SECCIÓN:	57	63	98	77	510	737	1
ARTÍCULOS	100	63	150	77	510	737	1
Construcción	57	109	179	127	510	737	1
de	184	109	207	127	510	737	1
paz	213	109	245	127	510	737	1
y	251	109	261	127	510	737	1
ciudadanía	266	109	365	127	510	737	1
en	371	109	393	127	510	737	1
la	399	109	414	127	510	737	1
Educación	57	126	152	144	510	737	1
Secundaria	157	126	260	144	510	737	1
y	266	126	276	144	510	737	1
Media	281	126	337	144	510	737	1
en	342	126	365	144	510	737	1
Colombia	370	126	456	144	510	737	1
1	456	127	461	138	510	737	1
Aura	340	158	360	171	510	737	1
Alicia	362	158	385	171	510	737	1
Cardozo	388	158	422	171	510	737	1
Rusinque	425	158	464	171	510	737	1
2	464	159	468	166	510	737	1
ORCID:	354	174	379	185	510	737	1
0000-0002-7027-9233	381	174	468	185	510	737	1
Aldair	335	186	360	199	510	737	1
Ricardo	362	186	394	199	510	737	1
Morales	397	186	431	199	510	737	1
Cuadro	434	186	464	199	510	737	1
2	464	187	468	194	510	737	1
ORCID:	354	202	379	213	510	737	1
0000-0002-7555-6148	381	202	468	213	510	737	1
Paola	340	214	363	227	510	737	1
Andrea	365	214	396	227	510	737	1
Martínez	398	214	435	227	510	737	1
Sande	438	214	464	227	510	737	1
2	464	215	468	222	510	737	1
ORCID:	354	230	379	241	510	737	1
0000-0003-1185-379X	381	230	468	241	510	737	1
Palabras	57	508	121	521	510	737	1
clave	125	508	163	521	510	737	1
Convivencia	57	534	114	547	510	737	1
–	117	534	123	547	510	737	1
Paz	126	534	142	547	510	737	1
–	145	534	151	547	510	737	1
Mediación	154	534	202	547	510	737	1
del	205	534	219	547	510	737	1
conflicto	222	534	263	547	510	737	1
escolar.	266	534	300	547	510	737	1
1-	57	570	67	581	510	737	1
Investigación	69	572	105	581	510	737	1
realizada	108	572	133	581	510	737	1
sobre	135	572	151	581	510	737	1
actitudes	153	572	179	581	510	737	1
frente	181	572	198	581	510	737	1
a	200	572	203	581	510	737	1
la	206	572	211	581	510	737	1
formación	213	572	241	581	510	737	1
ciudadana,	243	572	275	581	510	737	1
convivencia	277	572	309	581	510	737	1
escolar	312	572	332	581	510	737	1
y	334	572	337	581	510	737	1
construcción	340	572	376	581	510	737	1
de	378	572	385	581	510	737	1
paz	387	572	397	581	510	737	1
en	402	572	409	581	510	737	1
estudiantes	411	572	443	581	510	737	1
de	446	572	453	581	510	737	1
9°	455	572	462	581	510	737	1
a	464	572	468	581	510	737	1
11°	57	582	68	591	510	737	1
en	69	582	76	591	510	737	1
Barranquilla,	78	582	114	591	510	737	1
Colombia.	116	582	144	591	510	737	1
2-	57	590	69	601	510	737	1
Universidad	71	592	104	601	510	737	1
de	106	592	113	601	510	737	1
la	114	592	119	601	510	737	1
Costa,	121	592	139	601	510	737	1
Barranquilla,	141	592	176	601	510	737	1
Colombia.	178	592	206	601	510	737	1
Contactos:	208	592	238	601	510	737	1
acardozo@cuc.edu.co;	240	592	305	601	510	737	1
amorales10@cuc.edu.co;	306	592	379	601	510	737	1
pmartine2@cuc.edu.co.	381	592	450	601	510	737	1
DOI:	115	637	130	648	510	737	1
http://dx.doi.org/10.1590/S1678-4634202046214753	132	637	329	648	510	737	1
This	115	648	126	657	510	737	1
content	128	648	149	657	510	737	1
is	151	648	156	657	510	737	1
licensed	158	648	181	657	510	737	1
under	183	648	199	657	510	737	1
a	201	648	204	657	510	737	1
Creative	206	648	229	657	510	737	1
Commons	231	648	260	657	510	737	1
attribution-type	262	648	305	657	510	737	1
BY-NC.	307	648	327	657	510	737	1
Educ.	57	687	73	696	510	737	1
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	1
São	99	687	109	696	510	737	1
Paulo,	111	687	129	696	510	737	1
v.	131	687	135	696	510	737	1
46,	137	687	146	696	510	737	1
e214753,	148	687	176	696	510	737	1
2020.	178	687	195	696	510	737	1
1	463	686	468	696	510	737	1
Aura	43	67	56	76	510	737	2
Alicia	57	67	72	76	510	737	2
Cardozo	74	67	97	76	510	737	2
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	2
Aldair	132	67	149	76	510	737	2
Ricardo	150	67	172	76	510	737	2
Morales	174	67	196	76	510	737	2
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	2
Paola	227	67	242	76	510	737	2
Andrea	244	67	264	76	510	737	2
Martínez	266	67	290	76	510	737	2
SANDE	292	67	312	76	510	737	2
Peace	43	97	93	115	510	737	2
and	98	97	127	115	510	737	2
citizenship	132	97	215	115	510	737	2
construction	220	97	318	115	510	737	2
in	323	97	336	115	510	737	2
Middle	341	97	393	115	510	737	2
and	398	97	428	115	510	737	2
High	43	114	79	132	510	737	2
Education	84	114	162	132	510	737	2
in	167	114	180	132	510	737	2
Colombia	185	114	260	132	510	737	2
Keywords	43	368	114	381	510	737	2
Coexistence	43	394	95	408	510	737	2
–	99	394	104	408	510	737	2
Peace	108	394	133	408	510	737	2
–	137	394	142	408	510	737	2
Mediation	146	394	192	408	510	737	2
of	196	394	204	408	510	737	2
scholar	208	394	241	408	510	737	2
conflict.	244	394	281	408	510	737	2
Introducción	43	431	133	445	510	737	2
El	71	458	80	471	510	737	2
ser	82	458	95	471	510	737	2
humano	98	458	135	471	510	737	2
como	138	458	163	471	510	737	2
ser	165	458	178	471	510	737	2
social	180	458	207	471	510	737	2
convive	209	458	245	471	510	737	2
con	247	458	264	471	510	737	2
otros	267	458	290	471	510	737	2
en	292	458	303	471	510	737	2
diversos	305	458	343	471	510	737	2
ambientes	345	458	392	471	510	737	2
cada	394	458	415	471	510	737	2
vez	417	458	433	471	510	737	2
más	435	458	454	471	510	737	2
complejos,	43	471	91	484	510	737	2
que	94	471	111	484	510	737	2
demandan	114	471	162	484	510	737	2
ambientes	164	471	211	484	510	737	2
equilibrados	214	471	270	484	510	737	2
y	273	471	279	484	510	737	2
sustentables	282	471	337	484	510	737	2
hacia	340	471	365	484	510	737	2
la	368	471	376	484	510	737	2
existencia	379	471	425	484	510	737	2
de	428	471	439	484	510	737	2
un	442	471	454	484	510	737	2
entorno	43	483	78	496	510	737	2
ideal	81	483	103	496	510	737	2
para	106	483	127	496	510	737	2
el	130	483	137	496	510	737	2
fortalecimiento	140	483	210	496	510	737	2
del	213	483	227	496	510	737	2
tejido	230	483	256	496	510	737	2
social	259	483	285	496	510	737	2
y	288	483	294	496	510	737	2
un	297	483	309	496	510	737	2
desarrollo	312	483	357	496	510	737	2
sostenible	360	483	406	496	510	737	2
(UNESCO,	409	483	454	496	510	737	2
2015).	43	496	70	509	510	737	2
Los	75	496	91	509	510	737	2
contextos	96	496	140	509	510	737	2
históricos,	145	496	192	509	510	737	2
políticos	197	496	236	509	510	737	2
y	241	496	247	509	510	737	2
sociales	252	496	287	509	510	737	2
demarcan	292	496	337	509	510	737	2
de	342	496	353	509	510	737	2
manera	358	496	392	509	510	737	2
significativa	397	496	454	509	510	737	2
la	43	509	51	522	510	737	2
forma	56	509	83	522	510	737	2
como	88	509	113	522	510	737	2
nos	117	509	133	522	510	737	2
relacionamos,	138	509	202	522	510	737	2
como	206	509	231	522	510	737	2
asumimos	236	509	282	522	510	737	2
las	287	509	299	522	510	737	2
normas	304	509	338	522	510	737	2
para	343	509	363	522	510	737	2
lograr	368	509	395	522	510	737	2
convivir	400	509	438	522	510	737	2
en	443	509	454	522	510	737	2
sociedad	43	521	82	535	510	737	2
(BLANCO;	85	521	132	535	510	737	2
VARELA,	135	521	177	535	510	737	2
2007).	180	521	208	535	510	737	2
Para	71	534	92	547	510	737	2
consolidar	96	534	147	547	510	737	2
este	152	534	170	547	510	737	2
propósito,	174	534	223	547	510	737	2
la	228	534	236	547	510	737	2
educación	241	534	290	547	510	737	2
debe	294	534	317	547	510	737	2
promover	321	534	367	547	510	737	2
buenas	372	534	406	547	510	737	2
prácticas	410	534	454	547	510	737	2
en	43	547	54	560	510	737	2
el	57	547	66	560	510	737	2
aula,	69	547	93	560	510	737	2
formación	96	547	146	560	510	737	2
docente	150	547	187	560	510	737	2
de	191	547	202	560	510	737	2
calidad	205	547	240	560	510	737	2
y	244	547	250	560	510	737	2
estructuras	253	547	307	560	510	737	2
organizativas	310	547	376	560	510	737	2
que	379	547	397	560	510	737	2
favorezcan	400	547	454	560	510	737	2
el	43	559	51	573	510	737	2
aprendizaje	57	559	113	573	510	737	2
de	120	559	130	573	510	737	2
la	137	559	145	573	510	737	2
ciudadanía	152	559	205	573	510	737	2
(BOLÍVAR,	211	559	262	573	510	737	2
2007).	268	559	298	573	510	737	2
Partiendo	304	559	351	573	510	737	2
de	357	559	368	573	510	737	2
un	374	559	387	573	510	737	2
conjunto	393	559	436	573	510	737	2
de	443	559	454	573	510	737	2
interrelaciones	43	572	115	585	510	737	2
encaminadas	121	572	184	585	510	737	2
a	190	572	196	585	510	737	2
lograr	202	572	231	585	510	737	2
objetivos	237	572	282	585	510	737	2
a	288	572	293	585	510	737	2
nivel	300	572	324	585	510	737	2
educativo	330	572	377	585	510	737	2
(ROMAGNOLI;	384	572	454	585	510	737	2
MENA;	43	585	77	598	510	737	2
VALDÉS,	82	585	125	598	510	737	2
2007),	131	585	160	598	510	737	2
asumiendo	166	585	218	598	510	737	2
el	223	585	232	598	510	737	2
conjunto	237	585	280	598	510	737	2
de	286	585	297	598	510	737	2
códigos	302	585	339	598	510	737	2
basados	344	585	383	598	510	737	2
en	388	585	399	598	510	737	2
elementos	405	585	454	598	510	737	2
de	43	598	53	611	510	737	2
carácter	59	598	98	611	510	737	2
ético	103	598	127	611	510	737	2
y	132	598	138	611	510	737	2
moral,	143	598	174	611	510	737	2
con	180	598	197	611	510	737	2
el	203	598	211	611	510	737	2
fin	216	598	230	611	510	737	2
de	235	598	246	611	510	737	2
instaurar	252	598	295	611	510	737	2
una	301	598	319	611	510	737	2
cultura	324	598	359	611	510	737	2
de	364	598	375	611	510	737	2
la	381	598	389	611	510	737	2
convivencia	395	598	454	611	510	737	2
(CAMPS	43	610	82	623	510	737	2
&	87	609	96	624	510	737	2
GINER,	100	610	135	623	510	737	2
1998),	139	610	170	623	510	737	2
que	174	610	192	623	510	737	2
involucre	196	610	242	623	510	737	2
aspectos	247	610	288	623	510	737	2
como	293	610	319	623	510	737	2
el	324	610	332	623	510	737	2
respeto	337	610	371	623	510	737	2
por	376	610	392	623	510	737	2
el	397	610	405	623	510	737	2
otro	410	610	430	623	510	737	2
y	435	610	440	623	510	737	2
el	445	610	454	623	510	737	2
ejercicio	43	623	83	636	510	737	2
de	87	623	98	636	510	737	2
la	101	623	110	636	510	737	2
libertad	113	623	151	636	510	737	2
dentro	154	623	186	636	510	737	2
del	189	623	203	636	510	737	2
marco	207	623	237	636	510	737	2
de	240	623	251	636	510	737	2
la	254	623	263	636	510	737	2
justicia	267	623	302	636	510	737	2
(UNESCO,	305	623	352	636	510	737	2
2008).	356	623	386	636	510	737	2
Sin	389	623	405	636	510	737	2
embargo,	409	623	454	636	510	737	2
Educ.	43	687	58	696	510	737	2
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	2
São	84	687	95	696	510	737	2
Paulo,	97	687	115	696	510	737	2
v.	118	687	123	696	510	737	2
46,	124	687	134	696	510	737	2
e214753,	135	687	164	696	510	737	2
2020.	165	687	183	696	510	737	2
2	449	686	454	696	510	737	2
Construcción	231	67	268	76	510	737	3
de	270	67	277	76	510	737	3
paz	279	67	289	76	510	737	3
y	291	67	294	76	510	737	3
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	3
en	328	67	335	76	510	737	3
la	337	67	342	76	510	737	3
Educación	344	67	373	76	510	737	3
Secundaria	375	67	406	76	510	737	3
y	408	67	411	76	510	737	3
Media	413	67	431	76	510	737	3
en	432	67	439	76	510	737	3
Colombia	441	67	468	76	510	737	3
la	57	102	65	115	510	737	3
convivencia	70	102	129	115	510	737	3
no	133	102	145	115	510	737	3
es	150	102	159	115	510	737	3
un	164	102	176	115	510	737	3
proceso	181	102	218	115	510	737	3
fácil,	222	102	247	115	510	737	3
se	251	102	261	115	510	737	3
ve	265	102	276	115	510	737	3
afectada	281	102	321	115	510	737	3
por	326	102	342	115	510	737	3
la	346	102	355	115	510	737	3
lucha	360	102	386	115	510	737	3
generada	390	102	435	115	510	737	3
frente	439	102	468	115	510	737	3
a	57	115	62	128	510	737	3
recursos	67	115	107	128	510	737	3
limitados,	113	115	161	128	510	737	3
el	166	115	174	128	510	737	3
deseo	180	115	206	128	510	737	3
de	212	115	223	128	510	737	3
dominar	228	115	268	128	510	737	3
a	274	115	279	128	510	737	3
los	284	115	298	128	510	737	3
demás	303	115	334	128	510	737	3
y	339	115	345	128	510	737	3
el	350	115	358	128	510	737	3
egoísmo	363	115	404	128	510	737	3
de	409	115	420	128	510	737	3
los	425	115	439	128	510	737	3
seres	444	115	468	128	510	737	3
humanos	57	128	101	141	510	737	3
(CAMPS;	105	128	148	141	510	737	3
GINER,	152	128	187	141	510	737	3
1998).	191	128	221	141	510	737	3
Dentro	85	140	117	154	510	737	3
de	122	140	133	154	510	737	3
los	138	140	151	154	510	737	3
contextos	156	140	202	154	510	737	3
educativos	207	140	257	154	510	737	3
la	262	140	270	154	510	737	3
convivencia	275	140	332	154	510	737	3
se	337	140	346	154	510	737	3
enmarca	351	140	391	154	510	737	3
en	396	140	407	154	510	737	3
la	412	140	421	154	510	737	3
vida	426	140	446	154	510	737	3
que	451	140	468	154	510	737	3
comparten	57	153	106	166	510	737	3
las	113	153	126	166	510	737	3
personas,	133	153	177	166	510	737	3
que	184	153	200	166	510	737	3
demanda	207	153	250	166	510	737	3
entendimiento	257	153	324	166	510	737	3
y	331	153	337	166	510	737	3
comportamientos	344	153	425	166	510	737	3
activos,	432	153	468	166	510	737	3
creadores	57	166	101	179	510	737	3
y	104	166	109	179	510	737	3
empáticos	112	166	159	179	510	737	3
(MARRUGO-PERALTA	162	166	266	179	510	737	3
et	269	166	278	179	510	737	3
al.,	280	166	294	179	510	737	3
2016)	297	166	323	179	510	737	3
dirigidos	325	166	366	179	510	737	3
a	369	166	375	179	510	737	3
generar	377	166	413	179	510	737	3
espacios	415	166	454	179	510	737	3
de	457	166	468	179	510	737	3
aprendizaje	57	178	111	192	510	737	3
mediados	114	178	158	192	510	737	3
por	162	178	177	192	510	737	3
el	181	178	189	192	510	737	3
compartir	193	178	238	192	510	737	3
en	242	178	253	192	510	737	3
donde	256	178	285	192	510	737	3
se	289	178	298	192	510	737	3
adquieren	301	178	348	192	510	737	3
los	351	178	365	192	510	737	3
valores	368	178	402	192	510	737	3
y	405	178	411	192	510	737	3
habilidades	415	178	468	192	510	737	3
sociales,	57	191	96	204	510	737	3
así	100	191	113	204	510	737	3
como	117	191	142	204	510	737	3
las	146	191	159	204	510	737	3
buenas	163	191	196	204	510	737	3
prácticas	200	191	242	204	510	737	3
de	246	191	256	204	510	737	3
convivencia	260	191	317	204	510	737	3
(MEGÍAS,	321	191	367	204	510	737	3
2011).	371	191	398	204	510	737	3
Así	402	191	417	204	510	737	3
la	421	191	430	204	510	737	3
escuela	434	191	468	204	510	737	3
puede	57	204	84	217	510	737	3
constituirse	88	204	142	217	510	737	3
en	146	204	157	217	510	737	3
un	161	204	173	217	510	737	3
espacio	177	204	211	217	510	737	3
de	215	204	226	217	510	737	3
protección	230	204	279	217	510	737	3
frente	283	204	310	217	510	737	3
a	314	204	319	217	510	737	3
la	323	204	331	217	510	737	3
adversidad	335	204	386	217	510	737	3
del	390	204	403	217	510	737	3
entorno	407	204	444	217	510	737	3
y	448	204	453	217	510	737	3
de	457	204	468	217	510	737	3
la	57	217	65	230	510	737	3
violencia	69	217	112	230	510	737	3
que	116	217	132	230	510	737	3
pueden	136	217	170	230	510	737	3
rodear	174	217	204	230	510	737	3
los	208	217	221	230	510	737	3
escenarios	225	217	273	230	510	737	3
escolares.	277	217	322	230	510	737	3
Sin	326	217	341	230	510	737	3
embargo,	345	217	389	230	510	737	3
la	392	217	401	230	510	737	3
diversidad	405	217	453	230	510	737	3
de	457	217	468	230	510	737	3
factores	57	229	94	242	510	737	3
hostiles	98	229	134	242	510	737	3
presentes	138	229	181	242	510	737	3
en	186	229	197	242	510	737	3
el	202	229	210	242	510	737	3
contexto	214	229	255	242	510	737	3
escolar	260	229	293	242	510	737	3
crea	297	229	317	242	510	737	3
un	321	229	333	242	510	737	3
incremento	338	229	391	242	510	737	3
en	395	229	406	242	510	737	3
la	411	229	419	242	510	737	3
presencia	424	229	468	242	510	737	3
de	57	242	67	255	510	737	3
conflictos	74	242	120	255	510	737	3
entre	127	242	150	255	510	737	3
diferentes	157	242	203	255	510	737	3
actores	210	242	243	255	510	737	3
de	249	242	260	255	510	737	3
la	267	242	275	255	510	737	3
comunidad	282	242	334	255	510	737	3
educativa	341	242	386	255	510	737	3
(BUSTAMANTE,	393	242	468	255	510	737	3
2014),	57	255	85	268	510	737	3
creando	90	255	127	268	510	737	3
así	131	255	144	268	510	737	3
inquietudes	149	255	203	268	510	737	3
respecto	207	255	246	268	510	737	3
a	251	255	256	268	510	737	3
las	260	255	273	268	510	737	3
causas	278	255	308	268	510	737	3
del	313	255	327	268	510	737	3
repunte	331	255	367	268	510	737	3
de	371	255	382	268	510	737	3
la	387	255	395	268	510	737	3
violencia	400	255	442	268	510	737	3
y	447	255	453	268	510	737	3
de	457	255	468	268	510	737	3
las	57	267	70	281	510	737	3
dificultades	75	267	129	281	510	737	3
en	134	267	145	281	510	737	3
la	150	267	158	281	510	737	3
implementación	164	267	239	281	510	737	3
de	244	267	255	281	510	737	3
las	260	267	273	281	510	737	3
leyes	278	267	301	281	510	737	3
y	306	267	312	281	510	737	3
políticas	317	267	356	281	510	737	3
de	361	267	372	281	510	737	3
convivencia	377	267	434	281	510	737	3
en	439	267	450	281	510	737	3
las	455	267	468	281	510	737	3
instituciones	57	280	116	293	510	737	3
educativas.	120	280	172	293	510	737	3
Colombia,	85	293	131	306	510	737	3
en	135	293	146	306	510	737	3
la	150	293	158	306	510	737	3
búsqueda	162	293	205	306	510	737	3
de	209	293	219	306	510	737	3
la	223	293	231	306	510	737	3
consolidación	235	293	299	306	510	737	3
del	302	293	316	306	510	737	3
posconflicto,	320	293	379	306	510	737	3
viene	382	293	407	306	510	737	3
desplegando	411	293	468	306	510	737	3
un	57	305	69	319	510	737	3
proceso	73	305	108	319	510	737	3
de	112	305	123	319	510	737	3
tránsito	127	305	163	319	510	737	3
hacia	167	305	191	319	510	737	3
una	196	305	213	319	510	737	3
sociedad	217	305	257	319	510	737	3
normalizada,	261	305	321	319	510	737	3
donde	325	305	353	319	510	737	3
se	358	305	367	319	510	737	3
espera	371	305	400	319	510	737	3
replantear	404	305	451	319	510	737	3
las	455	305	468	319	510	737	3
formas	57	318	88	331	510	737	3
nocivas	93	318	128	331	510	737	3
de	132	318	143	331	510	737	3
relacionamiento,	148	318	225	331	510	737	3
aspiración	229	318	276	331	510	737	3
que	281	318	297	331	510	737	3
nace	302	318	323	331	510	737	3
desde	328	318	353	331	510	737	3
la	358	318	366	331	510	737	3
Constitución	371	318	429	331	510	737	3
Política	433	318	468	331	510	737	3
de	57	331	67	344	510	737	3
1991,	72	331	97	344	510	737	3
donde	102	331	130	344	510	737	3
se	135	331	144	344	510	737	3
da	149	331	160	344	510	737	3
prioridad	165	331	207	344	510	737	3
a	211	331	217	344	510	737	3
la	221	331	230	344	510	737	3
convivencia	235	331	290	344	510	737	3
y	295	331	301	344	510	737	3
a	305	331	311	344	510	737	3
la	315	331	324	344	510	737	3
paz	329	331	345	344	510	737	3
como	349	331	374	344	510	737	3
fundamentos	379	331	439	344	510	737	3
de	444	331	455	344	510	737	3
la	459	331	468	344	510	737	3
construcción	57	344	116	357	510	737	3
de	119	344	129	357	510	737	3
la	133	344	141	357	510	737	3
nación.	144	344	178	357	510	737	3
Ante	85	356	107	369	510	737	3
condiciones	111	356	166	369	510	737	3
sociales	170	356	205	369	510	737	3
adversas,	210	356	252	369	510	737	3
donde	256	356	284	369	510	737	3
las	288	356	301	369	510	737	3
personas	305	356	345	369	510	737	3
sufren	350	356	378	369	510	737	3
el	383	356	391	369	510	737	3
impacto	395	356	432	369	510	737	3
directo	436	356	468	369	510	737	3
e	57	369	62	382	510	737	3
indirecto	67	369	108	382	510	737	3
de	114	369	124	382	510	737	3
múltiples	130	369	172	382	510	737	3
formas	178	369	209	382	510	737	3
de	215	369	226	382	510	737	3
violencia,	231	369	276	382	510	737	3
se	282	369	291	382	510	737	3
aprende	296	369	333	382	510	737	3
a	339	369	344	382	510	737	3
configurar	350	369	398	382	510	737	3
las	403	369	416	382	510	737	3
relaciones	422	369	468	382	510	737	3
interpersonales	57	382	126	395	510	737	3
a	130	382	135	395	510	737	3
partir	139	382	164	395	510	737	3
de	168	382	178	395	510	737	3
la	182	382	190	395	510	737	3
imposición	194	382	245	395	510	737	3
del	248	382	262	395	510	737	3
poder	266	382	291	395	510	737	3
y	295	382	301	395	510	737	3
la	305	382	313	395	510	737	3
fuerza,	317	382	348	395	510	737	3
afectando	351	382	397	395	510	737	3
la	400	382	409	395	510	737	3
convivencia	412	382	468	395	510	737	3
y	57	394	62	408	510	737	3
el	68	394	76	408	510	737	3
bienestar	81	394	122	408	510	737	3
(MARTÍNEZ-GONZÁLEZ;	128	394	244	408	510	737	3
AMAR-AMAR,	249	394	318	408	510	737	3
2017).	323	394	351	408	510	737	3
Esto	356	394	375	408	510	737	3
es	381	394	390	408	510	737	3
particularmente	395	394	468	408	510	737	3
evidente	57	407	95	420	510	737	3
en	98	407	109	420	510	737	3
el	111	407	119	420	510	737	3
contexto	122	407	162	420	510	737	3
colombiano	164	407	218	420	510	737	3
sometido	221	407	262	420	510	737	3
a	265	407	270	420	510	737	3
un	273	407	285	420	510	737	3
conflicto	287	407	328	420	510	737	3
sociopolítico	330	407	388	420	510	737	3
que	391	407	407	420	510	737	3
ha	410	407	421	420	510	737	3
delineado	423	407	468	420	510	737	3
la	57	420	65	433	510	737	3
historia	69	420	103	433	510	737	3
por	107	420	122	433	510	737	3
más	126	420	144	433	510	737	3
de	148	420	158	433	510	737	3
medio	162	420	190	433	510	737	3
siglo,	194	420	218	433	510	737	3
impactando	222	420	276	433	510	737	3
la	279	420	288	433	510	737	3
vida	291	420	311	433	510	737	3
cotidiana	314	420	357	433	510	737	3
(PÉREZ,	361	420	397	433	510	737	3
2014;	401	420	426	433	510	737	3
PATIÑO,	430	420	468	433	510	737	3
2014)	57	432	82	446	510	737	3
y	85	432	91	446	510	737	3
permeando	94	432	145	446	510	737	3
las	148	432	161	446	510	737	3
relaciones	164	432	210	446	510	737	3
familiares,	214	432	262	446	510	737	3
escolares	265	432	306	446	510	737	3
y	309	432	315	446	510	737	3
comunitarias.	318	432	381	446	510	737	3
Ante	85	445	107	458	510	737	3
este	109	445	127	458	510	737	3
desafío,	129	445	165	458	510	737	3
el	167	445	175	458	510	737	3
contexto	177	445	218	458	510	737	3
escolar	220	445	252	458	510	737	3
emerge	254	445	288	458	510	737	3
como	290	445	315	458	510	737	3
escenario	317	445	361	458	510	737	3
donde	363	445	391	458	510	737	3
se	393	445	402	458	510	737	3
ven	404	445	421	458	510	737	3
reflejadas	423	445	468	458	510	737	3
las	57	458	70	471	510	737	3
dinámicas	74	458	122	471	510	737	3
sociales,	127	458	166	471	510	737	3
tanto	171	458	195	471	510	737	3
del	200	458	214	471	510	737	3
conflicto	219	458	260	471	510	737	3
como	265	458	291	471	510	737	3
de	295	458	306	471	510	737	3
los	311	458	324	471	510	737	3
propósitos	329	458	378	471	510	737	3
por	383	458	398	471	510	737	3
construir	403	458	445	471	510	737	3
una	450	458	468	471	510	737	3
cultura	57	471	90	484	510	737	3
de	93	471	104	484	510	737	3
paz,	108	471	126	484	510	737	3
orientadas	130	471	179	484	510	737	3
desde	182	471	208	484	510	737	3
los	212	471	225	484	510	737	3
órganos	228	471	266	484	510	737	3
de	269	471	280	484	510	737	3
gobierno	284	471	325	484	510	737	3
que	329	471	345	484	510	737	3
mediar	349	471	381	484	510	737	3
en	385	471	396	484	510	737	3
la	399	471	408	484	510	737	3
convivencia	411	471	468	484	510	737	3
escolar.	57	483	92	496	510	737	3
Al	95	483	106	496	510	737	3
respecto,	110	483	151	496	510	737	3
el	155	483	163	496	510	737	3
gobierno	166	483	208	496	510	737	3
colombiano	211	483	266	496	510	737	3
establece	270	483	312	496	510	737	3
la	316	483	324	496	510	737	3
Ley	328	483	344	496	510	737	3
115	348	483	364	496	510	737	3
de	368	483	378	496	510	737	3
1994	382	483	405	496	510	737	3
(COLOMBIA,	409	483	468	496	510	737	3
1994)	57	496	83	509	510	737	3
o	87	496	92	509	510	737	3
Ley	96	496	112	509	510	737	3
General	116	496	152	509	510	737	3
de	155	496	166	509	510	737	3
Educación	170	496	218	509	510	737	3
y	222	496	227	509	510	737	3
la	231	496	239	509	510	737	3
Ley	243	496	259	509	510	737	3
1620	263	496	286	509	510	737	3
del	290	496	303	509	510	737	3
2013	307	496	330	509	510	737	3
(COLOMBIA,	333	496	392	509	510	737	3
2013)	396	496	421	509	510	737	3
mediante	425	496	468	509	510	737	3
la	57	509	65	522	510	737	3
cual	68	509	88	522	510	737	3
se	91	509	100	522	510	737	3
crea	103	509	122	522	510	737	3
el	125	509	133	522	510	737	3
Sistema	136	509	173	522	510	737	3
Nacional	175	509	217	522	510	737	3
de	220	509	231	522	510	737	3
Convivencia	234	509	292	522	510	737	3
Escolar	295	509	328	522	510	737	3
y	331	509	337	522	510	737	3
Formación	340	509	390	522	510	737	3
para	393	509	413	522	510	737	3
el	416	509	425	522	510	737	3
Ejercicio	427	509	468	522	510	737	3
de	57	521	67	535	510	737	3
los	70	521	84	535	510	737	3
Derechos	86	521	129	535	510	737	3
Humanos,	132	521	178	535	510	737	3
la	181	521	190	535	510	737	3
Educación	193	521	241	535	510	737	3
para	244	521	264	535	510	737	3
la	267	521	276	535	510	737	3
Sexualidad	279	521	331	535	510	737	3
y	333	521	339	535	510	737	3
la	342	521	351	535	510	737	3
Prevención	353	521	406	535	510	737	3
y	409	521	414	535	510	737	3
Mitigación	417	521	468	535	510	737	3
de	57	534	67	547	510	737	3
la	72	534	80	547	510	737	3
Violencia	85	534	129	547	510	737	3
Escolar.	134	534	170	547	510	737	3
Con	174	534	193	547	510	737	3
ellas	197	534	218	547	510	737	3
se	223	534	232	547	510	737	3
establecen	237	534	285	547	510	737	3
los	290	534	303	547	510	737	3
mecanismos	308	534	365	547	510	737	3
de	369	534	380	547	510	737	3
formación	385	534	433	547	510	737	3
que	437	534	454	547	510	737	3
se	458	534	468	547	510	737	3
constituyen	57	547	111	560	510	737	3
en	115	547	126	560	510	737	3
un	130	547	142	560	510	737	3
escenario	146	547	190	560	510	737	3
de	193	547	204	560	510	737	3
implementación	208	547	283	560	510	737	3
a	287	547	292	560	510	737	3
través	296	547	324	560	510	737	3
de	328	547	338	560	510	737	3
un	342	547	354	560	510	737	3
manual	358	547	393	560	510	737	3
de	397	547	407	560	510	737	3
convivencia	411	547	468	560	510	737	3
y	57	559	62	573	510	737	3
la	67	559	76	573	510	737	3
organización	81	559	142	573	510	737	3
de	146	559	157	573	510	737	3
los	162	559	175	573	510	737	3
Comités	180	559	217	573	510	737	3
de	222	559	233	573	510	737	3
Convivencia	238	559	296	573	510	737	3
Escolar.	300	559	336	573	510	737	3
Posteriormente	341	559	411	573	510	737	3
con	416	559	433	573	510	737	3
la	438	559	446	573	510	737	3
Ley	451	559	468	573	510	737	3
1732	57	572	80	585	510	737	3
de	85	572	95	585	510	737	3
2014	100	572	123	585	510	737	3
(COLOMBIA,	128	572	186	585	510	737	3
2014)	191	572	217	585	510	737	3
establece	222	572	264	585	510	737	3
la	269	572	277	585	510	737	3
Cátedra	282	572	318	585	510	737	3
de	322	572	333	585	510	737	3
la	338	572	346	585	510	737	3
Paz	351	572	367	585	510	737	3
que	372	572	389	585	510	737	3
busca	394	572	420	585	510	737	3
fomentar	425	572	468	585	510	737	3
el	57	585	65	598	510	737	3
desarrollo	70	585	117	598	510	737	3
de	122	585	133	598	510	737	3
competencias	138	585	202	598	510	737	3
relacionadas	207	585	266	598	510	737	3
con	271	585	288	598	510	737	3
el	294	585	302	598	510	737	3
territorio,	307	585	352	598	510	737	3
la	358	585	366	598	510	737	3
cultura,	372	585	407	598	510	737	3
el	413	585	421	598	510	737	3
contexto	427	585	468	598	510	737	3
económico	57	598	107	611	510	737	3
y	111	598	117	611	510	737	3
social,	121	598	150	611	510	737	3
y	154	598	160	611	510	737	3
la	164	598	172	611	510	737	3
memoria	176	598	217	611	510	737	3
histórica,	221	598	264	611	510	737	3
a	268	598	273	611	510	737	3
fin	277	598	290	611	510	737	3
de	294	598	305	611	510	737	3
contribuir	309	598	355	611	510	737	3
a	359	598	365	611	510	737	3
la	368	598	377	611	510	737	3
reconstrucción	381	598	450	611	510	737	3
del	454	598	468	611	510	737	3
tejido	57	610	83	623	510	737	3
social,	86	610	116	623	510	737	3
la	119	610	128	623	510	737	3
prosperidad	131	610	186	623	510	737	3
general	189	610	224	623	510	737	3
y	227	610	233	623	510	737	3
el	236	610	244	623	510	737	3
cumplimiento	247	610	312	623	510	737	3
de	315	610	326	623	510	737	3
los	329	610	342	623	510	737	3
principios	346	610	392	623	510	737	3
consagrados	395	610	453	623	510	737	3
en	457	610	468	623	510	737	3
la	57	623	65	636	510	737	3
Constitución.	69	623	131	636	510	737	3
Educ.	57	687	73	696	510	737	3
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	3
São	99	687	109	696	510	737	3
Paulo,	111	687	129	696	510	737	3
v.	132	687	137	696	510	737	3
46,	138	687	148	696	510	737	3
e214753,	150	687	178	696	510	737	3
2020.	180	687	197	696	510	737	3
3	463	686	468	696	510	737	3
Aura	43	67	56	76	510	737	4
Alicia	57	67	72	76	510	737	4
Cardozo	74	67	97	76	510	737	4
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	4
Aldair	132	67	149	76	510	737	4
Ricardo	150	67	172	76	510	737	4
Morales	174	67	196	76	510	737	4
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	4
Paola	227	67	242	76	510	737	4
Andrea	244	67	264	76	510	737	4
Martínez	266	67	290	76	510	737	4
SANDE	292	67	312	76	510	737	4
Se	71	102	82	115	510	737	4
entiende	87	102	127	115	510	737	4
que	133	102	150	115	510	737	4
convivir	155	102	194	115	510	737	4
es	200	102	209	115	510	737	4
vivir	215	102	237	115	510	737	4
juntos	242	102	272	115	510	737	4
entre	277	102	301	115	510	737	4
distintos	307	102	347	115	510	737	4
sin	352	102	366	115	510	737	4
los	372	102	385	115	510	737	4
riesgos	391	102	423	115	510	737	4
de	429	102	439	115	510	737	4
la	445	102	454	115	510	737	4
violencia	43	115	85	128	510	737	4
y	88	115	94	128	510	737	4
con	97	115	114	128	510	737	4
la	117	115	126	128	510	737	4
expectativa	129	115	183	128	510	737	4
de	186	115	196	128	510	737	4
aprovechar	199	115	252	128	510	737	4
fértilmente	255	115	306	128	510	737	4
nuestras	309	115	348	128	510	737	4
diferencias	351	115	402	128	510	737	4
(MOCKUS,	405	115	454	128	510	737	4
2002).	43	128	72	141	510	737	4
Así,	74	128	92	141	510	737	4
el	94	128	102	141	510	737	4
Ministerio	105	128	152	141	510	737	4
de	155	128	166	141	510	737	4
Educación	168	128	216	141	510	737	4
Nacional	219	128	260	141	510	737	4
(COLOMBIA,	263	128	322	141	510	737	4
2014),	324	128	353	141	510	737	4
define	355	128	384	141	510	737	4
la	386	128	395	141	510	737	4
convivencia	397	128	454	141	510	737	4
escolar	43	140	75	154	510	737	4
como	80	140	105	154	510	737	4
la	109	140	118	154	510	737	4
acción	122	140	153	154	510	737	4
de	157	140	168	154	510	737	4
vivir	173	140	194	154	510	737	4
en	199	140	210	154	510	737	4
compañía	214	140	260	154	510	737	4
de	264	140	275	154	510	737	4
otras	280	140	303	154	510	737	4
personas	307	140	348	154	510	737	4
de	352	140	363	154	510	737	4
manera	368	140	402	154	510	737	4
pacífica	407	140	443	154	510	737	4
y	448	140	454	154	510	737	4
armónica,	43	153	89	166	510	737	4
en	93	153	104	166	510	737	4
busca	108	153	135	166	510	737	4
del	139	153	153	166	510	737	4
desarrollo	157	153	203	166	510	737	4
integral,	207	153	246	166	510	737	4
reconociendo	250	153	313	166	510	737	4
la	317	153	325	166	510	737	4
relevancia	329	153	377	166	510	737	4
de	381	153	392	166	510	737	4
los	396	153	409	166	510	737	4
procesos	413	153	454	166	510	737	4
convivenciales	43	166	112	179	510	737	4
como	115	166	140	179	510	737	4
base	143	166	164	179	510	737	4
para	167	166	188	179	510	737	4
el	191	166	199	179	510	737	4
desarrollo	202	166	249	179	510	737	4
social	252	166	279	179	510	737	4
y	282	166	288	179	510	737	4
el	291	166	299	179	510	737	4
ejercicio	302	166	341	179	510	737	4
de	345	166	355	179	510	737	4
la	359	166	367	179	510	737	4
ciudadanía,	370	166	424	179	510	737	4
y	428	166	433	179	510	737	4
a	437	166	442	179	510	737	4
la	445	166	454	179	510	737	4
escuela	43	178	76	192	510	737	4
como	80	178	106	192	510	737	4
el	109	178	117	192	510	737	4
fundamento	121	178	178	192	510	737	4
para	181	178	202	192	510	737	4
una	205	178	223	192	510	737	4
formación	227	178	275	192	510	737	4
que	278	178	295	192	510	737	4
desarrolle	299	178	344	192	510	737	4
habilidades	348	178	401	192	510	737	4
para	405	178	425	192	510	737	4
saber	429	178	454	192	510	737	4
vivir	43	191	64	204	510	737	4
en	68	191	79	204	510	737	4
paz	83	191	99	204	510	737	4
y	102	191	108	204	510	737	4
de	112	191	122	204	510	737	4
manera	126	191	161	204	510	737	4
constructiva	164	191	222	204	510	737	4
en	226	191	237	204	510	737	4
la	240	191	249	204	510	737	4
sociedad	252	191	293	204	510	737	4
(AL	296	191	313	204	510	737	4
TABLERO,	316	191	363	204	510	737	4
2004;	367	191	394	204	510	737	4
MARRUGO-	397	191	454	204	510	737	4
PERALTA	43	204	87	217	510	737	4
et	91	204	99	217	510	737	4
al.,	103	204	117	217	510	737	4
2016).	120	204	149	217	510	737	4
Método	43	228	97	242	510	737	4
Se	71	255	82	268	510	737	4
realizó	87	255	120	268	510	737	4
una	125	255	143	268	510	737	4
investigación	148	255	213	268	510	737	4
cualitativa,	219	255	273	268	510	737	4
partiendo	278	255	325	268	510	737	4
de	330	255	341	268	510	737	4
categorías	346	255	396	268	510	737	4
de	401	255	412	268	510	737	4
análisis	417	255	454	268	510	737	4
establecidas	43	267	101	281	510	737	4
de	107	267	118	281	510	737	4
forma	124	267	153	281	510	737	4
deductiva	159	267	206	281	510	737	4
a	212	267	217	281	510	737	4
partir	223	267	250	281	510	737	4
de	256	267	267	281	510	737	4
lo	273	267	282	281	510	737	4
establecido	288	267	342	281	510	737	4
sobre	348	267	374	281	510	737	4
la	380	267	389	281	510	737	4
convivencia	395	267	454	281	510	737	4
escolar	43	280	77	293	510	737	4
en	79	280	91	293	510	737	4
los	94	280	107	293	510	737	4
parámetros	110	280	164	293	510	737	4
de	167	280	178	293	510	737	4
ley,	181	280	198	293	510	737	4
con	200	280	218	293	510	737	4
estudiantes	221	280	275	293	510	737	4
de	278	280	289	293	510	737	4
9º,	292	280	304	293	510	737	4
10º	307	280	322	293	510	737	4
y	325	280	330	293	510	737	4
11º	333	280	347	293	510	737	4
grado,	350	280	381	293	510	737	4
pertenecientes	384	280	454	293	510	737	4
a	43	293	48	306	510	737	4
ocho	53	293	76	306	510	737	4
instituciones	80	293	143	306	510	737	4
educativas	147	293	199	306	510	737	4
del	204	293	218	306	510	737	4
Área	223	293	245	306	510	737	4
Metropolitana	250	293	319	306	510	737	4
de	324	293	334	306	510	737	4
Barranquilla	339	293	400	306	510	737	4
Colombia,	405	293	454	306	510	737	4
que	43	305	60	319	510	737	4
aceptaron	67	305	115	319	510	737	4
participar	121	305	169	319	510	737	4
en	176	305	187	319	510	737	4
el	194	305	202	319	510	737	4
estudio	209	305	244	319	510	737	4
(asentimiento	251	305	317	319	510	737	4
informado)	324	305	378	319	510	737	4
y	385	305	390	319	510	737	4
tuvieron	397	305	438	319	510	737	4
el	445	305	454	319	510	737	4
consentimiento	43	318	117	331	510	737	4
informado	125	318	176	331	510	737	4
de	183	318	194	331	510	737	4
sus	202	318	217	331	510	737	4
padres.	224	318	259	331	510	737	4
La	266	318	278	331	510	737	4
muestra	285	318	324	331	510	737	4
se	331	318	341	331	510	737	4
seleccionó	348	318	399	331	510	737	4
de	406	318	417	331	510	737	4
forma	425	318	454	331	510	737	4
intencional	43	331	98	344	510	737	4
y	102	331	108	344	510	737	4
su	113	331	123	344	510	737	4
aplicación	128	331	178	344	510	737	4
se	183	331	193	344	510	737	4
desarrolló	197	331	246	344	510	737	4
entre	250	331	275	344	510	737	4
los	280	331	294	344	510	737	4
meses	298	331	327	344	510	737	4
de	332	331	342	344	510	737	4
septiembre	347	331	400	344	510	737	4
de	405	331	415	344	510	737	4
2018	420	331	443	344	510	737	4
a	448	331	454	344	510	737	4
febrero	43	344	77	357	510	737	4
de	81	344	92	357	510	737	4
2019.	96	344	122	357	510	737	4
Como	71	356	98	369	510	737	4
técnica	101	356	134	369	510	737	4
de	138	356	149	369	510	737	4
recolección	152	356	205	369	510	737	4
de	209	356	219	369	510	737	4
información	223	356	280	369	510	737	4
se	283	356	293	369	510	737	4
escogió	296	356	331	369	510	737	4
el	335	356	343	369	510	737	4
grupo	346	356	373	369	510	737	4
focal,	377	356	403	369	510	737	4
técnica	406	356	439	369	510	737	4
de	443	356	454	369	510	737	4
recolección	43	369	96	382	510	737	4
de	99	369	110	382	510	737	4
datos	113	369	138	382	510	737	4
donde	142	369	170	382	510	737	4
mediante	174	369	217	382	510	737	4
una	220	369	238	382	510	737	4
entrevista	241	369	287	382	510	737	4
grupal	291	369	321	382	510	737	4
semiestructurada	324	369	404	382	510	737	4
se	407	369	416	382	510	737	4
analiza	420	369	454	382	510	737	4
el	43	382	51	395	510	737	4
tema	54	382	77	395	510	737	4
propuesto	81	382	127	395	510	737	4
(ESCOBAR;	131	382	184	395	510	737	4
BONILLA,	188	382	234	395	510	737	4
2017).	238	382	266	395	510	737	4
En	270	382	282	395	510	737	4
este	286	382	304	395	510	737	4
caso,	308	382	331	395	510	737	4
se	335	382	344	395	510	737	4
discutió	348	382	385	395	510	737	4
su	389	382	399	395	510	737	4
percepción	403	382	454	395	510	737	4
sobre	43	394	67	408	510	737	4
la	73	394	81	408	510	737	4
forma	87	394	114	408	510	737	4
como	120	394	145	408	510	737	4
se	150	394	160	408	510	737	4
implementan	165	394	226	408	510	737	4
en	232	394	243	408	510	737	4
sus	248	394	263	408	510	737	4
colegios	268	394	306	408	510	737	4
las	312	394	324	408	510	737	4
competencias	330	394	393	408	510	737	4
ciudadanas,	398	394	454	408	510	737	4
