351	184	386	199	595	842	8
y	389	184	394	199	595	842	8
mensurable,	397	184	462	199	595	842	8
sino	465	184	487	199	595	842	8
que	490	184	510	199	595	842	8
en	513	184	526	199	595	842	8
la	529	184	538	199	595	842	8
concepción	56	200	117	215	595	842	8
de	121	200	134	215	595	842	8
tiempo	138	200	176	215	595	842	8
caben	179	200	211	215	595	842	8
otras	215	200	241	215	595	842	8
consideraciones	245	200	330	215	595	842	8
que	334	200	354	215	595	842	8
simplemente	358	200	426	215	595	842	8
las	430	200	444	215	595	842	8
de	448	200	461	215	595	842	8
mayor,	465	200	500	215	595	842	8
menor	504	200	538	215	595	842	8
e	56	216	62	231	595	842	8
igual:	66	216	95	231	595	842	8
caben	99	216	131	231	595	842	8
consideraciones	135	216	220	231	595	842	8
de	224	216	237	231	595	842	8
aptitud,	241	216	282	231	595	842	8
oportunidad,	286	216	355	231	595	842	8
continuidad,	359	216	425	231	595	842	8
constancia,	429	216	488	231	595	842	8
similitud	492	216	538	231	595	842	8
y	56	232	62	247	595	842	8
equivalencia.	65	232	134	247	595	842	8
Desde	138	232	171	247	595	842	8
esta	174	232	195	247	595	842	8
perspectiva,	199	232	262	247	595	842	8
las	266	232	280	247	595	842	8
unidades	283	232	331	247	595	842	8
de	335	232	348	247	595	842	8
tiempo	351	232	389	247	595	842	8
no	392	232	405	247	595	842	8
son	409	232	427	247	595	842	8
unidades	431	232	479	247	595	842	8
de	482	232	495	247	595	842	8
medida	499	232	538	247	595	842	8
en	56	248	69	263	595	842	8
sentido	73	248	113	263	595	842	8
absoluto,	117	248	165	263	595	842	8
sino	169	248	191	263	595	842	8
de	195	248	208	263	595	842	8
ritmo.	212	248	244	263	595	842	8
Si	248	248	257	263	595	842	8
bien	261	248	284	263	595	842	8
la	288	248	297	263	595	842	8
observación	301	248	366	263	595	842	8
de	370	248	383	263	595	842	8
ciertos	387	248	422	263	595	842	8
fenómenos	426	248	485	263	595	842	8
naturales	490	248	538	263	595	842	8
y	56	264	62	279	595	842	8
astronómicos	66	264	137	279	595	842	8
provee	140	264	177	279	595	842	8
elementos	181	264	236	279	595	842	8
para	240	264	263	279	595	842	8
ayudar	267	264	302	279	595	842	8
a	306	264	312	279	595	842	8
fijar	316	264	336	279	595	842	8
el	340	264	349	279	595	842	8
paso	353	264	378	279	595	842	8
del	381	264	398	279	595	842	8
tiempo,	401	264	442	279	595	842	8
estos	446	264	473	279	595	842	8
fenómenos,	477	264	538	279	595	842	8
a	56	280	62	295	595	842	8
los	67	280	82	295	595	842	8
que	87	280	107	295	595	842	8
podríamos	112	280	169	295	595	842	8
denominar	174	280	232	295	595	842	8
índices	237	280	274	295	595	842	8
fenomenológicos,	279	280	373	295	595	842	8
son	378	280	397	295	595	842	8
irregulares	402	280	458	295	595	842	8
como	463	280	493	295	595	842	8
mínimo	498	280	538	295	595	842	8
fluctuantes.	56	296	118	311	595	842	8
Por	123	296	140	311	595	842	8
lo	144	296	154	311	595	842	8
tanto,	158	296	189	311	595	842	8
debemos	194	296	242	311	595	842	8
reconocer	247	296	299	311	595	842	8
un	304	296	317	311	595	842	8
esfuerzo	322	296	367	311	595	842	8
cultural	371	296	411	311	595	842	8
previo	416	296	449	311	595	842	8
que	453	296	473	311	595	842	8
consiste	478	296	521	311	595	842	8
en	525	296	538	311	595	842	8
la	56	312	65	327	595	842	8
selección	70	312	118	327	595	842	8
de	123	312	136	327	595	842	8
determinados	140	312	213	327	595	842	8
índices	218	312	254	327	595	842	8
fenomenológicos	259	312	350	327	595	842	8
y	355	312	360	327	595	842	8
el	365	312	374	327	595	842	8
rechazo	378	312	419	327	595	842	8
de	423	312	436	327	595	842	8
otros,	441	312	470	327	595	842	8
así	475	312	489	327	595	842	8
como	493	312	522	327	595	842	8
su	527	312	538	327	595	842	8
interpretación	56	328	131	343	595	842	8
en	134	328	147	343	595	842	8
términos	151	328	197	343	595	842	8
de	201	328	214	343	595	842	8
signos	217	328	250	343	595	842	8
numéricos	254	328	309	343	595	842	8
convencionales.	312	328	396	343	595	842	8
Asimismo,	92	344	145	359	595	842	8
la	148	344	157	359	595	842	8
representación	160	344	239	359	595	842	8
del	242	344	258	359	595	842	8
tiempo	261	344	298	359	595	842	8
en	301	344	314	359	595	842	8
el	317	344	326	359	595	842	8
calendario	329	344	384	359	595	842	8
es	387	344	398	359	595	842	8
esencialmente	401	344	477	359	595	842	8
rítmica.	480	344	519	359	595	842	8
Sin	522	344	538	359	595	842	8
embargo,	56	360	106	375	595	842	8
el	110	360	119	375	595	842	8
ritmo	123	360	152	375	595	842	8
del	155	360	172	375	595	842	8
tiempo	175	360	213	375	595	842	8
no	217	360	230	375	595	842	8
tiene	234	360	261	375	595	842	8
necesariamente	265	360	348	375	595	842	8
por	352	360	370	375	595	842	8
modelo	374	360	414	375	595	842	8
la	418	360	427	375	595	842	8
periodicidad	431	360	497	375	595	842	8
natural	501	360	538	375	595	842	8
constatada	56	376	114	391	595	842	8
por	118	376	136	391	595	842	8
la	140	376	149	391	595	842	8
experiencia,	152	376	216	391	595	842	8
sino	219	376	241	391	595	842	8
que	245	376	265	391	595	842	8
las	268	376	282	391	595	842	8
sociedades	286	376	344	391	595	842	8
tienen	348	376	382	391	595	842	8
en	385	376	398	391	595	842	8
ellas	402	376	425	391	595	842	8
mismas	429	376	469	391	595	842	8
la	472	376	481	391	595	842	8
necesidad	485	376	538	391	595	842	8
y	56	392	62	407	595	842	8
los	65	392	80	407	595	842	8
medios	83	392	122	407	595	842	8
para	125	392	148	407	595	842	8
instituir	151	392	192	407	595	842	8
dicho	195	392	225	407	595	842	8
ritmo	228	392	256	407	595	842	8
(CARBONELL	260	392	326	407	595	842	8
CAMÓS,	330	392	372	407	595	842	8
2004).	375	392	407	407	595	842	8
Este	410	392	432	407	595	842	8
mismo	435	392	470	407	595	842	8
autor	474	392	502	407	595	842	8
afirma	505	392	538	407	595	842	8
que	56	408	76	423	595	842	8
el	80	408	90	423	595	842	8
calendario	94	408	149	423	595	842	8
no	153	408	167	423	595	842	8
tiene	171	408	197	423	595	842	8
por	202	408	220	423	595	842	8
objeto	224	408	258	423	595	842	8
mesurar	262	408	305	423	595	842	8
el	309	408	318	423	595	842	8
paso	322	408	347	423	595	842	8
del	351	408	368	423	595	842	8
tiempo,	372	408	412	423	595	842	8
considerado	416	408	481	423	595	842	8
como	485	408	514	423	595	842	8
una	519	408	538	423	595	842	8
cantidad,	56	424	105	439	595	842	8
sino	109	424	131	439	595	842	8
que	135	424	155	439	595	842	8
proviene	159	424	205	439	595	842	8
de	209	424	223	439	595	842	8
una	227	424	246	439	595	842	8
concepción	250	424	311	439	595	842	8
cualitativa	315	424	370	439	595	842	8
del	374	424	390	439	595	842	8
tiempo	394	424	432	439	595	842	8
y	436	424	441	439	595	842	8
de	446	424	459	439	595	842	8
los	463	424	477	439	595	842	8
momentos	482	424	538	439	595	842	8
discontinuos	56	440	124	455	595	842	8
heterogéneos	127	440	200	455	595	842	8
y	203	440	209	455	595	842	8
giratorios	212	440	263	455	595	842	8
que	266	440	286	455	595	842	8
lo	289	440	299	455	595	842	8
componen.	302	440	362	455	595	842	8
Leach	365	440	395	455	595	842	8
(1971)	399	440	432	455	595	842	8
afirma	435	440	468	455	595	842	8
que	472	440	492	455	595	842	8
se	495	440	506	455	595	842	8
habla	509	440	538	455	595	842	8
de	56	456	69	471	595	842	8
medir	74	456	104	471	595	842	8
el	109	456	118	471	595	842	8
tiempo	122	456	160	471	595	842	8
como	164	456	194	471	595	842	8
si	198	456	206	471	595	842	8
el	210	456	219	471	595	842	8
tiempo	224	456	261	471	595	842	8
fuera	266	456	293	471	595	842	8
un	297	456	311	471	595	842	8
objeto	315	456	349	471	595	842	8
concreto	354	456	400	471	595	842	8
que	404	456	424	471	595	842	8
esperara	429	456	474	471	595	842	8
ser	478	456	493	471	595	842	8
medido	498	456	538	471	595	842	8
cuando	56	472	96	487	595	842	8
en	99	472	112	487	595	842	8
realidad	116	472	159	487	595	842	8
creamos	163	472	207	487	595	842	8
el	211	472	220	487	595	842	8
tiempo	224	472	262	487	595	842	8
al	266	472	275	487	595	842	8
crear	278	472	305	487	595	842	8
intervalos	308	472	360	487	595	842	8
en	364	472	377	487	595	842	8
la	381	472	390	487	595	842	8
vida	394	472	416	487	595	842	8
social	420	472	450	487	595	842	8
ya	453	472	465	487	595	842	8
que	469	472	489	487	595	842	8
antes	493	472	521	487	595	842	8
de	525	472	538	487	595	842	8
esto	56	488	78	503	595	842	8
no	82	488	95	503	595	842	8
hay	98	488	117	503	595	842	8
tiempo	120	488	158	503	595	842	8
que	161	488	181	503	595	842	8
pueda	184	488	217	503	595	842	8
ser	220	488	236	503	595	842	8
medido.	239	488	282	503	595	842	8
Para	92	504	114	519	595	842	8
abordar	120	504	161	519	595	842	8
la	166	504	175	519	595	842	8
problemática	181	504	250	519	595	842	8
planteada	256	504	309	519	595	842	8
en	314	504	327	519	595	842	8
el	332	504	342	519	595	842	8
trabajo	347	504	385	519	595	842	8
de	390	504	403	519	595	842	8
investigación	408	504	478	519	595	842	8
propuesto	484	504	538	519	595	842	8
anclamos	56	520	106	535	595	842	8
en	109	520	122	535	595	842	8
la	124	520	133	535	595	842	8
etnia	136	520	162	535	595	842	8
Qom	165	520	190	535	595	842	8
por	193	520	211	535	595	842	8
lo	214	520	223	535	595	842	8
que	226	520	246	535	595	842	8
fue	248	520	265	535	595	842	8
necesario	268	520	318	535	595	842	8
profundizar	321	520	382	535	595	842	8
en	385	520	398	535	595	842	8
su	400	520	412	535	595	842	8
cosmovisión	415	520	480	535	595	842	8
a	483	520	489	535	595	842	8
través	491	520	523	535	595	842	8
de	525	520	538	535	595	842	8
fuentes	56	536	95	551	595	842	8
antropológicas	99	536	178	551	595	842	8
(TOLA,	182	536	217	551	595	842	8
2012).	220	536	252	551	595	842	8
Su	256	536	269	551	595	842	8
cultura	272	536	309	551	595	842	8
es	313	536	324	551	595	842	8
de	327	536	341	551	595	842	8
transmisión	344	536	406	551	595	842	8
oral	409	536	429	551	595	842	8
y	433	536	439	551	595	842	8
asume	442	536	477	551	595	842	8
el	480	536	489	551	595	842	8
universo	493	536	538	551	595	842	8
como	56	552	86	567	595	842	8
un	89	552	102	567	595	842	8
todo.	105	552	133	567	595	842	8
Según	136	552	169	567	595	842	8
trabajos	172	552	215	567	595	842	8
antropológicos	218	552	297	567	595	842	8
los	300	552	315	567	595	842	8
Qom	318	552	344	567	595	842	8
describen	347	552	398	567	595	842	8
al	402	552	410	567	595	842	8
tiempo	414	552	451	567	595	842	8
como	454	552	484	567	595	842	8
un	487	552	500	567	595	842	8
espiral	504	552	538	567	595	842	8
donde	56	568	90	583	595	842	8
los	94	568	108	583	595	842	8
antepasados	112	568	178	583	595	842	8
conviven	182	568	229	583	595	842	8
con	232	568	252	583	595	842	8
los	255	568	270	583	595	842	8
seres	273	568	300	583	595	842	8
del	303	568	319	583	595	842	8
presente	323	568	369	583	595	842	8
(TOLA,	372	568	407	583	595	842	8
2016).	410	568	442	583	595	842	8
Por	446	568	463	583	595	842	8
otra	466	568	487	583	595	842	8
parte,	491	568	521	583	595	842	8
un	525	568	538	583	595	842	8
autor	56	584	84	599	595	842	8
Qom	88	584	114	599	595	842	8
(SÁNCHEZ,	118	584	175	599	595	842	8
2010)	178	584	208	599	595	842	8
afirma	212	584	245	599	595	842	8
que	249	584	269	599	595	842	8
el	273	584	282	599	595	842	8
Sol	286	584	302	599	595	842	8
es	306	584	317	599	595	842	8
un	321	584	335	599	595	842	8
indicador	339	584	388	599	595	842	8
diurno	392	584	427	599	595	842	8
del	431	584	447	599	595	842	8
paso	451	584	476	599	595	842	8
del	480	584	496	599	595	842	8
tiempo	500	584	538	599	595	842	8
porque	56	600	94	615	595	842	8
establece	99	600	149	615	595	842	8
los	154	600	169	615	595	842	8
intervalos	174	600	226	615	595	842	8
de	231	600	244	615	595	842	8
luz	249	600	264	615	595	842	8
disponibles	269	600	330	615	595	842	8
para	335	600	358	615	595	842	8
las	363	600	377	615	595	842	8
tareas	382	600	413	615	595	842	8
de	418	600	431	615	595	842	8
caza,	436	600	462	615	595	842	8
el	467	600	476	615	595	842	8
meleo	481	600	514	615	595	842	8
y	519	600	524	615	595	842	8
la	529	600	538	615	595	842	8
recolección.	56	616	119	631	595	842	8
Con	123	616	144	631	595	842	8
toda	147	616	171	631	595	842	8
esta	175	616	196	631	595	842	8
información	200	616	263	631	595	842	8
diseñamos,	267	616	326	631	595	842	8
elaboramos	330	616	392	631	595	842	8
e	395	616	401	631	595	842	8
implementamos	405	616	491	631	595	842	8
un	494	616	508	631	595	842	8
taller	511	616	538	631	595	842	8
de	56	632	69	647	595	842	8
2	73	632	79	647	595	842	8
horas	82	632	111	647	595	842	8
destinado	114	632	166	647	595	842	8
a	169	632	175	647	595	842	8
estudiantes	178	632	239	647	595	842	8
de	243	632	256	647	595	842	8
escuelas	259	632	303	647	595	842	8
secundarias.	306	632	371	647	595	842	8
Aspectos	92	666	142	681	595	842	8
Metodológicos	146	666	229	681	595	842	8
Para	92	698	114	713	595	842	8
esta	117	698	139	713	595	842	8
primera	142	698	183	713	595	842	8
etapa	186	698	215	713	595	842	8
de	218	698	231	713	595	842	8
indagación	234	698	293	713	595	842	8
doctoral	296	698	340	713	595	842	8
se	343	698	354	713	595	842	8
diseñaron	357	698	409	713	595	842	8
una	412	698	432	713	595	842	8
serie	435	698	459	713	595	842	8
de	462	698	475	713	595	842	8
actividades	478	698	538	713	595	842	8
didácticas	56	714	109	729	595	842	8
exploratorias.	115	714	186	729	595	842	8
Su	192	714	205	729	595	842	8
fin	210	714	224	729	595	842	8
fue	229	714	246	729	595	842	8
realizar	251	714	290	729	595	842	8
un	295	714	309	729	595	842	8
rastreo	314	714	351	729	595	842	8
a	356	714	362	729	595	842	8
primera	367	714	409	729	595	842	8
instancia	414	714	461	729	595	842	8
acerca	467	714	500	729	595	842	8
de	506	714	519	729	595	842	8
las	524	714	538	729	595	842	8
representaciones	56	730	147	745	595	842	8
vernáculas	152	730	208	745	595	842	8
sobre	213	730	243	745	595	842	8
el	248	730	257	745	595	842	8
tiempo	262	730	300	745	595	842	8
que	306	730	326	745	595	842	8
circulaban	331	730	385	745	595	842	8
en	391	730	404	745	595	842	8
instituciones	409	730	477	745	595	842	8
educativas	482	730	538	745	595	842	8
del	56	746	73	761	595	842	8
Gran	78	746	103	761	595	842	8
Chaco.	109	746	144	761	595	842	8
La	150	746	162	761	595	842	8
indagación	168	746	227	761	595	842	8
se	233	746	244	761	595	842	8
realizó	250	746	284	761	595	842	8
mediante	290	746	340	761	595	842	8
una	346	746	366	761	595	842	8
metodología	372	746	439	761	595	842	8
de	445	746	458	761	595	842	8
investigación-	464	746	538	761	595	842	8
acción	56	762	90	777	595	842	8
(SIRVENT;	96	762	146	777	595	842	8
RIGAL,	152	762	186	777	595	842	8
2012),	192	762	224	777	595	842	8
se	229	762	241	777	595	842	8
planificaron	246	762	309	777	595	842	8
pasos	315	762	345	777	595	842	8
y	351	762	356	777	595	842	8
estrategias	362	762	419	777	595	842	8
a	425	762	431	777	595	842	8
realizar	437	762	475	777	595	842	8
para	481	762	504	777	595	842	8
llevar	510	762	538	777	595	842	8
a	56	778	62	793	595	842	8
cabo	68	778	93	793	595	842	8
la	99	778	108	793	595	842	8
acción	114	778	148	793	595	842	8
y	153	778	159	793	595	842	8
evaluar	165	778	203	793	595	842	8
sus	209	778	226	793	595	842	8
resultados.	231	778	289	793	595	842	8
Así	294	778	310	793	595	842	8
comprender	316	778	380	793	595	842	8
la	386	778	395	793	595	842	8
formulación	401	778	464	793	595	842	8
y	470	778	476	793	595	842	8
evaluación	481	778	538	793	595	842	8
9	510	16	514	28	595	842	9
de	517	17	526	27	595	842	9
18	529	17	538	27	595	842	9
Ciên.	56	27	74	38	595	842	9
Educ.,	76	27	97	38	595	842	9
v.	99	27	105	38	595	842	9
26,	106	27	118	38	595	842	9
e20056,	119	27	149	38	595	842	9
2020	151	27	169	38	595	842	9
del	57	58	73	72	595	842	9
problema	77	58	127	72	595	842	9
planteado	131	58	185	72	595	842	9
en	189	58	202	72	595	842	9
la	205	58	214	72	595	842	9
situación	218	58	266	72	595	842	9
educativa.	270	58	324	72	595	842	9
Dicho	327	58	358	72	595	842	9
problema	362	58	413	72	595	842	9
puede	416	58	450	72	595	842	9
hacer	454	58	482	72	595	842	9
referencia	486	58	539	72	595	842	9
a	57	74	62	88	595	842	9
la	67	74	76	88	595	842	9
necesidad	80	74	133	88	595	842	9
de	137	74	150	88	595	842	9
innovar	154	74	194	88	595	842	9
o	199	74	205	88	595	842	9
modificar	209	74	259	88	595	842	9
estrategias	263	74	321	88	595	842	9
de	325	74	338	88	595	842	9
enseñanza.	342	74	401	88	595	842	9
Se	405	74	417	88	595	842	9
elaboraron	421	74	479	88	595	842	9
registros	483	74	529	88	595	842	9
a	533	74	539	88	595	842	9
través	57	90	88	104	595	842	9
de	91	90	104	104	595	842	9
análisis	108	90	146	104	595	842	9
de	149	90	162	104	595	842	9
documentos,	165	90	234	104	595	842	9
observaciones	237	90	313	104	595	842	9
y	316	90	321	104	595	842	9
registros	325	90	370	104	595	842	9
de	373	90	386	104	595	842	9
audio.	389	90	422	104	595	842	9
Esta	92	106	113	120	595	842	9
metodología	120	106	188	120	595	842	9
de	195	106	208	120	595	842	9
investigación	215	106	285	120	595	842	9
orienta	292	106	329	120	595	842	9
la	336	106	345	120	595	842	9
realización	352	106	408	120	595	842	9
de	415	106	428	120	595	842	9
acciones	435	106	481	120	595	842	9
con	488	106	507	120	595	842	9
fines	514	106	539	120	595	842	9
específicos	57	122	114	136	595	842	9
en	121	122	134	136	595	842	9
contextos	141	122	192	136	595	842	9
poco	199	122	225	136	595	842	9
característicos	232	122	307	136	595	842	9
para	314	122	337	136	595	842	9
el	343	122	353	136	595	842	9
investigador	359	122	425	136	595	842	9
respondiendo	431	122	505	136	595	842	9
a	511	122	517	136	595	842	9
los	524	122	539	136	595	842	9
problemas,	57	138	115	152	595	842	9
expectativas	119	138	185	152	595	842	9
y	188	138	194	152	595	842	9
necesidades	197	138	262	152	595	842	9
que	265	138	285	152	595	842	9
tengan	289	138	326	152	595	842	9
planteados	330	138	388	152	595	842	9
las	392	138	406	152	595	842	9
instituciones,	409	138	479	152	595	842	9
en	483	138	495	152	595	842	9
general	499	138	539	152	595	842	9
y	57	154	62	168	595	842	9
sus	65	154	82	168	595	842	9
miembros,	85	154	141	168	595	842	9
en	144	154	157	168	595	842	9
particular.	160	154	213	168	595	842	9
De	216	154	230	168	595	842	9
esta	234	154	255	168	595	842	9
forma,	258	154	292	168	595	842	9
las	295	154	309	168	595	842	9
acciones	312	154	357	168	595	842	9
intentan	360	154	405	168	595	842	9
modificar	408	154	458	168	595	842	9
la	461	154	470	168	595	842	9
realidad	473	154	516	168	595	842	9
una	519	154	539	168	595	842	9
vez	57	170	74	184	595	842	9
comprendida	78	170	148	184	595	842	9
la	152	170	161	184	595	842	9
problemática	165	170	235	184	595	842	9
estudiada	239	170	290	184	595	842	9
convirtiéndose	294	170	373	184	595	842	9
