Dossiê	47	20	187	89	595	709	1
Pobreza	206	44	250	61	595	709	1
e	252	44	257	61	595	709	1
Assistência:	260	44	321	61	595	709	1
debates	206	60	245	77	595	709	1
historiográficos	248	60	330	77	595	709	1
Profesionales,	85	92	242	124	595	709	1
modernas	85	122	196	154	595	709	1
y	202	122	214	154	595	709	1
carismáticas:	85	152	231	184	595	709	1
enfermeras	85	182	212	214	595	709	1
y	85	212	98	244	595	709	1
visitadoras	103	212	226	244	595	709	1
sociales	85	242	171	274	595	709	1
en	177	242	204	274	595	709	1
la	210	242	230	274	595	709	1
construcción	85	272	228	304	595	709	1
del	85	302	119	334	595	709	1
Estado	124	302	200	334	595	709	1
Asistencial	85	332	207	364	595	709	1
en	212	332	240	364	595	709	1
Chile,	85	362	150	394	595	709	1
1900-1930	155	362	277	394	595	709	1
Maricela	85	412	136	427	595	709	1
Gonzalez	140	412	196	427	595	709	1
Moya[*]	199	412	247	427	595	709	1
María	85	447	118	463	595	709	1
Soledad	121	447	168	463	595	709	1
Zárate	170	447	207	463	595	709	1
Campos[**]	209	447	278	463	595	709	1
[*]	85	477	96	489	595	709	1
Facultad	98	477	131	489	595	709	1
de	132	477	142	489	595	709	1
Ciencias	143	477	175	489	595	709	1
Sociales	176	477	207	489	595	709	1
y	208	477	213	489	595	709	1
Comunicaciones,	214	477	279	489	595	709	1
Universidad	85	490	135	502	595	709	1
Santo	137	490	161	502	595	709	1
Tomás	163	490	190	502	595	709	1
—	193	490	203	502	595	709	1
Santiago	205	490	240	502	595	709	1
—	243	490	253	502	595	709	1
Chile.	255	490	279	502	595	709	1
E-mail:	85	503	111	515	595	709	1
mgonzalez@santotomas.cl	113	503	220	515	595	709	1
ORCID:	85	522	118	533	595	709	1
https://orcid.org/	120	522	189	533	595	709	1
0000-0002-7025-7077	191	522	279	533	595	709	1
[**]	85	548	103	559	595	709	1
Departamento	106	548	169	559	595	709	1
de	172	548	182	559	595	709	1
Historia	186	548	222	559	595	709	1
Universidad	225	548	279	559	595	709	1
Alberto	85	561	117	572	595	709	1
Hurtado	119	561	154	572	595	709	1
—	156	561	166	572	595	709	1
Santiago	168	561	203	572	595	709	1
—	205	561	215	572	595	709	1
Chile.	217	561	241	572	595	709	1
E-mail:	85	574	111	586	595	709	1
mzarate@uahurtado.cl	114	574	205	585	595	709	1
ORCID:	85	593	118	604	595	709	1
https://orcid.org/	119	593	187	604	595	709	1
0000-0002-9537-822X	189	593	279	604	595	709	1
Palabras	323	314	362	326	595	709	1
claves:	369	314	398	326	595	709	1
Estado	406	315	433	326	595	709	1
asistencial;	441	315	485	326	595	709	1
profesiones	492	315	539	326	595	709	1
sanitarias;	323	327	364	338	595	709	1
Chile.	367	327	390	338	595	709	1
Profissionais,	323	345	385	360	595	709	1
modernas	389	345	434	360	595	709	1
e	438	345	443	360	595	709	1
carismáticas:	447	345	507	360	595	709	1
enfer-	511	345	539	360	595	709	1
meiras	323	357	354	372	595	709	1
e	359	357	363	372	595	709	1
assistentes	368	357	418	372	595	709	1
sociais	423	357	453	372	595	709	1
na	457	357	469	372	595	709	1
construção	473	357	523	372	595	709	1
do	528	357	539	372	595	709	1
Estado	323	369	355	384	595	709	1
de	357	369	368	384	595	709	1
bem-estar	370	369	417	384	595	709	1
no	419	369	430	384	595	709	1
Chile,	433	369	459	384	595	709	1
1900-1930	462	369	515	384	595	709	1
Palavras-chave:	323	597	393	609	595	709	1
Estado	395	598	423	609	595	709	1
assistencial;	425	598	473	609	595	709	1
profissionais	475	598	527	609	595	709	1
de	529	598	539	609	595	709	1
saúde;	323	610	349	621	595	709	1
Chile.	351	610	375	621	595	709	1
Artigo	11	641	32	649	595	709	1
recebido	34	641	63	649	595	709	1
em	65	641	76	649	595	709	1
17	78	641	84	649	595	709	1
de	86	641	95	649	595	709	1
julho	97	641	113	649	595	709	1
de	115	641	123	649	595	709	1
2017	125	641	141	649	595	709	1
e	142	641	147	649	595	709	1
aprovado	148	641	180	649	595	709	1
para	182	641	197	649	595	709	1
publicação	199	641	236	649	595	709	1
em	11	650	22	659	595	709	1
3	24	650	28	659	595	709	1
de	30	650	39	659	595	709	1
novembro	41	650	75	659	595	709	1
de	77	650	86	659	595	709	1
2017.	88	650	104	659	595	709	1
DOI:	10	673	26	683	595	709	1
10.1590/TEM-1980-542X2018v240210	28	673	167	683	595	709	1
369-387	556	696	587	706	595	709	1
Introducción	99	83	172	98	595	709	2
E	97	104	128	164	595	709	2
l	128	113	131	126	595	709	2
Estado	133	113	164	126	595	709	2
asistencial-benefactor	166	113	264	126	595	709	2
chileno	266	113	299	126	595	709	2
se	301	113	310	126	595	709	2
forjó	313	113	333	126	595	709	2
paulatinamente	336	113	405	126	595	709	2
desde	408	113	433	126	595	709	2
fines	436	113	457	126	595	709	2
del	459	113	473	126	595	709	2
siglo	475	113	496	126	595	709	2
XIX	128	127	146	140	595	709	2
y	150	127	155	140	595	709	2
adquirió	158	127	197	140	595	709	2
una	200	127	217	140	595	709	2
forma	220	127	247	140	595	709	2
más	250	127	268	140	595	709	2
definida	271	127	309	140	595	709	2
a	312	127	317	140	595	709	2
mediados	320	127	364	140	595	709	2
de	367	127	378	140	595	709	2
la	381	127	389	140	595	709	2
década	392	127	424	140	595	709	2
de	428	127	438	140	595	709	2
1920,	442	127	465	140	595	709	2
con	468	127	485	140	595	709	2
la	488	127	496	140	595	709	2
dictación	128	141	169	154	595	709	2
de	172	141	183	154	595	709	2
la	185	141	193	154	595	709	2
Constitución	196	141	255	154	595	709	2
de	258	141	268	154	595	709	2
1925,	271	141	294	154	595	709	2
que	296	141	313	154	595	709	2
le	315	141	323	154	595	709	2
dio	326	141	340	154	595	709	2
al	343	141	351	154	595	709	2
aparato	354	141	387	154	595	709	2
estatal	390	141	420	154	595	709	2
el	423	141	430	154	595	709	2
deber	433	141	458	154	595	709	2
de	461	141	472	154	595	709	2
velar	474	141	496	154	595	709	2
por	99	155	115	168	595	709	2
la	117	155	125	168	595	709	2
salud	127	155	151	168	595	709	2
y	154	155	159	168	595	709	2
la	161	155	169	168	595	709	2
educación	172	155	217	168	595	709	2
de	219	155	230	168	595	709	2
la	233	155	240	168	595	709	2
población,	243	155	289	168	595	709	2
y	292	155	297	168	595	709	2
con	300	155	316	168	595	709	2
la	318	155	326	168	595	709	2
proclamación	328	155	389	168	595	709	2
de	392	155	402	168	595	709	2
un	405	155	416	168	595	709	2
conjunto	419	155	459	168	595	709	2
de	461	155	472	168	595	709	2
leyes	474	155	496	168	595	709	2
sociales-laborales	99	169	177	182	595	709	2
que	180	169	196	182	595	709	2
ofrecieron	199	169	244	182	595	709	2
resguardo	247	169	292	182	595	709	2
público	294	169	328	182	595	709	2
a	331	169	336	182	595	709	2
los	339	169	351	182	595	709	2
riesgos	354	169	385	182	595	709	2
de	388	169	399	182	595	709	2
enfermar,	401	169	444	182	595	709	2
envejecer	447	169	488	182	595	709	2
y	491	169	496	182	595	709	2
morir	99	183	124	196	595	709	2
para	126	183	146	196	595	709	2
los	149	183	161	196	595	709	2
trabajadores	164	183	219	196	595	709	2
como	221	183	245	196	595	709	2
población	248	183	292	196	595	709	2
prioritaria.	294	183	343	196	595	709	2
Para	116	200	137	213	595	709	2
echar	140	200	165	213	595	709	2
a	168	200	173	213	595	709	2
andar	176	200	202	213	595	709	2
este	206	200	224	213	595	709	2
nuevo	227	200	255	213	595	709	2
aparataje	258	200	300	213	595	709	2
se	303	200	313	213	595	709	2
requirieron	316	200	368	213	595	709	2
por	371	200	387	213	595	709	2
lo	390	200	399	213	595	709	2
menos	402	200	432	213	595	709	2
tres	435	200	452	213	595	709	2
procesos	456	200	496	213	595	709	2
concurrentes:	99	214	161	227	595	709	2
condiciones	165	214	219	227	595	709	2
políticas	222	214	261	227	595	709	2
favorables,	264	214	313	227	595	709	2
impulsadas	316	214	368	227	595	709	2
por	371	214	387	227	595	709	2
una	390	214	407	227	595	709	2
clase	410	214	432	227	595	709	2
dirigente	435	214	476	227	595	709	2
que	480	214	496	227	595	709	2
consensuó	99	228	146	241	595	709	2
cambios	149	228	185	241	595	709	2
en	188	228	199	241	595	709	2
algunas	202	228	236	241	595	709	2
estructuras	238	228	289	241	595	709	2
tradicionales	292	228	349	241	595	709	2
que	352	228	368	241	595	709	2
se	371	228	380	241	595	709	2
habían	383	228	413	241	595	709	2
tornado	416	228	451	241	595	709	2
obsoletas	454	228	496	241	595	709	2
para	99	242	119	255	595	709	2
responder	120	242	165	255	595	709	2
a	166	242	171	255	595	709	2
los	173	242	185	255	595	709	2
múltiples	187	242	229	255	595	709	2
problemas	230	242	276	255	595	709	2
que	278	242	294	255	595	709	2
enfrentaban	296	242	349	255	595	709	2
los	351	242	363	255	595	709	2
sectores	365	242	401	255	595	709	2
populares;	402	242	448	255	595	709	2
la	450	242	457	255	595	709	2
creación	459	242	496	255	595	709	2
de	99	256	110	269	595	709	2
una	113	256	129	269	595	709	2
institucionalidad	132	256	209	269	595	709	2
pública	212	256	246	269	595	709	2
que	249	256	265	269	595	709	2
se	268	256	277	269	595	709	2
ocupó	280	256	307	269	595	709	2
de	310	256	321	269	595	709	2
nuevos	340	256	371	269	595	709	2
roles	374	256	396	269	595	709	2
que	398	256	415	269	595	709	2
asumía	418	256	449	269	595	709	2
el	452	256	460	269	595	709	2
Estado;	463	256	496	269	595	709	2
y	99	270	104	283	595	709	2
un	107	270	119	283	595	709	2
conjunto	122	270	162	283	595	709	2
de	165	270	176	283	595	709	2
líderes	178	270	208	283	595	709	2
intelectuales,	211	270	271	283	595	709	2
profesionales	274	270	333	283	595	709	2
y	336	270	341	283	595	709	2
técnicos	344	270	381	283	595	709	2
que	384	270	400	283	595	709	2
estaban	403	270	438	283	595	709	2
convencidos	441	270	496	283	595	709	2
de	99	284	110	297	595	709	2
tener	113	284	136	297	595	709	2
un	139	284	150	297	595	709	2
papel	153	284	178	297	595	709	2
que	181	284	197	297	595	709	2
cumplir	200	284	235	297	595	709	2
en	238	284	248	297	595	709	2
la	251	284	259	297	595	709	2
reforma	262	284	296	297	595	709	2
social	299	284	325	297	595	709	2
y	328	284	333	297	595	709	2
que,	336	284	354	297	595	709	2
al	357	284	365	297	595	709	2
profesionalizarse,	368	284	446	297	595	709	2
se	449	284	458	297	595	709	2
dotaron	461	284	496	297	595	709	2
también	99	298	136	311	595	709	2
de	138	298	149	311	595	709	2
los	151	298	164	311	595	709	2
conocimientos	166	298	231	311	595	709	2
técnicos	233	298	270	311	595	709	2
e	272	298	277	311	595	709	2
instrumentales	279	298	346	311	595	709	2
para	348	298	368	311	595	709	2
ejercer	370	298	400	311	595	709	2
funciones	402	298	445	311	595	709	2
diversas	447	298	483	311	595	709	2
en	486	298	496	311	595	709	2
la	99	312	107	325	595	709	2
implementación	109	312	181	325	595	709	2
de	184	312	194	325	595	709	2
las	197	312	209	325	595	709	2
políticas	211	312	249	325	595	709	2
sociales	252	312	286	325	595	709	2
y	289	312	294	325	595	709	2
laborales	296	312	336	325	595	709	2
recientemente	338	312	402	325	595	709	2
creadas.	404	312	440	325	595	709	2
Como	116	329	143	341	595	709	2
ha	145	329	156	341	595	709	2
mostrado	158	329	200	341	595	709	2
la	202	329	210	341	595	709	2
literatura	211	329	253	341	595	709	2
sociológica	255	329	304	341	595	709	2
y	306	329	311	341	595	709	2
politológica	313	329	366	341	595	709	2
(Lipsky,	368	329	405	341	595	709	2
1980;	407	329	429	341	595	709	2
Elmore,	431	329	466	341	595	709	2
2002),	467	329	496	341	595	709	2
la	99	343	107	355	595	709	2
efectividad	109	343	157	355	595	709	2
de	159	343	170	355	595	709	2
las	171	343	183	355	595	709	2
políticas	185	343	223	355	595	709	2
públicas	225	343	262	355	595	709	2
no	264	343	275	355	595	709	2
depende	277	343	314	355	595	709	2
exclusivamente	316	343	385	355	595	709	2
de	387	343	397	355	595	709	2
quienes	399	343	433	355	595	709	2
tienen	435	343	462	355	595	709	2
la	464	343	472	355	595	709	2
tarea	474	343	496	355	595	709	2
de	99	357	110	369	595	709	2
idear	112	357	135	369	595	709	2
programas	138	357	185	369	595	709	2
de	187	357	198	369	595	709	2
cambio	201	357	233	369	595	709	2
coherentes	236	357	284	369	595	709	2
y	287	357	292	369	595	709	2
realistas,	295	357	334	369	595	709	2
ni	337	357	345	369	595	709	2
tampoco	348	357	387	369	595	709	2
de	390	357	400	369	595	709	2
las	403	357	415	369	595	709	2
alianzas	418	357	454	369	595	709	2
fecundas	457	357	496	369	595	709	2
que	99	371	115	383	595	709	2
dichos	118	371	147	383	595	709	2
expertos	149	371	188	383	595	709	2
efectúan	191	371	229	383	595	709	2
con	231	371	247	383	595	709	2
la	249	371	257	383	595	709	2
clase	260	371	281	383	595	709	2
política	284	371	317	383	595	709	2
para	320	371	339	383	595	709	2
sacarlos	342	371	377	383	595	709	2
adelante.	380	371	420	383	595	709	2
Las	422	371	437	383	595	709	2
políticas	440	371	478	383	595	709	2
son	480	371	496	383	595	709	2
también	99	385	136	397	595	709	2
deudoras	139	385	181	397	595	709	2
de	184	385	194	397	595	709	2
los	197	385	210	397	595	709	2
implementadores	213	385	292	397	595	709	2
que	295	385	311	397	595	709	2
ejecutan	314	385	352	397	595	709	2
acciones	355	385	393	397	595	709	2
concretas	396	385	440	397	595	709	2
en	443	385	453	397	595	709	2
contacto	456	385	496	397	595	709	2
directo	99	399	131	411	595	709	2
con	133	399	149	411	595	709	2
el	151	399	159	411	595	709	2
público	161	399	195	411	595	709	2
beneficiario	197	399	249	411	595	709	2
y	251	399	256	411	595	709	2
que	258	399	274	411	595	709	2
desempeñan,	276	399	334	411	595	709	2
en	336	399	347	411	595	709	2
esa	349	399	363	411	595	709	2
interacción,	365	399	417	411	595	709	2
un	419	399	431	411	595	709	2
rol	433	399	445	411	595	709	2
estratégico	447	399	496	411	595	709	2
en	99	413	110	425	595	709	2
tanto	113	413	137	425	595	709	2
depende	140	413	179	425	595	709	2
de	182	413	192	425	595	709	2
su	195	413	206	425	595	709	2
alto	209	413	226	425	595	709	2
nivel	229	413	251	425	595	709	2
de	254	413	265	425	595	709	2
discrecionalidad	268	413	343	425	595	709	2
la	346	413	354	425	595	709	2
instalación	357	413	407	425	595	709	2
de	410	413	421	425	595	709	2
los	424	413	437	425	595	709	2
cambios	440	413	477	425	595	709	2
y	480	413	485	425	595	709	2
la	488	413	496	425	595	709	2
legitimidad	99	427	150	439	595	709	2
que	152	427	168	439	595	709	2
logran	170	427	198	439	595	709	2
tener	200	427	223	439	595	709	2
en	225	427	236	439	595	709	2
los	238	427	250	439	595	709	2
beneficiarios,	252	427	311	439	595	709	2
amén	313	427	337	439	595	709	2
de	339	427	350	439	595	709	2
posibilitar	352	427	398	439	595	709	2
sus	400	427	414	439	595	709	2
buenos	416	427	448	439	595	709	2
resultados	450	427	496	439	595	709	2
o,	99	441	107	453	595	709	2
por	109	441	125	453	595	709	2
el	127	441	135	453	595	709	2
contrario,	137	441	181	453	595	709	2
significar	183	441	224	453	595	709	2
su	227	441	237	453	595	709	2
fracaso	239	441	271	453	595	709	2
(Lipsky,	273	441	310	453	595	709	2
1980,	312	441	335	453	595	709	2
p.	337	441	346	453	595	709	2
1).	348	441	358	453	595	709	2
En	116	458	128	470	595	709	2
el	132	458	139	470	595	709	2
caso	142	458	162	470	595	709	2
chileno,	165	458	201	470	595	709	2
y	204	458	209	470	595	709	2
específicamente	212	458	285	470	595	709	2
para	288	458	308	470	595	709	2
el	311	458	318	470	595	709	2
periodo	321	458	356	470	595	709	2
estudiado,	359	458	406	470	595	709	2
la	410	458	417	470	595	709	2
historiografía	420	458	482	470	595	709	2
no	485	458	496	470	595	709	2
ha	99	472	110	484	595	709	2
desconocido	113	472	170	484	595	709	2
la	173	472	181	484	595	709	2
importancia	184	472	240	484	595	709	2
que	243	472	260	484	595	709	2
tuvieron	263	472	301	484	595	709	2
los	304	472	317	484	595	709	2
médicos	321	472	358	484	595	709	2
en	361	472	372	484	595	709	2
la	375	472	383	484	595	709	2
instalación,	386	472	439	484	595	709	2
desarrollo	442	472	488	484	595	709	2
y	491	472	496	484	595	709	2
consolidación	99	486	161	498	595	709	2
del	163	486	177	498	595	709	2
Estado	179	486	210	498	595	709	2
Asistencial.	213	486	264	498	595	709	2
María	267	486	293	498	595	709	2
Angélica	296	486	334	498	595	709	2
Illanes	337	486	366	498	595	709	2
ha	369	486	379	498	595	709	2
hablado	382	486	417	498	595	709	2
de	420	486	431	498	595	709	2
una	433	486	450	498	595	709	2
verdadera	452	486	496	498	595	709	2
intelligentsia	99	500	148	512	595	709	2
médica,	150	500	184	512	595	709	2
que	185	500	202	512	595	709	2
luchó	203	500	228	512	595	709	2
palmo	230	500	257	512	595	709	2
a	259	500	264	512	595	709	2
palmo	266	500	293	512	595	709	2
para	295	500	314	512	595	709	2
idear	316	500	338	512	595	709	2
y	340	500	345	512	595	709	2
proyectar	347	500	389	512	595	709	2
un	391	500	402	512	595	709	2
nuevo	404	500	431	512	595	709	2
modelo	433	500	465	512	595	709	2
estatal	467	500	496	512	595	709	2
(Illanes,	99	514	135	526	595	709	2
1993)	136	514	160	526	595	709	2
y	162	514	167	526	595	709	2
María	169	514	195	526	595	709	2
Soledad	197	514	232	526	595	709	2
Zárate	233	514	263	526	595	709	2
ha	264	514	275	526	595	709	2
mostrado	277	514	319	526	595	709	2
cómo	320	514	344	526	595	709	2
la	346	514	354	526	595	709	2
historiografía	356	514	415	526	595	709	2
de	416	514	427	526	595	709	2
la	429	514	436	526	595	709	2
salud	438	514	462	526	595	709	2
pública	463	514	496	526	595	709	2
chilena	99	528	131	540	595	709	2
ha	132	528	143	540	595	709	2
privilegiado	144	528	196	540	595	709	2
las	198	528	210	540	595	709	2
voces	211	528	235	540	595	709	2
de	237	528	248	540	595	709	2
los	249	528	262	540	595	709	2
médicos,	263	528	302	540	595	709	2
no	303	528	314	540	595	709	2
sólo	316	528	334	540	595	709	2
como	336	528	359	540	595	709	2
protagonistas	361	528	421	540	595	709	2
de	422	528	433	540	595	709	2
dicha	435	528	458	540	595	709	2
historia,	460	528	496	540	595	709	2
sino	99	542	118	554	595	709	2
también	120	542	157	554	595	709	2
como	159	542	183	554	595	709	2
constructores	186	542	247	554	595	709	2
y	249	542	255	554	595	709	2
narradores	257	542	305	554	595	709	2
unívocos	307	542	347	554	595	709	2
de	349	542	360	554	595	709	2
su	362	542	372	554	595	709	2
relato	375	542	401	554	595	709	2
(Zárate,	403	542	439	554	595	709	2
2014).	441	542	469	554	595	709	2
Sin	116	559	130	571	595	709	2
embargo,	132	559	172	571	595	709	2
otros	174	559	196	571	595	709	2
actores	198	559	229	571	595	709	2
de	231	559	241	571	595	709	2
este	243	559	260	571	595	709	2
proceso	262	559	296	571	595	709	2
hicieron	297	559	333	571	595	709	2
su	335	559	345	571	595	709	2
propio	347	559	376	571	595	709	2
camino	377	559	409	571	595	709	2
de	411	559	421	571	595	709	2
tecnificación	423	559	479	571	595	709	2
y	480	559	486	571	595	709	2
se	487	559	496	571	595	709	2
prepararon	99	573	148	585	595	709	2
por	150	573	165	585	595	709	2
más	167	573	185	585	595	709	2
de	186	573	197	585	595	709	2
tres	199	573	216	585	595	709	2
décadas	217	573	252	585	595	709	2
desde	254	573	279	585	595	709	2
inicios	281	573	310	585	595	709	2
del	312	573	325	585	595	709	2
siglo	327	573	348	585	595	709	2
XX	350	573	364	585	595	709	2
para	366	573	386	585	595	709	2
cumplir,	387	573	425	585	595	709	2
posteriormente,	426	573	496	585	595	709	2
ese	99	587	113	599	595	709	2
rol	114	587	127	599	595	709	2
de	128	587	139	599	595	709	2
implementadores	140	587	216	599	595	709	2
directos	217	587	253	599	595	709	2
de	254	587	265	599	595	709	2
las	266	587	278	599	595	709	2
nuevas	280	587	310	599	595	709	2
políticas	312	587	349	599	595	709	2
sociales,	351	587	386	599	595	709	2
abriendo	388	587	427	599	595	709	2
una	428	587	445	599	595	709	2
puerta	446	587	475	599	595	709	2
para	477	587	496	599	595	709	2
conectar	99	601	138	613	595	709	2
la	140	601	148	613	595	709	2
acción	150	601	179	613	595	709	2
estatal	181	601	211	613	595	709	2
con	213	601	229	613	595	709	2
las	232	601	244	613	595	709	2
familias	246	601	281	613	595	709	2
pobres,	283	601	316	613	595	709	2
hacer	318	601	343	613	595	709	2
llegar	345	601	370	613	595	709	2
los	372	601	385	613	595	709	2
beneficios	387	601	432	613	595	709	2
a	435	601	439	613	595	709	2
la	442	601	450	613	595	709	2
población	452	601	496	613	595	709	2
Tempo	124	696	152	708	595	709	2
|	155	696	160	708	595	709	2
Niterói	162	696	191	708	595	709	2
|	193	696	199	708	595	709	2
Vol.	201	696	217	708	595	709	2
24	219	696	229	708	595	709	2
n.	231	696	239	708	595	709	2
2	242	696	247	708	595	709	2
|	249	696	254	708	595	709	2
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	2
2018.	304	696	327	708	595	709	2
370-387	556	696	587	706	595	709	2
beneficiaria	99	84	152	96	595	709	3
y,	155	84	162	96	595	709	3
al	165	84	173	96	595	709	3
mismo	176	84	206	96	595	709	3
tiempo,	209	84	243	96	595	709	3
dar	246	84	261	96	595	709	3
legitimidad	264	84	315	96	595	709	3
al	318	84	326	96	595	709	3
nuevo	329	84	356	96	595	709	3
Estado	359	84	390	96	595	709	3
entre	393	84	417	96	595	709	3
los	420	84	433	96	595	709	3
asistidos.	435	84	477	96	595	709	3
Ese	480	84	496	96	595	709	3
ejército	99	98	133	110	595	709	3
de	137	98	147	110	595	709	3
ejecutores	150	98	197	110	595	709	3
directos	200	98	237	110	595	709	3
de	240	98	251	110	595	709	3
las	254	98	266	110	595	709	3
políticas	269	98	308	110	595	709	3
asistenciales	312	98	369	110	595	709	3
y	372	98	377	110	595	709	3
sanitarias	380	98	424	110	595	709	3
fueron	427	98	457	110	595	709	3
mujeres	460	98	496	110	595	709	3
profesionales,	99	112	159	124	595	709	3
representantes	161	112	226	124	595	709	3
de	227	112	238	124	595	709	3
oficios	240	112	268	124	595	709	3
creados	270	112	304	124	595	709	3
precisamente	305	112	364	124	595	709	3
en	365	112	376	124	595	709	3
este	378	112	395	124	595	709	3
periodo,	397	112	433	124	595	709	3
que	435	112	451	124	595	709	3
aportaron	452	112	496	124	595	709	3
elementos	99	126	144	138	595	709	3
novedosos	147	126	193	138	595	709	3
respecto	195	126	233	138	595	709	3
de	236	126	246	138	595	709	3
los	249	126	261	138	595	709	3
médicos.	264	126	303	138	595	709	3
El	116	142	126	155	595	709	3
presente	129	142	167	155	595	709	3
artículo	171	142	206	155	595	709	3
describe	209	142	247	155	595	709	3
algunos	250	142	285	155	595	709	3
aspectos	288	142	327	155	595	709	3
del	330	142	344	155	595	709	3
proceso	347	142	382	155	595	709	3
de	385	142	396	155	595	709	3
conformación	399	142	461	155	595	709	3
de	464	142	475	155	595	709	3
este	478	142	496	155	595	709	3
cuerpo	99	156	130	169	595	709	3
de	133	156	143	169	595	709	3
profesionales,	146	156	208	169	595	709	3
analizando	210	156	259	169	595	709	3
su	262	156	272	169	595	709	3
ideario	275	156	306	169	595	709	3
y	309	156	314	169	595	709	3
tareas	317	156	344	169	595	709	3
en	347	156	357	169	595	709	3
el	360	156	368	169	595	709	3
marco	370	156	398	169	595	709	3
de	401	156	412	169	595	709	3
los	414	156	427	169	595	709	3
orígenes	430	156	467	169	595	709	3
de	470	156	481	169	595	709	3
las	484	156	496	169	595	709	3
nuevas	99	170	129	183	595	709	3
instituciones	131	170	188	183	595	709	3
y	189	170	194	183	595	709	3
prácticas	196	170	236	183	595	709	3
asistenciales.	237	170	294	183	595	709	3
A	296	170	303	183	595	709	3
diferencia	305	170	348	183	595	709	3
de	349	170	360	183	595	709	3
otras	361	170	383	183	595	709	3
hipótesis	385	170	425	183	595	709	3
historiográficas,	426	170	496	183	595	709	3
que	99	184	115	197	595	709	3
conectan	118	184	158	197	595	709	3
directamente	161	184	220	197	595	709	3
este	223	184	241	197	595	709	3
trabajo	243	184	275	197	595	709	3
femenino	278	184	319	197	595	709	3
con	321	184	338	197	595	709	3
las	340	184	353	197	595	709	3
labores	355	184	387	197	595	709	3
de	390	184	401	197	595	709	3
las	403	184	416	197	595	709	3
damas	418	184	447	197	595	709	3
de	449	184	460	197	595	709	3
caridad	463	184	496	197	595	709	3
aristocráticas,	99	198	159	211	595	709	3
se	160	198	169	211	595	709	3
sostiene	170	198	205	211	595	709	3
que	207	198	223	211	595	709	3
algunos	224	198	257	211	595	709	3
rasgos	259	198	286	211	595	709	3
del	287	198	300	211	595	709	3
trabajo	302	198	332	211	595	709	3
que	334	198	349	211	595	709	3
realizaban	351	198	395	211	595	709	3
aquéllas	397	198	431	211	595	709	3
se	433	198	442	211	595	709	3
perpetuaron	443	198	496	211	595	709	3
en	99	212	110	225	595	709	3
las	112	212	124	225	595	709	3
nuevas	126	212	156	225	595	709	3
profesionales	158	212	217	225	595	709	3
—visita	219	212	254	225	595	709	3
al	256	212	264	225	595	709	3
terreno,	266	212	301	225	595	709	3
explotación	303	212	355	225	595	709	3
de	357	212	368	225	595	709	3
atributos	370	212	411	225	595	709	3
personales	412	212	460	225	595	709	3
puestos	462	212	496	225	595	709	3
al	99	226	107	239	595	709	3
servicio	109	226	143	239	595	709	3
de	145	226	156	239	595	709	3
los	157	226	170	239	595	709	3
otros,	172	226	197	239	595	709	3
promoción	199	226	248	239	595	709	3
del	249	226	263	239	595	709	3
cuidado—,	265	226	314	239	595	709	3
pero	316	226	336	239	595	709	3
que	338	226	354	239	595	709	3
el	356	226	363	239	595	709	3
proceso	365	226	400	239	595	709	3
de	402	226	412	239	595	709	3
profesionalización	414	226	496	239	595	709	3
que	99	240	115	253	595	709	3
experimentaron	118	240	190	253	595	709	3
el	192	240	200	253	595	709	3
oficio	203	240	228	253	595	709	3
de	230	240	241	253	595	709	3
enfermera	244	240	288	253	595	709	3
y	291	240	296	253	595	709	3
de	299	240	310	253	595	709	3
visitadora	312	240	357	253	595	709	3
social	360	240	385	253	595	709	3
las	388	240	400	253	595	709	3
convirtió	403	240	443	253	595	709	3
en	446	240	456	253	595	709	3
gestoras	459	240	496	253	595	709	3
directas	99	254	135	267	595	709	3
del	137	254	151	267	595	709	3
naciente	153	254	191	267	595	709	3
Estado	194	254	224	267	595	709	3
asistencial,	227	254	276	267	595	709	3
ocupando	278	254	322	267	595	709	3
dentro	325	254	355	267	595	709	3
de	357	254	368	267	595	709	3
él	370	254	378	267	595	709	3
un	380	254	392	267	595	709	3
rol	395	254	407	267	595	709	3
activo	410	254	437	267	595	709	3
y	439	254	444	267	595	709	3
productivo	447	254	496	267	595	709	3
de	99	268	110	281	595	709	3
nuevos	112	268	143	281	595	709	3
saberes	146	268	179	281	595	709	3
y	181	268	186	281	595	709	3
prácticas.	188	268	231	281	595	709	3
Subordinadas	116	285	176	298	595	709	3
al	178	285	185	298	595	709	3
trabajo	187	285	218	298	595	709	3
médico	219	285	251	298	595	709	3
y	253	285	258	298	595	709	3
vinculadas	259	285	306	298	595	709	3
de	307	285	318	298	595	709	3
forma	319	285	345	298	595	709	3
permanente	346	285	398	298	595	709	3
a	400	285	405	298	595	709	3
las	406	285	418	298	595	709	3
formas	420	285	450	298	595	709	3
de	451	285	462	298	595	709	3
caridad	463	285	496	298	595	709	3
laica	99	299	120	312	595	709	3
y	123	299	128	312	595	709	3
cristiana,	131	299	172	312	595	709	3
en	175	299	186	312	595	709	3
poco	189	299	210	312	595	709	3
tiempo	213	299	245	312	595	709	3
fueron	248	299	277	312	595	709	3
capaces	280	299	315	312	595	709	3
de	318	299	328	312	595	709	3
perfeccionar	331	299	387	312	595	709	3
su	390	299	400	312	595	709	3
oficio	403	299	428	312	595	709	3
y	431	299	436	312	595	709	3
aportar	439	299	472	312	595	709	3
a	475	299	480	312	595	709	3
los	483	299	496	312	595	709	3
equipos	99	313	134	326	595	709	3
médicos	136	313	172	326	595	709	3
un	174	313	185	326	595	709	3
conocimiento	187	313	247	326	595	709	3
sobre	249	313	273	326	595	709	3
las	275	313	287	326	595	709	3
personas	289	313	328	326	595	709	3
y	330	313	335	326	595	709	3
un	337	313	348	326	595	709	3
modo	350	313	375	326	595	709	3
de	377	313	387	326	595	709	3
actuar	389	313	417	326	595	709	3
con	419	313	435	326	595	709	3
ellas	437	313	456	326	595	709	3
que	458	313	474	326	595	709	3
tuvo	476	313	496	326	595	709	3
su	99	327	109	340	595	709	3
propia	112	327	141	340	595	709	3
fisonomía	144	327	187	340	595	709	3
e	190	327	194	340	595	709	3
identidad.	197	327	242	340	595	709	3
Nuestra	245	327	281	340	595	709	3
tesis	283	327	303	340	595	709	3
es	306	327	315	340	595	709	3
que	318	327	334	340	595	709	3
dicha	336	327	361	340	595	709	3
particularidad	363	327	427	340	595	709	3
es	429	327	439	340	595	709	3
propia	441	327	470	340	595	709	3
de	473	327	483	340	595	709	3
su	486	327	496	340	595	709	3
quehacer	99	341	140	354	595	709	3
asistencial	142	341	189	354	595	709	3
y	191	341	196	354	595	709	3
fue	199	341	212	354	595	709	3
el	215	341	222	354	595	709	3
cimiento	225	341	264	354	595	709	3
sobre	266	341	291	354	595	709	3
el	293	341	301	354	595	709	3
cual	303	341	322	354	595	709	3
se	324	341	333	354	595	709	3
afirmó	336	341	365	354	595	709	3
y	367	341	372	354	595	709	3
levantó	374	341	407	354	595	709	3
la	410	341	417	354	595	709	3
institucionalidad	420	341	496	354	595	709	3
sanitaria	99	355	138	368	595	709	3
chilena	140	355	172	368	595	709	3
que	175	355	191	368	595	709	3
tanto	193	355	217	368	595	709	3
prestigio	219	355	259	368	595	709	3
ha	261	355	272	368	595	709	3
tenido	274	355	303	368	595	709	3
hasta	305	355	329	368	595	709	3
la	332	355	339	368	595	709	3
actualidad.	342	355	391	368	595	709	3
Esta	116	372	136	385	595	709	3
investigación	138	372	197	385	595	709	3
se	198	372	208	385	595	709	3
inscribe	209	372	245	385	595	709	3
en	247	372	258	385	595	709	3
la	259	372	267	385	595	709	3
historiografía	269	372	329	385	595	709	3
que	331	372	347	385	595	709	3
examina	349	372	387	385	595	709	3
la	389	372	397	385	595	709	3
historia	398	372	433	385	595	709	3
de	435	372	445	385	595	709	3
las	447	372	459	385	595	709	3
mujeres	461	372	496	385	595	709	3
y	99	386	104	399	595	709	3
del	106	386	120	399	595	709	3
maternalismo	121	386	181	399	595	709	3
político	183	386	217	399	595	709	3
en	219	386	229	399	595	709	3
el	231	386	239	399	595	709	3
marco	241	386	268	399	595	709	3
de	270	386	280	399	595	709	3
su	282	386	292	399	595	709	3
estratégico	294	386	342	399	595	709	3
papel	344	386	368	399	595	709	3
en	370	386	380	399	595	709	3
la	382	386	390	399	595	709	3
construcción	391	386	449	399	595	709	3
del	451	386	464	399	595	709	3
Estado	466	386	496	399	595	709	3
Benefactor	99	400	147	413	595	709	3
en	150	400	160	413	595	709	3
sociedades	163	400	211	413	595	709	3
europeas.	213	400	256	413	595	709	3
Diversos	258	400	297	413	595	709	3
estudios	299	400	337	413	595	709	3
han	340	400	356	413	595	709	3
destacado	359	400	403	413	595	709	3
cómo	406	400	430	413	595	709	3
los	433	400	446	413	595	709	3