la	43	407	51	420	510	737	4
convivencia	56	407	112	420	510	737	4
escolar	117	407	150	420	510	737	4
y	155	407	160	420	510	737	4
la	165	407	173	420	510	737	4
construcción	178	407	238	420	510	737	4
de	243	407	254	420	510	737	4
paz.	259	407	278	420	510	737	4
Los	282	407	298	420	510	737	4
grupos	303	407	335	420	510	737	4
focales	339	407	372	420	510	737	4
contaron	377	407	419	420	510	737	4
con	423	407	440	420	510	737	4
la	445	407	454	420	510	737	4
participación	43	420	104	433	510	737	4
de	107	420	118	433	510	737	4
entre	122	420	145	433	510	737	4
diez	149	420	168	433	510	737	4
y	171	420	177	433	510	737	4
doce	180	420	202	433	510	737	4
estudiantes.	205	420	261	433	510	737	4
La	71	432	82	446	510	737	4
información	85	432	143	446	510	737	4
recogida	146	432	187	446	510	737	4
se	190	432	199	446	510	737	4
procesó	202	432	238	446	510	737	4
con	241	432	258	446	510	737	4
el	261	432	269	446	510	737	4
software	272	432	313	446	510	737	4
Atlas	316	432	340	446	510	737	4
ti.	343	432	353	446	510	737	4
Se	356	432	367	446	510	737	4
empleó	370	432	404	446	510	737	4
el	406	432	415	446	510	737	4
análisis	418	432	454	446	510	737	4
categorial	43	445	90	458	510	737	4
de	94	445	105	458	510	737	4
información,	110	445	171	458	510	737	4
el	176	445	184	458	510	737	4
cual	189	445	209	458	510	737	4
recurre	213	445	247	458	510	737	4
a	252	445	257	458	510	737	4
la	262	445	270	458	510	737	4
producción	275	445	328	458	510	737	4
de	333	445	344	458	510	737	4
códigos	349	445	385	458	510	737	4
que	390	445	407	458	510	737	4
permiten	411	445	454	458	510	737	4
ordenar,	43	458	82	471	510	737	4
sintetizar	85	458	129	471	510	737	4
y	133	458	138	471	510	737	4
analizar	142	458	180	471	510	737	4
la	183	458	192	471	510	737	4
información	195	458	254	471	510	737	4
sobre	257	458	282	471	510	737	4
la	286	458	294	471	510	737	4
base	297	458	318	471	510	737	4
de	321	458	332	471	510	737	4
una	336	458	353	471	510	737	4
codificación	357	458	415	471	510	737	4
teórica,	418	458	453	471	510	737	4
realizando	43	471	92	484	510	737	4
la	97	471	106	484	510	737	4
categorización	111	471	180	484	510	737	4
en	185	471	196	484	510	737	4
primera	201	471	238	484	510	737	4
instancia	243	471	286	484	510	737	4
a	291	471	296	484	510	737	4
partir	301	471	328	484	510	737	4
del	332	471	347	484	510	737	4
inventario	351	471	401	484	510	737	4
con	405	471	423	484	510	737	4
el	427	471	436	484	510	737	4
fin	440	471	454	484	510	737	4
de	43	483	53	496	510	737	4
aislar	59	483	85	496	510	737	4
y	90	483	96	496	510	737	4
clasificar	101	483	144	496	510	737	4
los	150	483	163	496	510	737	4
elementos,	168	483	219	496	510	737	4
para	225	483	245	496	510	737	4
luego	251	483	277	496	510	737	4
hacer	282	483	308	496	510	737	4
la	313	483	322	496	510	737	4
clasificación,	327	483	390	496	510	737	4
que	395	483	412	496	510	737	4
permite	418	483	454	496	510	737	4
distribuirlos	43	496	100	509	510	737	4
y	105	496	111	509	510	737	4
organizarlos	116	496	175	509	510	737	4
a	180	496	186	509	510	737	4
partir	191	496	217	509	510	737	4
de	222	496	233	509	510	737	4
la	238	496	247	509	510	737	4
determinación	252	496	320	509	510	737	4
de	325	496	336	509	510	737	4
pautas	341	496	372	509	510	737	4
emergentes	378	496	431	509	510	737	4
con	436	496	454	509	510	737	4
el	43	509	51	522	510	737	4
fin	56	509	69	522	510	737	4
de	75	509	86	522	510	737	4
realizar	92	509	127	522	510	737	4
una	133	509	151	522	510	737	4
aproximación	157	509	222	522	510	737	4
interpretativa	228	509	293	522	510	737	4
y	299	509	305	522	510	737	4
luego	310	509	336	522	510	737	4
la	342	509	351	522	510	737	4
comparación	356	509	418	522	510	737	4
de	424	509	434	522	510	737	4
los	440	509	454	522	510	737	4
resultados	43	521	91	535	510	737	4
a	95	521	100	535	510	737	4
la	104	521	112	535	510	737	4
luz	116	521	130	535	510	737	4
de	134	521	145	535	510	737	4
la	149	521	157	535	510	737	4
teoría	161	521	188	535	510	737	4
(RUIZ-OLABUÉNAGA,	192	521	298	535	510	737	4
2012).	302	521	331	535	510	737	4
Para	71	534	92	547	510	737	4
responder	97	534	145	547	510	737	4
a	151	534	156	547	510	737	4
los	161	534	175	547	510	737	4
criterios	180	534	220	547	510	737	4
de	225	534	236	547	510	737	4
fiabilidad	242	534	288	547	510	737	4
y	294	534	300	547	510	737	4
validez,	305	534	343	547	510	737	4
se	348	534	357	547	510	737	4
tuvo	363	534	385	547	510	737	4
en	390	534	401	547	510	737	4
cuenta	407	534	439	547	510	737	4
lo	444	534	454	547	510	737	4
señalado	43	547	85	560	510	737	4
por	91	547	107	560	510	737	4
Porta	113	547	139	560	510	737	4
y	145	547	151	560	510	737	4
Silva	157	547	181	560	510	737	4
(2003),	187	547	221	560	510	737	4
quienes	227	547	264	560	510	737	4
apuntan	270	547	310	560	510	737	4
que	316	547	333	560	510	737	4
la	339	547	348	560	510	737	4
fiabilidad	354	547	400	560	510	737	4
se	407	547	416	560	510	737	4
estima	422	547	454	560	510	737	4
calculando	43	559	95	573	510	737	4
el	99	559	107	573	510	737	4
porcentaje	110	559	161	573	510	737	4
de	165	559	176	573	510	737	4
veces	179	559	205	573	510	737	4
que	208	559	226	573	510	737	4
varios	229	559	258	573	510	737	4
codificadores	262	559	327	573	510	737	4
independientes	330	559	403	573	510	737	4
coinciden	406	559	454	573	510	737	4
al	43	572	51	585	510	737	4
codificar	55	572	98	585	510	737	4
el	103	572	111	585	510	737	4
mismo	115	572	147	585	510	737	4
material.	151	572	194	585	510	737	4
Las	199	572	214	585	510	737	4
categorías	219	572	268	585	510	737	4
reúnen	272	572	306	585	510	737	4
las	310	572	323	585	510	737	4
siguientes	328	572	376	585	510	737	4
características:	381	572	454	585	510	737	4
fueron	43	585	74	598	510	737	4
revisadas	78	585	123	598	510	737	4
con	127	585	145	598	510	737	4
exhaustividad	149	585	217	598	510	737	4
y	221	585	227	598	510	737	4
con	231	585	248	598	510	737	4
homogeneidad	252	585	323	598	510	737	4
dado	327	585	350	598	510	737	4
que	354	585	371	598	510	737	4
sus	375	585	390	598	510	737	4
definiciones	394	585	454	598	510	737	4
se	43	598	52	611	510	737	4
realizaron	58	598	107	611	510	737	4
de	114	598	125	611	510	737	4
acuerdo	131	598	169	611	510	737	4
a	176	598	181	611	510	737	4
un	188	598	200	611	510	737	4
mismo	206	598	238	611	510	737	4
principio	245	598	288	611	510	737	4
de	295	598	306	611	510	737	4
clasificación	312	598	373	611	510	737	4
y	380	598	385	611	510	737	4
responden	392	598	442	611	510	737	4
a	448	598	454	611	510	737	4
pertinencia,	43	610	100	623	510	737	4
objetividad,	105	610	162	623	510	737	4
fidelidad	167	610	210	623	510	737	4
y	214	610	220	623	510	737	4
productividad,	225	610	296	623	510	737	4
proporcionando	300	610	378	623	510	737	4
resultados	382	610	432	623	510	737	4
que	436	610	454	623	510	737	4
enriquecen	43	623	96	636	510	737	4
la	100	623	108	636	510	737	4
investigación.	112	623	181	636	510	737	4
Educ.	43	687	58	696	510	737	4
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	4
São	84	687	95	696	510	737	4
Paulo,	97	687	115	696	510	737	4
v.	118	687	123	696	510	737	4
46,	124	687	134	696	510	737	4
e214753,	135	687	164	696	510	737	4
2020.	165	687	183	696	510	737	4
4	449	686	454	696	510	737	4
Construcción	231	67	268	76	510	737	5
de	270	67	277	76	510	737	5
paz	279	67	289	76	510	737	5
y	291	67	294	76	510	737	5
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	5
en	328	67	335	76	510	737	5
la	337	67	342	76	510	737	5
Educación	344	67	373	76	510	737	5
Secundaria	375	67	406	76	510	737	5
y	408	67	411	76	510	737	5
Media	413	67	431	76	510	737	5
en	432	67	439	76	510	737	5
Colombia	441	67	468	76	510	737	5
En	85	102	97	115	510	737	5
el	107	102	115	115	510	737	5
apartado	124	102	166	115	510	737	5
siguiente	175	102	218	115	510	737	5
se	228	102	237	115	510	737	5
presentan	246	102	293	115	510	737	5
y	302	102	308	115	510	737	5
analizan	317	102	358	115	510	737	5
algunos	367	102	405	115	510	737	5
fragmentos	414	102	468	115	510	737	5
representativos	57	115	129	128	510	737	5
de	133	115	144	128	510	737	5
las	148	115	161	128	510	737	5
respuestas	165	115	214	128	510	737	5
brindados	218	115	266	128	510	737	5
por	270	115	285	128	510	737	5
los	289	115	303	128	510	737	5
participantes	307	115	369	128	510	737	5
en	373	115	384	128	510	737	5
la	388	115	397	128	510	737	5
investigación,	401	115	468	128	510	737	5
transcritos	57	128	107	141	510	737	5
de	111	128	122	141	510	737	5
manera	125	128	161	141	510	737	5
textual.	165	128	201	141	510	737	5
Resultados	57	152	137	165	510	737	5
Categorías	57	178	102	191	510	737	5
emergentes	104	178	155	191	510	737	5
en	157	178	168	191	510	737	5
relación	170	178	204	191	510	737	5
al	207	178	214	191	510	737	5
manual	217	178	248	191	510	737	5
de	251	178	261	191	510	737	5
convivencia	264	178	314	191	510	737	5
Los	85	204	101	217	510	737	5
avances	104	204	142	217	510	737	5
en	144	204	156	217	510	737	5
los	158	204	172	217	510	737	5
procesos	175	204	216	217	510	737	5
enmarcados	218	204	275	217	510	737	5
en	278	204	289	217	510	737	5
el	292	204	300	217	510	737	5
diseño	303	204	334	217	510	737	5
de	337	204	347	217	510	737	5
leyes	350	204	374	217	510	737	5
y	377	204	382	217	510	737	5
políticas	385	204	425	217	510	737	5
públicas	428	204	468	217	510	737	5
dirigidas	57	217	98	230	510	737	5
a	102	217	107	230	510	737	5
fortalecer	110	217	156	230	510	737	5
la	159	217	168	230	510	737	5
convivencia	171	217	229	230	510	737	5
escolar	232	217	265	230	510	737	5
se	269	217	278	230	510	737	5
ven	282	217	299	230	510	737	5
representados	302	217	368	230	510	737	5
por	371	217	387	230	510	737	5
el	390	217	398	230	510	737	5
artículo	402	217	439	230	510	737	5
87	442	217	454	230	510	737	5
de	457	217	468	230	510	737	5
la	57	229	65	242	510	737	5
Ley	69	229	85	242	510	737	5
115	88	229	105	242	510	737	5
de	108	229	119	242	510	737	5
1994,	122	229	148	242	510	737	5
la	152	229	160	242	510	737	5
cual	164	229	183	242	510	737	5
orienta	187	229	220	242	510	737	5
la	224	229	232	242	510	737	5
creación	236	229	276	242	510	737	5
de	279	229	290	242	510	737	5
un	293	229	306	242	510	737	5
manual	309	229	344	242	510	737	5
de	348	229	358	242	510	737	5
convivencia,	362	229	422	242	510	737	5
que	426	229	443	242	510	737	5
debe	446	229	468	242	510	737	5
ser	57	242	70	255	510	737	5
efectuado	73	242	120	255	510	737	5
en	123	242	134	255	510	737	5
los	137	242	151	255	510	737	5
establecimientos	154	242	233	255	510	737	5
educativos.	236	242	290	255	510	737	5
Presenta	293	242	334	255	510	737	5
los	337	242	351	255	510	737	5
derechos	354	242	396	255	510	737	5
y	399	242	405	255	510	737	5
obligaciones	408	242	468	255	510	737	5
de	57	255	68	268	510	737	5
los	73	255	87	268	510	737	5
estudiantes	92	255	146	268	510	737	5
al	151	255	160	268	510	737	5
momento	165	255	210	268	510	737	5
de	215	255	226	268	510	737	5
la	232	255	240	268	510	737	5
matrícula,	246	255	294	268	510	737	5
el	300	255	308	268	510	737	5
cual	313	255	333	268	510	737	5
debe	339	255	360	268	510	737	5
ser	366	255	379	268	510	737	5
aceptado	385	255	427	268	510	737	5
por	433	255	449	268	510	737	5
los	454	255	468	268	510	737	5
jóvenes	57	267	93	281	510	737	5
y	97	267	102	281	510	737	5
los	106	267	120	281	510	737	5
padres.	124	267	157	281	510	737	5
Sin	161	267	177	281	510	737	5
embargo,	181	267	225	281	510	737	5
su	229	267	239	281	510	737	5
firma	243	267	268	281	510	737	5
se	272	267	282	281	510	737	5
constituye	286	267	335	281	510	737	5
más	339	267	358	281	510	737	5
en	362	267	373	281	510	737	5
un	377	267	389	281	510	737	5
proceso	393	267	429	281	510	737	5
formal,	433	267	468	281	510	737	5
y	57	280	62	293	510	737	5
no	66	280	78	293	510	737	5
en	81	280	92	293	510	737	5
un	96	280	108	293	510	737	5
estudio	111	280	146	293	510	737	5
de	149	280	160	293	510	737	5
su	163	280	174	293	510	737	5
contenido,	177	280	227	293	510	737	5
por	231	280	247	293	510	737	5
lo	250	280	259	293	510	737	5
que	262	280	279	293	510	737	5
finalmente	283	280	334	293	510	737	5
desconocen	337	280	392	293	510	737	5
las	396	280	409	293	510	737	5
normas	412	280	447	293	510	737	5
que	451	280	468	293	510	737	5
orientan	57	293	97	306	510	737	5
sus	100	293	115	306	510	737	5
comportamientos	119	293	202	306	510	737	5
y	205	293	211	306	510	737	5
relaciones	215	293	263	306	510	737	5
e	266	293	271	306	510	737	5
incluso	275	293	309	306	510	737	5
se	313	293	322	306	510	737	5
enfoca	326	293	357	306	510	737	5
más	361	293	380	306	510	737	5
en	383	293	395	306	510	737	5
el	398	293	406	306	510	737	5
derecho	410	293	447	306	510	737	5
que	451	293	468	306	510	737	5
en	57	305	68	319	510	737	5
el	72	305	80	319	510	737	5
deber	84	305	110	319	510	737	5
(MONTAGUT	114	305	175	319	510	737	5
NAVAS;	178	305	216	319	510	737	5
MONTAGUT	220	305	278	319	510	737	5
MANTILLA,	281	305	337	319	510	737	5
2014).	341	305	370	319	510	737	5
Así	374	305	389	319	510	737	5
lo	393	305	402	319	510	737	5
evidencia	406	305	452	319	510	737	5
un	455	305	468	319	510	737	5
participante	57	318	114	331	510	737	5
cuando	118	318	153	331	510	737	5
se	157	318	166	331	510	737	5
afirma	171	318	201	331	510	737	5
que:	206	318	226	331	510	737	5
“El	230	318	244	331	510	737	5
manual	248	318	284	331	510	737	5
de	288	318	299	331	510	737	5
convivencia	303	318	361	331	510	737	5
es	365	318	374	331	510	737	5
importante	378	318	431	331	510	737	5
porque	435	318	468	331	510	737	5
por	57	331	72	344	510	737	5
medio	78	331	107	344	510	737	5
de	112	331	123	344	510	737	5
este	128	331	146	344	510	737	5
se	151	331	160	344	510	737	5
establecen	166	331	215	344	510	737	5
las	220	331	233	344	510	737	5
reglas	238	331	267	344	510	737	5
del	272	331	286	344	510	737	5
colegio,	291	331	328	344	510	737	5
pero	333	331	354	344	510	737	5
el	359	331	368	344	510	737	5
problema	373	331	417	344	510	737	5
es	422	331	432	344	510	737	5
que	437	331	454	344	510	737	5
la	459	331	468	344	510	737	5
mayoría	57	344	96	357	510	737	5
de	99	344	110	357	510	737	5
los	114	344	127	357	510	737	5
estudiantes	131	344	185	357	510	737	5
no	188	344	200	357	510	737	5
respetan	204	344	244	357	510	737	5
esas	248	344	267	357	510	737	5
normas”.	271	344	312	357	510	737	5
Los	85	356	101	369	510	737	5
participantes	104	356	163	369	510	737	5
declaran	167	356	206	369	510	737	5
que	209	356	226	369	510	737	5
conocen	229	356	268	369	510	737	5
la	271	356	280	369	510	737	5
existencia	283	356	329	369	510	737	5
del	333	356	346	369	510	737	5
Manual	350	356	385	369	510	737	5
de	388	356	399	369	510	737	5
Convivencia	402	356	459	369	510	737	5
e	463	356	468	369	510	737	5
inclusive	57	369	98	382	510	737	5
reconocen	101	369	148	382	510	737	5
que	150	369	167	382	510	737	5
algunos	170	369	206	382	510	737	5
aspectos	209	369	247	382	510	737	5
son	250	369	266	382	510	737	5
importantes	269	369	324	382	510	737	5
para	327	369	347	382	510	737	5
su	350	369	360	382	510	737	5
formación	363	369	410	382	510	737	5
en	413	369	424	382	510	737	5
el	427	369	434	382	510	737	5
campo	437	369	468	382	510	737	5
de	57	382	67	395	510	737	5
la	71	382	79	395	510	737	5
educación,	82	382	132	395	510	737	5
aunque	135	382	169	395	510	737	5
suelen	172	382	201	395	510	737	5
acudir	205	382	234	395	510	737	5
a	237	382	242	395	510	737	5
él	246	382	254	395	510	737	5
de	257	382	268	395	510	737	5
manera	271	382	305	395	510	737	5
instrumental,	309	382	370	395	510	737	5
es	373	382	382	395	510	737	5
decir,	386	382	410	395	510	737	5
lo	414	382	423	395	510	737	5
usan	426	382	448	395	510	737	5
con	451	382	468	395	510	737	5
el	57	394	65	408	510	737	5
fin	68	394	81	408	510	737	5
de	85	394	95	408	510	737	5
hacer	99	394	124	408	510	737	5
valer	128	394	150	408	510	737	5
algunos	154	394	190	408	510	737	5
derechos	194	394	234	408	510	737	5
frente	238	394	265	408	510	737	5
a	268	394	274	408	510	737	5
la	277	394	286	408	510	737	5
autoridad	289	394	333	408	510	737	5
y	337	394	343	408	510	737	5
no	346	394	358	408	510	737	5
como	362	394	387	408	510	737	5
una	390	394	408	408	510	737	5
oportunidad	411	394	468	408	510	737	5
para	57	407	77	420	510	737	5
avalar	81	407	109	420	510	737	5
la	114	407	122	420	510	737	5
convivencia,	126	407	184	420	510	737	5
tal	188	407	200	420	510	737	5
como	204	407	229	420	510	737	5
lo	233	407	242	420	510	737	5
afirma	246	407	276	420	510	737	5
un	280	407	292	420	510	737	5
estudiante:	296	407	347	420	510	737	5
“La	351	407	366	420	510	737	5
mayoría	370	407	408	420	510	737	5
de	412	407	422	420	510	737	5
las	426	407	439	420	510	737	5
cosas	443	407	468	420	510	737	5
que	57	420	73	433	510	737	5
sé	76	420	85	433	510	737	5
del	89	420	102	433	510	737	5
manual	105	420	140	433	510	737	5
de	143	420	153	433	510	737	5
convivencia	156	420	212	433	510	737	5
es	215	420	224	433	510	737	5
lo	227	420	236	433	510	737	5
que	239	420	256	433	510	737	5
me	259	420	272	433	510	737	5
conviene,	275	420	319	433	510	737	5
no	323	420	334	433	510	737	5
lo	337	420	346	433	510	737	5
que	349	420	366	433	510	737	5
debería	369	420	402	433	510	737	5
saber,…	405	420	440	433	510	737	5
como	443	420	468	433	510	737	5
cuando	57	432	90	446	510	737	5
los	94	432	107	446	510	737	5
profesores	110	432	157	446	510	737	5
son	160	432	176	446	510	737	5
injustos”.	179	432	221	446	510	737	5
Esta	85	445	104	458	510	737	5
falta	107	445	128	458	510	737	5
de	131	445	142	458	510	737	5
apropiación	145	445	200	458	510	737	5
se	203	445	212	458	510	737	5
reduce	216	445	246	458	510	737	5
más	249	445	268	458	510	737	5
a	271	445	276	458	510	737	5
una	280	445	297	458	510	737	5
lectura	300	445	332	458	510	737	5
simplificada	335	445	391	458	510	737	5
de	394	445	405	458	510	737	5
que	408	445	425	458	510	737	5
se	428	445	437	458	510	737	5
puede	441	445	468	458	510	737	5
hacer	57	458	82	471	510	737	5
como	85	458	110	471	510	737	5
marco	113	458	142	471	510	737	5
para	145	458	166	471	510	737	5
evitar	169	458	195	471	510	737	5
la	199	458	207	471	510	737	5
sanción,	211	458	249	471	510	737	5
sin	252	458	265	471	510	737	5
empoderar	269	458	318	471	510	737	5
el	321	458	329	471	510	737	5
sentido	332	458	366	471	510	737	5
mismo	369	458	400	471	510	737	5
de	403	458	414	471	510	737	5
la	417	458	425	471	510	737	5
norma	429	458	459	471	510	737	5
y	462	458	468	471	510	737	5
sin	57	471	70	484	510	737	5
comprender	73	471	128	484	510	737	5
su	131	471	141	484	510	737	5
relevancia	144	471	191	484	510	737	5
como	195	471	220	484	510	737	5
un	223	471	235	484	510	737	5
mecanismo	238	471	290	484	510	737	5
para	293	471	313	484	510	737	5
vivir	316	471	338	484	510	737	5
en	341	471	352	484	510	737	5
sociedad,	355	471	397	484	510	737	5
sacrificando	401	471	457	484	510	737	5
el	460	471	468	484	510	737	5
contenido	57	483	102	496	510	737	5
ético,	105	483	130	496	510	737	5
reflexivo	133	483	174	496	510	737	5
y	177	483	182	496	510	737	5
posibilitador	185	483	243	496	510	737	5
de	246	483	256	496	510	737	5
la	259	483	268	496	510	737	5
libertad	270	483	306	496	510	737	5
y	308	483	314	496	510	737	5
la	317	483	325	496	510	737	5
autonomía	328	483	378	496	510	737	5
de	380	483	391	496	510	737	5
actuar	394	483	423	496	510	737	5
mediante	426	483	468	496	510	737	5
una	57	496	74	509	510	737	5
opción	78	496	109	509	510	737	5
por	113	496	128	509	510	737	5
lo	132	496	141	509	510	737	5
bueno	144	496	173	509	510	737	5
en	176	496	187	509	510	737	5
sí	191	496	198	509	510	737	5
mismo	202	496	233	509	510	737	5
(SAVATER,	237	496	286	509	510	737	5
1991).	289	496	317	509	510	737	5
Muestra	321	496	358	509	510	737	5
de	362	496	372	509	510	737	5
ello	376	496	393	509	510	737	5
se	397	496	406	509	510	737	5
ve	410	496	420	509	510	737	5
plasmado	424	496	468	509	510	737	5
en	57	509	68	522	510	737	5
la	71	509	79	522	510	737	5
siguiente	83	509	124	522	510	737	5
participación	127	509	187	522	510	737	5
El	85	535	93	547	510	737	5
manual	96	535	126	547	510	737	5
de	129	535	138	547	510	737	5
convivencia	142	535	189	547	510	737	5
nos	193	535	207	547	510	737	5
ayuda	210	535	234	547	510	737	5
un	237	535	248	547	510	737	5
poco	251	535	270	547	510	737	5
para	273	535	291	547	510	737	5
saber,	294	535	317	547	510	737	5
si	320	535	326	547	510	737	5
hago	330	535	349	547	510	737	5
algo	352	535	369	547	510	737	5
malo	373	535	392	547	510	737	5
me	396	535	408	547	510	737	5
puede	411	535	434	547	510	737	5
llevar	438	535	460	547	510	737	5
a	463	535	468	547	510	737	5
una	85	548	100	560	510	737	5
sanción,	103	548	136	560	510	737	5
entonces	139	548	174	560	510	737	5
no	176	548	187	560	510	737	5
lo	190	548	197	560	510	737	5
voy	200	548	215	560	510	737	5
a	218	548	222	560	510	737	5
hacer.	225	548	249	560	510	737	5
Si	251	548	259	560	510	737	5
no	262	548	272	560	510	737	5
lo	275	548	283	560	510	737	5
conozco	286	548	318	560	510	737	5
no	321	548	331	560	510	737	5
sé	337	548	345	560	510	737	5
las	348	548	359	560	510	737	5
consecuencias.	362	548	420	560	510	737	5
En	423	548	434	560	510	737	5
cambio,	437	548	468	560	510	737	5
si	85	561	91	572	510	737	5
yo	94	561	104	572	510	737	5
sé,	107	561	117	572	510	737	5
como	120	561	142	572	510	737	5
dicen	144	561	166	572	510	737	5
por	169	561	182	572	510	737	5
ahí,	185	561	199	572	510	737	5
guerra	202	561	228	572	510	737	5
avisada	230	561	260	572	510	737	5
no	263	561	273	572	510	737	5
mata	276	561	296	572	510	737	5
soldado.	299	561	332	572	510	737	5
Además,	85	585	124	598	510	737	5
algunos	129	585	166	598	510	737	5
estudiantes	171	585	223	598	510	737	5
manifestaron	228	585	289	598	510	737	5
que	294	585	311	598	510	737	5
se	317	585	326	598	510	737	5
sienten	331	585	364	598	510	737	5
inconformes	370	585	427	598	510	737	5
con	433	585	449	598	510	737	5
las	455	585	468	598	510	737	5
normas,	57	598	93	611	510	737	5
como	97	598	122	611	510	737	5
la	125	598	133	611	510	737	5
expresada	137	598	183	611	510	737	5
por	186	598	201	611	510	737	5
un	205	598	217	611	510	737	5
estudiante	220	598	267	611	510	737	5
quien	270	598	296	611	510	737	5
dice:	299	598	321	611	510	737	5
Pero	85	624	102	636	510	737	5
en	105	624	115	636	510	737	5
la	117	624	124	636	510	737	5
parte	127	624	147	636	510	737	5
de	150	624	159	636	510	737	5
convivencia	162	624	209	636	510	737	5
hay	212	624	227	636	510	737	5
ciertos	229	624	255	636	510	737	5
aspectos	258	624	291	636	510	737	5
que	294	624	308	636	510	737	5
considero	311	624	349	636	510	737	5
personales.	352	624	396	636	510	737	5
como	398	624	420	636	510	737	5
la	422	624	430	636	510	737	5
forma	432	624	456	636	510	737	5
de	459	624	468	636	510	737	5
presentación	85	637	135	648	510	737	5
personal,	138	637	174	648	510	737	5
no	176	637	186	648	510	737	5
solo	189	637	205	648	510	737	5
el	207	637	214	648	510	737	5
uniforme,	216	637	255	648	510	737	5
sino	257	637	274	648	510	737	5
el	276	637	283	648	510	737	5
cabello,	286	637	316	648	510	737	5
llevar	318	637	341	648	510	737	5
un	343	637	354	648	510	737	5
piercing	356	637	388	648	510	737	5
o	391	637	395	648	510	737	5
lo	398	637	405	648	510	737	5
que	408	637	422	648	510	737	5
sea.	424	637	439	648	510	737	5
Pienso	442	637	468	648	510	737	5
Educ.	57	687	73	696	510	737	5
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	5
São	99	687	109	696	510	737	5
Paulo,	111	687	129	696	510	737	5
v.	132	687	137	696	510	737	5
46,	138	687	148	696	510	737	5
e214753,	150	687	178	696	510	737	5
2020.	180	687	197	696	510	737	5
5	463	686	468	696	510	737	5
Aura	43	67	56	76	510	737	6
Alicia	57	67	72	76	510	737	6
Cardozo	74	67	97	76	510	737	6
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	6
Aldair	132	67	149	76	510	737	6
Ricardo	150	67	172	76	510	737	6
Morales	174	67	196	76	510	737	6
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	6
Paola	227	67	242	76	510	737	6
Andrea	244	67	264	76	510	737	6
Martínez	266	67	290	76	510	737	6
SANDE	292	67	312	76	510	737	6
que	71	104	85	115	510	737	6
una	88	104	103	115	510	737	6
niña	105	104	123	115	510	737	6
con	125	104	140	115	510	737	6
el	142	104	149	115	510	737	6
cabello	152	104	180	115	510	737	6
rosado,	182	104	211	115	510	737	6
no	214	104	224	115	510	737	6
va	226	104	236	115	510	737	6
a	238	104	243	115	510	737	6
interferir	246	104	281	115	510	737	6
con	283	104	298	115	510	737	6
sus	300	104	313	115	510	737	6
estudios	315	104	347	115	510	737	6
siempre	350	104	381	115	510	737	6
y	383	104	388	115	510	737	6
cuando	391	104	420	115	510	737	6
no	422	104	432	115	510	737	6
le	435	104	442	115	510	737	6
dé	444	104	453	115	510	737	6
una	71	116	86	128	510	737	6
(mala)	89	116	113	128	510	737	6
imagen	116	116	145	128	510	737	6
a	148	116	153	128	510	737	6
la	156	116	163	128	510	737	6
institución.	166	116	210	128	510	737	6
Para	71	140	91	154	510	737	6
los	94	140	108	154	510	737	6
estudiantes	111	140	162	154	510	737	6
el	166	140	174	154	510	737	6
manual	177	140	212	154	510	737	6
de	215	140	226	154	510	737	6
convivencia	229	140	284	154	510	737	6
está	288	140	306	154	510	737	6
asociado	309	140	349	154	510	737	6
a	353	140	358	154	510	737	6
componentes	361	140	422	154	510	737	6
donde	425	140	453	154	510	737	6
se	43	153	52	166	510	737	6
da	54	153	65	166	510	737	6
prioridad	68	153	110	166	510	737	6
a	113	153	118	166	510	737	6
normas	121	153	155	166	510	737	6
de	158	153	168	166	510	737	6
comportamiento	171	153	246	166	510	737	6
de	249	153	260	166	510	737	6
carácter	262	153	299	166	510	737	6
formal	301	153	332	166	510	737	6
más	335	153	353	166	510	737	6
que	356	153	372	166	510	737	6
con	375	153	392	166	510	737	6
elementos	394	153	440	166	510	737	6
de	443	153	454	166	510	737	6
fondo	43	166	69	179	510	737	6
como	72	166	97	179	510	737	6
el	100	166	108	179	510	737	6
convivir	111	166	149	179	510	737	6
con	152	166	168	179	510	737	6
el	171	166	179	179	510	737	6
otro,	182	166	203	179	510	737	6
la	206	166	214	179	510	737	6
ética	217	166	239	179	510	737	6
y	241	166	247	179	510	737	6
las	250	166	263	179	510	737	6
competencias	265	166	327	179	510	737	6
ciudadanas	330	166	382	179	510	737	6
o	384	166	390	179	510	737	6
la	393	166	401	179	510	737	6
promoción	404	166	454	179	510	737	6
de	43	178	53	192	510	737	6
la	56	178	65	192	510	737	6
ciudadanía	68	178	118	192	510	737	6
(JIMENEZ;	122	178	171	192	510	737	6
LLERAS;	174	178	214	192	510	737	6
NIETO,	217	178	249	192	510	737	6
2010).	252	178	279	192	510	737	6
Sin	71	191	86	204	510	737	6
embargo,	89	191	134	204	510	737	6
los	137	191	150	204	510	737	6
estudiantes	153	191	207	204	510	737	6
reconocen	210	191	259	204	510	737	6
que	262	191	279	204	510	737	6
el	282	191	290	204	510	737	6
manual	293	191	329	204	510	737	6
de	332	191	343	204	510	737	6
convivencia	346	191	403	204	510	737	6
promueve	407	191	454	204	510	737	6
valores,	43	204	80	217	510	737	6
como	86	204	112	217	510	737	6
el	119	204	127	217	510	737	6
“liderazgo,	134	204	186	217	510	737	6
responsabilidad	193	204	267	217	510	737	6
y	274	204	280	217	510	737	6
creatividad	287	204	340	217	510	737	6
también”	347	204	390	217	510	737	6
además	397	204	433	217	510	737	6
del	439	204	454	217	510	737	6
esfuerzo	43	217	82	230	510	737	6
de	88	217	98	230	510	737	6
las	104	217	117	230	510	737	6
instituciones	122	217	183	230	510	737	6
para	189	217	210	230	510	737	6
que	215	217	232	230	510	737	6
se	237	217	247	230	510	737	6
cumpla	252	217	287	230	510	737	6
lo	292	217	301	230	510	737	6
estipulado,	307	217	359	230	510	737	6
lo	364	217	373	230	510	737	6
cual,	379	217	401	230	510	737	6
según	407	217	435	230	510	737	6
los	440	217	454	230	510	737	6
estudiantes,	43	229	99	242	510	737	6
es	103	229	112	242	510	737	6
difícil	116	229	144	242	510	737	6
de	147	229	158	242	510	737	6
cumplir	162	229	198	242	510	737	6
por	202	229	218	242	510	737	6
las	222	229	235	242	510	737	6
dificultades	238	229	294	242	510	737	6
para	297	229	318	242	510	737	6
el	322	229	330	242	510	737	6
manejo	334	229	369	242	510	737	6
de	372	229	383	242	510	737	6
los	387	229	400	242	510	737	6
conflictos,	404	229	454	242	510	737	6
el	43	242	51	255	510	737	6
cumplimiento	54	242	120	255	510	737	6
de	124	242	135	255	510	737	6
las	139	242	152	255	510	737	6
normas	155	242	191	255	510	737	6
y	194	242	200	255	510	737	6
el	204	242	212	255	510	737	6
ejercicio	216	242	256	255	510	737	6
vertical	260	242	295	255	510	737	6
del	299	242	313	255	510	737	6
poder	317	242	344	255	510	737	6
en	348	242	359	255	510	737	6
el	363	242	371	255	510	737	6
contexto	375	242	416	255	510	737	6
escolar	420	242	454	255	510	737	6
(BUSTAMANTE,	43	255	119	268	510	737	6
2014),	122	255	151	268	510	737	6
tal	155	255	167	268	510	737	6
como	171	255	197	268	510	737	6
lo	200	255	209	268	510	737	6
manifiesta	213	255	262	268	510	737	6
una	266	255	284	268	510	737	6
estudiante	287	255	336	268	510	737	6
quien	340	255	367	268	510	737	6
plantea:	370	255	409	268	510	737	6
“Aunque	412	255	454	268	510	737	6
es	43	267	52	281	510	737	6
imposible	57	267	103	281	510	737	6
cumplir	107	267	144	281	510	737	6
todos	149	267	174	281	510	737	6
los	179	267	192	281	510	737	6
valores,	197	267	234	281	510	737	6
porque	239	267	272	281	510	737	6
igualmente	276	267	330	281	510	737	6
estamos	334	267	372	281	510	737	6
en	377	267	388	281	510	737	6
un	393	267	405	281	510	737	6
ambiente	410	267	454	281	510	737	6
escolar	43	280	76	293	510	737	6
con	79	280	96	293	510	737	6
compañeros,	99	280	160	293	510	737	6
profesores	163	280	212	293	510	737	6
y	215	280	221	293	510	737	6
amigos.	224	280	261	293	510	737	6
El	264	280	273	293	510	737	6
colegio	276	280	311	293	510	737	6
se	314	280	323	293	510	737	6
esfuerza	327	280	366	293	510	737	6
por	369	280	385	293	510	737	6
cumplir	388	280	425	293	510	737	6
todos	428	280	454	293	510	737	6
los	43	293	56	306	510	737	6
valores	60	293	94	306	510	737	6
y	98	293	103	306	510	737	6
se	107	293	116	306	510	737	6
le	120	293	128	306	510	737	6
nota”.	132	293	159	306	510	737	6
Este	71	305	90	319	510	737	6
esfuerzo	96	305	137	319	510	737	6
se	142	305	152	319	510	737	6
evidencia	157	305	204	319	510	737	6
en	209	305	221	319	510	737	6
los	227	305	240	319	510	737	6
primeros	246	305	288	319	510	737	6
cursos	294	305	325	319	510	737	6
en	330	305	342	319	510	737	6
temas	347	305	376	319	510	737	6
asociados	381	305	428	319	510	737	6
a	434	305	439	319	510	737	6
la	445	305	454	319	510	737	6
formación	43	318	92	331	510	737	6
en	98	318	109	331	510	737	6
valores.	115	318	152	331	510	737	6
Sin	158	318	174	331	510	737	6
embargo,	179	318	224	331	510	737	6
se	229	318	239	331	510	737	6
presenta	244	318	285	331	510	737	6
un	291	318	303	331	510	737	6
distanciamiento	309	318	386	331	510	737	6
entre	392	318	416	331	510	737	6
lo	422	318	431	331	510	737	6
que	436	318	454	331	510	737	6
representan	43	331	99	344	510	737	6
los	105	331	118	344	510	737	6
valores	124	331	159	344	510	737	6
y	164	331	170	344	510	737	6
su	176	331	186	344	510	737	6
práctica	192	331	230	344	510	737	6
en	236	331	247	344	510	737	6
la	253	331	262	344	510	737	6
vida	267	331	288	344	510	737	6
ignorando	293	331	343	344	510	737	6
las	349	331	362	344	510	737	6
características	368	331	437	344	510	737	6
de	443	331	454	344	510	737	6
los	43	344	56	357	510	737	6
jóvenes,	62	344	101	357	510	737	6
estos	107	344	130	357	510	737	6
afirman	136	344	174	357	510	737	6
que	179	344	196	357	510	737	6
“lastimosamente,	202	344	285	357	510	737	6
se	291	344	300	357	510	737	6
han	305	344	323	357	510	737	6
ido	329	344	344	357	510	737	6
quedando	349	344	397	357	510	737	6
obsoletos”.	402	344	454	357	510	737	6
Así	43	356	58	369	510	737	6
se	63	356	72	369	510	737	6
observa	77	356	114	369	510	737	6
que	119	356	136	369	510	737	6
no	141	356	153	369	510	737	6
logran	157	356	189	369	510	737	6
reconocer	193	356	241	369	510	737	6
las	245	356	259	369	510	737	6
nuevas	263	356	297	369	510	737	6
dinámicas	302	356	351	369	510	737	6
de	356	356	366	369	510	737	6
los	371	356	385	369	510	737	6
adolescentes,	389	356	453	369	510	737	6
quienes	43	369	79	382	510	737	6
se	85	369	94	382	510	737	6
plantean	99	369	142	382	510	737	6
nuevos	147	369	181	382	510	737	6
valores	186	369	221	382	510	737	6
o	226	369	232	382	510	737	6
resignifican	237	369	295	382	510	737	6
los	300	369	314	382	510	737	6
existentes	319	369	368	382	510	737	6
manifestados	373	369	437	382	510	737	6
en	442	369	454	382	510	737	6
procesos	43	382	84	395	510	737	6
de	87	382	98	395	510	737	6
integración	102	382	157	395	510	737	6
e	161	382	165	395	510	737	6
inclusión	169	382	214	395	510	737	6
con	217	382	234	395	510	737	6
grupos	238	382	270	395	510	737	6
poblacionales	274	382	341	395	510	737	6
específicos,	344	382	399	395	510	737	6
un	403	382	415	395	510	737	6
cambio	418	382	454	395	510	737	6
en	43	394	54	408	510	737	6
el	58	394	67	408	510	737	6
manejo	71	394	107	408	510	737	6
de	111	394	122	408	510	737	6
la	127	394	135	408	510	737	6
sexualidad	140	394	192	408	510	737	6
y	197	394	202	408	510	737	6
la	207	394	215	408	510	737	6
manera	220	394	256	408	510	737	6
de	260	394	271	408	510	737	6
relacionarse,	276	394	338	408	510	737	6
incluyendo	342	394	396	408	510	737	6
fenómenos	401	394	453	408	510	737	6
actuales	43	407	82	420	510	737	6
como	87	407	113	420	510	737	6
las	118	407	131	420	510	737	6
redes	136	407	161	420	510	737	6
sociales	166	407	204	420	510	737	6
(CÁRDENAS	209	407	269	420	510	737	6
RUIZ,	274	407	301	420	510	737	6
2016).	306	407	335	420	510	737	6
Así	340	407	356	420	510	737	6
se	361	407	370	420	510	737	6
puede	375	407	404	420	510	737	6
ver	409	407	424	420	510	737	6
en	429	407	440	420	510	737	6
la	445	407	454	420	510	737	6
siguiente	43	420	87	433	510	737	6
afirmación.	90	420	146	433	510	737	6
Se	71	447	80	458	510	737	6
trabajan	85	447	118	458	510	737	6
en	123	447	132	458	510	737	6
los	137	447	148	458	510	737	6
cursos	153	447	178	458	510	737	6
de	182	447	192	458	510	737	6
primaria,	196	447	232	458	510	737	6
pero	237	447	254	458	510	737	6
son	259	447	273	458	510	737	6
desarrollados	278	447	330	458	510	737	6
sin	335	447	346	458	510	737	6
establecer	351	447	390	458	510	737	6
un	395	447	405	458	510	737	6
significado	410	447	454	458	510	737	6
para	71	459	88	471	510	737	6
ellos,	92	459	113	471	510	737	6
además	117	459	146	471	510	737	6
que	150	459	165	471	510	737	6
se	169	459	177	471	510	737	6
queda	181	459	205	471	510	737	6
en	209	459	218	471	510	737	6
el	222	459	229	471	510	737	6
conocimiento,	233	459	289	471	510	737	6
más	293	459	309	471	510	737	6
no	313	459	323	471	510	737	6
se	328	459	335	471	510	737	6
llevan	339	459	364	471	510	737	6
a	368	459	372	471	510	737	6
la	376	459	384	471	510	737	6
práctica,	388	459	422	471	510	737	6
ni	426	459	434	471	510	737	6
a	438	459	442	471	510	737	6
la	446	459	453	471	510	737	6
interiorización	71	472	129	483	510	737	6
de	132	472	141	483	510	737	6
los	144	472	155	483	510	737	6
mismos.	158	472	190	483	510	737	6
Desde	71	496	98	509	510	737	6
la	101	496	110	509	510	737	6
perspectiva	113	496	165	509	510	737	6
de	168	496	179	509	510	737	6
los	183	496	196	509	510	737	6
estudiantes	199	496	250	509	510	737	6
la	254	496	262	509	510	737	6
formación	266	496	313	509	510	737	6
en	316	496	327	509	510	737	6
valores	331	496	364	509	510	737	6
en	367	496	378	509	510	737	6
secundaria	382	496	431	509	510	737	6
deja	435	496	454	509	510	737	6
de	43	509	53	522	510	737	6
ser	56	509	69	522	510	737	6
sistemática,	71	509	125	522	510	737	6
en	127	509	138	522	510	737	6
tanto	141	509	165	522	510	737	6
las	168	509	180	522	510	737	6
instituciones	183	509	241	522	510	737	6
no	244	509	256	522	510	737	6
se	258	509	268	522	510	737	6
preocupan	270	509	318	522	510	737	6
por	321	509	336	522	510	737	6
promoverlos	339	509	396	522	510	737	6
y	399	509	405	522	510	737	6
posibilitar	407	509	454	522	510	737	6
su	43	521	53	535	510	737	6
puesta	56	521	86	535	510	737	6
en	89	521	100	535	510	737	6
práctica.	103	521	142	535	510	737	6
Con	71	534	89	547	510	737	6
relación	94	534	132	547	510	737	6
a	136	534	142	547	510	737	6
los	146	534	160	547	510	737	6
procesos	164	534	204	547	510	737	6
de	209	534	220	547	510	737	6
participación	225	534	286	547	510	737	6
en	291	534	302	547	510	737	6
la	306	534	315	547	510	737	6
construcción	320	534	380	547	510	737	6
del	385	534	398	547	510	737	6
manual	403	534	438	547	510	737	6
de	443	534	454	547	510	737	6
convivencia	43	547	99	560	510	737	6
algunos	103	547	140	560	510	737	6
estudiantes	144	547	197	560	510	737	6
reconocen	201	547	249	560	510	737	6
que	253	547	270	560	510	737	6
se	274	547	284	560	510	737	6
presentó	288	547	328	560	510	737	6
la	332	547	340	560	510	737	6
participación	345	547	406	560	510	737	6
activa	410	547	439	560	510	737	6
de	443	547	454	560	510	737	6
los	43	559	56	573	510	737	6
estudiantes	59	559	112	573	510	737	6
en	115	559	126	573	510	737	6
la	129	559	138	573	510	737	6
construcción	141	559	201	573	510	737	6
del	204	559	218	573	510	737	6
manual	222	559	257	573	510	737	6
de	260	559	271	573	510	737	6
convivencia,	274	559	333	573	510	737	6
pero	336	559	357	573	510	737	6
consideran	360	559	411	573	510	737	6