en	377	170	390	184	595	842	9
una	393	170	413	184	595	842	9
forma	417	170	448	184	595	842	9
de	452	170	465	184	595	842	9
investigación	469	170	539	184	595	842	9
autorreflexiva	57	186	129	200	595	842	9
de	134	186	147	200	595	842	9
los	151	186	166	200	595	842	9
actores	170	186	208	200	595	842	9
implicados,	212	186	272	200	595	842	9
con	276	186	295	200	595	842	9
el	299	186	308	200	595	842	9
fin	312	186	326	200	595	842	9
de	330	186	343	200	595	842	9
mejorar	347	186	388	200	595	842	9
y	392	186	398	200	595	842	9
comprender	402	186	467	200	595	842	9
sus	471	186	487	200	595	842	9
prácticas	492	186	539	200	595	842	9
sociales	57	202	98	216	595	842	9
educativas	101	202	157	216	595	842	9
como	160	202	190	216	595	842	9
así	193	202	207	216	595	842	9
también	210	202	254	216	595	842	9
las	257	202	271	216	595	842	9
situaciones	274	202	333	216	595	842	9
en	336	202	349	216	595	842	9
las	352	202	366	216	595	842	9
que	369	202	389	216	595	842	9
estas	393	202	419	216	595	842	9
se	422	202	433	216	595	842	9
realizan.	436	202	480	216	595	842	9
En	92	218	105	232	595	842	9
particular,	108	218	161	232	595	842	9
se	165	218	176	232	595	842	9
abordaron	179	218	234	232	595	842	9
instituciones	238	218	305	232	595	842	9
escolares	309	218	357	232	595	842	9
de	361	218	374	232	595	842	9
contextos	377	218	429	232	595	842	9
rurales	432	218	468	232	595	842	9
(Figura	471	218	508	232	595	842	9
1),	511	218	524	232	595	842	9
se	527	218	539	232	595	842	9
relevaron	57	234	106	248	595	842	9
las	110	234	124	248	595	842	9
representaciones	128	234	219	248	595	842	9
de	223	234	236	248	595	842	9
diversos	240	234	283	248	595	842	9
actores	287	234	326	248	595	842	9
sobre	330	234	359	248	595	842	9
el	363	234	372	248	595	842	9
tiempo	376	234	414	248	595	842	9
desde	418	234	450	248	595	842	9
una	454	234	473	248	595	842	9
perspectiva	477	234	539	248	595	842	9
multicultural,	57	250	127	264	595	842	9
se	130	250	141	264	595	842	9
realizaron	144	250	196	264	595	842	9
registros	200	250	245	264	595	842	9
y	248	250	254	264	595	842	9
evaluaciones	257	250	325	264	595	842	9
sobre	328	250	358	264	595	842	9
todas	361	250	390	264	595	842	9
la	393	250	402	264	595	842	9
acciones	405	250	450	264	595	842	9
en	454	250	467	264	595	842	9
relación	470	250	512	264	595	842	9
a	515	250	521	264	595	842	9
los	524	250	539	264	595	842	9
objetivos	57	266	105	280	595	842	9
diseñados.	108	266	164	280	595	842	9
Figura	80	298	112	312	595	842	9
1	115	298	121	312	595	842	9
–	124	299	130	312	595	842	9
Instituciones	133	299	194	312	595	842	9
escolares	197	299	242	312	595	842	9
de	244	299	256	312	595	842	9
contextos	259	299	307	312	595	842	9
rurales	310	299	342	312	595	842	9
de	345	299	357	312	595	842	9
la	360	299	368	312	595	842	9
Provincia	371	299	415	312	595	842	9
de	418	299	430	312	595	842	9
Chaco,	433	299	465	312	595	842	9
Argentina	468	299	516	312	595	842	9
Fuente:	185	475	218	488	595	842	9
fotografía	220	475	263	488	595	842	9
tomada	266	475	299	488	595	842	9
durante	302	475	337	488	595	842	9
la	339	475	347	488	595	842	9
investigación.	349	475	410	488	595	842	9
Teniendo	92	506	142	520	595	842	9
en	147	506	160	520	595	842	9
cuenta	165	506	202	520	595	842	9
que	207	506	228	520	595	842	9
el	233	506	242	520	595	842	9
objetivo	247	506	292	520	595	842	9
general	297	506	338	520	595	842	9
de	343	506	356	520	595	842	9
este	361	506	383	520	595	842	9
trabajo	388	506	427	520	595	842	9
de	432	506	445	520	595	842	9
investigación	450	506	522	520	595	842	9
es	527	506	539	520	595	842	9
indagar	57	522	98	536	595	842	9
sobre	102	522	131	536	595	842	9
la	135	522	144	536	595	842	9
concepción	148	522	209	536	595	842	9
de	213	522	226	536	595	842	9
tiempo	230	522	268	536	595	842	9
Qom	272	522	298	536	595	842	9
con	302	522	321	536	595	842	9
el	325	522	334	536	595	842	9
fin	338	522	352	536	595	842	9
último	356	522	390	536	595	842	9
de	394	522	407	536	595	842	9
aportar	411	522	450	536	595	842	9
a	454	522	460	536	595	842	9
la	464	522	473	536	595	842	9
creación	477	522	521	536	595	842	9
de	525	522	539	536	595	842	9
materiales	57	538	111	552	595	842	9
didácticos	114	538	168	552	595	842	9
en	171	538	184	552	595	842	9
contextos	187	538	239	552	595	842	9
de	242	538	255	552	595	842	9
diversidad	258	538	313	552	595	842	9
cultural.	316	538	359	552	595	842	9
La	92	554	104	568	595	842	9
intervención	110	554	179	568	595	842	9
se	185	554	196	568	595	842	9
realizó	202	554	237	568	595	842	9
en	243	554	257	568	595	842	9
tres	262	554	282	568	595	842	9
encuentros	288	554	349	568	595	842	9
de	355	554	368	568	595	842	9
2	374	554	380	568	595	842	9
horas	386	554	416	568	595	842	9
y	422	554	427	568	595	842	9
fue	433	554	450	568	595	842	9
llevada	456	554	495	568	595	842	9
a	501	554	507	568	595	842	9
cabo	513	554	539	568	595	842	9
en	57	570	70	584	595	842	9
la	76	570	85	584	595	842	9
Escuela	92	570	132	584	595	842	9
de	138	570	151	584	595	842	9
Enseñanza	158	570	213	584	595	842	9
Media,	219	570	254	584	595	842	9
n.	261	570	270	584	595	842	9
168	276	570	295	584	595	842	9
y	301	570	307	584	595	842	9
sus	313	570	330	584	595	842	9
dos	336	570	355	584	595	842	9
anexos.	361	570	400	584	595	842	9
Los	406	570	424	584	595	842	9
destinatarios	430	570	498	584	595	842	9
fueron	504	570	539	584	595	842	9
aproximadamente	57	586	153	600	595	842	9
50	158	586	171	600	595	842	9
estudiantes	176	586	237	600	595	842	9
de	242	586	255	600	595	842	9
instituciones	260	586	327	600	595	842	9
secundarias	332	586	394	600	595	842	9
que	399	586	419	600	595	842	9
trabajaron	424	586	479	600	595	842	9
en	484	586	497	600	595	842	9
grupos	502	586	539	600	595	842	9
de	57	602	70	616	595	842	9
3	73	602	80	616	595	842	9
a	83	602	89	616	595	842	9
5	93	602	99	616	595	842	9
estudiantes.	103	602	166	616	595	842	9
Buscamos	170	602	223	616	595	842	9
que	226	602	246	616	595	842	9
las	250	602	264	616	595	842	9
actividades	268	602	327	616	595	842	9
apuntaran	331	602	385	616	595	842	9
a	389	602	395	616	595	842	9
conocimientos	399	602	476	616	595	842	9
ancestrales	480	602	539	616	595	842	9
específicos	57	618	116	632	595	842	9
sobre	123	618	153	632	595	842	9
el	160	618	169	632	595	842	9
tiempo	176	618	215	632	595	842	9
por	222	618	240	632	595	842	9
lo	247	618	257	632	595	842	9
que	264	618	284	632	595	842	9
se	291	618	303	632	595	842	9
basaron	310	618	353	632	595	842	9
en	360	618	373	632	595	842	9
un	380	618	394	632	595	842	9
reloj	401	618	425	632	595	842	9
de	432	618	445	632	595	842	9
la	452	618	461	632	595	842	9
cultura	468	618	506	632	595	842	9
Qom	513	618	539	632	595	842	9
compuesto	57	634	117	648	595	842	9
por	123	634	142	648	595	842	9
diferentes	148	634	200	648	595	842	9
períodos	206	634	253	648	595	842	9
temporales,	258	634	320	648	595	842	9
cuyas	326	634	355	648	595	842	9
denominaciones	361	634	449	648	595	842	9
están	454	634	483	648	595	842	9
dadas	489	634	520	648	595	842	9
en	526	634	539	648	595	842	9
lengua	57	650	93	664	595	842	9
vernácula	97	650	148	664	595	842	9
y	152	650	158	664	595	842	9
se	162	650	173	664	595	842	9
basan	177	650	208	664	595	842	9
en	212	650	225	664	595	842	9
la	229	650	238	664	595	842	9
observación	242	650	307	664	595	842	9
precisa	311	650	348	664	595	842	9
de	352	650	365	664	595	842	9
las	369	650	383	664	595	842	9
posiciones	387	650	443	664	595	842	9
solares	447	650	484	664	595	842	9
a	488	650	494	664	595	842	9
lo	498	650	508	664	595	842	9
largo	512	650	539	664	595	842	9
de	57	666	70	680	595	842	9
un	74	666	87	680	595	842	9
día,	91	666	110	680	595	842	9
la	114	666	123	680	595	842	9
luminosidad	127	666	192	680	595	842	9
atmosférica	196	666	257	680	595	842	9
durante	261	666	303	680	595	842	9
la	306	666	315	680	595	842	9
noche.	319	666	354	680	595	842	9
La	358	666	370	680	595	842	9
propuesta	374	666	428	680	595	842	9
didáctica	432	666	480	680	595	842	9
buscó	483	666	515	680	595	842	9
que	519	666	539	680	595	842	9
los	57	682	71	696	595	842	9
participantes	75	682	144	696	595	842	9
generaran	148	682	201	696	595	842	9
hipótesis	205	682	252	696	595	842	9
y	256	682	261	696	595	842	9
que	265	682	285	696	595	842	9
la	288	682	297	696	595	842	9
comunicación	301	682	374	696	595	842	9
no	378	682	391	696	595	842	9
se	395	682	406	696	595	842	9
basara	409	682	444	696	595	842	9
únicamente	447	682	510	696	595	842	9
en	513	682	526	696	595	842	9
el	529	682	539	696	595	842	9
lenguaje	57	698	102	712	595	842	9
oral,	107	698	129	712	595	842	9
ya	134	698	145	712	595	842	9
que	150	698	170	712	595	842	9
debieron	174	698	222	712	595	842	9
armar	226	698	257	712	595	842	9
un	261	698	275	712	595	842	9
collage	279	698	317	712	595	842	9
de	322	698	335	712	595	842	9
imágenes	339	698	390	712	595	842	9
y	394	698	400	712	595	842	9
dibujos	404	698	444	712	595	842	9
relacionados	448	698	515	712	595	842	9
con	519	698	539	712	595	842	9
el	57	714	66	728	595	842	9
reloj	71	714	94	728	595	842	9
Qom.	99	714	127	728	595	842	9
Por	132	714	149	728	595	842	9
otra	154	714	175	728	595	842	9
parte,	180	714	211	728	595	842	9
la	215	714	224	728	595	842	9
significatividad	229	714	309	728	595	842	9
de	314	714	327	728	595	842	9
las	332	714	346	728	595	842	9
actividades	351	714	411	728	595	842	9
propuestas	416	714	474	728	595	842	9
se	479	714	490	728	595	842	9
puso	495	714	521	728	595	842	9
de	525	714	539	728	595	842	9
manifiesto	57	730	112	744	595	842	9
a	117	730	122	744	595	842	9
través	127	730	158	744	595	842	9
de	163	730	176	744	595	842	9
la	180	730	189	744	595	842	9
participación	194	730	263	744	595	842	9
activa	268	730	299	744	595	842	9
de	303	730	316	744	595	842	9
los	321	730	336	744	595	842	9
estudiantes	340	730	401	744	595	842	9
que,	406	730	428	744	595	842	9
incluso,	433	730	473	744	595	842	9
sostuvieron	477	730	539	744	595	842	9
discusiones	57	746	118	760	595	842	9
acaloradas	121	746	177	760	595	842	9
para	180	746	203	760	595	842	9
alcanzar	206	746	250	760	595	842	9
acuerdos	253	746	301	760	595	842	9
(Figura	304	746	340	760	595	842	9
2).	343	746	356	760	595	842	9
10	505	17	514	27	595	842	10
de	517	17	526	27	595	842	10
18	529	17	538	27	595	842	10
Ciên.	56	27	74	38	595	842	10
Educ.,	76	27	97	38	595	842	10
v.	99	27	105	38	595	842	10
26,	106	27	118	38	595	842	10
e20056,	119	27	149	38	595	842	10
2020	151	27	169	38	595	842	10
Figura	121	57	153	70	595	842	10
2	156	57	162	70	595	842	10
–	165	57	171	70	595	842	10
Grupos	173	57	208	70	595	842	10
de	211	57	223	70	595	842	10
estudiantes	226	57	282	70	595	842	10
trabajando	285	57	338	70	595	842	10
en	340	57	352	70	595	842	10
las	355	57	368	70	595	842	10
consignas	371	57	419	70	595	842	10
planteadas	422	57	475	70	595	842	10
Fuente:	180	162	212	174	595	842	10
fotografías	215	162	262	174	595	842	10
tomadas	264	162	302	174	595	842	10
durante	305	162	339	174	595	842	10
la	342	162	349	174	595	842	10
investigación	352	162	410	174	595	842	10
2	410	163	413	170	595	842	10
.	414	162	416	174	595	842	10
La	92	208	104	223	595	842	10
realización	108	208	165	223	595	842	10
de	169	208	182	223	595	842	10
las	186	208	200	223	595	842	10
tareas	205	208	236	223	595	842	10
pautadas	241	208	289	223	595	842	10
promovió	293	208	344	223	595	842	10
el	349	208	358	223	595	842	10
acceso	362	208	397	223	595	842	10
a	402	208	408	223	595	842	10
un	412	208	425	223	595	842	10
fenómeno	430	208	484	223	595	842	10
desde	488	208	520	223	595	842	10
los	524	208	539	223	595	842	10
conocimientos	57	224	134	239	595	842	10
ancestrales,	139	224	200	239	595	842	10
ofreciendo	204	224	261	239	595	842	10
una	265	224	285	239	595	842	10
mirada	289	224	326	239	595	842	10
diversa	330	224	367	239	595	842	10
sobre	372	224	401	239	595	842	10
los	405	224	420	239	595	842	10
fenómenos	424	224	483	239	595	842	10
naturales,	487	224	539	239	595	842	10
promoviendo	57	240	128	255	595	842	10
la	132	240	141	255	595	842	10
puesta	145	240	181	255	595	842	10
en	185	240	198	255	595	842	10
escena	202	240	238	255	595	842	10
de	243	240	256	255	595	842	10
temáticas	260	240	311	255	595	842	10
comúnmente	315	240	385	255	595	842	10
silenciadas	390	240	447	255	595	842	10
al	451	240	460	255	595	842	10
interior	464	240	503	255	595	842	10
de	507	240	520	255	595	842	10
las	525	240	539	255	595	842	10
aulas	57	256	84	271	595	842	10
escolares.	87	256	138	271	595	842	10
A	141	256	148	271	595	842	10
continuación	151	256	220	271	595	842	10
se	224	256	235	271	595	842	10
presentan	238	256	291	271	595	842	10
brevemente	294	256	357	271	595	842	10
las	360	256	374	271	595	842	10
actividades	378	256	437	271	595	842	10
planificadas:	440	256	506	271	595	842	10
–	74	302	79	314	595	842	10
–	74	344	79	356	595	842	10
–	74	526	79	538	595	842	10
2	57	790	60	797	595	842	10
Actividad	92	288	134	300	595	842	10
1:	136	288	144	300	595	842	10
Presentación	146	288	203	300	595	842	10
de	206	288	216	300	595	842	10
los	219	288	231	300	595	842	10
participantes.	234	288	294	300	595	842	10
Se	92	302	102	314	595	842	10
presentan	105	302	149	314	595	842	10
los	151	302	164	314	595	842	10
estudiantes	166	302	217	314	595	842	10
de	219	302	230	314	595	842	10
la	233	302	240	314	595	842	10
escuela,	243	302	278	314	595	842	10
luego	280	302	305	314	595	842	10
los	308	302	320	314	595	842	10
docentes	322	302	363	314	595	842	10
intervinientes	365	302	426	314	595	842	10
y	428	302	433	314	595	842	10
se	435	302	445	314	595	842	10
explica	447	302	478	314	595	842	10
de	480	302	491	314	595	842	10
forma	494	302	519	314	595	842	10
oral	522	302	539	314	595	842	10
los	92	316	104	328	595	842	10
objetivos	107	316	147	328	595	842	10
formativos	150	316	197	328	595	842	10
de	199	316	210	328	595	842	10
las	213	316	225	328	595	842	10
actividades	227	316	277	328	595	842	10
a	280	316	285	328	595	842	10
realizar.	287	316	321	328	595	842	10
Actividad	92	330	134	342	595	842	10
2:	136	330	144	342	595	842	10
Disparador:	146	330	197	342	595	842	10
La	200	330	209	342	595	842	10
concepción	212	330	263	342	595	842	10
de	265	330	276	342	595	842	10
tiempo	279	330	310	342	595	842	10
maya.	313	330	338	342	595	842	10
Lee	92	344	107	356	595	842	10
el	110	344	118	356	595	842	10
siguiente	121	344	161	356	595	842	10
texto	165	344	187	356	595	842	10
sobre	190	344	215	356	595	842	10
la	218	344	225	356	595	842	10
concepción	228	344	279	356	595	842	10
del	282	344	295	356	595	842	10
tiempo	298	344	330	356	595	842	10
maya	333	344	356	356	595	842	10
y	359	344	364	356	595	842	10
luego	367	344	392	356	595	842	10
responde	395	344	436	356	595	842	10
la	439	344	447	356	595	842	10
consigna	450	344	489	356	595	842	10
planteada:	492	344	539	356	595	842	10
Los	92	358	107	370	595	842	10
mayas	111	358	138	370	595	842	10
estaban	143	358	177	370	595	842	10
preocupadísimos	182	358	257	370	595	842	10
por	261	358	276	370	595	842	10
la	280	358	288	370	595	842	10
vida	292	358	310	370	595	842	10
del	315	358	328	370	595	842	10
hombre	332	358	367	370	595	842	10
y	371	358	376	370	595	842	10
el	380	358	388	370	595	842	10
paso	392	358	412	370	595	842	10
del	417	358	430	370	595	842	10
tiempo	434	358	466	370	595	842	10
es	470	358	479	370	595	842	10
por	484	358	498	370	595	842	10
eso	503	358	518	370	595	842	10
que	522	358	539	370	595	842	10
estudiaban	92	372	141	384	595	842	10
el	144	372	151	384	595	842	10
movimiento	154	372	207	384	595	842	10
de	210	372	221	384	595	842	10
los	223	372	236	384	595	842	10
astros	238	372	264	384	595	842	10
y	267	372	272	384	595	842	10
de	274	372	285	384	595	842	10
los	288	372	300	384	595	842	10
ciclos	303	372	327	384	595	842	10
naturales	330	372	370	384	595	842	10
para	373	372	392	384	595	842	10
mejorar	395	372	429	384	595	842	10
la	432	372	439	384	595	842	10
calidad	442	372	473	384	595	842	10
de	476	372	487	384	595	842	10
vida.	489	372	510	384	595	842	10
Como	513	372	539	384	595	842	10
consecuencia	92	386	151	398	595	842	10
de	156	386	167	398	595	842	10
esto,	171	386	192	398	595	842	10
obtuvieron	196	386	245	398	595	842	10
beneficios	249	386	294	398	595	842	10
de	298	386	309	398	595	842	10
la	313	386	321	398	595	842	10
agricultura,	325	386	375	398	595	842	10
de	380	386	390	398	595	842	10
las	395	386	406	398	595	842	10
actividades	411	386	461	398	595	842	10
diarias,	465	386	496	398	595	842	10
etc.	500	386	516	398	595	842	10
Los	524	386	539	398	595	842	10
miembros	92	400	136	412	595	842	10
de	139	400	150	412	595	842	10
la	152	400	160	412	595	842	10
comunidad	162	400	212	412	595	842	10
maya	215	400	238	412	595	842	10
se	241	400	250	412	595	842	10
dedicaron	253	400	297	412	595	842	10
a	299	400	304	412	595	842	10
conocer	307	400	342	412	595	842	10
el	345	400	352	412	595	842	10
ritmo	355	400	379	412	595	842	10
de	381	400	392	412	595	842	10
los	395	400	407	412	595	842	10
astros,	410	400	438	412	595	842	10
en	440	400	451	412	595	842	10
particular	454	400	496	412	595	842	10
el	499	400	506	412	595	842	10
del	509	400	523	412	595	842	10
Sol	525	400	539	412	595	842	10
porque	92	414	124	426	595	842	10
en	126	414	137	426	595	842	10
su	139	414	149	426	595	842	10
cultura	151	414	182	426	595	842	10
era	184	414	197	426	595	842	10
la	199	414	207	426	595	842	10
clave	209	414	231	426	595	842	10
de	234	414	244	426	595	842	10
toda	247	414	267	426	595	842	10
la	269	414	276	426	595	842	10
temporalidad.	278	414	340	426	595	842	10
La	342	414	352	426	595	842	10
creencia	354	414	391	426	595	842	10
de	393	414	404	426	595	842	10
los	406	414	418	426	595	842	10
mayas	420	414	448	426	595	842	10
se	450	414	459	426	595	842	10
basaba	461	414	492	426	595	842	10
en	495	414	505	426	595	842	10
que	508	414	524	426	595	842	10
los	526	414	539	426	595	842	10
acontecimientos	92	428	165	440	595	842	10
tanto	168	428	191	440	595	842	10
naturales	194	428	235	440	595	842	10
como	238	428	263	440	595	842	10
humanos	266	428	306	440	595	842	10
se	309	428	319	440	595	842	10
repetían	322	428	358	440	595	842	10
con	362	428	377	440	595	842	10
lo	381	428	389	440	595	842	10
cual	392	428	410	440	595	842	10
podemos	413	428	454	440	595	842	10
decir	457	428	479	440	595	842	10
que	482	428	499	440	595	842	10
tuvieron	502	428	539	440	595	842	10
una	92	442	109	454	595	842	10
concepción	112	442	162	454	595	842	10
cíclica	166	442	192	454	595	842	10
del	196	442	209	454	595	842	10
tiempo.	212	442	246	454	595	842	10