valores	448	400	480	413	595	709	3
del	483	400	496	413	595	709	3
cuidado	99	414	134	427	595	709	3
y	136	414	141	427	595	709	3
de	143	414	153	427	595	709	3
la	155	414	163	427	595	709	3
moralidad	164	414	209	427	595	709	3
—culturalmente	211	414	283	427	595	709	3
atribuidos	285	414	330	427	595	709	3
a	332	414	337	427	595	709	3
la	339	414	346	427	595	709	3
función	348	414	381	427	595	709	3
maternal—	383	414	433	427	595	709	3
han	435	414	451	427	595	709	3
permeado	453	414	496	427	595	709	3
la	99	428	107	441	595	709	3
actividad	109	428	149	441	595	709	3
política	151	428	184	441	595	709	3
de	186	428	196	441	595	709	3
las	198	428	210	441	595	709	3
mujeres,	211	428	248	441	595	709	3
sus	250	428	264	441	595	709	3
proyectos	266	428	308	441	595	709	3
educativos	310	428	357	441	595	709	3
y	359	428	364	441	595	709	3
las	366	428	378	441	595	709	3
políticas	379	428	417	441	595	709	3
estatales	418	428	456	441	595	709	3
dirigidas	458	428	496	441	595	709	3
a	99	442	104	455	595	709	3
su	107	442	117	455	595	709	3
protección	120	442	169	455	595	709	3
y	172	442	177	455	595	709	3
la	180	442	188	455	595	709	3
de	191	442	201	455	595	709	3
sus	204	442	219	455	595	709	3
familias	222	442	257	455	595	709	3
(Koven	260	442	293	455	595	709	3
y	296	442	301	455	595	709	3
Michel,	304	442	338	455	595	709	3
1990;	341	442	364	455	595	709	3
Scokpol,	367	442	406	455	595	709	3
1992).	409	442	436	455	595	709	3
A	439	442	446	455	595	709	3
su	449	442	460	455	595	709	3
vez,	462	442	480	455	595	709	3
los	483	442	496	455	595	709	3
estudios	99	456	137	469	595	709	3
referidos	139	456	178	469	595	709	3
a	180	456	185	469	595	709	3
las	187	456	199	469	595	709	3
modalidades	201	456	257	469	595	709	3
de	259	456	270	469	595	709	3
asistencia	272	456	316	469	595	709	3
estatal	318	456	347	469	595	709	3
han	349	456	366	469	595	709	3
prestado	368	456	407	469	595	709	3
atención	409	456	447	469	595	709	3
al	449	456	457	469	595	709	3
papel	459	456	483	469	595	709	3
de	485	456	496	469	595	709	3
las	99	470	111	483	595	709	3
profesiones	113	470	164	483	595	709	3
feminizadas	166	470	219	483	595	709	3
en	221	470	232	483	595	709	3
el	233	470	241	483	595	709	3
campo	243	470	272	483	595	709	3
educativo,	274	470	320	483	595	709	3
social	322	470	347	483	595	709	3
y	349	470	354	483	595	709	3
sanitario,	356	470	397	483	595	709	3
y	399	470	404	483	595	709	3
a	406	470	411	483	595	709	3
la	413	470	421	483	595	709	3
relación	423	470	458	483	595	709	3
virtuosa	460	470	496	483	595	709	3
entre	99	484	122	497	595	709	3
sus	125	484	140	497	595	709	3
procesos	143	484	182	497	595	709	3
de	185	484	195	497	595	709	3
profesionalización	198	484	280	497	595	709	3
y	283	484	288	497	595	709	3
el	291	484	299	497	595	709	3
diseño	301	484	331	497	595	709	3
de	333	484	344	497	595	709	3
políticas	347	484	385	497	595	709	3
sociales	388	484	423	497	595	709	3
más	425	484	443	497	595	709	3
eficientes	446	484	488	497	595	709	3
y	491	484	496	497	595	709	3
extensivas	99	498	146	511	595	709	3
(Lewis,	148	498	181	511	595	709	3
1996;	184	498	206	511	595	709	3
Orloff,	209	498	238	511	595	709	3
1996).	240	498	267	511	595	709	3
En	116	515	128	527	595	709	3
Latinoamérica	132	515	197	527	595	709	3
existen	200	515	233	527	595	709	3
investigaciones	236	515	305	527	595	709	3
que	308	515	325	527	595	709	3
describen	328	515	372	527	595	709	3
y	375	515	380	527	595	709	3
comparan	383	515	428	527	595	709	3
el	431	515	439	527	595	709	3
papel	442	515	467	527	595	709	3
de	470	515	481	527	595	709	3
las	484	515	496	527	595	709	3
mujeres	99	529	134	541	595	709	3
organizadas	135	529	188	541	595	709	3
y	190	529	195	541	595	709	3
del	196	529	210	541	595	709	3
feminismo	212	529	257	541	595	709	3
en	259	529	270	541	595	709	3
la	271	529	279	541	595	709	3
puesta	281	529	310	541	595	709	3
en	312	529	322	541	595	709	3
marcha	324	529	356	541	595	709	3
de	358	529	368	541	595	709	3
reformas	370	529	409	541	595	709	3
sociales,	410	529	446	541	595	709	3
legislativas	448	529	496	541	595	709	3
y	99	543	104	555	595	709	3
sanitarias	107	543	150	555	595	709	3
en	153	543	164	555	595	709	3
países	166	543	194	555	595	709	3
como	196	543	221	555	595	709	3
Argentina,	223	543	270	555	595	709	3
Chile	273	543	297	555	595	709	3
y	300	543	305	555	595	709	3
Uruguay	308	543	347	555	595	709	3
en	350	543	361	555	595	709	3
la	363	543	371	555	595	709	3
primera	374	543	409	555	595	709	3
mitad	412	543	438	555	595	709	3
del	441	543	455	555	595	709	3
siglo	457	543	478	555	595	709	3
XX	481	543	496	555	595	709	3
(Lavrin,	99	557	135	569	595	709	3
2005;	137	557	161	569	595	709	3
Guy,	163	557	185	569	595	709	3
2011;	187	557	208	569	595	709	3
Biernat,	210	557	245	569	595	709	3
Cerdá	247	557	274	569	595	709	3
y	276	557	281	569	595	709	3
Ramacciotti,	284	557	341	569	595	709	3
2015).	343	557	370	569	595	709	3
En	372	557	384	569	595	709	3
el	386	557	394	569	595	709	3
caso	396	557	415	569	595	709	3
chileno,	418	557	453	569	595	709	3
se	455	557	464	569	595	709	3
cuenta	466	557	496	569	595	709	3
con	99	571	115	583	595	709	3
estudios	117	571	155	583	595	709	3
sobre	157	571	181	583	595	709	3
el	183	571	191	583	595	709	3
papel	193	571	217	583	595	709	3
de	219	571	230	583	595	709	3
las	232	571	244	583	595	709	3
religiosas	246	571	288	583	595	709	3
en	290	571	301	583	595	709	3
el	303	571	310	583	595	709	3
trabajo	312	571	344	583	595	709	3
hospitalario	346	571	400	583	595	709	3
(Serrano,	402	571	443	583	595	709	3
2000),	445	571	474	583	595	709	3
de	476	571	486	583	595	709	3
la	488	571	496	583	595	709	3
aristocracia	99	585	150	597	595	709	3
femenina	152	585	192	597	595	709	3
en	194	585	204	597	595	709	3
la	206	585	214	597	595	709	3
caridad	215	585	248	597	595	709	3
organizada	250	585	298	597	595	709	3
(Vicuña,	300	585	338	597	595	709	3
2001)	339	585	364	597	595	709	3
y	366	585	371	597	595	709	3
los	372	585	385	597	595	709	3
orígenes	387	585	423	597	595	709	3
del	425	585	438	597	595	709	3
voluntariado	440	585	496	597	595	709	3
femenino	99	599	140	611	595	709	3
católico	143	599	178	611	595	709	3
moderno	180	599	220	611	595	709	3
(Yeager,	222	599	259	611	595	709	3
1999).	261	599	288	611	595	709	3
Para	290	599	310	611	595	709	3
las	312	599	324	611	595	709	3
profesiones	326	599	377	611	595	709	3
socio-sanitarias	379	599	449	611	595	709	3
femeninas	451	599	496	611	595	709	3
se	99	613	108	625	595	709	3
cuenta	111	613	142	625	595	709	3
con	145	613	161	625	595	709	3
algunos	164	613	199	625	595	709	3
estudios	202	613	240	625	595	709	3
sobre	243	613	267	625	595	709	3
enfermeras	270	613	320	625	595	709	3
y	323	613	328	625	595	709	3
matronas	331	613	373	625	595	709	3
(Flores,	376	613	411	625	595	709	3
1965;	414	613	437	625	595	709	3
Uribe,	440	613	468	625	595	709	3
2008;	471	613	496	625	595	709	3
Tempo	124	696	152	708	595	709	3
|	155	696	160	708	595	709	3
Niterói	162	696	191	708	595	709	3
|	193	696	199	708	595	709	3
Vol.	201	696	217	708	595	709	3
24	219	696	229	708	595	709	3
n.	231	696	239	708	595	709	3
2	242	696	247	708	595	709	3
|	249	696	254	708	595	709	3
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	3
2018.	304	696	327	708	595	709	3
371-387	556	696	587	706	595	709	3
Zárate,	99	84	131	96	595	709	4
2007	134	84	155	96	595	709	4
y	158	84	163	96	595	709	4
2013),	165	84	192	96	595	709	4
y	194	84	199	96	595	709	4
visitadoras	202	84	250	96	595	709	4
sociales	253	84	287	96	595	709	4
(Illanes,	290	84	325	96	595	709	4
2007;	328	84	352	96	595	709	4
Moyano,	354	84	393	96	595	709	4
2016;	396	84	418	96	595	709	4
González,	421	84	466	96	595	709	4
2010	468	84	488	96	595	709	4
y	491	84	496	96	595	709	4
2014),	99	98	126	110	595	709	4
pero	128	98	149	110	595	709	4
la	151	98	158	110	595	709	4
vinculación	160	98	212	110	595	709	4
de	214	98	224	110	595	709	4
sus	226	98	241	110	595	709	4
prácticas	243	98	284	110	595	709	4
con	286	98	302	110	595	709	4
la	304	98	312	110	595	709	4
construcción	314	98	372	110	595	709	4
del	374	98	387	110	595	709	4
Estado	389	98	420	110	595	709	4
Asistencial	422	98	471	110	595	709	4
sigue	473	98	496	110	595	709	4
constituyendo	99	112	163	124	595	709	4
un	166	112	177	124	595	709	4
campo	180	112	209	124	595	709	4
por	212	112	227	124	595	709	4
explorar.	229	112	269	124	595	709	4
Chile	99	151	129	166	595	709	4
pobre	132	151	164	166	595	709	4
y	167	151	174	166	595	709	4
descontento.	177	151	248	166	595	709	4
Cuestión	251	151	301	166	595	709	4
social	304	151	336	166	595	709	4
a	339	151	345	166	595	709	4
fines	348	151	374	166	595	709	4
del	377	151	394	166	595	709	4
siglo	397	151	423	166	595	709	4
XIX	426	151	448	166	595	709	4
Luego	99	181	126	193	595	709	4
de	129	181	139	193	595	709	4
su	141	181	151	193	595	709	4
independencia,	154	181	221	193	595	709	4
Chile	223	181	247	193	595	709	4
se	249	181	259	193	595	709	4
insertó	261	181	292	193	595	709	4
de	294	181	305	193	595	709	4
lleno	307	181	329	193	595	709	4
en	331	181	341	193	595	709	4
el	344	181	351	193	595	709	4
sistema	353	181	387	193	595	709	4
comercial	389	181	432	193	595	709	4
internacional,	435	181	496	193	595	709	4
inaugurando	99	195	154	207	595	709	4
un	156	195	168	207	595	709	4
ciclo	169	195	190	207	595	709	4
de	191	195	202	207	595	709	4
desarrollo	203	195	247	207	595	709	4
“hacia	248	195	275	207	595	709	4
afuera”	277	195	307	207	595	709	4
(Cariola	309	195	345	207	595	709	4
y	346	195	351	207	595	709	4
Sunkel,	353	195	385	207	595	709	4
1983,	387	195	408	207	595	709	4
p.	410	195	418	207	595	709	4
25).	420	195	437	207	595	709	4
Siguió	438	195	466	207	595	709	4
siendo	467	195	496	207	595	709	4
un	99	209	111	221	595	709	4
país	112	209	130	221	595	709	4
pobre,	132	209	160	221	595	709	4
bastante	161	209	199	221	595	709	4
aislado	201	209	231	221	595	709	4
y	233	209	238	221	595	709	4
poco	240	209	261	221	595	709	4
dinámico	263	209	304	221	595	709	4
en	305	209	316	221	595	709	4
términos	317	209	356	221	595	709	4
productivos,	358	209	413	221	595	709	4
pero	415	209	434	221	595	709	4
su	436	209	446	221	595	709	4
estabilidad	448	209	496	221	595	709	4
política	99	223	132	235	595	709	4
y	134	223	139	235	595	709	4
lo	141	223	149	235	595	709	4
pujante	151	223	184	235	595	709	4
de	186	223	196	235	595	709	4
la	198	223	206	235	595	709	4
economía	208	223	250	235	595	709	4
internacional	251	223	309	235	595	709	4
favorecieron	311	223	365	235	595	709	4
que	367	223	383	235	595	709	4
hacia	385	223	408	235	595	709	4
la	409	223	417	235	595	709	4
medianía	419	223	459	235	595	709	4
del	460	223	474	235	595	709	4
siglo	475	223	496	235	595	709	4
se	99	237	108	249	595	709	4
produjera	110	237	153	249	595	709	4
un	155	237	167	249	595	709	4
paulatino	169	237	211	249	595	709	4
despegue	213	237	254	249	595	709	4
modernizador.	256	237	321	249	595	709	4
La	323	237	334	249	595	709	4
activación	336	237	381	249	595	709	4
de	383	237	394	249	595	709	4
la	396	237	403	249	595	709	4
producción	405	237	456	249	595	709	4
triguera,	458	237	496	249	595	709	4
la	99	251	107	263	595	709	4
explotación	109	251	161	263	595	709	4
de	163	251	173	263	595	709	4
yacimientos	175	251	228	263	595	709	4
mineros,	230	251	268	263	595	709	4
el	270	251	277	263	595	709	4
incremento	279	251	329	263	595	709	4
de	331	251	342	263	595	709	4
las	344	251	356	263	595	709	4
importaciones,	357	251	423	263	595	709	4
las	425	251	437	263	595	709	4
innovaciones	439	251	496	263	595	709	4
en	99	265	110	277	595	709	4
la	112	265	119	277	595	709	4
conectividad	121	265	178	277	595	709	4
por	180	265	195	277	595	709	4
medio	197	265	224	277	595	709	4
del	226	265	239	277	595	709	4
ferrocarril	241	265	285	277	595	709	4
y	287	265	292	277	595	709	4
el	294	265	302	277	595	709	4
desarrollo	303	265	348	277	595	709	4
de	349	265	360	277	595	709	4
los	362	265	374	277	595	709	4
puertos	376	265	410	277	595	709	4
fueron	412	265	440	277	595	709	4
los	442	265	455	277	595	709	4
primeros	457	265	496	277	595	709	4
signos	99	279	127	291	595	709	4
de	129	279	139	291	595	709	4
esa	141	279	155	291	595	709	4
modernización	156	279	222	291	595	709	4
y	224	279	229	291	595	709	4
del	230	279	244	291	595	709	4
fortalecimiento	245	279	312	291	595	709	4
de	314	279	325	291	595	709	4
nuevas	326	279	357	291	595	709	4
élites	358	279	381	291	595	709	4
republicanas	383	279	439	291	595	709	4
(Bauer,	441	279	472	291	595	709	4
1970,	474	279	496	291	595	709	4
p.	99	293	108	305	595	709	4
146-149;	110	293	146	305	595	709	4
Ortega,	148	293	181	305	595	709	4
1991-1992,	183	293	228	305	595	709	4
p.	230	293	238	305	595	709	4
216).	240	293	261	305	595	709	4
A	263	293	271	305	595	709	4
su	273	293	283	305	595	709	4
vez,	285	293	302	305	595	709	4
la	304	293	312	305	595	709	4
incorporación	314	293	377	305	595	709	4
de	379	293	389	305	595	709	4
grandes	391	293	426	305	595	709	4
riquezas	428	293	466	305	595	709	4
al	468	293	476	305	595	709	4
país	478	293	496	305	595	709	4
(particularmente	99	307	175	319	595	709	4
con	177	307	194	319	595	709	4
el	196	307	203	319	595	709	4
salitre	205	307	233	319	595	709	4
del	235	307	249	319	595	709	4
Norte)	251	307	281	319	595	709	4
favoreció	283	307	324	319	595	709	4
el	326	307	333	319	595	709	4
crecimiento	335	307	388	319	595	709	4
del	390	307	404	319	595	709	4
mercado	406	307	444	319	595	709	4
interno	446	307	479	319	595	709	4
y	481	307	486	319	595	709	4
la	488	307	496	319	595	709	4
formación	99	321	144	333	595	709	4
de	147	321	157	333	595	709	4
nuevos	160	321	191	333	595	709	4
oficios	193	321	222	333	595	709	4
y	225	321	230	333	595	709	4
estructuras	232	321	283	333	595	709	4
administrativas	285	321	354	333	595	709	4
estatales.	357	321	398	333	595	709	4
La	116	338	127	350	595	709	4
estructura	129	338	175	350	595	709	4
social	177	338	202	350	595	709	4
chilena	204	338	236	350	595	709	4
se	238	338	247	350	595	709	4
transformó	249	338	298	350	595	709	4
al	300	338	308	350	595	709	4
compás	310	338	344	350	595	709	4
de	346	338	356	350	595	709	4
todos	358	338	383	350	595	709	4
estos	385	338	408	350	595	709	4
cambios.	409	338	448	350	595	709	4
Junto	450	338	475	350	595	709	4
a	477	338	482	350	595	709	4
las	484	338	496	350	595	709	4
nuevas	99	352	130	364	595	709	4
élites,	131	352	157	364	595	709	4
se	159	352	168	364	595	709	4
fue	170	352	183	364	595	709	4
conformando	185	352	244	364	595	709	4
una	245	352	262	364	595	709	4
incipiente	264	352	308	364	595	709	4
clase	310	352	331	364	595	709	4
media	333	352	360	364	595	709	4
y	362	352	367	364	595	709	4
se	368	352	377	364	595	709	4
constituyó	379	352	426	364	595	709	4
un	428	352	440	364	595	709	4
proletariado	442	352	496	364	595	709	4
ligado	99	366	127	378	595	709	4
a	131	366	135	378	595	709	4
la	139	366	147	378	595	709	4
minería,	150	366	187	378	595	709	4
los	191	366	204	378	595	709	4
puertos	207	366	242	378	595	709	4
y	245	366	250	378	595	709	4
la	254	366	262	378	595	709	4
manufactura,	265	366	326	378	595	709	4
armándose	329	366	379	378	595	709	4
una	382	366	399	378	595	709	4
clase	402	366	424	378	595	709	4
obrera	428	366	457	378	595	709	4
fuerte	461	366	488	378	595	709	4
y	491	366	496	378	595	709	4
organizada.	99	380	150	392	595	709	4
La	152	380	163	392	595	709	4
vida	165	380	184	392	595	709	4
en	185	380	196	392	595	709	4
la	198	380	206	392	595	709	4
ciudad	207	380	237	392	595	709	4
se	239	380	248	392	595	709	4
hizo	250	380	270	392	595	709	4
difícil	271	380	297	392	595	709	4
para	299	380	318	392	595	709	4
los	320	380	333	392	595	709	4
pobres,	335	380	367	392	595	709	4
pues	369	380	390	392	595	709	4
una	391	380	408	392	595	709	4
importante	410	380	459	392	595	709	4
masa	461	380	484	392	595	709	4
de	486	380	496	392	595	709	4
peones	99	394	130	406	595	709	4
migrantes	132	394	177	406	595	709	4
desde	179	394	205	406	595	709	4
el	207	394	214	406	595	709	4
campo	217	394	246	406	595	709	4
se	249	394	258	406	595	709	4
instaló	260	394	290	406	595	709	4
en	292	394	303	406	595	709	4
los	305	394	318	406	595	709	4
suburbios	320	394	365	406	595	709	4
que	367	394	383	406	595	709	4
rodeaban	385	394	427	406	595	709	4
al	429	394	437	406	595	709	4
centro	439	394	468	406	595	709	4
cívico	470	394	496	406	595	709	4
con	99	408	115	420	595	709	4
muy	117	408	136	420	595	709	4
malas	138	408	163	420	595	709	4
condiciones	165	408	218	420	595	709	4
de	219	408	230	420	595	709	4
vida	232	408	250	420	595	709	4
(Romero,	252	408	294	420	595	709	4
2007,	295	408	319	420	595	709	4
p.	321	408	329	420	595	709	4
16).	331	408	346	420	595	709	4
Se	348	408	358	420	595	709	4
multiplicaron	360	408	420	420	595	709	4
las	422	408	434	420	595	709	4
enfermedades	436	408	496	420	595	709	4
y	99	422	104	434	595	709	4
la	106	422	114	434	595	709	4
mortandad	115	422	164	434	595	709	4
y	166	422	171	434	595	709	4
el	172	422	180	434	595	709	4
trabajo	182	422	213	434	595	709	4
que	214	422	231	434	595	709	4
hacían	232	422	261	434	595	709	4
hospitales,	263	422	310	434	595	709	4
dispensarios	311	422	366	434	595	709	4
y	368	422	373	434	595	709	4
lazaretos	374	422	414	434	595	709	4
se	416	422	425	434	595	709	4
vio	427	422	440	434	595	709	4
sobrepasado	441	422	496	434	595	709	4
(Sater,	99	436	129	448	595	709	4
2003,	131	436	155	448	595	709	4
p.	158	436	166	448	595	709	4
515-516).	168	436	207	448	595	709	4
En	116	453	128	465	595	709	4
la	131	453	139	465	595	709	4
segunda	142	453	179	465	595	709	4
mitad	182	453	209	465	595	709	4
del	212	453	225	465	595	709	4
siglo	228	453	249	465	595	709	4
XIX	252	453	271	465	595	709	4
la	274	453	282	465	595	709	4
miseria	285	453	317	465	595	709	4
urbana	320	453	352	465	595	709	4
se	355	453	364	465	595	709	4
transformó	367	453	417	465	595	709	4
“en	420	453	434	465	595	709	4
un	437	453	449	465	595	709	4
fenómeno	452	453	496	465	595	709	4
omnipresente,	99	467	163	479	595	709	4
con	166	467	183	479	595	709	4
el	185	467	193	479	595	709	4
que	196	467	213	479	595	709	4
se	216	467	225	479	595	709	4
tenía	228	467	250	479	595	709	4
que	253	467	270	479	595	709	4
convivir	273	467	309	479	595	709	4
y	312	467	317	479	595	709	4
que	320	467	337	479	595	709	4
inquietaba	340	467	388	479	595	709	4
a	391	467	396	479	595	709	4
las	398	467	411	479	595	709	4
autoridades	414	467	467	479	595	709	4
y,	470	467	478	479	595	709	4
por	480	467	496	479	595	709	4
cierto,	99	481	127	493	595	709	4
a	130	481	135	493	595	709	4
la	138	481	146	493	595	709	4
elite”	149	481	172	493	595	709	4
(Silva,	174	481	202	493	595	709	4
2007,	205	481	229	493	595	709	4
p.	232	481	240	493	595	709	4
212).	243	481	264	493	595	709	4
Sin	267	481	282	493	595	709	4
embargo,	284	481	325	493	595	709	4
lo	328	481	336	493	595	709	4
que	339	481	356	493	595	709	4
verdaderamente	358	481	430	493	595	709	4
puso	433	481	454	493	595	709	4
en	457	481	468	493	595	709	4
alerta	471	481	496	493	595	709	4
a	99	495	104	507	595	709	4
las	107	495	119	507	595	709	4
autoridades	122	495	175	507	595	709	4
y	178	495	183	507	595	709	4
propició	186	495	224	507	595	709	4
las	227	495	239	507	595	709	4
primeras	242	495	281	507	595	709	4
medidas	284	495	322	507	595	709	4
de	324	495	335	507	595	709	4
salud	338	495	362	507	595	709	4
pública	365	495	398	507	595	709	4
fueron	401	495	430	507	595	709	4
las	433	495	445	507	595	709	4
epidemias,	448	495	496	507	595	709	4
principalmente	99	509	167	521	595	709	4
el	169	509	177	521	595	709	4
cólera	179	509	206	521	595	709	4
y	207	509	213	521	595	709	4
la	215	509	222	521	595	709	4
viruela.	224	509	257	521	595	709	4
La	259	509	270	521	595	709	4
primera	272	509	307	521	595	709	4
de	309	509	319	521	595	709	4
ellas	321	509	341	521	595	709	4
se	343	509	352	521	595	709	4
convirtió	354	509	394	521	595	709	4
en	396	509	407	521	595	709	4
epidemia	409	509	449	521	595	709	4
entre	451	509	474	521	595	709	4
1886	476	509	496	521	595	709	4
y	99	523	104	535	595	709	4
1888,	106	523	128	535	595	709	4
cuando	131	523	163	535	595	709	4
entró	165	523	189	535	595	709	4
al	191	523	199	535	595	709	4
país	201	523	219	535	595	709	4
desde	221	523	247	535	595	709	4
Argentina	249	523	293	535	595	709	4
y	295	523	300	535	595	709	4
se	302	523	311	535	595	709	4
propagó	314	523	350	535	595	709	4
por	352	523	368	535	595	709	4
oleadas	370	523	403	535	595	709	4
sucesivas.	405	523	448	535	595	709	4
Entre	450	523	475	535	595	709	4
esos	477	523	496	535	595	709	4
años	99	537	119	549	595	709	4
se	121	537	130	549	595	709	4
contagiaron	131	537	183	549	595	709	4
poco	185	537	206	549	595	709	4
más	208	537	225	549	595	709	4
de	227	537	237	549	595	709	4
57.000	239	537	268	549	595	709	4
personas,	269	537	310	549	595	709	4
con	312	537	327	549	595	709	4
casi	329	537	346	549	595	709	4
30.000	347	537	377	549	595	709	4
muertos	378	537	414	549	595	709	4
(Zúñiga	416	537	451	549	595	709	4
y	453	537	458	549	595	709	4
Gassibe,	460	537	496	549	595	709	4
1992,	99	551	122	563	595	709	4
p.	123	551	132	563	595	709	4
25),	134	551	151	563	595	709	4
sin	153	551	166	563	595	709	4
que	168	551	184	563	595	709	4
las	186	551	198	563	595	709	4
autoridades	200	551	252	563	595	709	4
lograran	254	551	291	563	595	709	4
detener	292	551	326	563	595	709	4
el	328	551	335	563	595	709	4
contagio.	337	551	378	563	595	709	4
La	379	551	390	563	595	709	4
viruela,	392	551	425	563	595	709	4
por	426	551	442	563	595	709	4
el	444	551	451	563	595	709	4
contrario,	453	551	496	563	595	709	4
fue	99	565	113	577	595	709	4
una	115	565	132	577	595	709	4
enfermedad	134	565	186	577	595	709	4
crónica,	189	565	224	577	595	709	4
que	226	565	243	577	595	709	4
se	245	565	254	577	595	709	4
presentaba	256	565	306	577	595	709	4
cada	308	565	328	577	595	709	4
tres	331	565	348	577	595	709	4
o	350	565	355	577	595	709	4
cinco	358	565	382	577	595	709	4
años	384	565	405	577	595	709	4
sin	407	565	420	577	595	709	4
seguir	423	565	450	577	595	709	4
un	452	565	464	577	595	709	4
patrón	466	565	496	577	595	709	4
establecido.	99	579	152	591	595	709	4
El	155	579	164	591	595	709	4
médico	167	579	199	591	595	709	4
Ricardo	202	579	237	591	595	709	4
Dávila	240	579	268	591	595	709	4
Boza	271	579	293	591	595	709	4
señalaba	296	579	334	591	595	709	4
que	337	579	353	591	595	709	4
la	356	579	364	591	595	709	4
viruela	366	579	397	591	595	709	4
debía	400	579	424	591	595	709	4
ser	427	579	440	591	595	709	4
considerada	442	579	496	591	595	709	4
“como	99	593	127	605	595	709	4
nuestra	130	593	163	605	595	709	4
plaga	165	593	189	605	595	709	4
nacional,	192	593	232	605	595	709	4
como	234	593	258	605	595	709	4
nuestra	261	593	294	605	595	709	4
enfermedad	296	593	349	605	595	709	4
propia,	351	593	383	605	595	709	4
característica”	385	593	449	605	595	709	4
(citado	451	593	483	605	595	709	4
en	486	593	496	605	595	709	4
Cabrera,	99	607	137	619	595	709	4
2008,	139	607	163	619	595	709	4
p.	164	607	173	619	595	709	4
41)	174	607	188	619	595	709	4
y	190	607	195	619	595	709	4
probablemente	197	607	263	619	595	709	4
por	265	607	280	619	595	709	4
esa	282	607	295	619	595	709	4
misma	297	607	326	619	595	709	4
razón	328	607	353	619	595	709	4
el	355	607	362	619	595	709	4
azote	364	607	388	619	595	709	4
de	390	607	400	619	595	709	4
1872	402	607	421	619	595	709	4
fue	423	607	436	619	595	709	4
un	438	607	450	619	595	709	4
detonante	451	607	496	619	595	709	4
Tempo	124	696	152	708	595	709	4
|	155	696	160	708	595	709	4
Niterói	162	696	191	708	595	709	4
|	193	696	199	708	595	709	4
Vol.	201	696	217	708	595	709	4
24	219	696	229	708	595	709	4
n.	231	696	239	708	595	709	4
2	242	696	247	708	595	709	4
|	249	696	254	708	595	709	4
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	4
2018.	304	696	327	708	595	709	4
372-387	556	696	587	706	595	709	4
para	99	84	119	96	595	709	5
la	121	84	129	96	595	709	5
decisión	132	84	169	96	595	709	5
de	171	84	182	96	595	709	5
girar	184	84	205	96	595	709	5
algunas	208	84	242	96	595	709	5
decisiones	244	84	290	96	595	709	5
en	293	84	304	96	595	709	5
materia	306	84	340	96	595	709	5
de	342	84	353	96	595	709	5
política	356	84	389	96	595	709	5
pública,	392	84	428	96	595	709	5
sustentadas	430	84	483	96	595	709	5
en	485	84	496	96	595	709	5
la	99	98	107	110	595	709	5
discusión	109	98	152	110	595	709	5
sobre	154	98	179	110	595	709	5
la	181	98	189	110	595	709	5
necesidad,	191	98	237	110	595	709	5
pertinencia	240	98	290	110	595	709	5
y	293	98	298	110	595	709	5
legitimidad	300	98	351	110	595	709	5
de	353	98	364	110	595	709	5
una	366	98	383	110	595	709	5
vacunación	385	98	436	110	595	709	5
obligatoria.	438	98	489	110	595	709	5
El	116	114	125	127	595	709	5
ideario	127	114	157	127	595	709	5
liberal	159	114	187	127	595	709	5
de	188	114	199	127	595	709	5
las	200	114	212	127	595	709	5
elites	214	114	237	127	595	709	5
rechazaba	239	114	283	127	595	709	5
tajantemente	285	114	342	127	595	709	5
la	344	114	351	127	595	709	5
intervención	353	114	408	127	595	709	5
estatal,	410	114	441	127	595	709	5
pero	442	114	462	127	595	709	5
cuando	464	114	496	127	595	709	5
el	99	128	107	141	595	709	5
cólera	109	128	136	141	595	709	5
entró	138	128	162	141	595	709	5
a	165	128	169	141	595	709	5
territorio	172	128	213	141	595	709	5
chileno	216	128	248	141	595	709	5
en	250	128	261	141	595	709	5
1886,	263	128	286	141	595	709	5
el	288	128	296	141	595	709	5
Presidente	298	128	345	141	595	709	5
Balmaceda	348	128	395	141	595	709	5
logró	398	128	420	141	595	709	5
aprobar	423	128	458	141	595	709	5
la	460	128	468	141	595	709	5
ley	470	128	483	141	595	709	5
de	486	128	496	141	595	709	5
policía	99	142	129	155	595	709	5
sanitaria,	132	142	173	155	595	709	5
que	175	142	191	155	595	709	5
lo	194	142	202	155	595	709	5
facultaba	205	142	246	155	595	709	5
para	248	142	268	155	595	709	5
tomar	270	142	297	155	595	709	5
decisiones	299	142	345	155	595	709	5
en	348	142	358	155	595	709	5
materia	361	142	395	155	595	709	5
de	397	142	408	155	595	709	5
policía	410	142	440	155	595	709	5
sanitaria.	442	142	483	155	595	709	5
Al	486	142	496	155	595	709	5
mismo	99	156	129	169	595	709	5
tiempo,	132	156	167	169	595	709	5
en	170	156	180	169	595	709	5
1887	183	156	203	169	595	709	5
se	206	156	215	169	595	709	5
decretó	218	156	252	169	595	709	5
la	255	156	263	169	595	709	5
vacunación	266	156	317	169	595	709	5
obligatoria	320	156	369	169	595	709	5
para	372	156	392	169	595	709	5
los	395	156	408	169	595	709	5
recién	410	156	438	169	595	709	5
nacidos	441	156	476	169	595	709	5
y	479	156	484	169	595	709	5
se	487	156	496	169	595	709	5
nombró	99	170	134	183	595	709	5
una	137	170	153	183	595	709	5
Comisión	156	170	199	183	595	709	5
de	202	170	212	183	595	709	5
Higiene	215	170	250	183	595	709	5
Pública	252	170	285	183	595	709	5
que	288	170	304	183	595	709	5
pudo	307	170	330	183	595	709	5
dictar,	332	170	361	183	595	709	5
entre	364	170	387	183	595	709	5
otras	390	170	412	183	595	709	5
medidas,	415	170	454	183	595	709	5
la	457	170	464	183	595	709	5
Ley	467	170	483	183	595	709	5
de	485	170	496	183	595	709	5
Salubridad	99	184	148	197	595	709	5
Interior	150	184	184	197	595	709	5
e	186	184	191	197	595	709	5
Internacional,	193	184	255	197	595	709	5
que	257	184	274	197	595	709	5
permitió	276	184	314	197	595	709	5
cerrar	316	184	343	197	595	709	5
puertos,	345	184	381	197	595	709	5
crear	383	184	406	197	595	709	5
cordones	408	184	448	197	595	709	5
sanitarios,	450	184	496	197	595	709	5
declarar	99	198	136	211	595	709	5
estado	140	198	170	211	595	709	5
infeccioso	173	198	219	211	595	709	5
y,	222	198	230	211	595	709	5
en	233	198	244	211	595	709	5
general,	247	198	283	211	595	709	5
otorgó	286	198	316	211	595	709	5
al	319	198	327	211	595	709	5
Estado,	330	198	364	211	595	709	5
por	367	198	383	211	595	709	5
primera	386	198	422	211	595	709	5
vez,	425	198	443	211	595	709	5
de	446	198	457	211	595	709	5
amplias	460	198	496	211	595	709	5
facultades	99	212	145	225	595	709	5
para	147	212	167	225	595	709	5
el	169	212	177	225	595	709	5
control	179	212	211	225	595	709	5
epidemiológico	214	212	282	225	595	709	5
(Góngora,	284	212	329	225	595	709	5
1995,	332	212	354	225	595	709	5
p.	356	212	365	225	595	709	5
125).	367	212	388	225	595	709	5
También	116	229	156	242	595	709	5
en	159	229	170	242	595	709	5
las	173	229	186	242	595	709	5
últimas	189	229	223	242	595	709	5
décadas	226	229	262	242	595	709	5
del	265	229	278	242	595	709	5
siglo	281	229	303	242	595	709	5
XIX	306	229	324	242	595	709	5
se	327	229	337	242	595	709	5
reorganizó	340	229	388	242	595	709	5
el	391	229	399	242	595	709	5
sistema	402	229	437	242	595	709	5
de	440	229	450	242	595	709	5
Juntas	453	229	482	242	595	709	5
de	485	229	496	242	595	709	5
Beneficencia,	99	243	156	256	595	709	5
dotándolas	158	243	206	256	595	709	5
en	208	243	218	256	595	709	5
1886	220	243	239	256	595	709	5
de	241	243	251	256	595	709	5
un	253	243	265	256	595	709	5
reglamento	266	243	315	256	595	709	5
orgánico	317	243	355	256	595	709	5
que	356	243	372	256	595	709	5
las	374	243	386	256	595	709	5
uniformó	388	243	428	256	595	709	5
en	430	243	440	256	595	709	5
atribuciones	442	243	496	256	595	709	5
y	99	257	104	270	595	709	5
funciones	106	257	148	270	595	709	5
y	150	257	155	270	595	709	5
permitió	156	257	194	270	595	709	5
la	196	257	203	270	595	709	5
entrada	205	257	238	270	595	709	5
de	240	257	250	270	595	709	5
los	252	257	265	270	595	709	5
médicos,	266	257	304	270	595	709	5
que	306	257	322	270	595	709	5
pudieron	324	257	363	270	595	709	5
controlar	365	257	405	270	595	709	5
los	407	257	419	270	595	709	5
aspectos	421	257	459	270	595	709	5
técnicos	460	257	496	270	595	709	5
de	99	271	110	284	595	709	5
la	112	271	120	284	595	709	5
atención,	122	271	163	284	595	709	5
dejando	166	271	201	284	595	709	5
en	203	271	214	284	595	709	5
manos	216	271	245	284	595	709	5
de	248	271	258	284	595	709	5
los	260	271	273	284	595	709	5
filántropos	276	271	324	284	595	709	5
la	327	271	335	284	595	709	5
administración	337	271	404	284	595	709	5
financiera.	407	271	453	284	595	709	5
De	455	271	468	284	595	709	5
forma	470	271	496	284	595	709	5