que	414	559	431	573	510	737	6
solo	434	559	454	573	510	737	6
se	43	572	52	585	510	737	6
implementó	55	572	111	585	510	737	6
una	114	572	132	585	510	737	6
vez	135	572	151	585	510	737	6
fue	155	572	169	585	510	737	6
reglamentada,	173	572	239	585	510	737	6
ahora	243	572	269	585	510	737	6
refieren	273	572	309	585	510	737	6
que	312	572	329	585	510	737	6
tienen	333	572	362	585	510	737	6
poca	365	572	387	585	510	737	6
incidencia	391	572	439	585	510	737	6
en	442	572	454	585	510	737	6
el	43	585	51	598	510	737	6
manual,	54	585	92	598	510	737	6
tal	95	585	107	598	510	737	6
como	111	585	136	598	510	737	6
lo	140	585	149	598	510	737	6
afirman	152	585	189	598	510	737	6
los	192	585	206	598	510	737	6
siguientes	209	585	256	598	510	737	6
participantes:	259	585	323	598	510	737	6
Está	71	612	87	623	510	737	6
el	91	612	97	623	510	737	6
que	101	612	115	623	510	737	6
representa	119	612	159	623	510	737	6
los	163	612	174	623	510	737	6
padres	178	612	203	623	510	737	6
de	207	612	216	623	510	737	6
familia,	219	612	249	623	510	737	6
las	252	612	263	623	510	737	6
directivas,	267	612	307	623	510	737	6
la	310	612	317	623	510	737	6
psicóloga	321	612	358	623	510	737	6
del	362	612	373	623	510	737	6
colegio,	377	612	407	623	510	737	6
uno	411	612	426	623	510	737	6
de	430	612	439	623	510	737	6
los	442	612	454	623	510	737	6
profesores,	71	624	113	636	510	737	6
el	115	624	121	636	510	737	6
de	123	624	132	636	510	737	6
puesto	134	624	160	636	510	737	6
más	162	624	177	636	510	737	6
alto	179	624	194	636	510	737	6
supongo,	196	624	232	636	510	737	6
el	234	624	240	636	510	737	6
personero	242	624	280	636	510	737	6
y	282	624	287	636	510	737	6
el	289	624	296	636	510	737	6
representante	298	624	350	636	510	737	6
de	352	624	361	636	510	737	6
once	363	624	382	636	510	737	6
grado,	384	624	408	636	510	737	6
Igualmente	410	624	454	636	510	737	6
Educ.	43	687	58	696	510	737	6
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	6
São	84	687	95	696	510	737	6
Paulo,	97	687	115	696	510	737	6
v.	118	687	123	696	510	737	6
46,	124	687	134	696	510	737	6
e214753,	135	687	164	696	510	737	6
2020.	165	687	183	696	510	737	6
6	449	686	454	696	510	737	6
Construcción	231	67	268	76	510	737	7
de	270	67	277	76	510	737	7
paz	279	67	289	76	510	737	7
y	291	67	294	76	510	737	7
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	7
en	328	67	335	76	510	737	7
la	337	67	342	76	510	737	7
Educación	344	67	373	76	510	737	7
Secundaria	375	67	406	76	510	737	7
y	408	67	411	76	510	737	7
Media	413	67	431	76	510	737	7
en	432	67	439	76	510	737	7
Colombia	441	67	468	76	510	737	7
cada	85	104	103	115	510	737	7
curso	105	104	126	115	510	737	7
tiene	128	104	147	115	510	737	7
su	149	104	158	115	510	737	7
representante	160	104	212	115	510	737	7
que	214	104	228	115	510	737	7
es	231	104	238	115	510	737	7
elegido	240	104	268	115	510	737	7
mediante	270	104	306	115	510	737	7
votación	308	104	342	115	510	737	7
y	344	104	349	115	510	737	7
este	351	104	366	115	510	737	7
ayuda	368	104	392	115	510	737	7
a	394	104	399	115	510	737	7
tomar	401	104	424	115	510	737	7
decisiones,	426	104	468	115	510	737	7
aunque	85	116	114	128	510	737	7
en	117	116	126	128	510	737	7
este	129	116	144	128	510	737	7
colegio	147	116	175	128	510	737	7
tampoco	177	116	211	128	510	737	7
se	214	116	222	128	510	737	7
le	224	116	231	128	510	737	7
da	234	116	244	128	510	737	7
la	246	116	253	128	510	737	7
importancia	256	116	303	128	510	737	7
que	306	116	320	128	510	737	7
se	326	116	334	128	510	737	7
merece	336	116	364	128	510	737	7
para	367	116	384	128	510	737	7
la	387	116	394	128	510	737	7
representación	397	116	453	128	510	737	7
del	456	116	468	128	510	737	7
curso…	85	129	113	140	510	737	7
no	115	129	125	140	510	737	7
se	128	129	136	140	510	737	7
le	139	129	145	140	510	737	7
da	148	129	157	140	510	737	7
mucha	160	129	186	140	510	737	7
importancia	189	129	236	140	510	737	7
ni	238	129	246	140	510	737	7
a	249	129	253	140	510	737	7
la	256	129	263	140	510	737	7
opinión,	266	129	298	140	510	737	7
o	301	129	306	140	510	737	7
a	308	129	313	140	510	737	7
los	315	129	326	140	510	737	7
aportes	329	129	357	140	510	737	7
que	360	129	374	140	510	737	7
pueda	377	129	400	140	510	737	7
dar.	403	129	417	140	510	737	7
Solo	85	153	106	166	510	737	7
algunas	110	153	147	166	510	737	7
veces	151	153	177	166	510	737	7
tienen	181	153	211	166	510	737	7
la	215	153	223	166	510	737	7
posibilidad	228	153	280	166	510	737	7
de	284	153	295	166	510	737	7
conocerlo	299	153	346	166	510	737	7
y	350	153	356	166	510	737	7
trabajarlo	360	153	406	166	510	737	7
en	410	153	422	166	510	737	7
las	426	153	439	166	510	737	7
aulas	443	153	468	166	510	737	7
de	57	166	68	179	510	737	7
clase,	73	166	99	179	510	737	7
tal	105	166	117	179	510	737	7
como	123	166	149	179	510	737	7
lo	154	166	163	179	510	737	7
afirma	169	166	200	179	510	737	7
un	205	166	218	179	510	737	7
estudiante	223	166	272	179	510	737	7
“Creo	278	166	304	179	510	737	7
que	310	166	327	179	510	737	7
lo	332	166	341	179	510	737	7
hicieron	347	166	386	179	510	737	7
las	392	166	405	179	510	737	7
directivas	410	166	456	179	510	737	7
y	462	166	468	179	510	737	7
algunos	57	178	94	192	510	737	7
padres	97	178	128	192	510	737	7
de	131	178	142	192	510	737	7
la	145	178	154	192	510	737	7
asociación	157	178	207	192	510	737	7
de	210	178	221	192	510	737	7
padres	224	178	255	192	510	737	7
aquí	258	178	279	192	510	737	7
en	282	178	293	192	510	737	7
el	296	178	304	192	510	737	7
colegio,	307	178	345	192	510	737	7
pero	348	178	369	192	510	737	7
estudiantes	372	178	425	192	510	737	7
y	428	178	434	192	510	737	7
eso	437	178	453	192	510	737	7
no	456	178	468	192	510	737	7
estoy	57	191	82	204	510	737	7
segura”.	86	191	123	204	510	737	7
Lo	127	191	138	204	510	737	7
que	142	191	159	204	510	737	7
genera	163	191	195	204	510	737	7
un	199	191	211	204	510	737	7
débil	215	191	238	204	510	737	7
empoderamiento	242	191	322	204	510	737	7
de	326	191	337	204	510	737	7
los	341	191	354	204	510	737	7
contenidos	358	191	410	204	510	737	7
del	414	191	428	204	510	737	7
manual	432	191	468	204	510	737	7
de	57	204	68	217	510	737	7
convivencia,	71	204	132	217	510	737	7
y	135	204	141	217	510	737	7
es	144	204	154	217	510	737	7
asumido	157	204	197	217	510	737	7
como	201	204	226	217	510	737	7
una	230	204	248	217	510	737	7
imposición	251	204	303	217	510	737	7
de	307	204	318	217	510	737	7
las	321	204	334	217	510	737	7
fuentes	338	204	372	217	510	737	7
de	376	204	387	217	510	737	7
autoridad	390	204	436	217	510	737	7
en	439	204	451	217	510	737	7
los	454	204	468	217	510	737	7
contextos	57	217	103	230	510	737	7
escolares,	107	217	153	230	510	737	7
lo	156	217	165	230	510	737	7
que	169	217	186	230	510	737	7
es	190	217	199	230	510	737	7
expresado	203	217	251	230	510	737	7
así	255	217	268	230	510	737	7
por	272	217	287	230	510	737	7
una	291	217	309	230	510	737	7
participante:	312	217	373	230	510	737	7
Y	85	243	91	255	510	737	7
aparte	94	243	119	255	510	737	7
de	122	243	131	255	510	737	7
eso	134	243	147	255	510	737	7
no	150	243	161	255	510	737	7
piden	164	243	186	255	510	737	7
opiniones	189	243	228	255	510	737	7
al	231	243	238	255	510	737	7
respecto	241	243	274	255	510	737	7
o	277	243	282	255	510	737	7
tal	285	243	295	255	510	737	7
vez	299	243	312	255	510	737	7
si	315	243	321	255	510	737	7
lo	325	243	332	255	510	737	7
hacen	335	243	359	255	510	737	7
en	362	243	372	255	510	737	7
el	375	243	382	255	510	737	7
comité	385	243	411	255	510	737	7
de	415	243	424	255	510	737	7
directivos,	427	243	468	255	510	737	7
pero	85	256	102	267	510	737	7
no	105	256	115	267	510	737	7
es	118	256	126	267	510	737	7
algo	128	256	145	267	510	737	7
en	148	256	157	267	510	737	7
donde	160	256	184	267	510	737	7
todos	186	256	208	267	510	737	7
los	210	256	222	267	510	737	7
estudiantes	224	256	268	267	510	737	7
podamos	271	256	307	267	510	737	7
participar.	309	256	349	267	510	737	7
El	352	256	359	267	510	737	7
personero	362	256	401	267	510	737	7
no	403	256	413	267	510	737	7
nos	416	256	430	267	510	737	7
pregunta	432	256	468	267	510	737	7
cosas	85	269	106	280	510	737	7
como:	109	269	133	280	510	737	7
¿Están	136	269	162	280	510	737	7
de	164	269	173	280	510	737	7
acuerdo	176	269	207	280	510	737	7
con	209	269	224	280	510	737	7
esto?,	226	269	249	280	510	737	7
así	251	269	262	280	510	737	7
que	265	269	279	280	510	737	7
no	281	269	292	280	510	737	7
siento	294	269	318	280	510	737	7
que	320	269	335	280	510	737	7
haya	337	269	356	280	510	737	7
una	359	269	374	280	510	737	7
participación	376	269	428	280	510	737	7
o	431	269	436	280	510	737	7
voz	438	269	452	280	510	737	7
por	454	269	468	280	510	737	7
parte	85	281	105	293	510	737	7
del	108	281	120	293	510	737	7
estudiante	123	281	163	293	510	737	7
hacia	166	281	187	293	510	737	7
el	190	281	197	293	510	737	7
manual	200	281	229	293	510	737	7
de	232	281	241	293	510	737	7
convivencia.	244	281	294	293	510	737	7
Frente	85	305	114	319	510	737	7
a	118	305	124	319	510	737	7
esta	128	305	146	319	510	737	7
situación,	150	305	194	319	510	737	7
los	199	305	212	319	510	737	7
estudiantes	216	305	267	319	510	737	7
consideran	272	305	321	319	510	737	7
que	326	305	342	319	510	737	7
el	346	305	354	319	510	737	7
manual	359	305	393	319	510	737	7
de	397	305	408	319	510	737	7
convivencia	412	305	468	319	510	737	7
se	57	318	66	331	510	737	7
trabaja	71	318	103	331	510	737	7
con	107	318	124	331	510	737	7
menos	129	318	159	331	510	737	7
relevancia	164	318	211	331	510	737	7
actualmente,	215	318	274	331	510	737	7
expresando	279	318	332	331	510	737	7
que	336	318	353	331	510	737	7
con	358	318	374	331	510	737	7
el	379	318	387	331	510	737	7
paso	392	318	413	331	510	737	7
del	418	318	431	331	510	737	7
tiempo	436	318	468	331	510	737	7
tienen	57	331	85	344	510	737	7
menos	90	331	119	344	510	737	7
participación	124	331	184	344	510	737	7
generando	188	331	237	344	510	737	7
falta	241	331	262	344	510	737	7
de	266	331	277	344	510	737	7
apropiación	281	331	335	344	510	737	7
de	340	331	350	344	510	737	7
las	355	331	367	344	510	737	7
normas	372	331	406	344	510	737	7
establecidas,	410	331	468	344	510	737	7
distanciándose	57	344	125	357	510	737	7
del	128	344	142	357	510	737	7
propósito	146	344	189	357	510	737	7
de	193	344	203	357	510	737	7
contribuir	207	344	252	357	510	737	7
en	256	344	267	357	510	737	7
la	271	344	279	357	510	737	7
construcción	283	344	342	357	510	737	7
del	346	344	359	357	510	737	7
contexto	363	344	403	357	510	737	7
escolar	407	344	439	357	510	737	7
como	443	344	468	357	510	737	7
escenario	57	356	100	369	510	737	7
propicio	105	356	142	369	510	737	7
para	148	356	168	369	510	737	7
la	173	356	181	369	510	737	7
convivencia	186	356	242	369	510	737	7
(MONTAGUT	247	356	306	369	510	737	7
NAVAS;	311	356	347	369	510	737	7
MONTAGUT	352	356	408	369	510	737	7
MANTILLA,	413	356	468	369	510	737	7
2014).	57	369	85	382	510	737	7
Percepción	91	369	141	382	510	737	7
que	144	369	161	382	510	737	7
presenta	164	369	202	382	510	737	7
un	206	369	218	382	510	737	7
participante	221	369	276	382	510	737	7
en	279	369	290	382	510	737	7
el	293	369	301	382	510	737	7
siguiente	305	369	346	382	510	737	7
texto:	349	369	376	382	510	737	7
En	85	396	95	407	510	737	7
épocas	98	396	124	407	510	737	7
pasadas	127	396	158	407	510	737	7
en	160	396	169	407	510	737	7
la	172	396	179	407	510	737	7
institución	181	396	224	407	510	737	7
se	226	396	234	407	510	737	7
daba	236	396	255	407	510	737	7
que	258	396	272	407	510	737	7
colocaban	274	396	314	407	510	737	7
el	317	396	324	407	510	737	7
manual	326	396	356	407	510	737	7
de	358	396	367	407	510	737	7
convivencia	369	396	417	407	510	737	7
en	420	396	429	407	510	737	7
las	431	396	442	407	510	737	7
clases	445	396	468	407	510	737	7
de	85	408	94	420	510	737	7
sociales	97	408	128	420	510	737	7
para	131	408	149	420	510	737	7
que	152	408	166	420	510	737	7
compartiéramos	169	408	233	420	510	737	7
y	236	408	241	420	510	737	7
habláramos	244	408	290	420	510	737	7
sobre	294	408	315	420	510	737	7
las	318	408	329	420	510	737	7
reglas	332	408	356	420	510	737	7
planteadas	359	408	401	420	510	737	7
que	404	408	419	420	510	737	7
estaban	422	408	452	420	510	737	7
ahí	455	408	468	420	510	737	7
y	85	421	90	433	510	737	7
saber	93	421	114	433	510	737	7
qué	118	421	132	433	510	737	7
tipos	136	421	155	433	510	737	7
de	158	421	167	433	510	737	7
reglas	171	421	194	433	510	737	7
son,	198	421	214	433	510	737	7
para	218	421	235	433	510	737	7
que	239	421	253	433	510	737	7
nos	256	421	270	433	510	737	7
sirven,	274	421	300	433	510	737	7
que	304	421	318	433	510	737	7
nos	322	421	335	433	510	737	7
puede	339	421	362	433	510	737	7
llegar	366	421	388	433	510	737	7
a	392	421	396	433	510	737	7
suceder	400	421	430	433	510	737	7
si	433	421	440	433	510	737	7
no	443	421	453	433	510	737	7
las	457	421	468	433	510	737	7
cumplimos,	85	434	131	445	510	737	7
pero	133	434	151	445	510	737	7
en	154	434	163	445	510	737	7
estos	166	434	186	445	510	737	7
momentos	188	434	230	445	510	737	7
ya	232	434	242	445	510	737	7
no	245	434	255	445	510	737	7
se	258	434	266	445	510	737	7
hace.	269	434	289	445	510	737	7
Situación	85	458	128	471	510	737	7
que	133	458	149	471	510	737	7
demuestran	153	458	206	471	510	737	7
la	210	458	219	471	510	737	7
pérdida	223	458	257	471	510	737	7
del	261	458	275	471	510	737	7
lugar	279	458	303	471	510	737	7
que	307	458	323	471	510	737	7
se	327	458	337	471	510	737	7
ha	341	458	352	471	510	737	7
promovido	356	458	406	471	510	737	7
a	410	458	415	471	510	737	7
las	419	458	432	471	510	737	7
figuras	436	458	468	471	510	737	7
relacionadas	57	471	114	484	510	737	7
al	120	471	128	484	510	737	7
gobierno	133	471	174	484	510	737	7
escolar,	180	471	214	484	510	737	7
quienes	219	471	254	484	510	737	7
han	260	471	277	484	510	737	7
pasado	283	471	315	484	510	737	7
a	320	471	325	484	510	737	7
jugar	331	471	355	484	510	737	7
un	360	471	372	484	510	737	7
papel	378	471	402	484	510	737	7
pasivo	408	471	437	484	510	737	7
en	443	471	454	484	510	737	7
la	459	471	468	484	510	737	7
dinámica	57	483	99	496	510	737	7
propia	102	483	132	496	510	737	7
de	135	483	145	496	510	737	7
la	149	483	157	496	510	737	7
convivencia	160	483	216	496	510	737	7
y	219	483	225	496	510	737	7
la	228	483	236	496	510	737	7
representación	240	483	307	496	510	737	7
estudiantil:	310	483	362	496	510	737	7
Pienso	85	510	111	521	510	737	7
que,	114	510	131	521	510	737	7
pues	134	510	152	521	510	737	7
no	155	510	166	521	510	737	7
es	169	510	177	521	510	737	7
solamente	180	510	220	521	510	737	7
en	223	510	233	521	510	737	7
este	236	510	251	521	510	737	7
colegio,	254	510	285	521	510	737	7
en	289	510	298	521	510	737	7
el	301	510	308	521	510	737	7
cual	311	510	328	521	510	737	7
no	331	510	341	521	510	737	7
se	345	510	353	521	510	737	7
les	356	510	366	521	510	737	7
da	370	510	379	521	510	737	7
mucha	382	510	409	521	510	737	7
importancia	412	510	460	521	510	737	7
a	463	510	468	521	510	737	7
los	85	523	96	534	510	737	7
personeros	99	523	141	534	510	737	7
ni	144	523	152	534	510	737	7
a	154	523	159	534	510	737	7
los	161	523	173	534	510	737	7
representantes	175	523	232	534	510	737	7
de	235	523	244	534	510	737	7
cada	246	523	265	534	510	737	7
salón,	267	523	290	534	510	737	7
y	293	523	298	534	510	737	7
tampoco	300	523	335	534	510	737	7
pueden	337	523	366	534	510	737	7
cumplir	368	523	399	534	510	737	7
lo	401	523	409	534	510	737	7
que	411	523	425	534	510	737	7
prometen,	428	523	468	534	510	737	7
aunque	85	535	114	547	510	737	7
tengan	117	535	144	547	510	737	7
la	146	535	153	547	510	737	7
mayor	156	535	181	547	510	737	7
intención,	183	535	223	547	510	737	7
van	225	535	240	547	510	737	7
a	242	535	247	547	510	737	7
donde	249	535	274	547	510	737	7
los	276	535	287	547	510	737	7
directivos	289	535	328	547	510	737	7
y	330	535	335	547	510	737	7
le	337	535	344	547	510	737	7
proponen,	347	535	387	547	510	737	7
pero	389	535	406	547	510	737	7
no	409	535	419	547	510	737	7
se	421	535	429	547	510	737	7
interesan	431	535	468	547	510	737	7
en	85	548	95	560	510	737	7
el	97	548	104	560	510	737	7
cumplimiento	107	548	162	560	510	737	7
de	165	548	174	560	510	737	7
las	177	548	188	560	510	737	7
propuestas.	190	548	235	560	510	737	7
Cabe	85	572	107	585	510	737	7
resaltar	110	572	144	585	510	737	7
que	147	572	164	585	510	737	7
los	166	572	179	585	510	737	7
colegios	182	572	220	585	510	737	7
privados	222	572	262	585	510	737	7
con	265	572	281	585	510	737	7
formación	284	572	331	585	510	737	7
religiosa	334	572	373	585	510	737	7
presentan	376	572	421	585	510	737	7
un	423	572	435	585	510	737	7
mayor	438	572	468	585	510	737	7
trabajo	57	585	89	598	510	737	7
para	93	585	113	598	510	737	7
que	117	585	134	598	510	737	7
los	138	585	151	598	510	737	7
estudiantes	154	585	206	598	510	737	7
conozcan	210	585	253	598	510	737	7
las	257	585	270	598	510	737	7
orientaciones	274	585	335	598	510	737	7
del	339	585	353	598	510	737	7
manual	357	585	391	598	510	737	7
de	395	585	406	598	510	737	7
convivencia,	410	585	468	598	510	737	7
se	57	598	66	611	510	737	7
reconoce	70	598	111	611	510	737	7
que	115	598	132	611	510	737	7
“hay	136	598	158	611	510	737	7
profesores	162	598	209	611	510	737	7
que	213	598	230	611	510	737	7
nos	234	598	250	611	510	737	7
lo	254	598	263	611	510	737	7
repiten	267	598	299	611	510	737	7
y	304	598	309	611	510	737	7
nos	314	598	330	611	510	737	7
lo	334	598	343	611	510	737	7
leen	347	598	366	611	510	737	7
para	370	598	390	611	510	737	7
que	395	598	411	611	510	737	7
nosotros	416	598	455	611	510	737	7
lo	459	598	468	611	510	737	7
tengamos	57	610	101	623	510	737	7
en	104	610	115	623	510	737	7
cuenta”.	118	610	155	623	510	737	7
Educ.	57	687	73	696	510	737	7
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	7
São	99	687	109	696	510	737	7
Paulo,	111	687	129	696	510	737	7
v.	132	687	137	696	510	737	7
46,	138	687	148	696	510	737	7
e214753,	150	687	178	696	510	737	7
2020.	180	687	197	696	510	737	7
7	463	686	468	696	510	737	7
Aura	43	67	56	76	510	737	8
Alicia	57	67	72	76	510	737	8
Cardozo	74	67	97	76	510	737	8
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	8
Aldair	132	67	149	76	510	737	8
Ricardo	150	67	172	76	510	737	8
Morales	174	67	196	76	510	737	8
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	8
Paola	227	67	242	76	510	737	8
Andrea	244	67	264	76	510	737	8
Martínez	266	67	290	76	510	737	8
SANDE	292	67	312	76	510	737	8
Figura	43	102	70	115	510	737	8
1-	73	102	82	115	510	737	8
Árbol	85	102	105	114	510	737	8
categorial	108	102	146	114	510	737	8
manual	148	102	177	114	510	737	8
de	180	102	189	114	510	737	8
convivencia	192	102	237	114	510	737	8
Fuente:	43	353	62	361	510	737	8
Elaboración	64	353	95	361	510	737	8
propia.	97	353	116	361	510	737	8
Aquí	117	353	129	361	510	737	8
se	131	353	138	361	510	737	8
evidencia	140	353	165	361	510	737	8
la	167	353	172	361	510	737	8
falta	174	353	185	361	510	737	8
de	188	353	194	361	510	737	8
conocimiento	196	353	232	361	510	737	8
por	234	353	243	361	510	737	8
parte	245	353	258	361	510	737	8
de	261	353	267	361	510	737	8
los	270	353	277	361	510	737	8
estudiantes	279	353	310	361	510	737	8
de	312	353	319	361	510	737	8
los	321	353	328	361	510	737	8
procesos	331	353	354	361	510	737	8
participativos	357	353	392	361	510	737	8
en	394	353	400	361	510	737	8
la	403	353	407	361	510	737	8
construcción	410	353	443	361	510	737	8
del	446	353	453	361	510	737	8
manual	43	362	62	370	510	737	8
de	64	362	71	370	510	737	8
convivencia,	73	362	105	370	510	737	8
así	107	362	115	370	510	737	8
como	117	362	132	370	510	737	8
del	134	362	142	370	510	737	8
conocimiento	144	362	179	370	510	737	8
de	181	362	188	370	510	737	8
sus	190	362	199	370	510	737	8
contenidos,	201	362	232	370	510	737	8
aunque	234	362	254	370	510	737	8
se	256	362	262	370	510	737	8
reconoce	264	362	288	370	510	737	8
que	291	362	300	370	510	737	8
puede	303	362	319	370	510	737	8
ser	321	362	329	370	510	737	8
socializado,	332	362	362	370	510	737	8
este	364	362	375	370	510	737	8
proceso	377	362	398	370	510	737	8
no	401	362	407	370	510	737	8
logra	409	362	423	370	510	737	8
generar	425	362	445	370	510	737	8
su	447	362	454	370	510	737	8
conocimiento	43	371	78	379	510	737	8
de	80	371	86	379	510	737	8
manera	88	371	109	379	510	737	8
suficiente.	111	371	138	379	510	737	8
De	142	371	149	379	510	737	8
igual	151	371	164	379	510	737	8
manera	166	371	186	379	510	737	8
no	188	371	194	379	510	737	8
se	197	371	203	379	510	737	8
conoce	205	371	224	379	510	737	8
si	226	371	230	379	510	737	8
en	232	371	239	379	510	737	8
los	241	371	248	379	510	737	8
colegios	250	371	272	379	510	737	8
existe	274	371	289	379	510	737	8
un	291	371	298	379	510	737	8
comité	300	371	318	379	510	737	8
de	320	371	326	379	510	737	8
convivencia,	329	371	361	379	510	737	8
apareciendo	363	371	395	379	510	737	8
de	397	371	404	379	510	737	8
manera	406	371	426	379	510	737	8
incipiente	428	371	454	379	510	737	8
esta	43	380	54	388	510	737	8
categoría.	55	380	82	388	510	737	8
Categorías	43	407	88	419	510	737	8
emergentes	90	407	140	419	510	737	8
en	143	407	153	419	510	737	8
relación	156	407	190	419	510	737	8
al	192	407	200	419	510	737	8
conflicto	203	407	239	419	510	737	8
escolar	242	407	272	419	510	737	8
La	71	432	82	446	510	737	8
convivencia	85	432	139	446	510	737	8
escolar	142	432	174	446	510	737	8
se	177	432	186	446	510	737	8
ve	189	432	200	446	510	737	8
afectada	203	432	241	446	510	737	8
por	244	432	259	446	510	737	8
la	263	432	271	446	510	737	8
aparición	274	432	316	446	510	737	8
de	320	432	330	446	510	737	8
los	333	432	346	446	510	737	8
conflictos,	349	432	396	446	510	737	8
los	399	432	412	446	510	737	8
que	415	432	432	446	510	737	8
a	435	432	440	446	510	737	8
su	444	432	454	446	510	737	8
vez	43	445	58	458	510	737	8
suelen	61	445	89	458	510	737	8
ser	92	445	105	458	510	737	8
un	108	445	119	458	510	737	8
reflejo	122	445	151	458	510	737	8
de	154	445	164	458	510	737	8
la	167	445	175	458	510	737	8
dinámica	178	445	219	458	510	737	8
social,	222	445	250	458	510	737	8
ya	253	445	264	458	510	737	8
sea	267	445	281	458	510	737	8
experimentado	284	445	351	458	510	737	8
en	354	445	365	458	510	737	8
el	368	445	375	458	510	737	8
entorno	378	445	413	458	510	737	8
familiar,	416	445	454	458	510	737	8
comunitario	43	458	97	471	510	737	8
o	101	458	107	471	510	737	8
en	111	458	122	471	510	737	8
uno	126	458	143	471	510	737	8
más	147	458	165	471	510	737	8
amplio,	169	458	203	471	510	737	8
como	207	458	231	471	510	737	8
el	235	458	243	471	510	737	8
conflicto	247	458	287	471	510	737	8
armado	291	458	325	471	510	737	8
y	329	458	335	471	510	737	8
el	339	458	346	471	510	737	8
narcotráfico	350	458	405	471	510	737	8
los	409	458	422	471	510	737	8
cuales	426	458	454	471	510	737	8
abonan	43	471	76	484	510	737	8
al	81	471	89	484	510	737	8
fortalecimiento	94	471	163	484	510	737	8
de	168	471	178	484	510	737	8
las	183	471	195	484	510	737	8
pandillas	200	471	241	484	510	737	8
juveniles	246	471	286	484	510	737	8
(MORATTO;	291	471	345	484	510	737	8
CÁRDENAS;	350	471	406	484	510	737	8
BERBESÍ,	411	471	454	484	510	737	8
2017),	43	483	70	496	510	737	8
aspectos	73	483	111	496	510	737	8
que	114	483	130	496	510	737	8
contribuyen	133	483	188	496	510	737	8
al	191	483	199	496	510	737	8
establecimiento	202	483	272	496	510	737	8
de	278	483	289	496	510	737	8
una	292	483	309	496	510	737	8
cultura	312	483	344	496	510	737	8
violenta,	347	483	386	496	510	737	8
articulada	389	483	434	496	510	737	8
con	437	483	454	496	510	737	8
una	43	496	60	509	510	737	8
debilidad	63	496	104	509	510	737	8
en	107	496	118	509	510	737	8
los	121	496	134	509	510	737	8
procesos	137	496	175	509	510	737	8
de	179	496	189	509	510	737	8
formación	192	496	238	509	510	737	8
en	241	496	252	509	510	737	8
ciudadanía	255	496	305	509	510	737	8
(RESTREPO,	308	496	362	509	510	737	8
2006).	365	496	393	509	510	737	8
La	71	509	82	522	510	737	8
solución	84	509	122	522	510	737	8
a	124	509	129	522	510	737	8
los	131	509	144	522	510	737	8
conflictos	146	509	191	522	510	737	8
se	193	509	202	522	510	737	8
presenta	204	509	243	522	510	737	8
a	245	509	250	522	510	737	8
partir	252	509	277	522	510	737	8
de	279	509	289	522	510	737	8
dos	291	509	307	522	510	737	8
formas:	309	509	344	522	510	737	8
mediante	346	509	388	522	510	737	8
el	390	509	398	522	510	737	8
ejercicio	400	509	438	522	510	737	8
del	440	509	453	522	510	737	8
poder	43	521	68	535	510	737	8
en	71	521	82	535	510	737	8
sus	85	521	99	535	510	737	8
diferentes	102	521	147	535	510	737	8
manifestaciones,	149	521	226	535	510	737	8
o	228	521	234	535	510	737	8
mediante	237	521	279	535	510	737	8
el	282	521	289	535	510	737	8
uso	292	521	308	535	510	737	8
de	311	521	321	535	510	737	8
la	324	521	332	535	510	737	8
mediación.	335	521	385	535	510	737	8
Ambas	388	521	419	535	510	737	8
formas	422	521	454	535	510	737	8
funcionan,	43	534	92	547	510	737	8
aunque	96	534	130	547	510	737	8
se	134	534	143	547	510	737	8
favorece	147	534	186	547	510	737	8
la	189	534	198	547	510	737	8
mediación	202	534	249	547	510	737	8
entendida	253	534	298	547	510	737	8
como	302	534	327	547	510	737	8
una	331	534	348	547	510	737	8
serie	352	534	373	547	510	737	8
de	377	534	388	547	510	737	8
competencias	392	534	454	547	510	737	8
encaminadas	43	547	102	560	510	737	8
a	106	547	111	560	510	737	8
la	114	547	122	560	510	737	8
solución	126	547	164	560	510	737	8
pacífica	168	547	204	560	510	737	8
de	207	547	217	560	510	737	8
los	221	547	234	560	510	737	8
conflictos	237	547	282	560	510	737	8
(SILVA;	285	547	319	560	510	737	8
TORREGO,	322	547	370	560	510	737	8
2016).	374	547	402	560	510	737	8
Desde	71	559	98	573	510	737	8
esta	100	559	118	573	510	737	8
perspectiva,	120	559	175	573	510	737	8
para	177	559	197	573	510	737	8
atender	200	559	234	573	510	737	8
a	236	559	242	573	510	737	8
la	244	559	252	573	510	737	8
demanda	255	559	296	573	510	737	8
de	299	559	309	573	510	737	8
los	312	559	325	573	510	737	8
fenómenos	327	559	377	573	510	737	8
asociados	380	559	424	573	510	737	8
con	426	559	443	573	510	737	8
la	445	559	454	573	510	737	8
convivencia	43	572	98	585	510	737	8
escolar,	101	572	135	585	510	737	8
requiere	138	572	175	585	510	737	8
conocer	178	572	214	585	510	737	8
cómo	216	572	242	585	510	737	8
se	244	572	253	585	510	737	8
resuelven	256	572	300	585	510	737	8
los	303	572	316	585	510	737	8
conflictos,	318	572	366	585	510	737	8
la	369	572	377	585	510	737	8
implementación	380	572	454	585	510	737	8
adecuada	43	585	86	598	510	737	8
de	91	585	101	598	510	737	8
mecanismos	106	585	163	598	510	737	8
de	168	585	178	598	510	737	8
mediación,	184	585	234	598	510	737	8
reconociendo	239	585	300	598	510	737	8
a	306	585	311	598	510	737	8
su	316	585	326	598	510	737	8
vez	331	585	347	598	510	737	8
las	352	585	365	598	510	737	8
características	370	585	435	598	510	737	8
del	440	585	454	598	510	737	8
contexto	43	598	83	611	510	737	8
que	85	598	102	611	510	737	8
afronta	105	598	138	611	510	737	8
el	141	598	149	611	510	737	8
país	151	598	170	611	510	737	8
(JOJOA	172	598	206	611	510	737	8
PATIÑO,	208	598	246	611	510	737	8
2016),	249	598	277	611	510	737	8
además	279	598	313	611	510	737	8
de	316	598	327	611	510	737	8
identificar	329	598	376	611	510	737	8
estas	379	598	401	611	510	737	8
diferencias	404	598	454	611	510	737	8
entre	43	610	66	623	510	737	8
conflicto	70	610	111	623	510	737	8
y	116	610	121	623	510	737	8
violencia	126	610	168	623	510	737	8
por	173	610	188	623	510	737	8
parte	193	610	216	623	510	737	8
de	221	610	231	623	510	737	8
los	236	610	249	623	510	737	8
involucrados.	254	610	316	623	510	737	8
Así	320	610	335	623	510	737	8
se	340	610	349	623	510	737	8
encuentra	354	610	399	623	510	737	8
que	404	610	420	623	510	737	8
en	425	610	436	623	510	737	8
las	441	610	453	623	510	737	8
repuestas	43	623	85	636	510	737	8
de	90	623	100	636	510	737	8
los	105	623	118	636	510	737	8
estudiantes	123	623	174	636	510	737	8
participantes	179	623	238	636	510	737	8
hay	242	623	259	636	510	737	8
una	264	623	281	636	510	737	8
clara	286	623	308	636	510	737	8
distinción	313	623	358	636	510	737	8
de	363	623	373	636	510	737	8
estos	378	623	401	636	510	737	8
conceptos,	405	623	454	636	510	737	8
igualmente	43	636	94	649	510	737	8
reconocen	98	636	145	649	510	737	8
que	149	636	165	649	510	737	8
si	169	636	176	649	510	737	8
no	180	636	192	649	510	737	8
se	196	636	205	649	510	737	8
da	209	636	220	649	510	737	8
un	224	636	236	649	510	737	8
manejo	240	636	274	649	510	737	8
adecuado	278	636	321	649	510	737	8
al	325	636	334	649	510	737	8
conflicto,	338	636	381	649	510	737	8
se	385	636	394	649	510	737	8
puede	398	636	425	649	510	737	8
pasar	429	636	453	649	510	737	8
Educ.	43	687	58	696	510	737	8
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	8
São	84	687	95	696	510	737	8
Paulo,	97	687	115	696	510	737	8
v.	118	687	123	696	510	737	8
46,	124	687	134	696	510	737	8
e214753,	135	687	164	696	510	737	8
2020.	165	687	183	696	510	737	8
8	449	686	454	696	510	737	8
Construcción	231	67	268	76	510	737	9
de	270	67	277	76	510	737	9
paz	279	67	289	76	510	737	9
y	291	67	294	76	510	737	9
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	9
en	328	67	335	76	510	737	9
la	337	67	342	76	510	737	9
Educación	344	67	373	76	510	737	9
Secundaria	375	67	406	76	510	737	9
y	408	67	411	76	510	737	9
Media	413	67	431	76	510	737	9
en	432	67	439	76	510	737	9
Colombia	441	67	468	76	510	737	9
a	57	102	62	115	510	737	9
la	67	102	75	115	510	737	9
violencia	80	102	122	115	510	737	9
para	127	102	148	115	510	737	9
solucionarlo	153	102	209	115	510	737	9
(PAREJA	214	102	255	115	510	737	9
FERNÁNDEZ	260	102	320	115	510	737	9
DE	325	102	338	115	510	737	9
LA	343	102	356	115	510	737	9
REGUERA,	361	102	411	115	510	737	9
2007).	416	102	444	115	510	737	9
Esta	449	102	468	115	510	737	9
diferencia	57	115	102	128	510	737	9
se	105	115	115	128	510	737	9
puede	118	115	145	128	510	737	9
constatar	148	115	191	128	510	737	9
en	194	115	205	128	510	737	9
la	208	115	217	128	510	737	9
siguiente	220	115	261	128	510	737	9
declaración	265	115	317	128	510	737	9
de	321	115	331	128	510	737	9
un	334	115	346	128	510	737	9
estudiante	350	115	397	128	510	737	9
entrevistado	400	115	457	128	510	737	9
Hasta	85	142	107	153	510	737	9
donde	110	142	135	153	510	737	9
tengo	138	142	160	153	510	737	9
entendido	163	142	202	153	510	737	9
se	205	142	213	153	510	737	9
pasa	216	142	234	153	510	737	9
de	237	142	246	153	510	737	9
conflicto	249	142	284	153	510	737	9
a	287	142	292	153	510	737	9
violencia,...	295	142	340	153	510	737	9
Es	343	142	352	153	510	737	9
la	355	142	362	153	510	737	9
forma	365	142	389	153	510	737	9
mediocre	392	142	428	153	510	737	9
que	431	142	445	153	510	737	9
tiene	448	142	468	153	510	737	9
el	85	154	92	166	510	737	9
conflicto	96	154	131	166	510	737	9
de	134	154	143	166	510	737	9
ganar...	147	154	176	166	510	737	9
Yo	180	154	190	166	510	737	9
pienso	194	154	220	166	510	737	9
que	223	154	238	166	510	737	9
la	241	154	249	166	510	737	9
violencia	252	154	288	166	510	737	9
tiene	292	154	311	166	510	737	9
un	315	154	325	166	510	737	9
grado	329	154	352	166	510	737	9
más	356	154	371	166	510	737	9
alto	375	154	390	166	510	737	9
que	394	154	408	166	510	737	9
los	412	154	423	166	510	737	9
conflictos,	427	154	468	166	510	737	9
es	85	167	93	179	510	737	9
como	96	167	117	179	510	737	9
un	120	167	131	179	510	737	9
roce	133	167	150	179	510	737	9
de	153	167	162	179	510	737	9
ideas	165	167	185	179	510	737	9
que	188	167	202	179	510	737	9
tu	205	167	213	179	510	737	9
no	216	167	226	179	510	737	9
aceptas,	229	167	260	179	510	737	9
pero	263	167	281	179	510	737	9
la	284	167	291	179	510	737	9
violencia	294	167	330	179	510	737	9
es	333	167	340	179	510	737	9
más	343	167	359	179	510	737	9
a	362	167	367	179	510	737	9
los	369	167	381	179	510	737	9
golpes	383	167	409	179	510	737	9
y	412	167	417	179	510	737	9
a	419	167	424	179	510	737	9
la	427	167	434	179	510	737	9
fuerza.	437	167	464	179	510	737	9
Para	85	191	105	204	510	737	9
los	109	191	122	204	510	737	9
estudiantes	126	191	177	204	510	737	9
los	181	191	194	204	510	737	9
conflictos	197	191	242	204	510	737	9
e	246	191	251	204	510	737	9
incluso	254	191	287	204	510	737	9
la	291	191	299	204	510	737	9
violencia	303	191	345	204	510	737	9
se	349	191	358	204	510	737	9
pueden	361	191	395	204	510	737	9
presentar	398	191	441	204	510	737	9
entre	444	191	468	204	510	737	9
compañeros,	57	204	115	217	510	737	9
pero	119	204	139	217	510	737	9
también	143	204	180	217	510	737	9
entre	184	204	208	217	510	737	9
docentes	212	204	252	217	510	737	9
y	256	204	261	217	510	737	9
directivos	265	204	310	217	510	737	9
con	314	204	331	217	510	737	9
los	335	204	348	217	510	737	9
estudiantes,	352	204	406	217	510	737	9
afectando	410	204	455	217	510	737	9
la	459	204	468	217	510	737	9
forma	57	217	84	230	510	737	9
de	87	217	98	230	510	737	9
relacionarse	101	217	156	230	510	737	9
en	160	217	171	230	510	737	9
el	174	217	182	230	510	737	9
contexto	185	217	226	230	510	737	9
escolar.	229	217	263	230	510	737	9
Tal	266	217	280	230	510	737	9
como	283	217	308	230	510	737	9
lo	312	217	320	230	510	737	9
expresa	324	217	359	230	510	737	9
un	362	217	374	230	510	737	9
participante:	377	217	435	230	510	737	9
Yo	85	243	95	255	510	737	9
tuve	98	243	115	255	510	737	9
un	118	243	128	255	510	737	9
conflicto	130	243	166	255	510	737	9
con	168	243	182	255	510	737	9
una	185	243	200	255	510	737	9
profesora,	202	243	242	255	510	737	9
ella	244	243	258	255	510	737	9
me	261	243	273	255	510	737	9
pidió	275	243	295	255	510	737	9
explicación	298	243	343	255	510	737	9
de	346	243	355	255	510	737	9
por	357	243	371	255	510	737	9
qué	373	243	387	255	510	737	9
había	390	243	412	255	510	737	9
llegado	414	243	443	255	510	737	9
tarde,	445	243	468	255	510	737	9
y	85	256	90	267	510	737	9
yo	93	256	102	267	510	737	9
al	105	256	112	267	510	737	9
momento	115	256	152	267	510	737	9
de	155	256	164	267	510	737	9
responderle,	166	256	214	267	510	737	9
comenzó	217	256	252	267	510	737	9
a	255	256	260	267	510	737	9
gritarme	262	256	296	267	510	737	9
y	298	256	303	267	510	737	9
a	306	256	310	267	510	737	9
decirme	313	256	344	267	510	737	9
que	347	256	361	267	510	737	9
no	363	256	374	267	510	737	9
le	376	256	383	267	510	737	9
diera	385	256	405	267	510	737	9
explicación,	408	256	456	267	510	737	9
en	458	256	468	267	510	737	9
un	85	269	95	280	510	737	9
tono	98	269	116	280	510	737	9
sarcástico,	119	269	161	280	510	737	9
y	163	269	168	280	510	737	9
yo	171	269	181	280	510	737	9
ya	184	269	194	280	510	737	9
no	197	269	207	280	510	737	9
respondí,	210	269	246	280	510	737	9
me	249	269	261	280	510	737	9
dejo	264	269	280	280	510	737	9
de	283	269	292	280	510	737	9
hablar,	295	269	322	280	510	737	9
se	325	269	333	280	510	737	9
lo	336	269	344	280	510	737	9
tomó	347	269	367	280	510	737	9
como	370	269	392	280	510	737	9
un	394	269	405	280	510	737	9
insulto,	408	269	437	280	510	737	9
porque	440	269	468	280	510	737	9
no	85	281	95	293	510	737	9
le	99	281	105	293	510	737	9
respondí.	109	281	145	293	510	737	9
No	148	281	159	293	510	737	9
sé	163	281	171	293	510	737	9
cómo	174	281	196	293	510	737	9
quería	199	281	224	293	510	737	9
que	227	281	241	293	510	737	9
le	245	281	251	293	510	737	9
respondiera.	255	281	303	293	510	737	9
No	306	281	318	293	510	737	9
tomo	321	281	341	293	510	737	9
la	345	281	352	293	510	737	9
medida	355	281	384	293	510	737	9
solo	387	281	404	293	510	737	9
contra	407	281	432	293	510	737	9
mí,	435	281	448	293	510	737	9
sino	451	281	468	293	510	737	9
con	85	294	99	306	510	737	9
todo	102	294	120	306	510	737	9
el	123	294	130	306	510	737	9
curso,	133	294	156	306	510	737	9
es	159	294	167	306	510	737	9
la	170	294	177	306	510	737	9
hora	180	294	198	306	510	737	9
y	201	294	206	306	510	737	9
no	208	294	219	306	510	737	9
entiendo	221	294	256	306	510	737	9
por	259	294	272	306	510	737	9
qué	275	294	289	306	510	737	9
hizo	292	294	309	306	510	737	9
eso.	312	294	327	306	510	737	9
Los	85	318	100	331	510	737	9
estudiantes	106	318	156	331	510	737	9
consideran	162	318	211	331	510	737	9
que	217	318	233	331	510	737	9
las	239	318	251	331	510	737	9
discrepancias	257	318	317	331	510	737	9
con	323	318	339	331	510	737	9
los	345	318	358	331	510	737	9
profesores	364	318	410	331	510	737	9
resultan	415	318	451	331	510	737	9
de	457	318	468	331	510	737	9
muy	57	331	77	344	510	737	9
difícil	82	331	108	344	510	737	9
manejo	112	331	146	344	510	737	9
dado	151	331	173	344	510	737	9
que	177	331	194	344	510	737	9
estos	199	331	221	344	510	737	9
asumen	226	331	260	344	510	737	9
su	265	331	275	344	510	737	9
autoridad	280	331	323	344	510	737	9
de	328	331	339	344	510	737	9