Esto	249	442	268	454	595	842	10
se	271	442	280	454	595	842	10
debe	283	442	305	454	595	842	10
a	309	442	313	454	595	842	10
que	317	442	333	454	595	842	10
observaban	337	442	388	454	595	842	10
con	391	442	407	454	595	842	10
mucho	411	442	441	454	595	842	10
esmero	444	442	476	454	595	842	10
y	480	442	484	454	595	842	10
cuidado	488	442	523	454	595	842	10
los	526	442	539	454	595	842	10
ciclos	92	456	116	468	595	842	10
naturales,	120	456	163	468	595	842	10
los	167	456	179	468	595	842	10
cambios	183	456	220	468	595	842	10
estacionales,	223	456	279	468	595	842	10
etc.	283	456	299	468	595	842	10
Como	303	456	328	468	595	842	10
el	332	456	340	468	595	842	10
movimiento	344	456	397	468	595	842	10
del	401	456	414	468	595	842	10
Sol	418	456	431	468	595	842	10
también	435	456	472	468	595	842	10
es	475	456	485	468	595	842	10
cíclico,	488	456	518	468	595	842	10
sale	522	456	539	468	595	842	10
todos	92	470	117	482	595	842	10
los	119	470	131	482	595	842	10
días	134	470	151	482	595	842	10
por	153	470	168	482	595	842	10
el	171	470	178	482	595	842	10
este	180	470	198	482	595	842	10
y	201	470	205	482	595	842	10
se	208	470	217	482	595	842	10
esconde	219	470	256	482	595	842	10
por	258	470	273	482	595	842	10
el	275	470	283	482	595	842	10
oeste,	285	470	311	482	595	842	10
probablemente	315	470	383	482	595	842	10
pensaron	385	470	426	482	595	842	10
que	429	470	445	482	595	842	10
toda	447	470	467	482	595	842	10
la	470	470	477	482	595	842	10
temporalidad	479	470	539	482	595	842	10
también	92	484	129	496	595	842	10
lo	132	484	140	496	595	842	10
era.	143	484	159	496	595	842	10
Para	162	484	181	496	595	842	10
saber	184	484	208	496	595	842	10
cuándo	211	484	244	496	595	842	10
debían	247	484	277	496	595	842	10
sembrar,	280	484	318	496	595	842	10
cuándo	321	484	354	496	595	842	10
se	357	484	366	496	595	842	10
iba	370	484	383	496	595	842	10
a	386	484	391	496	595	842	10
dar	394	484	408	496	595	842	10
un	412	484	423	496	595	842	10
fenómeno	426	484	471	496	595	842	10
meteorológico	474	484	539	496	595	842	10
importante	92	498	142	510	595	842	10
tenían	145	498	173	510	595	842	10
que	176	498	193	510	595	842	10
saber	196	498	220	510	595	842	10
qué	223	498	240	510	595	842	10
había	243	498	267	510	595	842	10
pasado	270	498	302	510	595	842	10
en	305	498	316	510	595	842	10
el	319	498	327	510	595	842	10
ciclo	330	498	350	510	595	842	10
anterior	354	498	388	510	595	842	10
y	392	498	396	510	595	842	10
para	400	498	419	510	595	842	10
eso	422	498	437	510	595	842	10
crearon	440	498	473	510	595	842	10
un	477	498	488	510	595	842	10
sistema	491	498	524	510	595	842	10
de	528	498	539	510	595	842	10
calendarios	92	512	142	524	595	842	10
mediante	145	512	187	524	595	842	10
los	189	512	202	524	595	842	10
cuales	204	512	232	524	595	842	10
medían	234	512	267	524	595	842	10
las	270	512	281	524	595	842	10
apariciones	284	512	334	524	595	842	10
de	337	512	348	524	595	842	10
los	351	512	363	524	595	842	10
astros	365	512	391	524	595	842	10
en	394	512	405	524	595	842	10
el	407	512	415	524	595	842	10
horizonte.	418	512	462	524	595	842	10
La	92	526	102	538	595	842	10
idea	106	526	124	538	595	842	10
de	128	526	139	538	595	842	10
tiempo	142	526	174	538	595	842	10
maya	177	526	201	538	595	842	10
es	204	526	213	538	595	842	10
muy	217	526	236	538	595	842	10
diferente	240	526	279	538	595	842	10
a	283	526	288	538	595	842	10
la	292	526	299	538	595	842	10
del	303	526	316	538	595	842	10
tiempo	320	526	351	538	595	842	10
occidental.	355	526	403	538	595	842	10
Esta	406	526	424	538	595	842	10
última	428	526	456	538	595	842	10
es	459	526	468	538	595	842	10
una	472	526	488	538	595	842	10
línea	492	526	513	538	595	842	10
recta	517	526	539	538	595	842	10
donde	92	540	120	552	595	842	10
hay	124	540	140	552	595	842	10
un	144	540	155	552	595	842	10
pasado	159	540	191	552	595	842	10
y	195	540	200	552	595	842	10
un	204	540	215	552	595	842	10
futuro	219	540	246	552	595	842	10
mientras	250	540	288	552	595	842	10
que	292	540	309	552	595	842	10
la	313	540	320	552	595	842	10
idea	324	540	343	552	595	842	10
del	347	540	360	552	595	842	10
tiempo	364	540	396	552	595	842	10
maya	400	540	423	552	595	842	10
nos	427	540	443	552	595	842	10
habla	447	540	471	552	595	842	10
de	475	540	486	552	595	842	10
posibilidad	490	540	539	552	595	842	10
infinita	92	554	123	566	595	842	10
del	126	554	139	566	595	842	10
tiempo	142	554	174	566	595	842	10
ya	176	554	186	566	595	842	10
que	189	554	205	566	595	842	10
todo	208	554	229	566	595	842	10
se	232	554	241	566	595	842	10
repite.	244	554	272	566	595	842	10
Esto	274	554	293	566	595	842	10
se	295	554	305	566	595	842	10
debe	307	554	330	566	595	842	10
a	332	554	337	566	595	842	10
que	340	554	357	566	595	842	10
el	359	554	367	566	595	842	10
presente	370	554	408	566	595	842	10
era	411	554	424	566	595	842	10
vivido	427	554	454	566	595	842	10
en	457	554	467	566	595	842	10
una	470	554	487	566	595	842	10
realidad	489	554	525	566	595	842	10
de	528	554	539	566	595	842	10
continuo	92	568	131	580	595	842	10
movimiento	134	568	187	580	595	842	10
cíclico	190	568	217	580	595	842	10
de	220	568	231	580	595	842	10
la	233	568	241	580	595	842	10
naturaleza	243	568	289	580	595	842	10
y	292	568	297	580	595	842	10
de	299	568	310	580	595	842	10
su	313	568	323	580	595	842	10
cultura.	325	568	358	580	595	842	10
a.	93	582	100	594	595	842	10
¿En	111	582	126	594	595	842	10
qué	128	582	145	594	595	842	10
parte	147	582	171	594	595	842	10
del	173	582	187	594	595	842	10
monte	190	582	218	594	595	842	10
podes	221	582	248	594	595	842	10
observar	250	582	288	594	595	842	10
ciclos	291	582	315	594	595	842	10
o	318	582	324	594	595	842	10
espirales?	326	582	369	594	595	842	10
b.	93	596	100	608	595	842	10
¿Qué	111	596	133	608	595	842	10
elementos	135	596	181	608	595	842	10
del	184	596	197	608	595	842	10
cielo	200	596	221	608	595	842	10
Qom	223	596	245	608	595	842	10
podes	247	596	274	608	595	842	10
decir	277	596	298	608	595	842	10
que	301	596	318	608	595	842	10
forman	320	596	352	608	595	842	10
ciclos?	355	596	383	608	595	842	10
Actividad	92	610	134	622	595	842	10
3:	137	610	145	622	595	842	10
Verificar	148	610	184	622	595	842	10
las	188	610	199	622	595	842	10
respuestas	203	610	250	622	595	842	10
de	253	610	264	622	595	842	10
cada	268	610	289	622	595	842	10
grupo.	292	610	321	622	595	842	10
Puesta	325	610	354	622	595	842	10
en	357	610	368	622	595	842	10
común	372	610	402	622	595	842	10
de	406	610	417	622	595	842	10
las	420	610	432	622	595	842	10
respuestas	436	610	482	622	595	842	10
en	486	610	497	622	595	842	10
el	501	610	508	622	595	842	10
grupo	512	610	539	622	595	842	10
grande.	92	624	125	636	595	842	10
Actividad	92	638	134	650	595	842	10
4:	137	638	144	650	595	842	10
Realización	147	638	196	650	595	842	10
de	199	638	210	650	595	842	10
un	213	638	225	650	595	842	10
collage.	228	638	261	650	595	842	10
A	264	638	270	650	595	842	10
partir	273	638	297	650	595	842	10
de	300	638	311	650	595	842	10
lo	314	638	322	650	595	842	10
leído	325	638	347	650	595	842	10
y	350	638	355	650	595	842	10
de	358	638	369	650	595	842	10
lo	372	638	380	650	595	842	10
conversado	383	638	433	650	595	842	10
entre	436	638	459	650	595	842	10
todos,	462	638	489	650	595	842	10
se	492	638	501	650	595	842	10
les	504	638	516	650	595	842	10
pide	519	638	539	650	595	842	10
a	92	652	97	664	595	842	10
los	100	652	112	664	595	842	10
estudiantes	114	652	165	664	595	842	10
que	168	652	184	664	595	842	10
representen	187	652	240	664	595	842	10
mediante	243	652	284	664	595	842	10
un	287	652	298	664	595	842	10
dibujo,	301	652	331	664	595	842	10
collage,	334	652	367	664	595	842	10
frases,	370	652	397	664	595	842	10
etc.	400	652	415	664	595	842	10
¿Cómo	418	652	448	664	595	842	10
es	451	652	460	664	595	842	10
la	462	652	470	664	595	842	10
idea	473	652	491	664	595	842	10
de	494	652	505	664	595	842	10
tiempo	507	652	539	664	595	842	10
para	92	666	111	678	595	842	10
la	114	666	121	678	595	842	10
cultura	124	666	155	678	595	842	10
Qom?	157	666	183	678	595	842	10
Siendo	186	666	216	678	595	842	10
la	218	666	226	678	595	842	10
respuesta	228	666	271	678	595	842	10
a	274	666	278	678	595	842	10
esta	281	666	299	678	595	842	10
pregunta	301	666	342	678	595	842	10
de	344	666	355	678	595	842	10
creación	358	666	395	678	595	842	10
y	398	666	402	678	595	842	10
construcción	405	666	462	678	595	842	10
grupal.	464	666	495	678	595	842	10
Actividad	92	680	134	692	595	842	10
5:	137	680	145	692	595	842	10
Verificar	148	680	184	692	595	842	10
las	188	680	199	692	595	842	10
respuestas	203	680	250	692	595	842	10
de	253	680	264	692	595	842	10
cada	268	680	289	692	595	842	10
grupo.	292	680	321	692	595	842	10
Puesta	325	680	354	692	595	842	10
en	357	680	368	692	595	842	10
común	372	680	402	692	595	842	10
de	406	680	417	692	595	842	10
las	420	680	432	692	595	842	10
respuestas	436	680	482	692	595	842	10
en	486	680	497	692	595	842	10
el	501	680	508	692	595	842	10
grupo	512	680	539	692	595	842	10
grande.	92	694	125	706	595	842	10
Actividad	92	708	134	720	595	842	10
6:	139	708	146	720	595	842	10
Relación	151	708	188	720	595	842	10
entre	193	708	216	720	595	842	10
el	221	708	229	720	595	842	10
reloj	234	708	253	720	595	842	10
y	258	708	263	720	595	842	10
el	268	708	275	720	595	842	10
mapa	280	708	305	720	595	842	10
de	310	708	321	720	595	842	10
la	326	708	333	720	595	842	10
cosmografía	338	708	392	720	595	842	10
Qom.	397	708	420	720	595	842	10
Dados	425	708	453	720	595	842	10
estos	458	708	481	720	595	842	10
dos	486	708	501	720	595	842	10
dibujos	506	708	539	720	595	842	10
pertenecientes	92	722	158	734	595	842	10
a	161	722	165	734	595	842	10
la	168	722	175	734	595	842	10
cultura	178	722	209	734	595	842	10
Qom,	211	722	235	734	595	842	10
obsérvalos	238	722	285	734	595	842	10
y	288	722	292	734	595	842	10
luego	295	722	320	734	595	842	10
responde.	322	722	366	734	595	842	10
La	60	789	70	801	595	842	10
divulgación	72	789	124	801	595	842	10
de	126	789	137	801	595	842	10
las	140	789	151	801	595	842	10
imágenes	154	789	196	801	595	842	10
tiene	199	789	221	801	595	842	10
el	224	789	232	801	595	842	10
consentimiento	234	789	303	801	595	842	10
de	306	789	316	801	595	842	10
los	319	789	331	801	595	842	10
participantes.	334	789	394	801	595	842	10
11	505	17	514	27	595	842	11
de	517	17	526	27	595	842	11
18	529	17	538	27	595	842	11
Ciên.	56	27	74	38	595	842	11
Educ.,	76	27	97	38	595	842	11
v.	99	27	105	38	595	842	11
26,	106	27	118	38	595	842	11
e20056,	119	27	149	38	595	842	11
2020	151	27	169	38	595	842	11
Reloj:	286	56	310	68	595	842	11
Mapa	249	238	274	250	595	842	11
de	276	238	287	250	595	842	11
cosmografía:	290	238	346	250	595	842	11
1.	115	420	123	432	595	842	11
Grupo	133	420	161	432	595	842	11
ubica	163	420	187	432	595	842	11
hechos	190	420	221	432	595	842	11
o	224	420	229	432	595	842	11
fenómenos	232	420	281	432	595	842	11
en	284	420	294	432	595	842	11
ambos	297	420	326	432	595	842	11
esquemas	329	420	373	432	595	842	11
mediante	376	420	417	432	595	842	11
la	420	420	427	432	595	842	11
siguiente	430	420	470	432	595	842	11
tabla:	473	420	497	432	595	842	11
Hecho	173	436	199	447	595	842	11
o	201	436	206	447	595	842	11
fenómeno	208	436	250	447	595	842	11
Reloj	305	436	326	447	595	842	11
Mapa	375	436	398	447	595	842	11
de	400	436	410	447	595	842	11
cosmografía	412	436	463	447	595	842	11
12	505	17	514	27	595	842	12
de	517	17	526	27	595	842	12
18	529	17	538	27	595	842	12
Ciên.	56	27	74	38	595	842	12
Educ.,	76	27	97	38	595	842	12
v.	99	27	105	38	595	842	12
26,	106	27	118	38	595	842	12
e20056,	119	27	149	38	595	842	12
2020	151	27	169	38	595	842	12
Hecho	173	57	199	68	595	842	12
o	201	57	206	68	595	842	12
fenómeno	208	57	250	68	595	842	12
Reloj	305	57	326	68	595	842	12
Mapa	375	57	398	68	595	842	12
de	400	57	410	68	595	842	12
cosmografía	412	57	463	68	595	842	12
Fuentes:	83	279	119	291	595	842	12
las	122	279	134	291	595	842	12
tres	136	279	152	291	595	842	12
primeras	155	279	194	291	595	842	12
fotografías	196	279	243	291	595	842	12
fueron	246	279	275	291	595	842	12
tomadas	277	279	315	291	595	842	12
durante	318	279	352	291	595	842	12
la	355	279	362	291	595	842	12
investigación	365	279	423	291	595	842	12
3	424	280	427	287	595	842	12
.	427	279	429	291	595	842	12
Las	431	279	445	291	595	842	12
dos	448	279	464	291	595	842	12
últimas	466	279	498	291	595	842	12
fueron	501	279	530	291	595	842	12
extraídas	159	291	199	303	595	842	12
de	201	291	212	303	595	842	12
Reserva	215	291	249	303	595	842	12
Natural	252	291	284	303	595	842	12
Educativa	286	291	329	303	595	842	12
Montecito	331	291	376	303	595	842	12
de	379	291	390	303	595	842	12
Lovera	392	291	421	303	595	842	12
(2020).	424	291	454	303	595	842	12
2.	74	327	82	339	595	842	12
En	92	327	103	339	595	842	12
grupo	105	327	132	339	595	842	12
discutan	134	327	171	339	595	842	12
si	174	327	180	339	595	842	12
las	183	327	194	339	595	842	12
siguientes	197	327	241	339	595	842	12
afirmaciones	244	327	300	339	595	842	12
son	302	327	318	339	595	842	12
verdaderas	320	327	368	339	595	842	12
o	371	327	376	339	595	842	12
falsas	378	327	403	339	595	842	12
teniendo	405	327	445	339	595	842	12
en	447	327	458	339	595	842	12
cuenta:	460	327	492	339	595	842	12
¿Cómo	495	327	525	339	595	842	12
las	527	327	539	339	595	842	12
modificarían?	92	339	152	351	595	842	12
¿Qué	154	339	176	351	595	842	12
le	179	339	187	351	595	842	12
agregarían?	189	339	241	351	595	842	12
a.	93	351	100	363	595	842	12
El	111	351	118	363	595	842	12
primer	121	351	150	363	595	842	12
dibujo	153	351	181	363	595	842	12
marca	184	351	210	363	595	842	12
el	213	351	220	363	595	842	12
paso	223	351	244	363	595	842	12
del	246	351	260	363	595	842	12
tiempo	262	351	294	363	595	842	12
en	297	351	307	363	595	842	12
un	310	351	321	363	595	842	12
día,	324	351	339	363	595	842	12
mientras	342	351	380	363	595	842	12
que	383	351	400	363	595	842	12
el	402	351	410	363	595	842	12
segundo	412	351	451	363	595	842	12
en	453	351	464	363	595	842	12
un	467	351	478	363	595	842	12
año;	481	351	499	363	595	842	12
b.	93	363	100	375	595	842	12
Los	111	363	125	375	595	842	12
ancianos	128	363	167	375	595	842	12
dicen	170	363	194	375	595	842	12
que	197	363	214	375	595	842	12
para	217	363	237	375	595	842	12
entender	240	363	280	375	595	842	12
el	283	363	291	375	595	842	12
primer	294	363	323	375	595	842	12
dibujo	326	363	355	375	595	842	12
hay	358	363	373	375	595	842	12
que	377	363	393	375	595	842	12
mirar	397	363	419	375	595	842	12
el	423	363	430	375	595	842	12
movimiento	434	363	487	375	595	842	12
del	490	363	503	375	595	842	12
Sol	507	363	520	375	595	842	12
y	523	363	528	375	595	842	12
la	531	363	539	375	595	842	12
Luna;	111	375	134	387	595	842	12
c.	93	387	99	399	595	842	12
En	111	387	121	399	595	842	12
el	124	387	131	399	595	842	12
segundo	134	387	172	399	595	842	12
dibujo	175	387	203	399	595	842	12
el	206	387	213	399	595	842	12
tiempo	216	387	247	399	595	842	12
se	250	387	259	399	595	842	12
empieza	262	387	299	399	595	842	12
a	301	387	306	399	595	842	12
contar	309	387	337	399	595	842	12
cuando	339	387	372	399	595	842	12
se	375	387	384	399	595	842	12
lo	387	387	395	399	595	842	12
ve	397	387	407	399	595	842	12
a	410	387	415	399	595	842	12
Chi´ishe,	417	387	455	399	595	842	12
el	457	387	465	399	595	842	12
planeta	467	387	501	399	595	842	12
Venus,	503	387	531	399	595	842	12
a	534	387	539	399	595	842	12
la	111	399	118	411	595	842	12
mañana.	121	399	158	411	595	842	12
Es	161	399	170	411	595	842	12
decir,	172	399	196	411	595	842	12
cuando	199	399	231	411	595	842	12
el	234	399	242	411	595	842	12
primer	244	399	273	411	595	842	12
dibujo	276	399	304	411	595	842	12
indica	307	399	333	411	595	842	12
Cheguera;	336	399	381	411	595	842	12
d.	93	411	100	423	595	842	12
En	111	411	121	423	595	842	12
el	123	411	131	423	595	842	12
segundo	133	411	171	423	595	842	12
esquema	173	411	213	423	595	842	12
se	214	411	224	423	595	842	12
puede	225	411	253	423	595	842	12
observar	255	411	294	423	595	842	12
al	295	411	303	423	595	842	12
ñandú	305	411	333	423	595	842	12
(mañic)	335	411	367	423	595	842	12
girando	369	411	403	423	595	842	12
en	405	411	416	423	595	842	12
círculos	418	411	451	423	595	842	12
en	453	411	464	423	595	842	12
el	466	411	474	423	595	842	12
cielo	475	411	496	423	595	842	12
nocturno	498	411	539	423	595	842	12
y	111	423	115	435	595	842	12
nunca	118	423	145	435	595	842	12
desaparece,	147	423	199	435	595	842	12
siempre	202	423	237	435	595	842	12
está;	240	423	260	435	595	842	12
e.	93	435	100	447	595	842	12
El	111	435	118	447	595	842	12
Sol	121	435	134	447	595	842	12
se	137	435	146	447	595	842	12
encuentra	149	435	193	447	595	842	12
en	196	435	206	447	595	842	12
su	209	435	219	447	595	842	12
punto	221	435	248	447	595	842	12
más	250	435	268	447	595	842	12
alto	271	435	287	447	595	842	12
del	290	435	303	447	595	842	12
cielo	306	435	327	447	595	842	12
cuando	329	435	362	447	595	842	12
el	365	435	372	447	595	842	12
primer	375	435	404	447	595	842	12
dibujo	407	435	435	447	595	842	12
marca	438	435	464	447	595	842	12
Na´aq	467	435	493	447	595	842	12
laiñi;	495	435	516	447	595	842	12
f.	93	447	97	459	595	842	12
En	111	447	121	459	595	842	12
verano	124	447	154	459	595	842	12
es	157	447	166	459	595	842	12
tiempo	168	447	200	459	595	842	12
de	203	447	213	459	595	842	12
recolectar	216	447	260	459	595	842	12
algarrobo	262	447	305	459	595	842	12
y	308	447	313	459	595	842	12
se	315	447	324	459	595	842	12
observa	327	447	362	459	595	842	12
a	365	447	369	459	595	842	12
Araxanaxaui	372	447	426	459	595	842	12
y	428	447	433	459	595	842	12
eso	436	447	451	459	595	842	12
aparece	453	447	488	459	595	842	12
en	490	447	501	459	595	842	12
el	504	447	512	459	595	842	12
mapa	514	447	539	459	595	842	12
de	111	459	121	471	595	842	12
cosmografía	124	459	178	471	595	842	12
pero	181	459	201	471	595	842	12
no	203	459	215	471	595	842	12
en	217	459	228	471	595	842	12
el	231	459	238	471	595	842	12
reloj.	241	459	263	471	595	842	12
Actividad	92	473	134	485	595	842	12
7:	138	473	145	485	595	842	12
Verificar	149	473	184	485	595	842	12
las	188	473	200	485	595	842	12
respuestas	204	473	251	485	595	842	12
de	255	473	265	485	595	842	12