paralela	99	285	135	298	595	709	5
y	138	285	143	298	595	709	5
complementaria,	146	285	221	298	595	709	5
los	224	285	237	298	595	709	5
facultativos	240	285	292	298	595	709	5
se	295	285	304	298	595	709	5
consolidaron	307	285	366	298	595	709	5
también	369	285	406	298	595	709	5
en	409	285	419	298	595	709	5
esta	422	285	440	298	595	709	5
época	443	285	469	298	595	709	5
como	472	285	496	298	595	709	5
un	99	299	111	312	595	709	5
cuerpo	113	299	144	312	595	709	5
profesional	146	299	196	312	595	709	5
reconocido	199	299	248	312	595	709	5
y	250	299	255	312	595	709	5
apoyado	258	299	295	312	595	709	5
por	298	299	313	312	595	709	5
el	316	299	323	312	595	709	5
Estado	326	299	356	312	595	709	5
y	359	299	364	312	595	709	5
dotado	366	299	398	312	595	709	5
de	400	299	411	312	595	709	5
un	413	299	425	312	595	709	5
creciente	427	299	468	312	595	709	5
poder	470	299	496	312	595	709	5
académico	99	313	145	326	595	709	5
y	147	313	152	326	595	709	5
político	153	313	187	326	595	709	5
(Serrano,	189	313	229	326	595	709	5
1994,	230	313	253	326	595	709	5
p.	254	313	262	326	595	709	5
185-197).	264	313	302	326	595	709	5
Y	303	313	310	326	595	709	5
aunque	312	313	344	326	595	709	5
prestaban	345	313	389	326	595	709	5
servicios	390	313	428	326	595	709	5
principalmente	429	313	496	326	595	709	5
a	99	327	104	340	595	709	5
quienes	107	327	141	340	595	709	5
podían	144	327	175	340	595	709	5
pagar	178	327	202	340	595	709	5
la	205	327	213	340	595	709	5
atención	216	327	254	340	595	709	5
privada,	257	327	293	340	595	709	5
su	296	327	306	340	595	709	5
creciente	309	327	349	340	595	709	5
actividad	352	327	393	340	595	709	5
gremial	396	327	429	340	595	709	5
en	432	327	443	340	595	709	5
la	445	327	453	340	595	709	5
Sociedad	456	327	496	340	595	709	5
Médica,	99	341	136	354	595	709	5
la	139	341	147	354	595	709	5
publicación	150	341	203	354	595	709	5
de	206	341	217	354	595	709	5
la	220	341	228	354	595	709	5
Revista	231	341	261	354	595	709	5
Médica	263	341	292	354	595	709	5
de	294	341	303	354	595	709	5
Chile	305	341	325	354	595	709	5
como	328	341	353	354	595	709	5
órgano	356	341	387	354	595	709	5
de	390	341	401	354	595	709	5
difusión	404	341	442	354	595	709	5
de	445	341	455	354	595	709	5
su	458	341	469	354	595	709	5
saber	472	341	496	354	595	709	5
especializado	99	355	158	368	595	709	5
y	160	355	165	368	595	709	5
su	166	355	176	368	595	709	5
paulatina	178	355	219	368	595	709	5
vinculación	221	355	271	368	595	709	5
con	273	355	289	368	595	709	5
la	291	355	298	368	595	709	5
elite	300	355	319	368	595	709	5
política	321	355	354	368	595	709	5
los	356	355	368	368	595	709	5
fue	370	355	383	368	595	709	5
consolidando	385	355	444	368	595	709	5
en	445	355	456	368	595	709	5
prestigio	457	355	496	368	595	709	5
e	99	369	104	382	595	709	5
influencia	106	369	150	382	595	709	5
(Ponce	153	369	184	382	595	709	5
de	186	369	197	382	595	709	5
León,	199	369	223	382	595	709	5
2011,	226	369	247	382	595	709	5
p.	249	369	257	382	595	709	5
76-85).	260	369	291	382	595	709	5
Los	116	386	132	399	595	709	5
médicos	134	386	170	399	595	709	5
mostraron	172	386	218	399	595	709	5
empatía	220	386	256	399	595	709	5
y	258	386	263	399	595	709	5
preocupación	265	386	325	399	595	709	5
por	327	386	342	399	595	709	5
lo	344	386	352	399	595	709	5
que	354	386	370	399	595	709	5
ocurría	372	386	404	399	595	709	5
en	406	386	416	399	595	709	5
Chile	418	386	442	399	595	709	5
en	444	386	455	399	595	709	5
términos	456	386	496	399	595	709	5
de	99	400	110	413	595	709	5
problemas	111	400	157	413	595	709	5
sociales	159	400	192	413	595	709	5
y	194	400	199	413	595	709	5
sanitarios.	201	400	246	413	595	709	5
Pusieron	247	400	286	413	595	709	5
la	287	400	295	413	595	709	5
voz	297	400	312	413	595	709	5
de	314	400	325	413	595	709	5
alerta	326	400	351	413	595	709	5
y	353	400	358	413	595	709	5
publicaron	359	400	407	413	595	709	5
una	409	400	425	413	595	709	5
serie	427	400	447	413	595	709	5
de	449	400	459	413	595	709	5
trabajos	461	400	496	413	595	709	5
en	99	414	110	427	595	709	5
los	111	414	124	427	595	709	5
que	126	414	142	427	595	709	5
se	143	414	152	427	595	709	5
abordaban	154	414	201	427	595	709	5
temas	202	414	228	427	595	709	5
sanitarios,	230	414	275	427	595	709	5
médicos	276	414	312	427	595	709	5
y	314	414	319	427	595	709	5
sociales.	321	414	357	427	595	709	5
Augusto	359	414	396	427	595	709	5
Orrego	397	414	428	427	595	709	5
Luco	430	414	452	427	595	709	5
denunció,	453	414	496	427	595	709	5
el	99	428	107	441	595	709	5
año	109	428	125	441	595	709	5
1884,	127	428	150	441	595	709	5
la	152	428	160	441	595	709	5
llamada	162	428	197	441	595	709	5
“cuestión	199	428	240	441	595	709	5
social”,	242	428	274	441	595	709	5
señalando	276	428	321	441	595	709	5
que	323	428	339	441	595	709	5
era	341	428	355	441	595	709	5
“amenazadora	357	428	420	441	595	709	5
y	422	428	427	441	595	709	5
peligrosa”	429	428	473	441	595	709	5
pues	475	428	496	441	595	709	5
descansaba	99	442	150	455	595	709	5
en	152	442	163	455	595	709	5
dos	165	442	181	455	595	709	5
fenómenos	184	442	232	455	595	709	5
perniciosos	234	442	285	455	595	709	5
para	288	442	307	455	595	709	5
la	310	442	318	455	595	709	5
sociedad:	321	442	362	455	595	709	5
primero,	364	442	402	455	595	709	5
la	405	442	413	455	595	709	5
migración	415	442	460	455	595	709	5
campo-	463	442	496	455	595	709	5
ciudad	99	456	130	469	595	709	5
por	133	456	149	469	595	709	5
efecto	152	456	179	469	595	709	5
del	183	456	196	469	595	709	5
debilitamiento	199	456	267	469	595	709	5
del	270	456	284	469	595	709	5
sistema	287	456	321	469	595	709	5
de	324	456	335	469	595	709	5
inquilinaje	338	456	387	469	595	709	5
y	390	456	395	469	595	709	5
la	398	456	406	469	595	709	5
transformación	409	456	479	469	595	709	5
del	482	456	496	469	595	709	5
trabajador	99	470	146	483	595	709	5
agrícola	149	470	184	483	595	709	5
en	187	470	198	483	595	709	5
un	200	470	212	483	595	709	5
peón	215	470	237	483	595	709	5
forastero,	240	470	282	483	595	709	5
“nómade,	285	470	327	483	595	709	5
sin	330	470	343	483	595	709	5
familia,	346	470	379	483	595	709	5
sin	382	470	395	483	595	709	5
hogar	398	470	423	483	595	709	5
propio,	426	470	458	483	595	709	5
sin	461	470	475	483	595	709	5
lazo	477	470	496	483	595	709	5
social”	99	484	128	497	595	709	5
(Orrego	131	484	166	497	595	709	5
Luco,	168	484	193	497	595	709	5
1884,	195	484	218	497	595	709	5
p.	220	484	228	497	595	709	5
43);	231	484	248	497	595	709	5
y	250	484	256	497	595	709	5
segundo,	258	484	297	497	595	709	5
las	300	484	312	497	595	709	5
elevadas	314	484	351	497	595	709	5
tasas	354	484	376	497	595	709	5
de	378	484	389	497	595	709	5
mortalidad	391	484	440	497	595	709	5
infantil,	443	484	478	497	595	709	5
que	480	484	496	497	595	709	5
dañaban	99	498	137	511	595	709	5
al	140	498	147	511	595	709	5
pueblo	150	498	180	511	595	709	5
y	183	498	188	511	595	709	5
dividían	190	498	227	511	595	709	5
a	229	498	234	511	595	709	5
la	236	498	244	511	595	709	5
sociedad	246	498	285	511	595	709	5
en	287	498	298	511	595	709	5
dos	300	498	316	511	595	709	5
grupos,	318	498	351	511	595	709	5
unas	354	498	375	511	595	709	5
“clases	377	498	407	511	595	709	5
bajas	409	498	432	511	595	709	5
que	434	498	450	511	595	709	5
se	453	498	462	511	595	709	5
ahogan	464	498	496	511	595	709	5
en	99	512	110	525	595	709	5
la	112	512	120	525	595	709	5
miseria”	122	512	159	525	595	709	5
y	161	512	166	525	595	709	5
unas	168	512	189	525	595	709	5
clases	192	512	218	525	595	709	5
altas	220	512	241	525	595	709	5
“que	243	512	263	525	595	709	5
nadan	266	512	293	525	595	709	5
en	295	512	306	525	595	709	5
la	308	512	316	525	595	709	5
opulencia”	318	512	366	525	595	709	5
(Orrego	368	512	404	525	595	709	5
Luco,	406	512	430	525	595	709	5
1884,	433	512	455	525	595	709	5
p.	458	512	466	525	595	709	5
49).	468	512	486	525	595	709	5
La	116	529	127	541	595	709	5
llegada	129	529	161	541	595	709	5
del	163	529	177	541	595	709	5
siglo	179	529	200	541	595	709	5
XX	202	529	217	541	595	709	5
no	219	529	230	541	595	709	5
hizo	233	529	252	541	595	709	5
sino	254	529	273	541	595	709	5
empeorar	275	529	318	541	595	709	5
la	320	529	328	541	595	709	5
situación	330	529	371	541	595	709	5
y	373	529	378	541	595	709	5
el	381	529	388	541	595	709	5
descontento	391	529	445	541	595	709	5
se	448	529	457	541	595	709	5
canalizó	459	529	496	541	595	709	5
también	99	543	137	555	595	709	5
a	140	543	145	555	595	709	5
través	148	543	175	555	595	709	5
de	178	543	189	555	595	709	5
movimientos	192	543	251	555	595	709	5
sociales	254	543	290	555	595	709	5
de	293	543	304	555	595	709	5
diversa	307	543	340	555	595	709	5
naturaleza	343	543	391	555	595	709	5
y	394	543	399	555	595	709	5
fuerza.	402	543	433	555	595	709	5
Hacia	437	543	463	555	595	709	5
1910	466	543	485	555	595	709	5
la	488	543	496	555	595	709	5
mortalidad	99	557	149	569	595	709	5
llegó	152	557	173	569	595	709	5
a	176	557	181	569	595	709	5
tasas	184	557	206	569	595	709	5
del	209	557	223	569	595	709	5
32	226	557	236	569	595	709	5
por	239	557	255	569	595	709	5
1.000	258	557	281	569	595	709	5
nacidos	284	557	318	569	595	709	5
vivos	321	557	344	569	595	709	5
y	347	557	352	569	595	709	5
la	355	557	363	569	595	709	5
mortalidad	366	557	415	569	595	709	5
infantil	418	557	451	569	595	709	5
alcanzó	454	557	488	569	595	709	5
a	491	557	496	569	595	709	5
los	99	571	112	583	595	709	5
343	114	571	130	583	595	709	5
por	133	571	148	583	595	709	5
1.000	150	571	173	583	595	709	5
en	176	571	186	583	595	709	5
1900,	188	571	211	583	595	709	5
mientras	214	571	253	583	595	709	5
la	255	571	263	583	595	709	5
esperanza	265	571	310	583	595	709	5
de	312	571	323	583	595	709	5
vida	325	571	344	583	595	709	5
era	346	571	360	583	595	709	5
de	362	571	373	583	595	709	5
26	375	571	386	583	595	709	5
años	389	571	409	583	595	709	5
en	411	571	422	583	595	709	5
hombres	424	571	463	583	595	709	5
y	465	571	470	583	595	709	5
de	473	571	483	583	595	709	5
27	486	571	496	583	595	709	5
años	99	585	120	597	595	709	5
en	122	585	133	597	595	709	5
mujeres	136	585	170	597	595	709	5
(INE,	173	585	198	597	595	709	5
2010,	201	585	223	597	595	709	5
p.	226	585	234	597	595	709	5
4).	237	585	249	597	595	709	5
Junto	252	585	277	597	595	709	5
con	280	585	296	597	595	709	5
la	299	585	306	597	595	709	5
viruela	309	585	339	597	595	709	5
y	342	585	347	597	595	709	5
el	350	585	358	597	595	709	5
cólera,	360	585	389	597	595	709	5
que	392	585	408	597	595	709	5
azotaban	411	585	452	597	595	709	5
mediante	455	585	496	597	595	709	5
brotes	99	599	127	611	595	709	5
epidémicos,	130	599	183	611	595	709	5
otras	186	599	208	611	595	709	5
enfermedades	211	599	272	611	595	709	5
diezmaban	275	599	324	611	595	709	5
a	327	599	331	611	595	709	5
la	334	599	342	611	595	709	5
población	345	599	389	611	595	709	5
de	392	599	402	611	595	709	5
manera	405	599	438	611	595	709	5
permanente:	441	599	496	611	595	709	5
entre	99	613	122	625	595	709	5
1905	124	613	145	625	595	709	5
y	147	613	152	625	595	709	5
1910	154	613	172	625	595	709	5
el	174	613	182	625	595	709	5
sarampión	184	613	231	625	595	709	5
mató	233	613	256	625	595	709	5
a	258	613	262	625	595	709	5
cerca	264	613	288	625	595	709	5
de	290	613	300	625	595	709	5
10.000	302	613	331	625	595	709	5
personas,	333	613	375	625	595	709	5
el	377	613	384	625	595	709	5
coqueluche	386	613	437	625	595	709	5
casi	439	613	456	625	595	709	5
a	458	613	463	625	595	709	5
14.000,	465	613	496	625	595	709	5
Tempo	124	696	152	708	595	709	5
|	155	696	160	708	595	709	5
Niterói	162	696	191	708	595	709	5
|	193	696	199	708	595	709	5
Vol.	201	696	217	708	595	709	5
24	219	696	229	708	595	709	5
n.	231	696	239	708	595	709	5
2	242	696	247	708	595	709	5
|	249	696	254	708	595	709	5
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	5
2018.	304	696	327	708	595	709	5
373-387	556	696	587	706	595	709	5
2.000	99	84	124	96	595	709	6
la	126	84	134	96	595	709	6
difteria	136	84	169	96	595	709	6
y	171	84	176	96	595	709	6
18.000	178	84	206	96	595	709	6
la	208	84	216	96	595	709	6
gripe;	218	84	244	96	595	709	6
en	246	84	256	96	595	709	6
su	259	84	269	96	595	709	6
conjunto,	271	84	313	96	595	709	6
un	315	84	327	96	595	709	6
7%	329	84	343	96	595	709	6
de	345	84	356	96	595	709	6
la	358	84	366	96	595	709	6
mortalidad	368	84	417	96	595	709	6
general	419	84	451	96	595	709	6
se	454	84	463	96	595	709	6
debía	465	84	489	96	595	709	6
a	491	84	496	96	595	709	6
estas	99	98	121	110	595	709	6
razones.	123	98	160	110	595	709	6
La	161	98	172	110	595	709	6
tuberculosis	174	98	229	110	595	709	6
mataba	230	98	263	110	595	709	6
a	265	98	270	110	595	709	6
otro	271	98	290	110	595	709	6
8%,	292	98	308	110	595	709	6
con	310	98	326	110	595	709	6
más	328	98	346	110	595	709	6
de	347	98	358	110	595	709	6
50.000	360	98	390	110	595	709	6
decesos	391	98	425	110	595	709	6
al	427	98	435	110	595	709	6
año,	437	98	455	110	595	709	6
mientras	457	98	496	110	595	709	6
que	99	112	115	124	595	709	6
otras	118	112	140	124	595	709	6
enfermedades	142	112	204	124	595	709	6
respiratorias	206	112	262	124	595	709	6
reportaron,	264	112	315	124	595	709	6
entre	317	112	340	124	595	709	6
1915	342	112	361	124	595	709	6
y	363	112	368	124	595	709	6
1920,	370	112	393	124	595	709	6
un	395	112	407	124	595	709	6
promedio	409	112	452	124	595	709	6
de	454	112	465	124	595	709	6
33.000	467	112	496	124	595	709	6
muertes	99	126	135	138	595	709	6
al	138	126	145	138	595	709	6
año	148	126	164	138	595	709	6
(Vial,	166	126	191	138	595	709	6
1996,	193	126	216	138	595	709	6
p.	218	126	226	138	595	709	6
508-510).	229	126	270	138	595	709	6
Asimismo,	116	142	163	155	595	709	6
en	165	142	175	155	595	709	6
los	177	142	190	155	595	709	6
primeros	192	142	231	155	595	709	6
años	233	142	254	155	595	709	6
del	256	142	269	155	595	709	6
siglo	271	142	292	155	595	709	6
XX	294	142	308	155	595	709	6
el	310	142	318	155	595	709	6
descontento	320	142	374	155	595	709	6
popular	376	142	411	155	595	709	6
se	413	142	422	155	595	709	6
canalizó	424	142	461	155	595	709	6
a	463	142	468	155	595	709	6
través	469	142	496	155	595	709	6
de	99	156	110	169	595	709	6
movimientos	112	156	169	169	595	709	6
sociales	171	156	206	169	595	709	6
de	208	156	218	169	595	709	6
diversa	220	156	252	169	595	709	6
naturaleza	254	156	301	169	595	709	6
y	303	156	308	169	595	709	6
fuerza	310	156	338	169	595	709	6
que	340	156	356	169	595	709	6
demandaban	358	156	415	169	595	709	6
cambios	417	156	454	169	595	709	6
en	455	156	466	169	595	709	6
pos	468	156	484	169	595	709	6
de	485	156	496	169	595	709	6
mejoras	99	170	134	183	595	709	6
salariales	136	170	177	183	595	709	6
y	179	170	184	183	595	709	6
condiciones	187	170	240	183	595	709	6
laborales,	242	170	284	183	595	709	6
que	287	170	303	183	595	709	6
inspiraron,	305	170	354	183	595	709	6
en	356	170	367	183	595	709	6
buena	369	170	396	183	595	709	6
medida,	398	170	433	183	595	709	6
la	436	170	443	183	595	709	6
emergencia	446	170	496	183	595	709	6
de	99	184	110	197	595	709	6
una	112	184	129	197	595	709	6
incipiente	132	184	176	197	595	709	6
legislación	179	184	226	197	595	709	6
social.	229	184	256	197	595	709	6
La	259	184	270	197	595	709	6
elite,	272	184	294	197	595	709	6
reacia	297	184	323	197	595	709	6
a	326	184	330	197	595	709	6
aceptarla,	333	184	376	197	595	709	6
fue	379	184	393	197	595	709	6
abriéndose	395	184	444	197	595	709	6
de	446	184	457	197	595	709	6
a	460	184	464	197	595	709	6
poco	467	184	489	197	595	709	6
a	491	184	496	197	595	709	6
la	99	198	107	211	595	709	6
posibilidad	110	198	160	211	595	709	6
de	162	198	173	211	595	709	6
que	175	198	192	211	595	709	6
el	194	198	202	211	595	709	6
Estado	205	198	235	211	595	709	6
protegiera	238	198	284	211	595	709	6
a	286	198	291	211	595	709	6
la	294	198	302	211	595	709	6
población	304	198	348	211	595	709	6
más	351	198	369	211	595	709	6
pobre	371	198	397	211	595	709	6
o	400	198	405	211	595	709	6
desprovista	408	198	459	211	595	709	6
a	462	198	467	211	595	709	6
través	469	198	496	211	595	709	6
de	99	212	110	225	595	709	6
un	112	212	123	225	595	709	6
conjunto	125	212	165	225	595	709	6
de	167	212	178	225	595	709	6
leyes	179	212	201	225	595	709	6
promulgadas	203	212	261	225	595	709	6
entre	263	212	286	225	595	709	6
1906	288	212	308	225	595	709	6
y	310	212	315	225	595	709	6
1917	317	212	335	225	595	709	6
—entre	337	212	371	225	595	709	6
ellas,	373	212	395	225	595	709	6
la	397	212	405	225	595	709	6
Ley	407	212	423	225	595	709	6
de	425	212	435	225	595	709	6
Habitaciones	437	212	496	225	595	709	6
Obreras,	99	226	137	239	595	709	6
la	140	226	147	239	595	709	6
Ley	150	226	166	239	595	709	6
de	168	226	179	239	595	709	6
Descanso	181	226	223	239	595	709	6
Dominical,	225	226	273	239	595	709	6
la	276	226	284	239	595	709	6
Ley	286	226	302	239	595	709	6
de	304	226	315	239	595	709	6
la	317	226	325	239	595	709	6
Silla,	327	226	349	239	595	709	6
la	351	226	359	239	595	709	6
Ley	361	226	377	239	595	709	6
de	379	226	390	239	595	709	6
Protección	392	226	440	239	595	709	6
a	443	226	448	239	595	709	6
la	450	226	458	239	595	709	6
Infancia	460	226	496	239	595	709	6
Desvalida	99	240	142	253	595	709	6
y	145	240	150	253	595	709	6
la	153	240	161	253	595	709	6
Ley	163	240	179	253	595	709	6
de	182	240	193	253	595	709	6
Sala	195	240	213	253	595	709	6
Cuna—	216	240	251	253	595	709	6
y	254	240	259	253	595	709	6
aunque	262	240	295	253	595	709	6
hubo	297	240	320	253	595	709	6
poco	323	240	345	253	595	709	6
consenso	347	240	388	253	595	709	6
sobre	391	240	415	253	595	709	6
la	418	240	426	253	595	709	6
compatibilidad	428	240	496	253	595	709	6
de	99	254	110	267	595	709	6
estas	112	254	134	267	595	709	6
leyes	136	254	158	267	595	709	6
con	160	254	176	267	595	709	6
la	178	254	186	267	595	709	6
libertad	188	254	223	267	595	709	6
individual,	225	254	273	267	595	709	6
fueron	275	254	304	267	595	709	6
buenos	306	254	338	267	595	709	6
ensayos	340	254	375	267	595	709	6
que	377	254	393	267	595	709	6
abrieron	395	254	433	267	595	709	6
la	435	254	443	267	595	709	6
puerta	445	254	474	267	595	709	6
para	476	254	496	267	595	709	6
las	99	268	111	281	595	709	6
reformas	114	268	153	281	595	709	6
de	155	268	166	281	595	709	6
1924	168	268	189	281	595	709	6
(Yáñez,	191	268	225	281	595	709	6
1999	227	268	247	281	595	709	6
y	250	268	255	281	595	709	6
2003).	257	268	286	281	595	709	6
La	99	308	113	323	595	709	6
modernización	116	308	199	323	595	709	6
de	202	308	215	323	595	709	6
la	218	308	228	323	595	709	6
asistencia,	231	308	288	323	595	709	6
el	291	308	300	323	595	709	6
rol	303	308	319	323	595	709	6
de	322	308	335	323	595	709	6
los	338	308	354	323	595	709	6
médicos	357	308	403	323	595	709	6
y	406	308	412	323	595	709	6
la	415	308	425	323	595	709	6
creación	428	308	474	323	595	709	6
de	477	308	491	323	595	709	6
escuelas	99	323	144	338	595	709	6
de	147	323	161	338	595	709	6
enfermeras	164	323	225	338	595	709	6
y	228	323	235	338	595	709	6
visitadoras	237	323	298	338	595	709	6
sociales	301	323	344	338	595	709	6
El	99	353	108	366	595	709	6
carácter	111	353	147	366	595	709	6
y	149	353	154	366	595	709	6
rol	156	353	168	366	595	709	6
del	170	353	184	366	595	709	6
Estado	186	353	217	366	595	709	6
cambiaron	219	353	266	366	595	709	6
en	268	353	278	366	595	709	6
Chile	281	353	305	366	595	709	6
al	307	353	314	366	595	709	6
dictarse	317	353	352	366	595	709	6
una	354	353	371	366	595	709	6
nueva	373	353	399	366	595	709	6
Constitución	401	353	460	366	595	709	6
Política	462	353	496	366	595	709	6
y	99	367	104	380	595	709	6
un	108	367	119	380	595	709	6
conjunto	123	367	164	380	595	709	6
de	167	367	178	380	595	709	6
leyes	181	367	204	380	595	709	6
laborales	207	367	249	380	595	709	6
destinadas	252	367	302	380	595	709	6
a	305	367	310	380	595	709	6
dar	313	367	328	380	595	709	6
protección	331	367	381	380	595	709	6
a	384	367	389	380	595	709	6
los	392	367	405	380	595	709	6
trabajadores	409	367	466	380	595	709	6
en	470	367	480	380	595	709	6
las	484	367	496	380	595	709	6
contingencias	99	381	161	394	595	709	6
vitales	164	381	192	394	595	709	6
de	195	381	206	394	595	709	6
enfermedad,	208	381	263	394	595	709	6
invalidez,	265	381	308	394	595	709	6
vejez	311	381	334	394	595	709	6
y	336	381	341	394	595	709	6
muerte.	344	381	378	394	595	709	6
Se	381	381	391	394	595	709	6
estableció,	394	381	440	394	595	709	6
por	443	381	458	394	595	709	6
primera	461	381	496	394	595	709	6
vez	99	395	114	408	595	709	6
en	117	395	127	408	595	709	6
el	130	395	138	408	595	709	6
país,	140	395	161	408	595	709	6
un	163	395	175	408	595	709	6
“seguro”	178	395	215	408	595	709	6
que	217	395	234	408	595	709	6
protegía	236	395	273	408	595	709	6
a	276	395	281	408	595	709	6
los	283	395	296	408	595	709	6
obreros	299	395	332	408	595	709	6
y	335	395	340	408	595	709	6
a	343	395	347	408	595	709	6
otros	350	395	373	408	595	709	6
trabajadores	376	395	431	408	595	709	6
asalariados	434	395	483	408	595	709	6
de	485	395	496	408	595	709	6
manera	99	409	133	422	595	709	6
obligatoria	136	409	185	422	595	709	6
y	188	409	193	422	595	709	6
universal	196	409	238	422	595	709	6
y	241	409	246	422	595	709	6
establecía	249	409	294	422	595	709	6
que	297	409	314	422	595	709	6
era	317	409	330	422	595	709	6
deber	333	409	359	422	595	709	6
del	362	409	376	422	595	709	6
Estado	379	409	410	422	595	709	6
“velar	413	409	439	422	595	709	6
por	442	409	458	422	595	709	6
la	461	409	469	422	595	709	6
salud	472	409	496	422	595	709	6
pública	99	423	132	436	595	709	6
y	135	423	140	436	595	709	6
el	143	423	150	436	595	709	6
bienestar	153	423	194	436	595	709	6
higiénico	196	423	237	436	595	709	6
del	240	423	253	436	595	709	6
país”	256	423	277	436	595	709	6
(Constitución	280	423	343	436	595	709	6
Política	345	423	379	436	595	709	6
de	382	423	392	436	595	709	6
1925,	395	423	417	436	595	709	6
Artículo	420	423	457	436	595	709	6
10°).	459	423	478	436	595	709	6
Las	481	423	496	436	595	709	6
llamadas	99	437	138	450	595	709	6
“leyes	141	437	167	450	595	709	6
sociales”	169	437	207	450	595	709	6
propuestas	210	437	259	450	595	709	6
por	262	437	277	450	595	709	6
Arturo	280	437	310	450	595	709	6
Alessandri	312	437	359	450	595	709	6
Palma	362	437	389	450	595	709	6
—líder	392	437	423	450	595	709	6
carismático	426	437	477	450	595	709	6
que	480	437	496	450	595	709	6
canalizó	99	451	136	464	595	709	6
el	138	451	146	464	595	709	6
descontento	148	451	202	464	595	709	6
popular	204	451	239	464	595	709	6
proponiendo	241	451	298	464	595	709	6
reformas	300	451	339	464	595	709	6
al	341	451	349	464	595	709	6
sistema	350	451	384	464	595	709	6
político	386	451	420	464	595	709	6
y	422	451	427	464	595	709	6
social—	429	451	465	464	595	709	6
fueron	467	451	496	464	595	709	6
retardadas	99	465	146	478	595	709	6
por	147	465	163	478	595	709	6
el	164	465	172	478	595	709	6
Parlamento,	174	465	226	478	595	709	6
que	228	465	244	478	595	709	6
se	246	465	255	478	595	709	6
oponía	257	465	287	478	595	709	6
al	288	465	296	478	595	709	6
gobierno,	298	465	339	478	595	709	6
pero	341	465	360	478	595	709	6
terminaron	362	465	412	478	595	709	6
por	413	465	428	478	595	709	6
decretarse	430	465	475	478	595	709	6
ante	477	465	496	478	595	709	6
la	99	479	107	492	595	709	6
amenaza	110	479	149	492	595	709	6
de	151	479	162	492	595	709	6
un	164	479	176	492	595	709	6
grupo	178	479	205	492	595	709	6
de	207	479	218	492	595	709	6
oficiales	220	479	257	492	595	709	6
del	259	479	273	492	595	709	6
Ejército	275	479	310	492	595	709	6
que,	312	479	331	492	595	709	6
golpeando	334	479	380	492	595	709	6
sus	382	479	397	492	595	709	6
sables	399	479	426	492	595	709	6
contra	429	479	458	492	595	709	6
el	460	479	468	492	595	709	6
suelo,	470	479	496	492	595	709	6
exigieron	99	493	141	506	595	709	6
la	143	493	151	506	595	709	6
aprobación	153	493	203	506	595	709	6
inmediata	206	493	250	506	595	709	6
del	253	493	266	506	595	709	6
cuerpo	269	493	299	506	595	709	6
legislativo	302	493	347	506	595	709	6
(Donoso,	349	493	390	506	595	709	6
1952;	392	493	415	506	595	709	6
Valdivia,	417	493	456	506	595	709	6
1999).	458	493	485	506	595	709	6
Pero	116	510	136	523	595	709	6
aunque	139	510	172	523	595	709	6
fueron	175	510	204	523	595	709	6
los	207	510	219	523	595	709	6
militares	222	510	261	523	595	709	6
los	264	510	277	523	595	709	6
actores	280	510	312	523	595	709	6
políticos	315	510	354	523	595	709	6
que	356	510	373	523	595	709	6
precipitaron	375	510	431	523	595	709	6
los	434	510	446	523	595	709	6
hechos,	449	510	483	523	595	709	6
en	485	510	496	523	595	709	6
realidad	99	524	135	537	595	709	6
la	138	524	146	537	595	709	6
legislación	149	524	196	537	595	709	6
social	199	524	225	537	595	709	6
era	228	524	241	537	595	709	6
ya	244	524	254	537	595	709	6
del	257	524	271	537	595	709	6
convencimiento	273	524	345	537	595	709	6
de	347	524	358	537	595	709	6
todos	361	524	386	537	595	709	6
los	389	524	402	537	595	709	6
sectores	404	524	441	537	595	709	6
políticos	444	524	483	537	595	709	6
de	486	524	496	537	595	709	6
manera	99	538	132	551	595	709	6
transversal,	134	538	185	551	595	709	6
1	185	537	188	546	595	709	6
y	190	538	195	551	595	709	6
prueba	197	538	228	551	595	709	6
de	230	538	241	551	595	709	6
ello	243	538	259	551	595	709	6
es	261	538	270	551	595	709	6
que	272	538	288	551	595	709	6
fue	290	538	303	551	595	709	6
defendida	305	538	349	551	595	709	6
con	351	538	367	551	595	709	6
ahínco	369	538	399	551	595	709	6
por	401	538	416	551	595	709	6
los	418	538	431	551	595	709	6
conservadores	433	538	496	551	595	709	6
y	99	552	104	565	595	709	6
en	107	552	118	565	595	709	6
particular	121	552	165	565	595	709	6
por	168	552	183	565	595	709	6
el	186	552	194	565	595	709	6
médico	197	552	229	565	595	709	6
Exequiel	232	552	271	565	595	709	6
González	274	552	316	565	595	709	6
Cortés,	319	552	351	565	595	709	6
que	354	552	371	565	595	709	6
se	373	552	383	565	595	709	6
había	385	552	410	565	595	709	6
convencido	413	552	464	565	595	709	6
de	466	552	477	565	595	709	6
que	480	552	496	565	595	709	6
El	102	588	108	596	595	709	6
consenso	110	588	142	596	595	709	6
era	144	588	154	596	595	709	6
más	156	588	170	596	595	709	6
bien	172	588	186	596	595	709	6
transversal	188	588	224	596	595	709	6
a	226	588	230	596	595	709	6
la	231	588	237	596	595	709	6
élite	238	588	252	596	595	709	6
política	254	588	277	596	595	709	6
chilena,	279	588	304	596	595	709	6
pero	306	588	321	596	595	709	6
las	323	588	332	596	595	709	6
leyes	333	588	350	596	595	709	6
del	352	588	362	596	595	709	6
seguro	364	588	387	596	595	709	6
fueron	388	588	410	596	595	709	6
rechazadas	412	588	450	596	595	709	6
tajantemente	452	588	496	596	595	709	6
por	99	597	111	606	595	709	6
el	112	597	118	606	595	709	6
movimiento	119	597	160	606	595	709	6
popular	161	597	187	606	595	709	6
obrero,	189	597	212	606	595	709	6
por	213	597	225	606	595	709	6
los	227	597	236	606	595	709	6
anarquistas	237	597	276	606	595	709	6
y	277	597	281	606	595	709	6
comunistas.	283	597	323	606	595	709	6
Se	324	597	332	606	595	709	6
consideró	334	597	367	606	595	709	6
que	368	597	381	606	595	709	6
la	383	597	388	606	595	709	6
legislación	390	597	425	606	595	709	6
no	426	597	435	606	595	709	6
era	436	597	447	606	595	709	6
representativa	448	597	496	606	595	709	6
de	99	607	108	615	595	709	6
la	111	607	116	615	595	709	6
clase	119	607	136	615	595	709	6
obrera	139	607	161	615	595	709	6
y	164	607	168	615	595	709	6
que	171	607	184	615	595	709	6
incluso	186	607	210	615	595	709	6
le	213	607	219	615	595	709	6
restaba	222	607	246	615	595	709	6
autonomía,	249	607	287	615	595	709	6
debiendo	290	607	322	615	595	709	6
los	324	607	334	615	595	709	6
trabajadores	337	607	378	615	595	709	6
transar	381	607	405	615	595	709	6
su	408	607	415	615	595	709	6
libertad	418	607	444	615	595	709	6
a	447	607	451	615	595	709	6
costa	453	607	471	615	595	709	6
de	474	607	483	615	595	709	6
ser	486	607	496	615	595	709	6
incluidos	99	616	129	625	595	709	6
en	131	616	139	625	595	709	6
el	141	616	147	625	595	709	6
sistema	149	616	174	625	595	709	6
de	176	616	185	625	595	709	6
protección	187	616	223	625	595	709	6
estatal	225	616	246	625	595	709	6
(Yáñez,	248	616	272	625	595	709	6
1999;	274	616	291	625	595	709	6
DeShazo,	293	616	324	625	595	709	6
1983;	326	616	342	625	595	709	6
Arecheta,	344	616	375	625	595	709	6
2006).	377	616	399	625	595	709	6
1	99	588	101	593	595	709	6
Tempo	124	696	152	708	595	709	6
|	155	696	160	708	595	709	6
Niterói	162	696	191	708	595	709	6
|	193	696	199	708	595	709	6
Vol.	201	696	217	708	595	709	6
24	219	696	229	708	595	709	6
n.	231	696	239	708	595	709	6
2	242	696	247	708	595	709	6
|	249	696	254	708	595	709	6
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	6
2018.	304	696	327	708	595	709	6
374-387	556	696	587	706	595	709	6
en	99	84	110	96	595	709	7
Chile	113	84	137	96	595	709	7
era	139	84	153	96	595	709	7
conveniente	156	84	210	96	595	709	7
crear	213	84	235	96	595	709	7
un	238	84	249	96	595	709	7
sistema	252	84	286	96	595	709	7
de	289	84	299	96	595	709	7
seguros	302	84	336	96	595	709	7
como	339	84	363	96	595	709	7
el	366	84	374	96	595	709	7
de	376	84	387	96	595	709	7
Alemania	390	84	432	96	595	709	7
“para	435	84	458	96	595	709	7
resolver	461	84	496	96	595	709	7
un	99	98	111	110	595	709	7
problema	113	98	156	110	595	709	7
en	158	98	169	110	595	709	7
que	171	98	187	110	595	709	7
se	190	98	199	110	595	709	7
ventilan	201	98	237	110	595	709	7
los	240	98	253	110	595	709	7
más	255	98	273	110	595	709	7
sagrados	275	98	314	110	595	709	7
intereses	316	98	356	110	595	709	7
de	358	98	369	110	595	709	7
la	371	98	379	110	595	709	7
Patria”	382	98	412	110	595	709	7
(González	415	98	461	110	595	709	7
Cortés,	464	98	496	110	595	709	7
citado	99	112	127	124	595	709	7
en	129	112	140	124	595	709	7
Romero,	142	112	180	124	595	709	7
1977,	183	112	204	124	595	709	7
p.	207	112	215	124	595	709	7