manera	343	331	377	344	510	737	9
vertical,	382	331	418	344	510	737	9
donde	423	331	450	344	510	737	9
las	455	331	468	344	510	737	9
expresiones	57	344	109	357	510	737	9
de	113	344	124	357	510	737	9
los	128	344	141	357	510	737	9
estudiantes	144	344	195	357	510	737	9
en	199	344	209	357	510	737	9
el	213	344	221	357	510	737	9
marco	225	344	253	357	510	737	9
del	257	344	271	357	510	737	9
conflicto	274	344	314	357	510	737	9
son	318	344	334	357	510	737	9
descalificadas	338	344	400	357	510	737	9
y	404	344	410	357	510	737	9
vistas	414	344	439	357	510	737	9
como	443	344	468	357	510	737	9
una	57	356	74	369	510	737	9
confrontación	76	356	140	369	510	737	9
a	142	356	147	369	510	737	9
su	150	356	160	369	510	737	9
posición	163	356	200	369	510	737	9
como	203	356	228	369	510	737	9
profesor,	230	356	269	369	510	737	9
lo	272	356	280	369	510	737	9
que	283	356	299	369	510	737	9
imposibilita	302	356	355	369	510	737	9
el	357	356	365	369	510	737	9
dialogo	367	356	401	369	510	737	9
en	403	356	414	369	510	737	9
tanto	417	356	441	369	510	737	9
niega	443	356	468	369	510	737	9
el	57	369	65	382	510	737	9
reconocimiento	68	369	137	382	510	737	9
del	140	369	154	382	510	737	9
estudiante	157	369	203	382	510	737	9
como	206	369	231	382	510	737	9
sujeto	234	369	261	382	510	737	9
en	264	369	275	382	510	737	9
la	278	369	286	382	510	737	9
interacción	289	369	339	382	510	737	9
(SILVA;	342	369	375	382	510	737	9
TORREGO,	378	369	426	382	510	737	9
2016).	429	369	456	382	510	737	9
A	85	396	92	407	510	737	9
nivel	97	396	116	407	510	737	9
de	121	396	131	407	510	737	9
los	136	396	147	407	510	737	9
profesores,	152	396	195	407	510	737	9
siempre	200	396	230	407	510	737	9
hay	235	396	250	407	510	737	9
discusiones.	255	396	302	407	510	737	9
Por	307	396	321	407	510	737	9
ejemplo,	326	396	359	407	510	737	9
tú	364	396	372	407	510	737	9
te	377	396	384	407	510	737	9
equivocas	390	396	429	407	510	737	9
en	434	396	443	407	510	737	9
algo,	448	396	468	407	510	737	9
comienza	85	408	123	420	510	737	9
una	126	408	140	420	510	737	9
discusión	143	408	180	420	510	737	9
con	183	408	198	420	510	737	9
la	200	408	208	420	510	737	9
profesora,	210	408	250	420	510	737	9
y	253	408	258	420	510	737	9
para	260	408	278	420	510	737	9
remediar	281	408	316	420	510	737	9
el	318	408	325	420	510	737	9
problema	328	408	365	420	510	737	9
llegas	368	408	391	420	510	737	9
donde	393	408	418	420	510	737	9
la	421	408	428	420	510	737	9
profesora	431	408	468	420	510	737	9
a	85	421	90	433	510	737	9
pedirle	92	421	119	433	510	737	9
disculpas.	122	421	161	433	510	737	9
Entonces	164	421	200	433	510	737	9
la	202	421	210	433	510	737	9
profe	213	421	233	433	510	737	9
te	236	421	243	433	510	737	9
ignora	246	421	272	433	510	737	9
y	275	421	280	433	510	737	9
le	282	421	289	433	510	737	9
haces	292	421	314	433	510	737	9
una	317	421	332	433	510	737	9
pregunta	335	421	370	433	510	737	9
sobre	373	421	394	433	510	737	9
la	397	421	404	433	510	737	9
clase	407	421	426	433	510	737	9
y	429	421	434	433	510	737	9
te	437	421	444	433	510	737	9
sigue	447	421	468	433	510	737	9
ignorando....	85	434	135	445	510	737	9
Si	139	434	147	445	510	737	9
uno	151	434	166	445	510	737	9
se	170	434	178	445	510	737	9
le	181	434	188	445	510	737	9
acerca	192	434	217	445	510	737	9
a	221	434	226	445	510	737	9
pedirle	230	434	257	445	510	737	9
disculpas	260	434	297	445	510	737	9
ella	301	434	315	445	510	737	9
no	319	434	329	445	510	737	9
tiene	333	434	352	445	510	737	9
que	356	434	370	445	510	737	9
tratarnos	374	434	410	445	510	737	9
así,	414	434	427	445	510	737	9
ella	431	434	445	445	510	737	9
es	449	434	457	445	510	737	9
la	461	434	468	445	510	737	9
maestra,	85	447	118	458	510	737	9
ella	122	447	136	458	510	737	9
tiene	139	447	158	458	510	737	9
que	162	447	176	458	510	737	9
enseñarnos,	179	447	226	458	510	737	9
al	229	447	236	458	510	737	9
igual	240	447	260	458	510	737	9
que	263	447	277	458	510	737	9
nosotros	280	447	314	458	510	737	9
la	317	447	325	458	510	737	9
tenemos	328	447	361	458	510	737	9
que	364	447	378	458	510	737	9
respetar,	382	447	415	458	510	737	9
ella	418	447	432	458	510	737	9
también	435	447	468	458	510	737	9
nos	85	459	99	471	510	737	9
tiene	102	459	121	471	510	737	9
que	124	459	138	471	510	737	9
respetar	141	459	172	471	510	737	9
a	175	459	180	471	510	737	9
nosotros.	183	459	219	471	510	737	9
También	85	483	124	496	510	737	9
es	128	483	138	496	510	737	9
pertinente	142	483	188	496	510	737	9
mostrar	192	483	228	496	510	737	9
que	232	483	248	496	510	737	9
para	253	483	273	496	510	737	9
los	277	483	290	496	510	737	9
estudiantes	294	483	346	496	510	737	9
los	350	483	363	496	510	737	9
conflictos	367	483	412	496	510	737	9
entre	416	483	439	496	510	737	9
pares	444	483	468	496	510	737	9
afectan	57	496	90	509	510	737	9
la	95	496	104	509	510	737	9
forma	109	496	136	509	510	737	9
de	141	496	151	509	510	737	9
relacionarse	156	496	212	509	510	737	9
en	216	496	227	509	510	737	9
el	232	496	240	509	510	737	9
contexto	245	496	286	509	510	737	9
escolar,	291	496	325	509	510	737	9
aunque	330	496	364	509	510	737	9
cabe	368	496	389	509	510	737	9
resaltar	394	496	428	509	510	737	9
que	433	496	450	509	510	737	9
los	455	496	468	509	510	737	9
estudiantes	57	509	108	522	510	737	9
que	111	509	128	522	510	737	9
participaron	131	509	187	522	510	737	9
en	190	509	201	522	510	737	9
el	204	509	212	522	510	737	9
grupo	215	509	242	522	510	737	9
focal	245	509	267	522	510	737	9
se	270	509	279	522	510	737	9
centraron	282	509	327	522	510	737	9
más	330	509	348	522	510	737	9
en	351	509	362	522	510	737	9
las	365	509	378	522	510	737	9
diferencias	381	509	431	522	510	737	9
con	434	509	450	522	510	737	9
sus	453	509	468	522	510	737	9
profesores	57	521	104	535	510	737	9
y	107	521	113	535	510	737	9
directivos.	116	521	163	535	510	737	9
Definen	166	521	202	535	510	737	9
los	206	521	219	535	510	737	9
conflictos	222	521	267	535	510	737	9
entre	270	521	293	535	510	737	9
estudiantes	296	521	348	535	510	737	9
a	351	521	356	535	510	737	9
partir	360	521	385	535	510	737	9
de	388	521	399	535	510	737	9
las	402	521	415	535	510	737	9
diferencias	418	521	468	535	510	737	9
de	57	534	67	547	510	737	9
opiniones.	71	534	118	547	510	737	9
Por	85	561	98	572	510	737	9
algunos	102	561	133	572	510	737	9
estudiantes	136	561	181	572	510	737	9
que	184	561	199	572	510	737	9
no	202	561	212	572	510	737	9
tienen	216	561	241	572	510	737	9
la	244	561	251	572	510	737	9
misma	255	561	281	572	510	737	9
manera	284	561	314	572	510	737	9
de	318	561	327	572	510	737	9
pensar	330	561	356	572	510	737	9
o	360	561	365	572	510	737	9
el	368	561	375	572	510	737	9
mismo	379	561	405	572	510	737	9
temperamento,	409	561	468	572	510	737	9
siempre	85	574	116	585	510	737	9
tienden	118	574	147	585	510	737	9
a	149	574	154	585	510	737	9
chocar,	156	574	185	585	510	737	9
puede	187	574	210	585	510	737	9
ser	212	574	223	585	510	737	9
en	226	574	235	585	510	737	9
el	237	574	244	585	510	737	9
salón	246	574	267	585	510	737	9
de	269	574	279	585	510	737	9
clases,	281	574	306	585	510	737	9
o	308	574	313	585	510	737	9
con	315	574	330	585	510	737	9
otros	332	574	352	585	510	737	9
compañeros	354	574	402	585	510	737	9
o	404	574	409	585	510	737	9
con	411	574	425	585	510	737	9
profesores	427	574	468	585	510	737	9
que	85	586	99	598	510	737	9
se	102	586	110	598	510	737	9
dirigen	113	586	141	598	510	737	9
al	144	586	151	598	510	737	9
estudiante	154	586	194	598	510	737	9
de	197	586	206	598	510	737	9
una	209	586	224	598	510	737	9
manera	227	586	257	598	510	737	9
que	259	586	274	598	510	737	9
no	279	586	290	598	510	737	9
lo	292	586	300	598	510	737	9
tome	303	586	322	598	510	737	9
bien	325	586	342	598	510	737	9
y	345	586	350	598	510	737	9
ahí	353	586	365	598	510	737	9
empiezan	368	586	406	598	510	737	9
a	409	586	413	598	510	737	9
chocar.	416	586	444	598	510	737	9
En	85	610	97	623	510	737	9
el	101	610	109	623	510	737	9
siguiente	113	610	155	623	510	737	9
gráfico	159	610	191	623	510	737	9
se	195	610	204	623	510	737	9
pueden	208	610	242	623	510	737	9
apreciar	246	610	283	623	510	737	9
las	287	610	300	623	510	737	9
categorías	304	610	350	623	510	737	9
emergentes	354	610	406	623	510	737	9
relacionadas	410	610	468	623	510	737	9
con	57	623	73	636	510	737	9
el	78	623	86	636	510	737	9
conflicto,	90	623	134	636	510	737	9
donde	138	623	166	636	510	737	9
se	171	623	180	636	510	737	9
pueden	185	623	218	636	510	737	9
apreciar	222	623	259	636	510	737	9
aspectos	264	623	302	636	510	737	9
como	307	623	332	636	510	737	9
la	337	623	345	636	510	737	9
falta	349	623	370	636	510	737	9
de	375	623	385	636	510	737	9
confianza	390	623	435	636	510	737	9
en	440	623	451	636	510	737	9
las	455	623	468	636	510	737	9
directivas	57	636	101	649	510	737	9
por	106	636	121	649	510	737	9
parte	126	636	149	649	510	737	9
de	154	636	164	649	510	737	9
los	169	636	182	649	510	737	9
estudiantes	187	636	238	649	510	737	9
para	243	636	263	649	510	737	9
la	268	636	276	649	510	737	9
resolución	281	636	328	649	510	737	9
de	333	636	344	649	510	737	9
los	348	636	362	649	510	737	9
conflictos,	366	636	414	649	510	737	9
la	418	636	427	649	510	737	9
falta	432	636	452	649	510	737	9
de	457	636	468	649	510	737	9
Educ.	57	687	73	696	510	737	9
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	9
São	99	687	109	696	510	737	9
Paulo,	111	687	129	696	510	737	9
v.	132	687	137	696	510	737	9
46,	138	687	148	696	510	737	9
e214753,	150	687	178	696	510	737	9
2020.	180	687	197	696	510	737	9
9	463	686	468	696	510	737	9
Aura	43	67	56	76	510	737	10
Alicia	57	67	72	76	510	737	10
Cardozo	74	67	97	76	510	737	10
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	10
Aldair	132	67	149	76	510	737	10
Ricardo	150	67	172	76	510	737	10
Morales	174	67	196	76	510	737	10
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	10
Paola	227	67	242	76	510	737	10
Andrea	244	67	264	76	510	737	10
Martínez	266	67	290	76	510	737	10
SANDE	292	67	312	76	510	737	10
claridad	43	102	79	115	510	737	10
frente	85	102	112	115	510	737	10
a	117	102	122	115	510	737	10
la	127	102	136	115	510	737	10
figura	141	102	168	115	510	737	10
del	173	102	187	115	510	737	10
mediador,	192	102	238	115	510	737	10
lo	243	102	252	115	510	737	10
que	257	102	273	115	510	737	10
se	278	102	288	115	510	737	10
constituye	293	102	340	115	510	737	10
en	346	102	357	115	510	737	10
una	362	102	379	115	510	737	10
dificultad	384	102	428	115	510	737	10
para	433	102	454	115	510	737	10
solucionar	43	115	90	128	510	737	10
los	93	115	106	128	510	737	10
conflictos	109	115	154	128	510	737	10
de	156	115	167	128	510	737	10
manera	169	115	204	128	510	737	10
satisfactoria,	206	115	265	128	510	737	10
además	267	115	301	128	510	737	10
de	304	115	315	128	510	737	10
la	317	115	326	128	510	737	10
presencia	328	115	371	128	510	737	10
de	374	115	385	128	510	737	10
conflicto	387	115	428	128	510	737	10
entre	430	115	454	128	510	737	10
los	43	128	56	141	510	737	10
directivos	60	128	104	141	510	737	10
del	113	128	127	141	510	737	10
colegio	131	128	164	141	510	737	10
y	168	128	174	141	510	737	10
los	178	128	191	141	510	737	10
estudiantes,	195	128	249	141	510	737	10
en	254	128	265	141	510	737	10
razón	269	128	295	141	510	737	10
de	299	128	310	141	510	737	10
la	314	128	322	141	510	737	10
tendencia	326	128	371	141	510	737	10
a	375	128	380	141	510	737	10
resolverlos	385	128	434	141	510	737	10
por	438	128	453	141	510	737	10
parte	43	140	66	154	510	737	10
de	69	140	80	154	510	737	10
los	83	140	96	154	510	737	10
directivos	99	140	144	154	510	737	10
de	147	140	158	154	510	737	10
manera	161	140	195	154	510	737	10
vertical.	199	140	235	154	510	737	10
Figura	43	164	70	177	510	737	10
2-	73	164	82	177	510	737	10
Árbol	85	164	105	177	510	737	10
categorial	108	164	146	177	510	737	10
conflicto	148	164	181	177	510	737	10
Fuente:	43	393	64	402	510	737	10
Elaboración	65	393	98	402	510	737	10
propia.	100	393	119	402	510	737	10
Se	121	393	128	402	510	737	10
evidencia	130	393	156	402	510	737	10
el	158	393	163	402	510	737	10
reconocimiento	165	393	208	402	510	737	10
de	210	393	217	402	510	737	10
la	218	393	223	402	510	737	10
negociación	225	393	259	402	510	737	10
como	261	393	276	402	510	737	10
una	278	393	289	402	510	737	10
salida	290	393	307	402	510	737	10
a	309	393	312	402	510	737	10
los	314	393	322	402	510	737	10
conflictos	323	393	350	402	510	737	10
en	352	393	359	402	510	737	10
el	361	393	366	402	510	737	10
contexto	367	393	391	402	510	737	10
escolar.	393	393	415	402	510	737	10
Sin	416	393	425	402	510	737	10
embargo,	427	393	454	402	510	737	10
aparece	43	403	65	412	510	737	10
de	68	403	75	412	510	737	10
manera	77	403	98	412	510	737	10
significativa	101	403	134	412	510	737	10
la	136	403	141	412	510	737	10
solución	143	403	166	412	510	737	10
de	169	403	176	412	510	737	10
los	178	403	186	412	510	737	10
conflictos	188	403	215	412	510	737	10
mediante	218	403	244	412	510	737	10
el	246	403	251	412	510	737	10
uso	253	403	263	412	510	737	10
la	266	403	271	412	510	737	10
violencia.	273	403	299	412	510	737	10
Con	301	403	312	412	510	737	10
relación	315	403	337	412	510	737	10
al	339	403	344	412	510	737	10
conocimiento	346	403	384	412	510	737	10
de	386	403	393	412	510	737	10
las	396	403	404	412	510	737	10
diferencias	406	403	437	412	510	737	10
entre	439	403	454	412	510	737	10
conflicto	43	413	66	422	510	737	10
y	68	413	71	422	510	737	10
violencia	73	413	97	422	510	737	10
se	99	413	106	422	510	737	10
evidencia	108	413	134	422	510	737	10
que	136	413	147	422	510	737	10
los	149	413	157	422	510	737	10
estudiantes	159	413	191	422	510	737	10
tienen	193	413	210	422	510	737	10
claro	212	413	226	422	510	737	10
la	228	413	233	422	510	737	10
diferencia.	235	413	264	422	510	737	10
A	71	445	78	458	510	737	10
partir	81	445	106	458	510	737	10
de	108	445	119	458	510	737	10
la	121	445	130	458	510	737	10
confrontación	132	445	197	458	510	737	10
definida	199	445	237	458	510	737	10
por	239	445	254	458	510	737	10
el	257	445	265	458	510	737	10
poder	267	445	293	458	510	737	10
en	295	445	306	458	510	737	10
la	309	445	317	458	510	737	10
relación	320	445	356	458	510	737	10
docente	359	445	395	458	510	737	10
-	397	445	401	458	510	737	10
estudiante,	404	445	454	458	510	737	10
los	43	458	56	471	510	737	10
procesos	60	458	100	471	510	737	10
de	105	458	115	471	510	737	10
mediación	120	458	168	471	510	737	10
de	173	458	183	471	510	737	10
conflictos	188	458	233	471	510	737	10
en	238	458	249	471	510	737	10
el	254	458	262	471	510	737	10
contexto	266	458	307	471	510	737	10
escolar	312	458	344	471	510	737	10
se	349	458	358	471	510	737	10
ven	363	458	379	471	510	737	10
permeados	384	458	433	471	510	737	10
por	438	458	454	471	510	737	10
esta	43	471	60	484	510	737	10
dinámica,	67	471	112	484	510	737	10
más	118	471	136	484	510	737	10
allá	143	471	159	484	510	737	10
del	166	471	179	484	510	737	10
deber	186	471	211	484	510	737	10
ser	217	471	230	484	510	737	10
presentado	237	471	287	484	510	737	10
por	293	471	308	484	510	737	10
diferentes	315	471	359	484	510	737	10
instancias	366	471	412	484	510	737	10
teóricas	418	471	454	484	510	737	10
y	43	483	48	496	510	737	10
metodológicas	53	483	119	496	510	737	10
para	124	483	144	496	510	737	10
la	149	483	158	496	510	737	10
resolución	162	483	210	496	510	737	10
de	215	483	225	496	510	737	10
conflictos.	230	483	278	496	510	737	10
Aspecto	283	483	319	496	510	737	10
que	324	483	340	496	510	737	10
será	345	483	364	496	510	737	10
desarrollado	368	483	425	496	510	737	10
en	430	483	441	496	510	737	10
el	446	483	454	496	510	737	10
siguiente	43	496	84	509	510	737	10
apartado.	87	496	130	509	510	737	10
Categorías	43	521	88	534	510	737	10
emergentes	90	521	140	534	510	737	10
en	143	521	153	534	510	737	10
relación	156	521	190	534	510	737	10
a	192	521	198	534	510	737	10
la	200	521	208	534	510	737	10
mediación	210	521	254	534	510	737	10
de	257	521	267	534	510	737	10
conflictos	270	521	311	534	510	737	10
Las	71	547	86	560	510	737	10
dificultades	89	547	142	560	510	737	10
para	146	547	166	560	510	737	10
la	169	547	178	560	510	737	10
comprensión	181	547	240	560	510	737	10
del	243	547	257	560	510	737	10
conflicto	260	547	301	560	510	737	10
en	304	547	315	560	510	737	10
el	319	547	327	560	510	737	10
marco	330	547	359	560	510	737	10
de	362	547	373	560	510	737	10
la	376	547	384	560	510	737	10
escuela	388	547	421	560	510	737	10
se	424	547	433	560	510	737	10
ven	437	547	453	560	510	737	10
complejizadas	43	559	107	573	510	737	10
por	111	559	126	573	510	737	10
la	130	559	138	573	510	737	10
difícil	142	559	168	573	510	737	10
combinación	172	559	231	573	510	737	10
de	235	559	246	573	510	737	10
varias	249	559	277	573	510	737	10
formas	281	559	312	573	510	737	10
de	316	559	327	573	510	737	10
violencia	330	559	372	573	510	737	10
que	376	559	392	573	510	737	10
se	396	559	405	573	510	737	10
presentan	409	559	453	573	510	737	10
en	43	572	54	585	510	737	10
la	56	572	65	585	510	737	10
sociedad	68	572	107	585	510	737	10
colombiana,	110	572	166	585	510	737	10
donde	169	572	197	585	510	737	10
el	200	572	208	585	510	737	10
conflicto	211	572	252	585	510	737	10
se	255	572	264	585	510	737	10
ha	267	572	278	585	510	737	10
asociado	281	572	321	585	510	737	10
a	324	572	329	585	510	737	10
la	332	572	340	585	510	737	10
violencia	343	572	385	585	510	737	10
y	388	572	394	585	510	737	10
por	397	572	412	585	510	737	10
tanto,	415	572	441	585	510	737	10
se	444	572	454	585	510	737	10
presenta	43	585	81	598	510	737	10
como	85	585	110	598	510	737	10
un	113	585	125	598	510	737	10
factor	129	585	156	598	510	737	10
necesariamente	159	585	230	598	510	737	10
negativo	233	585	273	598	510	737	10
y	277	585	282	598	510	737	10
no	286	585	298	598	510	737	10
se	301	585	310	598	510	737	10
asocia	314	585	342	598	510	737	10
a	346	585	351	598	510	737	10
una	355	585	372	598	510	737	10
condición	375	585	421	598	510	737	10
propia	424	585	454	598	510	737	10
de	43	598	53	611	510	737	10
las	58	598	71	611	510	737	10
sociedades,	76	598	127	611	510	737	10
ni	133	598	142	611	510	737	10
como	147	598	172	611	510	737	10
una	177	598	195	611	510	737	10
oportunidad	200	598	256	611	510	737	10
para	261	598	281	611	510	737	10
el	287	598	295	611	510	737	10
cambio	300	598	333	611	510	737	10
(SUAREZ-BASTO,	338	598	420	611	510	737	10
2008).	425	598	454	611	510	737	10
Como	43	610	69	623	510	737	10
consecuencia	72	610	133	623	510	737	10
de	136	610	147	623	510	737	10
esto	149	610	168	623	510	737	10
se	171	610	180	623	510	737	10
dificulta	183	610	221	623	510	737	10
una	224	610	241	623	510	737	10
concepción	244	610	296	623	510	737	10
más	299	610	318	623	510	737	10
positiva	321	610	357	623	510	737	10
del	360	610	373	623	510	737	10
conflicto,	376	610	420	623	510	737	10
lo	423	610	431	623	510	737	10
cual	434	610	454	623	510	737	10
permitiría	43	623	88	636	510	737	10
su	90	623	101	636	510	737	10
control	103	623	136	636	510	737	10
en	139	623	150	636	510	737	10
tanto	153	623	177	636	510	737	10
que	180	623	196	636	510	737	10
se	199	623	208	636	510	737	10
incorpore	211	623	255	636	510	737	10
en	258	623	269	636	510	737	10
la	272	623	280	636	510	737	10
vida	283	623	303	636	510	737	10
cotidiana,	306	623	351	636	510	737	10
formando	354	623	399	636	510	737	10
parte	401	623	425	636	510	737	10
de	427	623	438	636	510	737	10
las	441	623	454	636	510	737	10
relaciones	43	636	89	649	510	737	10
haciendo	92	636	133	649	510	737	10
posible	137	636	169	649	510	737	10
su	172	636	183	649	510	737	10
resolución	186	636	233	649	510	737	10
por	237	636	252	649	510	737	10
la	255	636	264	649	510	737	10
vía	267	636	281	649	510	737	10
no	284	636	296	649	510	737	10
violenta.	299	636	339	649	510	737	10
Educ.	43	687	58	696	510	737	10
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	10
São	84	687	95	696	510	737	10
Paulo,	97	687	115	696	510	737	10
v.	118	687	123	696	510	737	10
46,	124	687	134	696	510	737	10
e214753,	135	687	164	696	510	737	10
2020.	165	687	183	696	510	737	10
10	445	686	454	696	510	737	10
Construcción	231	67	268	76	510	737	11
de	270	67	277	76	510	737	11
paz	279	67	289	76	510	737	11
y	291	67	294	76	510	737	11
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	11
en	328	67	335	76	510	737	11
la	337	67	342	76	510	737	11
Educación	344	67	373	76	510	737	11
Secundaria	375	67	406	76	510	737	11
y	408	67	411	76	510	737	11
Media	413	67	431	76	510	737	11
en	432	67	439	76	510	737	11
Colombia	441	67	468	76	510	737	11
Por	85	102	100	115	510	737	11
tanto,	105	102	131	115	510	737	11
la	136	102	144	115	510	737	11
forma	149	102	176	115	510	737	11
como	180	102	205	115	510	737	11
demos	210	102	239	115	510	737	11
solución	244	102	282	115	510	737	11
a	287	102	292	115	510	737	11
los	296	102	309	115	510	737	11
conflictos	314	102	359	115	510	737	11
en	363	102	374	115	510	737	11
el	379	102	386	115	510	737	11
contexto	391	102	431	115	510	737	11
escolar	436	102	468	115	510	737	11
va	57	115	68	128	510	737	11
a	71	115	76	128	510	737	11
depender	80	115	122	128	510	737	11
de	125	115	136	128	510	737	11
la	139	115	148	128	510	737	11
forma	151	115	178	128	510	737	11
como	182	115	207	128	510	737	11
sean	210	115	231	128	510	737	11
percibidos	234	115	281	128	510	737	11
y	285	115	291	128	510	737	11
la	294	115	302	128	510	737	11
capacidad	306	115	352	128	510	737	11
para	355	115	375	128	510	737	11
generar	379	115	413	128	510	737	11
una	417	115	434	128	510	737	11
acción	438	115	468	128	510	737	11
deliberada	57	128	104	141	510	737	11
para	107	128	127	141	510	737	11
tramitarlos	130	128	180	141	510	737	11
desde	183	128	208	141	510	737	11
el	211	128	219	141	510	737	11
diálogo,	221	128	258	141	510	737	11
la	261	128	269	141	510	737	11
no	272	128	284	141	510	737	11
violencia	286	128	328	141	510	737	11
y	331	128	337	141	510	737	11
el	339	128	347	141	510	737	11
ejercicio	350	128	388	141	510	737	11
de	391	128	402	141	510	737	11
la	404	128	413	141	510	737	11
democracia	415	128	468	141	510	737	11
(HOYOS,	57	140	96	154	510	737	11
2001).	99	140	127	154	510	737	11
La	129	140	140	154	510	737	11
solución	143	140	182	154	510	737	11
de	185	140	196	154	510	737	11
problemas	199	140	246	154	510	737	11
por	249	140	264	154	510	737	11
la	267	140	275	154	510	737	11
vía	278	140	292	154	510	737	11
no	295	140	307	154	510	737	11
violenta	310	140	347	154	510	737	11
se	350	140	360	154	510	737	11
hace	363	140	384	154	510	737	11
posible	387	140	419	154	510	737	11
cuando	422	140	456	154	510	737	11
se	459	140	468	154	510	737	11
incluyen	57	153	96	166	510	737	11
elementos	99	153	146	166	510	737	11
fundamentales	149	153	216	166	510	737	11
como:	219	153	247	166	510	737	11
entender	250	153	290	166	510	737	11
los	293	153	306	166	510	737	11
conflictos	309	153	354	166	510	737	11
y	357	153	363	166	510	737	11
lo	366	153	375	166	510	737	11
que	378	153	394	166	510	737	11
representa	397	153	445	166	510	737	11
para	448	153	468	166	510	737	11
la	57	166	65	179	510	737	11
comunidad;	68	166	123	179	510	737	11
entender	126	166	166	179	510	737	11
que	170	166	186	179	510	737	11
hay	190	166	207	179	510	737	11
varias	210	166	237	179	510	737	11
rutas	241	166	264	179	510	737	11
que	267	166	284	179	510	737	11
se	287	166	296	179	510	737	11
pueden	300	166	333	179	510	737	11
emprender	336	166	385	179	510	737	11
para	388	166	409	179	510	737	11
su	412	166	422	179	510	737	11
solución;	426	166	468	179	510	737	11
que	57	178	73	192	510	737	11
se	78	178	87	192	510	737	11
deben	92	178	119	192	510	737	11
respetar	124	178	160	192	510	737	11
los	165	178	178	192	510	737	11
derechos	183	178	223	192	510	737	11
humanos,	228	178	273	192	510	737	11
favorecer	277	178	320	192	510	737	11
mejores	325	178	360	192	510	737	11
relaciones	365	178	411	192	510	737	11
basadas	416	178	452	192	510	737	11
en	457	178	468	192	510	737	11
valores	57	191	90	204	510	737	11
y	94	191	100	204	510	737	11
el	104	191	112	204	510	737	11
desarrollo	117	191	162	204	510	737	11
de	167	191	178	204	510	737	11
competencias	182	191	244	204	510	737	11
ciudadanas	249	191	300	204	510	737	11
encaminadas	305	191	365	204	510	737	11
a	369	191	374	204	510	737	11
una	379	191	396	204	510	737	11
forma	401	191	428	204	510	737	11
de	433	191	443	204	510	737	11
vida	448	191	468	204	510	737	11
más	57	204	75	217	510	737	11
productiva	78	204	128	217	510	737	11
en	131	204	142	217	510	737	11
el	146	204	154	217	510	737	11
ámbito	157	204	189	217	510	737	11
de	192	204	203	217	510	737	11
lo	206	204	215	217	510	737	11
público	219	204	253	217	510	737	11
(HOYOS,	256	204	295	217	510	737	11
2001).	298	204	326	217	510	737	11
El	330	204	339	217	510	737	11
conflicto	342	204	383	217	510	737	11
se	386	204	395	217	510	737	11
aborda	399	204	430	217	510	737	11
no	434	204	446	217	510	737	11
solo	449	204	468	217	510	737	11
para	57	217	77	230	510	737	11
su	82	217	92	230	510	737	11
solución,	96	217	138	230	510	737	11
sino	143	217	162	230	510	737	11
que	166	217	183	230	510	737	11
se	188	217	197	230	510	737	11
constituye	202	217	249	230	510	737	11
en	254	217	265	230	510	737	11
un	269	217	281	230	510	737	11
acto	286	217	306	230	510	737	11
pedagógico	310	217	363	230	510	737	11
de	367	217	378	230	510	737	11
formación	383	217	430	230	510	737	11
para	434	217	455	230	510	737	11
la	459	217	468	230	510	737	11
ciudadanía,	57	229	110	242	510	737	11
la	113	229	121	242	510	737	11
cultura	125	229	157	242	510	737	11
de	160	229	171	242	510	737	11
paz	174	229	190	242	510	737	11
y	193	229	199	242	510	737	11
la	202	229	211	242	510	737	11
mediación	214	229	261	242	510	737	11
de	265	229	275	242	510	737	11
conflictos.	279	229	326	242	510	737	11
Frente	85	242	114	255	510	737	11
a	116	242	122	255	510	737	11
esta	124	242	142	255	510	737	11
perspectiva,	144	242	199	255	510	737	11
el	201	242	209	255	510	737	11
Estado	211	242	242	255	510	737	11
colombiano	244	242	298	255	510	737	11
ha	301	242	312	255	510	737	11
asumido	314	242	353	255	510	737	11
un	355	242	367	255	510	737	11
proyecto	370	242	410	255	510	737	11
encaminado	412	242	468	255	510	737	11
a	57	255	62	268	510	737	11
formar	67	255	98	268	510	737	11
estudiantes	104	255	155	268	510	737	11
en	160	255	171	268	510	737	11
competencias	176	255	238	268	510	737	11
ciudadanas,	243	255	298	268	510	737	11
que	303	255	319	268	510	737	11
les	325	255	337	268	510	737	11
brinden	342	255	377	268	510	737	11
herramientas	383	255	442	268	510	737	11
para	447	255	468	268	510	737	11
manejar	57	267	94	281	510	737	11
las	99	267	111	281	510	737	11
relaciones	116	267	162	281	510	737	11
con	166	267	183	281	510	737	11
los	188	267	201	281	510	737	11
demás,	205	267	237	281	510	737	11
a	241	267	247	281	510	737	11
superar	251	267	285	281	510	737	11
sin	289	267	303	281	510	737	11
violencia	307	267	349	281	510	737	11
situaciones	354	267	405	281	510	737	11
de	409	267	420	281	510	737	11
conflicto,	424	267	468	281	510	737	11
debatir	57	280	89	293	510	737	11
y	92	280	98	293	510	737	11
encontrar	101	280	146	293	510	737	11
acuerdos	149	280	190	293	510	737	11
de	193	280	204	293	510	737	11
beneficio	207	280	249	293	510	737	11
mutuo	253	280	282	293	510	737	11
mejorando	286	280	335	293	510	737	11
la	339	280	347	293	510	737	11
calidad	350	280	383	293	510	737	11
de	387	280	398	293	510	737	11
vida.	401	280	423	293	510	737	11
Aspectos	427	280	468	293	510	737	11
a	57	293	62	306	510	737	11
desarrollar	66	293	115	306	510	737	11
en	119	293	130	306	510	737	11
el	134	293	142	306	510	737	11
contexto	146	293	186	306	510	737	11
escolar	190	293	222	306	510	737	11
para	226	293	246	306	510	737	11
construir	250	293	291	306	510	737	11
una	295	293	312	306	510	737	11
sociedad	316	293	356	306	510	737	11
pacífica,	360	293	398	306	510	737	11
democrática	402	293	458	306	510	737	11
y	462	293	468	306	510	737	11
respetuosa	57	305	105	319	510	737	11
de	108	305	119	319	510	737	11
las	122	305	135	319	510	737	11
diferencias	138	305	188	319	510	737	11
(AL	191	305	207	319	510	737	11
TABLERO;	210	305	258	319	510	737	11
2004).	261	305	290	319	510	737	11
Cuando	85	318	120	331	510	737	11
los	124	318	137	331	510	737	11
conflictos	141	318	186	331	510	737	11
tienden	189	318	224	331	510	737	11
a	228	318	233	331	510	737	11
resolverse	237	318	282	331	510	737	11
a	286	318	291	331	510	737	11
través	295	318	323	331	510	737	11
de	326	318	337	331	510	737	11
la	341	318	349	331	510	737	11
mediación,	353	318	403	331	510	737	11
pueden	407	318	440	331	510	737	11
verse	444	318	468	331	510	737	11
como	57	331	82	344	510	737	11
una	84	331	102	344	510	737	11
posibilidad	104	331	154	344	510	737	11
en	157	331	168	344	510	737	11
la	170	331	179	344	510	737	11
que	181	331	198	344	510	737	11
se	200	331	209	344	510	737	11
entiendan	212	331	257	344	510	737	11
las	260	331	272	344	510	737	11
relaciones	275	331	321	344	510	737	11
humanas	323	331	365	344	510	737	11
desde	367	331	393	344	510	737	11
la	395	331	404	344	510	737	11
comprensión,	406	331	468	344	510	737	11
con	57	344	73	357	510	737	11
una	77	344	95	357	510	737	11
participación	99	344	159	357	510	737	11
activa	163	344	191	357	510	737	11
que	195	344	211	357	510	737	11
intente	216	344	248	357	510	737	11
sostener	252	344	289	357	510	737	11
las	293	344	306	357	510	737	11
relaciones	310	344	356	357	510	737	11
y	360	344	366	357	510	737	11
la	370	344	378	357	510	737	11
satisfacción	382	344	436	357	510	737	11
de	440	344	451	357	510	737	11
las	455	344	468	357	510	737	11
partes	57	356	84	369	510	737	11
a	88	356	93	369	510	737	11
pesar	97	356	121	369	510	737	11
de	125	356	136	369	510	737	11
las	140	356	152	369	510	737	11
diferencias	156	356	206	369	510	737	11
y	210	356	216	369	510	737	11
no	219	356	231	369	510	737	11
desde	235	356	261	369	510	737	11
la	265	356	273	369	510	737	11
búsqueda	277	356	320	369	510	737	11
de	324	356	335	369	510	737	11
juicio	339	356	364	369	510	737	11
o	368	356	374	369	510	737	11
sanción,	378	356	416	369	510	737	11
que	420	356	436	369	510	737	11
afecta	440	356	468	369	510	737	11
la	57	369	65	382	510	737	11
cohesión	68	369	109	382	510	737	11
de	112	369	123	382	510	737	11
los	126	369	139	382	510	737	11
grupos	142	369	173	382	510	737	11
(MARRUGO	176	369	231	382	510	737	11
et	234	369	242	382	510	737	11
al.,	245	369	259	382	510	737	11
2016).	262	369	290	382	510	737	11
Se	293	369	304	382	510	737	11
promueve	307	369	353	382	510	737	11
el	356	369	364	382	510	737	11
restablecimiento	367	369	442	382	510	737	11
de	446	369	456	382	510	737	11
la	459	369	468	382	510	737	11
comunicación,	57	382	124	395	510	737	11
legitimar	126	382	168	395	510	737	11
los	170	382	183	395	510	737	11
acuerdos	186	382	226	395	510	737	11
y	229	382	235	395	510	737	11
facilitar	237	382	273	395	510	737	11
los	276	382	289	395	510	737	11
momentos	291	382	339	395	510	737	11
de	342	382	352	395	510	737	11
la	355	382	363	395	510	737	11
intervención	366	382	424	395	510	737	11
(MOORE,	427	382	468	395	510	737	11
1994);	57	394	86	408	510	737	11
propiciar	90	394	131	408	510	737	11
una	136	394	153	408	510	737	11
participación	158	394	218	408	510	737	11
igualitaria,	222	394	272	408	510	737	11
la	276	394	285	408	510	737	11
presencia	289	394	332	408	510	737	11
de	337	394	347	408	510	737	11
un	352	394	364	408	510	737	11
mediador	368	394	411	408	510	737	11
que	415	394	432	408	510	737	11
facilite	436	394	468	408	510	737	11
la	57	407	65	420	510	737	11
búsqueda	69	407	112	420	510	737	11
de	116	407	126	420	510	737	11
soluciones	130	407	178	420	510	737	11
sin	181	407	195	420	510	737	11
imponerlas	198	407	249	420	510	737	11
(HOYOS,	252	407	291	420	510	737	11
2001).	295	407	323	420	510	737	11
Además	326	407	362	420	510	737	11
de	366	407	377	420	510	737	11
realizar	380	407	414	420	510	737	11
un	418	407	430	420	510	737	11
plan	433	407	454	420	510	737	11
de	457	407	468	420	510	737	11
trabajo,	57	420	92	433	510	737	11
establecer	96	420	141	433	510	737	11
los	145	420	158	433	510	737	11
recursos	162	420	200	433	510	737	11
y	204	420	210	433	510	737	11
legitimar	214	420	255	433	510	737	11
la	259	420	267	433	510	737	11
capacidad	271	420	317	433	510	737	11
de	321	420	332	433	510	737	11
las	336	420	349	433	510	737	11
partes	353	420	380	433	510	737	11
para	384	420	405	433	510	737	11
identificar	409	420	456	433	510	737	11
el	460	420	468	433	510	737	11
problema,	57	432	102	446	510	737	11
buscar	105	432	135	446	510	737	11
alternativas,	138	432	194	446	510	737	11
promover	197	432	241	446	510	737	11
la	243	432	252	446	510	737	11
negociación	254	432	310	446	510	737	11
y	313	432	318	446	510	737	11
formalizar	321	432	368	446	510	737	11
el	371	432	379	446	510	737	11
acuerdo	382	432	418	446	510	737	11
(LEWICKI;	420	432	468	446	510	737	11
SAUNDERS;	57	445	113	458	510	737	11
BARRY,	116	445	152	458	510	737	11
2011).	155	445	182	458	510	737	11
Aspectos	85	458	126	471	510	737	11
que	130	458	147	471	510	737	11
no	151	458	163	471	510	737	11
son	167	458	183	471	510	737	11
tenidos	188	458	221	471	510	737	11
en	225	458	237	471	510	737	11
cuenta	241	458	272	471	510	737	11
según	276	458	303	471	510	737	11
los	307	458	320	471	510	737	11
estudiantes	325	458	376	471	510	737	11
participantes	380	458	440	471	510	737	11
en	444	458	455	471	510	737	11
la	459	458	468	471	510	737	11
investigación	57	471	118	484	510	737	11
en	122	471	133	484	510	737	11
tanto	138	471	162	484	510	737	11
consideran	166	471	216	484	510	737	11
que	220	471	237	484	510	737	11
se	241	471	250	484	510	737	11
presentan	255	471	299	484	510	737	11
formas	304	471	335	484	510	737	11
menos	340	471	369	484	510	737	11
estructuradas	374	471	435	484	510	737	11
y	439	471	445	484	510	737	11
más	449	471	468	484	510	737	11
jerárquicas,	57	483	110	496	510	737	11
es	113	483	122	496	510	737	11
decir,	126	483	151	496	510	737	11
se	155	483	164	496	510	737	11
siguen	168	483	198	496	510	737	11
tramitando	201	483	252	496	510	737	11
los	256	483	269	496	510	737	11
conflictos	273	483	318	496	510	737	11
de	322	483	332	496	510	737	11
manera	336	483	370	496	510	737	11
lineal:	374	483	403	496	510	737	11
de	407	483	417	496	510	737	11
profesor	421	483	459	496	510	737	11
a	462	483	468	496	510	737	11
coordinador	57	496	112	509	510	737	11
de	116	496	126	509	510	737	11
disciplina	130	496	174	509	510	737	11
a	177	496	183	509	510	737	11
rector.	186	496	215	509	510	737	11
Esta	222	496	241	509	510	737	11
situación	244	496	286	509	510	737	11
se	290	496	299	509	510	737	11
presenta	302	496	341	509	510	737	11
a	344	496	350	509	510	737	11
pesar	353	496	377	509	510	737	11
de	380	496	391	509	510	737	11
las	395	496	407	509	510	737	11
indicaciones	411	496	468	509	510	737	11
plasmadas	57	509	104	522	510	737	11
en	109	509	120	522	510	737	11
las	125	509	138	522	510	737	11
normas	142	509	176	522	510	737	11
para	181	509	201	522	510	737	11
seguir	206	509	234	522	510	737	11
un	239	509	251	522	510	737	11
procedimiento	256	509	321	522	510	737	11
en	326	509	337	522	510	737	11
la	342	509	350	522	510	737	11
resolución	355	509	403	522	510	737	11
de	407	509	418	522	510	737	11
conflictos	423	509	468	522	510	737	11
escolares,	57	521	101	535	510	737	11
como	104	521	129	535	510	737	11
la	133	521	141	535	510	737	11
propuesta	145	521	190	535	510	737	11
en	194	521	205	535	510	737	11
la	209	521	217	535	510	737	11
Ley	221	521	237	535	510	737	11
1620,	241	521	266	535	510	737	11
donde	270	521	298	535	510	737	11
se	302	521	311	535	510	737	11
orienta	315	521	347	535	510	737	11
la	351	521	359	535	510	737	11
creación	363	521	402	535	510	737	11
de	405	521	416	535	510	737	11
un	420	521	432	535	510	737	11
Comité	436	521	468	535	510	737	11
Escolar	57	534	90	547	510	737	11
de	94	534	105	547	510	737	11
Convivencia	109	534	166	547	510	737	11
conformado	170	534	225	547	510	737	11
por	229	534	245	547	510	737	11
el	249	534	257	547	510	737	11
rector,	261	534	290	547	510	737	11
quien	294	534	320	547	510	737	11
preside	324	534	357	547	510	737	11
el	361	534	369	547	510	737	11
comité,	373	534	406	547	510	737	11
el	410	534	418	547	510	737	11
personero	423	534	468	547	510	737	11
estudiantil,	57	547	108	560	510	737	11
el	110	547	118	560	510	737	11
docente	120	547	156	560	510	737	11
con	158	547	175	560	510	737	11
función	178	547	213	560	510	737	11
de	215	547	226	560	510	737	11
orientación,	228	547	283	560	510	737	11
el	286	547	294	560	510	737	11
coordinador	296	547	352	560	510	737	11
cuando	354	547	388	560	510	737	11
exista	390	547	417	560	510	737	11
este	420	547	437	560	510	737	11
cargo,	440	547	468	560	510	737	11
el	57	559	65	573	510	737	11
presidente	68	559	115	573	510	737	11
del	119	559	133	573	510	737	11
consejo	136	559	171	573	510	737	11
de	174	559	185	573	510	737	11
padres	189	559	218	573	510	737	11
de	222	559	233	573	510	737	11