cada	269	473	290	485	595	842	12
grupo.	294	473	322	485	595	842	12
Puesta	326	473	355	485	595	842	12
en	359	473	370	485	595	842	12
común	374	473	404	485	595	842	12
delas	408	473	431	485	595	842	12
respuestas	435	473	482	485	595	842	12
en	486	473	497	485	595	842	12
el	501	473	508	485	595	842	12
grupo	512	473	539	485	595	842	12
grande.	92	487	125	499	595	842	12
Resultados	92	539	154	553	595	842	12
Las	92	571	109	585	595	842	12
producciones	113	571	184	585	595	842	12
obtenidas	188	571	240	585	595	842	12
en	244	571	257	585	595	842	12
la	261	571	269	585	595	842	12
propuesta	273	571	327	585	595	842	12
mostraron	330	571	385	585	595	842	12
la	389	571	397	585	595	842	12
emergencia	401	571	463	585	595	842	12
de	467	571	480	585	595	842	12
elementos	483	571	539	585	595	842	12
de	57	587	70	601	595	842	12
la	72	587	81	601	595	842	12
cultura	84	587	120	601	595	842	12
Qom	123	587	148	601	595	842	12
por	151	587	169	601	595	842	12
lo	171	587	181	601	595	842	12
tanto	183	587	211	601	595	842	12
podemos	214	587	263	601	595	842	12
afirmar	266	587	303	601	595	842	12
que	306	587	325	601	595	842	12
promovió	328	587	379	601	595	842	12
las	381	587	395	601	595	842	12
expresiones	398	587	460	601	595	842	12
de	463	587	476	601	595	842	12
los	478	587	493	601	595	842	12
jóvenes.	496	587	539	601	595	842	12
Mediante	57	603	106	617	595	842	12
la	112	603	121	617	595	842	12
actividad	127	603	175	617	595	842	12
se	181	603	192	617	595	842	12
obtuvieron	198	603	257	617	595	842	12
como	262	603	292	617	595	842	12
resultado	298	603	347	617	595	842	12
10	353	603	366	617	595	842	12
escritos	372	603	412	617	595	842	12
que	418	603	438	617	595	842	12
mostraron	444	603	498	617	595	842	12
que	504	603	524	617	595	842	12
la	530	603	539	617	595	842	12
mayoría	57	619	99	633	595	842	12
de	102	619	115	633	595	842	12
los	118	619	133	633	595	842	12
participantes	135	619	205	633	595	842	12
conocía	208	619	249	633	595	842	12
el	251	619	261	633	595	842	12
reloj	264	619	287	633	595	842	12
Qom	290	619	315	633	595	842	12
propuesto	318	619	373	633	595	842	12
y	375	619	381	633	595	842	12
los	384	619	399	633	595	842	12
nombres	402	619	448	633	595	842	12
de	451	619	464	633	595	842	12
sus	467	619	484	633	595	842	12
intervalos	487	619	539	633	595	842	12
temporales.	57	635	119	649	595	842	12
Sin	122	635	138	649	595	842	12
embargo,	141	635	191	649	595	842	12
existen	194	635	231	649	595	842	12
diferentes	234	635	287	649	595	842	12
versiones	290	635	340	649	595	842	12
de	343	635	356	649	595	842	12
este	359	635	380	649	595	842	12
reloj	383	635	407	649	595	842	12
que	410	635	430	649	595	842	12
se	433	635	444	649	595	842	12
materializaron	447	635	523	649	595	842	12
en	526	635	539	649	595	842	12
las	57	651	71	665	595	842	12
producciones	74	651	145	665	595	842	12
de	148	651	161	665	595	842	12
los	164	651	179	665	595	842	12
estudiantes,	182	651	246	665	595	842	12
ya	249	651	261	665	595	842	12
que	264	651	284	665	595	842	12
algunos	287	651	329	665	595	842	12
agregaron	332	651	386	665	595	842	12
nuevos	389	651	427	665	595	842	12
períodos	430	651	476	665	595	842	12
temporales	479	651	539	665	595	842	12
o	57	667	63	681	595	842	12
quitaron	66	667	112	681	595	842	12
los	115	667	129	681	595	842	12
que	133	667	153	681	595	842	12
se	156	667	167	681	595	842	12
encontraban	170	667	237	681	595	842	12
en	240	667	253	681	595	842	12
el	256	667	265	681	595	842	12
reloj	269	667	292	681	595	842	12
propuesto	295	667	349	681	595	842	12
(Figura	352	667	389	681	595	842	12
3).	392	667	405	681	595	842	12
3	57	790	60	797	595	842	12
La	60	790	70	802	595	842	12
divulgación	72	790	124	802	595	842	12
de	126	790	137	802	595	842	12
las	140	790	151	802	595	842	12
imágenes	154	790	196	802	595	842	12
tiene	199	790	221	802	595	842	12
el	224	790	232	802	595	842	12
consentimiento	234	790	303	802	595	842	12
de	306	790	316	802	595	842	12
los	319	790	331	802	595	842	12
participantes.	334	790	394	802	595	842	12
Ciên.	56	27	74	38	595	842	13
Educ.,	76	27	97	38	595	842	13
v.	99	27	105	38	595	842	13
26,	106	27	118	38	595	842	13
e20056,	119	27	149	38	595	842	13
2020	151	27	169	38	595	842	13
13	505	17	514	27	595	842	13
de	517	17	526	27	595	842	13
18	529	17	538	27	595	842	13
Figura	74	55	107	69	595	842	13
3	109	55	116	69	595	842	13
–	118	55	124	69	595	842	13
Las	127	55	142	69	595	842	13
imágenes	145	55	192	69	595	842	13
muestran	195	55	240	69	595	842	13
dos	243	55	260	69	595	842	13
versiones	263	55	309	69	595	842	13
diferentes	311	55	360	69	595	842	13
del	363	55	377	69	595	842	13
reloj	380	55	402	69	595	842	13
Qom	405	55	428	69	595	842	13
producidos	431	55	486	69	595	842	13
por	488	55	505	69	595	842	13
los	508	55	521	69	595	842	13
estudiantes	270	69	326	83	595	842	13
Fuente:	76	194	108	206	595	842	13
selección	111	194	151	206	595	842	13
de	154	194	165	206	595	842	13
imágenes	167	194	210	206	595	842	13
de	212	194	223	206	595	842	13
los	226	194	238	206	595	842	13
collages	241	194	277	206	595	842	13
realizados	279	194	323	206	595	842	13
por	326	194	341	206	595	842	13
los	344	194	356	206	595	842	13
estudiantes	358	194	409	206	595	842	13
durante	412	194	446	206	595	842	13
la	449	194	456	206	595	842	13
investigación.	459	194	520	206	595	842	13
Es	92	224	103	239	595	842	13
importante	106	224	165	239	595	842	13
destacar	167	224	212	239	595	842	13
que	214	224	234	239	595	842	13
en	237	224	250	239	595	842	13
los	252	224	267	239	595	842	13
collages	270	224	313	239	595	842	13
realizados	315	224	368	239	595	842	13
por	371	224	388	239	595	842	13
los	391	224	406	239	595	842	13
estudiantes	408	224	469	239	595	842	13
existen	472	224	509	239	595	842	13
otros	512	224	539	239	595	842	13
marcadores	57	240	118	255	595	842	13
temporales	121	240	180	255	595	842	13
tales	184	240	208	255	595	842	13
como	211	240	241	255	595	842	13
el	244	240	253	255	595	842	13
canto	256	240	286	255	595	842	13
de	289	240	302	255	595	842	13
aves	305	240	328	255	595	842	13
específicas	331	240	388	255	595	842	13
(Figura	391	240	428	255	595	842	13
4).	431	240	444	255	595	842	13
Figura	100	273	133	287	595	842	13
4	135	273	141	287	595	842	13
–	144	273	150	287	595	842	13
La	153	273	163	287	595	842	13
imagen	166	273	202	287	595	842	13
muestra	205	273	245	287	595	842	13
figuras	247	273	280	287	595	842	13
de	283	273	295	287	595	842	13
aves	298	273	319	287	595	842	13
indicadoras	322	273	378	287	595	842	13
de	381	273	393	287	595	842	13
períodos	396	273	438	287	595	842	13
temporales	441	273	495	287	595	842	13
Fuente:	110	466	142	478	595	842	13
selección	145	466	185	478	595	842	13
de	188	466	199	478	595	842	13
un	201	466	213	478	595	842	13
collage	215	466	247	478	595	842	13
realizado	249	466	289	478	595	842	13
por	292	466	307	478	595	842	13
los	310	466	322	478	595	842	13
estudiantes	324	466	375	478	595	842	13
durante	378	466	412	478	595	842	13
la	415	466	422	478	595	842	13
investigación.	425	466	486	478	595	842	13
Según	92	496	125	511	595	842	13
Arenas	129	496	165	511	595	842	13
y	168	496	174	511	595	842	13
Porini	177	496	208	511	595	842	13
(2009)	211	496	244	511	595	842	13
el	248	496	257	511	595	842	13
canto	260	496	290	511	595	842	13
de	293	496	307	511	595	842	13
las	310	496	324	511	595	842	13
aves	328	496	351	511	595	842	13
aporta	354	496	389	511	595	842	13
referencias	392	496	450	511	595	842	13
temporales,	453	496	515	511	595	842	13
que	519	496	539	511	595	842	13
cobra	57	512	86	527	595	842	13
importancia	91	512	155	527	595	842	13
en	160	512	173	527	595	842	13
días	178	512	199	527	595	842	13
nublados	204	512	253	527	595	842	13
o	258	512	264	527	595	842	13
durante	269	512	311	527	595	842	13
las	316	512	330	527	595	842	13
noches.	335	512	375	527	595	842	13
El	380	512	389	527	595	842	13
canto	394	512	423	527	595	842	13
de	428	512	441	527	595	842	13
palalo'Go	446	512	495	527	595	842	13
(Xolmis	500	512	539	527	595	842	13
irupero)	57	528	99	543	595	842	13
anuncia	104	528	146	543	595	842	13
el	152	528	161	543	595	842	13
comienzo	167	528	218	543	595	842	13
del	223	528	240	543	595	842	13
día	245	528	261	543	595	842	13
y	267	528	273	543	595	842	13
su	278	528	290	543	595	842	13
canto	296	528	325	543	595	842	13
se	331	528	342	543	595	842	13
escucha	348	528	390	543	595	842	13
hacia	396	528	424	543	595	842	13
las	429	528	443	543	595	842	13
dos	449	528	468	543	595	842	13
o	473	528	480	543	595	842	13
tres	486	528	505	543	595	842	13
de	511	528	524	543	595	842	13
la	530	528	539	543	595	842	13
madrugada.	57	544	120	559	595	842	13
Por	124	544	142	559	595	842	13
otra	146	544	167	559	595	842	13
parte,	171	544	202	559	595	842	13
el	206	544	216	559	595	842	13
pelícano	220	544	263	559	595	842	13
(ta'ha:q,	268	544	309	559	595	842	13
Chauna	314	544	354	559	595	842	13
torquata)	357	544	406	559	595	842	13
canta	410	544	439	559	595	842	13
sucesivamente	443	544	521	559	595	842	13
de	526	544	539	559	595	842	13
dos	57	560	75	575	595	842	13
a	79	560	85	575	595	842	13
cuatro	88	560	122	575	595	842	13
veces,	126	560	157	575	595	842	13
a	161	560	167	575	595	842	13
cuyo	170	560	195	575	595	842	13
término	199	560	240	575	595	842	13
está	244	560	266	575	595	842	13
próximo	269	560	313	575	595	842	13
el	317	560	326	575	595	842	13
amanecer.	329	560	383	575	595	842	13
Cuando	387	560	427	575	595	842	13
ya	431	560	443	575	595	842	13
es	446	560	457	575	595	842	13
de	461	560	474	575	595	842	13
día	478	560	494	575	595	842	13
canta	497	560	526	575	595	842	13
el	529	560	539	575	595	842	13
'pitoGot	57	576	97	591	595	842	13
(Pitangus	102	576	150	591	595	842	13
sulphuratus)	153	576	217	591	595	842	13
y	221	576	227	591	595	842	13
el	231	576	240	591	595	842	13
chingolo	244	576	288	591	595	842	13
(pael'che,	293	576	343	591	595	842	13
Zonotrichia	347	576	406	591	595	842	13
capensis)	409	576	456	591	595	842	13
quien	460	576	491	591	595	842	13
también	495	576	539	591	595	842	13
anuncia	57	592	98	607	595	842	13
la	103	592	112	607	595	842	13
llegada	116	592	155	607	595	842	13
de	159	592	172	607	595	842	13
la	177	592	186	607	595	842	13
noche.	190	592	225	607	595	842	13
Alrededor	230	592	282	607	595	842	13
de	287	592	300	607	595	842	13
las	305	592	318	607	595	842	13
ocho	327	592	353	607	595	842	13
de	358	592	371	607	595	842	13
la	376	592	384	607	595	842	13
mañana	389	592	431	607	595	842	13
cantan	436	592	471	607	595	842	13
las	476	592	490	607	595	842	13
charatas	494	592	539	607	595	842	13
(Ortalis	57	608	94	623	595	842	13
canicollis)	98	608	149	623	595	842	13
quienes	154	608	195	623	595	842	13
evocan	199	608	237	623	595	842	13
que	242	608	261	623	595	842	13
el	266	608	275	623	595	842	13
Sol	280	608	296	623	595	842	13
ya	300	608	312	623	595	842	13
está	316	608	338	623	595	842	13
alto	342	608	362	623	595	842	13
en	367	608	380	623	595	842	13
el	384	608	393	623	595	842	13
horizonte.	398	608	451	623	595	842	13
Las	456	608	472	623	595	842	13
catas	477	608	504	623	595	842	13
(ki'lik,	508	608	539	623	595	842	13
Myiopsitta	57	624	110	639	595	842	13
monachus)	114	624	171	639	595	842	13
cantan	175	624	210	639	595	842	13
al	214	624	223	639	595	842	13
mediodía,	227	624	280	639	595	842	13
dando	284	624	317	639	595	842	13
aviso	321	624	348	639	595	842	13
que	352	624	372	639	595	842	13
son	376	624	395	639	595	842	13
las	399	624	413	639	595	842	13
doce.	417	624	445	639	595	842	13
Por	449	624	466	639	595	842	13
otra	470	624	491	639	595	842	13
parte,	495	624	526	639	595	842	13
la	530	624	539	639	595	842	13
hora	57	640	80	655	595	842	13
del	84	640	100	655	595	842	13
crepúsculo	103	640	160	655	595	842	13
se	164	640	175	655	595	842	13
hace	178	640	202	655	595	842	13
evidente	206	640	252	655	595	842	13
cuando	255	640	294	655	595	842	13
los	297	640	312	655	595	842	13
loros	315	640	340	655	595	842	13
(e'le,	343	640	367	655	595	842	13
Amazona	370	640	419	655	595	842	13
aestiva)	422	640	461	655	595	842	13
retornan	464	640	510	655	595	842	13
a	513	640	519	655	595	842	13
sus	522	640	539	655	595	842	13
nidos.	57	656	88	671	595	842	13
El	91	656	100	671	595	842	13
canto	103	656	133	671	595	842	13
de	136	656	149	671	595	842	13
la	152	656	161	671	595	842	13
brasita	164	656	199	671	595	842	13
de	202	656	214	671	595	842	13
fuego	216	656	245	671	595	842	13
(a'hewa	248	656	289	671	595	842	13
la'lo,	292	656	315	671	595	842	13
Pyrocephalus	318	656	386	671	595	842	13
rubinus)	389	656	431	671	595	842	13
da	434	656	447	671	595	842	13
cuenta	450	656	485	671	595	842	13
de	488	656	502	671	595	842	13
que	505	656	525	671	595	842	13
se	528	656	539	671	595	842	13
hizo	57	672	79	687	595	842	13
noche.	82	672	117	687	595	842	13
Se	121	672	133	687	595	842	13
atribuye	136	672	180	687	595	842	13
a	183	672	189	687	595	842	13
la	192	672	201	687	595	842	13
perdiz	205	672	236	687	595	842	13
('sodache,	239	672	292	687	595	842	13
Crypturellus	295	672	356	687	595	842	13
tataupa)	359	672	404	687	595	842	13
la	407	672	416	687	595	842	13
cualidad	419	672	464	687	595	842	13
de	468	672	481	687	595	842	13
cantar	484	672	517	687	595	842	13
a	520	672	526	687	595	842	13
la	530	672	539	687	595	842	13
medianoche.	57	688	125	703	595	842	13
Cuando	128	688	169	703	595	842	13
es	172	688	183	703	595	842	13
pasadas	186	688	229	703	595	842	13
de	232	688	245	703	595	842	13
la	248	688	257	703	595	842	13
media	261	688	293	703	595	842	13
noche	297	688	329	703	595	842	13
canta	332	688	361	703	595	842	13
la	364	688	373	703	595	842	13
lechuza	377	688	416	703	595	842	13
(kidi'kik,	419	688	462	703	595	842	13
Asio	466	688	487	703	595	842	13
clamator,	490	688	539	703	595	842	13
Bubo	57	704	83	719	595	842	13
virginianus).	85	704	148	719	595	842	13
Cabe	151	704	178	719	595	842	13
aclarar	181	704	216	719	595	842	13
que	219	704	239	719	595	842	13
el	242	704	251	719	595	842	13
recurrir	254	704	293	719	595	842	13
a	296	704	301	719	595	842	13
los	304	704	319	719	595	842	13
cantos	322	704	357	719	595	842	13
de	360	704	373	719	595	842	13
las	376	704	390	719	595	842	13
aves	393	704	416	719	595	842	13
para	419	704	442	719	595	842	13
definir	445	704	479	719	595	842	13
momentos	482	704	539	719	595	842	13
del	57	720	73	735	595	842	13
día	77	720	93	735	595	842	13
y	97	720	103	735	595	842	13
la	107	720	116	735	595	842	13
noche	120	720	152	735	595	842	13
da	156	720	169	735	595	842	13
a	173	720	179	735	595	842	13
entender	183	720	231	735	595	842	13
una	235	720	255	735	595	842	13
idea	259	720	281	735	595	842	13
de	285	720	298	735	595	842	13
ritmo	303	720	331	735	595	842	13
en	335	720	348	735	595	842	13
la	352	720	361	735	595	842	13
temporalidad	365	720	437	735	595	842	13
tal	441	720	454	735	595	842	13
como	458	720	487	735	595	842	13
lo	491	720	501	735	595	842	13
afirma	505	720	539	735	595	842	13
Carbonell	57	736	107	751	595	842	13
Camós	111	736	146	751	595	842	13
(2004).	149	736	185	751	595	842	13
Es	92	752	103	767	595	842	13
necesario	107	752	157	767	595	842	13
destacar	161	752	205	767	595	842	13
que	209	752	229	767	595	842	13
los	233	752	247	767	595	842	13
diferentes	251	752	304	767	595	842	13
collages	307	752	350	767	595	842	13
realizados	354	752	407	767	595	842	13
por	411	752	429	767	595	842	13
los	432	752	447	767	595	842	13
estudiantes	451	752	512	767	595	842	13
para	515	752	539	767	595	842	13
responder	57	768	110	783	595	842	13
la	114	768	123	783	595	842	13
pregunta	127	768	175	783	595	842	13
¿cómo	179	768	212	783	595	842	13
es	215	768	226	783	595	842	13
la	229	768	238	783	595	842	13
idea	242	768	263	783	595	842	13
de	267	768	279	783	595	842	13
tiempo	282	768	318	783	595	842	13
para	321	768	344	783	595	842	13
la	348	768	357	783	595	842	13
cultura	360	768	396	783	595	842	13
Qom?	399	768	429	783	595	842	13
A	433	768	440	783	595	842	13
primera	444	768	485	783	595	842	13
instancia,	489	768	539	783	595	842	13
parecen	57	784	99	799	595	842	13
dar	105	784	122	799	595	842	13
cuenta	127	784	163	799	595	842	13
de	169	784	182	799	595	842	13
una	188	784	207	799	595	842	13
idea	213	784	235	799	595	842	13
cíclica	241	784	273	799	595	842	13
del	279	784	295	799	595	842	13
tiempo,	301	784	341	799	595	842	13
ya	347	784	358	799	595	842	13
que	364	784	384	799	595	842	13
para	390	784	413	799	595	842	13
armar	418	784	449	799	595	842	13
los	455	784	469	799	595	842	13
collages	475	784	518	799	595	842	13
los	524	784	539	799	595	842	13
14	505	17	514	27	595	842	14
de	517	17	526	27	595	842	14
18	529	17	538	27	595	842	14
Ciên.	56	27	74	38	595	842	14
Educ.,	76	27	97	38	595	842	14
v.	99	27	105	38	595	842	14
26,	106	27	118	38	595	842	14
e20056,	119	27	149	38	595	842	14
2020	151	27	169	38	595	842	14
estudiantes	57	57	118	72	595	842	14
eligieron	124	57	171	72	595	842	14
figuras	177	57	213	72	595	842	14
relacionadas	219	57	286	72	595	842	14
con	292	57	311	72	595	842	14
posibles	318	57	361	72	595	842	14
formas	367	57	403	72	595	842	14
espiraladas	410	57	469	72	595	842	14
observables	475	57	539	72	595	842	14
en	57	73	70	88	595	842	14
la	75	73	84	88	595	842	14
naturaleza	89	73	144	88	595	842	14
(Figura	149	73	185	88	595	842	14
5).	190	73	203	88	595	842	14
Asimismo,	208	73	261	88	595	842	14
consideramos	266	73	339	88	595	842	14
que	344	73	364	88	595	842	14
es	369	73	380	88	595	842	14
necesario	385	73	436	88	595	842	14
desarrollar	441	73	497	88	595	842	14
futuras	502	73	539	88	595	842	14
de	141	89	154	104	595	842	14
forma	158	89	188	104	595	842	14
tal	192	89	205	104	595	842	14
de	208	89	221	104	595	842	14
explorar	224	89	268	104	595	842	14
más	271	89	292	104	595	842	14
para	295	89	318	104	595	842	14
saber	322	89	350	104	595	842	14
si	353	89	361	104	595	842	14
es	364	89	375	104	595	842	14
realmente	379	89	432	104	595	842	14
la	435	89	444	104	595	842	14
interpretación	447	89	522	104	595	842	14
de	526	89	539	104	595	842	14
ello.	57	105	78	120	595	842	14
Figura	183	122	215	135	595	842	14
5	218	122	224	135	595	842	14
–	227	122	232	135	595	842	14
Collage	235	122	271	135	595	842	14
realizado	274	122	318	135	595	842	14
por	321	122	338	135	595	842	14
los	340	122	354	135	595	842	14
estudiantes	357	122	413	135	595	842	14
Nota:	57	310	81	322	595	842	14
La	84	310	94	322	595	842	14
imagen	96	310	129	322	595	842	14
muestra	132	310	168	322	595	842	14
un	170	310	182	322	595	842	14
collage	184	310	216	322	595	842	14
realizado	219	310	258	322	595	842	14