55-56).	217	112	249	124	595	709	7
Dicho	251	112	278	124	595	709	7
sistema,	280	112	316	124	595	709	7
basado	319	112	350	124	595	709	7
en	352	112	363	124	595	709	7
el	365	112	373	124	595	709	7
ahorro	376	112	405	124	595	709	7
y	407	112	413	124	595	709	7
en	415	112	426	124	595	709	7
la	428	112	436	124	595	709	7
contribución	438	112	496	124	595	709	7
tripartita	99	126	141	138	595	709	7
entre	142	126	166	138	595	709	7
obreros,	168	126	204	138	595	709	7
patrones	206	126	245	138	595	709	7
y	247	126	252	138	595	709	7
Estado,	254	126	287	138	595	709	7
actuaría	289	126	325	138	595	709	7
como	327	126	351	138	595	709	7
una	353	126	369	138	595	709	7
política	371	126	405	138	595	709	7
de	407	126	418	138	595	709	7
salvación	420	126	461	138	595	709	7
para	463	126	482	138	595	709	7
un	484	126	496	138	595	709	7
pueblo	99	140	130	152	595	709	7
que	132	140	149	152	595	709	7
agonizaba	151	140	197	152	595	709	7
y	199	140	204	152	595	709	7
un	207	140	219	152	595	709	7
sistema	221	140	255	152	595	709	7
de	257	140	268	152	595	709	7
protección,	271	140	321	152	595	709	7
básicamente	323	140	379	152	595	709	7
dependiente	382	140	437	152	595	709	7
de	439	140	450	152	595	709	7
la	452	140	460	152	595	709	7
caridad	463	140	496	152	595	709	7
privada,	99	154	135	166	595	709	7
que	137	154	154	166	595	709	7
no	156	154	167	166	595	709	7
era	170	154	183	166	595	709	7
capaz	185	154	211	166	595	709	7
de	214	154	224	166	595	709	7
cubrir	226	154	254	166	595	709	7
los	256	154	269	166	595	709	7
múltiples	271	154	313	166	595	709	7
problemas	316	154	362	166	595	709	7
sociales	365	154	399	166	595	709	7
de	401	154	412	166	595	709	7
la	414	154	422	166	595	709	7
sociedad	424	154	463	166	595	709	7
basada	465	154	496	166	595	709	7
en	99	168	110	180	595	709	7
el	112	168	120	180	595	709	7
trabajo	122	168	154	180	595	709	7
obrero.	156	168	188	180	595	709	7
Exequiel	116	184	154	197	595	709	7
González	155	184	196	197	595	709	7
era	197	184	210	197	595	709	7
médico	212	184	243	197	595	709	7
y,	244	184	252	197	595	709	7
en	253	184	263	197	595	709	7
calidad	265	184	296	197	595	709	7
de	297	184	307	197	595	709	7
tal,	309	184	322	197	595	709	7
pertenecía	324	184	368	197	595	709	7
a	369	184	374	197	595	709	7
esa	376	184	389	197	595	709	7
tradición	391	184	429	197	595	709	7
de	431	184	441	197	595	709	7
intelectuales	442	184	496	197	595	709	7
y	99	198	104	211	595	709	7
profesionales	107	198	167	211	595	709	7
que	169	198	186	211	595	709	7
desde	189	198	214	211	595	709	7
fines	217	198	238	211	595	709	7
del	241	198	255	211	595	709	7
siglo	258	198	279	211	595	709	7
XIX	282	198	300	211	595	709	7
denunciaron	303	198	360	211	595	709	7
las	363	198	375	211	595	709	7
condiciones	378	198	431	211	595	709	7
de	434	198	445	211	595	709	7
vida	448	198	467	211	595	709	7
de	470	198	480	211	595	709	7
los	483	198	496	211	595	709	7
sectores	99	212	135	225	595	709	7
populares,	138	212	184	225	595	709	7
levantando	186	212	236	225	595	709	7
una	238	212	255	225	595	709	7
protesta	257	212	294	225	595	709	7
que	296	212	313	225	595	709	7
era	315	212	329	225	595	709	7
a	331	212	336	225	595	709	7
la	338	212	346	225	595	709	7
vez	348	212	363	225	595	709	7
política	366	212	399	225	595	709	7
y	402	212	407	225	595	709	7
académica,	409	212	458	225	595	709	7
pues	460	212	481	225	595	709	7
los	483	212	496	225	595	709	7
había	99	226	124	239	595	709	7
involucrado	125	226	178	239	595	709	7
con	180	226	197	239	595	709	7
el	198	226	206	239	595	709	7
quehacer	208	226	248	239	595	709	7
social	250	226	276	239	595	709	7
y	278	226	283	239	595	709	7
los	285	226	297	239	595	709	7
había	299	226	324	239	595	709	7
llevado	326	226	357	239	595	709	7
a	359	226	364	239	595	709	7
construir	366	226	407	239	595	709	7
conocimiento	409	226	470	239	595	709	7
sobre	472	226	496	239	595	709	7
las	99	240	111	253	595	709	7
enfermedades	114	240	175	253	595	709	7
de	177	240	188	253	595	709	7
mayor	190	240	218	253	595	709	7
prevalencia	220	240	271	253	595	709	7
y	273	240	278	253	595	709	7
las	280	240	293	253	595	709	7
condiciones	295	240	348	253	595	709	7
sanitarias	350	240	393	253	595	709	7
urbanas.	395	240	433	253	595	709	7
Estos	435	240	460	253	595	709	7
mismos	462	240	496	253	595	709	7
médicos	99	254	136	267	595	709	7
quisieron	137	254	179	267	595	709	7
tener	181	254	204	267	595	709	7
un	205	254	217	267	595	709	7
rol	219	254	231	267	595	709	7
protagónico	233	254	286	267	595	709	7
en	288	254	299	267	595	709	7
los	300	254	313	267	595	709	7
cambios	315	254	351	267	595	709	7
que	353	254	369	267	595	709	7
se	371	254	380	267	595	709	7
gestaron.	382	254	422	267	595	709	7
Inmediatamente	424	254	496	267	595	709	7
producido	99	268	146	281	595	709	7
el	149	268	156	281	595	709	7
levantamiento	159	268	224	281	595	709	7
de	227	268	237	281	595	709	7
los	240	268	253	281	595	709	7
militares,	256	268	298	281	595	709	7
la	301	268	309	281	595	709	7
Sociedad	312	268	352	281	595	709	7
Médica	355	268	389	281	595	709	7
declaró	391	268	424	281	595	709	7
la	427	268	435	281	595	709	7
necesidad	438	268	483	281	595	709	7
de	486	268	496	281	595	709	7
que	99	282	116	295	595	709	7
se	119	282	128	295	595	709	7
considerase	131	282	183	295	595	709	7
su	186	282	196	295	595	709	7
papel	199	282	224	295	595	709	7
“desde	227	282	256	295	595	709	7
un	259	282	271	295	595	709	7
punto	274	282	301	295	595	709	7
de	304	282	315	295	595	709	7
vista	318	282	339	295	595	709	7
exclusivamente	342	282	412	295	595	709	7
técnico	415	282	447	295	595	709	7
y	450	282	456	295	595	709	7
social”	459	282	488	295	595	709	7
y	491	282	496	295	595	709	7
manifestó	99	296	144	309	595	709	7
el	147	296	155	309	595	709	7
deseo	158	296	183	309	595	709	7
de	186	296	197	309	595	709	7
“ocupar	200	296	236	309	595	709	7
el	239	296	246	309	595	709	7
puesto	249	296	280	309	595	709	7
que	283	296	300	309	595	709	7
nos	303	296	319	309	595	709	7
corresponde,	322	296	380	309	595	709	7
es	383	296	393	309	595	709	7
decir,	396	296	421	309	595	709	7
organizar	424	296	468	309	595	709	7
[…]	471	296	485	309	595	709	7
la	488	296	496	309	595	709	7
asistencia	99	310	144	323	595	709	7
social”	147	310	176	323	595	709	7
(Citado	179	310	215	323	595	709	7
en	218	310	228	323	595	709	7
Illanes,	231	310	264	323	595	709	7
1993,	267	310	289	323	595	709	7
p.	292	310	301	323	595	709	7
204).	304	310	327	323	595	709	7
Amparados	330	310	382	323	595	709	7
en	385	310	396	323	595	709	7
doctrinas	399	310	442	323	595	709	7
higienistas,	445	310	496	323	595	709	7
vieron	99	324	127	337	595	709	7
“lo	130	324	142	337	595	709	7
social”	144	324	174	337	595	709	7
como	176	324	200	337	595	709	7
un	203	324	215	337	595	709	7
campo	217	324	247	337	595	709	7
de	249	324	260	337	595	709	7
intervención	262	324	319	337	595	709	7
que	321	324	337	337	595	709	7
se	340	324	349	337	595	709	7
podía	352	324	377	337	595	709	7
mejorar	379	324	413	337	595	709	7
gracias	416	324	447	337	595	709	7
a	450	324	454	337	595	709	7
la	457	324	465	337	595	709	7
acción	467	324	496	337	595	709	7
científica	99	338	141	351	595	709	7
y	143	338	149	351	595	709	7
planificada,	152	338	203	351	595	709	7
utilizando	206	338	253	351	595	709	7
el	255	338	263	351	595	709	7
conocimiento	266	338	327	351	595	709	7
disponible	330	338	377	351	595	709	7
y	380	338	385	351	595	709	7
aplicando	388	338	432	351	595	709	7
los	435	338	448	351	595	709	7
principios	450	338	496	351	595	709	7
sanitarios	99	352	143	365	595	709	7
a	146	352	151	365	595	709	7
la	154	352	162	365	595	709	7
totalidad	164	352	205	365	595	709	7
del	208	352	222	365	595	709	7
orden	225	352	251	365	595	709	7
social	253	352	279	365	595	709	7
y	282	352	287	365	595	709	7
político.	290	352	327	365	595	709	7
La	330	352	341	365	595	709	7
medicina	344	352	385	365	595	709	7
debía	387	352	412	365	595	709	7
ocuparse	415	352	455	365	595	709	7
ahora	458	352	483	365	595	709	7
de	486	352	496	365	595	709	7
la	99	366	107	379	595	709	7
vida,	110	366	131	379	595	709	7
para	133	366	153	379	595	709	7
producir	156	366	195	379	595	709	7
niños	197	366	222	379	595	709	7
más	224	366	242	379	595	709	7
fuertes	245	366	275	379	595	709	7
que	278	366	294	379	595	709	7
levantaran	297	366	344	379	595	709	7
“la	346	366	358	379	595	709	7
raza”,	361	366	386	379	595	709	7
que	389	366	405	379	595	709	7
se	407	366	417	379	595	709	7
transformaran	419	366	483	379	595	709	7
en	485	366	496	379	595	709	7
futuros	99	380	132	393	595	709	7
trabajadores	134	380	189	393	595	709	7
productivos,	192	380	248	393	595	709	7
amparados	250	380	299	393	595	709	7
por	301	380	317	393	595	709	7
la	319	380	327	393	595	709	7
legislación	329	380	376	393	595	709	7
laboral	379	380	410	393	595	709	7
y	412	380	417	393	595	709	7
aislados	419	380	455	393	595	709	7
de	457	380	468	393	595	709	7
vicios	470	380	496	393	595	709	7
y	99	394	104	407	595	709	7
enfermedades	107	394	168	407	595	709	7
(Pérez,	170	394	202	407	595	709	7
2012;	204	394	227	407	595	709	7
Durán,	229	394	260	407	595	709	7
2012).	262	394	289	407	595	709	7
El	116	411	125	424	595	709	7
rol	127	411	138	424	595	709	7
protagónico	140	411	191	424	595	709	7
de	192	411	203	424	595	709	7
los	204	411	216	424	595	709	7
médicos	217	411	253	424	595	709	7
posibilitó	254	411	294	424	595	709	7
la	296	411	303	424	595	709	7
modernización	305	411	368	424	595	709	7
de	369	411	380	424	595	709	7
las	381	411	393	424	595	709	7
estructuras	394	411	442	424	595	709	7
asistenciales	443	411	496	424	595	709	7
del	99	425	113	438	595	709	7
país.	115	425	135	438	595	709	7
Cambiaron	137	425	187	438	595	709	7
la	189	425	197	438	595	709	7
composición	199	425	256	438	595	709	7
de	258	425	269	438	595	709	7
la	271	425	279	438	595	709	7
beneficencia	281	425	336	438	595	709	7
hasta	338	425	362	438	595	709	7
tecnificarla,	364	425	416	438	595	709	7
modernizaron	418	425	481	438	595	709	7
los	483	425	496	438	595	709	7
recintos	99	439	135	452	595	709	7
hospitalarios	138	439	196	452	595	709	7
y	198	439	203	452	595	709	7
transformaron	206	439	270	452	595	709	7
de	272	439	283	452	595	709	7
modo	286	439	311	452	595	709	7
definitivo	313	439	356	452	595	709	7
la	359	439	366	452	595	709	7
organización	369	439	427	452	595	709	7
de	429	439	440	452	595	709	7
los	442	439	455	452	595	709	7
servicios	457	439	496	452	595	709	7
médicos.	99	453	137	466	595	709	7
Alejandro	139	453	181	466	595	709	7
Del	183	453	198	466	595	709	7
Río,	199	453	217	466	595	709	7
médico	218	453	250	466	595	709	7
de	252	453	262	466	595	709	7
ideas	264	453	286	466	595	709	7
progresistas	287	453	340	466	595	709	7
y	341	453	346	466	595	709	7
decidido	348	453	385	466	595	709	7
impulsor	387	453	426	466	595	709	7
de	427	453	438	466	595	709	7
la	439	453	447	466	595	709	7
renovación	449	453	496	466	595	709	7
completa	99	467	141	480	595	709	7
del	143	467	157	480	595	709	7
sistema	160	467	194	480	595	709	7
asistencial	197	467	244	480	595	709	7
chileno,	247	467	282	480	595	709	7
trabajó	285	467	316	480	595	709	7
con	319	467	335	480	595	709	7
ahínco	338	467	368	480	595	709	7
para	371	467	391	480	595	709	7
mejorar	394	467	428	480	595	709	7
las	431	467	443	480	595	709	7
técnicas	446	467	483	480	595	709	7
de	486	467	496	480	595	709	7
trabajo,	99	481	133	494	595	709	7
racionalizar	136	481	189	494	595	709	7
los	192	481	204	494	595	709	7
objetivos	207	481	248	494	595	709	7
de	250	481	261	494	595	709	7
las	264	481	276	494	595	709	7
instituciones	279	481	337	494	595	709	7
médicas	340	481	376	494	595	709	7
y	379	481	384	494	595	709	7
perfeccionar	387	481	442	494	595	709	7
el	445	481	452	494	595	709	7
rol	455	481	468	494	595	709	7
de	470	481	481	494	595	709	7
las	484	481	496	494	595	709	7
profesiones	99	495	151	508	595	709	7
y	154	495	159	508	595	709	7
oficios	162	495	191	508	595	709	7
sanitarios.	194	495	240	508	595	709	7
Del	243	495	259	508	595	709	7
Río	262	495	278	508	595	709	7
criticaba	281	495	320	508	595	709	7
a	323	495	328	508	595	709	7
los	331	495	344	508	595	709	7
hospitales,	347	495	395	508	595	709	7
describiéndolos	398	495	469	508	595	709	7
como	472	495	496	508	595	709	7
organizaciones	99	509	165	522	595	709	7
regidas	167	509	199	522	595	709	7
por	200	509	216	522	595	709	7
“un	217	509	233	522	595	709	7
criterio	235	509	267	522	595	709	7
un	269	509	280	522	595	709	7
tanto	282	509	306	522	595	709	7
familiar,	308	509	344	522	595	709	7
casero	346	509	373	522	595	709	7
casi”,	375	509	398	522	595	709	7
que	400	509	416	522	595	709	7
hacían	418	509	447	522	595	709	7
caso	449	509	468	522	595	709	7
omiso	470	509	496	522	595	709	7
de	99	523	110	536	595	709	7
“los	112	523	128	536	595	709	7
preceptos	130	523	174	536	595	709	7
de	176	523	187	536	595	709	7
la	189	523	196	536	595	709	7
técnica	198	523	230	536	595	709	7
hospitalaria	232	523	285	536	595	709	7
moderna”.	287	523	333	536	595	709	7
El	335	523	344	536	595	709	7
hospital	346	523	382	536	595	709	7
chileno	384	523	417	536	595	709	7
se	419	523	428	536	595	709	7
dividía	430	523	460	536	595	709	7
en	462	523	473	536	595	709	7
salas	475	523	496	536	595	709	7
dispuestas	99	537	147	550	595	709	7
inorgánicamente,	150	537	227	550	595	709	7
con	230	537	246	550	595	709	7
un	249	537	261	550	595	709	7
médico	264	537	296	550	595	709	7
para	299	537	319	550	595	709	7
cada	322	537	343	550	595	709	7
servicio;	346	537	383	550	595	709	7
los	385	537	398	550	595	709	7
cargos	401	537	430	550	595	709	7
eran	433	537	453	550	595	709	7
vitalicios	455	537	496	550	595	709	7
y	99	551	104	564	595	709	7
se	107	551	117	564	595	709	7
desconocía	120	551	170	564	595	709	7
el	173	551	180	564	595	709	7
reclutamiento	183	551	247	564	595	709	7
por	250	551	266	564	595	709	7
“elección	269	551	310	564	595	709	7
de	313	551	323	564	595	709	7
los	326	551	339	564	595	709	7
más	342	551	360	564	595	709	7
aptos”	363	551	392	564	595	709	7
(Del	395	551	415	564	595	709	7
Río,	418	551	436	564	595	709	7
1918,	439	551	460	564	595	709	7
p.	463	551	472	564	595	709	7
381).	475	551	496	564	595	709	7
Cada	99	565	122	578	595	709	7
servicio	125	565	159	578	595	709	7
actuaba	162	565	197	578	595	709	7
de	199	565	210	578	595	709	7
forma	212	565	238	578	595	709	7
separada,	241	565	282	578	595	709	7
con	285	565	301	578	595	709	7
estadísticas	303	565	355	578	595	709	7
escasas	358	565	390	578	595	709	7
y	393	565	398	578	595	709	7
parciales,	400	565	442	578	595	709	7
con	445	565	461	578	595	709	7
falta	463	565	483	578	595	709	7
de	486	565	496	578	595	709	7
información	99	579	153	592	595	709	7
de	155	579	166	592	595	709	7
conjunto	168	579	208	592	595	709	7
y	211	579	216	592	595	709	7
privada	218	579	252	592	595	709	7
de	254	579	265	592	595	709	7
eficiencia	267	579	309	592	595	709	7
técnica	311	579	343	592	595	709	7
y	346	579	351	592	595	709	7
administrativa.	353	579	420	592	595	709	7
¿Qué	116	596	138	609	595	709	7
proponía	140	596	179	609	595	709	7
Del	181	596	196	609	595	709	7
Río?	197	596	216	609	595	709	7
En	218	596	230	609	595	709	7
primer	232	596	261	609	595	709	7
lugar,	263	596	287	609	595	709	7
había	289	596	313	609	595	709	7
que	314	596	330	609	595	709	7
reemplazar	332	596	381	609	595	709	7
a	382	596	387	609	595	709	7
los	389	596	401	609	595	709	7
tradicionales	403	596	459	609	595	709	7
médicos	460	596	496	609	595	709	7
de	99	610	110	623	595	709	7
sala	113	610	130	623	595	709	7
o	132	610	138	623	595	709	7
“médicos	140	610	181	623	595	709	7
de	184	610	194	623	595	709	7
dispensario”	197	610	252	623	595	709	7
por	255	610	270	623	595	709	7
grupos	273	610	304	623	595	709	7
de	306	610	317	623	595	709	7
trabajo	320	610	351	623	595	709	7
que	354	610	370	623	595	709	7
estuvieran	373	610	419	623	595	709	7
comandados	422	610	478	623	595	709	7
por	481	610	496	623	595	709	7
Tempo	124	696	152	708	595	709	7
|	155	696	160	708	595	709	7
Niterói	162	696	191	708	595	709	7
|	193	696	199	708	595	709	7
Vol.	201	696	217	708	595	709	7
24	219	696	229	708	595	709	7
n.	231	696	239	708	595	709	7
2	242	696	247	708	595	709	7
|	249	696	254	708	595	709	7
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	7
2018.	304	696	327	708	595	709	7
375-387	556	696	587	706	595	709	7
un	99	84	111	96	595	709	8
“jefe	113	84	132	96	595	709	8
de	134	84	144	96	595	709	8
sección”.	146	84	185	96	595	709	8
Los	187	84	203	96	595	709	8
recintos	205	84	241	96	595	709	8
debían	243	84	273	96	595	709	8
ser	274	84	287	96	595	709	8
dirigidos	289	84	329	96	595	709	8
por	331	84	346	96	595	709	8
un	348	84	360	96	595	709	8
médico	361	84	394	96	595	709	8
que	396	84	412	96	595	709	8
contara	414	84	447	96	595	709	8
con	449	84	465	96	595	709	8
cursos	467	84	496	96	595	709	8
de	99	98	110	110	595	709	8
perfeccionamiento	113	98	196	110	595	709	8
como	199	98	223	110	595	709	8
requisito	226	98	266	110	595	709	8
para	269	98	288	110	595	709	8
ocupar	291	98	322	110	595	709	8
los	325	98	338	110	595	709	8
cargos	341	98	369	110	595	709	8
superiores	372	98	419	110	595	709	8
de	422	98	432	110	595	709	8
los	435	98	448	110	595	709	8
hospitales	451	98	496	110	595	709	8
(Del	99	112	119	124	595	709	8
Río,	121	112	140	124	595	709	8
1920,	143	112	165	124	595	709	8
p.	168	112	176	124	595	709	8
186-189)	179	112	216	124	595	709	8
y	219	112	224	124	595	709	8
debía	227	112	251	124	595	709	8
asistir	254	112	282	124	595	709	8
a	284	112	289	124	595	709	8
un	292	112	304	124	595	709	8
entrenamiento	307	112	372	124	595	709	8
especial	375	112	410	124	595	709	8
de	413	112	424	124	595	709	8
higiene,	426	112	461	124	595	709	8
técnica	464	112	496	124	595	709	8
y	99	126	104	138	595	709	8
administración	108	126	179	138	595	709	8
hospitalaria,	182	126	241	138	595	709	8
dictado	244	126	280	138	595	709	8
por	283	126	299	138	595	709	8
la	302	126	310	138	595	709	8
propia	314	126	344	138	595	709	8
Beneficencia	348	126	407	138	595	709	8
y	410	126	415	138	595	709	8
con	419	126	435	138	595	709	8
un	439	126	451	138	595	709	8
“carácter	454	126	496	138	595	709	8
esencialmente	99	140	162	152	595	709	8
práctico	164	140	200	152	595	709	8
y	202	140	207	152	595	709	8
de	209	140	219	152	595	709	8
tendencia	221	140	265	152	595	709	8
demostrativa”.	266	140	331	152	595	709	8
A	332	140	340	152	595	709	8
su	341	140	352	152	595	709	8
vez,	353	140	371	152	595	709	8
una	373	140	389	152	595	709	8
entidad	391	140	425	152	595	709	8
superior	426	140	463	152	595	709	8
a	465	140	470	152	595	709	8
cargo	472	140	496	152	595	709	8
de	99	154	110	166	595	709	8
los	111	154	124	166	595	709	8
hospitales	126	154	171	166	595	709	8
tendría	172	154	204	166	595	709	8
que	206	154	222	166	595	709	8
formar	224	154	254	166	595	709	8
una	255	154	272	166	595	709	8
biblioteca	274	154	317	166	595	709	8
especializada	319	154	378	166	595	709	8
disponible	380	154	426	166	595	709	8
para	428	154	447	166	595	709	8
el	449	154	457	166	595	709	8
personal	458	154	496	166	595	709	8
directivo,	99	168	142	180	595	709	8
celebrar	145	168	181	180	595	709	8
reuniones	184	168	228	180	595	709	8
anuales	231	168	264	180	595	709	8
con	267	168	284	180	595	709	8
las	286	168	299	180	595	709	8
jefaturas	302	168	340	180	595	709	8
“para	343	168	367	180	595	709	8
intercambiar	370	168	428	180	595	709	8
conocimientos	431	168	496	180	595	709	8
y	99	182	104	194	595	709	8
experiencias	107	182	164	194	595	709	8
sobre	167	182	192	194	595	709	8
puntos	195	182	227	194	595	709	8
y	230	182	235	194	595	709	8
cuestiones	238	182	286	194	595	709	8
prácticas	289	182	330	194	595	709	8
del	333	182	347	194	595	709	8
ramo”,	350	182	379	194	595	709	8
dar	382	182	397	194	595	709	8
a	400	182	405	194	595	709	8
conocer,	408	182	446	194	595	709	8
de	449	182	460	194	595	709	8
manera	463	182	496	194	595	709	8
sistemática,	99	196	152	208	595	709	8
los	155	196	168	208	595	709	8
“progresos	171	196	218	208	595	709	8
hospitalarios”	221	196	283	208	595	709	8
y,	286	196	293	208	595	709	8
finalmente,	296	196	347	208	595	709	8
visitar	349	196	378	208	595	709	8
establecimientos	381	196	456	208	595	709	8
modelos	459	196	496	208	595	709	8
del	99	210	113	222	595	709	8
país	116	210	134	222	595	709	8
y	137	210	142	222	595	709	8
el	145	210	153	222	595	709	8
extranjero	155	210	202	222	595	709	8
a	205	210	209	222	595	709	8
fin	212	210	224	222	595	709	8
de	227	210	238	222	595	709	8
emprender	241	210	289	222	595	709	8
“el	292	210	304	222	595	709	8
estudio	307	210	340	222	595	709	8
prolijo	343	210	372	222	595	709	8
y	375	210	380	222	595	709	8
detallado	383	210	425	222	595	709	8
de	428	210	438	222	595	709	8
sus	441	210	456	222	595	709	8
diversos	459	210	496	222	595	709	8
servicios”	99	224	142	236	595	709	8
(Del	144	224	163	236	595	709	8
Río,	166	224	184	236	595	709	8
1923,	186	224	208	236	595	709	8
p.	211	224	219	236	595	709	8
225-233).	222	224	264	236	595	709	8
Pero,	116	240	139	253	595	709	8
además,	142	240	179	253	595	709	8
se	182	240	191	253	595	709	8
hacía	194	240	218	253	595	709	8
necesario	221	240	264	253	595	709	8
contar	267	240	297	253	595	709	8
con	300	240	316	253	595	709	8
un	319	240	331	253	595	709	8
estrato	334	240	366	253	595	709	8
profesional	369	240	420	253	595	709	8
distinto,	423	240	462	253	595	709	8
que	465	240	481	253	595	709	8
no	484	240	496	253	595	709	8
fuese	99	254	122	267	595	709	8
el	125	254	133	267	595	709	8
médico	135	254	168	267	595	709	8
directivo	171	254	210	267	595	709	8
ni	213	254	222	267	595	709	8
el	225	254	233	267	595	709	8
facultativo	236	254	283	267	595	709	8
tratante.	286	254	325	267	595	709	8
Tampoco	327	254	369	267	595	709	8
se	372	254	381	267	595	709	8
requería	384	254	421	267	595	709	8
de	424	254	434	267	595	709	8
los	437	254	450	267	595	709	8
auxiliares	453	254	496	267	595	709	8
paramédicos,	99	268	158	281	595	709	8
descritos	160	268	201	281	595	709	8
por	203	268	219	281	595	709	8
Alejandro	221	268	265	281	595	709	8
de	267	268	278	281	595	709	8
Río	280	268	296	281	595	709	8
como	298	268	322	281	595	709	8
“personas	325	268	368	281	595	709	8
de	371	268	381	281	595	709	8
baja	384	268	402	281	595	709	8
extracción	404	268	451	281	595	709	8
social	454	268	479	281	595	709	8
[…]	482	268	496	281	595	709	8
mal	99	282	116	295	595	709	8
pagados,	119	282	158	295	595	709	8
sin	161	282	174	295	595	709	8
uniforme	177	282	218	295	595	709	8
ni	221	282	229	295	595	709	8
espíritu	232	282	267	295	595	709	8
de	270	282	281	295	595	709	8
cuerpo,	284	282	317	295	595	709	8
sin	320	282	333	295	595	709	8
conciencia	336	282	384	295	595	709	8
de	387	282	397	295	595	709	8
las	400	282	413	295	595	709	8
funciones	416	282	459	295	595	709	8
que	462	282	478	295	595	709	8
tan	481	282	496	295	595	709	8
malamente	99	296	148	309	595	709	8
desempeñan,	150	296	207	309	595	709	8
alojados	209	296	245	309	595	709	8
en	247	296	257	309	595	709	8
la	259	296	267	309	595	709	8
misma	268	296	298	309	595	709	8
sala	299	296	316	309	595	709	8
de	318	296	329	309	595	709	8
los	330	296	343	309	595	709	8
enfermos	345	296	385	309	595	709	8
[…]	387	296	401	309	595	709	8
o	403	296	408	309	595	709	8
en	410	296	421	309	595	709	8
habitaciones	423	296	478	309	595	709	8
con	480	296	496	309	595	709	8
frecuencia	99	310	144	323	595	709	8
antihigiénicas”	145	310	209	323	595	709	8
(Del	210	310	229	323	595	709	8
Río,	231	310	249	323	595	709	8
1923,	250	310	272	323	595	709	8
p.	273	310	281	323	595	709	8
225-233).	283	310	324	323	595	709	8
Se	325	310	335	323	595	709	8
demandaba,	337	310	389	323	595	709	8
en	390	310	401	323	595	709	8
realidad,	402	310	440	323	595	709	8
de	441	310	451	323	595	709	8
un	453	310	465	323	595	709	8
cuerpo	466	310	496	323	595	709	8
de	99	324	110	337	595	709	8
profesionales	112	324	171	337	595	709	8
que	174	324	190	337	595	709	8
apoyaran	192	324	233	337	595	709	8
el	236	324	243	337	595	709	8
trabajo	246	324	277	337	595	709	8
del	280	324	293	337	595	709	8
médico	296	324	328	337	595	709	8
y	331	324	336	337	595	709	8
lo	338	324	347	337	595	709	8
ayudaran	349	324	391	337	595	709	8
a	393	324	398	337	595	709	8
“completar	400	324	449	337	595	709	8
la	452	324	460	337	595	709	8
misión”	462	324	496	337	595	709	8
que	99	338	115	351	595	709	8
le	118	338	125	351	595	709	8
era	127	338	141	351	595	709	8
propia	143	338	172	351	595	709	8
(Del	174	338	194	351	595	709	8
Río,	196	338	214	351	595	709	8
1918,	216	338	237	351	595	709	8
p.	239	338	247	351	595	709	8
384-385).	249	338	291	351	595	709	8
Un	293	338	308	351	595	709	8
personal	310	338	348	351	595	709	8
que	350	338	366	351	595	709	8
cumpliera	368	338	413	351	595	709	8
varias	415	338	441	351	595	709	8
funciones	443	338	486	351	595	709	8
al	488	338	496	351	595	709	8
mismo	99	352	129	365	595	709	8
tiempo:	131	352	165	365	595	709	8
por	168	352	183	365	595	709	8
una	185	352	202	365	595	709	8
parte,	204	352	230	365	595	709	8
que	233	352	249	365	595	709	8
estuviese	251	352	292	365	595	709	8
dotado	294	352	326	365	595	709	8
de	328	352	339	365	595	709	8
conocimientos	341	352	406	365	595	709	8
especializados	409	352	473	365	595	709	8
en	475	352	486	365	595	709	8
la	488	352	496	365	595	709	8
atención	99	366	137	379	595	709	8
sanitaria	139	366	177	379	595	709	8
y	179	366	184	379	595	709	8
social	186	366	211	379	595	709	8
de	213	366	223	379	595	709	8
las	225	366	237	379	595	709	8
personas;	239	366	281	379	595	709	8
segundo,	282	366	322	379	595	709	8
que	323	366	340	379	595	709	8
apoyase	341	366	376	379	595	709	8
la	378	366	386	379	595	709	8
tarea	388	366	410	379	595	709	8
médica,	412	366	445	379	595	709	8
saliendo	447	366	484	379	595	709	8
de	486	366	496	379	595	709	8
las	99	380	111	393	595	709	8
fronteras	113	380	154	393	595	709	8
de	155	380	166	393	595	709	8
los	168	380	181	393	595	709	8
recintos	182	380	219	393	595	709	8
asistenciales	220	380	276	393	595	709	8
hasta	278	380	302	393	595	709	8
llegar	304	380	328	393	595	709	8
a	330	380	335	393	595	709	8
la	337	380	345	393	595	709	8
vida	347	380	365	393	595	709	8
de	367	380	378	393	595	709	8
los	380	380	392	393	595	709	8
pacientes,	394	380	439	393	595	709	8
a	441	380	446	393	595	709	8
su	447	380	458	393	595	709	8
hogares,	459	380	496	393	595	709	8
a	99	394	104	407	595	709	8
las	107	394	119	407	595	709	8
costumbres	122	394	174	407	595	709	8
y	176	394	182	407	595	709	8
los	184	394	197	407	595	709	8
hábitos	200	394	233	407	595	709	8
que	236	394	252	407	595	709	8
producían	255	394	301	407	595	709	8
enfermedades,	303	394	367	407	595	709	8
las	370	394	382	407	595	709	8
agravaban	385	394	430	407	595	709	8
o	433	394	438	407	595	709	8
impedían	441	394	483	407	595	709	8
su	486	394	496	407	595	709	8
sanación;	99	408	141	421	595	709	8
tercero,	143	408	177	421	595	709	8
que	179	408	195	421	595	709	8
acercasen	197	408	240	421	595	709	8
el	242	408	250	421	595	709	8
nuevo	252	408	278	421	595	709	8
Estado	280	408	311	421	595	709	8
asistencial	313	408	360	421	595	709	8
a	362	408	367	421	595	709	8
las	369	408	381	421	595	709	8
personas,	383	408	425	421	595	709	8
a	427	408	432	421	595	709	8
fin	434	408	446	421	595	709	8
de	448	408	458	421	595	709	8
que	460	408	476	421	595	709	8
éste	478	408	496	421	595	709	8
cumpliera	99	422	144	435	595	709	8
adecuadamente	146	422	215	435	595	709	8
su	217	422	227	435	595	709	8
función	229	422	263	435	595	709	8
de	265	422	275	435	595	709	8
integración	277	422	328	435	595	709	8
social	330	422	355	435	595	709	8
y	357	422	362	435	595	709	8
las	364	422	376	435	595	709	8
políticas	378	422	416	435	595	709	8
sociales	418	422	452	435	595	709	8
quedasen	454	422	496	435	595	709	8
legitimadas	99	436	151	449	595	709	8
por	154	436	169	449	595	709	8
la	172	436	180	449	595	709	8
masa	183	436	206	449	595	709	8
popular.	209	436	246	449	595	709	8
Enfermeras	249	436	300	449	595	709	8
y	303	436	308	449	595	709	8
visitadoras	311	436	361	449	595	709	8
sociales	364	436	398	449	595	709	8
fueron	401	436	431	449	595	709	8
las	433	436	446	449	595	709	8
llamadas	449	436	488	449	595	709	8
a	491	436	496	449	595	709	8
cumplir	99	450	134	463	595	709	8
ese	137	450	150	463	595	709	8
rol.	153	450	168	463	595	709	8
El	116	467	126	480	595	709	8
oficio	128	467	153	480	595	709	8
de	156	467	167	480	595	709	8
enfermera	170	467	215	480	595	709	8
se	217	467	227	480	595	709	8
inició	229	467	255	480	595	709	8
en	258	467	268	480	595	709	8
Chile	271	467	295	480	595	709	8
en	298	467	309	480	595	709	8
el	312	467	319	480	595	709	8
año	322	467	338	480	595	709	8
1902,	341	467	364	480	595	709	8
con	367	467	383	480	595	709	8
la	386	467	394	480	595	709	8
creación	397	467	434	480	595	709	8
de	437	467	448	480	595	709	8
un	451	467	463	480	595	709	8
primer	465	467	496	480	595	709	8
curso	99	481	123	494	595	709	8
en	125	481	136	494	595	709	8
el	138	481	145	494	595	709	8
Hospital	147	481	185	494	595	709	8
San	187	481	203	494	595	709	8
Francisco	205	481	248	494	595	709	8
de	250	481	260	494	595	709	8
Borja	262	481	285	494	595	709	8
que	287	481	303	494	595	709	8
dio	305	481	319	494	595	709	8
lugar,	320	481	345	494	595	709	8
cuatro	347	481	376	494	595	709	8
años	377	481	398	494	595	709	8
más	400	481	417	494	595	709	8
tarde,	419	481	444	494	595	709	8
a	446	481	451	494	595	709	8
la	453	481	461	494	595	709	8
Escuela	462	481	496	494	595	709	8
de	99	495	110	508	595	709	8
Enfermeras	113	495	165	508	595	709	8
del	168	495	182	508	595	709	8
Estado,	185	495	219	508	595	709	8
radicada	222	495	262	508	595	709	8
en	265	495	276	508	595	709	8
el	279	495	287	508	595	709	8
Hospital	290	495	330	508	595	709	8
San	333	495	349	508	595	709	8
Vicente	353	495	388	508	595	709	8
de	391	495	402	508	595	709	8
Paul	405	495	425	508	595	709	8
(Muñoz,	428	495	468	508	595	709	8
Isla	471	495	488	508	595	709	8
y	491	495	496	508	595	709	8
Alarcón,	99	509	137	522	595	709	8
1999,	139	509	162	522	595	709	8
p.	164	509	173	522	595	709	8
45-51).	175	509	206	522	595	709	8
La	208	509	219	522	595	709	8
idea	222	509	240	522	595	709	8
germinal	243	509	282	522	595	709	8
fue	285	509	298	522	595	709	8
del	301	509	314	522	595	709	8