familia,	236	559	271	573	510	737	11
el	275	559	283	573	510	737	11
presidente	287	559	333	573	510	737	11
del	337	559	351	573	510	737	11
consejo	354	559	389	573	510	737	11
de	393	559	403	573	510	737	11
estudiantes	407	559	458	573	510	737	11
y	462	559	468	573	510	737	11
un	57	572	69	585	510	737	11
docente	72	572	108	585	510	737	11
que	111	572	127	585	510	737	11
lidere	131	572	156	585	510	737	11
procesos	159	572	199	585	510	737	11
o	202	572	208	585	510	737	11
estrategias	211	572	260	585	510	737	11
de	263	572	273	585	510	737	11
convivencia	277	572	332	585	510	737	11
escolar.	335	572	370	585	510	737	11
Aquí	85	599	104	610	510	737	11
no	107	599	117	610	510	737	11
hay	120	599	135	610	510	737	11
ningún	138	599	167	610	510	737	11
comité,...	170	599	206	610	510	737	11
si	209	599	215	610	510	737	11
te	218	599	225	610	510	737	11
mandan	228	599	261	610	510	737	11
a	264	599	268	610	510	737	11
coordinación	272	599	324	610	510	737	11
lo	327	599	334	610	510	737	11
hace	337	599	356	610	510	737	11
coordinación,	359	599	413	610	510	737	11
o	416	599	421	610	510	737	11
a	424	599	429	610	510	737	11
bienestar	432	599	468	610	510	737	11
estudiantil,	85	612	129	623	510	737	11
y	135	612	140	623	510	737	11
ahí	146	612	158	623	510	737	11
hay	164	612	178	623	510	737	11
una	184	612	199	623	510	737	11
psicóloga,	205	612	245	623	510	737	11
o	251	612	256	623	510	737	11
una	261	612	276	623	510	737	11
trabajadora	282	612	328	623	510	737	11
social.	333	612	358	623	510	737	11
Pero	364	612	382	623	510	737	11
generalmente	387	612	441	623	510	737	11
es	447	612	455	623	510	737	11
la	461	612	468	623	510	737	11
coordinación,	85	624	139	636	510	737	11
o	142	624	147	636	510	737	11
sea,	150	624	165	636	510	737	11
las	167	624	178	636	510	737	11
decisiones	181	624	222	636	510	737	11
las	225	624	235	636	510	737	11
toma	238	624	258	636	510	737	11
el	261	624	268	636	510	737	11
coordinador	271	624	319	636	510	737	11
y	322	624	327	636	510	737	11
no	329	624	340	636	510	737	11
se	343	624	350	636	510	737	11
tienen	353	624	378	636	510	737	11
en	381	624	390	636	510	737	11
cuenta	393	624	419	636	510	737	11
los	422	624	434	636	510	737	11
demás.	436	624	464	636	510	737	11
Educ.	57	687	73	696	510	737	11
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	11
São	99	687	109	696	510	737	11
Paulo,	111	687	129	696	510	737	11
v.	132	687	137	696	510	737	11
46,	138	687	148	696	510	737	11
e214753,	150	687	178	696	510	737	11
2020.	180	687	197	696	510	737	11
11	459	686	468	696	510	737	11
Aura	43	67	56	76	510	737	12
Alicia	57	67	72	76	510	737	12
Cardozo	74	67	97	76	510	737	12
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	12
Aldair	132	67	149	76	510	737	12
Ricardo	150	67	172	76	510	737	12
Morales	174	67	196	76	510	737	12
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	12
Paola	227	67	242	76	510	737	12
Andrea	244	67	264	76	510	737	12
Martínez	266	67	290	76	510	737	12
SANDE	292	67	312	76	510	737	12
Los	71	102	86	115	510	737	12
estudiantes	90	102	141	115	510	737	12
ignoran	144	102	180	115	510	737	12
la	183	102	192	115	510	737	12
posibilidad	195	102	245	115	510	737	12
de	248	102	259	115	510	737	12
participar	262	102	306	115	510	737	12
en	310	102	321	115	510	737	12
acuerdos	324	102	364	115	510	737	12
a	367	102	373	115	510	737	12
partir	376	102	401	115	510	737	12
del	404	102	418	115	510	737	12
Comité	421	102	454	115	510	737	12
de	43	115	53	128	510	737	12
Convivencia	57	115	114	128	510	737	12
y	118	115	124	128	510	737	12
de	128	115	139	128	510	737	12
la	143	115	151	128	510	737	12
importancia	155	115	211	128	510	737	12
de	215	115	225	128	510	737	12
buscar	230	115	260	128	510	737	12
alternativas	264	115	318	128	510	737	12
pacíficas	322	115	362	128	510	737	12
a	366	115	371	128	510	737	12
las	376	115	388	128	510	737	12
controversias	392	115	454	128	510	737	12
que	43	128	59	141	510	737	12
se	63	128	72	141	510	737	12
presentan	76	128	120	141	510	737	12
entre	124	128	147	141	510	737	12
ellos	151	128	172	141	510	737	12
o	176	128	181	141	510	737	12
con	185	128	202	141	510	737	12
los	205	128	218	141	510	737	12
docentes	222	128	262	141	510	737	12
y	266	128	272	141	510	737	12
directivos.	275	128	323	141	510	737	12
Lo	326	128	337	141	510	737	12
que	341	128	358	141	510	737	12
dificulta	361	128	399	141	510	737	12
la	403	128	412	141	510	737	12
apertura	415	128	454	141	510	737	12
de	43	140	53	154	510	737	12
los	57	140	70	154	510	737	12
espacios	74	140	112	154	510	737	12
orientados	116	140	164	154	510	737	12
a	168	140	174	154	510	737	12
la	178	140	186	154	510	737	12
solución	190	140	229	154	510	737	12
de	233	140	243	154	510	737	12
conflictos	247	140	292	154	510	737	12
por	296	140	312	154	510	737	12
la	316	140	324	154	510	737	12
falta	328	140	349	154	510	737	12
de	353	140	363	154	510	737	12
apropiación	367	140	422	154	510	737	12
de	426	140	436	154	510	737	12
los	440	140	453	154	510	737	12
elementos	43	153	89	166	510	737	12
conceptuales,	93	153	154	166	510	737	12
técnicos,	158	153	198	166	510	737	12
pedagógicos	202	153	259	166	510	737	12
y	263	153	269	166	510	737	12
administrativos	273	153	344	166	510	737	12
que	348	153	365	166	510	737	12
ofrece	369	153	397	166	510	737	12
la	401	153	409	166	510	737	12
ley	413	153	427	166	510	737	12
1620	431	153	454	166	510	737	12
del	43	166	56	179	510	737	12
2013	59	166	82	179	510	737	12
(BOCANEGRA;	85	166	153	179	510	737	12
HERRERA,	157	166	205	179	510	737	12
2017).	209	166	237	179	510	737	12
Los	71	178	86	192	510	737	12
participantes	92	178	151	192	510	737	12
identifican	157	178	206	192	510	737	12
que	212	178	228	192	510	737	12
hay	234	178	251	192	510	737	12
un	256	178	268	192	510	737	12
designado	274	178	320	192	510	737	12
por	326	178	341	192	510	737	12
parte	347	178	370	192	510	737	12
del	376	178	389	192	510	737	12
colegio	395	178	428	192	510	737	12
para	433	178	454	192	510	737	12
abordar	43	191	78	204	510	737	12
las	83	191	96	204	510	737	12
situaciones	101	191	152	204	510	737	12
conflictivas,	157	191	213	204	510	737	12
que	218	191	234	204	510	737	12
suelen	239	191	269	204	510	737	12
ser	274	191	287	204	510	737	12
el	292	191	300	204	510	737	12
coordinador	305	191	361	204	510	737	12
de	366	191	376	204	510	737	12
disciplina	381	191	426	204	510	737	12
o	431	191	436	204	510	737	12
un	441	191	454	204	510	737	12
psicólogo,	43	204	89	217	510	737	12
particularmente	93	204	165	217	510	737	12
en	169	204	180	217	510	737	12
los	183	204	196	217	510	737	12
colegios	200	204	237	217	510	737	12
privados,	241	204	283	217	510	737	12
los	286	204	299	217	510	737	12
cuales	303	204	331	217	510	737	12
acogen	335	204	367	217	510	737	12
una	371	204	388	217	510	737	12
normatividad	392	204	454	217	510	737	12
interna	43	217	75	230	510	737	12
que	81	217	98	230	510	737	12
limita	104	217	130	230	510	737	12
la	136	217	145	230	510	737	12
presentación	151	217	209	230	510	737	12
de	215	217	226	230	510	737	12
conflictos	232	217	276	230	510	737	12
mediante	282	217	325	230	510	737	12
mecanismos	331	217	387	230	510	737	12
de	393	217	403	230	510	737	12
control	409	217	442	230	510	737	12
y	448	217	454	230	510	737	12
sanción	43	229	78	242	510	737	12
que	82	229	98	242	510	737	12
son	102	229	118	242	510	737	12
relevantes	122	229	168	242	510	737	12
para	172	229	192	242	510	737	12
su	196	229	206	242	510	737	12
permanencia	209	229	268	242	510	737	12
en	272	229	283	242	510	737	12
los	287	229	300	242	510	737	12
establecimientos	303	229	379	242	510	737	12
educativos,	383	229	435	242	510	737	12
por	438	229	453	242	510	737	12
lo	43	242	51	255	510	737	12
que	55	242	72	255	510	737	12
los	76	242	89	255	510	737	12
conflictos	93	242	138	255	510	737	12
son	142	242	158	255	510	737	12
menos	162	242	192	255	510	737	12
evidentes	196	242	239	255	510	737	12
entre	243	242	266	255	510	737	12
compañeros	270	242	325	255	510	737	12
y	329	242	335	255	510	737	12
profesores.	339	242	389	255	510	737	12
Mientras	393	242	433	255	510	737	12
que	437	242	453	255	510	737	12
en	43	255	54	268	510	737	12
los	57	255	70	268	510	737	12
colegios	73	255	111	268	510	737	12
públicos	114	255	152	268	510	737	12
estos	156	255	178	268	510	737	12
mecanismos	182	255	238	268	510	737	12
de	241	255	252	268	510	737	12
control	255	255	288	268	510	737	12
son	292	255	308	268	510	737	12
menos	311	255	341	268	510	737	12
definidos,	344	255	389	268	510	737	12
facilitando	392	255	442	268	510	737	12
la	445	255	454	268	510	737	12
aparición	43	267	86	281	510	737	12
de	88	267	99	281	510	737	12
conflictos	102	267	147	281	510	737	12
que	150	267	166	281	510	737	12
pueden	169	267	202	281	510	737	12
presentarse	205	267	257	281	510	737	12
tanto	259	267	283	281	510	737	12
dentro	286	267	316	281	510	737	12
del	319	267	333	281	510	737	12
centro	335	267	364	281	510	737	12
educativo	367	267	412	281	510	737	12
como	415	267	440	281	510	737	12
en	443	267	454	281	510	737	12
lugares	43	280	76	293	510	737	12
aledaños,	79	280	122	293	510	737	12
tal	125	280	137	293	510	737	12
como	140	280	165	293	510	737	12
lo	169	280	177	293	510	737	12
expresa	181	280	216	293	510	737	12
un	219	280	231	293	510	737	12
participante.	234	280	292	293	510	737	12
Yo	71	307	81	318	510	737	12
creo	84	307	101	318	510	737	12
que	103	307	117	318	510	737	12
los	120	307	131	318	510	737	12
profesores	134	307	174	318	510	737	12
y	177	307	182	318	510	737	12
las	184	307	195	318	510	737	12
directivas	198	307	236	318	510	737	12
ven	239	307	253	318	510	737	12
que	256	307	270	318	510	737	12
hay	272	307	287	318	510	737	12
un	290	307	300	318	510	737	12
conflicto	302	307	338	318	510	737	12
entre	340	307	360	318	510	737	12
estudiantes,	363	307	409	318	510	737	12
van	412	307	427	318	510	737	12
donde	429	307	454	318	510	737	12
la	71	320	78	331	510	737	12
psicóloga,	81	320	121	331	510	737	12
les	125	320	135	331	510	737	12
hablan	139	320	166	331	510	737	12
de	169	320	178	331	510	737	12
cuál	182	320	198	331	510	737	12
es	202	320	210	331	510	737	12
el	213	320	220	331	510	737	12
problema,	223	320	263	331	510	737	12
y	266	320	271	331	510	737	12
le	274	320	281	331	510	737	12
preguntan	285	320	325	331	510	737	12
qué	329	320	343	331	510	737	12
pasó	346	320	364	331	510	737	12
a	368	320	372	331	510	737	12
cada	376	320	394	331	510	737	12
uno.	398	320	415	331	510	737	12
Hacen	419	320	443	331	510	737	12
el	447	320	453	331	510	737	12
proceso	71	332	101	344	510	737	12
de	104	332	113	344	510	737	12
convivencia,	116	332	166	344	510	737	12
que	169	332	183	344	510	737	12
es	186	332	194	344	510	737	12
firmar	197	332	222	344	510	737	12
un	225	332	235	344	510	737	12
acta,	238	332	257	344	510	737	12
que	260	332	274	344	510	737	12
dice	277	332	293	344	510	737	12
que	296	332	310	344	510	737	12
no	313	332	323	344	510	737	12
va	326	332	335	344	510	737	12
a	338	332	343	344	510	737	12
volver	346	332	371	344	510	737	12
a	374	332	378	344	510	737	12
pasar	381	332	402	344	510	737	12
y	405	332	410	344	510	737	12
se	413	332	421	344	510	737	12
registra	424	332	453	344	510	737	12
en	71	345	80	356	510	737	12
el	83	345	90	356	510	737	12
observador.	93	345	139	356	510	737	12
Frente	71	369	100	382	510	737	12
a	104	369	110	382	510	737	12
esta	114	369	132	382	510	737	12
situación	137	369	179	382	510	737	12
algunos	183	369	219	382	510	737	12
estudiantes	224	369	275	382	510	737	12
ven	280	369	296	382	510	737	12
como	301	369	326	382	510	737	12
una	331	369	348	382	510	737	12
forma	353	369	380	382	510	737	12
de	384	369	395	382	510	737	12
resolver	400	369	436	382	510	737	12
los	440	369	454	382	510	737	12
conflictos	43	382	87	395	510	737	12
el	90	382	98	395	510	737	12
ejercicio	101	382	140	395	510	737	12
de	143	382	153	395	510	737	12
la	156	382	164	395	510	737	12
violencia,	167	382	212	395	510	737	12
ejerciéndola	215	382	270	395	510	737	12
generalmente	273	382	335	395	510	737	12
fuera	338	382	362	395	510	737	12
de	365	382	375	395	510	737	12
las	378	382	391	395	510	737	12
instalaciones	394	382	454	395	510	737	12
escolares,	43	394	86	408	510	737	12
siendo	91	394	121	408	510	737	12
de	125	394	136	408	510	737	12
mayor	140	394	169	408	510	737	12
presencia	174	394	217	408	510	737	12
en	221	394	232	408	510	737	12
colegios	237	394	274	408	510	737	12
ubicados	278	394	319	408	510	737	12
en	323	394	334	408	510	737	12
barrios	339	394	371	408	510	737	12
vulnerables	375	394	428	408	510	737	12
y	432	394	438	408	510	737	12
en	443	394	454	408	510	737	12
instituciones	43	407	101	420	510	737	12
públicas	104	407	142	420	510	737	12
(HEREDIA;	145	407	195	420	510	737	12
GAVIRIA,	199	407	243	420	510	737	12
2016).	246	407	274	420	510	737	12
Entonces	71	434	107	445	510	737	12
eso	111	434	124	445	510	737	12
va	128	434	137	445	510	737	12
como	141	434	163	445	510	737	12
subiendo	167	434	203	445	510	737	12
y	207	434	212	445	510	737	12
subiendo	216	434	251	445	510	737	12
hasta	256	434	276	445	510	737	12
que	281	434	295	445	510	737	12
llegan	299	434	323	445	510	737	12
al	327	434	334	445	510	737	12
extremo	339	434	371	445	510	737	12
de	375	434	384	445	510	737	12
vamos	388	434	414	445	510	737	12
a	418	434	423	445	510	737	12
darnos	427	434	454	445	510	737	12
trompá,	71	447	102	458	510	737	12
en	104	447	114	458	510	737	12
la	117	447	124	458	510	737	12
salida	127	447	150	458	510	737	12
te	153	447	160	458	510	737	12
espero,	163	447	191	458	510	737	12
y	194	447	199	458	510	737	12
se	202	447	210	458	510	737	12
presenta	213	447	246	458	510	737	12
la	249	447	256	458	510	737	12
situación	259	447	296	458	510	737	12
que	299	447	313	458	510	737	12
comienzan	316	447	359	458	510	737	12
a	362	447	366	458	510	737	12
darse	369	447	390	458	510	737	12
puño,	393	447	416	458	510	737	12
entonces	419	447	453	458	510	737	12
por	71	459	84	471	510	737	12
esos	87	459	104	471	510	737	12
conflictos,	107	459	148	471	510	737	12
hay	151	459	166	471	510	737	12
muchas	169	459	199	471	510	737	12
amenazas,	202	459	244	471	510	737	12
porque	247	459	274	471	510	737	12
uno	277	459	293	471	510	737	12
ardido,	296	459	323	471	510	737	12
entonces	327	459	362	471	510	737	12
dicen,	365	459	388	471	510	737	12
ahora	392	459	414	471	510	737	12
que	417	459	432	471	510	737	12
estés	435	459	454	471	510	737	12
por	71	472	84	483	510	737	12
ahí	87	472	99	483	510	737	12
te	102	472	109	483	510	737	12
cojo,	112	472	131	483	510	737	12
hay	134	472	149	483	510	737	12
que	151	472	166	483	510	737	12
ver,	168	472	183	483	510	737	12
pero	186	472	203	483	510	737	12
ellos	206	472	224	483	510	737	12
a	227	472	232	483	510	737	12
veces	234	472	256	483	510	737	12
se	258	472	266	483	510	737	12
ponen	269	472	294	483	510	737	12
a	297	472	301	483	510	737	12
amenazar.	304	472	344	483	510	737	12
Los	71	496	86	509	510	737	12
estudiantes	91	496	142	509	510	737	12
manifiestan	146	496	200	509	510	737	12
que	204	496	221	509	510	737	12
el	225	496	233	509	510	737	12
contexto	237	496	278	509	510	737	12
escolar	282	496	314	509	510	737	12
constituye	332	496	379	509	510	737	12
en	383	496	394	509	510	737	12
un	399	496	411	509	510	737	12
lugar	415	496	439	509	510	737	12
de	443	496	454	509	510	737	12
riesgo	43	509	70	522	510	737	12
“Es	74	509	89	522	510	737	12
mejor	93	509	120	522	510	737	12
estar	124	509	146	522	510	737	12
allá	150	509	167	522	510	737	12
afuera	171	509	200	522	510	737	12
que	205	509	221	522	510	737	12
acá	225	509	241	522	510	737	12
adentro,	245	509	283	522	510	737	12
allá	287	509	304	522	510	737	12
afuera	308	509	337	522	510	737	12
es	342	509	351	522	510	737	12
más	355	509	374	522	510	737	12
seguro”,	378	509	415	522	510	737	12
a	420	509	425	522	510	737	12
pesar	429	509	454	522	510	737	12
de	43	521	53	535	510	737	12
que	57	521	74	535	510	737	12
los	82	521	95	535	510	737	12
retos	99	521	121	535	510	737	12
para	125	521	145	535	510	737	12
las	149	521	161	535	510	737	12
confrontaciones	165	521	239	535	510	737	12
regularmente	243	521	304	535	510	737	12
se	308	521	317	535	510	737	12
llevan	321	521	349	535	510	737	12
las	353	521	366	535	510	737	12
afueras	370	521	403	535	510	737	12
del	407	521	421	535	510	737	12
centro	425	521	454	535	510	737	12
educativo	43	534	87	547	510	737	12
“Y	90	534	102	547	510	737	12
si	105	534	112	547	510	737	12
comienza	116	534	159	547	510	737	12
una	162	534	180	547	510	737	12
pelea	183	534	207	547	510	737	12
aquí	210	534	230	547	510	737	12
no	233	534	245	547	510	737	12
termina	248	534	284	547	510	737	12
aquí	287	534	307	547	510	737	12
sino	310	534	329	547	510	737	12
allá	333	534	349	547	510	737	12
afuera”,	352	534	389	547	510	737	12
esto	392	534	410	547	510	737	12
en	413	534	424	547	510	737	12
razón	428	534	454	547	510	737	12
de	43	547	53	560	510	737	12
que	56	547	73	560	510	737	12
los	76	547	89	560	510	737	12
límites	93	547	123	560	510	737	12
y	127	547	132	560	510	737	12
el	136	547	144	560	510	737	12
ejercicio	147	547	185	560	510	737	12
de	189	547	199	560	510	737	12
la	203	547	211	560	510	737	12
autoridad	214	547	258	560	510	737	12
se	262	547	271	560	510	737	12
ven	274	547	291	560	510	737	12
diluidos	294	547	331	560	510	737	12
por	334	547	349	560	510	737	12
parte	353	547	376	560	510	737	12
de	379	547	390	560	510	737	12
las	393	547	406	560	510	737	12
directivas	409	547	454	560	510	737	12
y	43	559	48	573	510	737	12
maestros,	52	559	96	573	510	737	12
lo	100	559	108	573	510	737	12
cual	113	559	132	573	510	737	12
se	136	559	145	573	510	737	12
acrecienta	149	559	196	573	510	737	12
cuando	200	559	234	573	510	737	12
provienen	238	559	284	573	510	737	12
de	288	559	298	573	510	737	12
hogares	303	559	338	573	510	737	12
que	342	559	359	573	510	737	12
presentan	363	559	408	573	510	737	12
violencia	412	559	453	573	510	737	12
intrafamiliar	43	572	100	585	510	737	12
y	104	572	109	585	510	737	12
de	112	572	123	585	510	737	12
comunidades	126	572	186	585	510	737	12
vulnerables	190	572	242	585	510	737	12
donde	246	572	274	585	510	737	12
las	277	572	289	585	510	737	12
expresiones	293	572	346	585	510	737	12
de	350	572	360	585	510	737	12
violencia	363	572	405	585	510	737	12
suelen	408	572	437	585	510	737	12
ser	440	572	454	585	510	737	12
la	43	585	51	598	510	737	12
forma	54	585	81	598	510	737	12
más	85	585	103	598	510	737	12
valorada	106	585	146	598	510	737	12
para	150	585	170	598	510	737	12
resolver	173	585	209	598	510	737	12
conflictos.	213	585	260	598	510	737	12
(PACHECO-SALAZAR,	263	585	366	598	510	737	12
2018).	369	585	397	598	510	737	12
Algunos	71	612	104	623	510	737	12
[conflictos]	107	612	152	623	510	737	12
se	155	612	163	623	510	737	12
resuelven	166	612	204	623	510	737	12
de	207	612	216	623	510	737	12
la	219	612	226	623	510	737	12
mejor	230	612	252	623	510	737	12
manera,	256	612	288	623	510	737	12
otros	291	612	311	623	510	737	12
no.	314	612	326	623	510	737	12
Porque	330	612	357	623	510	737	12
hay	360	612	375	623	510	737	12
estudiantes	378	612	423	623	510	737	12
que	426	612	440	623	510	737	12
no	443	612	453	623	510	737	12
van	71	624	86	636	510	737	12
directamente	89	624	140	636	510	737	12
donde	143	624	168	636	510	737	12
el	171	624	178	636	510	737	12
profesor	181	624	214	636	510	737	12
o	217	624	222	636	510	737	12
la	225	624	232	636	510	737	12
psicóloga,	235	624	275	636	510	737	12
sino	279	624	295	636	510	737	12
que	298	624	313	636	510	737	12
dicen	316	624	337	636	510	737	12
que	340	624	355	636	510	737	12
en	358	624	367	636	510	737	12
la	371	624	378	636	510	737	12
salida	381	624	404	636	510	737	12
arreglamos.	407	624	454	636	510	737	12
Algunos	71	637	104	648	510	737	12
no,	107	637	119	648	510	737	12
algunos	122	637	154	648	510	737	12
hacen	157	637	180	648	510	737	12
lo	183	637	190	648	510	737	12
correcto,	193	637	228	648	510	737	12
van	231	637	246	648	510	737	12
donde	249	637	273	648	510	737	12
el	276	637	283	648	510	737	12
profesor	286	637	318	648	510	737	12
a	321	637	326	648	510	737	12
donde	329	637	353	648	510	737	12
tengan	356	637	383	648	510	737	12
mayor	386	637	412	648	510	737	12
confianza	415	637	454	648	510	737	12
y	71	650	76	661	510	737	12
le	79	650	85	661	510	737	12
dicen	88	650	110	661	510	737	12
profe,	112	650	135	661	510	737	12
en	138	650	148	661	510	737	12
el	150	650	157	661	510	737	12
salón	160	650	181	661	510	737	12
o	184	650	189	661	510	737	12
dentro	192	650	218	661	510	737	12
del	220	650	232	661	510	737	12
colegio	235	650	264	661	510	737	12
me	266	650	278	661	510	737	12
paso	281	650	299	661	510	737	12
esto	302	650	318	661	510	737	12
con	321	650	335	661	510	737	12
tal	338	650	348	661	510	737	12
persona,	351	650	384	661	510	737	12
me	387	650	399	661	510	737	12
amenazó.	402	650	439	661	510	737	12
Educ.	43	687	58	696	510	737	12
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	12
São	84	687	95	696	510	737	12
Paulo,	97	687	115	696	510	737	12
v.	118	687	123	696	510	737	12
46,	124	687	134	696	510	737	12
e214753,	135	687	164	696	510	737	12
2020.	165	687	183	696	510	737	12
12	445	686	454	696	510	737	12
Construcción	231	67	268	76	510	737	13
de	270	67	277	76	510	737	13
paz	279	67	289	76	510	737	13
y	291	67	294	76	510	737	13
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	13
en	328	67	335	76	510	737	13
la	337	67	342	76	510	737	13
Educación	344	67	373	76	510	737	13
Secundaria	375	67	406	76	510	737	13
y	408	67	411	76	510	737	13
Media	413	67	431	76	510	737	13
en	432	67	439	76	510	737	13
Colombia	441	67	468	76	510	737	13
No	85	102	98	115	510	737	13
obstante,	102	102	144	115	510	737	13
hay	147	102	164	115	510	737	13
claridad	168	102	205	115	510	737	13
frente	209	102	236	115	510	737	13
a	240	102	245	115	510	737	13
la	249	102	257	115	510	737	13
importancia	261	102	316	115	510	737	13
de	320	102	331	115	510	737	13
arreglar	335	102	371	115	510	737	13
los	375	102	388	115	510	737	13
conflictos	391	102	436	115	510	737	13
por	440	102	455	115	510	737	13
la	459	102	468	115	510	737	13
vía	57	115	71	128	510	737	13
de	75	115	85	128	510	737	13
la	89	115	97	128	510	737	13
negociación	101	115	157	128	510	737	13
y	161	115	166	128	510	737	13
la	170	115	179	128	510	737	13
mediación	182	115	230	128	510	737	13
especialmente	234	115	298	128	510	737	13
dentro	302	115	332	128	510	737	13
de	336	115	346	128	510	737	13
las	350	115	363	128	510	737	13
instituciones	367	115	425	128	510	737	13
privadas	429	115	468	128	510	737	13
según	57	128	84	141	510	737	13
lo	87	128	96	141	510	737	13
que	99	128	115	141	510	737	13
manifiestan	119	128	173	141	510	737	13
los	176	128	189	141	510	737	13
estudiantes:	192	128	247	141	510	737	13
Hay	85	154	101	166	510	737	13
diferencias,	104	154	149	166	510	737	13
pero	152	154	170	166	510	737	13
diferencias	173	154	216	166	510	737	13
ya	219	154	229	166	510	737	13
normales	232	154	268	166	510	737	13
entre	271	154	291	166	510	737	13
todos.	295	154	318	166	510	737	13
Ya	321	154	332	166	510	737	13
eso	335	154	348	166	510	737	13
es	351	154	359	166	510	737	13
algo	362	154	379	166	510	737	13
mínimo	382	154	413	166	510	737	13
que	416	154	430	166	510	737	13
se	433	154	441	166	510	737	13
puede	444	154	468	166	510	737	13
solucionar	85	167	126	179	510	737	13
con	129	167	144	179	510	737	13
el	147	167	153	179	510	737	13
diálogo,	156	167	188	179	510	737	13
nunca	191	167	215	179	510	737	13
se	218	167	226	179	510	737	13
ha	229	167	239	179	510	737	13
llevado	241	167	270	179	510	737	13
al	273	167	280	179	510	737	13
extremo.	283	167	318	179	510	737	13
Categorías	57	191	102	203	510	737	13
emergentes	104	191	155	203	510	737	13
en	157	191	168	203	510	737	13
relación	170	191	204	203	510	737	13
a	207	191	212	203	510	737	13
la	214	191	222	203	510	737	13
cultura	225	191	254	203	510	737	13
de	257	191	267	203	510	737	13
paz	270	191	285	203	510	737	13
A	85	217	93	230	510	737	13
lo	98	217	106	230	510	737	13
largo	112	217	135	230	510	737	13
de	140	217	151	230	510	737	13
la	156	217	164	230	510	737	13
historia,	170	217	207	230	510	737	13
mundialmente	212	217	278	230	510	737	13
las	283	217	296	230	510	737	13
sociedades	301	217	350	230	510	737	13
han	355	217	372	230	510	737	13
estado	377	217	407	230	510	737	13
sometidas	412	217	457	230	510	737	13
a	462	217	468	230	510	737	13
guerras	57	229	91	242	510	737	13
y	94	229	99	242	510	737	13
conflictos	102	229	147	242	510	737	13
que	150	229	167	242	510	737	13
han	170	229	187	242	510	737	13
afectado	190	229	229	242	510	737	13
el	232	229	240	242	510	737	13
desarrollo	243	229	289	242	510	737	13
de	292	229	302	242	510	737	13
la	305	229	314	242	510	737	13
humanidad,	317	229	371	242	510	737	13
fracturando	374	229	428	242	510	737	13
el	431	229	439	242	510	737	13
tejido	442	229	468	242	510	737	13
social,	57	242	86	255	510	737	13
y	90	242	96	255	510	737	13
permeado	100	242	145	255	510	737	13
la	149	242	157	255	510	737	13
forma	162	242	189	255	510	737	13
de	193	242	204	255	510	737	13
relacionarnos	208	242	270	255	510	737	13
y	275	242	280	255	510	737	13
de	285	242	295	255	510	737	13
actuar	300	242	328	255	510	737	13
en	333	242	344	255	510	737	13
la	348	242	356	255	510	737	13
sociedad.	360	242	403	255	510	737	13
Frente	407	242	436	255	510	737	13
a	440	242	445	255	510	737	13
esta	450	242	468	255	510	737	13
dinámica	57	255	99	268	510	737	13
de	101	255	112	268	510	737	13
destrucción	114	255	167	268	510	737	13
surgen	170	255	200	268	510	737	13
alternativas	203	255	257	268	510	737	13
que	259	255	276	268	510	737	13
buscan	278	255	310	268	510	737	13
mitigar	313	255	346	268	510	737	13
la	349	255	357	268	510	737	13
difusión	359	255	397	268	510	737	13
de	399	255	410	268	510	737	13
la	412	255	421	268	510	737	13
violencia.	423	255	468	268	510	737	13
El	57	267	66	281	510	737	13
programa	68	267	113	281	510	737	13
Oficina	115	267	148	281	510	737	13
de	151	267	162	281	510	737	13
las	164	267	177	281	510	737	13
Naciones	180	267	221	281	510	737	13
Unidas	224	267	256	281	510	737	13
para	258	267	279	281	510	737	13
el	281	267	289	281	510	737	13
Sostenimiento	292	267	357	281	510	737	13
de	360	267	371	281	510	737	13
la	373	267	382	281	510	737	13
construcción	384	267	443	281	510	737	13
de	446	267	457	281	510	737	13
la	459	267	468	281	510	737	13
paz	57	280	73	293	510	737	13
(PBSO,	76	280	107	293	510	737	13
2014)	110	280	135	293	510	737	13
define	138	280	167	293	510	737	13
la	170	280	178	293	510	737	13
construcción	182	280	241	293	510	737	13
de	244	280	255	293	510	737	13
paz	258	280	274	293	510	737	13
como	277	280	302	293	510	737	13
las	305	280	318	293	510	737	13
medidas	321	280	359	293	510	737	13
que	362	280	379	293	510	737	13
busquen	382	280	421	293	510	737	13
reducir	424	280	456	293	510	737	13
la	459	280	468	293	510	737	13
probabilidad	57	293	115	306	510	737	13
de	118	293	128	306	510	737	13
caer	132	293	151	306	510	737	13
o	154	293	160	306	510	737	13
recaer	163	293	191	306	510	737	13
en	194	293	205	306	510	737	13
un	208	293	220	306	510	737	13
conflicto,	224	293	267	306	510	737	13
para	270	293	290	306	510	737	13
lo	294	293	302	306	510	737	13
cual	306	293	325	306	510	737	13
se	328	293	337	306	510	737	13
requiere	340	293	378	306	510	737	13
del	381	293	395	306	510	737	13
fortalecimiento	398	293	468	306	510	737	13
de	57	305	67	319	510	737	13
las	71	305	83	319	510	737	13
capacidades	87	305	142	319	510	737	13
en	145	305	156	319	510	737	13
todos	159	305	184	319	510	737	13
los	187	305	201	319	510	737	13
niveles	204	305	236	319	510	737	13
para	239	305	259	319	510	737	13
la	263	305	271	319	510	737	13
gestión	274	305	308	319	510	737	13
de	311	305	322	319	510	737	13
conflictos,	325	305	372	319	510	737	13
que	376	305	392	319	510	737	13
permita	396	305	431	319	510	737	13
afirmar	434	305	468	319	510	737	13
las	57	318	69	331	510	737	13
bases	72	318	97	331	510	737	13
de	100	318	110	331	510	737	13
la	114	318	122	331	510	737	13
paz	125	318	141	331	510	737	13
y	144	318	150	331	510	737	13
el	153	318	161	331	510	737	13
desarrollo	164	318	209	331	510	737	13
sostenible,	212	318	260	331	510	737	13
con	263	318	280	331	510	737	13
el	283	318	291	331	510	737	13
fin	294	318	307	331	510	737	13
de	310	318	321	331	510	737	13
consolidar	324	318	371	331	510	737	13
la	374	318	383	331	510	737	13
paz	386	318	402	331	510	737	13
a	405	318	410	331	510	737	13
partir	413	318	438	331	510	737	13
de	441	318	452	331	510	737	13
las	455	318	468	331	510	737	13
propias	57	331	90	344	510	737	13
necesidades	94	331	148	344	510	737	13
y	151	331	157	344	510	737	13
la	160	331	168	344	510	737	13
consecución	171	331	228	344	510	737	13
de	235	331	245	344	510	737	13
los	252	331	265	344	510	737	13
objetivos.	271	331	315	344	510	737	13
En	85	344	97	357	510	737	13
concordancia	102	344	162	357	510	737	13
con	168	344	184	357	510	737	13
este	189	344	206	357	510	737	13
propósito	211	344	254	357	510	737	13
se	259	344	268	357	510	737	13
requiere	273	344	309	357	510	737	13
de	314	344	325	357	510	737	13
un	330	344	342	357	510	737	13
conjunto	347	344	387	357	510	737	13
de	392	344	403	357	510	737	13
acciones	408	344	446	357	510	737	13
que	451	344	468	357	510	737	13
permitan	57	356	97	369	510	737	13
a	100	356	105	369	510	737	13
una	108	356	125	369	510	737	13
sociedad	128	356	167	369	510	737	13
prevenir,	170	356	209	369	510	737	13
gestionar	212	356	254	369	510	737	13
y	256	356	262	369	510	737	13
resolver	265	356	301	369	510	737	13
los	303	356	316	369	510	737	13
conflictos,	319	356	366	369	510	737	13
a	368	356	374	369	510	737	13
partir	377	356	401	369	510	737	13
de	404	356	415	369	510	737	13
sus	418	356	432	369	510	737	13
propias	435	356	468	369	510	737	13
capacidades	57	369	111	382	510	737	13
y	114	369	120	382	510	737	13
sin	123	369	136	382	510	737	13
recurrir	139	369	173	382	510	737	13
a	176	369	181	382	510	737	13
la	184	369	192	382	510	737	13
violencia	196	369	236	382	510	737	13
(IECAH,	240	369	275	382	510	737	13
2010),	278	369	305	382	510	737	13
fortaleciendo	308	369	367	382	510	737	13
su	370	369	380	382	510	737	13
capacidad	383	369	428	382	510	737	13
de	432	369	442	382	510	737	13
crear	445	369	468	382	510	737	13
seguridad	57	382	100	395	510	737	13
y	103	382	109	395	510	737	13
desarrollo	112	382	156	395	510	737	13
sostenible,	159	382	206	395	510	737	13
mediante	209	382	250	395	510	737	13
la	253	382	262	395	510	737	13
mejora	264	382	295	395	510	737	13
estructural	298	382	346	395	510	737	13
de	349	382	360	395	510	737	13
nivel	362	382	385	395	510	737	13
social,	388	382	416	395	510	737	13
económico	419	382	468	395	510	737	13
y	57	394	62	408	510	737	13
político,	67	394	104	408	510	737	13
que	109	394	125	408	510	737	13
encamine	130	394	173	408	510	737	13
sus	178	394	192	408	510	737	13
acciones	197	394	235	408	510	737	13
a	240	394	245	408	510	737	13
prevenir	250	394	288	408	510	737	13
los	293	394	305	408	510	737	13
conflictos,	310	394	357	408	510	737	13
mantener	362	394	404	408	510	737	13
la	409	394	417	408	510	737	13
paz,	422	394	440	408	510	737	13
crear	445	394	468	408	510	737	13
sistemas	57	407	94	420	510	737	13
de	98	407	109	420	510	737	13
alerta	113	407	138	420	510	737	13
temprano,	142	407	188	420	510	737	13
reformar	192	407	231	420	510	737	13
la	236	407	244	420	510	737	13
seguridad,	248	407	294	420	510	737	13
consolidar	298	407	345	420	510	737	13
autoridades	349	407	401	420	510	737	13
legítimas,	405	407	449	420	510	737	13
por	453	407	468	420	510	737	13
tanto	57	420	80	433	510	737	13
al	83	420	92	433	510	737	13
desarrollo	95	420	139	433	510	737	13
humano,	142	420	182	433	510	737	13
teniendo	185	420	224	433	510	737	13
en	227	420	238	433	510	737	13
cuenta	241	420	271	433	510	737	13
las	274	420	287	433	510	737	13
diferencias	290	420	338	433	510	737	13
culturales	341	420	385	433	510	737	13
y	388	420	394	433	510	737	13
del	397	420	410	433	510	737	13
entorno	413	420	448	433	510	737	13
que	451	420	468	433	510	737	13
particularizan	57	432	119	446	510	737	13
los	123	432	136	446	510	737	13
conflictos	141	432	185	446	510	737	13
(ARÉVALO,	189	432	239	446	510	737	13
2014),	244	432	271	446	510	737	13
pero	276	432	295	446	510	737	13
respondiendo	300	432	360	446	510	737	13
de	365	432	375	446	510	737	13
manera	379	432	413	446	510	737	13
global	418	432	445	446	510	737	13
a	450	432	455	446	510	737	13
la	459	432	468	446	510	737	13
construcción	57	445	114	458	510	737	13
de	117	445	128	458	510	737	13
paz	131	445	147	458	510	737	13
una	150	445	167	458	510	737	13
vez	170	445	185	458	510	737	13
finalizado	188	445	233	458	510	737	13
un	236	445	248	458	510	737	13
conflicto	251	445	291	458	510	737	13
(CÁRDENAS,	294	445	353	458	510	737	13
2008).	356	445	384	458	510	737	13
La	85	458	96	471	510	737	13
construcción	101	458	160	471	510	737	13
de	166	458	176	471	510	737	13
paz	181	458	197	471	510	737	13
depende	203	458	241	471	510	737	13
esencialmente	246	458	311	471	510	737	13
de	316	458	327	471	510	737	13
un	332	458	344	471	510	737	13
proceso	349	458	385	471	510	737	13
orientado	390	458	434	471	510	737	13
por	439	458	454	471	510	737	13
el	460	458	468	471	510	737	13
Estado	57	471	87	484	510	737	13
desde	91	471	116	484	510	737	13
el	120	471	128	484	510	737	13
ámbito	132	471	164	484	510	737	13
estructural	168	471	216	484	510	737	13
involucrando	220	471	281	484	510	737	13
a	285	471	290	484	510	737	13
la	294	471	303	484	510	737	13
sociedad	306	471	346	484	510	737	13
en	350	471	361	484	510	737	13
su	364	471	375	484	510	737	13
totalidad,	378	471	422	484	510	737	13
mediante	426	471	468	484	510	737	13
la	57	483	65	496	510	737	13
consolidación	69	483	133	496	510	737	13
de	137	483	147	496	510	737	13
una	151	483	169	496	510	737	13
cultura	173	483	205	496	510	737	13
de	209	483	220	496	510	737	13
paz.	224	483	242	496	510	737	13
Se	246	483	257	496	510	737	13
hace	261	483	282	496	510	737	13
viable	286	483	314	496	510	737	13
a	318	483	323	496	510	737	13
partir	327	483	352	496	510	737	13
de	356	483	367	496	510	737	13
las	371	483	383	496	510	737	13
políticas	387	483	426	496	510	737	13
públicas	430	483	468	496	510	737	13
y	57	496	62	509	510	737	13
de	66	496	77	509	510	737	13
las	81	496	93	509	510	737	13
leyes	97	496	120	509	510	737	13
encaminadas	123	496	183	509	510	737	13
al	187	496	195	509	510	737	13
afianzamiento	199	496	265	509	510	737	13
del	268	496	282	509	510	737	13
posconflicto.	286	496	345	509	510	737	13
Frente	349	496	378	509	510	737	13
a	381	496	387	509	510	737	13
este	390	496	408	509	510	737	13
propósito	412	496	455	509	510	737	13
se	459	496	468	509	510	737	13
ha	57	509	68	522	510	737	13
evidenciado	72	509	127	522	510	737	13
la	131	509	139	522	510	737	13
importancia	143	509	198	522	510	737	13
de	202	509	213	522	510	737	13
la	217	509	225	522	510	737	13
educación	229	509	276	522	510	737	13
para	279	509	300	522	510	737	13
su	304	509	314	522	510	737	13
consolidación,	318	509	384	522	510	737	13
lo	388	509	397	522	510	737	13
que	401	509	417	522	510	737	13
se	421	509	430	522	510	737	13
afianza	434	509	468	522	510	737	13
con	57	521	73	535	510	737	13
la	78	521	86	535	510	737	13
implementación	91	521	164	535	510	737	13
de	169	521	180	535	510	737	13
la	184	521	192	535	510	737	13
Ley	197	521	213	535	510	737	13
1732	217	521	240	535	510	737	13
que	245	521	261	535	510	737	13
legisla	266	521	295	535	510	737	13
la	299	521	308	535	510	737	13
Cátedra	312	521	347	535	510	737	13
de	351	521	362	535	510	737	13
la	367	521	375	535	510	737	13
Paz,	379	521	398	535	510	737	13
de	402	521	413	535	510	737	13
obligatorio	417	521	468	535	510	737	13
cumplimiento	57	534	120	547	510	737	13
en	122	534	133	547	510	737	13
todas	136	534	160	547	510	737	13
las	162	534	175	547	510	737	13
instituciones	177	534	235	547	510	737	13
educativas	238	534	286	547	510	737	13
del	288	534	302	547	510	737	13
país,	304	534	325	547	510	737	13
con	327	534	344	547	510	737	13
el	346	534	354	547	510	737	13
fin	357	534	369	547	510	737	13
de	372	534	382	547	510	737	13
generar	384	534	419	547	510	737	13
ambientes	421	534	468	547	510	737	13
pacíficos	57	547	97	560	510	737	13
desde	101	547	126	560	510	737	13
las	129	547	142	560	510	737	13
aulas	145	547	169	560	510	737	13
por	172	547	188	560	510	737	13
lo	191	547	200	560	510	737	13
que	203	547	219	560	510	737	13
debe	223	547	244	560	510	737	13
ser	247	547	260	560	510	737	13
incluida	263	547	301	560	510	737	13
como	304	547	329	560	510	737	13
materia	332	547	367	560	510	737	13
(COLOMBIA,	370	547	428	560	510	737	13
2015).	431	547	459	560	510	737	13
El	85	559	94	573	510	737	13
objetivo	97	559	135	573	510	737	13
de	138	559	148	573	510	737	13
la	152	559	160	573	510	737	13
Cátedra	163	559	198	573	510	737	13
de	201	559	212	573	510	737	13
Paz	215	559	231	573	510	737	13
es	235	559	244	573	510	737	13
[…]	85	586	98	598	510	737	13
fomentar	101	586	137	598	510	737	13
el	141	586	148	598	510	737	13
proceso	152	586	182	598	510	737	13
de	186	586	195	598	510	737	13
apropiación	198	586	245	598	510	737	13