por	261	310	276	322	595	842	14
los	279	310	291	322	595	842	14
estudiantes	294	310	345	322	595	842	14
para	347	310	366	322	595	842	14
responder	369	310	414	322	595	842	14
la	417	310	424	322	595	842	14
pregunta	427	310	467	322	595	842	14
¿cómo	470	310	497	322	595	842	14
es	500	310	508	322	595	842	14
la	510	310	518	322	595	842	14
idea	521	310	539	322	595	842	14
de	57	321	67	333	595	842	14
tiempo	70	321	99	333	595	842	14
para	102	321	122	333	595	842	14
la	125	321	133	333	595	842	14
cultura	135	321	165	333	595	842	14
Qom?	168	321	193	333	595	842	14
A	196	321	202	333	595	842	14
primera	206	321	240	333	595	842	14
instancia,	243	321	285	333	595	842	14
se	288	321	297	333	595	842	14
exhiben	301	321	336	333	595	842	14
formas	339	321	369	333	595	842	14
espiraladas	373	321	422	333	595	842	14
en	425	321	436	333	595	842	14
la	439	321	447	333	595	842	14
naturaliza	450	321	493	333	595	842	14
y	496	321	501	333	595	842	14
algunas	505	321	539	333	595	842	14
figuras	57	332	87	344	595	842	14
de	89	332	100	344	595	842	14
sus	103	332	117	344	595	842	14
deidades	119	332	159	344	595	842	14
culturales.	162	332	207	344	595	842	14
Fuente:	110	346	142	358	595	842	14
selección	145	346	185	358	595	842	14
de	188	346	199	358	595	842	14
un	201	346	213	358	595	842	14
collage	215	346	247	358	595	842	14
realizado	249	346	289	358	595	842	14
por	292	346	307	358	595	842	14
los	310	346	322	358	595	842	14
estudiantes	324	346	375	358	595	842	14
durante	378	346	412	358	595	842	14
la	415	346	422	358	595	842	14
investigación.	425	346	486	358	595	842	14
El	92	376	101	391	595	842	14
modo	105	376	136	391	595	842	14
en	140	376	153	391	595	842	14
el	157	376	166	391	595	842	14
que	171	376	191	391	595	842	14
los	195	376	209	391	595	842	14
Qom	214	376	239	391	595	842	14
observan	243	376	292	391	595	842	14
el	296	376	305	391	595	842	14
movimiento	309	376	373	391	595	842	14
aparente	377	376	424	391	595	842	14
del	428	376	444	391	595	842	14
Sol	448	376	464	391	595	842	14
en	468	376	481	391	595	842	14
el	485	376	495	391	595	842	14
cielo	499	376	523	391	595	842	14
es	528	376	539	391	595	842	14
compatible	57	392	116	407	595	842	14
con	119	392	138	407	595	842	14
la	140	392	149	407	595	842	14
concepción	151	392	212	407	595	842	14
astronómica	215	392	280	407	595	842	14
conocida	282	392	330	407	595	842	14
como	332	392	362	407	595	842	14
esfera	364	392	395	407	595	842	14
celeste,	398	392	437	407	595	842	14
ya	439	392	451	407	595	842	14
que	453	392	473	407	595	842	14
su	476	392	487	407	595	842	14
aparición	490	392	539	407	595	842	14
en	57	408	70	423	595	842	14
el	74	408	84	423	595	842	14
horizonte	88	408	139	423	595	842	14
y	144	408	149	423	595	842	14
movimiento	154	408	218	423	595	842	14
son	223	408	241	423	595	842	14
indicadores	246	408	307	423	595	842	14
temporales	312	408	371	423	595	842	14
para	376	408	399	423	595	842	14
la	404	408	413	423	595	842	14
comunidad	417	408	477	423	595	842	14
(SÁNCHEZ,	482	408	539	423	595	842	14
2010).	57	424	89	439	595	842	14
En	93	424	106	439	595	842	14
algunos	111	424	153	439	595	842	14
collages	157	424	200	439	595	842	14
realizados	205	424	258	439	595	842	14
por	262	424	280	439	595	842	14
los	285	424	300	439	595	842	14
estudiantes	304	424	365	439	595	842	14
se	370	424	381	439	595	842	14
puede	386	424	419	439	595	842	14
observar	424	424	470	439	595	842	14
una	474	424	494	439	595	842	14
idea	499	424	521	439	595	842	14
de	525	424	539	439	595	842	14
Tierra	57	440	86	455	595	842	14
como	90	440	120	455	595	842	14
una	123	440	143	455	595	842	14
gran	147	440	171	455	595	842	14
esfera	174	440	206	455	595	842	14
dividida	209	440	252	455	595	842	14
por	255	440	273	455	595	842	14
dos	277	440	296	455	595	842	14
hemisferios:	300	440	363	455	595	842	14
el	367	440	376	455	595	842	14
inferior	380	440	418	455	595	842	14
es	422	440	433	455	595	842	14
sólido	437	440	468	455	595	842	14
formado	472	440	517	455	595	842	14
por	521	440	539	455	595	842	14
rocas	57	456	84	471	595	842	14
y	87	456	93	471	595	842	14
tierra.	96	456	126	471	595	842	14
Es	129	456	140	471	595	842	14
el	143	456	152	471	595	842	14
hemisferio	155	456	211	471	595	842	14
donde	214	456	248	471	595	842	14
viven	251	456	279	471	595	842	14
las	282	456	296	471	595	842	14
personas,	299	456	349	471	595	842	14
mientras	352	456	398	471	595	842	14
que	401	456	420	471	595	842	14
el	423	456	433	471	595	842	14
superior	435	456	479	471	595	842	14
es	482	456	493	471	595	842	14
paralelo	496	456	539	471	595	842	14
al	57	472	66	487	595	842	14
primero,	69	472	113	487	595	842	14
está	117	472	138	487	595	842	14
hecho	142	472	174	487	595	842	14
de	178	472	191	487	595	842	14
aire	195	472	214	487	595	842	14
y	217	472	223	487	595	842	14
lo	226	472	236	487	595	842	14
llaman	240	472	275	487	595	842	14
cielo.	279	472	306	487	595	842	14
A	309	472	317	487	595	842	14
su	320	472	332	487	595	842	14
vez,	336	472	356	487	595	842	14
puede	359	472	393	487	595	842	14
decirse	396	472	434	487	595	842	14
que	437	472	457	487	595	842	14
el	461	472	470	487	595	842	14
aire	473	472	493	487	595	842	14
cubre	496	472	526	487	595	842	14
el	529	472	539	487	595	842	14
suelo	57	488	85	503	595	842	14
y	88	488	94	503	595	842	14
toca	97	488	119	503	595	842	14
el	123	488	132	503	595	842	14
borde	135	488	166	503	595	842	14
redondo	169	488	214	503	595	842	14
de	218	488	231	503	595	842	14
la	234	488	243	503	595	842	14
Tierra.	245	488	278	503	595	842	14
Así	281	488	297	503	595	842	14
el	300	488	309	503	595	842	14
Sol,	312	488	331	503	595	842	14
la	334	488	343	503	595	842	14
Luna	346	488	372	503	595	842	14
y	375	488	381	503	595	842	14
las	384	488	398	503	595	842	14
estrellas	401	488	444	503	595	842	14
se	447	488	458	503	595	842	14
conciben	462	488	510	503	595	842	14
en	513	488	526	503	595	842	14
el	529	488	539	503	595	842	14
interior	57	504	95	519	595	842	14
de	99	504	112	519	595	842	14
la	116	504	125	519	595	842	14
bola,	129	504	155	519	595	842	14
pues	159	504	184	519	595	842	14
fuera	188	504	215	519	595	842	14
de	219	504	232	519	595	842	14
ella	236	504	254	519	595	842	14
se	258	504	269	519	595	842	14
encuentra	273	504	326	519	595	842	14
el	330	504	340	519	595	842	14
espacio	343	504	383	519	595	842	14
vacío	387	504	415	519	595	842	14
(NUSSBAUM,	419	504	486	519	595	842	14
1989).	490	504	522	519	595	842	14
En	526	504	539	519	595	842	14
esta	57	520	78	535	595	842	14
noción	82	520	118	535	595	842	14
se	122	520	133	535	595	842	14
manifiesta	137	520	191	535	595	842	14
la	195	520	204	535	595	842	14
idea	208	520	230	535	595	842	14
de	234	520	247	535	595	842	14
que	251	520	271	535	595	842	14
el	274	520	283	535	595	842	14
Sol	287	520	303	535	595	842	14
viaja	307	520	331	535	595	842	14
por	335	520	353	535	595	842	14
el	357	520	366	535	595	842	14
cielo	369	520	394	535	595	842	14
deslizándose	398	520	466	535	595	842	14
bajo	470	520	493	535	595	842	14
la	497	520	506	535	595	842	14
Tierra	509	520	539	535	595	842	14
para	57	536	80	551	595	842	14
salir	85	536	106	551	595	842	14
nuevamente	111	536	177	551	595	842	14
la	182	536	191	551	595	842	14
cual	195	536	217	551	595	842	14
se	222	536	233	551	595	842	14
plasma	238	536	275	551	595	842	14
en	280	536	293	551	595	842	14
los	298	536	313	551	595	842	14
dibujos	318	536	357	551	595	842	14
realizados	361	536	414	551	595	842	14
por	419	536	437	551	595	842	14
los	442	536	457	551	595	842	14
estudiantes	462	536	523	551	595	842	14
se	528	536	539	551	595	842	14
observa	57	552	98	567	595	842	14
al	102	552	110	567	595	842	14
reloj	114	552	137	567	595	842	14
Qom	140	552	166	567	595	842	14
dividido	169	552	212	567	595	842	14
en	215	552	228	567	595	842	14
la	231	552	240	567	595	842	14
semiesfera	243	552	299	567	595	842	14
superior	302	552	346	567	595	842	14
llamada	349	552	391	567	595	842	14
día	394	552	410	567	595	842	14
y	413	552	419	567	595	842	14
la	422	552	431	567	595	842	14
inferior	434	552	472	567	595	842	14
(Figura	475	552	512	567	595	842	14
6).	515	552	528	567	595	842	14
Figura	183	575	215	588	595	842	14
6	218	575	224	588	595	842	14
–	227	575	232	588	595	842	14
Collage	235	575	271	588	595	842	14
realizado	274	575	318	588	595	842	14
por	321	575	338	588	595	842	14
los	340	575	354	588	595	842	14
estudiantes	357	575	413	588	595	842	14
Nota:	57	758	81	770	595	842	14
Se	85	758	96	770	595	842	14
observa	100	758	134	770	595	842	14
un	138	758	150	770	595	842	14
collage	154	758	185	770	595	842	14
realizado	189	758	229	770	595	842	14
por	233	758	248	770	595	842	14
los	252	758	264	770	595	842	14
estudiantes	268	758	319	770	595	842	14
donde	323	758	351	770	595	842	14
se	355	758	365	770	595	842	14
muestra	369	758	404	770	595	842	14
al	408	758	416	770	595	842	14
reloj	420	758	439	770	595	842	14
Qom	443	758	464	770	595	842	14
dividido	468	758	504	770	595	842	14
en	508	758	519	770	595	842	14
dos	523	758	539	770	595	842	14
hemisferios,	57	769	110	781	595	842	14
el	112	769	120	781	595	842	14
superior	122	769	159	781	595	842	14
representa	161	769	208	781	595	842	14
al	211	769	218	781	595	842	14
día	221	769	234	781	595	842	14
y	237	769	242	781	595	842	14
el	244	769	252	781	595	842	14
inferior	254	769	286	781	595	842	14
a	289	769	294	781	595	842	14
la	296	769	304	781	595	842	14
noche.	306	769	336	781	595	842	14
Fuente:	145	785	177	797	595	842	14
collage	180	785	211	797	595	842	14
realizado	214	785	254	797	595	842	14
por	257	785	272	797	595	842	14
los	274	785	287	797	595	842	14
estudiantes	289	785	340	797	595	842	14
durante	343	785	377	797	595	842	14
la	380	785	387	797	595	842	14
investigación.	390	785	450	797	595	842	14
Ciên.	56	27	74	38	595	842	15
Educ.,	76	27	97	38	595	842	15
v.	99	27	105	38	595	842	15
26,	106	27	118	38	595	842	15
e20056,	119	27	149	38	595	842	15
2020	151	27	169	38	595	842	15
15	505	17	514	27	595	842	15
de	517	17	526	27	595	842	15
18	529	17	538	27	595	842	15
Cabe	92	57	119	72	595	842	15
aclarar	121	57	156	72	595	842	15
que	159	57	179	72	595	842	15
de	182	57	195	72	595	842	15
las	197	57	211	72	595	842	15
respuestas	214	57	270	72	595	842	15
de	273	57	286	72	595	842	15
los	288	57	303	72	595	842	15
estudiantes	306	57	367	72	595	842	15
se	369	57	380	72	595	842	15
deprende	383	57	434	72	595	842	15
que	437	57	457	72	595	842	15
si	459	57	467	72	595	842	15
bien	470	57	493	72	595	842	15
para	496	57	519	72	595	842	15
dar	522	57	539	72	595	842	15
cuenta	57	73	93	88	595	842	15
del	96	73	112	88	595	842	15
tiempo	116	73	153	88	595	842	15
diurno	157	73	192	88	595	842	15
los	195	73	210	88	595	842	15
Qom	214	73	239	88	595	842	15
observan	243	73	291	88	595	842	15
el	295	73	304	88	595	842	15
movimiento	308	73	371	88	595	842	15
aparente	375	73	422	88	595	842	15
del	425	73	441	88	595	842	15
Sol,	445	73	463	88	595	842	15
para	467	73	490	88	595	842	15
la	494	73	503	88	595	842	15
noche	506	73	539	88	595	842	15
se	57	89	68	104	595	842	15
guían	71	89	101	104	595	842	15
por	104	89	122	104	595	842	15
la	125	89	134	104	595	842	15
claridad	137	89	179	104	595	842	15
u	182	89	189	104	595	842	15
oscuridad	192	89	244	104	595	842	15
atmosférica.	247	89	311	104	595	842	15
Teniendo	92	105	141	120	595	842	15
como	144	105	174	120	595	842	15
referencia	177	105	230	120	595	842	15
los	233	105	248	120	595	842	15
marcos	252	105	290	120	595	842	15
teóricos	293	105	335	120	595	842	15
de	339	105	352	120	595	842	15
la	356	105	364	120	595	842	15
Didáctica	368	105	417	120	595	842	15
de	421	105	434	120	595	842	15
la	438	105	447	120	595	842	15
DCN	450	105	474	120	595	842	15
y	477	105	483	120	595	842	15
siguiendo	487	105	539	120	595	842	15
a	57	121	62	136	595	842	15
Vosniadou	67	121	122	136	595	842	15
(2002),	127	121	163	136	595	842	15
la	168	121	177	136	595	842	15
noción	181	121	218	136	595	842	15
de	222	121	236	136	595	842	15
la	240	121	249	136	595	842	15
Tierra	254	121	284	136	595	842	15
como	288	121	318	136	595	842	15
esfera	323	121	354	136	595	842	15
es	359	121	370	136	595	842	15
aceptada	375	121	423	136	595	842	15
en	428	121	441	136	595	842	15
la	446	121	455	136	595	842	15
mayoría	460	121	502	136	595	842	15
de	507	121	520	136	595	842	15
las	525	121	539	136	595	842	15
culturas.	57	137	101	152	595	842	15
Sin	104	137	120	152	595	842	15
embargo,	123	137	173	152	595	842	15
esta	176	137	197	152	595	842	15
última	200	137	233	152	595	842	15
autora	236	137	270	152	595	842	15
afirma	273	137	306	152	595	842	15
que	309	137	329	152	595	842	15
existen	332	137	369	152	595	842	15
diferencias	372	137	429	152	595	842	15
significativas	432	137	500	152	595	842	15
con	503	137	522	152	595	842	15
las	525	137	539	152	595	842	15
cosmologías	57	153	122	168	595	842	15
indígenas,	126	153	180	168	595	842	15
es	184	153	195	168	595	842	15
por	199	153	217	168	595	842	15
eso	221	153	239	168	595	842	15
que	242	153	262	168	595	842	15
los	266	153	281	168	595	842	15
niños	285	153	313	168	595	842	15
pertenecientes	317	153	396	168	595	842	15
a	400	153	406	168	595	842	15
estas	410	153	436	168	595	842	15
culturas	440	153	482	168	595	842	15
presentan	486	153	539	168	595	842	15
notables	57	169	102	184	595	842	15
diferencias	108	169	165	184	595	842	15
con	171	169	190	184	595	842	15
los	196	169	211	184	595	842	15
modelos	217	169	263	184	595	842	15
científicos	269	169	322	184	595	842	15
occidentales.	328	169	397	184	595	842	15
Los	403	169	420	184	595	842	15
modelos	426	169	472	184	595	842	15
de	478	169	491	184	595	842	15
culturas	497	169	539	184	595	842	15
indígenas	57	185	108	200	595	842	15
muchas	113	185	154	200	595	842	15
veces	158	185	187	200	595	842	15
están	192	185	220	200	595	842	15
teñidos	225	185	264	200	595	842	15
de	269	185	282	200	595	842	15
mitologías,	287	185	345	200	595	842	15
las	350	185	364	200	595	842	15
cuales	369	185	401	200	595	842	15
son	406	185	425	200	595	842	15
más	430	185	451	200	595	842	15
accesibles	455	185	509	200	595	842	15
a	513	185	519	200	595	842	15
los	524	185	539	200	595	842	15
niños	57	201	85	216	595	842	15
que	89	201	108	216	595	842	15
sus	112	201	128	216	595	842	15
equivalentes	131	201	199	216	595	842	15
precopernicanos	202	201	290	216	595	842	15
de	293	201	306	216	595	842	15
la	309	201	318	216	595	842	15
ciencia	321	201	358	216	595	842	15
occidental	361	201	416	216	595	842	15
(VOSNIADOU,	419	201	491	216	595	842	15
2002).	494	201	526	216	595	842	15
Esta	92	217	113	232	595	842	15
misma	117	217	151	232	595	842	15
autora	155	217	189	232	595	842	15
manifiesta	192	217	247	232	595	842	15
la	250	217	259	232	595	842	15
posibilidad	262	217	321	232	595	842	15
de	324	217	337	232	595	842	15
que	340	217	360	232	595	842	15
las	363	217	377	232	595	842	15
cosmovisiones	381	217	458	232	595	842	15
indígenas	461	217	512	232	595	842	15
a	516	217	521	232	595	842	15
las	525	217	539	232	595	842	15
cuales	57	233	90	248	595	842	15
pertenezcan	92	233	158	248	595	842	15
los	160	233	175	248	595	842	15
niños	178	233	206	248	595	842	15
intervinientes	209	233	282	248	595	842	15
tengan	284	233	321	248	595	842	15
grandes	324	233	366	248	595	842	15
influencias	369	233	426	248	595	842	15
en	428	233	441	248	595	842	15
la	444	233	453	248	595	842	15
construcción	455	233	523	248	595	842	15
de	525	233	539	248	595	842	15
modelos	57	249	102	264	595	842	15
correspondientes	106	249	198	264	595	842	15
a	202	249	207	264	595	842	15
los	211	249	226	264	595	842	15
conceptos	230	249	284	264	595	842	15
astronómicos,	288	249	362	264	595	842	15
siendo	366	249	401	264	595	842	15
la	405	249	414	264	595	842	15
cultura	418	249	454	264	595	842	15
de	458	249	471	264	595	842	15
pertenencia	475	249	539	264	595	842	15
quien	57	265	87	280	595	842	15
permée	91	265	131	280	595	842	15
la	135	265	144	280	595	842	15
reorganización	147	265	226	280	595	842	15
de	230	265	243	280	595	842	15
los	247	265	261	280	595	842	15
modelos	265	265	311	280	595	842	15
científicos	314	265	368	280	595	842	15
adquiridos	372	265	428	280	595	842	15
en	432	265	445	280	595	842	15
la	449	265	458	280	595	842	15
escolarización.	462	265	539	280	595	842	15
De	57	281	71	296	595	842	15
esta	75	281	96	296	595	842	15
manera,	99	281	142	296	595	842	15
cuando	145	281	185	296	595	842	15
en	188	281	201	296	595	842	15
estas	204	281	231	296	595	842	15
instituciones	234	281	302	296	595	842	15
se	305	281	316	296	595	842	15
enseñe	320	281	357	296	595	842	15
que	361	281	381	296	595	842	15
la	384	281	393	296	595	842	15
Tierra	396	281	426	296	595	842	15
es	429	281	440	296	595	842	15
redonda	444	281	488	296	595	842	15
los	492	281	506	296	595	842	15
niños	510	281	539	296	595	842	15
intenten	57	297	101	312	595	842	15
acomodarlo	103	297	166	312	595	842	15
a	168	297	174	312	595	842	15
su	176	297	188	312	595	842	15
experiencia	190	297	251	312	595	842	15
cultural.	253	297	296	312	595	842	15
Con	298	297	319	312	595	842	15
lo	321	297	330	312	595	842	15
cual	333	297	354	312	595	842	15
los	356	297	371	312	595	842	15
modelos	373	297	418	312	595	842	15
de	420	297	434	312	595	842	15
Tierra	435	297	465	312	595	842	15
que	467	297	487	312	595	842	15
cimentan	489	297	539	312	595	842	15
los	57	313	71	328	595	842	15
niños	74	313	103	328	595	842	15
de	106	313	119	328	595	842	15
diferentes	122	313	175	328	595	842	15
culturas	178	313	219	328	595	842	15
están	222	313	251	328	595	842	15
regidos	254	313	293	328	595	842	15
por	296	313	314	328	595	842	15
sus	316	313	333	328	595	842	15
cosmovisiones	336	313	413	328	595	842	15
sobre	416	313	445	328	595	842	15
la	448	313	457	328	595	842	15
misma.	460	313	497	328	595	842	15
De	500	313	514	328	595	842	15
esta	517	313	539	328	595	842	15
manera,	57	329	99	344	595	842	15
los	102	329	117	344	595	842	15
niños	120	329	149	344	595	842	15
de	152	329	165	344	595	842	15
culturas	168	329	210	344	595	842	15
diferentes	213	329	266	344	595	842	15
fabricarán	269	329	322	344	595	842	15
modelos	325	329	370	344	595	842	15
distintos	373	329	419	344	595	842	15
de	422	329	435	344	595	842	15
la	438	329	447	344	595	842	15
Tierra,	449	329	482	344	595	842	15
reflejando	485	329	539	344	595	842	15
sus	57	345	73	360	595	842	15
experiencias	78	345	144	360	595	842	15
culturales.	148	345	202	360	595	842	15
En	207	345	219	360	595	842	15
el	224	345	233	360	595	842	15
caso	238	345	261	360	595	842	15
particular	265	345	316	360	595	842	15