médico	317	509	349	522	595	709	8
Eduardo	352	509	390	522	595	709	8
Moore,	393	509	424	522	595	709	8
quien	427	509	452	522	595	709	8
habiendo	455	509	496	522	595	709	8
visitado	99	523	135	536	595	709	8
algunos	138	523	172	536	595	709	8
hospitales	175	523	221	536	595	709	8
en	223	523	234	536	595	709	8
Inglaterra	237	523	281	536	595	709	8
durante	284	523	319	536	595	709	8
el	322	523	330	536	595	709	8
año	332	523	349	536	595	709	8
1900,	351	523	374	536	595	709	8
había	377	523	402	536	595	709	8
percibido	405	523	447	536	595	709	8
la	450	523	458	536	595	709	8
utilidad	461	523	496	536	595	709	8
que	99	537	116	550	595	709	8
prestaban	119	537	163	550	595	709	8
un	166	537	178	550	595	709	8
conjunto	181	537	221	550	595	709	8
de	224	537	235	550	595	709	8
mujeres	238	537	273	550	595	709	8
que,	276	537	295	550	595	709	8
adscritas	298	537	339	550	595	709	8
al	341	537	349	550	595	709	8
“sistema	352	537	390	550	595	709	8
Nightingale”,	393	537	453	550	595	709	8
servían	456	537	488	550	595	709	8
a	491	537	496	550	595	709	8
los	99	551	112	564	595	709	8
médicos	115	551	151	564	595	709	8
de	154	551	165	564	595	709	8
una	167	551	184	564	595	709	8
manera	187	551	219	564	595	709	8
diferente	222	551	262	564	595	709	8
y	265	551	270	564	595	709	8
con	272	551	289	564	595	709	8
excelentes	291	551	338	564	595	709	8
resultados.	341	551	389	564	595	709	8
En	392	551	404	564	595	709	8
este	407	551	424	564	595	709	8
primer	427	551	457	564	595	709	8
curso	460	551	484	564	595	709	8
se	487	551	496	564	595	709	8
graduaron	99	565	145	578	595	709	8
28	148	565	159	578	595	709	8
participantes	161	565	220	578	595	709	8
y	223	565	228	578	595	709	8
en	231	565	241	578	595	709	8
los	244	565	257	578	595	709	8
años	259	565	280	578	595	709	8
siguientes	282	565	327	578	595	709	8
se	330	565	339	578	595	709	8
incrementó	342	565	392	578	595	709	8
el	395	565	403	578	595	709	8
número	405	565	440	578	595	709	8
de	442	565	453	578	595	709	8
inscritas;	456	565	496	578	595	709	8
recibían	99	579	135	592	595	709	8
una	137	579	154	592	595	709	8
formación	156	579	201	592	595	709	8
de	203	579	213	592	595	709	8
tres	216	579	232	592	595	709	8
años,	234	579	257	592	595	709	8
con	259	579	275	592	595	709	8
materias	277	579	316	592	595	709	8
referidas	318	579	356	592	595	709	8
a	358	579	363	592	595	709	8
anatomía,	365	579	409	592	595	709	8
fisiología,	411	579	453	592	595	709	8
medicina	455	579	496	592	595	709	8
interna,	99	593	135	606	595	709	8
obstetricia,	138	593	191	606	595	709	8
entre	194	593	218	606	595	709	8
otras	221	593	244	606	595	709	8
(Flores,	248	593	283	606	595	709	8
1965,	286	593	310	606	595	709	8
p.	313	593	321	606	595	709	8
36-37).	324	593	356	606	595	709	8
Como	360	593	387	606	595	709	8
expuso	390	593	423	606	595	709	8
Moisés	427	593	459	606	595	709	8
Amaral	463	593	496	606	595	709	8
en	99	607	110	620	595	709	8
el	113	607	121	620	595	709	8
Segundo	124	607	162	620	595	709	8
Congreso	165	607	208	620	595	709	8
Médico	211	607	245	620	595	709	8
Latinoamericano	248	607	324	620	595	709	8
realizado	327	607	369	620	595	709	8
en	372	607	382	620	595	709	8
Buenos	385	607	418	620	595	709	8
Aires,	421	607	447	620	595	709	8
las	450	607	462	620	595	709	8
nuevas	465	607	496	620	595	709	8
Tempo	124	696	152	708	595	709	8
|	155	696	160	708	595	709	8
Niterói	162	696	191	708	595	709	8
|	193	696	199	708	595	709	8
Vol.	201	696	217	708	595	709	8
24	219	696	229	708	595	709	8
n.	231	696	239	708	595	709	8
2	242	696	247	708	595	709	8
|	249	696	254	708	595	709	8
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	8
2018.	304	696	327	708	595	709	8
376-387	556	696	587	706	595	709	8
prácticas	99	84	140	96	595	709	9
antisépticas	141	84	195	96	595	709	9
y	196	84	201	96	595	709	9
el	203	84	211	96	595	709	9
progreso	213	84	252	96	595	709	9
en	253	84	264	96	595	709	9
áreas	266	84	288	96	595	709	9
como	290	84	314	96	595	709	9
la	316	84	324	96	595	709	9
bacteriología	326	84	383	96	595	709	9
y	385	84	390	96	595	709	9
la	392	84	400	96	595	709	9
anatomía,	402	84	445	96	595	709	9
establecían	447	84	496	96	595	709	9
exigencias	99	98	145	110	595	709	9
a	147	98	152	110	595	709	9
la	154	98	162	110	595	709	9
labor	163	98	186	110	595	709	9
de	188	98	199	110	595	709	9
los	200	98	213	110	595	709	9
médicos	215	98	251	110	595	709	9
que	253	98	269	110	595	709	9
hacían	271	98	300	110	595	709	9
necesario	302	98	344	110	595	709	9
contar	345	98	374	110	595	709	9
con	376	98	392	110	595	709	9
“auxiliares”	394	98	444	110	595	709	9
preparados	446	98	496	110	595	709	9
idóneamente	99	112	156	124	595	709	9
(Amaral,	157	112	196	124	595	709	9
1904).	198	112	224	124	595	709	9
Amaral	226	112	258	124	595	709	9
afirmaba	260	112	298	124	595	709	9
que	300	112	316	124	595	709	9
la	318	112	326	124	595	709	9
mujer	327	112	353	124	595	709	9
era	354	112	368	124	595	709	9
la	369	112	377	124	595	709	9
llamada	379	112	413	124	595	709	9
a	415	112	420	124	595	709	9
ejercer	421	112	451	124	595	709	9
este	452	112	470	124	595	709	9
oficio	471	112	496	124	595	709	9
en	99	126	110	138	595	709	9
virtud	112	126	140	138	595	709	9
de	142	126	152	138	595	709	9
su	155	126	165	138	595	709	9
“caridad	167	126	204	138	595	709	9
inagotable”,	206	126	259	138	595	709	9
estableciendo	261	126	322	138	595	709	9
una	324	126	341	138	595	709	9
de	343	126	354	138	595	709	9
las	356	126	368	138	595	709	9
cualidades	370	126	417	138	595	709	9
modernas	420	126	463	138	595	709	9
de	465	126	476	138	595	709	9
esta	478	126	496	138	595	709	9
profesión:	99	140	144	152	595	709	9
su	146	140	157	152	595	709	9
definición	159	140	204	152	595	709	9
femenina	207	140	248	152	595	709	9
(Amaral,	251	140	290	152	595	709	9
1904,	292	140	316	152	595	709	9
p.	318	140	327	152	595	709	9
7).	330	140	341	152	595	709	9
Las	344	140	359	152	595	709	9
candidatas	362	140	410	152	595	709	9
eran	413	140	432	152	595	709	9
escogidas	435	140	478	152	595	709	9
por	481	140	496	152	595	709	9
sus	99	154	114	166	595	709	9
cualidades	116	154	163	166	595	709	9
morales,	166	154	203	166	595	709	9
espíritu	206	154	240	166	595	709	9
de	243	154	254	166	595	709	9
sacrificio	256	154	297	166	595	709	9
y	299	154	304	166	595	709	9
vocación	307	154	346	166	595	709	9
(atributos	349	154	394	166	595	709	9
que	397	154	413	166	595	709	9
recuerdan	415	154	460	166	595	709	9
a	463	154	468	166	595	709	9
los	470	154	483	166	595	709	9
de	485	154	496	166	595	709	9
sus	99	168	114	180	595	709	9
predecesoras,	116	168	176	180	595	709	9
las	178	168	190	180	595	709	9
monjas)	192	168	228	180	595	709	9
y	230	168	235	180	595	709	9
el	238	168	245	180	595	709	9
propio	247	168	277	180	595	709	9
Dr.	279	168	293	180	595	709	9
Moore	295	168	324	180	595	709	9
describía	327	168	367	180	595	709	9
su	369	168	379	180	595	709	9
elección	381	168	418	180	595	709	9
como	420	168	444	180	595	709	9
una	446	168	463	180	595	709	9
vida	465	168	483	180	595	709	9
de	485	168	496	180	595	709	9
inmolación,	99	182	151	194	595	709	9
largas	154	182	180	194	595	709	9
horas	183	182	207	194	595	709	9
de	210	182	220	194	595	709	9
trabajo	223	182	254	194	595	709	9
y	257	182	262	194	595	709	9
bajos	265	182	288	194	595	709	9
salarios,	290	182	327	194	595	709	9
aunque	329	182	362	194	595	709	9
moralmente	365	182	418	194	595	709	9
superior	421	182	458	194	595	709	9
al	460	182	468	194	595	709	9
de	471	182	481	194	595	709	9
las	484	182	496	194	595	709	9
obreras	99	196	132	208	595	709	9
que	135	196	151	208	595	709	9
trabajaban	153	196	201	208	595	709	9
en	203	196	214	208	595	709	9
las	216	196	228	208	595	709	9
fábricas	231	196	266	208	595	709	9
(Uribe,	268	196	300	208	595	709	9
2008,	303	196	327	208	595	709	9
p.	330	196	338	208	595	709	9
24).	340	196	358	208	595	709	9
La	116	212	127	225	595	709	9
primera	130	212	166	225	595	709	9
Escuela	169	212	204	225	595	709	9
estatal	207	212	237	225	595	709	9
de	240	212	251	225	595	709	9
Enfermería	254	212	304	225	595	709	9
fue	307	212	321	225	595	709	9
fundada	324	212	361	225	595	709	9
en	364	212	375	225	595	709	9
1906	378	212	398	225	595	709	9
y	402	212	407	225	595	709	9
quedó	410	212	438	225	595	709	9
adscrita	441	212	477	225	595	709	9
a	480	212	485	225	595	709	9
la	488	212	496	225	595	709	9
Facultad	99	226	138	239	595	709	9
de	141	226	151	239	595	709	9
Medicina	153	226	195	239	595	709	9
de	197	226	208	239	595	709	9
la	210	226	218	239	595	709	9
Universidad	220	226	275	239	595	709	9
de	277	226	287	239	595	709	9
Chile.	289	226	316	239	595	709	9
El	318	226	327	239	595	709	9
profesor	329	226	366	239	595	709	9
Francisco	368	226	411	239	595	709	9
Navarro	413	226	450	239	595	709	9
dirigió	452	226	481	239	595	709	9
los	483	226	496	239	595	709	9
cursos	99	240	128	253	595	709	9
hasta	130	240	154	253	595	709	9
1910	156	240	175	253	595	709	9
y	177	240	183	253	595	709	9
fue	185	240	199	253	595	709	9
reemplazado	201	240	258	253	595	709	9
luego	260	240	285	253	595	709	9
por	287	240	302	253	595	709	9
el	305	240	312	253	595	709	9
médico	315	240	347	253	595	709	9
Eugenio	349	240	386	253	595	709	9
Díaz,	388	240	411	253	595	709	9
quien	413	240	438	253	595	709	9
imprimió	441	240	482	253	595	709	9
un	484	240	496	253	595	709	9
sello	99	254	120	267	595	709	9
similar	122	254	153	267	595	709	9
al	155	254	163	267	595	709	9
de	166	254	176	267	595	709	9
sus	179	254	194	267	595	709	9
predecesores:	196	254	256	267	595	709	9
fuerte	259	254	285	267	595	709	9
formación	288	254	333	267	595	709	9
valórica,	335	254	373	267	595	709	9
concepción	375	254	426	267	595	709	9
del	428	254	442	267	595	709	9
oficio	445	254	469	267	595	709	9
como	472	254	496	267	595	709	9
un	99	268	111	281	595	709	9
auxilio	113	268	144	281	595	709	9
para	146	268	165	281	595	709	9
el	167	268	175	281	595	709	9
trabajo	177	268	208	281	595	709	9
médico	210	268	243	281	595	709	9
sin	245	268	258	281	595	709	9
autonomía	260	268	307	281	595	709	9
disciplinaria	309	268	365	281	595	709	9
y	367	268	372	281	595	709	9
conducción	374	268	425	281	595	709	9
de	427	268	438	281	595	709	9
la	440	268	448	281	595	709	9
enseñanza	450	268	496	281	595	709	9
por	99	282	115	295	595	709	9
parte	116	282	140	295	595	709	9
de	142	282	152	295	595	709	9
hombres	154	282	193	295	595	709	9
que	194	282	211	295	595	709	9
no	213	282	224	295	595	709	9
las	226	282	238	295	595	709	9
veían	240	282	263	295	595	709	9
como	265	282	289	295	595	709	9
colegas	291	282	323	295	595	709	9
sino	325	282	344	295	595	709	9
como	345	282	370	295	595	709	9
sus	371	282	386	295	595	709	9
asistentes	388	282	432	295	595	709	9
(Uribe,	434	282	466	295	595	709	9
2008).	468	282	496	295	595	709	9
En	116	299	128	312	595	709	9
el	131	299	139	312	595	709	9
año	141	299	158	312	595	709	9
1926	160	299	180	312	595	709	9
se	183	299	192	312	595	709	9
creó	195	299	214	312	595	709	9
la	217	299	224	312	595	709	9
Escuela	227	299	261	312	595	709	9
de	264	299	274	312	595	709	9
Enfermeras	277	299	327	312	595	709	9
Sanitarias	330	299	374	312	595	709	9
dependiente	377	299	432	312	595	709	9
de	435	299	445	312	595	709	9
la	448	299	456	312	595	709	9
Junta	459	299	483	312	595	709	9
de	485	299	496	312	595	709	9
Beneficencia.	99	313	158	326	595	709	9
Para	161	313	181	326	595	709	9
su	184	313	194	326	595	709	9
organización	197	313	256	326	595	709	9
se	259	313	268	326	595	709	9
propuso	271	313	308	326	595	709	9
a	311	313	316	326	595	709	9
Sara	319	313	338	326	595	709	9
Adams,	341	313	375	326	595	709	9
enfermera	378	313	423	326	595	709	9
norteamericana	426	313	496	326	595	709	9
que	99	327	115	340	595	709	9
había	118	327	142	340	595	709	9
participado	145	327	197	340	595	709	9
en	199	327	210	340	595	709	9
promoción	212	327	261	340	595	709	9
de	263	327	274	340	595	709	9
programas	276	327	324	340	595	709	9
de	326	327	337	340	595	709	9
salud	339	327	363	340	595	709	9
pública	366	327	399	340	595	709	9
en	402	327	412	340	595	709	9
México	415	327	448	340	595	709	9
y	451	327	456	340	595	709	9
Panamá,	459	327	496	340	595	709	9
trabajando	99	341	147	354	595	709	9
junto	150	341	173	354	595	709	9
a	176	341	181	354	595	709	9
las	183	341	195	354	595	709	9
doctoras	197	341	236	354	595	709	9
Cora	238	341	260	354	595	709	9
Mayers	262	341	295	354	595	709	9
y	298	341	303	354	595	709	9
Eleanira	305	341	342	354	595	709	9
González.	344	341	389	354	595	709	9
Para	391	341	411	354	595	709	9
su	413	341	424	354	595	709	9
funcionamiento	426	341	496	354	595	709	9
se	99	355	108	368	595	709	9
habilitó	111	355	146	368	595	709	9
un	149	355	161	368	595	709	9
edificio,	164	355	199	368	595	709	9
se	202	355	211	368	595	709	9
lo	214	355	222	368	595	709	9
equipó	225	355	256	368	595	709	9
adecuadamente	259	355	329	368	595	709	9
y	332	355	337	368	595	709	9
al	340	355	347	368	595	709	9
año	350	355	367	368	595	709	9
siguiente	369	355	410	368	595	709	9
se	413	355	422	368	595	709	9
dictó	425	355	448	368	595	709	9
un	451	355	463	368	595	709	9
primer	466	355	496	368	595	709	9
curso,	99	369	126	382	595	709	9
del	128	369	142	382	595	709	9
que	145	369	161	382	595	709	9
se	163	369	172	382	595	709	9
graduaron	175	369	221	382	595	709	9
27	223	369	234	382	595	709	9
enfermeras.	236	369	287	382	595	709	9
Las	290	369	305	382	595	709	9
palabras	308	369	345	382	595	709	9
de	348	369	358	382	595	709	9
Adams	361	369	392	382	595	709	9
fueron	394	369	423	382	595	709	9
optimistas	426	369	473	382	595	709	9
en	475	369	486	382	595	709	9
el	488	369	496	382	595	709	9
transcurso	99	383	146	396	595	709	9
de	147	383	158	396	595	709	9
esta	160	383	177	396	595	709	9
primera	179	383	213	396	595	709	9
generación:	215	383	265	396	595	709	9
“El	266	383	279	396	595	709	9
trabajo	281	383	312	396	595	709	9
es	314	383	323	396	595	709	9
nuevo,	324	383	353	396	595	709	9
pero	355	383	375	396	595	709	9
el	376	383	384	396	595	709	9
interés	385	383	415	396	595	709	9
que	417	383	433	396	595	709	9
ha	435	383	445	396	595	709	9
despertado	447	383	496	396	595	709	9
y	99	397	104	410	595	709	9
el	106	397	114	410	595	709	9
apoyo	116	397	143	410	595	709	9
administrativo	145	397	211	410	595	709	9
que	213	397	229	410	595	709	9
ha	231	397	242	410	595	709	9
recibido,	244	397	283	410	595	709	9
auguran	285	397	321	410	595	709	9
un	323	397	335	410	595	709	9
buen	337	397	359	410	595	709	9
futuro”	362	397	393	410	595	709	9
(Adams,	396	397	433	410	595	709	9
1927,	435	397	457	410	595	709	9
p.	459	397	467	410	595	709	9
1030).	469	397	496	410	595	709	9
En	99	411	111	424	595	709	9
el	113	411	121	424	595	709	9
año	123	411	139	424	595	709	9
1929	141	411	161	424	595	709	9
se	163	411	172	424	595	709	9
fusionó	174	411	207	424	595	709	9
con	209	411	225	424	595	709	9
la	227	411	235	424	595	709	9
Escuela	236	411	270	424	595	709	9
de	272	411	283	424	595	709	9
Enfermeras	285	411	335	424	595	709	9
de	337	411	348	424	595	709	9
la	349	411	357	424	595	709	9
Universidad	359	411	414	424	595	709	9
de	416	411	426	424	595	709	9
Chile	428	411	452	424	595	709	9
y	454	411	459	424	595	709	9
el	461	411	469	424	595	709	9
grado	471	411	496	424	595	709	9
de	99	425	110	438	595	709	9
Sanitaria	112	425	152	438	595	709	9
se	154	425	163	438	595	709	9
transformó	165	425	215	438	595	709	9
en	217	425	227	438	595	709	9
una	229	425	246	438	595	709	9
especialidad	248	425	303	438	595	709	9
superior	305	425	342	438	595	709	9
que	344	425	361	438	595	709	9
se	363	425	372	438	595	709	9
cursaba	374	425	409	438	595	709	9
en	411	425	421	438	595	709	9
un	423	425	435	438	595	709	9
año	437	425	453	438	595	709	9
adicional	455	425	496	438	595	709	9
de	99	439	110	452	595	709	9
estudios,	113	439	153	452	595	709	9
exigiéndose	156	439	210	452	595	709	9
a	213	439	217	452	595	709	9
las	220	439	233	452	595	709	9
postulantes	236	439	288	452	595	709	9
poseer	291	439	321	452	595	709	9
el	324	439	332	452	595	709	9
título	335	439	360	452	595	709	9
de	363	439	374	452	595	709	9
Bachiller	377	439	417	452	595	709	9
en	419	439	430	452	595	709	9
Humanidades	433	439	496	452	595	709	9
(Escuela	99	453	137	466	595	709	9
de	140	453	150	466	595	709	9
Enfermeras,	153	453	205	466	595	709	9
1942,	208	453	231	466	595	709	9
p.	233	453	241	466	595	709	9
17).	244	453	259	466	595	709	9
Pero	116	470	136	483	595	709	9
a	138	470	143	483	595	709	9
este	145	470	162	483	595	709	9
nuevo	164	470	190	483	595	709	9
rol	192	470	204	483	595	709	9
de	206	470	217	483	595	709	9
las	218	470	230	483	595	709	9
enfermeras	232	470	280	483	595	709	9
se	282	470	291	483	595	709	9
sumó	293	470	317	483	595	709	9
otro	319	470	337	483	595	709	9
tipo	339	470	357	483	595	709	9
de	359	470	369	483	595	709	9
profesionales	371	470	429	483	595	709	9
que	430	470	447	483	595	709	9
no	448	470	460	483	595	709	9
existían	461	470	496	483	595	709	9
hasta	99	484	123	497	595	709	9
ese	126	484	140	497	595	709	9
momento	142	484	185	497	595	709	9
en	188	484	198	497	595	709	9
el	201	484	209	497	595	709	9
país	211	484	229	497	595	709	9
y	232	484	237	497	595	709	9
que	239	484	256	497	595	709	9
vendrían	258	484	298	497	595	709	9
a	301	484	306	497	595	709	9
transformar	308	484	362	497	595	709	9
la	364	484	372	497	595	709	9
cara	375	484	394	497	595	709	9
del	396	484	410	497	595	709	9
Estado	412	484	443	497	595	709	9
Asistencial	446	484	496	497	595	709	9
chileno:	99	498	135	511	595	709	9
las	137	498	150	511	595	709	9
visitadoras	152	498	201	511	595	709	9
sociales.	204	498	241	511	595	709	9
En	244	498	256	511	595	709	9
efecto,	258	498	288	511	595	709	9
desde	290	498	316	511	595	709	9
la	318	498	326	511	595	709	9
realización	328	498	378	511	595	709	9
del	381	498	394	511	595	709	9
Primer	397	498	427	511	595	709	9
Congreso	430	498	473	511	595	709	9
de	475	498	486	511	595	709	9
la	488	498	496	511	595	709	9
Beneficencia	99	512	155	525	595	709	9
en	157	512	168	525	595	709	9
1917,	170	512	190	525	595	709	9
había	192	512	216	525	595	709	9
empezado	218	512	264	525	595	709	9
a	266	512	271	525	595	709	9
rondar	273	512	303	525	595	709	9
entre	305	512	328	525	595	709	9
los	330	512	343	525	595	709	9
médicos	345	512	382	525	595	709	9
la	384	512	392	525	595	709	9
idea	393	512	412	525	595	709	9
de	414	512	425	525	595	709	9
que	426	512	443	525	595	709	9
los	445	512	458	525	595	709	9
recintos	460	512	496	525	595	709	9
sanitarios	99	526	143	539	595	709	9
necesitaban	145	526	199	539	595	709	9
contar	201	526	230	539	595	709	9
con	232	526	248	539	595	709	9
agentes	250	526	284	539	595	709	9
sociales	286	526	321	539	595	709	9
dedicadas	323	526	368	539	595	709	9
específicamente	370	526	442	539	595	709	9
a	444	526	449	539	595	709	9
la	451	526	459	539	595	709	9
tarea	461	526	483	539	595	709	9
de	485	526	496	539	595	709	9
investigar	99	540	144	553	595	709	9
las	147	540	159	553	595	709	9
“causas”	161	540	199	553	595	709	9
de	201	540	212	553	595	709	9
los	215	540	228	553	595	709	9
problemas	230	540	277	553	595	709	9
y	280	540	285	553	595	709	9
que	288	540	304	553	595	709	9
eso	307	540	321	553	595	709	9
podría	324	540	353	553	595	709	9
beneficiar	356	540	401	553	595	709	9
los	403	540	416	553	595	709	9
tratamientos	419	540	477	553	595	709	9
que	480	540	496	553	595	709	9
se	99	554	108	567	595	709	9
practicaban	111	554	165	567	595	709	9
y	168	554	173	567	595	709	9
ensayar	176	554	211	567	595	709	9
diagnósticos	214	554	271	567	595	709	9
más	274	554	292	567	595	709	9
certeros	295	554	332	567	595	709	9
sobre	334	554	359	567	595	709	9
los	362	554	375	567	595	709	9
factores	378	554	414	567	595	709	9
que	417	554	434	567	595	709	9
influían	437	554	472	567	595	709	9
en	475	554	485	567	595	709	9
el	488	554	496	567	595	709	9
fracaso	99	568	131	581	595	709	9
de	133	568	144	581	595	709	9
la	146	568	154	581	595	709	9
profilaxis.	156	568	202	581	595	709	9
Germán	204	568	240	581	595	709	9
Greve,	242	568	271	581	595	709	9
influido	273	568	309	581	595	709	9
por	311	568	327	581	595	709	9
el	329	568	336	581	595	709	9
libro	338	568	360	581	595	709	9
de	362	568	373	581	595	709	9
Lucía	375	568	400	581	595	709	9
Catlin	402	568	430	581	595	709	9
El	432	568	441	581	595	709	9
hospital	443	568	474	581	595	709	9
como	475	568	496	581	595	709	9
agente	99	582	124	595	595	709	9
social	126	582	149	595	595	709	9
en	151	582	160	595	595	709	9
la	162	582	169	595	595	709	9
comunidad,	171	582	217	595	595	709	9
se	220	582	229	595	595	709	9
había	231	582	256	595	595	709	9
apropiado	259	582	305	595	595	709	9
de	308	582	318	595	595	709	9
la	321	582	329	595	595	709	9
idea	331	582	350	595	595	709	9
de	353	582	364	595	595	709	9
que	366	582	383	595	595	709	9
era	385	582	399	595	595	709	9
necesario	402	582	444	595	595	709	9
desarrollar	447	582	496	595	595	709	9
una	99	596	116	609	595	709	9
rama	119	596	142	609	595	709	9
nueva	145	596	173	609	595	709	9
de	176	596	186	609	595	709	9
la	190	596	198	609	595	709	9
atención	201	596	241	609	595	709	9
hospitalaria	244	596	299	609	595	709	9
que	302	596	319	609	595	709	9
se	322	596	331	609	595	709	9
denominaba	335	596	391	609	595	709	9
“servicio	394	596	434	609	595	709	9
social”	437	596	468	609	595	709	9
y	471	596	476	609	595	709	9
que	479	596	496	609	595	709	9
era	99	610	113	623	595	709	9
liderada	116	610	153	623	595	709	9
por	156	610	172	623	595	709	9
una	175	610	192	623	595	709	9
“obrera	195	610	228	623	595	709	9
social”	231	610	261	623	595	709	9
que	264	610	281	623	595	709	9
actuaba	284	610	320	623	595	709	9
como	323	610	347	623	595	709	9
“consultante	350	610	408	623	595	709	9
y	411	610	416	623	595	709	9
diagnosticadora”	419	610	496	623	595	709	9
Tempo	124	696	152	708	595	709	9
|	155	696	160	708	595	709	9
Niterói	162	696	191	708	595	709	9
|	193	696	199	708	595	709	9
Vol.	201	696	217	708	595	709	9
24	219	696	229	708	595	709	9
n.	231	696	239	708	595	709	9
2	242	696	247	708	595	709	9
|	249	696	254	708	595	709	9
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	9
2018.	304	696	327	708	595	709	9
377-387	556	696	587	706	595	709	9
de	99	84	110	96	595	709	10
la	113	84	121	96	595	709	10
realidad	124	84	161	96	595	709	10
de	164	84	175	96	595	709	10
los	178	84	191	96	595	709	10
enfermos	194	84	236	96	595	709	10
(Catlin,	239	84	274	96	595	709	10
1919,	277	84	299	96	595	709	10
p.	302	84	310	96	595	709	10
198).	313	84	335	96	595	709	10
Esta	338	84	358	96	595	709	10
obrera	361	84	390	96	595	709	10
era	394	84	407	96	595	709	10
capaz	410	84	437	96	595	709	10
de	440	84	451	96	595	709	10
examinar	454	84	496	96	595	709	10
“las	99	98	116	110	595	709	10
miserias	118	98	156	110	595	709	10
de	158	98	169	110	595	709	10
la	172	98	179	110	595	709	10
humanidad	182	98	233	110	595	709	10
doliente”,	236	98	280	110	595	709	10
pero	282	98	303	110	595	709	10
su	305	98	315	110	595	709	10
trabajo	318	98	350	110	595	709	10
buscaba	353	98	390	110	595	709	10
subsanar	393	98	433	110	595	709	10
la	436	98	444	110	595	709	10
brecha	446	98	477	110	595	709	10
que	480	98	496	110	595	709	10
se	99	112	108	124	595	709	10
producía	111	112	152	124	595	709	10
“entre	155	112	182	124	595	709	10
el	185	112	193	124	595	709	10
hospital,	195	112	235	124	595	709	10
el	238	112	246	124	595	709	10
dispensario	248	112	301	124	595	709	10
y	304	112	309	124	595	709	10
el	312	112	319	124	595	709	10
médico	322	112	355	124	595	709	10
por	358	112	373	124	595	709	10
una	376	112	393	124	595	709	10
parte	396	112	420	124	595	709	10
y	423	112	428	124	595	709	10
el	431	112	438	124	595	709	10
hogar	441	112	467	124	595	709	10
por	470	112	485	124	595	709	10
la	488	112	496	124	595	709	10
otra”	99	126	122	138	595	709	10
(Catlin,	124	126	160	138	595	709	10
1919,	162	126	184	138	595	709	10
p.	186	126	194	138	595	709	10
198).	197	126	219	138	595	709	10
En	116	142	128	155	595	709	10
la	132	142	139	155	595	709	10
misma	143	142	172	155	595	709	10
línea	175	142	197	155	595	709	10
de	200	142	211	155	595	709	10
estos	214	142	237	155	595	709	10
planteamientos,	240	142	313	155	595	709	10
Alejandro	316	142	360	155	595	709	10
Del	363	142	379	155	595	709	10
Río	382	142	398	155	595	709	10
presentó,	401	142	443	155	595	709	10
en	446	142	457	155	595	709	10
1921,	460	142	481	155	595	709	10
un	484	142	496	155	595	709	10
proyecto	99	156	139	169	595	709	10
para	141	156	161	169	595	709	10
elaborar	163	156	200	169	595	709	10
el	202	156	210	169	595	709	10
Reglamento	213	156	266	169	595	709	10
Interno	269	156	302	169	595	709	10
de	304	156	315	169	595	709	10
los	318	156	330	169	595	709	10
Hospitales	333	156	381	169	595	709	10
de	383	156	394	169	595	709	10
la	396	156	404	169	595	709	10
Junta;	406	156	433	169	595	709	10
el	436	156	443	169	595	709	10
documento	446	156	496	169	595	709	10
incluía	99	170	129	183	595	709	10
el	131	170	138	183	595	709	10
diseño	140	170	169	183	595	709	10
de	170	170	181	183	595	709	10
un	182	170	194	183	595	709	10
Departamento	196	170	259	183	595	709	10
General	260	170	295	183	595	709	10
de	297	170	307	183	595	709	10
Acción	309	170	339	183	595	709	10
Social	341	170	367	183	595	709	10
que	369	170	385	183	595	709	10
tenía	387	170	409	183	595	709	10
por	410	170	425	183	595	709	10
objetivo	427	170	462	183	595	709	10
general	464	170	496	183	595	709	10
preocuparse	99	184	154	197	595	709	10
de	156	184	167	197	595	709	10
los	170	184	182	197	595	709	10
problemas	185	184	232	197	595	709	10
relativos	234	184	272	197	595	709	10
a	275	184	280	197	595	709	10
padres	282	184	312	197	595	709	10
hospitalizados,	315	184	382	197	595	709	10
legalización	385	184	438	197	595	709	10
de	440	184	451	197	595	709	10
familias	454	184	488	197	595	709	10
y	491	184	496	197	595	709	10
dificultades	99	198	151	211	595	709	10
para	152	198	172	211	595	709	10
las	174	198	186	211	595	709	10
hospitalizaciones	187	198	264	211	595	709	10
urgentes,	265	198	306	211	595	709	10
y	307	198	313	211	595	709	10
que	314	198	330	211	595	709	10
debía	332	198	356	211	595	709	10
“ser	358	198	374	211	595	709	10
puesto	376	198	406	211	595	709	10
a	408	198	413	211	595	709	10
cargo	414	198	438	211	595	709	10
de	440	198	451	211	595	709	10
una	452	198	469	211	595	709	10
mujer	470	198	496	211	595	709	10
de	99	212	110	225	595	709	10
especiales	111	212	155	225	595	709	10
condiciones	157	212	210	225	595	709	10
de	211	212	222	225	595	709	10
carácter	224	212	259	225	595	709	10
y	261	212	266	225	595	709	10
de	268	212	278	225	595	709	10
inteligencia”	280	212	335	225	595	709	10
(Del	337	212	356	225	595	709	10
Río,	358	212	376	225	595	709	10
1921,	377	212	398	225	595	709	10
p.	400	212	408	225	595	709	10
116).	410	212	429	225	595	709	10
El	431	212	440	225	595	709	10
proyecto	442	212	480	225	595	709	10
fue	482	212	496	225	595	709	10
aprobado	99	226	141	239	595	709	10
por	144	226	159	239	595	709	10
el	161	226	169	239	595	709	10
Directorio	171	226	217	239	595	709	10
de	219	226	230	239	595	709	10
la	232	226	240	239	595	709	10
Junta	242	226	266	239	595	709	10
y	269	226	274	239	595	709	10
el	276	226	284	239	595	709	10
mismo	286	226	316	239	595	709	10
Alejandro	318	226	362	239	595	709	10
del	364	226	378	239	595	709	10
Río,	380	226	398	239	595	709	10
a	400	226	405	239	595	709	10
la	408	226	415	239	595	709	10
sazón	418	226	443	239	595	709	10
Director	446	226	483	239	595	709	10
de	485	226	496	239	595	709	10
la	99	240	107	253	595	709	10
Asistencia	109	240	155	253	595	709	10
Pública,	157	240	193	253	595	709	10
implementó	195	240	249	253	595	709	10
en	251	240	261	253	595	709	10
esa	264	240	277	253	595	709	10
institución	280	240	328	253	595	709	10
“el	331	240	342	253	595	709	10
ensayo	344	240	375	253	595	709	10
de	377	240	387	253	595	709	10
un	389	240	401	253	595	709	10
servicio	403	240	438	253	595	709	10
de	440	240	450	253	595	709	10
asistencia	452	240	496	253	595	709	10
social”	99	254	128	267	595	709	10
en	131	254	142	267	595	709	10
1923,	144	254	167	267	595	709	10
incluyendo	169	254	219	267	595	709	10
una	222	254	238	267	595	709	10
pequeña	241	254	278	267	595	709	10
partida	281	254	314	267	595	709	10
en	316	254	327	267	595	709	10
el	330	254	337	267	595	709	10
presupuesto	340	254	395	267	595	709	10
para	398	254	417	267	595	709	10
efectuar	420	254	456	267	595	709	10
medidas	459	254	496	267	595	709	10
concretas	99	268	142	281	595	709	10
de	144	268	155	281	595	709	10
apoyo	157	268	184	281	595	709	10
interno	186	268	219	281	595	709	10
y	221	268	227	281	595	709	10
externo	229	268	263	281	595	709	10
a	266	268	271	281	595	709	10
los	273	268	286	281	595	709	10
hospitalizados	288	268	353	281	595	709	10
(Cienfuegos,	355	268	412	281	595	709	10
1924,	414	268	437	281	595	709	10
p.	439	268	448	281	595	709	10
114).	450	268	470	281	595	709	10
Estos	116	285	141	298	595	709	10
intentos	143	285	180	298	595	709	10
previos	182	285	215	298	595	709	10
condujeron	217	285	267	298	595	709	10
a	270	285	275	298	595	709	10
la	277	285	285	298	595	709	10
decisión	287	285	324	298	595	709	10
de	326	285	337	298	595	709	10
fundar	339	285	369	298	595	709	10
propiamente	371	285	428	298	595	709	10
una	430	285	447	298	595	709	10
Escuela	449	285	483	298	595	709	10
de	485	285	496	298	595	709	10
Servicio	99	299	135	312	595	709	10
Social	137	299	163	312	595	709	10
que	165	299	182	312	595	709	10
formara	184	299	218	312	595	709	10
visitadoras	220	299	269	312	595	709	10
sociales	271	299	305	312	595	709	10
para	307	299	327	312	595	709	10
“salvar	329	299	359	312	595	709	10
en	361	299	371	312	595	709	10
cada	373	299	394	312	595	709	10
caso	396	299	415	312	595	709	10
el	417	299	425	312	595	709	10
triste	427	299	451	312	595	709	10
cuadro	453	299	484	312	595	709	10
de	485	299	496	312	595	709	10
la	99	313	107	326	595	709	10
miseria	109	313	141	326	595	709	10
humana”	142	313	181	326	595	709	10
(Valdés,	183	313	219	326	595	709	10
1924,	221	313	243	326	595	709	10
p.	245	313	253	326	595	709	10
105).	255	313	276	326	595	709	10
El	278	313	287	326	595	709	10
hecho	288	313	315	326	595	709	10
precipitante	316	313	370	326	595	709	10
parece	372	313	400	326	595	709	10
haber	402	313	427	326	595	709	10