de	249	586	258	598	510	737	13
conocimientos	262	586	320	598	510	737	13
y	323	586	328	598	510	737	13
competencias	332	586	385	598	510	737	13
relacionados	389	586	439	598	510	737	13
con	443	586	457	598	510	737	13
el	461	586	468	598	510	737	13
territorio,	85	599	123	610	510	737	13
la	127	599	134	610	510	737	13
cultura,	138	599	168	610	510	737	13
el	172	599	178	610	510	737	13
contexto	182	599	217	610	510	737	13
económico	221	599	264	610	510	737	13
y	268	599	273	610	510	737	13
social	276	599	299	610	510	737	13
y	303	599	308	610	510	737	13
la	312	599	319	610	510	737	13
memoria	323	599	357	610	510	737	13
histórica,	361	599	398	610	510	737	13
con	402	599	416	610	510	737	13
el	420	599	427	610	510	737	13
propósito	430	599	468	610	510	737	13
de	85	612	94	623	510	737	13
reconstruir	98	612	141	623	510	737	13
el	144	612	151	623	510	737	13
tejido	155	612	177	623	510	737	13
social,	181	612	206	623	510	737	13
promover	209	612	247	623	510	737	13
la	251	612	258	623	510	737	13
prosperidad	261	612	308	623	510	737	13
general	311	612	341	623	510	737	13
y	344	612	349	623	510	737	13
garantizar	353	612	393	623	510	737	13
la	396	612	404	623	510	737	13
efectividad,	407	612	453	623	510	737	13
los	456	612	468	623	510	737	13
principios,	85	624	127	636	510	737	13
derechos	129	624	164	636	510	737	13
y	167	624	172	636	510	737	13
deberes	175	624	204	636	510	737	13
consagrados	207	624	256	636	510	737	13
en	259	624	269	636	510	737	13
la	271	624	279	636	510	737	13
Constitución.	281	624	334	636	510	737	13
(COLOMBIA,	337	624	387	636	510	737	13
2015,	390	624	411	636	510	737	13
p.	414	624	421	636	510	737	13
1).	424	624	434	636	510	737	13
Educ.	57	687	73	696	510	737	13
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	13
São	99	687	109	696	510	737	13
Paulo,	111	687	129	696	510	737	13
v.	132	687	137	696	510	737	13
46,	138	687	148	696	510	737	13
e214753,	150	687	178	696	510	737	13
2020.	180	687	197	696	510	737	13
13	459	686	468	696	510	737	13
Aura	43	67	56	76	510	737	14
Alicia	57	67	72	76	510	737	14
Cardozo	74	67	97	76	510	737	14
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	14
Aldair	132	67	149	76	510	737	14
Ricardo	150	67	172	76	510	737	14
Morales	174	67	196	76	510	737	14
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	14
Paola	227	67	242	76	510	737	14
Andrea	244	67	264	76	510	737	14
Martínez	266	67	290	76	510	737	14
SANDE	292	67	312	76	510	737	14
Los	71	102	86	115	510	737	14
contenidos	91	102	141	115	510	737	14
de	145	102	156	115	510	737	14
la	161	102	169	115	510	737	14
catedra	173	102	207	115	510	737	14
se	211	102	221	115	510	737	14
han	225	102	243	115	510	737	14
especificado	247	102	303	115	510	737	14
como:	308	102	336	115	510	737	14
a)	341	102	349	115	510	737	14
La	354	102	364	115	510	737	14
cultura	369	102	401	115	510	737	14
de	406	102	417	115	510	737	14
paz;	421	102	440	115	510	737	14
b)	445	102	454	115	510	737	14
Educación	43	115	90	128	510	737	14
para	93	115	113	128	510	737	14
la	117	115	125	128	510	737	14
paz;	128	115	148	128	510	737	14
y	151	115	157	128	510	737	14
c)	160	115	168	128	510	737	14
Desarrollo	171	115	218	128	510	737	14
sostenible.	221	115	269	128	510	737	14
A	71	128	78	141	510	737	14
pesar	81	128	105	141	510	737	14
de	107	128	118	141	510	737	14
la	120	128	129	141	510	737	14
claridad	131	128	168	141	510	737	14
de	171	128	181	141	510	737	14
la	184	128	192	141	510	737	14
Ley	195	128	211	141	510	737	14
y	213	128	219	141	510	737	14
sus	221	128	236	141	510	737	14
decretos,	238	128	279	141	510	737	14
en	281	128	292	141	510	737	14
la	295	128	303	141	510	737	14
implementación	305	128	379	141	510	737	14
de	382	128	392	141	510	737	14
la	395	128	403	141	510	737	14
Cátedra	406	128	440	141	510	737	14
de	443	128	453	141	510	737	14
la	43	140	51	154	510	737	14
Paz	54	140	69	154	510	737	14
se	72	140	81	154	510	737	14
evidencia	84	140	128	154	510	737	14
una	130	140	148	154	510	737	14
débil	150	140	173	154	510	737	14
apropiación	175	140	230	154	510	737	14
por	232	140	248	154	510	737	14
parte	250	140	274	154	510	737	14
de	276	140	287	154	510	737	14
los	290	140	303	154	510	737	14
estudiantes,	305	140	359	154	510	737	14
quienes	362	140	397	154	510	737	14
manifiestan	399	140	454	154	510	737	14
que	43	153	59	166	510	737	14
no	62	153	74	166	510	737	14
hay	77	153	94	166	510	737	14
una	97	153	114	166	510	737	14
claridad	117	153	154	166	510	737	14
sobre	157	153	182	166	510	737	14
lo	185	153	193	166	510	737	14
que	196	153	213	166	510	737	14
se	216	153	225	166	510	737	14
enseña,	228	153	262	166	510	737	14
no	265	153	277	166	510	737	14
cuenta	280	153	311	166	510	737	14
con	314	153	330	166	510	737	14
un	333	153	345	166	510	737	14
espacio	348	153	382	166	510	737	14
específico	385	153	430	166	510	737	14
para	433	153	454	166	510	737	14
su	43	166	53	179	510	737	14
desarrollo.	57	166	105	179	510	737	14
Se	109	166	120	179	510	737	14
articula	124	166	159	179	510	737	14
a	164	166	169	179	510	737	14
asignaturas	173	166	226	179	510	737	14
como	230	166	255	179	510	737	14
Ética	259	166	282	179	510	737	14
y	286	166	292	179	510	737	14
Valores,	296	166	333	179	510	737	14
Ciencias	337	166	375	179	510	737	14
Sociales	379	166	416	179	510	737	14
o	420	166	426	179	510	737	14
en	430	166	441	179	510	737	14
el	446	166	454	179	510	737	14
componente	43	178	99	192	510	737	14
religioso,	102	178	144	192	510	737	14
tal	147	178	159	192	510	737	14
como	162	178	187	192	510	737	14
lo	191	178	200	192	510	737	14
manifiesta	203	178	251	192	510	737	14
un	254	178	266	192	510	737	14
estudiante:	269	178	320	192	510	737	14
Aunque	71	205	102	217	510	737	14
la	105	205	112	217	510	737	14
materia	115	205	145	217	510	737	14
que	148	205	162	217	510	737	14
está	165	205	180	217	510	737	14
decretada,	183	205	223	217	510	737	14
en	226	205	236	217	510	737	14
la	238	205	246	217	510	737	14
institución	248	205	291	217	510	737	14
no	294	205	304	217	510	737	14
se	307	205	315	217	510	737	14
maneja	317	205	346	217	510	737	14
una	349	205	364	217	510	737	14
buena	367	205	391	217	510	737	14
cátedra	394	205	423	217	510	737	14
de	425	205	435	217	510	737	14
paz,	437	205	453	217	510	737	14
no	71	218	81	229	510	737	14
es	84	218	92	229	510	737	14
una	94	218	109	229	510	737	14
materia	112	218	142	229	510	737	14
sino	144	218	161	229	510	737	14
como	164	218	185	229	510	737	14
los	188	218	199	229	510	737	14
devocionales,	202	218	255	229	510	737	14
educación	258	218	298	229	510	737	14
cristiana,	301	218	337	229	510	737	14
materias	339	218	373	229	510	737	14
como	376	218	397	229	510	737	14
competencias	400	218	454	229	510	737	14
ciudadanas,	71	231	118	242	510	737	14
ética,	121	231	141	242	510	737	14
en	144	231	154	242	510	737	14
los	157	231	168	242	510	737	14
cursos	171	231	196	242	510	737	14
que	199	231	213	242	510	737	14
tenemos	216	231	249	242	510	737	14
ese	251	231	264	242	510	737	14
tema	266	231	286	242	510	737	14
de	289	231	298	242	510	737	14
paz	301	231	314	242	510	737	14
y	317	231	322	242	510	737	14
de	325	231	334	242	510	737	14
reconciliación.	337	231	395	242	510	737	14
A	71	255	78	268	510	737	14
lo	83	255	92	268	510	737	14
que	97	255	114	268	510	737	14
se	119	255	128	268	510	737	14
agrega	133	255	164	268	510	737	14
que	169	255	185	268	510	737	14
para	190	255	211	268	510	737	14
ellos	216	255	237	268	510	737	14
que	242	255	258	268	510	737	14
son	263	255	279	268	510	737	14
aspectos	284	255	323	268	510	737	14
irrelevantes;	328	255	385	268	510	737	14
repiten	390	255	422	268	510	737	14
temas	427	255	454	268	510	737	14
asociados	43	267	87	281	510	737	14
a	93	267	98	281	510	737	14
la	104	267	113	281	510	737	14
formación	119	267	166	281	510	737	14
en	172	267	183	281	510	737	14
valores	189	267	222	281	510	737	14
o	228	267	233	281	510	737	14
la	239	267	248	281	510	737	14
metodología	254	267	311	281	510	737	14
de	317	267	328	281	510	737	14
los	334	267	347	281	510	737	14
docentes	353	267	393	281	510	737	14
no	399	267	411	281	510	737	14
generan	417	267	454	281	510	737	14
motivación	43	280	94	293	510	737	14
frente	97	280	124	293	510	737	14
a	128	280	133	293	510	737	14
los	136	280	149	293	510	737	14
contenidos	152	280	202	293	510	737	14
de	205	280	216	293	510	737	14
la	219	280	228	293	510	737	14
cátedra	231	280	264	293	510	737	14
y	267	280	273	293	510	737	14
realizando	276	280	324	293	510	737	14
lecturas	327	280	363	293	510	737	14
ocasionales	366	280	419	293	510	737	14
que	422	280	439	293	510	737	14
no	442	280	454	293	510	737	14
resultan	43	293	79	306	510	737	14
significativas,	83	293	146	306	510	737	14
tal	150	293	161	306	510	737	14
como	165	293	190	306	510	737	14
lo	193	293	202	306	510	737	14
manifiesta	205	293	253	306	510	737	14
una	256	293	274	306	510	737	14
participante	277	293	332	306	510	737	14
Aquí	71	320	90	331	510	737	14
en	93	320	102	331	510	737	14
el	105	320	112	331	510	737	14
colegio,	115	320	146	331	510	737	14
que	149	320	163	331	510	737	14
yo	166	320	176	331	510	737	14
sepa,	179	320	199	331	510	737	14
se	202	320	210	331	510	737	14
manejan	213	320	247	331	510	737	14
mucho	250	320	277	331	510	737	14
más	280	320	296	331	510	737	14
con	299	320	313	331	510	737	14
las	316	320	327	331	510	737	14
lecturas.	330	320	363	331	510	737	14
Este	369	320	385	331	510	737	14
periodo	388	320	418	331	510	737	14
tocó	421	320	438	331	510	737	14
fue	441	320	454	331	510	737	14
la	71	332	78	344	510	737	14
niñez,	81	332	105	344	510	737	14
los	108	332	119	344	510	737	14
derechos	122	332	156	344	510	737	14
de	159	332	168	344	510	737	14
los	171	332	183	344	510	737	14
niños	185	332	207	344	510	737	14
y	210	332	215	344	510	737	14
derechos	218	332	252	344	510	737	14
sociales	255	332	286	344	510	737	14
y	289	332	294	344	510	737	14
civiles	296	332	321	344	510	737	14
eh....	324	332	343	344	510	737	14
también	346	332	378	344	510	737	14
mucho	381	332	408	344	510	737	14
de	410	332	420	344	510	737	14
valores.	422	332	453	344	510	737	14
De	71	356	83	369	510	737	14
los	88	356	101	369	510	737	14
colegios	106	356	143	369	510	737	14
de	148	356	158	369	510	737	14
los	163	356	176	369	510	737	14
estudiantes	181	356	232	369	510	737	14
participantes,	237	356	299	369	510	737	14
se	304	356	313	369	510	737	14
ha	318	356	329	369	510	737	14
evidenciado	334	356	389	369	510	737	14
que	394	356	410	369	510	737	14
desde	415	356	440	369	510	737	14
la	445	356	454	369	510	737	14
perspectiva	43	369	94	382	510	737	14
de	98	369	108	382	510	737	14
ellos,	112	369	135	382	510	737	14
no	139	369	151	382	510	737	14
se	154	369	163	382	510	737	14
ha	167	369	178	382	510	737	14
asumido	181	369	220	382	510	737	14
el	223	369	231	382	510	737	14
desarrollo	235	369	280	382	510	737	14
de	284	369	294	382	510	737	14
la	298	369	306	382	510	737	14
Cátedra	309	369	344	382	510	737	14
de	348	369	358	382	510	737	14
la	362	369	370	382	510	737	14
Paz.	374	369	392	382	510	737	14
No	395	369	409	382	510	737	14
obstante,	412	369	454	382	510	737	14
los	43	382	56	395	510	737	14
estudiantes	59	382	110	395	510	737	14
entrevistados	113	382	174	395	510	737	14
reconocen	177	382	224	395	510	737	14
la	227	382	236	395	510	737	14
necesidad	239	382	284	395	510	737	14
de	287	382	297	395	510	737	14
profundizar	300	382	354	395	510	737	14
en	357	382	368	395	510	737	14
temáticas	371	382	415	395	510	737	14
sociales	418	382	454	395	510	737	14
y	43	394	48	408	510	737	14
de	52	394	62	408	510	737	14
conocer	66	394	102	408	510	737	14
la	105	394	113	408	510	737	14
historia	117	394	151	408	510	737	14
reciente	155	394	191	408	510	737	14
para	194	394	214	408	510	737	14
la	218	394	226	408	510	737	14
comprensión	230	394	289	408	510	737	14
de	292	394	303	408	510	737	14
problemáticas	306	394	370	408	510	737	14
sociales,	373	394	412	408	510	737	14
políticas	415	394	454	408	510	737	14
y	43	407	48	420	510	737	14
económicas	51	407	105	420	510	737	14
en	108	407	119	420	510	737	14
Colombia.	123	407	169	420	510	737	14
Pienso	71	434	97	445	510	737	14
que	100	434	114	445	510	737	14
nos	117	434	131	445	510	737	14
pueden	134	434	163	445	510	737	14
dar	166	434	178	445	510	737	14
esos	181	434	198	445	510	737	14
espacios,	201	434	236	445	510	737	14
nos	239	434	253	445	510	737	14
colocaron	256	434	295	445	510	737	14
en	298	434	308	445	510	737	14
nuestro	310	434	340	445	510	737	14
horario	343	434	372	445	510	737	14
cátedra	375	434	404	445	510	737	14
de	407	434	416	445	510	737	14
paz,	419	434	435	445	510	737	14
y	438	434	443	445	510	737	14
es	446	434	454	445	510	737	14
una	71	447	86	458	510	737	14
materia.	89	447	121	458	510	737	14
Sin	124	447	137	458	510	737	14
embargo,	140	447	177	458	510	737	14
como	179	447	201	458	510	737	14
estudiante,	204	447	247	458	510	737	14
no	250	447	260	458	510	737	14
es	263	447	271	458	510	737	14
como	274	447	295	458	510	737	14
que	298	447	312	458	510	737	14
muchos	315	447	346	458	510	737	14
vayamos	349	447	384	458	510	737	14
a	387	447	391	458	510	737	14
aprovechar	394	447	439	458	510	737	14
ese	441	447	454	458	510	737	14
espacio,	71	459	102	471	510	737	14
para	105	459	123	471	510	737	14
ponerlo	125	459	156	471	510	737	14
en	159	459	168	471	510	737	14
práctica	171	459	202	471	510	737	14
o	205	459	210	471	510	737	14
para	213	459	230	471	510	737	14
conocer.	233	459	266	471	510	737	14
Además,	71	483	108	496	510	737	14
los	112	483	124	496	510	737	14
estudiantes	128	483	177	496	510	737	14
consideran	180	483	228	496	510	737	14
que	232	483	248	496	510	737	14
los	251	483	264	496	510	737	14
procesos	267	483	305	496	510	737	14
educativos	309	483	356	496	510	737	14
correspondientes	359	483	433	496	510	737	14
a	437	483	442	496	510	737	14
la	445	483	454	496	510	737	14
construcción	43	496	99	509	510	737	14
de	102	496	112	509	510	737	14
ciudadanía	115	496	163	509	510	737	14
y	165	496	171	509	510	737	14
el	174	496	181	509	510	737	14
fortalecimiento	184	496	251	509	510	737	14
de	253	496	264	509	510	737	14
las	266	496	279	509	510	737	14
competencias	281	496	341	509	510	737	14
ciudadanas	343	496	393	509	510	737	14
no	395	496	407	509	510	737	14
llenan	410	496	437	509	510	737	14
sus	440	496	454	509	510	737	14
expectativas,	43	509	100	522	510	737	14
no	102	509	114	522	510	737	14
permitiendo	116	509	169	522	510	737	14
alcanzar	172	509	209	522	510	737	14
los	212	509	224	522	510	737	14
objetivos	227	509	267	522	510	737	14
propuestos	269	509	317	522	510	737	14
en	319	509	330	522	510	737	14
formación	333	509	378	522	510	737	14
en	380	509	391	522	510	737	14
esta	394	509	411	522	510	737	14
temática.	414	509	454	522	510	737	14
Igualmente,	71	535	116	547	510	737	14
el	118	535	125	547	510	737	14
colegio	127	535	155	547	510	737	14
precisamente	157	535	207	547	510	737	14
es	210	535	217	547	510	737	14
una	220	535	235	547	510	737	14
formación	237	535	276	547	510	737	14
para	279	535	296	547	510	737	14
los	298	535	309	547	510	737	14
estudiantes	312	535	354	547	510	737	14
para	357	535	373	547	510	737	14
salir	376	535	392	547	510	737	14
a	395	535	399	547	510	737	14
una	402	535	416	547	510	737	14
ciudad,	419	535	446	547	510	737	14
a	449	535	453	547	510	737	14
una	71	548	85	560	510	737	14
sociedad	87	548	120	560	510	737	14
competente,	122	548	168	560	510	737	14
y	170	548	175	560	510	737	14
una	176	548	191	560	510	737	14
cátedra	193	548	220	560	510	737	14
de	222	548	231	560	510	737	14
ciudadanía	233	548	275	560	510	737	14
nos	277	548	290	560	510	737	14
vendría	292	548	321	560	510	737	14
muy	322	548	340	560	510	737	14
bien…	342	548	365	560	510	737	14
Siempre	366	548	397	560	510	737	14
es	399	548	407	560	510	737	14
bueno	409	548	432	560	510	737	14
tener	434	548	454	560	510	737	14
espacios	71	561	102	572	510	737	14
en	105	561	114	572	510	737	14
el	117	561	123	572	510	737	14
que	126	561	140	572	510	737	14
estudiante	142	561	181	572	510	737	14
se	184	561	191	572	510	737	14
pueda	194	561	217	572	510	737	14
expresar	219	561	252	572	510	737	14
frente	254	561	276	572	510	737	14
a	279	561	284	572	510	737	14
las	286	561	297	572	510	737	14
diferentes	299	561	336	572	510	737	14
problemáticas,	339	561	394	572	510	737	14
a	396	561	401	572	510	737	14
los	403	561	414	572	510	737	14
diferentes	417	561	454	572	510	737	14
temas	71	574	93	585	510	737	14
de	96	574	105	585	510	737	14
ciudadanía	107	574	149	585	510	737	14
para	151	574	168	585	510	737	14
así	171	574	181	585	510	737	14
seguir	184	574	207	585	510	737	14
creciendo	209	574	245	585	510	737	14
como	248	574	269	585	510	737	14
persona,	271	574	303	585	510	737	14
como	306	574	327	585	510	737	14
sociedad	329	574	362	585	510	737	14
y	365	574	370	585	510	737	14
como	372	574	393	585	510	737	14
estudiantes.	396	574	440	585	510	737	14
Así	71	598	85	611	510	737	14
mismo,	90	598	122	611	510	737	14
los	127	598	140	611	510	737	14
estudiantes	145	598	193	611	510	737	14
consideran	198	598	245	611	510	737	14
que	250	598	266	611	510	737	14
la	271	598	279	611	510	737	14
principal	285	598	323	611	510	737	14
falencia	328	598	362	611	510	737	14
se	367	598	376	611	510	737	14
encuentra	381	598	424	611	510	737	14
en	430	598	440	611	510	737	14
la	445	598	453	611	510	737	14
metodología	43	610	96	623	510	737	14
de	98	610	108	623	510	737	14
los	109	610	122	623	510	737	14
docentes	123	610	161	623	510	737	14
encargados	162	610	211	623	510	737	14
de	213	610	223	623	510	737	14
la	224	610	232	623	510	737	14
formación	234	610	278	623	510	737	14
en	280	610	290	623	510	737	14
competencias	292	610	350	623	510	737	14
ciudadanas,	351	610	402	623	510	737	14
ciudadanía,	404	610	454	623	510	737	14
ética	43	623	63	636	510	737	14
y	66	623	71	636	510	737	14
valores,	74	623	107	636	510	737	14
llegando	110	623	148	636	510	737	14
a	150	623	156	636	510	737	14
manifestar	159	623	204	636	510	737	14
que	207	623	223	636	510	737	14
no	226	623	238	636	510	737	14
hay	240	623	257	636	510	737	14
diferencia	260	623	302	636	510	737	14
en	305	623	316	636	510	737	14
el	319	623	326	636	510	737	14
contenido	329	623	372	636	510	737	14
curricular	375	623	417	636	510	737	14
de	420	623	430	636	510	737	14
estas	433	623	454	636	510	737	14
asignaturas	43	636	92	649	510	737	14
si	96	636	103	649	510	737	14
se	107	636	116	649	510	737	14
hace	120	636	140	649	510	737	14
una	144	636	161	649	510	737	14
comparación	165	636	221	649	510	737	14
entre	225	636	247	649	510	737	14
lo	251	636	260	649	510	737	14
abordado	264	636	304	649	510	737	14
en	309	636	319	649	510	737	14
la	323	636	331	649	510	737	14
educación	336	636	379	649	510	737	14
básica	384	636	410	649	510	737	14
primaria,	415	636	454	649	510	737	14
educación	43	648	86	662	510	737	14
básica	89	648	116	662	510	737	14
secundaria	118	648	165	662	510	737	14
y	167	648	173	662	510	737	14
educación	176	648	220	662	510	737	14
media	222	648	249	662	510	737	14
como	251	648	275	662	510	737	14
lo	278	648	286	662	510	737	14
manifiesta	289	648	334	662	510	737	14
el	337	648	345	662	510	737	14
siguiente	347	648	386	662	510	737	14
participante:	388	648	443	662	510	737	14
Educ.	43	687	58	696	510	737	14
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	14
São	84	687	95	696	510	737	14
Paulo,	97	687	115	696	510	737	14
v.	118	687	123	696	510	737	14
46,	124	687	134	696	510	737	14
e214753,	135	687	164	696	510	737	14
2020.	165	687	183	696	510	737	14
14	445	686	454	696	510	737	14
Construcción	231	67	268	76	510	737	15
de	270	67	277	76	510	737	15
paz	279	67	289	76	510	737	15
y	291	67	294	76	510	737	15
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	15
en	328	67	335	76	510	737	15
la	337	67	342	76	510	737	15
Educación	344	67	373	76	510	737	15
Secundaria	375	67	406	76	510	737	15
y	408	67	411	76	510	737	15
Media	413	67	431	76	510	737	15
en	432	67	439	76	510	737	15
Colombia	441	67	468	76	510	737	15
Simplemente	85	104	136	115	510	737	15
muchos	139	104	169	115	510	737	15
estudiantes	171	104	216	115	510	737	15
lo	218	104	225	115	510	737	15
veremos	228	104	261	115	510	737	15
como	263	104	284	115	510	737	15
una	286	104	301	115	510	737	15
materia	304	104	334	115	510	737	15
de	336	104	345	115	510	737	15
relleno,	347	104	377	115	510	737	15
que	379	104	393	115	510	737	15
no	395	104	405	115	510	737	15
es	407	104	415	115	510	737	15
importante	417	104	461	115	510	737	15
a	463	104	468	115	510	737	15
pesar	85	116	106	128	510	737	15
de	108	116	117	128	510	737	15
que	120	116	134	128	510	737	15
nos	136	116	150	128	510	737	15
hablan	152	116	180	128	510	737	15
de	182	116	191	128	510	737	15
valores	193	116	222	128	510	737	15
y	224	116	229	128	510	737	15
nuestro	231	116	261	128	510	737	15
comportamiento,	263	116	331	128	510	737	15
de	333	116	342	128	510	737	15
la	344	116	352	128	510	737	15
ciudadanía	354	116	397	128	510	737	15
cuando	400	116	429	128	510	737	15
salgamos	431	116	468	128	510	737	15
a	85	129	90	140	510	737	15
un	93	129	103	140	510	737	15
mundo	107	129	135	140	510	737	15
fuera	138	129	158	140	510	737	15
del	162	129	174	140	510	737	15
colegio.	177	129	208	140	510	737	15
Porque	211	129	239	140	510	737	15
formar	242	129	269	140	510	737	15
un	272	129	283	140	510	737	15
ciudadano,	286	129	330	140	510	737	15
es	333	129	341	140	510	737	15
más	344	129	360	140	510	737	15
bien	363	129	381	140	510	737	15
desde	384	129	406	140	510	737	15
la	409	129	416	140	510	737	15
experiencia,	420	129	468	140	510	737	15
saliendo	85	142	118	153	510	737	15
al	120	142	128	153	510	737	15
mundo	130	142	158	153	510	737	15
y	160	142	165	153	510	737	15
conociéndolo	167	142	221	153	510	737	15
como	223	142	245	153	510	737	15
es.	247	142	257	153	510	737	15
Porque	260	142	287	153	510	737	15
igualmente	290	142	334	153	510	737	15
desde	336	142	358	153	510	737	15
un	361	142	371	153	510	737	15
salón	373	142	394	153	510	737	15
de	397	142	406	153	510	737	15
clases	408	142	431	153	510	737	15
donde	434	142	458	153	510	737	15
te	460	142	468	153	510	737	15
dicen	85	154	106	166	510	737	15
debes	109	154	131	166	510	737	15
actuar	134	154	159	166	510	737	15
de	162	154	171	166	510	737	15
esta	174	154	190	166	510	737	15
manera,	193	154	225	166	510	737	15
no	228	154	238	166	510	737	15
se	241	154	249	166	510	737	15
asimila	252	154	280	166	510	737	15
muy	283	154	301	166	510	737	15
bien.	304	154	323	166	510	737	15
Igualmente,	326	154	373	166	510	737	15
una	376	154	391	166	510	737	15
materia	394	154	424	166	510	737	15
de	427	154	436	166	510	737	15
cátedra	439	154	468	166	510	737	15
de	85	167	94	179	510	737	15
paz,	97	167	113	179	510	737	15
se	116	167	124	179	510	737	15
considera	127	167	164	179	510	737	15
una	167	167	182	179	510	737	15
materia	185	167	215	179	510	737	15
de	218	167	227	179	510	737	15
relleno.	230	167	259	179	510	737	15
Finalmente,	85	191	139	204	510	737	15
los	144	191	157	204	510	737	15
estudiantes	162	191	213	204	510	737	15
han	218	191	235	204	510	737	15
manifestado	240	191	296	204	510	737	15
un	301	191	313	204	510	737	15
componente	318	191	374	204	510	737	15
que	379	191	396	204	510	737	15
resulta	400	191	431	204	510	737	15
central	436	191	468	204	510	737	15
en	57	204	68	217	510	737	15
sus	71	204	86	217	510	737	15
análisis,	89	204	126	217	510	737	15
que	130	204	146	217	510	737	15
van	150	204	167	217	510	737	15
más	170	204	188	217	510	737	15
allá	192	204	209	217	510	737	15
de	212	204	223	217	510	737	15
la	226	204	234	217	510	737	15
propia	238	204	267	217	510	737	15
dinámica	271	204	313	217	510	737	15
escolar,	316	204	351	217	510	737	15
pero	354	204	374	217	510	737	15
que	378	204	394	217	510	737	15
no	398	204	409	217	510	737	15
le	413	204	421	217	510	737	15
puede	424	204	451	217	510	737	15
ser	455	204	468	217	510	737	15
ajena	57	217	81	230	510	737	15
y	85	217	91	230	510	737	15
es	94	217	103	230	510	737	15
la	107	217	115	230	510	737	15
vida	119	217	139	230	510	737	15
personal	142	217	181	230	510	737	15
y	185	217	190	230	510	737	15
familiar,	194	217	232	230	510	737	15
aspectos	236	217	274	230	510	737	15
que	278	217	294	230	510	737	15
impactan	298	217	340	230	510	737	15
en	344	217	355	230	510	737	15
la	358	217	367	230	510	737	15
cotidianidad	370	217	427	230	510	737	15
y	431	217	437	230	510	737	15
por	440	217	455	230	510	737	15
lo	459	217	468	230	510	737	15
tanto	57	229	81	242	510	737	15
en	83	229	94	242	510	737	15
el	97	229	105	242	510	737	15
contexto	108	229	148	242	510	737	15
escolar,	151	229	185	242	510	737	15
con	187	229	204	242	510	737	15
lo	207	229	216	242	510	737	15
que	218	229	235	242	510	737	15
se	237	229	246	242	510	737	15
complejizan	249	229	305	242	510	737	15
las	307	229	320	242	510	737	15
circunstancias	322	229	388	242	510	737	15
que	390	229	407	242	510	737	15
enmarcan	410	229	455	242	510	737	15
su	458	229	468	242	510	737	15
formación.	57	242	106	255	510	737	15
Parte	112	242	136	255	510	737	15
de	139	242	149	255	510	737	15
esto	152	242	171	255	510	737	15
se	173	242	183	255	510	737	15
ve	186	242	196	255	510	737	15
reflejado	199	242	239	255	510	737	15
en	242	242	253	255	510	737	15
la	256	242	265	255	510	737	15
siguiente	268	242	309	255	510	737	15
intervención	312	242	370	255	510	737	15
que	373	242	389	255	510	737	15
deja	392	242	411	255	510	737	15
en	414	242	425	255	510	737	15
el	428	242	436	255	510	737	15
aire	439	242	456	255	510	737	15
la	459	242	468	255	510	737	15
profunda	57	255	99	268	510	737	15
necesidad	102	255	147	268	510	737	15
de	150	255	160	268	510	737	15
dar	164	255	179	268	510	737	15
respuestas	182	255	229	268	510	737	15
integrales	232	255	276	268	510	737	15
y	280	255	285	268	510	737	15
tanto	288	255	312	268	510	737	15
desde	316	255	341	268	510	737	15
el	344	255	352	268	510	737	15
ámbito	355	255	387	268	510	737	15
estructural	391	255	439	268	510	737	15
como	443	255	468	268	510	737	15
desde	57	267	82	281	510	737	15
el	85	267	93	281	510	737	15
contexto	97	267	137	281	510	737	15
escolar.	140	267	175	281	510	737	15
Pero	85	294	102	306	510	737	15
no	107	294	117	306	510	737	15
se	121	294	129	306	510	737	15
está	133	294	149	306	510	737	15
tomando	153	294	188	306	510	737	15
en	192	294	202	306	510	737	15
cuenta	206	294	233	306	510	737	15
lo	237	294	244	306	510	737	15
que	249	294	263	306	510	737	15
ocurre	267	294	292	306	510	737	15
en	296	294	306	306	510	737	15
las	310	294	321	306	510	737	15
casas.	325	294	348	306	510	737	15
Por	353	294	366	306	510	737	15
ejemplo,	370	294	403	306	510	737	15
si	408	294	414	306	510	737	15
hay	418	294	433	306	510	737	15
muchos	437	294	468	306	510	737	15
problemas	85	307	126	318	510	737	15
que	129	307	143	318	510	737	15
lo	146	307	153	318	510	737	15
ponen	156	307	181	318	510	737	15
a	183	307	188	318	510	737	15
uno	190	307	206	318	510	737	15
mal,	209	307	226	318	510	737	15
por	228	307	242	318	510	737	15
ejemplo,	244	307	278	318	510	737	15
llegas	280	307	303	318	510	737	15
con	306	307	320	318	510	737	15
una	323	307	338	318	510	737	15
rabia	341	307	361	318	510	737	15
de	363	307	373	318	510	737	15
tu	375	307	383	318	510	737	15
casa	386	307	403	318	510	737	15
y	406	307	411	318	510	737	15
acá	414	307	427	318	510	737	15
te	430	307	437	318	510	737	15
quieres	440	307	468	318	510	737	15
desquitar	85	320	121	331	510	737	15
con	124	320	139	331	510	737	15
todo	142	320	159	331	510	737	15
el	162	320	169	331	510	737	15
mundo,	172	320	202	331	510	737	15
no	205	320	215	331	510	737	15
convives	218	320	253	331	510	737	15
con	256	320	270	331	510	737	15
nadie	273	320	294	331	510	737	15
y	297	320	302	331	510	737	15
el	305	320	312	331	510	737	15
manual	315	320	344	331	510	737	15
de	347	320	356	331	510	737	15
convivencia	359	320	407	331	510	737	15
ahí	410	320	422	331	510	737	15
no	425	320	435	331	510	737	15
vale.	438	320	457	331	510	737	15
Los	85	344	101	357	510	737	15
participantes	106	344	165	357	510	737	15
presentaron	171	344	225	357	510	737	15
aportes	231	344	264	357	510	737	15
al	269	344	278	357	510	737	15
análisis	283	344	318	357	510	737	15
de	323	344	334	357	510	737	15
lo	340	344	348	357	510	737	15
que	354	344	370	357	510	737	15
es	376	344	385	357	510	737	15
la	391	344	399	357	510	737	15
educación	405	344	451	357	510	737	15
en	457	344	468	357	510	737	15
ciudadanía	57	356	107	369	510	737	15
en	111	356	122	369	510	737	15
sus	125	356	140	369	510	737	15
diferentes	144	356	188	369	510	737	15
categorías,	192	356	241	369	510	737	15
evidenciando	245	356	306	369	510	737	15
que	310	356	326	369	510	737	15
en	330	356	341	369	510	737	15
última	345	356	374	369	510	737	15
instancia	378	356	419	369	510	737	15
recaen	423	356	453	369	510	737	15
en	457	356	468	369	510	737	15
la	57	369	65	382	510	737	15
misma	68	369	98	382	510	737	15
problemática	101	369	161	382	510	737	15
de	164	369	175	382	510	737	15
una	178	369	195	382	510	737	15
instrumentalización	199	369	290	382	510	737	15
de	293	369	304	382	510	737	15
los	307	369	320	382	510	737	15
conceptos	323	369	369	382	510	737	15
que	372	369	388	382	510	737	15
no	391	369	403	382	510	737	15
permiten	406	369	447	382	510	737	15
una	450	369	468	382	510	737	15
trascendencia	57	382	119	395	510	737	15
en	124	382	135	395	510	737	15
la	140	382	148	395	510	737	15
realidad	153	382	190	395	510	737	15
y	194	382	200	395	510	737	15
en	205	382	216	395	510	737	15
sus	220	382	235	395	510	737	15
vidas	240	382	264	395	510	737	15
(VÉLEZ	268	382	302	395	510	737	15
VILLAFAÑE;	307	382	366	395	510	737	15
ORTEGA	370	382	410	395	510	737	15
VALENCIA;	415	382	468	395	510	737	15
MERCHÁN	57	394	107	408	510	737	15
DÍAZ,	110	394	137	408	510	737	15
2017).	140	394	168	408	510	737	15
Figura	57	418	84	431	510	737	15
3-	87	418	96	431	510	737	15
Árbol	99	419	119	431	510	737	15
categorial	122	419	160	431	510	737	15
Cátedra	162	419	193	431	510	737	15
para	195	419	213	431	510	737	15
la	215	419	222	431	510	737	15
Paz	225	419	238	431	510	737	15
Fuente:	57	630	78	639	510	737	15
Elaboración	79	630	112	639	510	737	15
propia.	114	630	134	639	510	737	15
Educ.	57	687	73	696	510	737	15
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	15
São	99	687	109	696	510	737	15
Paulo,	111	687	129	696	510	737	15
v.	132	687	137	696	510	737	15
46,	138	687	148	696	510	737	15
e214753,	150	687	178	696	510	737	15
2020.	180	687	197	696	510	737	15
15	459	686	468	696	510	737	15
Aura	43	67	56	76	510	737	16
Alicia	57	67	72	76	510	737	16
Cardozo	74	67	97	76	510	737	16
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	16
Aldair	132	67	149	76	510	737	16
Ricardo	150	67	172	76	510	737	16
Morales	174	67	196	76	510	737	16
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	16
Paola	227	67	242	76	510	737	16
Andrea	244	67	264	76	510	737	16
Martínez	266	67	290	76	510	737	16
SANDE	292	67	312	76	510	737	16
En	71	102	83	115	510	737	16
la	87	102	95	115	510	737	16
figura	99	102	127	115	510	737	16
3	131	102	136	115	510	737	16
se	140	102	149	115	510	737	16
presentan	153	102	198	115	510	737	16
las	202	102	214	115	510	737	16
categorías	218	102	265	115	510	737	16
emergentes	269	102	320	115	510	737	16
relacionadas	324	102	382	115	510	737	16
con	386	102	403	115	510	737	16
la	406	102	415	115	510	737	16
Cátedra	419	102	454	115	510	737	16
de	43	115	53	128	510	737	16
la	58	115	66	128	510	737	16
Paz,	71	115	89	128	510	737	16
encontrándose	94	115	161	128	510	737	16
que	166	115	182	128	510	737	16
en	187	115	198	128	510	737	16
algunos	203	115	239	128	510	737	16
casos	244	115	268	128	510	737	16
se	273	115	282	128	510	737	16
desconoce	287	115	334	128	510	737	16
su	338	115	349	128	510	737	16
existencia	353	115	399	128	510	737	16
a	404	115	409	128	510	737	16
pesar	414	115	438	128	510	737	16
de	443	115	453	128	510	737	16
ser	43	128	56	141	510	737	16
orientada	60	128	104	141	510	737	16
mediante	108	128	150	141	510	737	16
una	155	128	172	141	510	737	16
ley	177	128	190	141	510	737	16
que	195	128	211	141	510	737	16
la	216	128	224	141	510	737	16
respalda,	229	128	270	141	510	737	16
por	274	128	289	141	510	737	16
lo	294	128	303	141	510	737	16
tanto,	307	128	334	141	510	737	16
no	338	128	350	141	510	737	16
se	355	128	364	141	510	737	16
ubican	369	128	400	141	510	737	16
de	404	128	415	141	510	737	16
manera	419	128	454	141	510	737	16
específica	43	140	87	154	510	737	16
los	90	140	103	154	510	737	16
contenidos,	106	140	158	154	510	737	16
aunque	161	140	195	154	510	737	16
algunos	198	140	234	154	510	737	16
la	237	140	245	154	510	737	16
identificaron	248	140	307	154	510	737	16
con	310	140	326	154	510	737	16
los	329	140	342	154	510	737	16
contenidos	345	140	395	154	510	737	16
de	398	140	409	154	510	737	16
las	411	140	424	154	510	737	16
clases	427	140	454	154	510	737	16
de	43	153	53	166	510	737	16
Ética	56	153	79	166	510	737	16
y	82	153	88	166	510	737	16
Valores	91	153	125	166	510	737	16
donde	128	153	156	166	510	737	16
desarrollan	160	153	211	166	510	737	16
temas	214	153	241	166	510	737	16
afines.	244	153	274	166	510	737	16
Conclusiones	43	177	139	191	510	737	16
A	71	204	78	217	510	737	16
continuación	85	204	145	217	510	737	16
se	152	204	161	217	510	737	16
presentan	168	204	212	217	510	737	16
algunas	219	204	255	217	510	737	16
conclusiones	261	204	320	217	510	737	16
en	327	204	338	217	510	737	16
torno	344	204	369	217	510	737	16
a	376	204	381	217	510	737	16
las	388	204	400	217	510	737	16
categorías	407	204	454	217	510	737	16
analizadas:	43	217	94	230	510	737	16
convivencia	99	217	154	230	510	737	16
escolar,	159	217	193	230	510	737	16
construcción	197	217	256	230	510	737	16
de	261	217	271	230	510	737	16
paz	276	217	292	230	510	737	16
y	296	217	302	230	510	737	16
mediación	306	217	354	230	510	737	16
de	358	217	369	230	510	737	16
conflictos,	373	217	421	230	510	737	16
donde	425	217	454	230	510	737	16
se	43	229	52	242	510	737	16
evidencia	57	229	101	242	510	737	16
que	107	229	123	242	510	737	16
es	129	229	138	242	510	737	16
un	144	229	156	242	510	737	16
ámbito	162	229	194	242	510	737	16
que	200	229	216	242	510	737	16
demanda	222	229	264	242	510	737	16
estrategias	269	229	318	242	510	737	16
que	324	229	340	242	510	737	16
van	346	229	363	242	510	737	16
más	369	229	387	242	510	737	16
allá	393	229	410	242	510	737	16
de	415	229	426	242	510	737	16
estar	432	229	454	242	510	737	16
reglamentadas	43	242	109	255	510	737	16
para	115	242	135	255	510	737	16
su	141	242	151	255	510	737	16
formación,	157	242	207	255	510	737	16
en	212	242	223	255	510	737	16
tanto	229	242	253	255	510	737	16
para	259	242	279	255	510	737	16
los	285	242	298	255	510	737	16
estudiantes	304	242	355	255	510	737	16
no	361	242	373	255	510	737	16
resulta	379	242	409	255	510	737	16
clara	415	242	438	255	510	737	16
su	443	242	454	255	510	737	16
presencia	43	255	86	268	510	737	16
en	89	255	100	268	510	737	16
el	104	255	112	268	510	737	16
contexto	115	255	155	268	510	737	16
de	159	255	169	268	510	737	16
sus	173	255	187	268	510	737	16
asignaturas,	191	255	246	268	510	737	16
no	250	255	262	268	510	737	16
reviste	265	255	295	268	510	737	16
relevancia	299	255	346	268	510	737	16
para	349	255	369	268	510	737	16
su	373	255	383	268	510	737	16
ejercicio	387	255	425	268	510	737	16
como	428	255	454	268	510	737	16
ciudadanos	43	267	95	281	510	737	16
y	98	267	103	281	510	737	16
no	107	267	119	281	510	737	16
se	122	267	131	281	510	737	16
constituye	134	267	182	281	510	737	16
en	185	267	196	281	510	737	16
una	199	267	217	281	510	737	16
práctica	220	267	256	281	510	737	16
en	260	267	271	281	510	737	16
la	274	267	282	281	510	737	16
cotidianidad	286	267	343	281	510	737	16
de	346	267	357	281	510	737	16
la	360	267	368	281	510	737	16
vida	371	267	391	281	510	737	16
escolar.	395	267	429	281	510	737	16
Desde	71	280	98	293	510	737	16
lo	101	280	110	293	510	737	16
expresado	114	280	160	293	510	737	16
por	164	280	179	293	510	737	16
los	183	280	196	293	510	737	16
estudiantes	199	280	251	293	510	737	16
se	254	280	263	293	510	737	16
evidencia	267	280	311	293	510	737	16
que	314	280	331	293	510	737	16
el	334	280	342	293	510	737	16
manual	346	280	380	293	510	737	16
de	384	280	395	293	510	737	16
convivencia	398	280	454	293	510	737	16
no	43	293	54	306	510	737	16
representa	57	293	104	306	510	737	16
un	107	293	119	306	510	737	16
insumo	122	293	156	306	510	737	16
importante	159	293	209	306	510	737	16
para	212	293	232	306	510	737	16
orientar	235	293	271	306	510	737	16
de	274	293	284	306	510	737	16
manera	287	293	321	306	510	737	16
integral	324	293	360	306	510	737	16
su	363	293	373	306	510	737	16
comportamiento,	376	293	454	306	510	737	16
resulta	43	305	73	319	510	737	16
ajeno,	76	305	104	319	510	737	16
distante	106	305	143	319	510	737	16
de	145	305	156	319	510	737	16
sus	159	305	173	319	510	737	16
intereses	176	305	216	319	510	737	16
y	218	305	224	319	510	737	16
de	227	305	237	319	510	737	16
las	240	305	252	319	510	737	16
necesidades	255	305	309	319	510	737	16
propias	312	305	346	319	510	737	16