de	321	345	334	360	595	842	15
este	338	345	360	360	595	842	15
trabajo,	364	345	404	360	595	842	15
es	409	345	420	360	595	842	15
necesario	424	345	475	360	595	842	15
aclarar	479	345	514	360	595	842	15
que	519	345	539	360	595	842	15
falta	57	361	80	376	595	842	15
explorar	83	361	126	376	595	842	15
más	130	361	151	376	595	842	15
para	154	361	177	376	595	842	15
saber	180	361	209	376	595	842	15
si	212	361	220	376	595	842	15
esa	223	361	240	376	595	842	15
es	243	361	254	376	595	842	15
realmente	257	361	311	376	595	842	15
la	314	361	323	376	595	842	15
interpretación	326	361	401	376	595	842	15
de	404	361	417	376	595	842	15
los	420	361	435	376	595	842	15
estudiantes.	438	361	502	376	595	842	15
Conclusiones	92	395	166	410	595	842	15
Las	92	427	109	442	595	842	15
indagaciones	111	427	181	442	595	842	15
realizadas	183	427	236	442	595	842	15
sobre	238	427	267	442	595	842	15
las	269	427	283	442	595	842	15
concepciones	286	427	358	442	595	842	15
de	360	427	373	442	595	842	15
tiempo	375	427	413	442	595	842	15
Qom	415	427	441	442	595	842	15
presentes	443	427	494	442	595	842	15
en	496	427	509	442	595	842	15
aulas	512	427	539	442	595	842	15
de	57	443	70	458	595	842	15
escuelas	74	443	118	458	595	842	15
secundarias	122	443	184	458	595	842	15
del	188	443	204	458	595	842	15
Gran	208	443	233	458	595	842	15
Chaco	237	443	270	458	595	842	15
argentino	273	443	325	458	595	842	15
resultaron	329	443	382	458	595	842	15
relevantes	386	443	440	458	595	842	15
para	444	443	467	458	595	842	15
los	471	443	486	458	595	842	15
objetivos	490	443	539	458	595	842	15
propuestos.	57	459	119	474	595	842	15
El	123	459	132	474	595	842	15
proceso	137	459	179	474	595	842	15
en	183	459	196	474	595	842	15
sí	201	459	209	474	595	842	15
mismo	214	459	249	474	595	842	15
resultó	254	459	290	474	595	842	15
productivo:	295	459	355	474	595	842	15
se	360	459	371	474	595	842	15
generaron	376	459	430	474	595	842	15
actividades	435	459	494	474	595	842	15
a	499	459	505	474	595	842	15
partir	510	459	539	474	595	842	15
de	57	475	70	490	595	842	15
hipótesis	74	475	122	490	595	842	15
previamente	126	475	193	490	595	842	15
planteadas	197	475	255	490	595	842	15
a	260	475	265	490	595	842	15
través	270	475	301	490	595	842	15
de	306	475	319	490	595	842	15
fuentes	324	475	363	490	595	842	15
bibliográficas	367	475	438	490	595	842	15
y	443	475	449	490	595	842	15
previos	453	475	491	490	595	842	15
trabajos	496	475	539	490	595	842	15
de	57	491	70	506	595	842	15
campo.	75	491	114	506	595	842	15
Las	119	491	136	506	595	842	15
regularidades	141	491	214	506	595	842	15
en	219	491	232	506	595	842	15
las	238	491	252	506	595	842	15
producciones	257	491	329	506	595	842	15
de	334	491	347	506	595	842	15
los	353	491	368	506	595	842	15
estudiantes	373	491	434	506	595	842	15
develaron	440	491	492	506	595	842	15
algunas	498	491	539	506	595	842	15
de	57	507	70	522	595	842	15
nuestras	75	507	119	522	595	842	15
interrogantes.	124	507	198	522	595	842	15
Mediante	203	507	252	522	595	842	15
esta	257	507	279	522	595	842	15
primera	284	507	325	522	595	842	15
etapa	330	507	359	522	595	842	15
exploratoria	364	507	428	522	595	842	15
de	433	507	446	522	595	842	15
investigación	451	507	521	522	595	842	15
de	525	507	539	522	595	842	15
doctorado	57	523	111	538	595	842	15
se	116	523	127	538	595	842	15
dilucidó	132	523	175	538	595	842	15
que	180	523	200	538	595	842	15
para	205	523	228	538	595	842	15
los	233	523	247	538	595	842	15
Qom	252	523	278	538	595	842	15
la	283	523	291	538	595	842	15
observación	296	523	361	538	595	842	15
de	366	523	379	538	595	842	15
los	383	523	398	538	595	842	15
cambios	403	523	447	538	595	842	15
de	452	523	465	538	595	842	15
la	470	523	479	538	595	842	15
naturaleza	484	523	539	538	595	842	15
son	57	539	75	554	595	842	15
formas	81	539	117	554	595	842	15
de	123	539	136	554	595	842	15
establecer	142	539	196	554	595	842	15
intervalos	202	539	254	554	595	842	15
de	260	539	273	554	595	842	15
tiempo,	279	539	319	554	595	842	15
los	325	539	340	554	595	842	15
cuales	346	539	379	554	595	842	15
se	385	539	396	554	595	842	15
observan	402	539	451	554	595	842	15
a	457	539	462	554	595	842	15
través	468	539	500	554	595	842	15
de	506	539	519	554	595	842	15
las	525	539	539	554	595	842	15
modificaciones	57	555	136	570	595	842	15
producidas	140	555	198	570	595	842	15
en	202	555	214	570	595	842	15
las	218	555	232	570	595	842	15
plantas,	235	555	276	570	595	842	15
los	279	555	294	570	595	842	15
animales	297	555	344	570	595	842	15
y	347	555	352	570	595	842	15
el	355	555	365	570	595	842	15
canto	368	555	397	570	595	842	15
de	400	555	413	570	595	842	15
las	417	555	431	570	595	842	15
aves.	434	555	459	570	595	842	15
Estos	92	571	119	586	595	842	15
fenómenos	125	571	184	586	595	842	15
establecen	190	571	247	586	595	842	15
estrechas	253	571	303	586	595	842	15
relaciones	309	571	362	586	595	842	15
con	368	571	387	586	595	842	15
las	393	571	407	586	595	842	15
estaciones	413	571	469	586	595	842	15
del	475	571	491	586	595	842	15
año	497	571	516	586	595	842	15
del	522	571	539	586	595	842	15
calendario	57	587	112	602	595	842	15
occidental.	116	587	173	602	595	842	15
Asimismo,	177	587	230	602	595	842	15
el	234	587	243	602	595	842	15
Sol	247	587	263	602	595	842	15
es	267	587	278	602	595	842	15
un	281	587	295	602	595	842	15
indicador	299	587	348	602	595	842	15
diurno	352	587	387	602	595	842	15
del	391	587	407	602	595	842	15
paso	411	587	435	602	595	842	15
del	439	587	455	602	595	842	15
tiempo	459	587	497	602	595	842	15
porque	500	587	539	602	595	842	15
establece	57	603	107	618	595	842	15
los	112	603	127	618	595	842	15
intervalos	133	603	185	618	595	842	15
de	190	603	203	618	595	842	15
luz	209	603	224	618	595	842	15
disponibles	230	603	291	618	595	842	15
para	296	603	320	618	595	842	15
las	325	603	339	618	595	842	15
tareas	345	603	377	618	595	842	15
diarias	382	603	417	618	595	842	15
de	422	603	435	618	595	842	15
la	441	603	450	618	595	842	15
comunidad.	456	603	518	618	595	842	15
Un	524	603	539	618	595	842	15
marcador	57	619	107	634	595	842	15
temporal	111	619	159	634	595	842	15
de	164	619	177	634	595	842	15
gran	182	619	205	634	595	842	15
importancia	210	619	274	634	595	842	15
es	278	619	290	634	595	842	15
lo	294	619	304	634	595	842	15
que	308	619	328	634	595	842	15
los	333	619	348	634	595	842	15
astrónomos	352	619	415	634	595	842	15
llaman	419	619	455	634	595	842	15
mediodía	459	619	507	634	595	842	15
solar,	511	619	539	634	595	842	15
este	57	635	78	650	595	842	15
fenómeno	81	635	135	650	595	842	15
ocurre	138	635	172	650	595	842	15
todos	175	635	205	650	595	842	15
los	208	635	223	650	595	842	15
días	226	635	247	650	595	842	15
cuando	250	635	289	650	595	842	15
el	292	635	301	650	595	842	15
Sol	304	635	320	650	595	842	15
está	323	635	345	650	595	842	15
en	348	635	361	650	595	842	15
su	364	635	375	650	595	842	15
punto	378	635	410	650	595	842	15
más	413	635	434	650	595	842	15
alto	437	635	457	650	595	842	15
en	460	635	473	650	595	842	15
el	476	635	485	650	595	842	15
cielo	488	635	513	650	595	842	15
y	516	635	522	650	595	842	15
las	525	635	539	650	595	842	15
sombras	57	651	101	666	595	842	15
producidas	105	651	163	666	595	842	15
por	167	651	185	666	595	842	15
su	189	651	200	666	595	842	15
luz	204	651	219	666	595	842	15
tienen	223	651	256	666	595	842	15
la	260	651	269	666	595	842	15
menor	272	651	307	666	595	842	15
longitud	310	651	355	666	595	842	15
posible.	359	651	400	666	595	842	15
El	403	651	412	666	595	842	15
mediodía	416	651	466	666	595	842	15
solar	469	651	494	666	595	842	15
muchas	498	651	539	666	595	842	15
veces	57	667	86	682	595	842	15
no	90	667	103	682	595	842	15
coincide	107	667	151	682	595	842	15
con	155	667	175	682	595	842	15
la	178	667	187	682	595	842	15
hora	191	667	215	682	595	842	15
que	219	667	239	682	595	842	15
marca	243	667	275	682	595	842	15
el	279	667	288	682	595	842	15
reloj	292	667	315	682	595	842	15
porque	319	667	357	682	595	842	15
esta	361	667	383	682	595	842	15
es	386	667	397	682	595	842	15
una	401	667	421	682	595	842	15
hora	425	667	449	682	595	842	15
civil	453	667	473	682	595	842	15
que	477	667	497	682	595	842	15
rige	501	667	522	682	595	842	15
en	526	667	539	682	595	842	15
un	57	683	70	698	595	842	15
territorio,	74	683	124	698	595	842	15
mientras	127	683	173	698	595	842	15
que	177	683	196	698	595	842	15
la	200	683	209	698	595	842	15
hora	212	683	236	698	595	842	15
de	240	683	253	698	595	842	15
Sol	256	683	272	698	595	842	15
es	276	683	287	698	595	842	15
local	291	683	315	698	595	842	15
y	319	683	324	698	595	842	15
depende	328	683	375	698	595	842	15
de	378	683	391	698	595	842	15
la	395	683	404	698	595	842	15
longitud	407	683	452	698	595	842	15
cartográfica	456	683	519	698	595	842	15
del	522	683	539	698	595	842	15
observador.	57	699	119	714	595	842	15
Por	92	715	109	730	595	842	15
otra	115	715	136	730	595	842	15
parte,	142	715	173	730	595	842	15
los	179	715	194	730	595	842	15
movimientos	200	715	268	730	595	842	15
de	274	715	287	730	595	842	15
algunos	293	715	335	730	595	842	15
grupos	341	715	378	730	595	842	15
de	384	715	397	730	595	842	15
estrellas	403	715	446	730	595	842	15
particulares	452	715	514	730	595	842	15
son	520	715	539	730	595	842	15
indicadores	57	731	118	746	595	842	15
del	124	731	140	746	595	842	15
paso	146	731	171	746	595	842	15
del	177	731	193	746	595	842	15
tiempo	199	731	237	746	595	842	15
en	243	731	256	746	595	842	15
el	262	731	271	746	595	842	15
cielo	278	731	302	746	595	842	15
nocturno	308	731	357	746	595	842	15
relacionados	363	731	430	746	595	842	15
con	436	731	455	746	595	842	15
el	462	731	471	746	595	842	15
ciclo	477	731	501	746	595	842	15
anual.	507	731	539	746	595	842	15
Algunos	57	747	100	762	595	842	15
grupos	103	747	140	762	595	842	15
de	144	747	157	762	595	842	15
estrellas	160	747	204	762	595	842	15
se	207	747	218	762	595	842	15
asocian	222	747	261	762	595	842	15
con	265	747	284	762	595	842	15
una	287	747	307	762	595	842	15
serie	310	747	335	762	595	842	15
de	339	747	352	762	595	842	15
relatos	355	747	391	762	595	842	15
que	394	747	414	762	595	842	15
subsumen	418	747	472	762	595	842	15
dentro	475	747	511	762	595	842	15
de	514	747	527	762	595	842	15
sí	531	747	539	762	595	842	15
la	57	763	66	778	595	842	15
constitución	69	763	134	778	595	842	15
del	138	763	154	778	595	842	15
orden	157	763	188	778	595	842	15
espacial	192	763	234	778	595	842	15
para	237	763	260	778	595	842	15
los	264	763	278	778	595	842	15
Qom,	282	763	310	778	595	842	15
que	313	763	333	778	595	842	15
consideran	337	763	395	778	595	842	15
la	398	763	407	778	595	842	15
Tierra	410	763	439	778	595	842	15
plana	443	763	472	778	595	842	15
conformada	475	763	539	778	595	842	15
por	57	779	75	794	595	842	15
diferentes	78	779	130	794	595	842	15
estratos,	133	779	177	794	595	842	15
con	180	779	199	794	595	842	15
seres	202	779	229	794	595	842	15
que	232	779	252	794	595	842	15
la	255	779	263	794	595	842	15
habitan	266	779	307	794	595	842	15
y	310	779	315	794	595	842	15
se	318	779	329	794	595	842	15
transforman	332	779	396	794	595	842	15
en	399	779	412	794	595	842	15
humanos	415	779	464	794	595	842	15
a	467	779	473	794	595	842	15
no	475	779	488	794	595	842	15
humanos	491	779	539	794	595	842	15
Ciên.	56	27	74	38	595	842	16
Educ.,	76	27	97	38	595	842	16
v.	99	27	105	38	595	842	16
26,	106	27	118	38	595	842	16
e20056,	119	27	149	38	595	842	16
2020	151	27	169	38	595	842	16
16	505	17	514	27	595	842	16
de	517	17	526	27	595	842	16
18	529	17	538	27	595	842	16
cuando	57	57	96	72	595	842	16
transitan	99	57	146	72	595	842	16
de	149	57	162	72	595	842	16
un	165	57	178	72	595	842	16
plano	181	57	211	72	595	842	16
al	214	57	223	72	595	842	16
otro.	226	57	250	72	595	842	16
Siguiendo	253	57	307	72	595	842	16
a	310	57	315	72	595	842	16
Chadwick	318	57	369	72	595	842	16
y	372	57	378	72	595	842	16
Bonan	381	57	414	72	595	842	16
(2018),	417	57	453	72	595	842	16
los	456	57	471	72	595	842	16
estratos	474	57	516	72	595	842	16
que	519	57	539	72	595	842	16
conforman	57	73	114	88	595	842	16
al	118	73	127	88	595	842	16
mundo	132	73	169	88	595	842	16
Qom	174	73	199	88	595	842	16
son	204	73	222	88	595	842	16
paralelos	227	73	274	88	595	842	16
entre	279	73	306	88	595	842	16
sí	311	73	318	88	595	842	16
y	323	73	328	88	595	842	16
a	333	73	339	88	595	842	16
su	343	73	355	88	595	842	16
vez	359	73	376	88	595	842	16
se	381	73	392	88	595	842	16
estratifican,	396	73	457	88	595	842	16
los	462	73	477	88	595	842	16
principales	481	73	539	88	595	842	16
son	57	89	75	104	595	842	16
el	78	89	88	104	595	842	16
cielo	91	89	116	104	595	842	16
(Piguem),	119	89	169	104	595	842	16
le	172	89	181	104	595	842	16
sigue	184	89	212	104	595	842	16
hacia	216	89	244	104	595	842	16
abajo	246	89	275	104	595	842	16
la	279	89	288	104	595	842	16
tierra	291	89	319	104	595	842	16
(Aluha)	322	89	360	104	595	842	16
y	363	89	368	104	595	842	16
finalmente,	372	89	431	104	595	842	16
el	434	89	443	104	595	842	16
agua	447	89	472	104	595	842	16
(Etaxat).	476	89	518	104	595	842	16
Por	521	89	539	104	595	842	16
otra	57	105	78	120	595	842	16
parte,	82	105	113	120	595	842	16
la	117	105	126	120	595	842	16
manera	130	105	169	120	595	842	16
en	174	105	186	120	595	842	16
la	191	105	200	120	595	842	16
que	204	105	224	120	595	842	16
los	228	105	243	120	595	842	16
Qom	247	105	272	120	595	842	16
interpretan	276	105	336	120	595	842	16
la	340	105	349	120	595	842	16
forma	353	105	384	120	595	842	16
de	388	105	401	120	595	842	16
la	405	105	414	120	595	842	16
Tierra	418	105	448	120	595	842	16
está	452	105	473	120	595	842	16
relacionada	477	105	539	120	595	842	16
con	57	121	76	136	595	842	16
lo	80	121	89	136	595	842	16
que	93	121	113	136	595	842	16
Vosniadou	116	121	172	136	595	842	16
(2002)	175	121	208	136	595	842	16
sostiene	212	121	256	136	595	842	16
como	259	121	289	136	595	842	16
la	292	121	301	136	595	842	16
Tierra	305	121	334	136	595	842	16
como	337	121	365	136	595	842	16
esfera	369	121	399	136	595	842	16
hueca,	402	121	435	136	595	842	16
es	439	121	450	136	595	842	16
decir,	454	121	482	136	595	842	16
una	486	121	506	136	595	842	16
Tierra	509	121	539	136	595	842	16
esférica	57	137	97	152	595	842	16
suspendida	100	137	161	152	595	842	16
en	164	137	177	152	595	842	16
el	181	137	190	152	595	842	16
cielo	194	137	218	152	595	842	16
como	222	137	251	152	595	842	16
planeta	255	137	295	152	595	842	16
que	298	137	318	152	595	842	16
tiene	322	137	348	152	595	842	16
adentro	352	137	393	152	595	842	16
un	397	137	410	152	595	842	16
piso	414	137	436	152	595	842	16
plano	439	137	469	152	595	842	16
donde	473	137	507	152	595	842	16
viven	511	137	539	152	595	842	16
las	57	153	71	168	595	842	16
personas.	74	153	124	168	595	842	16
El	92	169	101	184	595	842	16
modelo	104	169	145	184	595	842	16
mental	148	169	185	184	595	842	16
de	188	169	201	184	595	842	16
Tierra	204	169	233	184	595	842	16
para	237	169	260	184	595	842	16
los	263	169	278	184	595	842	16
Qom	281	169	306	184	595	842	16
se	310	169	321	184	595	842	16
relaciona	324	169	372	184	595	842	16
con	375	169	394	184	595	842	16
una	397	169	417	184	595	842	16
serie	420	169	445	184	595	842	16
de	448	169	461	184	595	842	16
relatos	465	169	500	184	595	842	16
y	503	169	509	184	595	842	16
seres	512	169	539	184	595	842	16
de	57	185	70	200	595	842	16
poder,	75	185	108	200	595	842	16
dicha	113	185	141	200	595	842	16
relación	146	185	188	200	595	842	16
es	193	185	204	200	595	842	16
pensada	209	185	253	200	595	842	16
de	258	185	271	200	595	842	16
modo	276	185	307	200	595	842	16
que	312	185	332	200	595	842	16
se	336	185	348	200	595	842	16
trata	352	185	377	200	595	842	16
de	382	185	395	200	595	842	16
un	400	185	413	200	595	842	16
producto	418	185	467	200	595	842	16
cognoscitivo	471	185	539	200	595	842	16
en	57	201	70	216	595	842	16
el	74	201	83	216	595	842	16
interior	87	201	126	216	595	842	16
de	130	201	143	216	595	842	16
esos	147	201	170	216	595	842	16
relatos,	174	201	212	216	595	842	16
es	217	201	228	216	595	842	16
un	232	201	245	216	595	842	16
conocimiento	249	201	322	216	595	842	16
del	326	201	342	216	595	842	16
mundo	346	201	384	216	595	842	16
astronómico	388	201	454	216	595	842	16
pero	458	201	483	216	595	842	16
al	487	201	496	216	595	842	16
interior	500	201	539	216	595	842	16
de	57	217	70	232	595	842	16
una	75	217	94	232	595	842	16
cosmovisión	99	217	165	232	595	842	16
preexistente	170	217	235	232	595	842	16
a	240	217	246	232	595	842	16
los	251	217	266	232	595	842	16
individuos	270	217	325	232	595	842	16
de	330	217	343	232	595	842	16
la	348	217	357	232	595	842	16
cultura	362	217	399	232	595	842	16
Qom,	404	217	432	232	595	842	16
es	437	217	448	232	595	842	16
decir	453	217	479	232	595	842	16
que	484	217	504	232	595	842	16
no	509	217	523	232	595	842	16
es	527	217	539	232	595	842	16
independiente	57	233	134	248	595	842	16
de	138	233	151	248	595	842	16
esta.	155	233	180	248	595	842	16
Por	184	233	201	248	595	842	16
lo	205	233	215	248	595	842	16
tanto,	219	233	249	248	595	842	16
podemos	253	233	303	248	595	842	16
decir	307	233	333	248	595	842	16
que	337	233	357	248	595	842	16
los	361	233	376	248	595	842	16
relatos	380	233	415	248	595	842	16
de	419	233	432	248	595	842	16
la	437	233	445	248	595	842	16
cultura	449	233	486	248	595	842	16
Qom	490	233	516	248	595	842	16
son	520	233	539	248	595	842	16
más	57	249	78	264	595	842	16
accesibles	82	249	136	264	595	842	16
que	140	249	160	264	595	842	16
sus	165	249	181	264	595	842	16
equivalentes	186	249	253	264	595	842	16
precopernicanos	258	249	346	264	595	842	16
de	351	249	364	264	595	842	16
la	368	249	377	264	595	842	16
ciencia	382	249	418	264	595	842	16
occidental.	423	249	480	264	595	842	16
Asimismo,	485	249	539	264	595	842	16
cabe	57	265	82	280	595	842	16
afirmar	85	265	123	280	595	842	16
que	126	265	146	280	595	842	16
la	149	265	158	280	595	842	16
cosmovisión	162	265	227	280	595	842	16
Qom	231	265	256	280	595	842	16
a	260	265	265	280	595	842	16
la	269	265	278	280	595	842	16
que	281	265	301	280	595	842	16
pertenecen	305	265	365	280	595	842	16
los	368	265	383	280	595	842	16
participantes	387	265	456	280	595	842	16
tienen	459	265	493	280	595	842	16