sido	429	313	447	326	595	709	10
el	449	313	456	326	595	709	10
viaje	458	313	478	326	595	709	10
que	480	313	496	326	595	709	10
Alejandro	99	327	143	340	595	709	10
de	145	327	156	340	595	709	10
Río	158	327	174	340	595	709	10
hizo	176	327	196	340	595	709	10
a	198	327	203	340	595	709	10
Bélgica	205	327	237	340	595	709	10
y	239	327	244	340	595	709	10
el	246	327	254	340	595	709	10
haber	256	327	281	340	595	709	10
conocido	284	327	324	340	595	709	10
en	326	327	337	340	595	709	10
ese	339	327	353	340	595	709	10
país	355	327	373	340	595	709	10
a	376	327	381	340	595	709	10
René	383	327	406	340	595	709	10
Sand,	408	327	432	340	595	709	10
médico	435	327	467	340	595	709	10
cultor	469	327	496	340	595	709	10
de	99	341	110	354	595	709	10
la	112	341	120	354	595	709	10
salud	122	341	146	354	595	709	10
pública	149	341	182	354	595	709	10
y	184	341	190	354	595	709	10
miembro	192	341	232	354	595	709	10
del	234	341	248	354	595	709	10
Consejo	250	341	286	354	595	709	10
Administrativo	289	341	357	354	595	709	10
de	359	341	370	354	595	709	10
la	372	341	380	354	595	709	10
Escuela	382	341	416	354	595	709	10
de	419	341	429	354	595	709	10
Servicio	432	341	467	354	595	709	10
Social	469	341	496	354	595	709	10
de	99	355	110	368	595	709	10
Bruselas.	112	355	152	368	595	709	10
El	155	355	164	368	595	709	10
contacto	167	355	206	368	595	709	10
con	208	355	225	368	595	709	10
Sand	227	355	249	368	595	709	10
entusiasmó	252	355	303	368	595	709	10
al	306	355	313	368	595	709	10
médico	316	355	348	368	595	709	10
chileno	351	355	384	368	595	709	10
y,	386	355	394	368	595	709	10
a	397	355	401	368	595	709	10
su	404	355	414	368	595	709	10
vuelta,	417	355	447	368	595	709	10
transmitió	449	355	496	368	595	709	10
sus	99	369	114	382	595	709	10
ideas	116	369	139	382	595	709	10
a	141	369	146	382	595	709	10
Ismael	148	369	177	382	595	709	10
Valdés,	179	369	211	382	595	709	10
Gregorio	213	369	253	382	595	709	10
Amunátegui,	255	369	312	382	595	709	10
Eugenio	314	369	351	382	595	709	10
Cienfuegos	353	369	403	382	595	709	10
y	405	369	410	382	595	709	10
Eugenio	412	369	448	382	595	709	10
Díaz,	450	369	473	382	595	709	10
de	476	369	486	382	595	709	10
la	488	369	496	382	595	709	10
Beneficencia,	99	383	157	396	595	709	10
y	160	383	165	396	595	709	10
a	167	383	172	396	595	709	10
otros	174	383	197	396	595	709	10
profesores	200	383	246	396	595	709	10
de	248	383	259	396	595	709	10
la	261	383	269	396	595	709	10
Universidad	271	383	326	396	595	709	10
de	328	383	339	396	595	709	10
Chile.	341	383	368	396	595	709	10
En	116	400	129	413	595	709	10
el	132	400	140	413	595	709	10
Segundo	143	400	182	413	595	709	10
Congreso	186	400	230	413	595	709	10
de	233	400	244	413	595	709	10
la	247	400	255	413	595	709	10
Beneficencia	258	400	316	413	595	709	10
realizado	319	400	361	413	595	709	10
en	365	400	375	413	595	709	10
1922	379	400	399	413	595	709	10
se	403	400	412	413	595	709	10
sentenció	415	400	459	413	595	709	10
el	463	400	470	413	595	709	10
tema	474	400	496	413	595	709	10
decidiéndose	99	414	157	427	595	709	10
la	159	414	167	427	595	709	10
creación	169	414	207	427	595	709	10
de	209	414	220	427	595	709	10
una	222	414	238	427	595	709	10
Escuela	240	414	274	427	595	709	10
de	276	414	287	427	595	709	10
Servicio	289	414	324	427	595	709	10
Social	326	414	353	427	595	709	10
que	355	414	371	427	595	709	10
impartiría	373	414	419	427	595	709	10
formación	421	414	466	427	595	709	10
en	468	414	478	427	595	709	10
dos	480	414	496	427	595	709	10
años	99	428	120	441	595	709	10
de	121	428	132	441	595	709	10
estudios,	134	428	173	441	595	709	10
a	175	428	179	441	595	709	10
fin	181	428	193	441	595	709	10
de	195	428	205	441	595	709	10
educar	207	428	237	441	595	709	10
visitadoras	239	428	287	441	595	709	10
sociales	289	428	323	441	595	709	10
especializadas,	325	428	390	441	595	709	10
a	391	428	396	441	595	709	10
cargo	398	428	422	441	595	709	10
de	424	428	434	441	595	709	10
una	436	428	453	441	595	709	10
Directora	454	428	496	441	595	709	10
extranjera	99	442	145	455	595	709	10
que	147	442	164	455	595	709	10
tuviera	166	442	198	455	595	709	10
el	200	442	208	455	595	709	10
bagaje	211	442	239	455	595	709	10
adecuado	242	442	284	455	595	709	10
a	287	442	291	455	595	709	10
este	294	442	312	455	595	709	10
fin	315	442	327	455	595	709	10
(Valdés,	329	442	366	455	595	709	10
1924,	369	442	392	455	595	709	10
p.	394	442	403	455	595	709	10
107).	405	442	426	455	595	709	10
Se	429	442	439	455	595	709	10
nombró	442	442	477	455	595	709	10
una	480	442	496	455	595	709	10
comisión	99	456	139	469	595	709	10
encargada	140	456	184	469	595	709	10
de	186	456	196	469	595	709	10
elaborar	198	456	234	469	595	709	10
el	235	456	243	469	595	709	10
programa	244	456	286	469	595	709	10
de	288	456	298	469	595	709	10
trabajo,	300	456	333	469	595	709	10
el	335	456	342	469	595	709	10
plan	344	456	363	469	595	709	10
de	365	456	375	469	595	709	10
estudios	377	456	413	469	595	709	10
y	415	456	420	469	595	709	10
el	421	456	429	469	595	709	10
presupuesto	431	456	484	469	595	709	10
de	486	456	496	469	595	709	10
la	99	470	107	483	595	709	10
Escuela	109	470	142	483	595	709	10
y	144	470	149	483	595	709	10
se	151	470	160	483	595	709	10
gestionó	161	470	198	483	595	709	10
la	200	470	208	483	595	709	10
contratación	210	470	265	483	595	709	10
en	267	470	278	483	595	709	10
Bélgica	279	470	310	483	595	709	10
de	312	470	323	483	595	709	10
la	324	470	332	483	595	709	10
futura	334	470	361	483	595	709	10
Directora	363	470	404	483	595	709	10
—Leo	406	470	433	483	595	709	10
Cordemans—	435	470	496	483	595	709	10
a	99	484	104	497	595	709	10
través	106	484	133	497	595	709	10
de	136	484	146	497	595	709	10
la	149	484	156	497	595	709	10
mediación	159	484	205	497	595	709	10
de	207	484	218	497	595	709	10
René	220	484	243	497	595	709	10
Sand	245	484	267	497	595	709	10
en	270	484	280	497	595	709	10
ese	283	484	296	497	595	709	10
país	299	484	317	497	595	709	10
(La	319	484	334	497	595	709	10
futura	337	484	364	497	595	709	10
Escuela,	367	484	403	497	595	709	10
1924,	405	484	428	497	595	709	10
p.	430	484	439	497	595	709	10
438).	441	484	464	497	595	709	10
De	116	501	129	513	595	709	10
esta	132	501	151	513	595	709	10
manera,	155	501	192	513	595	709	10
al	196	501	204	513	595	709	10
alero	207	501	231	513	595	709	10
de	234	501	245	513	595	709	10
la	249	501	257	513	595	709	10
Junta	260	501	286	513	595	709	10
de	290	501	301	513	595	709	10
Beneficencia	304	501	364	513	595	709	10
se	367	501	377	513	595	709	10
fundó,	380	501	411	513	595	709	10
en	414	501	425	513	595	709	10
el	429	501	437	513	595	709	10
año	440	501	457	513	595	709	10
1925,	461	501	484	513	595	709	10
la	488	501	496	513	595	709	10
primera	99	515	135	527	595	709	10
Escuela	137	515	172	527	595	709	10
de	174	515	185	527	595	709	10
Servicio	187	515	223	527	595	709	10
Social	226	515	253	527	595	709	10
chilena,	255	515	290	527	595	709	10
que	293	515	309	527	595	709	10
fue	311	515	325	527	595	709	10
también	328	515	365	527	595	709	10
la	367	515	375	527	595	709	10
primera	377	515	413	527	595	709	10
en	415	515	426	527	595	709	10
Latinoamérica.	428	515	496	527	595	709	10
Se	99	529	110	541	595	709	10
matricularon	112	529	171	541	595	709	10
42	174	529	185	541	595	709	10
alumnas,	188	529	228	541	595	709	10
las	231	529	244	541	595	709	10
que	246	529	263	541	595	709	10
debieron	265	529	305	541	595	709	10
someterse,	308	529	356	541	595	709	10
junto	359	529	383	541	595	709	10
a	385	529	390	541	595	709	10
otras	393	529	416	541	595	709	10
postulantes,	419	529	474	541	595	709	10
a	477	529	482	541	595	709	10
un	484	529	496	541	595	709	10
riguroso	99	543	137	555	595	709	10
proceso	140	543	175	555	595	709	10
de	178	543	189	555	595	709	10
admisión	192	543	233	555	595	709	10
que	236	543	253	555	595	709	10
implicaba	256	543	300	555	595	709	10
el	303	543	311	555	595	709	10
estudio	314	543	347	555	595	709	10
de	350	543	361	555	595	709	10
sus	364	543	378	555	595	709	10
antecedentes	381	543	441	555	595	709	10
familiares	444	543	488	555	595	709	10
y	491	543	496	555	595	709	10
educacionales	99	557	161	569	595	709	10
(Monografía,	163	557	221	569	595	709	10
1929,	222	557	245	569	595	709	10
p.	247	557	255	569	595	709	10
23).	257	557	274	569	595	709	10
El	276	557	285	569	595	709	10
plan	287	557	306	569	595	709	10
de	308	557	319	569	595	709	10
estudios	320	557	358	569	595	709	10
duraba	359	557	390	569	595	709	10
dos	392	557	408	569	595	709	10
años	410	557	430	569	595	709	10
y	432	557	437	569	595	709	10
contemplaba	439	557	496	569	595	709	10
ramos	99	571	127	583	595	709	10
de	130	571	140	583	595	709	10
Instrucción	143	571	196	583	595	709	10
Cívica,	199	571	230	583	595	709	10
Psicología,	233	571	282	583	595	709	10
Higiene	285	571	320	583	595	709	10
y	323	571	329	583	595	709	10
Deontología,	332	571	389	583	595	709	10
Atención	392	571	434	583	595	709	10
de	437	571	447	583	595	709	10
Enfermos,	450	571	496	583	595	709	10
Estadística,	99	585	155	597	595	709	10
Técnicas	158	585	200	597	595	709	10
de	203	585	214	597	595	709	10
Oficina,	218	585	255	597	595	709	10
Legislación,	259	585	315	597	595	709	10
Higiene	319	585	356	597	595	709	10
y	359	585	364	597	595	709	10
Beneficencia,	368	585	430	597	595	709	10
Puericultura,	434	585	496	597	595	709	10
Organización	99	599	161	611	595	709	10
de	163	599	174	611	595	709	10
la	177	599	185	611	595	709	10
Beneficencia	187	599	244	611	595	709	10
Pública,	247	599	284	611	595	709	10
Contabilidad,	286	599	349	611	595	709	10
entre	352	599	375	611	595	709	10
otros.	378	599	404	611	595	709	10
Al	407	599	417	611	595	709	10
final	420	599	440	611	595	709	10
de	443	599	453	611	595	709	10
cada	456	599	477	611	595	709	10
año	480	599	496	611	595	709	10
lectivo	99	613	129	625	595	709	10
las	131	613	144	625	595	709	10
alumnas	146	613	183	625	595	709	10
asistían	185	613	220	625	595	709	10
a	222	613	227	625	595	709	10
los	229	613	241	625	595	709	10
“semestres	243	613	291	625	595	709	10
de	293	613	304	625	595	709	10
verano”	306	613	340	625	595	709	10
(octubre	342	613	381	625	595	709	10
a	383	613	388	625	595	709	10
diciembre)	390	613	439	625	595	709	10
en	441	613	452	625	595	709	10
los	454	613	466	625	595	709	10
cuales	468	613	496	625	595	709	10
Tempo	124	696	152	708	595	709	10
|	155	696	160	708	595	709	10
Niterói	162	696	191	708	595	709	10
|	193	696	199	708	595	709	10
Vol.	201	696	217	708	595	709	10
24	219	696	229	708	595	709	10
n.	231	696	239	708	595	709	10
2	242	696	247	708	595	709	10
|	249	696	254	708	595	709	10
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	10
2018.	304	696	327	708	595	709	10
378-387	556	696	587	706	595	709	10
se	99	84	108	96	595	709	11
realizaban	111	84	159	96	595	709	11
prácticas	162	84	203	96	595	709	11
en	206	84	217	96	595	709	11
instituciones	220	84	279	96	595	709	11
públicas	282	84	320	96	595	709	11
y	323	84	328	96	595	709	11
privadas.	331	84	372	96	595	709	11
Al	375	84	386	96	595	709	11
término	389	84	425	96	595	709	11
de	428	84	438	96	595	709	11
la	441	84	449	96	595	709	11
carrera	452	84	484	96	595	709	11
se	487	84	496	96	595	709	11
realizaba	99	98	140	110	595	709	11
una	143	98	160	110	595	709	11
memoria	162	98	202	110	595	709	11
y	205	98	210	110	595	709	11
se	212	98	222	110	595	709	11
rendía	224	98	253	110	595	709	11
un	256	98	267	110	595	709	11
examen	270	98	305	110	595	709	11
de	307	98	318	110	595	709	11
título.	321	98	349	110	595	709	11
Una	116	114	135	127	595	709	11
segunda	136	114	172	127	595	709	11
escuela	173	114	204	127	595	709	11
fue	206	114	219	127	595	709	11
creada	220	114	249	127	595	709	11
el	250	114	257	127	595	709	11
año	259	114	275	127	595	709	11
1929	276	114	296	127	595	709	11
y	297	114	302	127	595	709	11
se	304	114	313	127	595	709	11
anexó	314	114	340	127	595	709	11
a	341	114	346	127	595	709	11
la	348	114	355	127	595	709	11
Universidad	357	114	410	127	595	709	11
Católica,	411	114	449	127	595	709	11
recibiendo	451	114	496	127	595	709	11
el	99	128	107	141	595	709	11
nombre	110	128	144	141	595	709	11
de	147	128	158	141	595	709	11
Escuela	161	128	195	141	595	709	11
Elvira	198	128	224	141	595	709	11
Matte	227	128	255	141	595	709	11
de	257	128	268	141	595	709	11
Cruchaga,	271	128	317	141	595	709	11
con	320	128	336	141	595	709	11
una	339	128	355	141	595	709	11
fuerte	358	128	385	141	595	709	11
inspiración	388	128	438	141	595	709	11
cristiana.	441	128	482	141	595	709	11
La	485	128	496	141	595	709	11
fundación	99	142	144	155	595	709	11
de	147	142	158	155	595	709	11
esta	161	142	179	155	595	709	11
escuela	182	142	214	155	595	709	11
ofreció	217	142	248	155	595	709	11
una	251	142	268	155	595	709	11
alternativa	271	142	319	155	595	709	11
a	322	142	327	155	595	709	11
la	330	142	338	155	595	709	11
“neutralidad	341	142	397	155	595	709	11
laica”	400	142	425	155	595	709	11
de	428	142	438	155	595	709	11
la	441	142	449	155	595	709	11
anterior	452	142	488	155	595	709	11
y	491	142	496	155	595	709	11
tuvo	99	156	119	169	595	709	11
por	122	156	137	169	595	709	11
fin	139	156	151	169	595	709	11
“preparar	153	156	195	169	595	709	11
y	197	156	203	169	595	709	11
titular	205	156	233	169	595	709	11
Visitadoras	235	156	286	169	595	709	11
Sociales,	288	156	326	169	595	709	11
que	328	156	345	169	595	709	11
podrían	347	156	382	169	595	709	11
servir	384	156	409	169	595	709	11
en	411	156	422	169	595	709	11
las	424	156	436	169	595	709	11
instituciones	438	156	496	169	595	709	11
públicas	99	170	137	183	595	709	11
y	138	170	143	183	595	709	11
privadas.	145	170	185	183	595	709	11
Su	187	170	198	183	595	709	11
formación	200	170	245	183	595	709	11
sería	247	170	267	183	595	709	11
sobre	269	170	293	183	595	709	11
la	295	170	303	183	595	709	11
base	305	170	324	183	595	709	11
de	326	170	337	183	595	709	11
la	338	170	346	183	595	709	11
Doctrina	348	170	387	183	595	709	11
Católica	389	170	426	183	595	709	11
y	428	170	433	183	595	709	11
de	435	170	445	183	595	709	11
las	447	170	459	183	595	709	11
ciencias	461	170	496	183	595	709	11
necesarias	99	184	145	197	595	709	11
para	147	184	166	197	595	709	11
la	168	184	176	197	595	709	11
formación	178	184	223	197	595	709	11
técnica”	225	184	261	197	595	709	11
(Izquierdo,	263	184	313	197	595	709	11
1932,	315	184	337	197	595	709	11
p.	339	184	347	197	595	709	11
32).	349	184	366	197	595	709	11
Se	368	184	379	197	595	709	11
aceptaba	380	184	420	197	595	709	11
a	422	184	427	197	595	709	11
30	429	184	440	197	595	709	11
postulantes,	442	184	496	197	595	709	11
de	99	198	110	211	595	709	11
las	112	198	124	211	595	709	11
que	127	198	143	211	595	709	11
quedaban	146	198	189	211	595	709	11
20	192	198	203	211	595	709	11
luego	205	198	229	211	595	709	11
de	232	198	242	211	595	709	11
someterse	245	198	289	211	595	709	11
a	292	198	297	211	595	709	11
un	299	198	311	211	595	709	11
trimestre	313	198	354	211	595	709	11
de	357	198	367	211	595	709	11
prueba.	370	198	403	211	595	709	11
El	406	198	415	211	595	709	11
ingreso	417	198	450	211	595	709	11
implicaba	452	198	496	211	595	709	11
el	99	212	107	225	595	709	11
pago	109	212	130	225	595	709	11
de	132	212	143	225	595	709	11
una	145	212	162	225	595	709	11
fianza,	164	212	193	225	595	709	11
tener	195	212	218	225	595	709	11
entre	220	212	244	225	595	709	11
20	246	212	257	225	595	709	11
y	259	212	264	225	595	709	11
35	266	212	277	225	595	709	11
años,	279	212	301	225	595	709	11
haber	304	212	329	225	595	709	11
cursado	331	212	366	225	595	709	11
los	368	212	381	225	595	709	11
seis	383	212	399	225	595	709	11
años	401	212	422	225	595	709	11
de	424	212	434	225	595	709	11
humanidades	437	212	496	225	595	709	11
con	99	226	115	239	595	709	11
buen	118	226	140	239	595	709	11
rendimiento,	143	226	200	239	595	709	11
demostrar	202	226	248	239	595	709	11
nociones	251	226	290	239	595	709	11
de	293	226	303	239	595	709	11
manejo	306	226	338	239	595	709	11
del	341	226	354	239	595	709	11
hogar	357	226	382	239	595	709	11
y	385	226	390	239	595	709	11
de	392	226	403	239	595	709	11
economía	405	226	448	239	595	709	11
doméstica	451	226	496	239	595	709	11
y	99	240	104	253	595	709	11
tener	107	240	130	253	595	709	11
la	133	240	140	253	595	709	11
recomendación	143	240	211	253	595	709	11
de	213	240	224	253	595	709	11
un	227	240	238	253	595	709	11
cura.	241	240	263	253	595	709	11
Inicialmente,	265	240	323	253	595	709	11
la	326	240	334	253	595	709	11
formación	336	240	381	253	595	709	11
contemplaba	384	240	442	253	595	709	11
dos	444	240	460	253	595	709	11
años	462	240	483	253	595	709	11
de	485	240	496	253	595	709	11
estudios,	99	254	139	267	595	709	11
pero	141	254	161	267	595	709	11
éstos	164	254	186	267	595	709	11
fueron	189	254	218	267	595	709	11
ampliados	220	254	266	267	595	709	11
a	268	254	273	267	595	709	11
tres	275	254	292	267	595	709	11
con	295	254	311	267	595	709	11
un	313	254	325	267	595	709	11
año	327	254	343	267	595	709	11
final	346	254	366	267	595	709	11
de	368	254	378	267	595	709	11
práctica	381	254	417	267	595	709	11
y	419	254	425	267	595	709	11
tesis.	427	254	450	267	595	709	11
Nuevas	99	294	140	309	595	709	11
mujeres	143	294	186	309	595	709	11
para	189	294	213	309	595	709	11
un	216	294	231	309	595	709	11
nuevo	234	294	267	309	595	709	11
Estado.	270	294	311	309	595	709	11
Visitadoras,	314	294	381	309	595	709	11
carismáticas	384	294	452	309	595	709	11
y	455	294	462	309	595	709	11
modernas	99	309	154	324	595	709	11
Las	99	339	114	352	595	709	11
mujeres	116	339	149	352	595	709	11
profesionales	151	339	207	352	595	709	11
que	209	339	225	352	595	709	11
se	226	339	235	352	595	709	11
encargaron	236	339	284	352	595	709	11
de	286	339	296	352	595	709	11
implementar	298	339	353	352	595	709	11
el	354	339	362	352	595	709	11
trabajo	363	339	394	352	595	709	11
directo	395	339	426	352	595	709	11
con	427	339	443	352	595	709	11
la	445	339	452	352	595	709	11
población	454	339	496	352	595	709	11
en	99	353	110	366	595	709	11
el	112	353	120	366	595	709	11
contexto	122	353	162	366	595	709	11
de	165	353	175	366	595	709	11
las	178	353	190	366	595	709	11
políticas	193	353	231	366	595	709	11
sanitarias	233	353	276	366	595	709	11
modernas	279	353	322	366	595	709	11
y,	325	353	332	366	595	709	11
por	335	353	350	366	595	709	11
ende,	353	353	376	366	595	709	11
de	379	353	389	366	595	709	11
dar	392	353	407	366	595	709	11
fisonomía	409	353	453	366	595	709	11
al	455	353	463	366	595	709	11
Estado	465	353	496	366	595	709	11
Asistencial,	99	367	151	380	595	709	11
se	153	367	162	380	595	709	11
construyeron	164	367	224	380	595	709	11
como	226	367	250	380	595	709	11
sujetos	252	367	283	380	595	709	11
históricos	286	367	330	380	595	709	11
no	332	367	343	380	595	709	11
sólo	346	367	364	380	595	709	11
a	366	367	371	380	595	709	11
partir	373	367	399	380	595	709	11
de	401	367	412	380	595	709	11
la	414	367	422	380	595	709	11
fundación	424	367	469	380	595	709	11
de	471	367	482	380	595	709	11
las	484	367	496	380	595	709	11
nuevas	99	381	130	394	595	709	11
escuelas	132	381	169	394	595	709	11
sino	171	381	190	394	595	709	11
también	192	381	229	394	595	709	11
de	232	381	242	394	595	709	11
lo	245	381	253	394	595	709	11
que	255	381	272	394	595	709	11
heredaron	274	381	319	394	595	709	11
de	322	381	332	394	595	709	11
otras	335	381	357	394	595	709	11
mujeres:	360	381	397	394	595	709	11
las	400	381	412	394	595	709	11
damas	414	381	443	394	595	709	11
visitadoras,	445	381	496	394	595	709	11
las	99	395	111	408	595	709	11
religiosas	114	395	156	408	595	709	11
y	158	395	163	408	595	709	11
las	165	395	178	408	595	709	11
primeras	180	395	219	408	595	709	11
enfermeras.	222	395	273	408	595	709	11
En	116	412	128	425	595	709	11
la	130	412	138	425	595	709	11
segunda	139	412	176	425	595	709	11
mitad	177	412	203	425	595	709	11
del	205	412	218	425	595	709	11
siglo	220	412	240	425	595	709	11
XIX,	242	412	263	425	595	709	11
los	264	412	277	425	595	709	11
hospitales	279	412	323	425	595	709	11
y	325	412	330	425	595	709	11
otras	332	412	354	425	595	709	11
obras	355	412	380	425	595	709	11
asistenciales	381	412	436	425	595	709	11
contaban	438	412	478	425	595	709	11
con	480	412	496	425	595	709	11
un	99	426	111	439	595	709	11
escaso	112	426	140	439	595	709	11
número	141	426	174	439	595	709	11
de	176	426	186	439	595	709	11
médicos	187	426	223	439	595	709	11
y	224	426	229	439	595	709	11
con	231	426	247	439	595	709	11
un	248	426	259	439	595	709	11
puñado	261	426	294	439	595	709	11
de	295	426	305	439	595	709	11
trabajadores	307	426	360	439	595	709	11
hospitalarios,	361	426	418	439	595	709	11
mayoritariamente	420	426	496	439	595	709	11
hombres,	99	440	140	453	595	709	11
conocidos	142	440	187	453	595	709	11
como	190	440	214	453	595	709	11
“practicantes”,	216	440	281	453	595	709	11
que	283	440	300	453	595	709	11
cumplían	302	440	344	453	595	709	11
principalmente	346	440	414	453	595	709	11
funciones	416	440	459	453	595	709	11
de	462	440	472	453	595	709	11
aseo,	474	440	496	453	595	709	11
limpieza	99	454	137	467	595	709	11
de	139	454	150	467	595	709	11
pisos,	151	454	177	467	595	709	11
mantención	178	454	231	467	595	709	11
de	233	454	243	467	595	709	11
camas	245	454	272	467	595	709	11
y	274	454	279	467	595	709	11
cuidados	281	454	321	467	595	709	11
corporales	323	454	369	467	595	709	11
de	371	454	381	467	595	709	11
los	383	454	396	467	595	709	11
enfermos.	398	454	440	467	595	709	11
Para	442	454	462	467	595	709	11
otorgar	464	454	496	467	595	709	11
servicios	99	468	139	481	595	709	11
más	142	468	160	481	595	709	11
especializados	163	468	229	481	595	709	11
estaban	232	468	267	481	595	709	11
las	270	468	282	481	595	709	11
monjas	285	468	318	481	595	709	11
y	321	468	326	481	595	709	11
particularmente	329	468	403	481	595	709	11
las	406	468	418	481	595	709	11
pertenecientes	421	468	488	481	595	709	11
a	491	468	496	481	595	709	11
algunas	99	482	134	495	595	709	11
órdenes	137	482	173	495	595	709	11
religiosas	177	482	220	495	595	709	11
llegadas	223	482	260	495	595	709	11
a	264	482	268	495	595	709	11
Chile	272	482	296	495	595	709	11
durante	300	482	336	495	595	709	11
el	339	482	347	495	595	709	11
siglo	350	482	372	495	595	709	11
XIX	375	482	394	495	595	709	11
(Yaeger,	397	482	435	495	595	709	11
1999,	438	482	461	495	595	709	11
p.	465	482	473	495	595	709	11
441-	476	482	496	495	595	709	11
442;	99	496	119	509	595	709	11
Puga	122	496	144	509	595	709	11
Borne,	146	496	175	509	595	709	11
1895),	178	496	204	509	595	709	11
aunque	207	496	240	509	595	709	11
en	243	496	253	509	595	709	11
estricto	256	496	290	509	595	709	11
rigor	293	496	315	509	595	709	11
las	317	496	329	509	595	709	11
religiosas	332	496	374	509	595	709	11
no	377	496	388	509	595	709	11
recibían	391	496	427	509	595	709	11
ningún	430	496	462	509	595	709	11
tipo	464	496	483	509	595	709	11
de	485	496	496	509	595	709	11
entrenamiento	99	510	164	523	595	709	11
experto	166	510	201	523	595	709	11
y	203	510	208	523	595	709	11
eran	210	510	229	523	595	709	11
valoradas	231	510	273	523	595	709	11
más	275	510	293	523	595	709	11
bien	295	510	314	523	595	709	11
por	316	510	331	523	595	709	11
su	333	510	343	523	595	709	11
disciplina,	345	510	391	523	595	709	11
orden	393	510	419	523	595	709	11
y	421	510	426	523	595	709	11
manejo	428	510	460	523	595	709	11
estricto	462	510	496	523	595	709	11
de	99	524	110	537	595	709	11
las	113	524	125	537	595	709	11
normas	128	524	161	537	595	709	11
hospitalarias	164	524	222	537	595	709	11
(Uribe,	225	524	258	537	595	709	11
2008,	261	524	286	537	595	709	11
p.	289	524	297	537	595	709	11
15),	300	524	316	537	595	709	11
considerándose	319	524	389	537	595	709	11
que	392	524	408	537	595	709	11
su	411	524	421	537	595	709	11
presencia	424	524	467	537	595	709	11
moral	470	524	496	537	595	709	11
beneficiaba	99	538	150	551	595	709	11
a	152	538	157	551	595	709	11
los	159	538	172	551	595	709	11
pobres.	174	538	207	551	595	709	11
Las	116	555	131	567	595	709	11
enfermeras	134	555	183	567	595	709	11
que	185	555	201	567	595	709	11
asistieron	204	555	247	567	595	709	11
y	250	555	255	567	595	709	11
se	257	555	266	567	595	709	11
graduaron	269	555	315	567	595	709	11
en	317	555	328	567	595	709	11
el	330	555	338	567	595	709	11
primer	340	555	370	567	595	709	11
curso	373	555	397	567	595	709	11
de	399	555	410	567	595	709	11
enfermería	412	555	460	567	595	709	11
dictado	462	555	496	567	595	709	11
a	99	569	104	581	595	709	11
comienzos	107	569	154	581	595	709	11
de	156	569	167	581	595	709	11
siglo	170	569	190	581	595	709	11
mostraban	193	569	240	581	595	709	11
ya	243	569	253	581	595	709	11
un	255	569	267	581	595	709	11
perfil	270	569	293	581	595	709	11
diferente	296	569	336	581	595	709	11
al	338	569	346	581	595	709	11
de	349	569	359	581	595	709	11
sus	362	569	376	581	595	709	11
predecesores	379	569	436	581	595	709	11
practicantes,	439	569	496	581	595	709	11
pues	99	583	120	595	595	709	11
las	122	583	134	595	595	709	11
funciones	136	583	179	595	595	709	11
mismas	181	583	214	595	595	709	11
de	216	583	227	595	595	709	11
los	229	583	241	595	595	709	11
hospitales	243	583	288	595	595	709	11
habían	290	583	320	595	595	709	11
cambiado,	322	583	368	595	595	709	11
habían	369	583	400	595	595	709	11
dejado	401	583	431	595	595	709	11
de	433	583	443	595	595	709	11
ser	445	583	458	595	595	709	11
recintos	460	583	496	595	595	709	11
“para	99	597	123	609	595	709	11
ir	126	597	133	609	595	709	11
a	136	597	141	609	595	709	11
morir”	144	597	173	609	595	709	11
y	176	597	181	609	595	709	11
se	184	597	193	609	595	709	11
habían	196	597	227	609	595	709	11
empezado	230	597	275	609	595	709	11
a	278	597	283	609	595	709	11
ocupar	286	597	318	609	595	709	11
específicamente	320	597	393	609	595	709	11
de	396	597	406	609	595	709	11
pacientes	409	597	452	609	595	709	11
enfermos	455	597	496	609	595	709	11
que	99	611	116	623	595	709	11
buscaban	118	611	161	623	595	709	11
su	164	611	174	623	595	709	11
recuperación	177	611	236	623	595	709	11
(Mac	239	611	263	623	595	709	11
Clure,	265	611	293	623	595	709	11
2012).	296	611	323	623	595	709	11
Las	326	611	341	623	595	709	11
enfermeras	344	611	394	623	595	709	11
modernas	397	611	440	623	595	709	11
pertenecían	443	611	496	623	595	709	11
Tempo	124	696	152	708	595	709	11
|	155	696	160	708	595	709	11
Niterói	162	696	191	708	595	709	11
|	193	696	199	708	595	709	11
Vol.	201	696	217	708	595	709	11
24	219	696	229	708	595	709	11
n.	231	696	239	708	595	709	11
2	242	696	247	708	595	709	11
|	249	696	254	708	595	709	11
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	11
2018.	304	696	327	708	595	709	11
379-387	556	696	587	706	595	709	11
a	99	84	104	96	595	709	12
la	107	84	115	96	595	709	12
clase	118	84	139	96	595	709	12
media	142	84	169	96	595	709	12
y	172	84	177	96	595	709	12
eran	180	84	199	96	595	709	12
poseedoras	202	84	252	96	595	709	12
de	255	84	265	96	595	709	12
un	268	84	280	96	595	709	12
mayor	283	84	311	96	595	709	12
nivel	314	84	335	96	595	709	12
educacional	338	84	391	96	595	709	12
no	394	84	405	96	595	709	12
sólo	408	84	426	96	595	709	12
de	470	84	481	96	595	709	12
los	483	84	496	96	595	709	12
antiguos	99	98	138	110	595	709	12
empíricos,	141	98	188	110	595	709	12
sino	191	98	210	110	595	709	12
también	213	98	250	110	595	709	12
en	253	98	263	110	595	709	12
relación	266	98	303	110	595	709	12
con	306	98	322	110	595	709	12
la	325	98	333	110	595	709	12
mayor	336	98	364	110	595	709	12
parte	367	98	391	110	595	709	12
de	394	98	404	110	595	709	12
las	407	98	420	110	595	709	12
mujeres	423	98	458	110	595	709	12
del	461	98	475	110	595	709	12
país	478	98	496	110	595	709	12
(Uribe,	99	112	132	124	595	709	12
2008,	134	112	158	124	595	709	12
p.	160	112	168	124	595	709	12
22),	170	112	188	124	595	709	12
pues	189	112	210	124	595	709	12
aunque	212	112	245	124	595	709	12
para	247	112	266	124	595	709	12
matricularse	268	112	324	124	595	709	12
sólo	326	112	344	124	595	709	12
necesitaban	346	112	399	124	595	709	12
“saber	401	112	428	124	595	709	12
leer	430	112	447	124	595	709	12
y	448	112	454	124	595	709	12
escribir	455	112	489	124	595	709	12
y	491	112	496	124	595	709	12
poseer	99	126	128	138	595	709	12
algunas	130	126	164	138	595	709	12
nociones	166	126	205	138	595	709	12
de	207	126	218	138	595	709	12
aritmética	219	126	265	138	595	709	12
y	267	126	272	138	595	709	12
de	274	126	284	138	595	709	12
sistema	286	126	320	138	595	709	12
métrico”	322	126	360	138	595	709	12
(Uribe,	362	126	394	138	595	709	12
2008,	396	126	420	138	595	709	12
p.	422	126	430	138	595	709	12
18),	432	126	448	138	595	709	12
era	450	126	463	138	595	709	12
éste	465	126	483	138	595	709	12
un	485	126	496	138	595	709	12
requisito	99	140	139	152	595	709	12
que	141	140	158	152	595	709	12
cumplía	160	140	196	152	595	709	12
un	198	140	210	152	595	709	12
escaso	212	140	241	152	595	709	12
40%	243	140	263	152	595	709	12
de	265	140	276	152	595	709	12
la	278	140	286	152	595	709	12
población	288	140	332	152	595	709	12
(Censo,	335	140	369	152	595	709	12
1907).	371	140	398	152	595	709	12
Estas	400	140	424	152	595	709	12
mujeres	426	140	461	152	595	709	12
pueden	463	140	496	152	595	709	12
ser	99	154	112	166	595	709	12
consideradas	115	154	173	166	595	709	12
también	176	154	213	166	595	709	12
con	215	154	231	166	595	709	12
justicia	234	154	267	166	595	709	12
como	269	154	294	166	595	709	12
osadas	296	154	326	166	595	709	12
pioneras	329	154	367	166	595	709	12
en	370	154	380	166	595	709	12
tanto	383	154	407	166	595	709	12
el	410	154	418	166	595	709	12
trabajo	420	154	452	166	595	709	12
femenino	455	154	496	166	595	709	12
en	99	168	110	180	595	709	12
su	112	168	122	180	595	709	12
generalidad	125	168	176	180	595	709	12
era	179	168	192	180	595	709	12
entendido,	194	168	242	180	595	709	12
en	244	168	255	180	595	709	12
la	257	168	265	180	595	709	12
época,	267	168	295	180	595	709	12
como	298	168	322	180	595	709	12