de	348	305	359	319	510	737	16
la	361	305	370	319	510	737	16
adolescencia	372	305	431	319	510	737	16
y	433	305	439	319	510	737	16
no	442	305	453	319	510	737	16
los	43	318	56	331	510	737	16
representa	59	318	106	331	510	737	16
en	110	318	121	331	510	737	16
tanto	125	318	149	331	510	737	16
no	152	318	164	331	510	737	16
participan	168	318	214	331	510	737	16
en	218	318	229	331	510	737	16
su	232	318	243	331	510	737	16
diseño	246	318	276	331	510	737	16
y	280	318	285	331	510	737	16
no	289	318	301	331	510	737	16
son	304	318	320	331	510	737	16
activos	324	318	356	331	510	737	16
en	360	318	371	331	510	737	16
su	375	318	385	331	510	737	16
conocimiento,	388	318	453	331	510	737	16
valoración	43	331	91	344	510	737	16
y	95	331	100	344	510	737	16
apropiación.	103	331	161	344	510	737	16
Para	71	344	91	357	510	737	16
los	94	344	107	357	510	737	16
estudiantes	109	344	161	357	510	737	16
el	163	344	171	357	510	737	16
manual	174	344	208	357	510	737	16
de	211	344	221	357	510	737	16
Convivencia	224	344	281	357	510	737	16
es	284	344	293	357	510	737	16
un	295	344	307	357	510	737	16
instrumento	310	344	366	357	510	737	16
que	368	344	385	357	510	737	16
solo	387	344	406	357	510	737	16
consultan	409	344	454	357	510	737	16
cuando	43	356	76	369	510	737	16
consideran	80	356	130	369	510	737	16
que	134	356	150	369	510	737	16
pueden	154	356	187	369	510	737	16
usarlo	191	356	219	369	510	737	16
para	223	356	243	369	510	737	16
defenderse	247	356	296	369	510	737	16
de	299	356	310	369	510	737	16
situaciones	314	356	365	369	510	737	16
conflictivas	368	356	422	369	510	737	16
donde	425	356	454	369	510	737	16
se	43	369	52	382	510	737	16
sienten	55	369	88	382	510	737	16
vulnerables,	91	369	147	382	510	737	16
pero	150	369	170	382	510	737	16
no	173	369	185	382	510	737	16
como	188	369	213	382	510	737	16
un	217	369	229	382	510	737	16
ejercicio	232	369	270	382	510	737	16
legítimo	274	369	311	382	510	737	16
de	315	369	325	382	510	737	16
su	329	369	339	382	510	737	16
derecho,	342	369	381	382	510	737	16
más	384	369	402	382	510	737	16
bien	405	369	425	382	510	737	16
como	429	369	454	382	510	737	16
un	43	382	55	395	510	737	16
mecanismo	58	382	109	395	510	737	16
para	112	382	133	395	510	737	16
evitar	136	382	162	395	510	737	16
la	165	382	173	395	510	737	16
sanción,	176	382	215	395	510	737	16
por	218	382	233	395	510	737	16
lo	236	382	245	395	510	737	16
que	248	382	264	395	510	737	16
su	267	382	278	395	510	737	16
uso	281	382	297	395	510	737	16
es	300	382	309	395	510	737	16
básicamente	312	382	369	395	510	737	16
instrumental	372	382	430	395	510	737	16
y	433	382	439	395	510	737	16
no	442	382	454	395	510	737	16
se	43	394	52	408	510	737	16
constituye	55	394	103	408	510	737	16
en	106	394	117	408	510	737	16
sí	121	394	128	408	510	737	16
mismo	132	394	163	408	510	737	16
en	166	394	177	408	510	737	16
un	181	394	193	408	510	737	16
código	197	394	227	408	510	737	16
de	231	394	242	408	510	737	16
comportamiento	245	394	321	408	510	737	16
que	324	394	341	408	510	737	16
posibilite	344	394	386	408	510	737	16
su	390	394	400	408	510	737	16
formación,	404	394	454	408	510	737	16
la	43	407	51	420	510	737	16
legitimación	54	407	111	420	510	737	16
propia	114	407	144	420	510	737	16
como	147	407	172	420	510	737	16
sujetos,	175	407	209	420	510	737	16
ni	212	407	221	420	510	737	16
la	224	407	233	420	510	737	16
legitimación	236	407	293	420	510	737	16
del	296	407	310	420	510	737	16
otro	313	407	332	420	510	737	16
y	335	407	340	420	510	737	16
sus	344	407	358	420	510	737	16
derechos.	361	407	404	420	510	737	16
Se	407	407	418	420	510	737	16
resume	421	407	454	420	510	737	16
las	43	420	55	433	510	737	16
percepciones	58	420	117	433	510	737	16
de	121	420	131	433	510	737	16
los	134	420	148	433	510	737	16
estudiantes	151	420	202	433	510	737	16
con	205	420	222	433	510	737	16
respecto	225	420	263	433	510	737	16
al	266	420	275	433	510	737	16
manual	278	420	313	433	510	737	16
de	316	420	326	433	510	737	16
convivencia	330	420	385	433	510	737	16
en	388	420	399	433	510	737	16
la	403	420	411	433	510	737	16
tabla	414	420	437	433	510	737	16
1.	440	420	449	433	510	737	16
Tabla	43	443	66	456	510	737	16
1-	68	443	78	456	510	737	16
Percepción	80	444	123	456	510	737	16
de	126	444	136	456	510	737	16
los	138	444	149	456	510	737	16
estudiantes	152	444	197	456	510	737	16
con	199	444	213	456	510	737	16
referencia	216	444	255	456	510	737	16
al	257	444	264	456	510	737	16
manual	267	444	295	456	510	737	16
de	298	444	308	456	510	737	16
convivencia	310	444	355	456	510	737	16
Se	77	462	84	472	510	737	16
desconoce	86	462	116	472	510	737	16
la	118	462	123	472	510	737	16
ley	125	462	133	472	510	737	16
de	135	462	142	472	510	737	16
convivencia	143	462	176	472	510	737	16
escolar	178	462	198	472	510	737	16
Los	77	479	86	489	510	737	16
estudiantes	88	479	121	489	510	737	16
están	123	479	138	489	510	737	16
en	140	479	147	489	510	737	16
desacuerdo	149	479	182	489	510	737	16
con	184	479	194	489	510	737	16
lo	196	479	201	489	510	737	16
planteado	203	479	230	489	510	737	16
en	232	479	239	489	510	737	16
el	241	479	246	489	510	737	16
manual	248	479	269	489	510	737	16
de	271	479	278	489	510	737	16
convivencia	280	479	312	489	510	737	16
La	77	496	83	506	510	737	16
mayoría	85	496	108	506	510	737	16
de	110	496	117	506	510	737	16
los	118	496	126	506	510	737	16
estudiantes	128	496	161	506	510	737	16
no	163	496	170	506	510	737	16
conoce	172	496	192	506	510	737	16
el	194	496	199	506	510	737	16
manual	201	496	222	506	510	737	16
de	223	496	230	506	510	737	16
convivencia	232	496	265	506	510	737	16
Los	77	513	86	523	510	737	16
estudiantes	88	513	121	523	510	737	16
sienten	123	513	143	523	510	737	16
que	145	513	156	523	510	737	16
no	158	513	164	523	510	737	16
tiene	166	513	180	523	510	737	16
espacios	182	513	207	523	510	737	16
donde	209	513	226	523	510	737	16
se	228	513	235	523	510	737	16
socialice	237	513	261	523	510	737	16
el	263	513	268	523	510	737	16
manual	270	513	290	523	510	737	16
de	292	513	299	523	510	737	16
convivencia	301	513	334	523	510	737	16
Fuente:	43	537	64	546	510	737	16
Elaboración	65	537	98	546	510	737	16
propia.	100	537	120	546	510	737	16
Los	71	559	86	573	510	737	16
conflictos	91	559	136	573	510	737	16
escolares	141	559	182	573	510	737	16
que	187	559	203	573	510	737	16
se	208	559	217	573	510	737	16
manifestaron	222	559	282	573	510	737	16
con	287	559	304	573	510	737	16
mayor	308	559	338	573	510	737	16
frecuencia	343	559	390	573	510	737	16
son	395	559	411	573	510	737	16
aquellos	416	559	454	573	510	737	16
desarrollados	43	572	103	585	510	737	16
con	107	572	124	585	510	737	16
sus	127	572	142	585	510	737	16
docentes,	146	572	188	585	510	737	16
donde	192	572	220	585	510	737	16
evidencian	224	572	273	585	510	737	16
dificultades	277	572	330	585	510	737	16
para	334	572	354	585	510	737	16
su	358	572	368	585	510	737	16
resolución	372	572	419	585	510	737	16
debido	423	572	454	585	510	737	16
a	43	585	48	598	510	737	16
que	52	585	68	598	510	737	16
las	73	585	85	598	510	737	16
relaciones	89	585	135	598	510	737	16
con	140	585	156	598	510	737	16
ellos	160	585	181	598	510	737	16
aparecen	186	585	227	598	510	737	16
mediadas	231	585	274	598	510	737	16
por	278	585	293	598	510	737	16
una	297	585	315	598	510	737	16
autoridad	319	585	363	598	510	737	16
vertical,	367	585	404	598	510	737	16
negada	408	585	441	598	510	737	16
al	445	585	454	598	510	737	16
diálogo	43	598	77	611	510	737	16
en	80	598	91	611	510	737	16
algunas	94	598	130	611	510	737	16
ocasiones	133	598	178	611	510	737	16
y	181	598	186	611	510	737	16
desconociendo	190	598	257	611	510	737	16
igualmente	261	598	312	611	510	737	16
la	315	598	324	611	510	737	16
legitimidad	327	598	379	611	510	737	16
del	382	598	396	611	510	737	16
estudiante.	399	598	449	611	510	737	16
Evidencian	71	610	122	623	510	737	16
también	125	610	162	623	510	737	16
que	165	610	182	623	510	737	16
se	185	610	194	623	510	737	16
presentan	197	610	242	623	510	737	16
conflictos	245	610	290	623	510	737	16
con	293	610	310	623	510	737	16
sus	313	610	327	623	510	737	16
compañeros	330	610	386	623	510	737	16
que	389	610	405	623	510	737	16
suelen	408	610	437	623	510	737	16
ser	441	610	454	623	510	737	16
tramitados	43	623	91	636	510	737	16
por	95	623	110	636	510	737	16
la	114	623	122	636	510	737	16
vía	125	623	139	636	510	737	16
de	143	623	153	636	510	737	16
la	157	623	165	636	510	737	16
confrontación	169	623	233	636	510	737	16
directa	237	623	268	636	510	737	16
o	271	623	277	636	510	737	16
la	280	623	289	636	510	737	16
violencia	292	623	334	636	510	737	16
en	337	623	348	636	510	737	16
escenarios	352	623	399	636	510	737	16
externos	402	623	442	636	510	737	16
al	445	623	454	636	510	737	16
contexto	43	636	83	649	510	737	16
escolar,	86	636	120	649	510	737	16
demostrando	123	636	182	649	510	737	16
esta	185	636	203	649	510	737	16
salida	206	636	232	649	510	737	16
como	235	636	260	649	510	737	16
una	263	636	280	649	510	737	16
forma	283	636	310	649	510	737	16
natural	313	636	346	649	510	737	16
de	349	636	359	649	510	737	16
solucionarlos,	362	636	426	649	510	737	16
como	428	636	454	649	510	737	16
si	43	648	50	662	510	737	16
esas	53	648	72	662	510	737	16
diferencias	75	648	124	662	510	737	16
no	127	648	139	662	510	737	16
tuvieran	142	648	181	662	510	737	16
relación	184	648	220	662	510	737	16
con	223	648	240	662	510	737	16
el	243	648	251	662	510	737	16
contexto	254	648	294	662	510	737	16
escolar	297	648	330	662	510	737	16
y	333	648	338	662	510	737	16
por	341	648	357	662	510	737	16
ser	360	648	373	662	510	737	16
presentado	376	648	426	662	510	737	16
como	429	648	454	662	510	737	16
Educ.	43	687	58	696	510	737	16
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	16
São	84	687	95	696	510	737	16
Paulo,	97	687	115	696	510	737	16
v.	118	687	123	696	510	737	16
46,	124	687	134	696	510	737	16
e214753,	135	687	164	696	510	737	16
2020.	165	687	183	696	510	737	16
16	445	686	454	696	510	737	16
Construcción	231	67	268	76	510	737	17
de	270	67	277	76	510	737	17
paz	279	67	289	76	510	737	17
y	291	67	294	76	510	737	17
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	17
en	328	67	335	76	510	737	17
la	337	67	342	76	510	737	17
Educación	344	67	373	76	510	737	17
Secundaria	375	67	406	76	510	737	17
y	408	67	411	76	510	737	17
Media	413	67	431	76	510	737	17
en	432	67	439	76	510	737	17
Colombia	441	67	468	76	510	737	17
personales	57	102	105	115	510	737	17
no	108	102	120	115	510	737	17
tuvieran	123	102	161	115	510	737	17
un	165	102	177	115	510	737	17
espacio	180	102	214	115	510	737	17
para	217	102	237	115	510	737	17
su	241	102	251	115	510	737	17
mediación	254	102	301	115	510	737	17
en	305	102	316	115	510	737	17
el	319	102	327	115	510	737	17
colegio,	330	102	366	115	510	737	17
como	369	102	394	115	510	737	17
se	397	102	407	115	510	737	17
evidencia	410	102	453	115	510	737	17
en	457	102	468	115	510	737	17
la	57	115	65	128	510	737	17
tabla	68	115	91	128	510	737	17
2.	94	115	103	128	510	737	17
Se	85	128	96	141	510	737	17
consideran	100	128	150	141	510	737	17
los	154	128	167	141	510	737	17
procesos	170	128	210	141	510	737	17
de	214	128	224	141	510	737	17
mediación	228	128	276	141	510	737	17
de	279	128	290	141	510	737	17
manera	294	128	328	141	510	737	17
muy	332	128	352	141	510	737	17
incipiente,	356	128	404	141	510	737	17
dado	408	128	430	141	510	737	17
que	434	128	451	141	510	737	17
los	455	128	468	141	510	737	17
conductos	57	140	103	154	510	737	17
regulares	107	140	149	154	510	737	17
para	153	140	173	154	510	737	17
su	176	140	187	154	510	737	17
solución	190	140	229	154	510	737	17
siguen	233	140	263	154	510	737	17
siendo	266	140	296	154	510	737	17
verticales,	300	140	346	154	510	737	17
poco	350	140	372	154	510	737	17
participativos	375	140	438	154	510	737	17
y	442	140	447	154	510	737	17
con	451	140	468	154	510	737	17
objetivos	57	153	98	166	510	737	17
claramente	101	153	152	166	510	737	17
sancionatorios,	155	153	225	166	510	737	17
en	228	153	239	166	510	737	17
detrimento	242	153	292	166	510	737	17
de	295	153	306	166	510	737	17
proceso	309	153	344	166	510	737	17
inclusivo	347	153	389	166	510	737	17
y	392	153	398	166	510	737	17
legitimador	401	153	454	166	510	737	17
de	457	153	468	166	510	737	17
los	57	166	70	179	510	737	17
diferentes	73	166	118	179	510	737	17
actores	120	166	153	179	510	737	17
en	156	166	167	179	510	737	17
conflicto	170	166	210	179	510	737	17
y	213	166	219	179	510	737	17
sin	222	166	235	179	510	737	17
mayores	238	166	277	179	510	737	17
aportes	280	166	313	179	510	737	17
para	316	166	336	179	510	737	17
el	339	166	347	179	510	737	17
aprendizaje	350	166	403	179	510	737	17
de	405	166	416	179	510	737	17
un	419	166	431	179	510	737	17
manejo	434	166	468	179	510	737	17
pacífico	57	178	93	192	510	737	17
de	96	178	107	192	510	737	17
los	110	178	123	192	510	737	17
conflictos.	126	178	174	192	510	737	17
Tabla	57	202	80	215	510	737	17
2-	83	202	92	215	510	737	17
Percepción	95	202	138	215	510	737	17
de	140	202	150	215	510	737	17
los	153	202	163	215	510	737	17
estudiantes	166	202	211	215	510	737	17
con	213	202	227	215	510	737	17
referencia	230	202	269	215	510	737	17
a	272	202	276	215	510	737	17
la	279	202	286	215	510	737	17
resolución	288	202	328	215	510	737	17
de	331	202	340	215	510	737	17
conflictos	343	202	380	215	510	737	17
Los	71	220	81	229	510	737	17
estudiantes	83	220	115	229	510	737	17
no	117	220	124	229	510	737	17
logran	126	220	144	229	510	737	17
identificar	146	220	173	229	510	737	17
las	175	220	183	229	510	737	17
diferencias	185	220	216	229	510	737	17
entre	218	220	232	229	510	737	17
violencia	234	220	259	229	510	737	17
y	261	220	263	229	510	737	17
conflicto	265	220	289	229	510	737	17
Los	71	237	81	246	510	737	17
estudiantes	83	237	115	246	510	737	17
expresan	117	237	143	246	510	737	17
que	145	237	155	246	510	737	17
hay	157	237	167	246	510	737	17
distintos	169	237	192	246	510	737	17
tipos	194	237	208	246	510	737	17
de	210	237	217	246	510	737	17
violencia	219	237	243	246	510	737	17
Los	71	254	81	263	510	737	17
estudiantes	83	254	115	263	510	737	17
reconocen	117	254	147	263	510	737	17
la	148	254	153	263	510	737	17
negociación	155	254	189	263	510	737	17
como	191	254	206	263	510	737	17
forma	208	254	225	263	510	737	17
de	227	254	234	263	510	737	17
solucionar	236	254	265	263	510	737	17
los	266	254	274	263	510	737	17
conflictos	276	254	303	263	510	737	17
Los	71	271	81	280	510	737	17
estudiantes	83	271	115	280	510	737	17
sienten	117	271	137	280	510	737	17
que	139	271	150	280	510	737	17
la	152	271	157	280	510	737	17
forma	159	271	175	280	510	737	17
de	177	271	184	280	510	737	17
solucionar	186	271	215	280	510	737	17
los	217	271	225	280	510	737	17
conflictos	227	271	253	280	510	737	17
en	255	271	262	280	510	737	17
sus	264	271	274	280	510	737	17
instituciones	276	271	311	280	510	737	17
educativas	313	271	343	280	510	737	17
es	345	271	352	280	510	737	17
lineal	354	271	368	280	510	737	17
Los	71	288	81	297	510	737	17
estudiantes	83	288	115	297	510	737	17
no	117	288	124	297	510	737	17
confían	126	288	147	297	510	737	17
en	148	288	155	297	510	737	17
las	157	288	165	297	510	737	17
directivas	167	288	194	297	510	737	17
de	196	288	203	297	510	737	17
la	205	288	210	297	510	737	17
institución	212	288	240	297	510	737	17
Los	71	305	81	314	510	737	17
estudiantes	83	305	115	314	510	737	17
sienten	117	305	137	314	510	737	17
que	139	305	150	314	510	737	17
están	152	305	167	314	510	737	17
en	169	305	176	314	510	737	17
constante	178	305	206	314	510	737	17
conflicto	208	305	231	314	510	737	17
con	233	305	243	314	510	737	17
sus	245	305	255	314	510	737	17
docentes	257	305	283	314	510	737	17
y	285	305	287	314	510	737	17
directivos.	289	305	318	314	510	737	17
Fuente:	57	321	78	330	510	737	17
Elaboración	79	321	112	330	510	737	17
propia.	114	321	134	330	510	737	17
Frente	85	344	114	357	510	737	17
a	116	344	121	357	510	737	17
la	123	344	131	357	510	737	17
Cátedra	133	344	168	357	510	737	17
de	169	344	180	357	510	737	17
la	182	344	190	357	510	737	17
Paz,	192	344	210	357	510	737	17
los	212	344	225	357	510	737	17
estudiantes	227	344	278	357	510	737	17
en	280	344	291	357	510	737	17
general	292	344	326	357	510	737	17
mostraron	328	344	375	357	510	737	17
un	377	344	389	357	510	737	17
desconocimiento	390	344	468	357	510	737	17
de	57	356	67	369	510	737	17
esta	72	356	90	369	510	737	17
materia	95	356	130	369	510	737	17
y	135	356	140	369	510	737	17
de	145	356	156	369	510	737	17
la	161	356	169	369	510	737	17
normatividad	174	356	236	369	510	737	17
que	241	356	257	369	510	737	17
la	262	356	270	369	510	737	17
reglamenta,	275	356	329	369	510	737	17
asociándola	334	356	389	369	510	737	17
con	394	356	410	369	510	737	17
asignaturas	415	356	468	369	510	737	17
como	57	369	82	382	510	737	17
ética	85	369	107	382	510	737	17
y	110	369	116	382	510	737	17
valores,	119	369	154	382	510	737	17
lo	158	369	166	382	510	737	17
cual	170	369	189	382	510	737	17
podría	192	369	222	382	510	737	17
potenciarla,	225	369	279	382	510	737	17
pero	282	369	302	382	510	737	17
no	306	369	317	382	510	737	17
es	321	369	330	382	510	737	17
trabajada	333	369	376	382	510	737	17
con	379	369	396	382	510	737	17
el	399	369	407	382	510	737	17
propósito	411	369	454	382	510	737	17
de	457	369	468	382	510	737	17
promover	57	382	101	395	510	737	17
una	104	382	122	395	510	737	17
cultura	125	382	157	395	510	737	17
de	160	382	171	395	510	737	17
paz	174	382	190	395	510	737	17
que	194	382	210	395	510	737	17
posibilite	213	382	255	395	510	737	17
una	259	382	276	395	510	737	17
formación	279	382	326	395	510	737	17
en	330	382	341	395	510	737	17
ciudadanía	344	382	394	395	510	737	17
activa.	397	382	428	395	510	737	17
Las	85	394	100	408	510	737	17
categorías	106	394	153	408	510	737	17
analizadas	159	394	208	408	510	737	17
en	214	394	225	408	510	737	17
torno	231	394	256	408	510	737	17
al	263	394	271	408	510	737	17
manual	277	394	312	408	510	737	17
de	318	394	329	408	510	737	17
convivencia,	335	394	393	408	510	737	17
el	400	394	408	408	510	737	17
manejo	414	394	448	408	510	737	17
del	454	394	468	408	510	737	17
conflicto	57	407	97	420	510	737	17
y	102	407	108	420	510	737	17
la	113	407	122	420	510	737	17
mediación	127	407	175	420	510	737	17
y	180	407	185	420	510	737	17
la	191	407	199	420	510	737	17
Cátedra	204	407	239	420	510	737	17
de	244	407	255	420	510	737	17
la	260	407	269	420	510	737	17
Paz	274	407	290	420	510	737	17
evidencian	295	407	345	420	510	737	17
que	350	407	366	420	510	737	17
desde	372	407	397	420	510	737	17
la	402	407	411	420	510	737	17
perspectiva	416	407	468	420	510	737	17
de	57	420	67	433	510	737	17
los	71	420	84	433	510	737	17
estudiantes	89	420	140	433	510	737	17
no	144	420	156	433	510	737	17
abona	160	420	188	433	510	737	17
a	192	420	197	433	510	737	17
su	202	420	212	433	510	737	17
formación	216	420	263	433	510	737	17
integral,	267	420	305	433	510	737	17
se	309	420	318	433	510	737	17
presenta	323	420	361	433	510	737	17
ajena	365	420	390	433	510	737	17
a	394	420	399	433	510	737	17
la	403	420	412	433	510	737	17
dinámica	416	420	458	433	510	737	17
y	462	420	468	433	510	737	17
necesidades	57	432	111	446	510	737	17
de	114	432	125	446	510	737	17
formación	128	432	175	446	510	737	17
en	179	432	190	446	510	737	17
el	194	432	202	446	510	737	17
mundo	205	432	237	446	510	737	17
contemporáneo	241	432	312	446	510	737	17
que	315	432	332	446	510	737	17
responda	336	432	377	446	510	737	17
a	381	432	386	446	510	737	17
los	389	432	403	446	510	737	17
propósitos	406	432	454	446	510	737	17
de	457	432	468	446	510	737	17
consolidar	57	445	104	458	510	737	17
ciudadanos	108	445	160	458	510	737	17
capaces	163	445	198	458	510	737	17
de	201	445	212	458	510	737	17
ser	215	445	228	458	510	737	17
autónomos,	232	445	285	458	510	737	17
libres	289	445	313	458	510	737	17
y	317	445	322	458	510	737	17
éticos.	326	445	355	458	510	737	17
Referencias	57	470	144	483	510	737	17
ARÉVALO,	57	494	96	507	510	737	17
Julián.	99	494	124	507	510	737	17
Construcción	127	494	178	507	510	737	17
de	181	494	191	507	510	737	17
paz	194	494	207	507	510	737	17
y	210	494	214	507	510	737	17
un	217	494	227	507	510	737	17
nuevo	230	494	253	507	510	737	17
modelo	256	494	285	507	510	737	17
de	288	494	298	507	510	737	17
construcción	301	494	350	507	510	737	17
de	353	494	363	507	510	737	17
estado:	366	494	394	507	510	737	17
una	397	494	411	507	510	737	17
lectura	415	494	441	507	510	737	17
de	444	494	454	507	510	737	17
los	457	494	468	507	510	737	17
primeros	57	506	91	519	510	737	17
acuerdos	95	506	130	519	510	737	17
de	134	506	144	519	510	737	17
la	148	506	154	519	510	737	17
Habana.	158	506	190	519	510	737	17
Revista	194	507	222	519	510	737	17
de	225	507	235	519	510	737	17
Economía	238	507	276	519	510	737	17
Institucional	279	507	326	519	510	737	17
,	326	506	329	519	510	737	17
Bogotá,	332	506	362	519	510	737	17
v.	365	506	372	519	510	737	17
16,	375	506	388	519	510	737	17
n.	392	506	399	519	510	737	17
30,	403	506	416	519	510	737	17
p.	419	506	427	519	510	737	17
131-169,	430	506	468	519	510	737	17
2014.	57	518	80	531	510	737	17
Disponible	83	518	123	531	510	737	17
en:	126	518	138	531	510	737	17
<https://bit.ly/2NZKhiy>.	140	518	238	531	510	737	17
Acceso	240	518	268	531	510	737	17
en:	270	518	283	531	510	737	17
26	285	518	295	531	510	737	17
abr.	298	518	313	531	510	737	17
2018.	315	518	339	531	510	737	17
AL	57	542	67	555	510	737	17
TABLERO.	70	542	109	555	510	737	17
El	112	542	119	555	510	737	17
periódico	123	542	158	555	510	737	17
de	162	542	171	555	510	737	17
un	175	542	185	555	510	737	17
país	188	542	204	555	510	737	17
que	208	542	222	555	510	737	17
educa	226	542	249	555	510	737	17
y	253	542	257	555	510	737	17
que	260	542	275	555	510	737	17
se	278	542	287	555	510	737	17
educa.	291	542	317	555	510	737	17
Al	320	543	328	555	510	737	17
Tablero	330	543	358	555	510	737	17
,	358	542	361	555	510	737	17
Bogotá,	364	542	394	555	510	737	17
n.	397	542	405	555	510	737	17
27,	408	542	421	555	510	737	17
febr.	424	542	441	555	510	737	17
2004.	444	542	468	555	510	737	17
Disponible	57	554	97	567	510	737	17
en:	100	554	112	567	510	737	17
<https://bit.ly/2NSUDk5>.	114	554	217	567	510	737	17
Acceso	219	554	247	567	510	737	17
en:	250	554	262	567	510	737	17
3	264	554	269	567	510	737	17
oct.	272	554	286	567	510	737	17
2018.	289	554	312	567	510	737	17
BLANCO,	57	578	93	591	510	737	17
Amalio;	96	578	125	591	510	737	17
VARELA,	128	578	162	591	510	737	17
Sergi.	165	578	188	591	510	737	17
Los	191	578	205	591	510	737	17
fundamentos	209	578	259	591	510	737	17
de	263	578	273	591	510	737	17
la	276	578	283	591	510	737	17
intervención	287	578	334	591	510	737	17
psicosocial.	338	578	383	591	510	737	17
In:	387	578	396	591	510	737	17
BLANCO,	400	578	436	591	510	737	17
Amalio;	439	578	468	591	510	737	17
RODRÍGUEZ,	57	590	106	603	510	737	17
Jesús	108	590	131	603	510	737	17
(Coord.).	133	590	166	603	510	737	17
Intervención	169	591	216	603	510	737	17
psicosocial.	219	591	264	603	510	737	17
1.	267	590	275	603	510	737	17
ed.	277	590	289	603	510	737	17
Madrid:	291	590	321	603	510	737	17
Prentice-Hall,	323	590	376	603	510	737	17
2007.	378	590	402	603	510	737	17
p.	404	590	411	603	510	737	17
3-45.	414	590	436	603	510	737	17
BOCANEGRA,	57	614	110	627	510	737	17
Henry;	112	614	137	627	510	737	17
HERRERA,	140	614	180	627	510	737	17
Carlos.	182	614	209	627	510	737	17
La	211	614	220	627	510	737	17
ley	223	614	234	627	510	737	17
1620	236	614	257	627	510	737	17
de	260	614	269	627	510	737	17
2013	272	614	293	627	510	737	17
y	295	614	299	627	510	737	17
la	302	614	309	627	510	737	17
política	311	614	338	627	510	737	17
pública	341	614	369	627	510	737	17
educativa	371	614	408	627	510	737	17
de	411	614	420	627	510	737	17
convivencia	423	614	468	627	510	737	17
escolar	57	626	85	639	510	737	17
en	87	626	97	639	510	737	17
Colombia:	99	626	138	639	510	737	17
Entre	140	626	160	639	510	737	17
la	163	626	169	639	510	737	17
formalidad	172	626	213	639	510	737	17
jurídica	215	626	244	639	510	737	17
y	246	626	250	639	510	737	17
la	253	626	259	639	510	737	17
realidad	262	626	293	639	510	737	17
social.	295	626	320	639	510	737	17
Revista	322	627	350	639	510	737	17
Republicana	352	627	400	639	510	737	17
,	400	626	402	639	510	737	17
Bogotá,	404	626	434	639	510	737	17
v.	436	626	442	639	510	737	17
2017,	444	626	468	639	510	737	17
n.	57	638	64	651	510	737	17
23,	67	638	80	651	510	737	17
p.	83	638	91	651	510	737	17
185-214,	94	638	132	651	510	737	17
2017.	135	638	158	651	510	737	17
Disponible	161	638	202	651	510	737	17
en:	205	638	217	651	510	737	17
<https://bit.ly/2NZKhiy>.	220	638	318	651	510	737	17
Acceso	320	638	349	651	510	737	17
en:	352	638	364	651	510	737	17
18	367	638	378	651	510	737	17
my.	381	638	395	651	510	737	17
2018.	398	638	421	651	510	737	17
DOI:	424	638	441	651	510	737	17
http://	444	638	468	651	510	737	17
dx.doi.org/10.21017/Rev.Repub.2017.v23.a36	57	650	241	663	510	737	17
Educ.	57	687	73	696	510	737	17
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	17
São	99	687	109	696	510	737	17
Paulo,	111	687	129	696	510	737	17
v.	132	687	137	696	510	737	17
46,	138	687	148	696	510	737	17
e214753,	150	687	178	696	510	737	17
2020.	180	687	197	696	510	737	17
17	459	686	468	696	510	737	17
Aura	43	67	56	76	510	737	18
Alicia	57	67	72	76	510	737	18
Cardozo	74	67	97	76	510	737	18
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	18
Aldair	132	67	149	76	510	737	18
Ricardo	150	67	172	76	510	737	18
Morales	174	67	196	76	510	737	18
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	18
Paola	227	67	242	76	510	737	18
Andrea	244	67	264	76	510	737	18
Martínez	266	67	290	76	510	737	18
SANDE	292	67	312	76	510	737	18
BOLÍVAR,	43	98	79	111	510	737	18
Antonio.	81	98	113	111	510	737	18
Educación	115	99	155	110	510	737	18
para	157	99	174	110	510	737	18
la	177	99	184	110	510	737	18
ciudadanía	186	99	228	110	510	737	18
:	228	98	231	111	510	737	18
algo	233	98	249	111	510	737	18
más	252	98	268	111	510	737	18
que	271	98	285	111	510	737	18
una	288	98	302	111	510	737	18
asignatura.	305	98	349	111	510	737	18
Barcelona:	351	98	392	111	510	737	18
Graó,	394	98	415	111	510	737	18
2007.	418	98	441	111	510	737	18
BUSTAMANTE,	43	122	100	135	510	737	18
Nicolás.	102	122	133	135	510	737	18
Los	136	122	149	135	510	737	18
cinco	152	122	173	135	510	737	18
males	175	122	199	135	510	737	18
que	202	122	216	135	510	737	18
atentan	219	122	248	135	510	737	18
contra	251	122	275	135	510	737	18
la	278	122	285	135	510	737	18
Cconvivencia	288	122	338	135	510	737	18
escolar:	341	122	372	135	510	737	18
expertos	374	122	407	135	510	737	18
piden	410	122	431	135	510	737	18
estar	434	122	454	135	510	737	18
alerta	43	134	64	147	510	737	18
frente	67	134	90	147	510	737	18
casos	93	134	116	147	510	737	18
de	119	134	128	147	510	737	18
acoso,	131	134	157	147	510	737	18
discriminación,	159	134	218	147	510	737	18
microtrafico,	221	134	269	147	510	737	18
entre	272	134	292	147	510	737	18
otros.	295	134	317	147	510	737	18
El	320	135	327	146	510	737	18
Tiempo	329	135	357	146	510	737	18
,	357	134	360	147	510	737	18
Bogotá,	363	134	392	147	510	737	18
sep.	395	134	412	147	510	737	18
18,	414	134	428	147	510	737	18
2014.	430	134	454	147	510	737	18
Disponible	43	146	83	159	510	737	18
en:	85	146	98	159	510	737	18
<http://www.eltiempo.com>.	100	146	214	159	510	737	18
Acceso	216	146	244	159	510	737	18
en:	246	146	259	159	510	737	18
11	261	146	271	159	510	737	18
oct.	274	146	289	159	510	737	18
2018.	291	146	315	159	510	737	18
CAMPS,	43	170	74	183	510	737	18
Victoria;	76	170	108	183	510	737	18
GINER,	110	170	137	183	510	737	18
Salvador.	139	170	175	183	510	737	18
Manual	177	171	205	182	510	737	18
de	208	171	217	182	510	737	18
civisme	219	171	249	182	510	737	18
.	249	170	251	183	510	737	18
Barcelona:	254	170	295	183	510	737	18
Ariel,	297	170	317	183	510	737	18
1998.	319	170	343	183	510	737	18
CÁRDENAS,	43	194	89	207	510	737	18
Luisa.	92	194	115	207	510	737	18
La	117	195	127	206	510	737	18
construcción	129	195	179	206	510	737	18
de	181	195	191	206	510	737	18
la	193	195	200	206	510	737	18
paz	203	195	216	206	510	737	18
en	219	195	228	206	510	737	18
Colombia	231	195	267	206	510	737	18
:	267	194	269	207	510	737	18
desafíos	272	194	304	207	510	737	18
desde	307	194	330	207	510	737	18
la	333	194	340	207	510	737	18
Escola	343	194	368	207	510	737	18
de	371	194	380	207	510	737	18
Cultura	383	194	411	207	510	737	18
de	414	194	423	207	510	737	18
Pau	426	194	441	207	510	737	18
de	444	194	453	207	510	737	18
Barcelona	43	206	81	219	510	737	18
y	82	206	86	219	510	737	18
la	87	206	94	219	510	737	18
ONU.	95	206	115	219	510	737	18
Bogotá:	116	206	145	219	510	737	18
Universidad	146	206	191	219	510	737	18
Militar	192	206	216	219	510	737	18
Nueva	217	206	241	219	510	737	18
Granada,	242	206	278	219	510	737	18
2008.	278	206	302	219	510	737	18
Programa	303	206	340	219	510	737	18
de	341	206	351	219	510	737	18
Relaciones	352	206	394	219	510	737	18
Internacionales	395	206	454	219	510	737	18
y	43	218	47	231	510	737	18
Estudios	49	218	81	231	510	737	18
Políticos.	84	218	119	231	510	737	18
Disponible	120	218	161	231	510	737	18
en:	163	218	175	231	510	737	18
<http://repository.unimilitar.edu.co/bitstream/10654/11524/1/ENSAYO	177	218	454	231	510	737	18
DE	43	230	53	243	510	737	18
GRADO.pdf>.	56	230	109	243	510	737	18
Acceso	111	230	139	243	510	737	18
en:	142	230	154	243	510	737	18
19	156	230	167	243	510	737	18
febr.	169	230	186	243	510	737	18
2018.	189	230	212	243	510	737	18
CÁRDENAS	43	254	87	267	510	737	18
RUIZ,	90	254	111	267	510	737	18
Juan	115	254	134	267	510	737	18
David.	137	254	162	267	510	737	18
Los	165	254	179	267	510	737	18
medios	182	254	211	267	510	737	18
de	214	254	224	267	510	737	18
comunicación	228	254	281	267	510	737	18
como	285	254	307	267	510	737	18
actores	310	254	339	267	510	737	18
(des)	343	254	361	267	510	737	18
legitimadores:	365	254	420	267	510	737	18
algunas	423	254	454	267	510	737	18
reflexiones	43	266	84	279	510	737	18
acerca	87	266	113	279	510	737	18
del	117	266	128	279	510	737	18
rol	131	266	141	279	510	737	18
de	144	266	154	279	510	737	18
los	157	266	168	279	510	737	18
medios	171	266	199	279	510	737	18
de	202	266	212	279	510	737	18
comunicación	215	266	269	279	510	737	18
sobre	272	266	294	279	510	737	18
la	297	266	303	279	510	737	18
construcción	307	266	356	279	510	737	18
de	359	266	369	279	510	737	18
la	372	266	379	279	510	737	18
opinión	382	266	410	279	510	737	18
pública	413	266	441	279	510	737	18
en	444	266	454	279	510	737	18
torno	43	278	62	291	510	737	18
al	65	278	72	291	510	737	18
proceso	74	278	105	291	510	737	18
de	108	278	117	291	510	737	18
paz	120	278	133	291	510	737	18
de	136	278	145	291	510	737	18
Habana.	160	278	192	291	510	737	18
Análisis	194	279	224	290	510	737	18
Político	226	279	254	290	510	737	18
,	254	278	257	291	510	737	18
Bogotá,	259	278	289	291	510	737	18
v.	291	278	297	291	510	737	18
28,	299	278	312	291	510	737	18
n.	314	278	322	291	510	737	18
8,	324	278	332	291	510	737	18
p.	334	278	341	291	510	737	18
38-56,	344	278	371	291	510	737	18
2016.	373	278	397	291	510	737	18
Disponible	399	278	439	291	510	737	18
en:	442	278	454	291	510	737	18
<https://bit.ly/2AeViKg>.	43	290	141	303	510	737	18
Acceso	142	290	171	303	510	737	18
en:	173	290	185	303	510	737	18
5	188	290	193	303	510	737	18
febr.	196	290	213	303	510	737	18
2018.	215	290	239	303	510	737	18
COLOMBIA.	43	314	88	327	510	737	18
Congreso	91	314	128	327	510	737	18
de	132	314	141	327	510	737	18
la	144	314	151	327	510	737	18
República	155	314	193	327	510	737	18
de	196	314	205	327	510	737	18
Colombia.	209	314	248	327	510	737	18
Ley	251	314	264	327	510	737	18
115	267	314	283	327	510	737	18
de	287	314	296	327	510	737	18
8	300	314	305	327	510	737	18
de	308	314	318	327	510	737	18
Febrero	321	314	351	327	510	737	18
de	354	314	364	327	510	737	18
1994.	367	314	391	327	510	737	18
Ley	394	314	407	327	510	737	18
General	411	314	441	327	510	737	18
de	444	314	453	327	510	737	18
Educación,	43	326	85	339	510	737	18
1994.	88	326	112	339	510	737	18
Diario	115	327	137	338	510	737	18
Oficial	140	327	164	338	510	737	18
,	164	326	167	339	510	737	18
Bogotá,	170	326	199	339	510	737	18
n.	202	326	210	339	510	737	18
41.214,	213	326	245	339	510	737	18
p.	247	326	255	339	510	737	18
1-50,	258	326	280	339	510	737	18
8	283	326	288	339	510	737	18
febr.	292	326	309	339	510	737	18
1994.	312	326	335	339	510	737	18
Disponible	338	326	379	339	510	737	18
en:	382	326	394	339	510	737	18
<https://www.	397	326	454	339	510	737	18
mineducacion.gov.co/1621/articles-85906_archivo_pdf>.	43	338	270	351	510	737	18
Acceso	272	338	300	351	510	737	18
en:	302	338	315	351	510	737	18
sept.	317	338	336	351	510	737	18
6	338	338	344	351	510	737	18
de	346	338	356	351	510	737	18
2018.	358	338	382	351	510	737	18
COLOMBIA.	43	362	87	375	510	737	18
Congreso	90	362	126	375	510	737	18
de	128	362	138	375	510	737	18
la	140	362	147	375	510	737	18
República	150	362	187	375	510	737	18
de	189	362	199	375	510	737	18
Colombia.	201	362	239	375	510	737	18
Ley	242	362	255	375	510	737	18
1620	257	362	278	375	510	737	18
de	281	362	290	375	510	737	18
Mazo	293	362	313	375	510	737	18
15	316	362	326	375	510	737	18
de	329	362	338	375	510	737	18
2013,	341	362	364	375	510	737	18
por	366	362	379	375	510	737	18
medio	381	362	405	375	510	737	18
de	407	362	417	375	510	737	18
la	420	362	426	375	510	737	18
cual	429	362	444	375	510	737	18
el	447	362	454	375	510	737	18
gobierno	43	374	76	387	510	737	18
de	78	374	87	387	510	737	18
Colombia	90	374	125	387	510	737	18
crea	128	374	145	387	510	737	18
el	147	374	154	387	510	737	18
sistema	156	374	186	387	510	737	18
Nacional	188	374	221	387	510	737	18
de	223	374	233	387	510	737	18
Convivencia	235	374	280	387	510	737	18
Escolar	283	374	310	387	510	737	18
y	313	374	317	387	510	737	18
la	319	374	326	387	510	737	18
formación	328	374	366	387	510	737	18
para	369	374	386	387	510	737	18
el	388	374	395	387	510	737	18
ejercicio	397	374	428	387	510	737	18
de	431	374	440	387	510	737	18
los	443	374	454	387	510	737	18
derechos	43	386	77	399	510	737	18
humanos,	80	386	118	399	510	737	18
la	121	386	127	399	510	737	18
educación	130	386	169	399	510	737	18
para	172	386	189	399	510	737	18
la	192	386	199	399	510	737	18
sexualidad	202	386	242	399	510	737	18
y	245	386	249	399	510	737	18
a	252	386	257	399	510	737	18
prevención	260	386	301	399	510	737	18
y	304	386	308	399	510	737	18
mitigación	311	386	350	399	510	737	18
de	353	386	362	399	510	737	18
la	365	386	372	399	510	737	18
violencia	375	386	408	399	510	737	18
escolar,	411	386	440	399	510	737	18
del	442	386	454	399	510	737	18
Ministerio	43	398	79	411	510	737	18
de	82	398	91	411	510	737	18
Educación	94	398	133	411	510	737	18
Nacional,	135	398	170	411	510	737	18
2013.	172	398	196	411	510	737	18
Diario	198	399	220	410	510	737	18
Oficial	222	399	246	410	510	737	18
,	245	398	248	411	510	737	18
Bogotá,	250	398	279	411	510	737	18
n.	281	398	289	411	510	737	18
48.733,	291	398	322	411	510	737	18
p.	324	398	331	411	510	737	18
1-19,	333	398	355	411	510	737	18
15	357	398	368	411	510	737	18
mar.	370	398	387	411	510	737	18
2013.	389	398	412	411	510	737	18
Disponible	414	398	453	411	510	737	18
en:	43	410	55	423	510	737	18
<http://www.mineducacion.gov.co/1759/w3-article-322486.html>.	57	410	314	423	510	737	18
Acceso	316	410	344	423	510	737	18
en:	346	410	358	423	510	737	18
10	360	410	370	423	510	737	18
oct.	373	410	387	423	510	737	18
2018.	389	410	412	423	510	737	18
COLOMBIA.	43	434	88	447	510	737	18
Congreso	90	434	127	447	510	737	18
de	130	434	139	447	510	737	18
la	141	434	148	447	510	737	18
República	151	434	189	447	510	737	18
de	191	434	200	447	510	737	18
Colombia.	203	434	242	447	510	737	18
Ley	244	434	257	447	510	737	18
1732	259	434	281	447	510	737	18
de	283	434	293	447	510	737	18
2014.	295	434	319	447	510	737	18
Por	321	434	334	447	510	737	18
la	336	434	343	447	510	737	18
cual	345	434	361	447	510	737	18
se	363	434	372	447	510	737	18
establece	375	434	412	447	510	737	18
la	414	434	421	447	510	737	18
Cátedra	423	434	454	447	510	737	18
de	43	446	52	459	510	737	18
la	55	446	62	459	510	737	18
Paz	64	446	78	459	510	737	18
en	81	446	91	459	510	737	18
todas	94	446	115	459	510	737	18
las	118	446	129	459	510	737	18
Instituciones	131	446	180	459	510	737	18
educativas	183	446	224	459	510	737	18
del	227	446	239	459	510	737	18
país,	241	446	260	459	510	737	18
2014.	262	446	286	459	510	737	18
Diario	289	447	311	458	510	737	18
Oficial	314	447	338	458	510	737	18
,	338	446	340	459	510	737	18