grandes	496	265	539	280	595	842	16
influencias	57	281	114	296	595	842	16
en	119	281	132	296	595	842	16
la	138	281	147	296	595	842	16
construcción	153	281	220	296	595	842	16
de	226	281	239	296	595	842	16
modelos	245	281	290	296	595	842	16
correspondientes	296	281	388	296	595	842	16
a	394	281	399	296	595	842	16
conceptos	405	281	459	296	595	842	16
astronómicos,	465	281	539	296	595	842	16
siendo	57	297	92	312	595	842	16
su	96	297	107	312	595	842	16
cultura	111	297	148	312	595	842	16
quien	151	297	182	312	595	842	16
permea	185	297	225	312	595	842	16
la	229	297	238	312	595	842	16
reorganización	242	297	320	312	595	842	16
de	324	297	337	312	595	842	16
los	341	297	356	312	595	842	16
modelos	359	297	405	312	595	842	16
científicos	408	297	462	312	595	842	16
adquiridos	466	297	522	312	595	842	16
en	526	297	539	312	595	842	16
la	57	313	66	328	595	842	16
escolarización.	69	313	147	328	595	842	16
De	150	313	165	328	595	842	16
esta	169	313	190	328	595	842	16
manera,	194	313	236	328	595	842	16
cuando	240	313	279	328	595	842	16
en	283	313	296	328	595	842	16
estas	300	313	326	328	595	842	16
instituciones	330	313	398	328	595	842	16
se	402	313	413	328	595	842	16
enseñe	416	313	454	328	595	842	16
que	458	313	478	328	595	842	16
la	482	313	491	328	595	842	16
Tierra	494	313	524	328	595	842	16
es	528	313	539	328	595	842	16
redonda	57	329	101	344	595	842	16
los	106	329	120	344	595	842	16
estudiantes	125	329	186	344	595	842	16
probablemente	191	329	272	344	595	842	16
intentaran	277	329	332	344	595	842	16
acomodarlo	336	329	399	344	595	842	16
a	404	329	410	344	595	842	16
su	414	329	426	344	595	842	16
experiencia	431	329	491	344	595	842	16
cultural.	496	329	539	344	595	842	16
Con	57	345	77	360	595	842	16
lo	81	345	91	360	595	842	16
cual	94	345	116	360	595	842	16
los	120	345	134	360	595	842	16
modelos	138	345	183	360	595	842	16
de	187	345	200	360	595	842	16
Tierra	203	345	233	360	595	842	16
que	237	345	257	360	595	842	16
cimentan	260	345	310	360	595	842	16
los	313	345	328	360	595	842	16
estudiantes	332	345	393	360	595	842	16
Qom	396	345	422	360	595	842	16
están	425	345	454	360	595	842	16
regidos	457	345	497	360	595	842	16
por	500	345	518	360	595	842	16
sus	522	345	539	360	595	842	16
cosmovisiones	57	361	134	376	595	842	16
sobre	137	361	166	376	595	842	16
la	169	361	178	376	595	842	16
misma.	181	361	218	376	595	842	16
Asimismo,	92	377	146	392	595	842	16
los	148	377	162	392	595	842	16
collages	164	377	207	392	595	842	16
exhiben	209	377	251	392	595	842	16
en	253	377	266	392	595	842	16
una	268	377	287	392	595	842	16
primera	289	377	330	392	595	842	16
instancia	332	377	379	392	595	842	16
imágenes	381	377	432	392	595	842	16
de	433	377	447	392	595	842	16
representaciones	448	377	539	392	595	842	16
cíclicas	57	393	94	408	595	842	16
del	101	393	117	408	595	842	16
tiempo.	124	393	164	408	595	842	16
Sin	171	393	187	408	595	842	16
embargo,	194	393	244	408	595	842	16
debemos	251	393	300	408	595	842	16
destacar	307	393	351	408	595	842	16
la	358	393	367	408	595	842	16
necesidad	374	393	427	408	595	842	16
de	434	393	447	408	595	842	16
generar	454	393	495	408	595	842	16
futuras	502	393	539	408	595	842	16
investigaciones	57	409	138	424	595	842	16
para	141	409	164	424	595	842	16
profundizar	167	409	228	424	595	842	16
más	231	409	252	424	595	842	16
en	255	409	267	424	595	842	16
las	270	409	284	424	595	842	16
representaciones	287	409	377	424	595	842	16
temporales	380	409	439	424	595	842	16
de	442	409	455	424	595	842	16
los	457	409	472	424	595	842	16
estudiantes.	475	409	539	424	595	842	16
Es	57	425	68	440	595	842	16
por	72	425	90	440	595	842	16
eso,	94	425	115	440	595	842	16
que	119	425	139	440	595	842	16
el	144	425	153	440	595	842	16
proyecto	157	425	204	440	595	842	16
de	208	425	222	440	595	842	16
doctorado	226	425	281	440	595	842	16
propone	285	425	330	440	595	842	16
una	335	425	354	440	595	842	16
segunda	359	425	404	440	595	842	16
fase	408	425	429	440	595	842	16
de	434	425	447	440	595	842	16
investigación	451	425	521	440	595	842	16
de	526	425	539	440	595	842	16
estilo	57	441	85	456	595	842	16
etnográfico	88	441	149	456	595	842	16
de	152	441	165	456	595	842	16
forma	168	441	198	456	595	842	16
tal	201	441	215	456	595	842	16
de	217	441	230	456	595	842	16
poder	233	441	265	456	595	842	16
precisar	268	441	309	456	595	842	16
cómo	312	441	341	456	595	842	16
son	344	441	363	456	595	842	16
estas	366	441	392	456	595	842	16
representaciones	395	441	485	456	595	842	16
cíclicas,	488	441	528	456	595	842	16
si	531	441	539	456	595	842	16
son	57	457	75	472	595	842	16
circulares,	78	457	131	472	595	842	16
espirales,	134	457	183	472	595	842	16
fractales	186	457	230	472	595	842	16
o	234	457	240	472	595	842	16
alguna	243	457	279	472	595	842	16
de	282	457	295	472	595	842	16
sus	298	457	315	472	595	842	16
posibles	318	457	362	472	595	842	16
variantes.	365	457	415	472	595	842	16
La	92	473	104	488	595	842	16
intervención	109	473	176	488	595	842	16
en	181	473	194	488	595	842	16
las	199	473	213	488	595	842	16
instituciones	219	473	286	488	595	842	16
educativas	291	473	348	488	595	842	16
de	353	473	366	488	595	842	16
nivel	371	473	396	488	595	842	16
medio	402	473	435	488	595	842	16
posibilitó	440	473	490	488	595	842	16
explorar	495	473	539	488	595	842	16
el	57	489	66	504	595	842	16
dispositivo	71	489	128	504	595	842	16
didáctico	133	489	181	504	595	842	16
diseñado	186	489	234	504	595	842	16
y,	239	489	247	504	595	842	16
con	252	489	271	504	595	842	16
ello,	276	489	297	504	595	842	16
la	302	489	311	504	595	842	16
potencia	316	489	362	504	595	842	16
de	367	489	380	504	595	842	16
su	384	489	396	504	595	842	16
elaboración	401	489	463	504	595	842	16
a	468	489	473	504	595	842	16
partir	478	489	507	504	595	842	16
de	512	489	525	504	595	842	16
la	530	489	539	504	595	842	16
consulta	57	505	101	520	595	842	16
de	105	505	118	520	595	842	16
las	121	505	135	520	595	842	16
fuentes	139	505	178	520	595	842	16
teóricas	182	505	223	520	595	842	16
y	227	505	232	520	595	842	16
de	236	505	249	520	595	842	16
la	252	505	261	520	595	842	16
aplicación	265	505	318	520	595	842	16
de	322	505	335	520	595	842	16
los	339	505	353	520	595	842	16
marcos	357	505	395	520	595	842	16
teóricos	398	505	440	520	595	842	16
de	444	505	457	520	595	842	16
la	460	505	469	520	595	842	16
Didáctica	473	505	522	520	595	842	16
de	526	505	539	520	595	842	16
las	57	521	71	536	595	842	16
Ciencias	74	521	117	536	595	842	16
Naturales.	120	521	173	536	595	842	16
La	92	537	104	552	595	842	16
elaboración	108	537	170	552	595	842	16
del	175	537	191	552	595	842	16
dispositivo	195	537	252	552	595	842	16
conlleva	257	537	301	552	595	842	16
la	305	537	314	552	595	842	16
elaboración	318	537	380	552	595	842	16
de	384	537	397	552	595	842	16
materiales	402	537	456	552	595	842	16
didácticos	461	537	514	552	595	842	16
que	519	537	539	552	595	842	16
permiten	57	553	105	568	595	842	16
socializar	108	553	157	568	595	842	16
la	160	553	169	568	595	842	16
experiencias	172	553	238	568	595	842	16
en	241	553	254	568	595	842	16
otros	257	553	284	568	595	842	16
contextos.	287	553	341	568	595	842	16
Referencias	92	587	157	602	595	842	16
ADÚRIZ-BRAVO,	57	616	133	629	595	842	16
A.;	135	616	147	629	595	842	16
GODOY,	150	616	188	629	595	842	16
E.;	191	616	201	629	595	842	16
IGLESIAS,	204	616	249	629	595	842	16
M.;	252	616	266	629	595	842	16
BONAN,	269	616	307	629	595	842	16
L.;	310	616	321	629	595	842	16
GONZÁLEZ	323	616	377	629	595	842	16
GALLI,	380	616	410	629	595	842	16
L.	413	616	421	629	595	842	16
Las	424	616	439	629	595	842	16
imágenes	442	616	489	629	595	842	16
de	491	616	503	629	595	842	16
ciencia	57	628	90	641	595	842	16
y	93	628	98	641	595	842	16
de	101	628	113	641	595	842	16
científico	116	628	161	641	595	842	16
en	163	628	175	641	595	842	16
una	178	628	196	641	595	842	16
propuesta	199	628	248	641	595	842	16
de	251	628	263	641	595	842	16
educación	266	628	316	641	595	842	16
inclusiva	319	628	361	641	595	842	16
para	364	628	385	641	595	842	16
todos	388	628	415	641	595	842	16
y	418	628	423	641	595	842	16
todas.	426	628	455	641	595	842	16
In:	458	628	469	641	595	842	16
MORENO,	472	628	518	641	595	842	16
M.	521	628	532	641	595	842	16
B.;	57	640	68	653	595	842	16
AÑAÑOS	70	640	113	653	595	842	16
BEDRIÑANA,	116	640	176	653	595	842	16
F.	179	640	185	653	595	842	16
T.	188	640	195	653	595	842	16
Educación	198	640	246	653	595	842	16
social:	248	640	278	653	595	842	16
formación,	281	640	332	653	595	842	16
realidad	335	640	374	653	595	842	16
y	377	640	382	653	595	842	16
retos.	385	640	412	653	595	842	16
Granada:	415	640	458	653	595	842	16
GEU,	460	640	483	653	595	842	16
2006.	486	640	512	653	595	842	16
p.	515	640	523	653	595	842	16
427-435.	57	652	98	665	595	842	16
ARENAS,	57	676	98	689	595	842	16
P.;	101	676	110	689	595	842	16
PORINI,	113	676	149	689	595	842	16
G.	152	676	162	689	595	842	16
Las	164	676	180	689	595	842	16
aves	182	676	203	689	595	842	16
en	205	676	216	689	595	842	16
la	219	676	228	689	595	842	16
vida	230	676	250	689	595	842	16
de	253	676	264	689	595	842	16
los	266	676	279	689	595	842	16
Tobas	282	676	309	689	595	842	16
del	311	676	325	689	595	842	16
oeste	328	676	352	689	595	842	16
de	354	676	365	689	595	842	16
la	368	676	377	689	595	842	16
provincia	379	676	422	689	595	842	16
de	425	676	436	689	595	842	16
Formosa	439	676	479	689	595	842	16
(Argentina).	481	676	537	689	595	842	16
Asunción:	57	688	104	701	595	842	16
Tiempo	106	688	143	701	595	842	16
de	146	688	158	701	595	842	16
Historia,	160	688	200	701	595	842	16
2009.	203	688	229	701	595	842	16
ARGENTINA.	57	712	116	725	595	842	16
Ministerio	119	712	167	725	595	842	16
de	170	712	182	725	595	842	16
Educación,	185	712	237	725	595	842	16
Cultura,	240	712	278	725	595	842	16
Ciencia	281	712	316	725	595	842	16
y	319	712	324	725	595	842	16
Tecnología.	326	712	381	725	595	842	16
Currículum	384	712	435	725	595	842	16
para	438	712	459	725	595	842	16
la	462	712	470	725	595	842	16
educación	473	712	521	725	595	842	16
primaria	57	724	97	737	595	842	16
del	99	724	113	737	595	842	16
Chaco.	116	724	147	737	595	842	16
[Buenos	150	724	189	737	595	842	16
Aires]:	192	724	222	737	595	842	16
Ministerio	225	724	273	737	595	842	16
de	276	724	288	737	595	842	16
Educación,	291	724	343	737	595	842	16
Cultura,	346	724	383	737	595	842	16
Ciencia	386	724	421	737	595	842	16
y	424	724	429	737	595	842	16
Tecnologia,	432	724	487	737	595	842	16
2012.	490	724	516	737	595	842	16
Recuperado	57	736	114	749	595	842	16
el	117	736	126	749	595	842	16
21	129	736	140	749	595	842	16
sep.	143	736	162	749	595	842	16
2020	165	736	188	749	595	842	16
de:	191	736	206	749	595	842	16
https://cutt.ly/tfLPt9h.	209	736	316	749	595	842	16
BONAN,	57	760	95	773	595	842	16
L.	98	760	106	773	595	842	16
Cómo	109	760	137	773	595	842	16
se	140	760	150	773	595	842	16
define	153	760	183	773	595	842	16
un	186	760	199	773	595	842	16
problema	202	760	248	773	595	842	16
de	251	760	263	773	595	842	16
investigación	266	760	330	773	595	842	16
en	333	760	345	773	595	842	16
didáctica	348	760	392	773	595	842	16
de	395	760	407	773	595	842	16
las	409	760	422	773	595	842	16
ciencias	425	760	463	773	595	842	16
naturales.	466	760	513	773	595	842	16
In:	516	760	527	773	595	842	16
FIORITI,	57	772	93	785	595	842	16
G.;	96	772	108	785	595	842	16
MOGLIA,	111	772	153	785	595	842	16
P.	156	772	163	785	595	842	16
La	166	772	177	785	595	842	16
formación	179	772	227	785	595	842	16
docente	230	772	267	785	595	842	16
y	269	772	274	785	595	842	16
la	277	772	285	785	595	842	16
investigación	288	772	350	785	595	842	16
en	352	772	363	785	595	842	16
didácticas	366	772	413	785	595	842	16
específicas.	416	772	468	785	595	842	16
San	471	772	488	785	595	842	16
Martín:	491	772	525	785	595	842	16
UNSAM,	57	784	96	797	595	842	16
2005.	99	784	124	797	595	842	16
p.	127	784	136	797	595	842	16
125-130.	139	784	180	797	595	842	16
Ciên.	56	27	74	38	595	842	17
Educ.,	76	27	97	38	595	842	17
v.	99	27	105	38	595	842	17
26,	106	27	118	38	595	842	17
e20056,	119	27	149	38	595	842	17
2020	151	27	169	38	595	842	17
17	505	17	514	27	595	842	17
de	517	17	526	27	595	842	17
18	529	17	538	27	595	842	17
BONAN,	57	53	95	67	595	842	17
L.	98	53	106	67	595	842	17
La	109	53	119	67	595	842	17
formación	122	53	171	67	595	842	17
docente	174	53	214	67	595	842	17
y	217	53	222	67	595	842	17
la	225	53	233	67	595	842	17
creación	236	53	276	67	595	842	17
de	279	53	291	67	595	842	17
materiales	294	53	344	67	595	842	17
didácticos	347	53	396	67	595	842	17
para	399	53	420	67	595	842	17
la	423	53	431	67	595	842	17
educación	434	53	484	67	595	842	17
científica	487	53	531	67	595	842	17
intercultural.	57	65	118	79	595	842	17
In:	121	65	133	79	595	842	17
QUINTANILLA	135	65	201	79	595	842	17
GATICA,	204	65	242	79	595	842	17
M.	245	65	256	79	595	842	17
(comp.).	259	65	298	79	595	842	17
Multiculturalidad	301	65	382	79	595	842	17
y	384	65	389	79	595	842	17
diversidad	392	65	440	79	595	842	17
en	442	65	454	79	595	842	17
la	456	65	465	79	595	842	17
enseñanza	467	65	517	79	595	842	17
de	520	65	531	79	595	842	17
las	57	77	70	91	595	842	17
ciencias:	72	77	112	91	595	842	17
hacia	115	77	140	91	595	842	17
una	143	77	161	91	595	842	17
educación	164	77	214	91	595	842	17
inclusiva	216	77	258	91	595	842	17
y	261	77	266	91	595	842	17
liberadora.	269	77	321	91	595	842	17
Santiago	324	77	367	91	595	842	17
de	369	77	381	91	595	842	17
Chile:	384	77	411	91	595	842	17
Bellaterra,	414	77	463	91	595	842	17
2017.	465	77	491	91	595	842	17
p.	494	77	503	91	595	842	17
50-70.	506	77	535	91	595	842	17
CARBONELL	57	101	115	115	595	842	17
CAMÓS,	117	101	156	115	595	842	17
E.	159	101	167	115	595	842	17
Debates	170	101	208	115	595	842	17
acerca	210	101	240	115	595	842	17
de	243	101	254	115	595	842	17
la	257	101	265	115	595	842	17
antropología	268	101	329	115	595	842	17
del	331	101	345	115	595	842	17
tiempo.	348	101	383	115	595	842	17
Barcelona:	386	101	436	115	595	842	17
Universidad	439	101	496	115	595	842	17
de	499	101	511	115	595	842	17
Barcelona,	57	113	107	127	595	842	17
2004.	109	113	135	127	595	842	17
CENSABELLA,	57	137	121	151	595	842	17
M.	124	137	136	151	595	842	17
Las	139	137	154	151	595	842	17
lenguas	156	137	193	151	595	842	17
indígenas	195	137	241	151	595	842	17
de	243	137	254	151	595	842	17
la	257	137	265	151	595	842	17
Argentina:	268	137	317	151	595	842	17
una	319	137	337	151	595	842	17
mirada	340	137	374	151	595	842	17
actual.	377	137	408	151	595	842	17
Buenos	411	137	447	151	595	842	17
Aires:	450	137	476	151	595	842	17
Eudeba,	479	137	517	151	595	842	17
2005.	57	149	83	163	595	842	17
CHADWICK,	57	173	113	187	595	842	17
G.;	116	173	128	187	595	842	17
BONAN,	131	173	170	187	595	842	17
L.	173	173	180	187	595	842	17
Educación	183	173	233	187	595	842	17
científica	236	173	279	187	595	842	17
intercultural:	282	173	344	187	595	842	17
tendiendo	347	173	397	187	595	842	17
puentes	400	173	439	187	595	842	17
conceptuales	442	173	506	187	595	842	17
sobre	57	185	83	199	595	842	17
las	86	185	99	199	595	842	17
Pléyades	102	185	144	199	595	842	17
en	147	185	159	199	595	842	17
el	162	185	170	199	595	842	17
Gran	173	185	196	199	595	842	17
Chaco.	199	185	231	199	595	842	17
Tecné,	234	185	263	199	595	842	17
Episteme	265	185	307	199	595	842	17
y	309	185	314	199	595	842	17
Didaxis:	317	185	354	199	595	842	17
TED,	356	185	377	199	595	842	17
Bogotá,	380	185	417	199	595	842	17
n	420	185	426	199	595	842	17
43,	429	185	443	199	595	842	17
p.	446	185	455	199	595	842	17
17-29,	457	185	487	199	595	842	17
2018.	490	185	516	199	595	842	17
Recuperado	57	197	114	211	595	842	17
el	117	197	126	211	595	842	17
21	129	197	140	211	595	842	17
sep.	143	197	162	211	595	842	17
2020	165	197	188	211	595	842	17
de:	191	197	206	211	595	842	17
https://cutt.ly/HfLPLIt.	209	197	316	211	595	842	17
CUBERO,	57	221	99	235	595	842	17
R.	102	221	110	235	595	842	17
Concepciones	113	221	180	235	595	842	17
alternativas,	183	221	242	235	595	842	17
preconceptos,	245	221	313	235	595	842	17
errores	316	221	350	235	595	842	17
conceptuales...	353	221	424	235	595	842	17
¿distinta	427	221	468	235	595	842	17
terminología	471	221	533	235	595	842	17
y	57	233	62	247	595	842	17
un	65	233	77	247	595	842	17
mismo	80	233	112	247	595	842	17
significado?	115	233	173	247	595	842	17
Investigación	176	233	238	247	595	842	17
en	240	233	251	247	595	842	17
la	254	233	262	247	595	842	17
Escuela,	265	233	302	247	595	842	17
Sevilla,	305	233	339	247	595	842	17
n.	341	233	350	247	595	842	17
23,	353	233	367	247	595	842	17
p.	370	233	379	247	595	842	17
33-43,	381	233	411	247	595	842	17
1994.	414	233	440	247	595	842	17
Recuperado	443	233	501	247	595	842	17
el	503	233	512	247	595	842	17
21	515	233	526	247	595	842	17
sep.	57	245	76	259	595	842	17
2020	79	245	102	259	595	842	17
de:	105	245	119	259	595	842	17
https://revistascientificas.us.es/index.php/IE/article/view/8468.	122	245	426	259	595	842	17
CULLEN,	57	269	97	283	595	842	17
C.	100	269	109	283	595	842	17
Reflexiones	112	269	164	283	595	842	17
desde	167	269	193	283	595	842	17
nuestra	196	269	231	283	595	842	17
América.	233	269	274	283	595	842	17
Buenos	277	269	312	283	595	842	17
Aires:	315	269	341	283	595	842	17
Editorial	344	269	384	283	595	842	17
Las	387	269	403	283	595	842	17
Cuarenta,	405	269	452	283	595	842	17
2017.	454	269	480	283	595	842	17
DRIVER,	57	293	94	307	595	842	17
R.;	97	293	108	307	595	842	17
GUESNE,	111	293	152	307	595	842	17
E.;	155	293	166	307	595	842	17
TIBERGHIEN,	168	293	228	307	595	842	17
A.	231	293	240	307	595	842	17
Las	243	293	259	307	595	842	17
ideas	261	293	287	307	595	842	17
de	289	293	301	307	595	842	17
los	304	293	318	307	595	842	17
niños	321	293	347	307	595	842	17
y	350	293	355	307	595	842	17
el	358	293	366	307	595	842	17
aprendizaje	369	293	426	307	595	842	17
de	428	293	440	307	595	842	17
las	443	293	456	307	595	842	17
ciencias.	459	293	500	307	595	842	17
In:	503	293	514	307	595	842	17
DRIVER,	57	305	94	319	595	842	17
R.;	97	305	108	319	595	842	17
GUESNE,	111	305	152	319	595	842	17
E.;	155	305	166	319	595	842	17
TIBERGHIEN,	168	305	228	319	595	842	17
A.	231	305	240	319	595	842	17