impropio	324	168	365	180	595	709	12
del	368	168	381	180	595	709	12
género	383	168	413	180	595	709	12
y	416	168	421	180	595	709	12
deshonroso	423	168	474	180	595	709	12
para	476	168	496	180	595	709	12
quien	99	182	124	194	595	709	12
lo	127	182	135	194	595	709	12
desempeñaba.	137	182	200	194	595	709	12
La	202	182	213	194	595	709	12
mujer	215	182	241	194	595	709	12
debía	243	182	267	194	595	709	12
salir	270	182	289	194	595	709	12
del	291	182	304	194	595	709	12
hogar	307	182	332	194	595	709	12
exclusivamente	334	182	403	194	595	709	12
cuando	405	182	438	194	595	709	12
los	440	182	453	194	595	709	12
apremios	455	182	496	194	595	709	12
económicos	99	196	152	208	595	709	12
de	154	196	165	208	595	709	12
la	168	196	175	208	595	709	12
familia	178	196	208	208	595	709	12
así	211	196	223	208	595	709	12
lo	226	196	234	208	595	709	12
obligasen,	237	196	282	208	595	709	12
o	284	196	290	208	595	709	12
cuando	293	196	325	208	595	709	12
quisiera	328	196	363	208	595	709	12
asistir	366	196	393	208	595	709	12
a	396	196	401	208	595	709	12
tareas	404	196	430	208	595	709	12
de	433	196	444	208	595	709	12
caridad,	446	196	482	208	595	709	12
no	485	196	496	208	595	709	12
remuneradas.	99	210	158	222	595	709	12
Sólo	159	210	178	222	595	709	12
un	180	210	192	222	595	709	12
puñado	193	210	226	222	595	709	12
de	228	210	238	222	595	709	12
oficios	240	210	269	222	595	709	12
eran	270	210	289	222	595	709	12
apropiados	291	210	339	222	595	709	12
para	341	210	360	222	595	709	12
las	362	210	374	222	595	709	12
mujeres	375	210	410	222	595	709	12
como	411	210	435	222	595	709	12
las	437	210	449	222	595	709	12
que	450	210	466	222	595	709	12
hemos	468	210	496	222	595	709	12
descrito	99	224	134	236	595	709	12
—vendedoras,	136	224	198	236	595	709	12
telefonistas,	199	224	251	236	595	709	12
profesoras—	252	224	308	236	595	709	12
y	309	224	314	236	595	709	12
debían	316	224	345	236	595	709	12
desempeñarse	347	224	407	236	595	709	12
exclusivamente	409	224	476	236	595	709	12
para	477	224	496	236	595	709	12
solventar	99	238	140	250	595	709	12
problemas	143	238	190	250	595	709	12
económicos	192	238	245	250	595	709	12
temporales	247	238	297	250	595	709	12
(Hutchison,	299	238	353	250	595	709	12
206,	356	238	375	250	595	709	12
p.183)	377	238	404	250	595	709	12
y,	406	238	414	250	595	709	12
por	417	238	432	250	595	709	12
tanto,	435	238	461	250	595	709	12
hacerlo	463	238	496	250	595	709	12
como	99	252	123	264	595	709	12
enfermeras,	126	252	177	264	595	709	12
en	179	252	190	264	595	709	12
un	192	252	204	264	595	709	12
oficio	206	252	231	264	595	709	12
novedoso,	233	252	278	264	595	709	12
expuestas	280	252	325	264	595	709	12
a	327	252	332	264	595	709	12
riegos	334	252	361	264	595	709	12
para	363	252	383	264	595	709	12
la	385	252	393	264	595	709	12
salud	395	252	419	264	595	709	12
y	421	252	427	264	595	709	12
subordinadas	429	252	489	264	595	709	12
a	491	252	496	264	595	709	12
una	99	266	116	278	595	709	12
autoridad	119	266	162	278	595	709	12
masculina	165	266	210	278	595	709	12
eventualmente	213	266	278	278	595	709	12
seductora,	281	266	327	278	595	709	12
sólo	330	266	348	278	595	709	12
podía	351	266	376	278	595	709	12
justificarse	379	266	428	278	595	709	12
desde	430	266	456	278	595	709	12
el	459	266	466	278	595	709	12
punto	469	266	496	278	595	709	12
de	99	280	110	292	595	709	12
vista	112	280	133	292	595	709	12
de	136	280	146	292	595	709	12
la	149	280	156	292	595	709	12
honorabilidad	159	280	221	292	595	709	12
implicada	224	280	268	292	595	709	12
en	270	280	280	292	595	709	12
el	283	280	291	292	595	709	12
desempeño	293	280	343	292	595	709	12
(Uribe,	345	280	378	292	595	709	12
2008).	380	280	409	292	595	709	12
Con	116	296	135	309	595	709	12
todo,	138	296	161	309	595	709	12
la	164	296	172	309	595	709	12
enfermería	175	296	224	309	595	709	12
se	227	296	236	309	595	709	12
consolidó	239	296	283	309	595	709	12
en	286	296	296	309	595	709	12
los	299	296	312	309	595	709	12
años	315	296	336	309	595	709	12
siguientes	339	296	385	309	595	709	12
pues	388	296	409	309	595	709	12
vino	412	296	431	309	595	709	12
a	434	296	439	309	595	709	12
satisfacer	442	296	485	309	595	709	12
la	488	296	496	309	595	709	12
necesidad	99	310	143	323	595	709	12
de	146	310	157	323	595	709	12
contar	159	310	188	323	595	709	12
con	191	310	207	323	595	709	12
un	210	310	222	323	595	709	12
“cuerpo	225	310	259	323	595	709	12
científico	262	310	304	323	595	709	12
de	306	310	317	323	595	709	12
enfermeras	320	310	369	323	595	709	12
para	372	310	391	323	595	709	12
atender	394	310	428	323	595	709	12
a	431	310	436	323	595	709	12
los	438	310	451	323	595	709	12
pacientes	454	310	496	323	595	709	12
en	99	324	110	337	595	709	12
los	112	324	125	337	595	709	12
hospitales”	127	324	176	337	595	709	12
(Flores,	178	324	213	337	595	709	12
1965,	215	324	237	337	595	709	12
p.	240	324	248	337	595	709	12
47-48).	250	324	282	337	595	709	12
El	285	324	294	337	595	709	12
traspaso	296	324	334	337	595	709	12
del	336	324	350	337	595	709	12
primer	352	324	382	337	595	709	12
curso	384	324	409	337	595	709	12
a	411	324	416	337	595	709	12
la	418	324	426	337	595	709	12
Universidad	428	324	483	337	595	709	12
de	485	324	496	337	595	709	12
Chile	99	338	123	351	595	709	12
fue	125	338	139	351	595	709	12
también	140	338	177	351	595	709	12
un	179	338	191	351	595	709	12
espaldarazo	192	338	245	351	595	709	12
para	247	338	267	351	595	709	12
el	269	338	276	351	595	709	12
nuevo	278	338	305	351	595	709	12
oficio,	307	338	334	351	595	709	12
entre	335	338	359	351	595	709	12
otras	360	338	383	351	595	709	12
cosas	385	338	408	351	595	709	12
porque	410	338	442	351	595	709	12
garantizaba	444	338	496	351	595	709	12
la	99	352	107	365	595	709	12
supervisión	110	352	162	365	595	709	12
médica	165	352	197	365	595	709	12
más	200	352	218	365	595	709	12
sistemática	221	352	272	365	595	709	12
a	275	352	280	365	595	709	12
las	283	352	295	365	595	709	12
aspirantes,	298	352	347	365	595	709	12
visibilizó	350	352	391	365	595	709	12
la	394	352	402	365	595	709	12
oferta	405	352	431	365	595	709	12
formativa	434	352	477	365	595	709	12
y	480	352	486	365	595	709	12
el	488	352	496	365	595	709	12
mercado	99	366	137	379	595	709	12
asistencial	140	366	186	379	595	709	12
al	189	366	197	379	595	709	12
que	199	366	215	379	595	709	12
estaba	218	366	246	379	595	709	12
dirigida	249	366	283	379	595	709	12
y	286	366	291	379	595	709	12
lo	293	366	302	379	595	709	12
dotó	304	366	325	379	595	709	12
de	327	366	338	379	595	709	12
atributos	340	366	381	379	595	709	12
simbólicos	383	366	431	379	595	709	12
que	433	366	450	379	595	709	12
otorgaron	452	366	496	379	595	709	12
identidad	99	380	143	393	595	709	12
a	145	380	150	393	595	709	12
las	153	380	165	393	595	709	12
estudiantes:	168	380	223	393	595	709	12
un	226	380	237	393	595	709	12
uniforme	240	380	281	393	595	709	12
oficial,	284	380	314	393	595	709	12
un	317	380	329	393	595	709	12
estandarte,	331	380	381	393	595	709	12
un	384	380	396	393	595	709	12
himno	399	380	428	393	595	709	12
y	431	380	436	393	595	709	12
una	439	380	455	393	595	709	12
insignia.	458	380	496	393	595	709	12
Una	99	394	118	407	595	709	12
década	120	394	151	407	595	709	12
después,	153	394	191	407	595	709	12
en	193	394	203	407	595	709	12
1914,	205	394	226	407	595	709	12
parecían	228	394	266	407	595	709	12
haberse	268	394	302	407	595	709	12
consolidado	304	394	358	407	595	709	12
ya	360	394	370	407	595	709	12
las	371	394	384	407	595	709	12
bases	385	394	410	407	595	709	12
profesionales	411	394	470	407	595	709	12
de	472	394	482	407	595	709	12
un	484	394	496	407	595	709	12
trabajo	99	408	131	421	595	709	12
moderno:	133	408	175	421	595	709	12
las	178	408	190	421	595	709	12
alumnas	193	408	230	421	595	709	12
podían	233	408	263	421	595	709	12
apreciar	266	408	302	421	595	709	12
con	305	408	321	421	595	709	12
justicia	323	408	356	421	595	709	12
que	358	408	375	421	595	709	12
el	377	408	385	421	595	709	12
desempeño	388	408	438	421	595	709	12
les	440	408	452	421	595	709	12
auguraba	455	408	496	421	595	709	12
un	99	422	111	435	595	709	12
buen	113	422	135	435	595	709	12
“porvenir”,	138	422	186	435	595	709	12
pues	188	422	209	435	595	709	12
la	211	422	219	435	595	709	12
imagen	221	422	253	435	595	709	12
de	255	422	266	435	595	709	12
la	268	422	276	435	595	709	12
“simple	278	422	312	435	595	709	12
cuidadora”	314	422	362	435	595	709	12
había	364	422	389	435	595	709	12
sido	391	422	410	435	595	709	12
reemplazada	412	422	468	435	595	709	12
por	471	422	486	435	595	709	12
la	488	422	496	435	595	709	12
noción	99	436	130	449	595	709	12
de	132	436	142	449	595	709	12
“carrera”	144	436	183	449	595	709	12
y,	185	436	193	449	595	709	12
por	195	436	210	449	595	709	12
ende,	212	436	236	449	595	709	12
las	238	436	250	449	595	709	12
aspirantes	252	436	298	449	595	709	12
debían	300	436	330	449	595	709	12
saber	332	436	356	449	595	709	12
que	358	436	374	449	595	709	12
se	376	436	385	449	595	709	12
les	387	436	399	449	595	709	12
presentaban	401	436	456	449	595	709	12
“muchas	458	436	496	449	595	709	12
oportunidades	99	450	164	463	595	709	12
[…]	167	450	181	463	595	709	12
para	184	450	203	463	595	709	12
trabajar	206	450	241	463	595	709	12
en	244	450	254	463	595	709	12
una	257	450	273	463	595	709	12
rama	276	450	298	463	595	709	12
de	301	450	311	463	595	709	12
la	314	450	322	463	595	709	12
actividad	324	450	365	463	595	709	12
que	368	450	384	463	595	709	12
constituye	387	450	434	463	595	709	12
ya	436	450	446	463	595	709	12
en	449	450	459	463	595	709	12
nuestro	462	450	496	463	595	709	12
país	99	464	117	477	595	709	12
una	120	464	136	477	595	709	12
anhelada	139	464	178	477	595	709	12
profesión”	181	464	226	477	595	709	12
(Prospecto,	229	464	280	477	595	709	12
1914,	282	464	303	477	595	709	12
p.	306	464	314	477	595	709	12
3-4).	316	464	338	477	595	709	12
Sin	116	481	131	494	595	709	12
embargo,	134	481	175	494	595	709	12
el	177	481	185	494	595	709	12
Censo	188	481	216	494	595	709	12
de	219	481	229	494	595	709	12
1920	232	481	253	494	595	709	12
registraba	256	481	301	494	595	709	12
muy	303	481	323	494	595	709	12
pocas	326	481	351	494	595	709	12
mujeres	354	481	389	494	595	709	12
profesionales	392	481	451	494	595	709	12
en	454	481	464	494	595	709	12
el	467	481	475	494	595	709	12
país	478	481	496	494	595	709	12
(menos	99	495	132	508	595	709	12
de	134	495	145	508	595	709	12
un	147	495	158	508	595	709	12
1%	160	495	173	508	595	709	12
de	174	495	185	508	595	709	12
la	187	495	195	508	595	709	12
población	197	495	241	508	595	709	12
femenina)	242	495	287	508	595	709	12
y	289	495	294	508	595	709	12
menos	296	495	325	508	595	709	12
todavía	327	495	360	508	595	709	12
en	361	495	372	508	595	709	12
el	374	495	382	508	595	709	12
ámbito	383	495	415	508	595	709	12
sanitario.	417	495	458	508	595	709	12
De	460	495	472	508	595	709	12
estas	474	495	496	508	595	709	12
últimas,	99	509	135	522	595	709	12
se	138	509	147	522	595	709	12
contaban	149	509	191	522	595	709	12
en	193	509	204	522	595	709	12
ese	207	509	220	522	595	709	12
momento	223	509	265	522	595	709	12
34	268	509	279	522	595	709	12
doctoras,	281	509	322	522	595	709	12
66	325	509	336	522	595	709	12
dentistas,	339	509	382	522	595	709	12
182	384	509	399	522	595	709	12
farmacéuticas	402	509	463	522	595	709	12
y	466	509	471	522	595	709	12
1.643	474	509	496	522	595	709	12
matronas.	99	523	143	536	595	709	12
2	143	523	147	531	595	709	12
De	149	523	161	536	595	709	12
las	164	523	176	536	595	709	12
enfermeras	178	523	227	536	595	709	12
propiamente	229	523	286	536	595	709	12
tales	289	523	310	536	595	709	12
no	312	523	323	536	595	709	12
sabemos	326	523	364	536	595	709	12
el	366	523	374	536	595	709	12
número	376	523	411	536	595	709	12
exacto,	413	523	445	536	595	709	12
puesto	447	523	477	536	595	709	12
que	480	523	496	536	595	709	12
se	99	537	108	550	595	709	12
consignan	111	537	156	550	595	709	12
991	158	537	173	550	595	709	12
pero	175	537	195	550	595	709	12
se	198	537	207	550	595	709	12
trata	209	537	230	550	595	709	12
de	233	537	243	550	595	709	12
una	246	537	262	550	595	709	12
cifra	264	537	284	550	595	709	12
claramente	287	537	336	550	595	709	12
abultada	338	537	377	550	595	709	12
probablemente	379	537	447	550	595	709	12
por	449	537	464	550	595	709	12
incluir	467	537	496	550	595	709	12
en	99	551	110	564	595	709	12
ella	112	551	128	564	595	709	12
a	130	551	135	564	595	709	12
todos	137	551	162	564	595	709	12
los	164	551	177	564	595	709	12
cuidadores	180	551	228	564	595	709	12
de	231	551	241	564	595	709	12
enfermos	243	551	284	564	595	709	12
de	287	551	297	564	595	709	12
los	300	551	312	564	595	709	12
hospitales	315	551	360	564	595	709	12
(Censo	362	551	394	564	595	709	12
1920,	397	551	419	564	595	709	12
p.	422	551	430	564	595	709	12
407).	432	551	455	564	595	709	12
La	106	607	114	615	595	709	12
matronería	118	607	155	615	595	709	12
fue	159	607	170	615	595	709	12
el	174	607	180	615	595	709	12
más	184	607	198	615	595	709	12
antiguo	203	607	228	615	595	709	12
oficio	232	607	250	615	595	709	12
profesional	255	607	291	615	595	709	12
sanitario	296	607	324	615	595	709	12
femenino.	328	607	361	615	595	709	12
Se	366	607	374	615	595	709	12
introdujo	378	607	408	615	595	709	12
la	412	607	418	615	595	709	12
formación	422	607	456	615	595	709	12
en	460	607	469	615	595	709	12
1833	473	607	488	615	595	709	12
y	492	607	496	615	595	709	12
tempranamente	99	616	154	625	595	709	12
quedó	155	616	177	625	595	709	12
incorporado	179	616	220	625	595	709	12
a	222	616	226	625	595	709	12
la	228	616	234	625	595	709	12
Universidad	236	616	275	625	595	709	12
de	277	616	286	625	595	709	12
Chile,	288	616	305	625	595	709	12
cuando	307	616	333	625	595	709	12
ésta	335	616	349	625	595	709	12
se	351	616	358	625	595	709	12
fundó	360	616	380	625	595	709	12
en	382	616	390	625	595	709	12
1842	392	616	407	625	595	709	12
(Zárate,	409	616	434	625	595	709	12
2007).	436	616	457	625	595	709	12
2	99	607	102	612	595	709	12
Tempo	124	696	152	708	595	709	12
|	155	696	160	708	595	709	12
Niterói	162	696	191	708	595	709	12
|	193	696	199	708	595	709	12
Vol.	201	696	217	708	595	709	12
24	219	696	229	708	595	709	12
n.	231	696	239	708	595	709	12
2	242	696	247	708	595	709	12
|	249	696	254	708	595	709	12
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	12
2018.	304	696	327	708	595	709	12
380-387	556	696	587	706	595	709	12
No	116	84	130	96	595	709	13
es	132	84	141	96	595	709	13
raro	143	84	161	96	595	709	13
entonces	163	84	203	96	595	709	13
que	205	84	221	96	595	709	13
Alejandro	223	84	266	96	595	709	13
del	268	84	282	96	595	709	13
Río	284	84	300	96	595	709	13
hubiese	302	84	336	96	595	709	13
puesto	338	84	368	96	595	709	13
tanto	370	84	394	96	595	709	13
énfasis	396	84	426	96	595	709	13
en	428	84	439	96	595	709	13
la	441	84	448	96	595	709	13
escasez	450	84	484	96	595	709	13
de	485	84	496	96	595	709	13
personal	99	98	137	110	595	709	13
y	140	98	145	110	595	709	13
que	147	98	163	110	595	709	13
tanto	166	98	190	110	595	709	13
él	192	98	200	110	595	709	13
como	202	98	226	110	595	709	13
otros	229	98	252	110	595	709	13
médicos	254	98	291	110	595	709	13
de	293	98	304	110	595	709	13
la	306	98	314	110	595	709	13
Beneficencia	316	98	372	110	595	709	13
hubiesen	374	98	414	110	595	709	13
insistido,	417	98	458	110	595	709	13
a	460	98	465	110	595	709	13
contar	467	98	496	110	595	709	13
de	99	112	110	124	595	709	13
1919,	113	112	133	124	595	709	13
en	136	112	147	124	595	709	13
la	150	112	157	124	595	709	13
necesidad	160	112	204	124	595	709	13
de	207	112	218	124	595	709	13
formar	220	112	250	124	595	709	13
enfermeras	253	112	302	124	595	709	13
sanitarias	305	112	348	124	595	709	13
que	351	112	367	124	595	709	13
elevaran	370	112	407	124	595	709	13
la	409	112	417	124	595	709	13
calidad	420	112	452	124	595	709	13
del	455	112	469	124	595	709	13
oficio	471	112	496	124	595	709	13
y	99	126	104	138	595	709	13
se	107	126	116	138	595	709	13
capacitasen	119	126	172	138	595	709	13
para	175	126	195	138	595	709	13
desempeñar	198	126	252	138	595	709	13
tareas	255	126	282	138	595	709	13
de	285	126	296	138	595	709	13
administración.	298	126	369	138	595	709	13
Habiendo	372	126	416	138	595	709	13
asumido	419	126	458	138	595	709	13
Estados	460	126	496	138	595	709	13
Unidos	99	140	132	152	595	709	13
el	135	140	143	152	595	709	13
dominio	146	140	183	152	595	709	13
de	186	140	196	152	595	709	13
la	199	140	207	152	595	709	13
promoción	210	140	258	152	595	709	13
de	261	140	272	152	595	709	13
la	275	140	283	152	595	709	13
salud	285	140	309	152	595	709	13
pública	312	140	346	152	595	709	13
a	348	140	353	152	595	709	13
nivel	356	140	378	152	595	709	13
internacional,	381	140	442	152	595	709	13
tomando	445	140	485	152	595	709	13
el	488	140	496	152	595	709	13
control	99	154	131	166	595	709	13
de	133	154	144	166	595	709	13
la	146	154	153	166	595	709	13
Oficina	155	154	188	166	595	709	13
Sanitaria	190	154	229	166	595	709	13
Panamericana	231	154	293	166	595	709	13
y	295	154	300	166	595	709	13
apoyando	302	154	345	166	595	709	13
la	347	154	355	166	595	709	13
labor	356	154	379	166	595	709	13
salubrista	381	154	425	166	595	709	13
de	427	154	437	166	595	709	13
la	439	154	447	166	595	709	13
Fundación	449	154	496	166	595	709	13
Rockefeller,	99	168	153	180	595	709	13
se	155	168	165	180	595	709	13
fue	167	168	181	180	595	709	13
introduciendo	184	168	248	180	595	709	13
en	250	168	261	180	595	709	13
diferentes	264	168	308	180	595	709	13
países	311	168	338	180	595	709	13
latinoamericanos	341	168	418	180	595	709	13
la	421	168	428	180	595	709	13
idea	431	168	450	180	595	709	13
de	452	168	463	180	595	709	13
formar	466	168	496	180	595	709	13
enfermeras	99	182	148	194	595	709	13
sanitarias	150	182	193	194	595	709	13
que	196	182	212	194	595	709	13
cambiaran	214	182	261	194	595	709	13
el	263	182	271	194	595	709	13
rol	273	182	285	194	595	709	13
estrictamente	288	182	349	194	595	709	13
curativo	351	182	388	194	595	709	13
de	390	182	401	194	595	709	13
las	403	182	415	194	595	709	13
anteriores,	417	182	465	194	595	709	13
por	467	182	482	194	595	709	13
un	484	182	496	194	595	709	13
contacto	99	196	138	208	595	709	13
más	141	196	158	208	595	709	13
directo	161	196	192	208	595	709	13
con	195	196	211	208	595	709	13
las	213	196	225	208	595	709	13
familias	227	196	262	208	595	709	13
en	264	196	275	208	595	709	13
terreno	277	196	310	208	595	709	13
y	312	196	317	208	595	709	13
la	320	196	327	208	595	709	13
apropiación	330	196	383	208	595	709	13
de	385	196	396	208	595	709	13
tareas	398	196	424	208	595	709	13
administrativas	427	196	496	208	595	709	13
(La	99	210	114	222	595	709	13
formación	116	210	162	222	595	709	13
de	164	210	174	222	595	709	13
las	176	210	189	222	595	709	13
enfermeras,	191	210	242	222	595	709	13
1923,	244	210	266	222	595	709	13
p.	268	210	277	222	595	709	13
415-419).	279	210	319	222	595	709	13
En	321	210	333	222	595	709	13
ese	335	210	349	222	595	709	13
marco,	351	210	381	222	595	709	13
la	383	210	391	222	595	709	13
presencia	393	210	436	222	595	709	13
de	438	210	448	222	595	709	13
John	450	210	471	222	595	709	13
Long	474	210	496	222	595	709	13
en	99	224	110	236	595	709	13
Chile	113	224	137	236	595	709	13
—miembro	141	224	192	236	595	709	13
de	195	224	206	236	595	709	13
la	209	224	217	236	595	709	13
Fundación	220	224	269	236	595	709	13
y	272	224	277	236	595	709	13
asesor	280	224	308	236	595	709	13
del	311	224	325	236	595	709	13
gobierno	328	224	369	236	595	709	13
para	372	224	392	236	595	709	13
la	395	224	403	236	595	709	13
implementación	406	224	479	236	595	709	13
del	482	224	496	236	595	709	13
Código	99	238	132	250	595	709	13
Sanitario	134	238	174	250	595	709	13
de	177	238	187	250	595	709	13
1925—	189	238	220	250	595	709	13
fue	223	238	236	250	595	709	13
fundamental	239	238	295	250	595	709	13
(Escuela	297	238	335	250	595	709	13
de	338	238	348	250	595	709	13
Enfermeras,	350	238	403	250	595	709	13
1942,	406	238	428	250	595	709	13
p.	431	238	439	250	595	709	13
9)	441	238	451	250	595	709	13
y	453	238	458	250	595	709	13
terminó	461	238	496	250	595	709	13
convenciendo	99	252	161	264	595	709	13
al	164	252	172	264	595	709	13
Director	174	252	212	264	595	709	13
de	215	252	225	264	595	709	13
Sanidad	228	252	264	264	595	709	13
y	267	252	272	264	595	709	13
a	275	252	280	264	595	709	13
los	283	252	295	264	595	709	13
Directores	298	252	345	264	595	709	13
de	348	252	358	264	595	709	13
la	361	252	369	264	595	709	13
Beneficencia	372	252	428	264	595	709	13
de	431	252	441	264	595	709	13
que	444	252	460	264	595	709	13
era	463	252	477	264	595	709	13
una	480	252	496	264	595	709	13
buena	99	266	126	278	595	709	13
idea	128	266	147	278	595	709	13
ampliar	149	266	183	278	595	709	13
el	185	266	193	278	595	709	13
campo	195	266	224	278	595	709	13
de	226	266	237	278	595	709	13
desempeño	239	266	289	278	595	709	13
tradicional	291	266	339	278	595	709	13
de	341	266	352	278	595	709	13
la	354	266	362	278	595	709	13
profesión,	364	266	408	278	595	709	13
pues	410	266	431	278	595	709	13
las	433	266	445	278	595	709	13
enfermeras	447	266	496	278	595	709	13
visitadoras	99	280	147	292	595	709	13
servirían	149	280	187	292	595	709	13
“para	188	280	212	292	595	709	13
secundar	213	280	253	292	595	709	13
al	255	280	262	292	595	709	13
médico	264	280	296	292	595	709	13
en	298	280	308	292	595	709	13
el	310	280	317	292	595	709	13
dispensario	319	280	370	292	595	709	13
mismo	371	280	401	292	595	709	13
y	402	280	408	292	595	709	13
para	409	280	429	292	595	709	13
vigilar	430	280	458	292	595	709	13
y	460	280	465	292	595	709	13
dirigir,	466	280	496	292	595	709	13
según	99	294	125	306	595	709	13
las	128	294	140	306	595	709	13
instrucciones	142	294	202	306	595	709	13
recibidas,	204	294	247	306	595	709	13
las	249	294	262	306	595	709	13
prescripciones	264	294	329	306	595	709	13
médicas”	331	294	371	306	595	709	13
(Del	374	294	393	306	595	709	13
Río,	395	294	414	306	595	709	13
1923b,	416	294	444	306	595	709	13
p.	446	294	455	306	595	709	13
395).	457	294	479	306	595	709	13
Otro	116	310	138	323	595	709	13
paso	141	310	163	323	595	709	13
dado	166	310	189	323	595	709	13
en	192	310	203	323	595	709	13
la	206	310	214	323	595	709	13
misma	217	310	248	323	595	709	13
senda	251	310	277	323	595	709	13
fue	281	310	295	323	595	709	13
crear,	298	310	324	323	595	709	13
en	327	310	338	323	595	709	13
1921,	341	310	363	323	595	709	13
un	366	310	378	323	595	709	13
Proyecto	382	310	423	323	595	709	13
de	426	310	437	323	595	709	13
Reglamento	440	310	496	323	595	709	13
para	99	324	119	337	595	709	13
Escuelas	122	324	160	337	595	709	13
de	163	324	174	337	595	709	13
Enfermeras	177	324	227	337	595	709	13
que	230	324	247	337	595	709	13
permitiera	250	324	297	337	595	709	13
uniformar	299	324	344	337	595	709	13
programas,	347	324	397	337	595	709	13
requisitos	400	324	444	337	595	709	13
y	447	324	452	337	595	709	13
prácticas	455	324	496	337	595	709	13
(Flores,	99	338	133	351	595	709	13
1965,	135	338	158	351	595	709	13
p.	160	338	168	351	595	709	13
55)	170	338	185	351	595	709	13
y	187	338	192	351	595	709	13
a	194	338	199	351	595	709	13
fines	201	338	222	351	595	709	13
de	224	338	235	351	595	709	13
1924	237	338	257	351	595	709	13
se	260	338	269	351	595	709	13
creó	271	338	290	351	595	709	13
el	292	338	299	351	595	709	13
Consejo	301	338	337	351	595	709	13
Superior	339	338	378	351	595	709	13
del	380	338	393	351	595	709	13
Servicio	395	338	431	351	595	709	13
de	433	338	444	351	595	709	13
Enfermeras	446	338	496	351	595	709	13
conformado	99	352	153	365	595	709	13
por	155	352	171	365	595	709	13
los	174	352	186	365	595	709	13
directores	189	352	234	365	595	709	13
de	237	352	248	365	595	709	13
las	250	352	263	365	595	709	13
Escuelas	265	352	304	365	595	709	13
de	307	352	317	365	595	709	13
Enfermería,	320	352	372	365	595	709	13
el	374	352	382	365	595	709	13
decano	385	352	417	365	595	709	13
de	419	352	430	365	595	709	13
la	433	352	441	365	595	709	13
Facultad	443	352	483	365	595	709	13
de	486	352	496	365	595	709	13
Medicina	99	366	141	379	595	709	13
y	143	366	149	379	595	709	13
dos	151	366	166	379	595	709	13
funcionarios	169	366	224	379	595	709	13
de	226	366	237	379	595	709	13
la	239	366	247	379	595	709	13
Dirección	249	366	292	379	595	709	13
General	294	366	330	379	595	709	13
de	332	366	342	379	595	709	13
Sanidad,	344	366	383	379	595	709	13
destinado	385	366	429	379	595	709	13
a	431	366	436	379	595	709	13
“estimular	438	366	484	379	595	709	13
su	486	366	496	379	595	709	13
perfeccionamiento,	99	380	184	393	595	709	13
para	187	380	206	393	595	709	13
procurar	208	380	247	393	595	709	13
su	250	380	260	393	595	709	13
acceso	262	380	291	393	595	709	13
a	293	380	298	393	595	709	13
los	300	380	313	393	595	709	13
puestos	315	380	350	393	595	709	13
superiores	352	380	398	393	595	709	13
a	401	380	405	393	595	709	13
que	408	380	424	393	595	709	13
puedan	426	380	459	393	595	709	13
y	462	380	467	393	595	709	13
deban	469	380	496	393	595	709	13
aspirar,	99	394	133	407	595	709	13
para	135	394	155	407	595	709	13
ponerlas	158	394	196	407	595	709	13
en	199	394	209	407	595	709	13
contacto	212	394	251	407	595	709	13
con	254	394	270	407	595	709	13
el	273	394	280	407	595	709	13
público	283	394	317	407	595	709	13
que	320	394	336	407	595	709	13
solicite	339	394	371	407	595	709	13
sus	374	394	388	407	595	709	13
servicios”	391	394	433	407	595	709	13
y	436	394	441	407	595	709	13
otras	444	394	467	407	595	709	13
tareas	469	394	496	407	595	709	13
de	99	408	110	421	595	709	13
progreso	112	408	151	421	595	709	13
gremial	154	408	187	421	595	709	13
(Del	189	408	209	421	595	709	13
Río,	211	408	229	421	595	709	13
1925,	231	408	254	421	595	709	13
p.	256	408	265	421	595	709	13
402).	267	408	290	421	595	709	13
Asunto	116	425	148	438	595	709	13
aparte	150	425	178	438	595	709	13
era	179	425	193	438	595	709	13
el	194	425	202	438	595	709	13
tema	204	425	225	438	595	709	13
de	227	425	238	438	595	709	13
las	239	425	251	438	595	709	13
condiciones	253	425	305	438	595	709	13
que	307	425	323	438	595	709	13
deberían	324	425	363	438	595	709	13
tener	364	425	387	438	595	709	13
las	389	425	401	438	595	709	13
postulantes,	402	425	456	438	595	709	13
pues	457	425	478	438	595	709	13
una	480	425	496	438	595	709	13
orientación	99	439	150	452	595	709	13
moderna	152	439	191	452	595	709	13
en	194	439	204	452	595	709	13
la	206	439	214	452	595	709	13
instrucción	216	439	267	452	595	709	13
necesitaba	270	439	316	452	595	709	13
un	319	439	330	452	595	709	13
perfil	333	439	356	452	595	709	13
más	359	439	376	452	595	709	13
refinado.	378	439	418	452	595	709	13
Según	420	439	447	452	595	709	13
Del	449	439	464	452	595	709	13
Río,	467	439	485	452	595	709	13
se	487	439	496	452	595	709	13
requería	99	453	136	466	595	709	13
contar	138	453	167	466	595	709	13
con	169	453	185	466	595	709	13
estudiantes	187	453	238	466	595	709	13
que	240	453	256	466	595	709	13
tuvieran	258	453	295	466	595	709	13
“vocación	297	453	340	466	595	709	13
para	342	453	361	466	595	709	13
dedicarse	363	453	406	466	595	709	13
al	407	453	415	466	595	709	13
cuidado	417	453	453	466	595	709	13
científico	455	453	496	466	595	709	13
de	99	467	110	480	595	709	13
los	112	467	125	480	595	709	13
enfermos”	127	467	171	480	595	709	13
a	174	467	179	480	595	709	13
fin	181	467	193	480	595	709	13
de	195	467	206	480	595	709	13
conformar	208	467	254	480	595	709	13
un	256	467	268	480	595	709	13
cuerpo	270	467	301	480	595	709	13
de	303	467	314	480	595	709	13
“enfermeras	316	467	368	480	595	709	13
de	371	467	381	480	595	709	13
verdad”.	383	467	420	480	595	709	13
Había	422	467	449	480	595	709	13
que	451	467	468	480	595	709	13
elevar	470	467	496	480	595	709	13
el	99	481	107	494	595	709	13
nivel	109	481	130	494	595	709	13
de	132	481	143	494	595	709	13
las	145	481	157	494	595	709	13
postulantes	159	481	211	494	595	709	13
exigiendo	213	481	256	494	595	709	13
“un	258	481	273	494	595	709	13
grado	275	481	301	494	595	709	13
de	303	481	313	494	595	709	13
instrucción	315	481	366	494	595	709	13
suficiente,	368	481	413	494	595	709	13
cultura,	415	481	450	494	595	709	13
aptitudes,	452	481	496	494	595	709	13
vocación,	99	495	141	508	595	709	13
buena	143	495	170	508	595	709	13
salud	173	495	196	508	595	709	13
y	199	495	204	508	595	709	13
un	206	495	218	508	595	709	13
elevando	220	495	260	508	595	709	13
standard	262	495	296	508	595	709	13
moral”	298	495	328	508	595	709	13
(Del	330	495	350	508	595	709	13
Río,	352	495	370	508	595	709	13
1925,	373	495	395	508	595	709	13
p.	397	495	406	508	595	709	13
401).	408	495	430	508	595	709	13
Los	116	512	132	525	595	709	13
requisitos	136	512	182	525	595	709	13
así	185	512	197	525	595	709	13
estipulados	200	512	253	525	595	709	13
comenzaron	257	512	313	525	595	709	13
a	316	512	321	525	595	709	13
regir	324	512	346	525	595	709	13
con	349	512	366	525	595	709	13
la	369	512	377	525	595	709	13
creación	380	512	419	525	595	709	13
de	422	512	433	525	595	709	13
la	436	512	444	525	595	709	13
Escuela	447	512	482	525	595	709	13
de	485	512	496	525	595	709	13
Enfermeras	99	526	150	539	595	709	13
Sanitarias	152	526	196	539	595	709	13
y	197	526	203	539	595	709	13
la	204	526	212	539	595	709	13
Escuela	214	526	248	539	595	709	13
de	250	526	260	539	595	709	13
Servicio	262	526	298	539	595	709	13
Social.	300	526	328	539	595	709	13
Para	330	526	350	539	595	709	13
esta	352	526	370	539	595	709	13
última	372	526	401	539	595	709	13
se	402	526	411	539	595	709	13
exigió	413	526	440	539	595	709	13
el	442	526	450	539	595	709	13
tercer	452	526	478	539	595	709	13
año	480	526	496	539	595	709	13
de	99	540	110	553	595	709	13
Humanidades	112	540	174	553	595	709	13
3	174	539	177	548	595	709	13
y	179	540	184	553	595	709	13
para	186	540	206	553	595	709	13