Bogotá,	343	446	372	459	510	737	18
n.	375	446	382	459	510	737	18
49.261,	385	446	417	459	510	737	18
p.	419	446	427	459	510	737	18
1-3,	429	446	446	459	510	737	18
1	448	446	454	459	510	737	18
sept.	43	458	62	471	510	737	18
2014.	64	458	88	471	510	737	18
Disponible	90	458	130	471	510	737	18
en:	133	458	145	471	510	737	18
<https://bit.ly/1uS17C5>.	147	458	250	471	510	737	18
Acceso	251	458	280	471	510	737	18
en:	282	458	294	471	510	737	18
14	297	458	307	471	510	737	18
de	310	458	319	471	510	737	18
nov.	322	458	338	471	510	737	18
2018.	340	458	364	471	510	737	18
COLOMBIA.	43	482	88	495	510	737	18
Ministerio	92	482	129	495	510	737	18
de	133	482	142	495	510	737	18
Educación	146	482	186	495	510	737	18
Nacional.	189	482	225	495	510	737	18
Decreto	229	483	258	494	510	737	18
1038	262	483	281	494	510	737	18
de	284	483	294	494	510	737	18
2015	297	483	316	494	510	737	18
.	316	482	319	495	510	737	18
Reglamenta	322	482	368	495	510	737	18
la	372	482	378	495	510	737	18
cátedra	382	482	411	495	510	737	18
de	414	482	424	495	510	737	18
la	428	482	434	495	510	737	18
paz,	438	482	454	495	510	737	18
2015.	43	494	66	507	510	737	18
Bogotá:	69	494	99	507	510	737	18
Ministerio	102	494	140	507	510	737	18
de	143	494	152	507	510	737	18
Educación	156	494	195	507	510	737	18
Nacional,	199	494	235	507	510	737	18
2015.	238	494	261	507	510	737	18
Disponible	264	494	304	507	510	737	18
en:	308	494	320	507	510	737	18
<https://bit.ly/2oLn7kH>.	323	494	423	507	510	737	18
Acceso	425	494	454	507	510	737	18
en:	43	506	55	519	510	737	18
sept.	57	506	76	519	510	737	18
6	78	506	84	519	510	737	18
de	86	506	96	519	510	737	18
2018.	98	506	122	519	510	737	18
COLOMBIA.	43	530	88	543	510	737	18
Ministerio	91	530	128	543	510	737	18
de	131	530	141	543	510	737	18
Educación	143	530	183	543	510	737	18
Nacional.	186	530	222	543	510	737	18
Guías	224	531	245	542	510	737	18
pedagógicas	247	531	296	542	510	737	18
para	298	531	315	542	510	737	18
la	318	531	325	542	510	737	18
convivencia	327	531	372	542	510	737	18
escolar,	375	531	404	542	510	737	18
n.	407	530	414	543	510	737	18
49.	416	530	430	543	510	737	18
1.	432	530	440	543	510	737	18
ed.	442	530	454	543	510	737	18
Bogotá:	43	542	72	555	510	737	18
Javier	74	542	98	555	510	737	18
Correa,	100	542	129	555	510	737	18
2014.	131	542	155	555	510	737	18
ESCOBAR,	43	566	84	579	510	737	18
Jazmine;	88	566	122	579	510	737	18
BONILLA-JIMÉNEZ,	127	566	202	579	510	737	18
Francy.	206	566	234	579	510	737	18
Grupos	238	566	266	579	510	737	18
focales:	270	566	300	579	510	737	18
una	304	566	319	579	510	737	18
guía	323	566	340	579	510	737	18
conceptual	344	566	387	579	510	737	18
y	391	566	395	579	510	737	18
metodológica.	399	566	454	579	510	737	18
Cuadernos	43	579	84	590	510	737	18
Hispanoamericanos	86	579	162	590	510	737	18
de	165	579	174	590	510	737	18
Psicología	177	579	216	590	510	737	18
,	216	578	219	591	510	737	18
Bogotá,	221	578	251	591	510	737	18
v.	254	578	260	591	510	737	18
9,	263	578	271	591	510	737	18
n.	273	578	281	591	510	737	18
1,	283	578	291	591	510	737	18
p.	294	578	301	591	510	737	18
51-67,	304	578	332	591	510	737	18
2005.	334	578	358	591	510	737	18
Disponible	361	578	401	591	510	737	18
en:	404	578	416	591	510	737	18
<https://	419	578	454	591	510	737	18
bit.ly/2LslOoH>.	43	590	106	603	510	737	18
Acceso	108	590	136	603	510	737	18
en:	139	590	151	603	510	737	18
3	153	590	158	603	510	737	18
feb.	161	590	176	603	510	737	18
2018.	178	590	202	603	510	737	18
HEREDIA,	43	614	80	627	510	737	18
María	81	614	103	627	510	737	18
Isabel;	105	614	131	627	510	737	18
GAVIRIA,	133	614	167	627	510	737	18
David	168	614	190	627	510	737	18
Andrés.	192	614	222	627	510	737	18
Paz,	223	615	239	626	510	737	18
conflicto	241	615	274	626	510	737	18
y	276	615	280	626	510	737	18
escuela	282	615	312	626	510	737	18
:	312	614	314	627	510	737	18
¿asuntos	316	614	351	627	510	737	18
del	353	614	365	627	510	737	18
mismo	367	614	393	627	510	737	18
orden?	395	614	422	627	510	737	18
Bogotá:	424	614	454	627	510	737	18
Fundación	43	626	83	639	510	737	18
Convivencia,	85	626	134	639	510	737	18
2016.	135	626	159	639	510	737	18
Disponible	161	626	201	639	510	737	18
en:	203	626	216	639	510	737	18
<https://fundacionconvivencia.org/apc-aa-files/3f88e0c1cf7	217	626	454	639	510	737	18
23b0359e2e1758938465b/art-4_2.pdf>.	43	638	209	651	510	737	18
Acceso	211	638	239	651	510	737	18
en:	241	638	254	651	510	737	18
26	256	638	266	651	510	737	18
en.	269	638	281	651	510	737	18
2019.	284	638	307	651	510	737	18
Educ.	43	687	58	696	510	737	18
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	18
São	84	687	95	696	510	737	18
Paulo,	97	687	115	696	510	737	18
v.	118	687	123	696	510	737	18
46,	124	687	134	696	510	737	18
e214753,	135	687	164	696	510	737	18
2020.	165	687	183	696	510	737	18
18	445	686	454	696	510	737	18
Construcción	231	67	268	76	510	737	19
de	270	67	277	76	510	737	19
paz	279	67	289	76	510	737	19
y	291	67	294	76	510	737	19
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	19
en	328	67	335	76	510	737	19
la	337	67	342	76	510	737	19
Educación	344	67	373	76	510	737	19
Secundaria	375	67	406	76	510	737	19
y	408	67	411	76	510	737	19
Media	413	67	431	76	510	737	19
en	432	67	439	76	510	737	19
Colombia	441	67	468	76	510	737	19
HOYOS,	57	101	87	113	510	737	19
Consuelo.	90	101	128	113	510	737	19
La	130	102	139	113	510	737	19
conciliación	142	102	188	113	510	737	19
:	188	101	190	113	510	737	19
un	192	101	202	113	510	737	19
modelo	205	101	233	113	510	737	19
bioético	239	101	269	113	510	737	19
hermenéutico.	271	101	327	113	510	737	19
Medellín:	329	101	365	113	510	737	19
Señal,	367	101	391	113	510	737	19
2001.	393	101	417	113	510	737	19
JIMENEZ,	57	125	94	137	510	737	19
Manuela;	98	125	134	137	510	737	19
LLERAS,	138	125	171	137	510	737	19
Juanita;	175	125	206	137	510	737	19
NIETO,	210	125	236	137	510	737	19
Ana.	239	125	257	137	510	737	19
La	261	125	270	137	510	737	19
paz	274	125	287	137	510	737	19
nace	291	125	310	137	510	737	19
en	314	125	324	137	510	737	19
las	328	125	339	137	510	737	19
aulas:	343	125	366	137	510	737	19
evaluación	369	125	411	137	510	737	19
del	415	125	426	137	510	737	19
programa	430	125	468	137	510	737	19
de	57	137	66	149	510	737	19
reducción	71	137	109	149	510	737	19
de	113	137	122	149	510	737	19
la	127	137	133	149	510	737	19
violencia	138	137	171	149	510	737	19
en	175	137	185	149	510	737	19
Colombia.	189	137	228	149	510	737	19
Educación	232	138	272	149	510	737	19
y	275	138	280	149	510	737	19
Educadores	284	138	329	149	510	737	19
,	329	137	331	149	510	737	19
Bogotá,	335	137	365	149	510	737	19
v.	369	137	375	149	510	737	19
13,	379	137	392	149	510	737	19
n.	396	137	403	149	510	737	19
3,	407	137	415	149	510	737	19
p.	419	137	426	149	510	737	19
347-359,	430	137	468	149	510	737	19
2010.	57	149	80	161	510	737	19
Disponible	83	149	123	161	510	737	19
en:	126	149	139	161	510	737	19
<http://www.redalyc.org/articulo.oa?id=83417001003>.	141	149	366	161	510	737	19
Acceso	368	149	396	161	510	737	19
en:	399	149	411	161	510	737	19
15	414	149	424	161	510	737	19
jun.	427	149	442	161	510	737	19
2018.	444	149	468	161	510	737	19
DOI:10.5294/edu.2010.13.3.2	57	161	178	173	510	737	19
JOJOA	57	185	83	197	510	737	19
PATIÑO,	86	185	117	197	510	737	19
Johana.	120	185	151	197	510	737	19
Cátedra	153	185	183	197	510	737	19
de	186	185	195	197	510	737	19
la	198	185	205	197	510	737	19
paz:	208	185	224	197	510	737	19
un	226	185	236	197	510	737	19
compromiso	238	185	286	197	510	737	19
con	289	185	303	197	510	737	19
la	306	185	312	197	510	737	19
educación	315	185	355	197	510	737	19
en	357	185	367	197	510	737	19
derechos	370	185	405	197	510	737	19
humanos.	408	185	446	197	510	737	19
Nova	449	186	468	197	510	737	19
et	57	198	64	209	510	737	19
Vetera	67	198	91	209	510	737	19
,	91	197	94	209	510	737	19
Bogotá,	97	197	127	209	510	737	19
v.	130	197	136	209	510	737	19
25,	139	197	153	209	510	737	19
n.	156	197	163	209	510	737	19
0,	166	197	174	209	510	737	19
p.	177	197	185	209	510	737	19
87-98,	188	197	216	209	510	737	19
2016.	219	197	243	209	510	737	19
Disponible	246	197	286	209	510	737	19
en:	290	197	302	209	510	737	19
<http://esapvirtual.esap.edu.co/ojs/index.	305	197	468	209	510	737	19
php/novaetvetera/article/view/40>.	57	209	194	221	510	737	19
Acceso	196	209	224	221	510	737	19
en:	226	209	239	221	510	737	19
14	241	209	251	221	510	737	19
oct.	254	209	268	221	510	737	19
2017.	271	209	294	221	510	737	19
IEACAH.	57	233	89	245	510	737	19
Instituto	91	233	121	245	510	737	19
de	124	233	133	245	510	737	19
Estudios	136	233	169	245	510	737	19
sobre	171	233	193	245	510	737	19
Conflictos	195	233	233	245	510	737	19
y	236	233	240	245	510	737	19
Acción	242	233	268	245	510	737	19
Humanitaria.	270	233	320	245	510	737	19
Construcción	322	234	372	245	510	737	19
de	374	234	384	245	510	737	19
la	386	234	393	245	510	737	19
paz	395	234	408	245	510	737	19
.	408	233	411	245	510	737	19
Madri:	413	233	438	245	510	737	19
Ieacah,	440	233	468	245	510	737	19
2010.	57	245	80	257	510	737	19
Disponible	83	245	123	257	510	737	19
en:	126	245	138	257	510	737	19
<https://www.iecah.org/index.php/investigacioncp>.	140	245	345	257	510	737	19
Acceso	347	245	375	257	510	737	19
en:	378	245	390	257	510	737	19
23	392	245	403	257	510	737	19
nov.	406	245	421	257	510	737	19
2018.	423	245	447	257	510	737	19
LEWICKI,	57	269	92	281	510	737	19
Roy;	94	269	111	281	510	737	19
SAUNDERS,	113	269	159	281	510	737	19
David;	161	269	185	281	510	737	19
BARRY,	187	269	215	281	510	737	19
Bruce.	217	269	243	281	510	737	19
Fundamentos	244	270	296	281	510	737	19
de	298	270	308	281	510	737	19
negociación	310	270	356	281	510	737	19
.	356	269	359	281	510	737	19
5.	361	269	368	281	510	737	19
ed.	370	269	382	281	510	737	19
Madrid:	384	269	414	281	510	737	19
AMGH,	415	269	443	281	510	737	19
2011.	444	269	468	281	510	737	19
MARRUGO	57	293	98	305	510	737	19
PERALTA,	103	293	140	305	510	737	19
Guillermo	144	293	181	305	510	737	19
et	185	293	193	305	510	737	19
al.	197	293	206	305	510	737	19
Estrategia	210	293	249	305	510	737	19
de	253	293	263	305	510	737	19
convivencia	267	293	312	305	510	737	19
escolar	316	293	344	305	510	737	19
para	349	293	366	305	510	737	19
la	370	293	377	305	510	737	19
formación	381	293	420	305	510	737	19
de	424	293	434	305	510	737	19
jóvenes	438	293	468	305	510	737	19
mediadores	57	305	102	317	510	737	19
de	105	305	114	317	510	737	19
conflictos.	117	305	156	317	510	737	19
Escenarios	158	306	200	317	510	737	19
,	200	305	203	317	510	737	19
Barranquilla,	205	305	254	317	510	737	19
v.	256	305	262	317	510	737	19
14,	264	305	277	317	510	737	19
n.	279	305	287	317	510	737	19
1,	289	305	297	317	510	737	19
p.	299	305	306	317	510	737	19
72-84,	308	305	336	317	510	737	19
2016.	338	305	362	317	510	737	19
Disponible	364	305	404	317	510	737	19
en:	407	305	419	317	510	737	19
<https://bit.	421	305	468	317	510	737	19
ly/2La6bSz>.	57	317	109	329	510	737	19
Acceso	111	317	139	329	510	737	19
en:	142	317	154	329	510	737	19
14	156	317	167	329	510	737	19
de	169	317	179	329	510	737	19
nov.	182	317	197	329	510	737	19
2018.	199	317	223	329	510	737	19
MARTÍNEZ-GONZÁLEZ,	57	341	147	353	510	737	19
Marina;	149	341	179	353	510	737	19
AMAR-AMAR,	181	341	236	353	510	737	19
Juan	238	341	257	353	510	737	19
José.	259	341	280	353	510	737	19
¿Quién	282	342	309	353	510	737	19
es	311	342	320	353	510	737	19
el	323	342	329	353	510	737	19
malo	332	342	351	353	510	737	19
del	353	342	365	353	510	737	19
paseo?	367	342	395	353	510	737	19
Legitimación	397	341	446	353	510	737	19
de	449	341	458	353	510	737	19
la	461	341	468	353	510	737	19
violencia	57	353	90	365	510	737	19
por	93	353	106	365	510	737	19
niños	108	353	129	365	510	737	19
víctimas	132	353	163	365	510	737	19
de	166	353	176	365	510	737	19
migración	178	353	216	365	510	737	19
forzada.	219	353	250	365	510	737	19
Barranquilla:	253	353	302	365	510	737	19
Universidad	304	353	349	365	510	737	19
del	351	353	363	365	510	737	19
Norte,	366	353	389	365	510	737	19
2017.	392	353	415	365	510	737	19
MEGÍAS,	57	377	90	389	510	737	19
María	93	377	115	389	510	737	19
Purificación.	118	377	165	389	510	737	19
La	168	378	177	389	510	737	19
convivencia	179	378	225	389	510	737	19
escolar	227	378	255	389	510	737	19
y	258	378	262	389	510	737	19
cómo	265	378	286	389	510	737	19
resolver	288	378	319	389	510	737	19
los	322	378	333	389	510	737	19
conflictos	335	378	373	389	510	737	19
y	375	378	379	389	510	737	19
la	382	378	389	389	510	737	19
violencia	391	378	425	389	510	737	19
en	428	378	437	389	510	737	19
el	440	378	447	389	510	737	19
aula	449	378	466	389	510	737	19
.	465	377	468	389	510	737	19
Granada:	57	389	92	401	510	737	19
Adice,	94	389	118	401	510	737	19
2011.	120	389	144	401	510	737	19
MOCKUS,	57	413	95	425	510	737	19
Antanas.	97	413	131	425	510	737	19
Convivencia	137	413	184	425	510	737	19
como	187	413	208	425	510	737	19
armonización	212	413	263	425	510	737	19
de	266	413	276	425	510	737	19
ley,	279	413	292	425	510	737	19
moral	295	413	317	425	510	737	19
y	320	413	324	425	510	737	19
cultura:	327	413	357	425	510	737	19
la	359	413	366	425	510	737	19
educación	369	413	409	425	510	737	19
para	412	413	430	425	510	737	19
aprender	433	413	468	425	510	737	19
a	57	425	61	437	510	737	19
vivir	66	425	81	437	510	737	19
juntos.	86	425	112	437	510	737	19
Revista	116	426	144	437	510	737	19
Perspectivas	148	426	197	437	510	737	19
,	197	425	200	437	510	737	19
Bogotá,	204	425	233	437	510	737	19
v.	238	425	244	437	510	737	19
32,	248	425	261	437	510	737	19
n.	265	425	273	437	510	737	19
1,	277	425	285	437	510	737	19
p.	289	425	296	437	510	737	19
19-37,	300	425	328	437	510	737	19
2002.	332	425	356	437	510	737	19
Disponible	360	425	400	437	510	737	19
en:	405	425	417	437	510	737	19
<https://bit.	421	425	468	437	510	737	19
ly/2BdMrb9>.	57	437	112	449	510	737	19
Acceso	113	437	141	449	510	737	19
en:	144	437	156	449	510	737	19
30	159	437	169	449	510	737	19
oct.	172	437	186	449	510	737	19
2018.	188	437	212	449	510	737	19
MONTAGUT	57	461	102	473	510	737	19
NAVAS,	106	461	135	473	510	737	19
Alonso;	138	461	167	473	510	737	19
MONTAGUT	171	461	216	473	510	737	19
MANTILLA,	220	461	263	473	510	737	19
Gersy.	267	461	291	473	510	737	19
Representaciones	294	461	363	473	510	737	19
sociales	367	461	398	473	510	737	19
de	402	461	411	473	510	737	19
lo	415	461	422	473	510	737	19
legal	426	461	444	473	510	737	19
en	448	461	457	473	510	737	19
el	461	461	468	473	510	737	19
ámbito	57	473	83	485	510	737	19
escolar	85	473	113	485	510	737	19
a	116	473	120	485	510	737	19
propósito	123	473	158	485	510	737	19
del	161	473	172	485	510	737	19
manual	174	473	203	485	510	737	19
de	205	473	215	485	510	737	19
convivencia	217	473	262	485	510	737	19
escolar.	264	473	294	485	510	737	19
Justicia	296	474	326	485	510	737	19
Juris	328	474	347	485	510	737	19
,	347	473	349	485	510	737	19
Barranquilla,	351	473	400	485	510	737	19
v.	402	473	408	485	510	737	19
1,	410	473	418	485	510	737	19
n.	420	473	427	485	510	737	19
66,	429	473	442	485	510	737	19
2014.	444	473	468	485	510	737	19
Disponible	57	485	97	497	510	737	19
en:	100	485	112	497	510	737	19
<https://bit.ly/2uSJRCL>.	114	485	215	497	510	737	19
Acceso	217	485	245	497	510	737	19
en:	248	485	260	497	510	737	19
17	262	485	273	497	510	737	19
febr.	275	485	293	497	510	737	19
2018.	295	485	319	497	510	737	19
MORATTO,	57	509	99	521	510	737	19
Nadia;	104	509	128	521	510	737	19
CÁRDENAS,	133	509	180	521	510	737	19
Natalia;	184	509	213	521	510	737	19
BERBESÍ,	218	509	254	521	510	737	19
Dedsy.	259	509	284	521	510	737	19
Clima	289	509	311	521	510	737	19
escolar	315	509	343	521	510	737	19
y	348	509	352	521	510	737	19
funcionalidad	357	509	408	521	510	737	19
familiar	413	509	442	521	510	737	19
como	446	509	468	521	510	737	19
factores	57	521	88	533	510	737	19
asociadosa	91	521	134	533	510	737	19
la	137	521	144	533	510	737	19
intimidación	147	521	194	533	510	737	19
escolar	197	521	225	533	510	737	19
en	228	521	237	533	510	737	19
Antioquia,	240	521	279	533	510	737	19
Colombia.	281	521	320	533	510	737	19
Pensamiento	323	522	373	533	510	737	19
Psicológico	375	522	419	533	510	737	19
,	419	521	421	533	510	737	19
Medellín,	424	521	459	533	510	737	19
v.	462	521	468	533	510	737	19
15,	57	533	70	545	510	737	19
n.	72	533	80	545	510	737	19
1,	82	533	90	545	510	737	19
p.	92	533	100	545	510	737	19
63-72,	102	533	129	545	510	737	19
2017.	131	533	155	545	510	737	19
PACHECO-SALAZAR,	57	557	139	569	510	737	19
Berenice.	144	557	180	569	510	737	19
Violencia	185	557	219	569	510	737	19
escolar:	225	557	255	569	510	737	19
la	260	557	267	569	510	737	19
perspectiva	272	557	317	569	510	737	19
de	322	557	332	569	510	737	19
estudiantes	337	557	382	569	510	737	19
y	387	557	391	569	510	737	19
docentes.	397	557	435	569	510	737	19
Revista	440	558	468	569	510	737	19
Electrónica	57	570	99	581	510	737	19
de	102	570	112	581	510	737	19
Investigación	114	570	165	581	510	737	19
Educativa	167	570	205	581	510	737	19
,	205	569	207	581	510	737	19
Sevilla,	210	569	237	581	510	737	19
v.	240	569	246	581	510	737	19
20,	248	569	261	581	510	737	19
n.	264	569	271	581	510	737	19
1,	274	569	282	581	510	737	19
p.	284	569	292	581	510	737	19
112-121,	294	569	332	581	510	737	19
2018.	335	569	359	581	510	737	19
Disponible	361	569	401	581	510	737	19
en:	404	569	416	581	510	737	19
<https://doi.	419	569	468	581	510	737	19
org/10.24320/redie.2018.20.1.1523>.	57	581	212	593	510	737	19
Acceso	214	581	242	593	510	737	19
en:	245	581	257	593	510	737	19
30	259	581	270	593	510	737	19
jul.	272	581	284	593	510	737	19
2018.	286	581	310	593	510	737	19
PAREJA	57	605	87	617	510	737	19
FERNÁNDEZ	90	605	138	617	510	737	19
DE	141	605	152	617	510	737	19
LA	154	605	164	617	510	737	19
REGUERA,	167	605	207	617	510	737	19
José	210	605	228	617	510	737	19
A.	230	605	238	617	510	737	19
Conflicto,	240	605	277	617	510	737	19
comunicación	279	605	333	617	510	737	19
y	335	605	339	617	510	737	19
liderazgo	342	605	377	617	510	737	19
escolar:	379	605	410	617	510	737	19
los	412	605	423	617	510	737	19
vértices	426	605	456	617	510	737	19
de	458	605	468	617	510	737	19
un	57	617	66	629	510	737	19
triángulo	70	617	103	629	510	737	19
equilátero.	107	617	148	629	510	737	19
Profesorado	150	618	197	629	510	737	19
,	197	617	199	629	510	737	19
Granada,	202	617	237	629	510	737	19
v.	240	617	246	629	510	737	19
11,	249	617	262	629	510	737	19
n.	265	617	273	629	510	737	19
3,	275	617	283	629	510	737	19
p.	286	617	293	629	510	737	19
1-19,	296	617	318	629	510	737	19
2007.	321	617	345	629	510	737	19
Disponible	348	617	388	629	510	737	19
en:	391	617	403	629	510	737	19
<http://digibug.	406	617	468	629	510	737	19
ugr.es/bitstream/10481/17506/1/rev113COL3.pdf>.	57	629	264	641	510	737	19
Acceso	266	629	294	641	510	737	19
en:	297	629	309	641	510	737	19
17	311	629	322	641	510	737	19
dic.	324	629	338	641	510	737	19
2018.	340	629	364	641	510	737	19
Educ.	57	687	73	696	510	737	19
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	19
São	99	687	109	696	510	737	19
Paulo,	111	687	129	696	510	737	19
v.	132	687	137	696	510	737	19
46,	138	687	148	696	510	737	19
e214753,	150	687	178	696	510	737	19
2020.	180	687	197	696	510	737	19
19	459	686	468	696	510	737	19
Aura	43	67	56	76	510	737	20
Alicia	57	67	72	76	510	737	20
Cardozo	74	67	97	76	510	737	20
RUSINQUE;	99	67	131	76	510	737	20
Aldair	132	67	149	76	510	737	20
Ricardo	150	67	172	76	510	737	20
Morales	174	67	196	76	510	737	20
CUADRO;	198	67	225	76	510	737	20
Paola	227	67	242	76	510	737	20
Andrea	244	67	264	76	510	737	20
Martínez	266	67	290	76	510	737	20
SANDE	292	67	312	76	510	737	20
PATIÑO,	43	102	75	114	510	737	20
Carlos.	77	102	104	114	510	737	20
Apuntes	106	102	139	114	510	737	20
para	141	102	159	114	510	737	20
una	161	102	176	114	510	737	20
historia	178	102	208	114	510	737	20
de	210	102	220	114	510	737	20
la	222	102	229	114	510	737	20
educación	232	102	272	114	510	737	20
en	275	102	284	114	510	737	20
Colombia.	287	102	327	114	510	737	20
Actualidades	329	102	379	114	510	737	20
Pedagógicas	382	102	432	114	510	737	20
,	432	102	434	114	510	737	20
Cali,	436	102	454	114	510	737	20
v.	43	114	49	126	510	737	20
64,	51	114	65	126	510	737	20
p.	67	114	75	126	510	737	20
261-265,	77	114	116	126	510	737	20
jul.	118	114	130	126	510	737	20
2014.	133	114	157	126	510	737	20
PÉREZ	43	138	68	150	510	737	20
Tito.	69	138	86	150	510	737	20
Colombia:	87	138	125	150	510	737	20
de	127	138	136	150	510	737	20
la	138	138	145	150	510	737	20
educación	147	138	186	150	510	737	20
en	188	138	197	150	510	737	20
emergencia	199	138	244	150	510	737	20
hacia	246	138	266	150	510	737	20
una	268	138	283	150	510	737	20
educación	285	138	323	150	510	737	20
para	325	138	342	150	510	737	20
el	344	138	351	150	510	737	20
posconflicto	353	138	398	150	510	737	20
y	400	138	405	150	510	737	20
la	407	138	413	150	510	737	20
paz.	415	138	431	150	510	737	20
Riiep	433	138	451	150	510	737	20
,	451	138	454	150	510	737	20
Bogotá,	43	150	72	162	510	737	20
v.	74	150	80	162	510	737	20
7,	82	150	89	162	510	737	20
n.	91	150	99	162	510	737	20
2,	101	150	109	162	510	737	20
p.	111	150	118	162	510	737	20
287-311,	120	150	157	162	510	737	20
2014.	159	150	183	162	510	737	20
Disponible	185	150	224	162	510	737	20
en:	226	150	238	162	510	737	20
<https://bit.ly/2LtrZ7J>.	240	150	334	162	510	737	20
Acceso	335	150	363	162	510	737	20
en:	365	150	377	162	510	737	20
25	379	150	390	162	510	737	20
agto.	392	150	411	162	510	737	20
2018.	413	150	437	162	510	737	20
PORTA,	43	174	72	186	510	737	20
Luis;	76	174	94	186	510	737	20
SILVA,	99	174	123	186	510	737	20
Miriam.	127	174	157	186	510	737	20
La	161	174	171	186	510	737	20
investigación	175	174	225	186	510	737	20
cualitativa:	230	174	272	186	510	737	20
el	276	174	283	186	510	737	20
análisis	287	174	316	186	510	737	20
de	321	174	330	186	510	737	20
contenido	335	174	373	186	510	737	20
en	378	174	387	186	510	737	20
la	392	174	399	186	510	737	20
investigación	403	174	454	186	510	737	20
educativa.	43	186	82	198	510	737	20
Red	84	186	99	198	510	737	20
Nacional	101	186	134	198	510	737	20
Argentina	136	186	173	198	510	737	20
de	175	186	184	198	510	737	20
Documentación	187	186	246	198	510	737	20
e	248	186	253	198	510	737	20
Información	255	186	301	198	510	737	20
Educativa	303	186	340	198	510	737	20
,	340	186	343	198	510	737	20
Río	345	186	357	198	510	737	20
Gallegos,	359	186	395	198	510	737	20
p.	397	186	404	198	510	737	20
1-18,	406	186	428	198	510	737	20
2003.	430	186	454	198	510	737	20
Disponible	43	198	83	210	510	737	20
en:	85	198	98	210	510	737	20
<https://bit.ly/2AzG9Dh>.	100	198	202	210	510	737	20
Acceso	204	198	232	210	510	737	20
en:	234	198	247	210	510	737	20
5	249	198	254	210	510	737	20
mzo.	257	198	276	210	510	737	20
2018.	278	198	302	210	510	737	20
PBSO.	43	222	67	234	510	737	20
Oficina	70	222	96	234	510	737	20
de	99	222	108	234	510	737	20
las	111	222	122	234	510	737	20
Naciones	124	222	159	234	510	737	20
Unidas	162	222	188	234	510	737	20
para	190	222	208	234	510	737	20
el	210	222	217	234	510	737	20
sostenimiento	219	222	273	234	510	737	20
de	276	222	285	234	510	737	20
la	288	222	294	234	510	737	20
construcción	297	222	346	234	510	737	20
de	349	222	358	234	510	737	20
la	361	222	367	234	510	737	20
paz	370	222	383	234	510	737	20
.	383	222	386	234	510	737	20
New	388	222	405	234	510	737	20
York:	408	222	427	234	510	737	20
United	429	222	454	234	510	737	20
Nations	43	234	72	246	510	737	20
Peacebuilding	74	234	129	246	510	737	20
Fund	131	234	150	246	510	737	20
/	153	234	156	246	510	737	20
Guidelines	159	234	199	246	510	737	20
on	201	234	211	246	510	737	20
application	214	234	256	246	510	737	20
and	258	234	273	246	510	737	20
use	275	234	289	246	510	737	20
of	292	234	299	246	510	737	20
fundsPBF,	301	234	340	246	510	737	20
2014.	342	234	366	246	510	737	20
Disponible	368	234	408	246	510	737	20
en:	411	234	423	246	510	737	20
<www.	425	234	454	246	510	737	20
unpbf.org>.	43	246	89	258	510	737	20
Acceso	91	246	119	258	510	737	20
en:	122	246	134	258	510	737	20
18	136	246	147	258	510	737	20
dic.	149	246	163	258	510	737	20
2018.	166	246	189	258	510	737	20
RESTREPO,	43	270	87	282	510	737	20
Juan.	90	270	112	282	510	737	20
Estándares	114	270	157	282	510	737	20
básicos	161	270	190	282	510	737	20
en	193	270	203	282	510	737	20
competencias	206	270	260	282	510	737	20
ciudadanas:	263	270	310	282	510	737	20
una	312	270	327	282	510	737	20
aproximación	330	270	382	282	510	737	20
al	385	270	392	282	510	737	20
problema	395	270	431	282	510	737	20
de	434	270	444	282	510	737	20
la	447	270	454	282	510	737	20
formación	43	282	81	294	510	737	20
ciudadana	85	282	125	294	510	737	20
en	128	282	138	294	510	737	20
Colombia.	141	282	180	294	510	737	20
Papel	183	282	204	294	510	737	20
Político	207	282	235	294	510	737	20
,	235	282	238	294	510	737	20
Bogotá,	241	282	271	294	510	737	20
v.	274	282	280	294	510	737	20
11,	283	282	296	294	510	737	20
n.	299	282	306	294	510	737	20
1,	309	282	317	294	510	737	20
p.	320	282	328	294	510	737	20
137-175,	330	282	368	294	510	737	20
2006.	371	282	395	294	510	737	20
Disponible	398	282	438	294	510	737	20
en:	442	282	454	294	510	737	20
<http://www.redalyc.org/pdf/777/77716566006.pdf>.	43	294	258	306	510	737	20
Acceso	260	294	288	306	510	737	20
en:	290	294	303	306	510	737	20
17	305	294	315	306	510	737	20
febr.	318	294	335	306	510	737	20
2018.	337	294	361	306	510	737	20
ROMAGNOLI,	43	318	94	330	510	737	20
Claudia;	98	318	129	330	510	737	20
MENA,	133	318	160	330	510	737	20
Isadora;	163	318	194	330	510	737	20
VALDÉS,	197	318	231	330	510	737	20
Ana.	234	318	251	330	510	737	20
¿Qué	255	318	274	330	510	737	20
son	278	318	291	330	510	737	20
las	295	318	306	330	510	737	20
habilidades	309	318	353	330	510	737	20
socio	357	318	377	330	510	737	20
afectivas	380	318	415	330	510	737	20
y	418	318	423	330	510	737	20
éticas?	426	318	454	330	510	737	20
Santiago	43	330	76	342	510	737	20
de	79	330	89	342	510	737	20
Chile:	91	330	113	342	510	737	20
Valoras	115	330	143	342	510	737	20
UC,	146	330	160	342	510	737	20
2007.	162	330	186	342	510	737	20
RUIZ-OLABUÉNAGA,	43	354	122	366	510	737	20
José	126	354	144	366	510	737	20
I.	149	354	154	366	510	737	20
Metodología	158	354	205	366	510	737	20
de	209	354	219	366	510	737	20
la	223	354	230	366	510	737	20
investigación	234	354	285	366	510	737	20
cualitativa	289	354	328	366	510	737	20
.	328	354	331	366	510	737	20
5.	335	354	343	366	510	737	20
ed.	347	354	360	366	510	737	20
Bilbao:	364	354	390	366	510	737	20
Universidad	394	354	439	366	510	737	20
de	444	354	454	366	510	737	20
Deusto,	43	366	72	378	510	737	20
2012.	74	366	98	378	510	737	20
(Ciencias	100	366	136	378	510	737	20
sociales).	138	366	175	378	510	737	20
SAVATER,	43	390	80	402	510	737	20
Fernando.	83	390	122	402	510	737	20
Ética	124	390	143	402	510	737	20
para	145	390	162	402	510	737	20
amador	165	390	194	402	510	737	20
.	194	390	197	402	510	737	20
Barcelona:	199	390	240	402	510	737	20
Ariel,	242	390	262	402	510	737	20
1991.	264	390	288	402	510	737	20
SILVA,	43	414	65	426	510	737	20
Isabel;	67	414	91	426	510	737	20
TORREGO,	93	414	133	426	510	737	20
Juan	134	414	152	426	510	737	20
Carlos.	154	414	180	426	510	737	20
El	182	414	188	426	510	737	20
equipo	190	414	215	426	510	737	20
de	217	414	227	426	510	737	20
mediación	229	414	267	426	510	737	20
y	269	414	273	426	510	737	20
tratamiento	275	414	317	426	510	737	20
de	319	414	328	426	510	737	20
conflictos	330	414	365	426	510	737	20
como	367	414	388	426	510	737	20
herramienta	390	414	435	426	510	737	20
para	437	414	454	426	510	737	20
resolver	43	426	72	438	510	737	20
conflictos.	73	426	111	438	510	737	20
Impacto	112	426	142	438	510	737	20
sobre	144	426	165	438	510	737	20
los	167	426	177	438	510	737	20
alumnos	179	426	211	438	510	737	20
mediadores	213	426	256	438	510	737	20
en	258	426	267	438	510	737	20
un	269	426	279	438	510	737	20
centro	281	426	304	438	510	737	20
de	306	426	315	438	510	737	20
educación	317	426	355	438	510	737	20
secundaria.	357	426	400	438	510	737	20
In:	402	426	411	438	510	737	20
CASTEJÓN	412	426	454	438	510	737	20
COSTA,	43	438	71	450	510	737	20
Juan-Luis	73	438	109	450	510	737	20
(Coord.).	112	438	143	450	510	737	20
Psicología	145	438	182	450	510	737	20
y	184	438	188	450	510	737	20
educación	190	438	228	450	510	737	20
:	228	438	231	450	510	737	20
presente	232	438	265	450	510	737	20
y	267	438	271	450	510	737	20
futuro.	273	438	297	450	510	737	20
Madrid:	299	438	328	450	510	737	20
ACIPE,	329	438	354	450	510	737	20
2016.	356	438	379	450	510	737	20
p.	380	438	388	450	510	737	20
222-279.	389	438	426	450	510	737	20
SUÁREZ	43	462	74	474	510	737	20
BASTO,	78	462	108	474	510	737	20
Olga	111	462	129	474	510	737	20
Elena.	132	462	156	474	510	737	20
La	159	462	169	474	510	737	20
mediación	173	462	212	474	510	737	20
y	216	462	220	474	510	737	20
la	224	462	230	474	510	737	20
visión	234	462	256	474	510	737	20
positiva	260	462	289	474	510	737	20
del	293	462	304	474	510	737	20
conflicto	308	462	341	474	510	737	20
en	344	462	354	474	510	737	20
el	357	462	364	474	510	737	20
aula:	368	462	387	474	510	737	20
marco	390	462	414	474	510	737	20
para	418	462	435	474	510	737	20
una	439	462	453	474	510	737	20
pedagogía	43	474	83	486	510	737	20
de	86	474	95	486	510	737	20
la	98	474	104	486	510	737	20
convivencia.	107	474	155	486	510	737	20
Diversitas	157	474	195	486	510	737	20
,	195	474	198	486	510	737	20
Bogotá,	200	474	230	486	510	737	20
v.	232	474	238	486	510	737	20
4,	240	474	248	486	510	737	20
n.	250	474	258	486	510	737	20
1,	260	474	268	486	510	737	20
p.	270	474	278	486	510	737	20
187-199,	283	474	321	486	510	737	20
2008.	323	474	347	486	510	737	20
Disponible	349	474	389	486	510	737	20
en:	392	474	404	486	510	737	20
<https://bit.	407	474	454	486	510	737	20
ly/2MQ537o>.	43	486	100	498	510	737	20
Acceso	102	486	130	498	510	737	20
en:	133	486	145	498	510	737	20
17	147	486	158	498	510	737	20
febr.	161	486	178	498	510	737	20
2018.	180	486	204	498	510	737	20
TUAY-SIGUA,	43	510	92	522	510	737	20
José.	95	510	115	522	510	737	20
Convivencia	118	510	164	522	510	737	20
escolar	166	510	194	522	510	737	20
como	197	510	218	522	510	737	20
espacio	220	510	250	522	510	737	20
de	252	510	262	522	510	737	20
construcción	264	510	313	522	510	737	20
de	316	510	325	522	510	737	20
ciudadanía	328	510	370	522	510	737	20
en	372	510	382	522	510	737	20
zonas	384	510	406	522	510	737	20
de	409	510	418	522	510	737	20
conflicto	421	510	454	522	510	737	20
y	43	522	47	534	510	737	20
post	50	522	67	534	510	737	20
conflicto	70	522	103	534	510	737	20
.	103	522	106	534	510	737	20
Bogotá:	109	522	139	534	510	737	20
Universidad	143	522	188	534	510	737	20
de	192	522	201	534	510	737	20
Santo	205	522	227	534	510	737	20
Tomás,	231	522	259	534	510	737	20
2016.	262	522	286	534	510	737	20
Disponible	289	522	330	534	510	737	20
en:	334	522	346	534	510	737	20
<https://bit.ly/2MQ17ng>.	349	522	454	534	510	737	20
Acceso	43	534	71	546	510	737	20
en:	73	534	85	546	510	737	20
15	88	534	98	546	510	737	20
en.	101	534	113	546	510	737	20
2018.	115	534	139	546	510	737	20
UNESCO.	43	558	79	570	510	737	20
Convivencia	83	558	129	570	510	737	20
democrática,	133	558	183	570	510	737	20
inclusión	187	558	222	570	510	737	20
y	226	558	230	570	510	737	20
cultura	235	558	262	570	510	737	20
de	266	558	275	570	510	737	20
paz	280	558	293	570	510	737	20
:	293	558	296	570	510	737	20
lecciones	300	558	336	570	510	737	20
desde	341	558	365	570	510	737	20
la	369	558	376	570	510	737	20
práctica	381	558	412	570	510	737	20
educativa	416	558	454	570	510	737	20
innovadora	43	570	85	582	510	737	20
en	88	570	97	582	510	737	20
América	100	570	131	582	510	737	20
Latina.	134	570	160	582	510	737	20
1.	163	570	171	582	510	737	20
ed.	173	570	185	582	510	737	20
Santiago	187	570	221	582	510	737	20
de	224	570	233	582	510	737	20
Chile:	236	570	258	582	510	737	20
Pehuén,	260	570	292	582	510	737	20
2008.	294	570	318	582	510	737	20
UNESCO.	43	594	79	606	510	737	20
Rethinking	81	594	122	606	510	737	20
education:	124	594	164	606	510	737	20
towards	167	594	198	606	510	737	20
a	200	594	205	606	510	737	20
global	208	594	231	606	510	737	20
common	234	594	267	606	510	737	20
good?	270	594	294	606	510	737	20
1.	297	594	304	606	510	737	20
ed.	307	594	319	606	510	737	20
Paris:	321	594	343	606	510	737	20
Uniesco,	345	594	379	606	510	737	20
2015.	381	594	405	606	510	737	20
Educ.	43	687	58	696	510	737	20
Pesqui.,	60	687	83	696	510	737	20
São	84	687	95	696	510	737	20
Paulo,	97	687	115	696	510	737	20
v.	118	687	123	696	510	737	20
46,	124	687	134	696	510	737	20
e214753,	135	687	164	696	510	737	20
2020.	165	687	183	696	510	737	20
20	445	686	454	696	510	737	20
Construcción	231	67	268	76	510	737	21
de	270	67	277	76	510	737	21
paz	279	67	289	76	510	737	21
y	291	67	294	76	510	737	21
ciudadanía	296	67	326	76	510	737	21
en	328	67	335	76	510	737	21
la	337	67	342	76	510	737	21
Educación	344	67	373	76	510	737	21
Secundaria	375	67	406	76	510	737	21
y	408	67	411	76	510	737	21
Media	413	67	431	76	510	737	21
en	432	67	439	76	510	737	21
Colombia	441	67	468	76	510	737	21
VÉLEZ	57	101	81	113	510	737	21
VILLAFAÑE,	84	101	129	113	510	737	21
Gabriel;	132	101	162	113	510	737	21
ORTEGA	164	101	197	113	510	737	21
VALENCIA,	200	101	241	113	510	737	21
Piedad;	244	101	273	113	510	737	21
MERCHÁN	276	101	316	113	510	737	21
DÍAZ,	319	101	341	113	510	737	21
Jeritza.	343	101	371	113	510	737	21
La	374	101	383	113	510	737	21
escuela	386	101	416	113	510	737	21
en	419	101	428	113	510	737	21
ecologías	431	101	468	113	510	737	21
violentas:	57	113	93	125	510	737	21
entre	96	113	115	125	510	737	21
las	118	113	129	125	510	737	21
políticas	132	113	163	125	510	737	21
y	166	113	170	125	510	737	21
la	173	113	179	125	510	737	21
pedagogía	182	113	222	125	510	737	21
de	225	113	234	125	510	737	21
la	237	113	244	125	510	737	21
memoria.	246	113	283	125	510	737	21
Revista	285	114	313	125	510	737	21
Latinoamericana	316	114	380	125	510	737	21
de	382	114	392	125	510	737	21
Educación	394	114	434	125	510	737	21
,	434	113	436	125	510	737	21
Bogotá,	438	113	468	125	510	737	21
v.	57	125	63	137	510	737	21
8	65	125	70	137	510	737	21
n.	73	125	80	137	510	737	21
1,	83	125	91	137	510	737	21
p.	93	125	100	137	510	737	21
187-201,	103	125	141	137	510	737	21
2017.	143	125	167	137	510	737	21
https://doi.org/10.18175/VyS8.1.2017.11.	169	125	337	137	510	737	21
Recibido	361	147	397	161	510	737	21
en:	400	147	413	161	510	737	21
29.10.2018	416	147	468	161	510	737	21
Aprobado	357	167	397	181	510	737	21
en:	400	167	413	181	510	737	21
19.03.2019	416	167	468	181	510	737	21
Aura	57	200	79	214	510	737	21
Alicia	84	200	110	214	510	737	21
Cardozo	115	200	154	214	510	737	21
Rusinque	159	200	203	214	510	737	21
es	208	200	218	214	510	737	21
doctora	222	200	256	214	510	737	21
en	260	200	271	214	510	737	21
Psicología.	276	200	324	214	510	737	21
Magíster	328	200	366	214	510	737	21
en	371	200	382	214	510	737	21
Estudios	387	200	424	214	510	737	21
Políticos.	429	200	468	214	510	737	21
Especialista	57	213	109	227	510	737	21
en	112	213	123	227	510	737	21
Estudios	126	213	163	227	510	737	21
Pedagógicos	166	213	222	227	510	737	21
y	225	213	230	227	510	737	21
psicóloga.	233	213	278	227	510	737	21
Aldair	57	239	85	253	510	737	21
Ricardo	90	239	127	253	510	737	21
Morales	131	239	170	253	510	737	21
Cuadro	175	239	209	253	510	737	21
es	214	239	224	253	510	737	21
maestrante	229	239	279	253	510	737	21
en	284	239	295	253	510	737	21
Psicología	300	239	344	253	510	737	21
con	349	239	365	253	510	737	21
énfasis	370	239	402	253	510	737	21
en	407	239	418	253	510	737	21
Desarrollo	423	239	468	253	510	737	21
Humano	57	252	94	266	510	737	21
y	96	252	101	266	510	737	21
psicólogo.	104	252	149	266	510	737	21
Paola	57	278	83	292	510	737	21
Andrea	85	278	119	292	510	737	21
Martínez	121	278	162	292	510	737	21
Sande	164	278	194	292	510	737	21
es	196	278	206	292	510	737	21
magíster	208	278	247	292	510	737	21
en	249	278	260	292	510	737	21
Psicología	262	278	306	292	510	737	21
con	308	278	324	292	510	737	21
profundización	326	278	391	292	510	737	21
clínica,	393	278	424	292	510	737	21
psicóloga	426	278	468	292	510	737	21
y	57	291	62	305	510	737	21
filósofa.	64	291	99	305	510	737	21
Educ.	57	687	73	696	510	737	21
Pesqui.,	74	687	97	696	510	737	21
São	99	687	109	696	510	737	21
Paulo,	111	687	129	696	510	737	21
v.	132	687	137	696	510	737	21
46,	138	687	148	696	510	737	21
e214753,	150	687	178	696	510	737	21
2020.	180	687	197	696	510	737	21
21	459	686	468	696	510	737	21