(coord.).	243	305	283	319	595	842	17
Ideas	286	305	310	319	595	842	17
científicas	312	305	359	319	595	842	17
en	362	305	373	319	595	842	17
la	375	305	384	319	595	842	17
infancia	386	305	424	319	595	842	17
y	427	305	432	319	595	842	17
la	434	305	443	319	595	842	17
adolescencia.	445	305	508	319	595	842	17
Madrid:	57	317	93	331	595	842	17
Morata,	96	317	133	331	595	842	17
1989.	136	317	162	331	595	842	17
p.	165	317	173	331	595	842	17
19-30.	176	317	206	331	595	842	17
ELÍAS,	57	341	86	355	595	842	17
N.	89	341	98	355	595	842	17
Sobre	101	341	128	355	595	842	17
el	130	341	138	355	595	842	17
tiempo.	140	341	176	355	595	842	17
3.	179	341	187	355	595	842	17
ed.	190	341	204	355	595	842	17
México:	207	341	244	355	595	842	17
Fondo	247	341	277	355	595	842	17
de	280	341	292	355	595	842	17
Cultura	295	341	330	355	595	842	17
Económica,	333	341	388	355	595	842	17
2010.	391	341	417	355	595	842	17
FREIRE,	57	365	91	379	595	842	17
P.	94	365	101	379	595	842	17
¿Extensión	104	365	153	379	595	842	17
o	156	365	161	379	595	842	17
comunicación?:	164	365	236	379	595	842	17
la	239	365	247	379	595	842	17
concientización	250	365	326	379	595	842	17
en	329	365	341	379	595	842	17
el	344	365	352	379	595	842	17
medio	355	365	386	379	595	842	17
rural.	389	365	413	379	595	842	17
2.	416	365	424	379	595	842	17
ed.	427	365	442	379	595	842	17
Ciudad	444	365	479	379	595	842	17
de	481	365	493	379	595	842	17
México:	496	365	533	379	595	842	17
Siglo	57	377	81	391	595	842	17
XXI,	83	377	102	391	595	842	17
1973.	104	377	130	391	595	842	17
FREIRE,	57	401	91	415	595	842	17
P.	94	401	101	415	595	842	17
Pedagogía	104	401	153	415	595	842	17
del	156	401	170	415	595	842	17
oprimido.	172	401	217	415	595	842	17
2.	220	401	228	415	595	842	17
ed.	231	401	246	415	595	842	17
Montevideo:	249	401	309	415	595	842	17
Tierra	312	401	339	415	595	842	17
Nueva,	342	401	375	415	595	842	17
1970.	378	401	404	415	595	842	17
FREIRE,	57	429	91	443	595	842	17
P.	94	429	101	443	595	842	17
Pedagogy	104	429	150	443	595	842	17
of	152	429	161	443	595	842	17
indignation.	164	429	221	443	595	842	17
2.	224	429	232	443	595	842	17
ed.	235	429	249	443	595	842	17
Boulder:	252	429	293	443	595	842	17
Paradigm,	295	429	344	443	595	842	17
2004.	347	429	373	443	595	842	17
GRAMSCI,	57	453	104	467	595	842	17
A.	107	453	116	467	595	842	17
Notas	119	453	146	467	595	842	17
sobre	149	453	174	467	595	842	17
Maquiavelo,	176	453	233	467	595	842	17
sobre	236	453	261	467	595	842	17
la	264	453	272	467	595	842	17
política	275	453	310	467	595	842	17
y	312	453	317	467	595	842	17
sobre	319	453	345	467	595	842	17
el	347	453	355	467	595	842	17
estado	357	453	389	467	595	842	17
moderno.	391	453	436	467	595	842	17
Ciudad	439	453	473	467	595	842	17
de	476	453	488	467	595	842	17
México:	491	453	528	467	595	842	17
Juan	57	465	79	479	595	842	17
Pablos,	82	465	116	479	595	842	17
1975.	119	465	145	479	595	842	17
HECHT,	57	489	91	503	595	842	17
A.	94	489	103	503	595	842	17
C.;	106	489	118	503	595	842	17
SCHMIDT,	121	489	167	503	595	842	17
M.	170	489	181	503	595	842	17
A.	184	489	194	503	595	842	17
(comp.).	197	489	235	503	595	842	17
Maestros	238	489	280	503	595	842	17
de	283	489	294	503	595	842	17
la	296	489	305	503	595	842	17
educación	307	489	355	503	595	842	17
intercultural	358	489	415	503	595	842	17
bilingüe:	418	489	458	503	595	842	17
regulaciones,	461	489	525	503	595	842	17
experiencias	57	501	117	515	595	842	17
y	120	501	125	515	595	842	17
desafíos.	128	501	170	515	595	842	17
Buenos	173	501	208	515	595	842	17
Aires:	211	501	237	515	595	842	17
Novedades	240	501	294	515	595	842	17
Educativas,	297	501	351	515	595	842	17
2016.	354	501	379	515	595	842	17
HIRSCH,	57	525	95	539	595	842	17
S.	98	525	106	539	595	842	17
Pensando	109	525	156	539	595	842	17
la	159	525	167	539	595	842	17
educación	170	525	220	539	595	842	17
cultural	223	525	259	539	595	842	17
bilingüe	262	525	302	539	595	842	17
en	305	525	317	539	595	842	17
contextos	320	525	367	539	595	842	17
pluriétnicos	370	525	427	539	595	842	17
y	430	525	435	539	595	842	17
plurilingüísticos.	438	525	518	539	595	842	17
In:	57	537	68	551	595	842	17
HIRSCH,	71	537	109	551	595	842	17
S.;	112	537	123	551	595	842	17
SERRUDO,	126	537	174	551	595	842	17
A.	177	537	186	551	595	842	17
(comp.).	189	537	228	551	595	842	17
La	231	537	242	551	595	842	17
educación	244	537	292	551	595	842	17
intercultural	295	537	352	551	595	842	17
bilingüe	355	537	392	551	595	842	17
en	395	537	406	551	595	842	17
Argentina:	408	537	457	551	595	842	17
identidades,	460	537	519	551	595	842	17
lenguas	57	549	94	563	595	842	17
y	97	549	102	563	595	842	17
protagonistas.	105	549	174	563	595	842	17
Buenos	177	549	213	563	595	842	17
Aires:	216	549	242	563	595	842	17
Novedades	245	549	298	563	595	842	17
Educativas,	301	549	355	563	595	842	17
2010.	358	549	384	563	595	842	17
p.	387	549	395	563	595	842	17
121-148.	398	549	440	563	595	842	17
HIRSCH,	57	573	95	587	595	842	17
S.;	98	573	109	587	595	842	17
SERRUDO,	112	573	160	587	595	842	17
A.	163	573	172	587	595	842	17
(comp.).	175	573	214	587	595	842	17
La	217	573	228	587	595	842	17
educación	230	573	278	587	595	842	17
intercultural	281	573	338	587	595	842	17
bilingüe	340	573	378	587	595	842	17
en	381	573	392	587	595	842	17
Argentina:	394	573	443	587	595	842	17
identidades,	446	573	505	587	595	842	17
lenguas	57	585	94	599	595	842	17
y	97	585	102	599	595	842	17
protagonistas.	105	585	174	599	595	842	17
Buenos	177	585	213	599	595	842	17
Aires:	216	585	242	599	595	842	17
Novedades	245	585	298	599	595	842	17
Educativas,	301	585	355	599	595	842	17
2010.	358	585	384	599	595	842	17
LEACH,	57	609	91	623	595	842	17
E.	94	609	102	623	595	842	17
Replanteamiento	105	609	185	623	595	842	17
de	187	609	198	623	595	842	17
la	201	609	209	623	595	842	17
antropología.	212	609	276	623	595	842	17
Barcelona:	279	609	328	623	595	842	17
Seix	331	609	351	623	595	842	17
Barral,	354	609	384	623	595	842	17
1971.	387	609	413	623	595	842	17
NUSSBAUM,	57	633	115	647	595	842	17
J.	118	633	124	647	595	842	17
La	127	633	138	647	595	842	17
tierra	141	633	166	647	595	842	17
como	169	633	196	647	595	842	17
cuerpo	199	633	233	647	595	842	17
cósmico.	236	633	277	647	595	842	17
In:	280	633	292	647	595	842	17
DRIVER,	294	633	332	647	595	842	17
R.;	335	633	346	647	595	842	17
GUESNE,	349	633	390	647	595	842	17
E.;	393	633	403	647	595	842	17
TIBERGHIEN,	406	633	466	647	595	842	17
A.	469	633	478	647	595	842	17
(coord.).	481	633	520	647	595	842	17
Ideas	57	645	81	659	595	842	17
científicas	84	645	130	659	595	842	17
en	133	645	144	659	595	842	17
la	146	645	155	659	595	842	17
infancia	158	645	195	659	595	842	17
y	198	645	203	659	595	842	17
la	205	645	214	659	595	842	17
adolescencia.	216	645	279	659	595	842	17
Madrid:	282	645	319	659	595	842	17
Morata,	322	645	358	659	595	842	17
1989.	361	645	387	659	595	842	17
p.	390	645	399	659	595	842	17
259-290.	402	645	443	659	595	842	17
QUIJANO,	57	669	103	683	595	842	17
A.	106	669	116	683	595	842	17
Colonialidad	119	669	179	683	595	842	17
del	182	669	197	683	595	842	17
poder,	200	669	231	683	595	842	17
eurocentrismo	234	669	304	683	595	842	17
y	307	669	312	683	595	842	17
América	315	669	354	683	595	842	17
Latina.	357	669	389	683	595	842	17
In:	392	669	403	683	595	842	17
LANDER,	406	669	448	683	595	842	17
E.	451	669	459	683	595	842	17
(comp.).	462	669	500	683	595	842	17
La	503	669	514	683	595	842	17
colonialidad	57	681	115	695	595	842	17
del	117	681	131	695	595	842	17
saber:	134	681	161	695	595	842	17
eurocentrismo	164	681	235	695	595	842	17
y	237	681	243	695	595	842	17
ciencias	246	681	284	695	595	842	17
sociales:	287	681	327	695	595	842	17
perspectivas	330	681	390	695	595	842	17
latinoamericanas.	393	681	478	695	595	842	17
Buenos	481	681	516	695	595	842	17
Aires:	57	693	83	707	595	842	17
CLACSO,	86	693	127	707	595	842	17
2003.	130	693	156	707	595	842	17
p.	159	693	167	707	595	842	17
201-246.	170	693	212	707	595	842	17
RESERVA	57	717	99	731	595	842	17
NATURAL	102	717	147	731	595	842	17
EDUCATIVA	150	717	205	731	595	842	17
MONTECITO	207	717	266	731	595	842	17
DE	269	717	282	731	595	842	17
LOVERA.	285	717	325	731	595	842	17
[2020].	328	717	361	731	595	842	17
Recuperado	364	717	422	731	595	842	17
el	424	717	433	731	595	842	17
22	436	717	447	731	595	842	17
sep.	450	717	469	731	595	842	17
2019	472	717	495	731	595	842	17
de:	498	717	513	731	595	842	17
https://cerrito.gob.ar/reservalovera/?p=728.	57	729	269	743	595	842	17
SÁNCHEZ,	57	753	105	767	595	842	17
O.	108	753	118	767	595	842	17
Rasgos	121	753	153	767	595	842	17
culturales	156	753	201	767	595	842	17
de	204	753	215	767	595	842	17
los	217	753	230	767	595	842	17
Tobas.	233	753	262	767	595	842	17
Resistencia,	265	753	321	767	595	842	17
Argentina:	324	753	375	767	595	842	17
Librería	377	753	414	767	595	842	17
de	417	753	429	767	595	842	17
la	432	753	440	767	595	842	17
Paz,	443	753	461	767	595	842	17
c2010.	464	753	495	767	595	842	17
Ciên.	56	27	74	38	595	842	18
Educ.,	76	27	97	38	595	842	18
v.	99	27	105	38	595	842	18
26,	106	27	118	38	595	842	18
e20056,	119	27	149	38	595	842	18
2020	151	27	169	38	595	842	18
18	505	17	514	27	595	842	18
de	517	17	526	27	595	842	18
18	529	17	538	27	595	842	18
SANTOS,	57	53	98	67	595	842	18
B.	101	53	109	67	595	842	18
S.	112	53	120	67	595	842	18
Another	123	53	161	67	595	842	18
production	163	53	214	67	595	842	18
is	217	53	224	67	595	842	18
possible:	226	53	266	67	595	842	18
beyond	269	53	306	67	595	842	18
the	309	53	325	67	595	842	18
capitalist	327	53	371	67	595	842	18
canon.	374	53	406	67	595	842	18
London:	409	53	448	67	595	842	18
Verso,	451	53	480	67	595	842	18
2006.	483	53	508	67	595	842	18
SARASOLA,	57	77	111	91	595	842	18
C.	114	77	123	91	595	842	18
Nuestros	126	77	166	91	595	842	18
paisanos	169	77	210	91	595	842	18
los	213	77	226	91	595	842	18
indios.	228	77	259	91	595	842	18
Buenos	262	77	297	91	595	842	18
Aires:	300	77	326	91	595	842	18
Del	329	77	345	91	595	842	18
Nuevo	348	77	379	91	595	842	18
Extremo,	382	77	424	91	595	842	18
2013.	427	77	453	91	595	842	18
SIRVENT,	57	101	99	115	595	842	18
M.	102	101	113	115	595	842	18
T.;	115	101	125	115	595	842	18
RIGAL,	128	101	159	115	595	842	18
L.	162	101	170	115	595	842	18
Investigación	173	101	235	115	595	842	18
acción	237	101	268	115	595	842	18
participativa:	270	101	333	115	595	842	18
un	336	101	348	115	595	842	18
desafío	351	101	386	115	595	842	18
para	389	101	410	115	595	842	18
nuestros	413	101	454	115	595	842	18
tiempos	457	101	496	115	595	842	18
para	499	101	520	115	595	842	18
la	523	101	531	115	595	842	18
construcción	57	113	119	127	595	842	18
de	122	113	134	127	595	842	18
una	137	113	155	127	595	842	18
sociedad	158	113	201	127	595	842	18
democrática.	203	113	266	127	595	842	18
Buenos	269	113	304	127	595	842	18
Aires:	307	113	333	127	595	842	18
Páramos	336	113	377	127	595	842	18
Andinos,	380	113	422	127	595	842	18
2012.	425	113	451	127	595	842	18
THISTED,	57	137	99	151	595	842	18
S.	102	137	110	151	595	842	18
Culturas	113	137	153	151	595	842	18
magisteriales	156	137	220	151	595	842	18
y	223	137	228	151	595	842	18
educación	231	137	280	151	595	842	18
intercultural	283	137	343	151	595	842	18
en	345	137	357	151	595	842	18
argentina:	360	137	409	151	595	842	18
construcción	412	137	474	151	595	842	18
histórica	477	137	518	151	595	842	18
de	521	137	533	151	595	842	18
posiciones	57	149	108	163	595	842	18
docentes	111	149	155	163	595	842	18
ante	158	149	179	163	595	842	18
las	182	149	195	163	595	842	18
diferencias	198	149	250	163	595	842	18
y	253	149	258	163	595	842	18
las	261	149	274	163	595	842	18
desigualdades.	277	149	349	163	595	842	18
In:	351	149	363	163	595	842	18
SEMINARIO	366	149	420	163	595	842	18
INTERNACIONAL	423	149	503	163	595	842	18
DE	506	149	519	163	595	842	18
LA	57	161	69	175	595	842	18
RED	72	161	91	175	595	842	18
ESTRADO,	94	161	142	175	595	842	18
11.,	144	161	161	175	595	842	18
2016,	164	161	190	175	595	842	18
México	193	161	227	175	595	842	18
D.F.	230	161	247	175	595	842	18
Trabajos	250	161	289	175	595	842	18
presentados	292	161	348	175	595	842	18
[...].	351	161	368	175	595	842	18
Recuperado	371	161	429	175	595	842	18
el	432	161	440	175	595	842	18
20	443	161	454	175	595	842	18
mar.	457	161	478	175	595	842	18
2020	481	161	504	175	595	842	18
de:	507	161	522	175	595	842	18
http://redeestrado.org/xi_seminario/pdfs/eixo8/306.pdf.	57	173	329	187	595	842	18
TOLA,	57	197	85	211	595	842	18
F.	88	197	94	211	595	842	18
Yo	97	197	108	211	595	842	18
no	111	197	123	211	595	842	18
estoy	125	197	149	211	595	842	18
solo	152	197	171	211	595	842	18
en	173	197	185	211	595	842	18
mi	187	197	199	211	595	842	18
cuerpo.	201	197	236	211	595	842	18
Buenos	239	197	274	211	595	842	18
Aires:	277	197	303	211	595	842	18
Biblos,	306	197	338	211	595	842	18
2012.	341	197	366	211	595	842	18
TOLA,	57	221	85	235	595	842	18
F.	88	221	94	235	595	842	18
El	97	221	105	235	595	842	18
teatro	108	221	136	235	595	842	18
chaqueño	139	221	185	235	595	842	18
de	187	221	198	235	595	842	18
las	201	221	214	235	595	842	18
crueldades:	216	221	269	235	595	842	18
memorias	272	221	320	235	595	842	18
Qom	323	221	346	235	595	842	18
de	349	221	361	235	595	842	18
la	364	221	372	235	595	842	18
violencia	375	221	418	235	595	842	18
y	421	221	426	235	595	842	18
el	429	221	437	235	595	842	18
poder.	440	221	471	235	595	842	18
Buenos	474	221	509	235	595	842	18
Aires:	512	221	538	235	595	842	18
Asociación	57	233	109	247	595	842	18
Civil	112	233	132	247	595	842	18
Rumbo	135	233	169	247	595	842	18
Sur,	172	233	190	247	595	842	18
2016.	193	233	219	247	595	842	18
VOSNIADOU,	57	257	119	271	595	842	18
S.	122	257	130	271	595	842	18
Propiedades	133	257	193	271	595	842	18
universales	195	257	249	271	595	842	18
y	252	257	257	271	595	842	18
culturo-específicas	260	257	351	271	595	842	18
de	354	257	366	271	595	842	18
los	369	257	383	271	595	842	18
modelos	385	257	427	271	595	842	18
mentales	430	257	474	271	595	842	18
de	477	257	489	271	595	842	18
los	492	257	505	271	595	842	18
niños	508	257	534	271	595	842	18
acerca	57	269	87	283	595	842	18
de	90	269	102	283	595	842	18
la	105	269	113	283	595	842	18
Tierra.	116	269	146	283	595	842	18
In:	149	269	160	283	595	842	18
HIRSCHFELD,	163	269	225	283	595	842	18
L.;	228	269	238	283	595	842	18
GELMAN,	241	269	286	283	595	842	18
S.	289	269	297	283	595	842	18
(comp.).	299	269	338	283	595	842	18
Cartografía	341	269	395	283	595	842	18
de	397	269	408	283	595	842	18
la	411	269	420	283	595	842	18
mente:	422	269	454	283	595	842	18
la	456	269	465	283	595	842	18
especificidad	468	269	528	283	595	842	18
de	57	281	68	295	595	842	18
dominio	70	281	109	295	595	842	18
en	112	281	123	295	595	842	18
la	125	281	134	295	595	842	18
cognición	136	281	182	295	595	842	18
y	184	281	189	295	595	842	18
en	192	281	203	295	595	842	18
la	205	281	214	295	595	842	18
cultura.	217	281	252	295	595	842	18
Barcelona:	255	281	305	295	595	842	18
Gedisa,	308	281	343	295	595	842	18
2002.	346	281	372	295	595	842	18
p.	374	281	383	295	595	842	18
221-243.	386	281	427	295	595	842	18
WALSH,	57	305	94	319	595	842	18
C.	96	305	105	319	595	842	18
Interculturalidad,	108	305	191	319	595	842	18
conocimientos	194	305	265	319	595	842	18
y	268	305	274	319	595	842	18
decolonialidad:	276	305	351	319	595	842	18
perspectivas	354	305	414	319	595	842	18
y	417	305	422	319	595	842	18
convergencias.	425	305	497	319	595	842	18
Signo	500	305	526	319	595	842	18
y	528	305	533	319	595	842	18
Pensamiento,	57	317	119	331	595	842	18
Bogotá,	122	317	159	331	595	842	18
v	162	317	168	331	595	842	18
24,	171	317	185	331	595	842	18
n	188	317	194	331	595	842	18
46,	196	317	211	331	595	842	18
p.	213	317	222	331	595	842	18
39-50,	225	317	255	331	595	842	18
2005.	257	317	283	331	595	842	18
WALSH,	57	341	94	355	595	842	18
C.	96	341	105	355	595	842	18
Interculturalidad	108	341	189	355	595	842	18
crítica	192	341	221	355	595	842	18
y	224	341	229	355	595	842	18
educación	232	341	282	355	595	842	18
intercultural.	285	341	346	355	595	842	18
In:	349	341	361	355	595	842	18
VIAÑA	363	341	394	355	595	842	18
UZIEDA,	397	341	436	355	595	842	18
J.;	439	341	448	355	595	842	18
TAPIA	450	341	478	355	595	842	18
MELLA,	481	341	516	355	595	842	18
L.;	57	353	67	367	595	842	18
WALSH,	69	353	106	367	595	842	18
C.	109	353	118	367	595	842	18
E.	121	353	129	367	595	842	18
Construyendo	132	353	196	367	595	842	18
interculturalidad	199	353	277	367	595	842	18
crítica.	280	353	311	367	595	842	18
La	314	353	324	367	595	842	18
Paz:	327	353	346	367	595	842	18
Convenio	349	353	395	367	595	842	18
Andrés	397	353	431	367	595	842	18
Bello:	434	353	460	367	595	842	18
Instituto	463	353	504	367	595	842	18
Interamericano	57	365	130	379	595	842	18
de	133	365	145	379	595	842	18
Integración,	148	365	206	379	595	842	18
c2010.	209	365	240	379	595	842	18
p.	243	365	251	379	595	842	18
75-96.	254	365	284	379	595	842	18
ZIRADICH,	57	389	106	403	595	842	18
M.	109	389	120	403	595	842	18
Pareja	123	389	152	403	595	842	18
vulnerable,	155	389	209	403	595	842	18
si	212	389	219	403	595	842	18
la	222	389	230	403	595	842	18
hay:	233	389	253	403	595	842	18
docente	256	389	295	403	595	842	18
originario	298	389	345	403	595	842	18
y	348	389	353	403	595	842	18
docente	356	389	395	403	595	842	18
no	398	389	411	403	595	842	18
originario.	414	389	463	403	595	842	18
In:	466	389	477	403	595	842	18
HIRSCH,	480	389	519	403	595	842	18
S.;	57	401	67	415	595	842	18
SERRUDO,	70	401	119	415	595	842	18
A.	122	401	131	415	595	842	18
(comp.).	134	401	172	415	595	842	18
La	175	401	186	415	595	842	18
educación	189	401	237	415	595	842	18
intercultural	239	401	296	415	595	842	18
bilingüe	299	401	337	415	595	842	18
en	339	401	350	415	595	842	18
Argentina:	353	401	401	415	595	842	18
identidades,	404	401	464	415	595	842	18
lenguas	467	401	504	415	595	842	18
y	507	401	512	415	595	842	18
protagonistas.	57	413	126	427	595	842	18
Buenos	129	413	164	427	595	842	18
Aires:	167	413	193	427	595	842	18
Novedades	196	413	250	427	595	842	18
Educativas,	253	413	306	427	595	842	18
2010.	309	413	335	427	595	842	18
p.	338	413	347	427	595	842	18
223-254.	350	413	391	427	595	842	18