las	207	540	220	553	595	709	13
enfermeras	221	540	270	553	595	709	13
sanitarias	272	540	315	553	595	709	13
el	317	540	325	553	595	709	13
título	327	540	352	553	595	709	13
de	354	540	364	553	595	709	13
Bachiller	366	540	405	553	595	709	13
en	407	540	418	553	595	709	13
Humanidades.	420	540	484	553	595	709	13
Al	486	540	496	553	595	709	13
mismo	99	554	129	567	595	709	13
tiempo,	130	554	164	567	595	709	13
se	166	554	175	567	595	709	13
les	176	554	188	567	595	709	13
impuso	190	554	223	567	595	709	13
a	225	554	229	567	595	709	13
las	231	554	243	567	595	709	13
visitadoras	245	554	293	567	595	709	13
el	295	554	302	567	595	709	13
conocimiento	304	554	364	567	595	709	13
de	366	554	376	567	595	709	13
un	378	554	390	567	595	709	13
“idioma	391	554	425	567	595	709	13
extranjero”,	427	554	478	567	595	709	13
que	480	554	496	567	595	709	13
les	99	568	111	581	595	709	13
permitiera	113	568	160	581	595	709	13
“poder	162	568	192	581	595	709	13
leer	194	568	210	581	595	709	13
el	212	568	220	581	595	709	13
inglés	222	568	248	581	595	709	13
o	250	568	255	581	595	709	13
el	257	568	265	581	595	709	13
francés,	267	568	301	581	595	709	13
para	303	568	322	581	595	709	13
ponerse	324	568	359	581	595	709	13
al	361	568	369	581	595	709	13
corriente	371	568	412	581	595	709	13
de	414	568	424	581	595	709	13
las	426	568	438	581	595	709	13
experiencias	440	568	496	581	595	709	13
y	99	582	104	595	595	709	13
de	107	582	118	595	595	709	13
los	120	582	133	595	595	709	13
adelantos	136	582	178	595	595	709	13
realizados	181	582	226	595	595	709	13
en	229	582	240	595	595	709	13
otros	242	582	265	595	595	709	13
países”	268	582	299	595	595	709	13
(Monografía,	302	582	360	595	595	709	13
1929,	363	582	385	595	595	709	13
p.	388	582	396	595	595	709	13
17).	399	582	414	595	595	709	13
Lo	417	582	428	595	595	709	13
mismo	431	582	461	595	595	709	13
ocurrió	464	582	496	595	595	709	13
3	99	617	101	622	595	709	13
En	103	616	112	625	595	709	13
la	114	616	119	625	595	709	13
práctica	121	616	146	625	595	709	13
el	148	616	153	625	595	709	13
nivel	155	616	170	625	595	709	13
de	171	616	180	625	595	709	13
instrucción	181	616	217	625	595	709	13
fue	218	616	229	625	595	709	13
incluso	230	616	253	625	595	709	13
superior,	255	616	282	625	595	709	13
teniendo	283	616	312	625	595	709	13
la	314	616	319	625	595	709	13
mayoría	321	616	347	625	595	709	13
el	349	616	354	625	595	709	13
grado	356	616	375	625	595	709	13
de	377	616	385	625	595	709	13
bachilleres	386	616	420	625	595	709	13
(Monografía,	422	616	462	625	595	709	13
1919,	463	616	477	625	595	709	13
p.	479	616	484	625	595	709	13
17).	486	616	495	625	595	709	13
Tempo	124	696	152	708	595	709	13
|	155	696	160	708	595	709	13
Niterói	162	696	191	708	595	709	13
|	193	696	199	708	595	709	13
Vol.	201	696	217	708	595	709	13
24	219	696	229	708	595	709	13
n.	231	696	239	708	595	709	13
2	242	696	247	708	595	709	13
|	249	696	254	708	595	709	13
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	13
2018.	304	696	327	708	595	709	13
381-387	556	696	587	706	595	709	13
con	99	84	115	96	595	709	14
las	117	84	129	96	595	709	14
enfermeras	131	84	180	96	595	709	14
sanitarias;	182	84	227	96	595	709	14
Sara	229	84	248	96	595	709	14
Adams,	250	84	283	96	595	709	14
organizadora	285	84	343	96	595	709	14
de	345	84	356	96	595	709	14
la	358	84	365	96	595	709	14
Escuela	367	84	401	96	595	709	14
en	403	84	414	96	595	709	14
sus	415	84	430	96	595	709	14
primeros	432	84	472	96	595	709	14
años,	473	84	496	96	595	709	14
relataba	99	98	136	110	595	709	14
haber	138	98	164	110	595	709	14
seleccionado	167	98	224	110	595	709	14
a	227	98	232	110	595	709	14
las	235	98	247	110	595	709	14
postulantes	250	98	303	110	595	709	14
de	306	98	316	110	595	709	14
la	319	98	327	110	595	709	14
primera	330	98	365	110	595	709	14
generación	368	98	417	110	595	709	14
entre	420	98	443	110	595	709	14
las	446	98	458	110	595	709	14
mejores	461	98	496	110	595	709	14
graduadas	99	112	145	124	595	709	14
de	148	112	158	124	595	709	14
las	161	112	173	124	595	709	14
escuelas	175	112	212	124	595	709	14
estatales	215	112	253	124	595	709	14
de	256	112	266	124	595	709	14
enfermería,	269	112	319	124	595	709	14
que	322	112	338	124	595	709	14
habían	340	112	371	124	595	709	14
sido	373	112	392	124	595	709	14
elegidas	395	112	430	124	595	709	14
después	433	112	469	124	595	709	14
de	471	112	482	124	595	709	14
un	484	112	496	124	595	709	14
riguroso	99	126	136	138	595	709	14
examen	139	126	173	138	595	709	14
físico,	176	126	202	138	595	709	14
mental	204	126	235	138	595	709	14
y	237	126	242	138	595	709	14
profesional	245	126	294	138	595	709	14
(Adams,	297	126	334	138	595	709	14
1927,	336	126	358	138	595	709	14
p.	361	126	369	138	595	709	14
1029)	371	126	396	138	595	709	14
y	398	126	403	138	595	709	14
como	406	126	430	138	595	709	14
la	432	126	440	138	595	709	14
mayor	442	126	470	138	595	709	14
parte	473	126	496	138	595	709	14
de	99	140	110	152	595	709	14
la	112	140	120	152	595	709	14
literatura	123	140	165	152	595	709	14
especializada	167	140	226	152	595	709	14
estaba	229	140	257	152	595	709	14
escrita	260	140	289	152	595	709	14
en	292	140	302	152	595	709	14
idioma	305	140	336	152	595	709	14
inglés,	338	140	366	152	595	709	14
las	369	140	381	152	595	709	14
estudiantes	384	140	435	152	595	709	14
debían	437	140	467	152	595	709	14
suplir	470	140	496	152	595	709	14
el	99	154	107	166	595	709	14
déficit	110	154	139	166	595	709	14
con	142	154	159	166	595	709	14
lecturas	162	154	198	166	595	709	14
personales,	201	154	252	166	595	709	14
asistencia	255	154	300	166	595	709	14
a	303	154	307	166	595	709	14
conferencias	310	154	367	166	595	709	14
y	371	154	376	166	595	709	14
trabajo	379	154	411	166	595	709	14
por	414	154	430	166	595	709	14
cuenta	433	154	463	166	595	709	14
propia	466	154	496	166	595	709	14
(Adams,	99	168	137	180	595	709	14
1927,	139	168	161	180	595	709	14
p.	163	168	172	180	595	709	14
1030).	174	168	201	180	595	709	14
Otras	116	184	141	197	595	709	14
aptitudes	143	184	185	197	595	709	14
personales	187	184	233	197	595	709	14
continuaron	235	184	290	197	595	709	14
siendo	291	184	320	197	595	709	14
requeridas,	322	184	371	197	595	709	14
pero	373	184	393	197	595	709	14
fueron	395	184	423	197	595	709	14
condiciones	425	184	478	197	595	709	14
que	480	184	496	197	595	709	14
estuvieron	99	198	146	211	595	709	14
puestas	148	198	182	211	595	709	14
cada	185	198	205	211	595	709	14
vez	207	198	222	211	595	709	14
más	225	198	242	211	595	709	14
al	245	198	253	211	595	709	14
servicio	255	198	289	211	595	709	14
del	291	198	305	211	595	709	14
cumplimiento	307	198	370	211	595	709	14
de	372	198	383	211	595	709	14
un	385	198	397	211	595	709	14
deber	399	198	424	211	595	709	14
profesional	426	198	476	211	595	709	14
más	478	198	496	211	595	709	14
que	99	212	115	225	595	709	14
a	118	212	123	225	595	709	14
un	126	212	137	225	595	709	14
deber	140	212	165	225	595	709	14
femenino.	168	212	212	225	595	709	14
Buena	214	212	242	225	595	709	14
salud,	244	212	271	225	595	709	14
fortaleza	273	212	313	225	595	709	14
física	315	212	338	225	595	709	14
y	341	212	346	225	595	709	14
equilibrio	349	212	392	225	595	709	14
intelectual	395	212	443	225	595	709	14
“para	445	212	469	225	595	709	14
llevar	472	212	496	225	595	709	14
a	99	226	104	239	595	709	14
cabo	107	226	128	239	595	709	14
una	131	226	148	239	595	709	14
tarea	150	226	173	239	595	709	14
a	176	226	181	239	595	709	14
veces	184	226	207	239	595	709	14
bien	210	226	230	239	595	709	14
pesada”	233	226	267	239	595	709	14
(Monografía,	270	226	329	239	595	709	14
1929,	332	226	355	239	595	709	14
p.	358	226	366	239	595	709	14
17)	369	226	382	239	595	709	14
se	385	226	394	239	595	709	14
comprobaban	397	226	458	239	595	709	14
a	461	226	466	239	595	709	14
través	469	226	496	239	595	709	14
de	99	240	110	253	595	709	14
un	113	240	124	253	595	709	14
examen	127	240	161	253	595	709	14
médico	164	240	197	253	595	709	14
(Tobar	199	240	230	253	595	709	14
y	233	240	238	253	595	709	14
Godoy,	241	240	273	253	595	709	14
1942,	276	240	299	253	595	709	14
p.	302	240	310	253	595	709	14
135),	313	240	333	253	595	709	14
mientras	336	240	375	253	595	709	14
que	378	240	394	253	595	709	14
la	397	240	405	253	595	709	14
rectitud	408	240	444	253	595	709	14
ética	447	240	468	253	595	709	14
de	471	240	481	253	595	709	14
las	484	240	496	253	595	709	14
visitadoras	99	254	148	267	595	709	14
se	150	254	159	267	595	709	14
certificaba	161	254	208	267	595	709	14
mediante	211	254	252	267	595	709	14
dos	254	254	270	267	595	709	14
cartas	272	254	299	267	595	709	14
“de	301	254	315	267	595	709	14
personas	318	254	357	267	595	709	14
conocidas	359	254	404	267	595	709	14
que	406	254	422	267	595	709	14
acrediten	425	254	466	267	595	709	14
su	468	254	479	267	595	709	14
vita	481	254	496	267	595	709	14
e	99	268	103	281	595	709	14
mores”	105	268	131	281	595	709	14
(Monografía,	134	268	192	281	595	709	14
1929,	195	268	217	281	595	709	14
p.	219	268	228	281	595	709	14
17).	230	268	245	281	595	709	14
A	116	285	123	298	595	709	14
diferencia	126	285	170	298	595	709	14
de	172	285	183	298	595	709	14
sus	185	285	200	298	595	709	14
predecesoras,	202	285	262	298	595	709	14
estas	265	285	287	298	595	709	14
mujeres	289	285	324	298	595	709	14
formaron	327	285	368	298	595	709	14
parte	370	285	394	298	595	709	14
de	396	285	407	298	595	709	14
un	409	285	421	298	595	709	14
grupo	423	285	450	298	595	709	14
selecto	452	285	483	298	595	709	14
de	485	285	496	298	595	709	14
la	99	299	107	312	595	709	14
clase	110	299	132	312	595	709	14
media	134	299	161	312	595	709	14
que	164	299	180	312	595	709	14
poseía	183	299	211	312	595	709	14
estudios	214	299	252	312	595	709	14
superiores,	255	299	303	312	595	709	14
que	306	299	322	312	595	709	14
deseaba	325	299	360	312	595	709	14
seguir	363	299	390	312	595	709	14
una	393	299	410	312	595	709	14
carrera	412	299	444	312	595	709	14
profesional	446	299	496	312	595	709	14
independiente	99	313	163	326	595	709	14
y	165	313	170	326	595	709	14
que	172	313	188	326	595	709	14
experimentaba	190	313	257	326	595	709	14
un	258	313	270	326	595	709	14
sentido	272	313	305	326	595	709	14
del	307	313	320	326	595	709	14
deber	322	313	347	326	595	709	14
profesional	349	313	399	326	595	709	14
independizado,	400	313	469	326	595	709	14
por	471	313	486	326	595	709	14
lo	488	313	496	326	595	709	14
menos	99	327	128	340	595	709	14
parcialmente,	130	327	191	340	595	709	14
del	193	327	207	340	595	709	14
justo	209	327	231	340	595	709	14
proceder	233	327	273	340	595	709	14
religioso	275	327	313	340	595	709	14
o	315	327	321	340	595	709	14
de	323	327	334	340	595	709	14
la	336	327	344	340	595	709	14
rectitud	346	327	382	340	595	709	14
moral.	384	327	412	340	595	709	14
Su	415	327	426	340	595	709	14
camino	428	327	461	340	595	709	14
se	463	327	472	340	595	709	14
regía	474	327	496	340	595	709	14
entonces	99	341	139	354	595	709	14
por	142	341	158	354	595	709	14
la	161	341	169	354	595	709	14
verdad	172	341	203	354	595	709	14
de	206	341	216	354	595	709	14
la	219	341	227	354	595	709	14
ciencia	230	341	262	354	595	709	14
y	265	341	270	354	595	709	14
explícitamente	273	341	341	354	595	709	14
afirmaban	344	341	389	354	595	709	14
que	392	341	409	354	595	709	14
deseaban	412	341	454	354	595	709	14
transitar	457	341	496	354	595	709	14
desde	99	355	125	368	595	709	14
la	127	355	135	368	595	709	14
caridad	137	355	170	368	595	709	14
a	172	355	177	368	595	709	14
la	179	355	187	368	595	709	14
asistencia:	189	355	235	368	595	709	14
“la	237	355	249	368	595	709	14
asistencia	251	355	295	368	595	709	14
ha	297	355	307	368	595	709	14
evolucionado	309	355	369	368	595	709	14
de	371	355	381	368	595	709	14
la	383	355	391	368	595	709	14
caridad,	393	355	425	368	595	709	14
que	427	355	443	368	595	709	14
es	446	355	455	368	595	709	14
la	457	355	465	368	595	709	14
dádiva	467	355	496	368	595	709	14
inmediata,	99	369	146	382	595	709	14
sin	148	369	161	382	595	709	14
preocuparse	163	369	217	382	595	709	14
del	219	369	232	382	595	709	14
mañana,	234	369	271	382	595	709	14
calmando	273	369	316	382	595	709	14
el	318	369	326	382	595	709	14
grito	327	369	349	382	595	709	14
del	351	369	364	382	595	709	14
hambre,	366	369	402	382	595	709	14
del	404	369	417	382	595	709	14
frío,	419	369	437	382	595	709	14
del	439	369	452	382	595	709	14
dolor,	454	369	480	382	595	709	14
a	482	369	487	382	595	709	14
la	488	369	496	382	595	709	14
filantropía	99	383	140	396	595	709	14
que	142	383	158	396	595	709	14
supone	160	383	192	396	595	709	14
una	194	383	210	396	595	709	14
organización	212	383	269	396	595	709	14
y	271	383	276	396	595	709	14
un	278	383	290	396	595	709	14
fin	292	383	304	396	595	709	14
definido	306	383	342	396	595	709	14
y,	344	383	352	396	595	709	14
en	353	383	364	396	595	709	14
fin,	366	383	380	396	595	709	14
a	382	383	387	396	595	709	14
la	389	383	396	396	595	709	14
asistencia	398	383	436	396	595	709	14
social	437	383	459	396	595	709	14
cuyo	461	383	482	396	595	709	14
fin	484	383	496	396	595	709	14
es	99	397	108	410	595	709	14
la	111	397	118	410	595	709	14
adaptación	121	397	170	410	595	709	14
lo	172	397	181	410	595	709	14
más	183	397	201	410	595	709	14
perfecta	203	397	239	410	595	709	14
posible	241	397	274	410	595	709	14
del	276	397	289	410	595	709	14
individuo	292	397	334	410	595	709	14
a	337	397	342	410	595	709	14
su	344	397	354	410	595	709	14
medio”	356	397	388	410	595	709	14
(Cordemans,	390	397	448	410	595	709	14
1927,	450	397	472	410	595	709	14
p.	474	397	482	410	595	709	14
7).	485	397	496	410	595	709	14
Se	116	414	127	427	595	709	14
consideraba	130	414	185	427	595	709	14
que	188	414	204	427	595	709	14
las	207	414	220	427	595	709	14
nuevas	223	414	254	427	595	709	14
profesionales	258	414	318	427	595	709	14
deberían	321	414	361	427	595	709	14
ser	364	414	377	427	595	709	14
capaces	380	414	416	427	595	709	14
de	419	414	430	427	595	709	14
desenvolverse	433	414	496	427	595	709	14
eficazmente	99	428	152	441	595	709	14
en	154	428	165	441	595	709	14
la	167	428	174	441	595	709	14
procura	176	428	211	441	595	709	14
de	212	428	223	441	595	709	14
cuidados	225	428	264	441	595	709	14
para	266	428	286	441	595	709	14
los	288	428	300	441	595	709	14
enfermos,	302	428	345	441	595	709	14
la	347	428	354	441	595	709	14
anticipación	356	428	411	441	595	709	14
de	413	428	423	441	595	709	14
sus	425	428	439	441	595	709	14
necesidades,	441	428	496	441	595	709	14
pero	99	442	119	455	595	709	14
también	122	442	158	455	595	709	14
debían	161	442	191	455	595	709	14
acudir	193	442	222	455	595	709	14
al	224	442	232	455	595	709	14
“terreno”	234	442	274	455	595	709	14
hasta	277	442	300	455	595	709	14
ser	303	442	316	455	595	709	14
“divulgadoras	318	442	379	455	595	709	14
ilustradas	382	442	426	455	595	709	14
de	428	442	439	455	595	709	14
las	441	442	453	455	595	709	14
prácticas	455	442	496	455	595	709	14
elementales	99	456	153	469	595	709	14
de	156	456	166	469	595	709	14
la	169	456	177	469	595	709	14
higiene	180	456	213	469	595	709	14
individual	217	456	263	469	595	709	14
y	266	456	271	469	595	709	14
familiar	274	456	309	469	595	709	14
y	312	456	318	469	595	709	14
de	321	456	331	469	595	709	14
las	334	456	347	469	595	709	14
reglas	350	456	377	469	595	709	14
de	380	456	390	469	595	709	14
la	393	456	401	469	595	709	14
profilaxis”	404	456	452	469	595	709	14
(Del	455	456	475	469	595	709	14
Río,	478	456	496	469	595	709	14
1925,	99	470	122	483	595	709	14
p.	124	470	132	483	595	709	14
406).	134	470	158	483	595	709	14
Y	160	470	166	483	595	709	14
para	168	470	188	483	595	709	14
llevar	190	470	215	483	595	709	14
a	217	470	222	483	595	709	14
cabo	224	470	245	483	595	709	14
esta	247	470	265	483	595	709	14
función,	267	470	303	483	595	709	14
debían	305	470	335	483	595	709	14
realizar	338	470	371	483	595	709	14
otra	373	470	391	483	595	709	14
práctica	394	470	430	483	595	709	14
arraigada	432	470	473	483	595	709	14
en	476	470	486	483	595	709	14
la	488	470	496	483	595	709	14
intervención	99	484	155	497	595	709	14
social	158	484	183	497	595	709	14
femenina:	185	484	229	497	595	709	14
la	231	484	239	497	595	709	14
visita	241	484	265	497	595	709	14
al	268	484	275	497	595	709	14
domicilio.	278	484	322	497	595	709	14
Cuando	116	501	152	513	595	709	14
se	154	501	163	513	595	709	14
discutió	165	501	201	513	595	709	14
en	203	501	214	513	595	709	14
el	216	501	224	513	595	709	14
Segundo	226	501	265	513	595	709	14
Congreso	267	501	309	513	595	709	14
de	312	501	322	513	595	709	14
la	324	501	332	513	595	709	14
Beneficencia	334	501	390	513	595	709	14
acerca	392	501	420	513	595	709	14
de	423	501	433	513	595	709	14
la	435	501	443	513	595	709	14
pertinencia	445	501	496	513	595	709	14
de	99	515	110	527	595	709	14
crear	112	515	134	527	595	709	14
una	136	515	152	527	595	709	14
Escuela	154	515	188	527	595	709	14
de	190	515	200	527	595	709	14
Servicio	202	515	237	527	595	709	14
Social,	239	515	268	527	595	709	14
se	270	515	279	527	595	709	14
invitó	281	515	307	527	595	709	14
a	309	515	313	527	595	709	14
María	315	515	342	527	595	709	14
Concepción	344	515	397	527	595	709	14
Valdés	399	515	429	527	595	709	14
y	430	515	436	527	595	709	14
Raquel	437	515	469	527	595	709	14
Isaza,	471	515	496	527	595	709	14
señoras	99	529	132	541	595	709	14
vinculadas	133	529	179	541	595	709	14
al	181	529	189	541	595	709	14
Patronato	190	529	233	541	595	709	14
Nacional	235	529	274	541	595	709	14
de	275	529	286	541	595	709	14
la	287	529	295	541	595	709	14
Infancia,	296	529	334	541	595	709	14
4	333	528	337	537	595	709	14
para	338	529	357	541	595	709	14
que	359	529	375	541	595	709	14
expusieran	377	529	424	541	595	709	14
su	426	529	436	541	595	709	14
opinión	437	529	471	541	595	709	14
sobre	472	529	496	541	595	709	14
la	99	543	107	555	595	709	14
propuesta,	109	543	156	555	595	709	14
dado	158	543	180	555	595	709	14
su	182	543	192	555	595	709	14
“conocimiento	194	543	258	555	595	709	14
de	260	543	270	555	595	709	14
lo	272	543	280	555	595	709	14
que	282	543	298	555	595	709	14
es	300	543	309	555	595	709	14
la	311	543	319	555	595	709	14
enfermedad	321	543	373	555	595	709	14
en	375	543	385	555	595	709	14
la	387	543	395	555	595	709	14
casa	397	543	416	555	595	709	14
de	417	543	428	555	595	709	14
un	430	543	441	555	595	709	14
pobre”.	443	543	475	555	595	709	14
A	477	543	484	555	595	709	14
su	486	543	496	555	595	709	14
juicio,	99	557	126	569	595	709	14
se	128	557	137	569	595	709	14
imponía	139	557	176	569	595	709	14
a	178	557	183	569	595	709	14
los	185	557	197	569	595	709	14
hospitales	199	557	245	569	595	709	14
la	247	557	254	569	595	709	14
creación	256	557	294	569	595	709	14
de	296	557	306	569	595	709	14
departamentos	308	557	375	569	595	709	14
de	377	557	388	569	595	709	14
acción	390	557	419	569	595	709	14
social	421	557	446	569	595	709	14
destinados	448	557	496	569	595	709	14
a	99	570	104	583	595	709	14
“extender	107	570	151	583	595	709	14
las	153	570	166	583	595	709	14
ventajas	169	570	205	583	595	709	14
de	208	570	219	583	595	709	14
sus	222	570	236	583	595	709	14
servicios	239	570	278	583	595	709	14
a	281	570	286	583	595	709	14
las	289	570	301	583	595	709	14
familias	304	570	339	583	595	709	14
de	342	570	352	583	595	709	14
los	355	570	368	583	595	709	14
enfermos	371	570	412	583	595	709	14
hospitalizados	415	570	480	583	595	709	14
y	483	570	488	583	595	709	14
a	491	570	496	583	595	709	14
El	104	607	110	615	595	709	14
Patronato	112	607	145	615	595	709	14
fue	147	607	158	615	595	709	14
la	160	607	166	615	595	709	14
institución	168	607	204	615	595	709	14
regente	206	607	232	615	595	709	14
de	234	607	243	615	595	709	14
las	245	607	254	615	595	709	14
Gotas	256	607	276	615	595	709	14
de	278	607	287	615	595	709	14
Leche.	289	607	311	615	595	709	14
Brindó	313	607	336	615	595	709	14
asistencia	338	607	372	615	595	709	14
social	374	607	393	615	595	709	14
y	395	607	399	615	595	709	14
sanitaria	401	607	430	615	595	709	14
a	432	607	436	615	595	709	14
madres	438	607	464	615	595	709	14
pobres	466	607	490	615	595	709	14
y	492	607	496	615	595	709	14
sus	99	616	111	625	595	709	14
hijos.	113	616	130	625	595	709	14
4	99	607	102	612	595	709	14
Tempo	124	696	152	708	595	709	14
|	155	696	160	708	595	709	14
Niterói	162	696	191	708	595	709	14
|	193	696	199	708	595	709	14
Vol.	201	696	217	708	595	709	14
24	219	696	229	708	595	709	14
n.	231	696	239	708	595	709	14
2	242	696	247	708	595	709	14
|	249	696	254	708	595	709	14
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	14
2018.	304	696	327	708	595	709	14
382-387	556	696	587	706	595	709	14
los	99	84	112	96	595	709	15
mismos	114	84	149	96	595	709	15
enfermos	151	84	192	96	595	709	15
que	194	84	211	96	595	709	15
se	213	84	222	96	595	709	15
presentan	225	84	269	96	595	709	15
a	271	84	276	96	595	709	15
sus	279	84	293	96	595	709	15
dispensarios	296	84	352	96	595	709	15
siguiéndolos	354	84	410	96	595	709	15
hasta	413	84	436	96	595	709	15
en	439	84	449	96	595	709	15
su	452	84	462	96	595	709	15
hogar”;	465	84	496	96	595	709	15
que	99	97	116	110	595	709	15
las	119	97	131	110	595	709	15
visitadoras	134	97	183	110	595	709	15
sociales	186	97	221	110	595	709	15
debían	224	97	254	110	595	709	15
tener	257	97	281	110	595	709	15
conocimientos	284	97	350	110	595	709	15
técnicos	353	97	390	110	595	709	15
y	393	97	398	110	595	709	15
sociales	401	97	436	110	595	709	15
para	439	97	459	110	595	709	15
atender	462	97	496	110	595	709	15
las	99	111	112	123	595	709	15
necesidades	114	111	168	123	595	709	15
de	171	111	182	123	595	709	15
los	185	111	198	123	595	709	15
enfermos	201	111	242	123	595	709	15
hospitalizados,	245	111	313	123	595	709	15
“con	316	111	336	123	595	709	15
el	339	111	347	123	595	709	15
objeto	350	111	378	123	595	709	15
de	381	111	392	123	595	709	15
asegurar	394	111	433	123	595	709	15
el	436	111	443	123	595	709	15
éxito	446	111	469	123	595	709	15
de	472	111	483	123	595	709	15
su	486	111	496	123	595	709	15
tratamiento,	99	124	155	137	595	709	15
velando	158	124	193	137	595	709	15
por	196	124	211	137	595	709	15
su	214	124	225	137	595	709	15
familia	228	124	258	137	595	709	15
y	261	124	266	137	595	709	15
su	269	124	279	137	595	709	15
convalecencia”;	282	124	351	137	595	709	15
y	354	124	359	137	595	709	15
que	362	124	378	137	595	709	15
dichas	381	124	410	137	595	709	15
visitadoras	413	124	463	137	595	709	15
debían	465	124	496	137	595	709	15
influir	99	138	127	150	595	709	15
“en	129	138	143	150	595	709	15
el	145	138	152	150	595	709	15
sentido	154	138	187	150	595	709	15
de	189	138	199	150	595	709	15
la	201	138	209	150	595	709	15
buena	211	138	238	150	595	709	15
organización	240	138	297	150	595	709	15
del	299	138	312	150	595	709	15
hogar”	314	138	343	150	595	709	15
(Valdés	344	138	378	150	595	709	15
e	380	138	385	150	595	709	15
Isaza,	387	138	412	150	595	709	15
1923,	414	138	436	150	595	709	15
p.	438	138	446	150	595	709	15
249	448	138	464	150	595	709	15
y	466	138	471	150	595	709	15
254).	473	138	496	150	595	709	15
La	116	154	127	166	595	709	15
propuesta	130	154	176	166	595	709	15
de	179	154	189	166	595	709	15
estas	192	154	215	166	595	709	15
mujeres	218	154	253	166	595	709	15
descansaba	256	154	307	166	595	709	15
en	310	154	320	166	595	709	15
un	323	154	335	166	595	709	15
conocimiento	338	154	399	166	595	709	15
y	402	154	408	166	595	709	15
entrenamiento	411	154	477	166	595	709	15
que	480	154	496	166	595	709	15
se	99	167	108	180	595	709	15
había	111	167	136	180	595	709	15
acumulado	139	167	188	180	595	709	15
históricamente	191	167	258	180	595	709	15
gracias	261	167	292	180	595	709	15
al	295	167	303	180	595	709	15
trabajo	306	167	338	180	595	709	15
femenino	340	167	382	180	595	709	15
caritativo	385	167	428	180	595	709	15
decimonónico.	431	167	496	180	595	709	15
Pero	99	181	119	193	595	709	15
con	122	181	138	193	595	709	15
el	141	181	149	193	595	709	15
cambio	151	181	184	193	595	709	15
de	187	181	197	193	595	709	15
siglo,	200	181	223	193	595	709	15
las	226	181	238	193	595	709	15
señoras	241	181	275	193	595	709	15
del	277	181	291	193	595	709	15
Patronato	294	181	338	193	595	709	15
se	341	181	350	193	595	709	15
concentraron	352	181	412	193	595	709	15
en	415	181	425	193	595	709	15
realizar	428	181	462	193	595	709	15
trabajo	464	181	496	193	595	709	15
voluntario	99	194	145	207	595	709	15
con	148	194	164	207	595	709	15
mujeres	167	194	201	207	595	709	15
obreras	204	194	237	207	595	709	15
y	240	194	245	207	595	709	15
niños	247	194	272	207	595	709	15
pobres,	274	194	307	207	595	709	15
sin	310	194	323	207	595	709	15
duda	325	194	348	207	595	709	15
los	350	194	363	207	595	709	15
más	365	194	383	207	595	709	15
golpeados	386	194	430	207	595	709	15
por	433	194	448	207	595	709	15
la	451	194	459	207	595	709	15
llamada	461	194	496	207	595	709	15
“cuestión	99	208	141	220	595	709	15
social”,	144	208	175	220	595	709	15
que	178	208	194	220	595	709	15
aportó	197	208	227	220	595	709	15
un	229	208	241	220	595	709	15
conocimiento	244	208	305	220	595	709	15
más	308	208	325	220	595	709	15
específico	328	208	372	220	595	709	15
y	375	208	380	220	595	709	15
“en	383	208	397	220	595	709	15
terreno”,	400	208	439	220	595	709	15
en	442	208	452	220	595	709	15
virtud	455	208	483	220	595	709	15
de	485	208	496	220	595	709	15
la	99	221	107	234	595	709	15
práctica	110	221	146	234	595	709	15
de	148	221	159	234	595	709	15
la	161	221	169	234	595	709	15
visita	172	221	196	234	595	709	15
domiciliaria.	198	221	254	234	595	709	15
El	256	221	266	234	595	709	15
binomio	268	221	305	234	595	709	15
madre-hijo	308	221	356	234	595	709	15
fue	359	221	372	234	595	709	15
foco	375	221	394	234	595	709	15
de	396	221	407	234	595	709	15
atención	409	221	448	234	595	709	15
prioritaria	450	221	496	234	595	709	15
por	99	235	115	247	595	709	15
varias	117	235	143	247	595	709	15
razones:	145	235	182	247	595	709	15
primero,	184	235	222	247	595	709	15
porque	224	235	256	247	595	709	15
aunque	258	235	290	247	595	709	15
a	293	235	297	247	595	709	15
comienzos	299	235	347	247	595	709	15
de	349	235	360	247	595	709	15
siglo	362	235	383	247	595	709	15
casi	385	235	402	247	595	709	15
un	404	235	416	247	595	709	15
tercio	418	235	443	247	595	709	15
de	446	235	456	247	595	709	15
la	458	235	466	247	595	709	15
fuerza	468	235	496	247	595	709	15
laboral	99	248	130	261	595	709	15
chilena	133	248	165	261	595	709	15
lo	167	248	176	261	595	709	15
conformaba	178	248	231	261	595	709	15
el	233	248	241	261	595	709	15
empleo	244	248	276	261	595	709	15
femenino,	279	248	322	261	595	709	15
sus	325	248	339	261	595	709	15
condiciones	342	248	395	261	595	709	15
laborales	397	248	437	261	595	709	15
eran,	440	248	462	261	595	709	15
a	464	248	469	261	595	709	15
todas	472	248	496	261	595	709	15
luces,	99	262	124	274	595	709	15
inferiores	126	262	169	274	595	709	15
a	171	262	175	274	595	709	15
las	178	262	190	274	595	709	15
de	192	262	202	274	595	709	15
los	204	262	217	274	595	709	15
hombres	219	262	258	274	595	709	15
en	260	262	271	274	595	709	15
términos	273	262	312	274	595	709	15
de	314	262	325	274	595	709	15
remuneraciones,	327	262	400	274	595	709	15
derechos	402	262	442	274	595	709	15
y	444	262	449	274	595	709	15
capacidad	451	262	496	274	595	709	15
asociativa	99	275	143	288	595	709	15
(Vicuña,	146	275	184	288	595	709	15
2010,	187	275	210	288	595	709	15
p.	212	275	220	288	595	709	15
226).	223	275	246	288	595	709	15
Segundo,	249	275	289	288	595	709	15
porque	292	275	324	288	595	709	15
el	326	275	334	288	595	709	15
trabajo	337	275	368	288	595	709	15
de	371	275	381	288	595	709	15
las	384	275	396	288	595	709	15
mujeres	399	275	434	288	595	709	15
seguía	436	275	464	288	595	709	15
siendo	467	275	496	288	595	709	15
despreciado	99	289	151	301	595	709	15
y	153	289	158	301	595	709	15
visto	159	289	180	301	595	709	15
como	182	289	205	301	595	709	15
un	207	289	218	301	595	709	15
último	220	289	249	301	595	709	15
recurso	250	289	282	301	595	709	15
en	284	289	294	301	595	709	15
caso	296	289	315	301	595	709	15
de	316	289	327	301	595	709	15
extrema	328	289	364	301	595	709	15
necesidad;	365	289	410	301	595	709	15
la	412	289	419	301	595	709	15
mujer	421	289	446	301	595	709	15
encontraba	447	289	496	301	595	709	15
su	99	302	109	315	595	709	15
sitio	111	302	131	315	595	709	15
natural	133	302	165	315	595	709	15
en	167	302	177	315	595	709	15
el	179	302	187	315	595	709	15
hogar,	189	302	216	315	595	709	15
a	218	302	223	315	595	709	15
cargo	225	302	249	315	595	709	15
del	251	302	264	315	595	709	15
cuidado	266	302	302	315	595	709	15
de	304	302	314	315	595	709	15
la	316	302	324	315	595	709	15
familia,	326	302	358	315	595	709	15
confinada	360	302	404	315	595	709	15
al	406	302	414	315	595	709	15
espacio	415	302	448	315	595	709	15
doméstico	450	302	496	315	595	709	15
(Vicuña,	99	316	137	328	595	709	15
2010,	138	316	161	328	595	709	15
p.	162	316	171	328	595	709	15
226).	172	316	195	328	595	709	15
Tercero,	196	316	232	328	595	709	15
porque	234	316	265	328	595	709	15
se	267	316	276	328	595	709	15
las	277	316	289	328	595	709	15
consideraba	291	316	344	328	595	709	15
como	345	316	369	328	595	709	15
preservadoras	371	316	432	328	595	709	15
intrínsecas	433	316	481	328	595	709	15
del	483	316	496	328	595	709	15
capital	99	329	130	342	595	709	15
humano	132	329	168	342	595	709	15
nacional	171	329	208	342	595	709	15
y,	210	329	218	342	595	709	15
por	220	329	236	342	595	709	15
ende,	238	329	262	342	595	709	15
si	264	329	271	342	595	709	15
las	274	329	286	342	595	709	15
paupérrimas	288	329	344	342	595	709	15
condiciones	346	329	400	342	595	709	15
de	402	329	412	342	595	709	15
vida	415	329	434	342	595	709	15
las	436	329	448	342	595	709	15
golpeaban	450	329	496	342	595	709	15
con	99	343	115	355	595	709	15
fuerza,	118	343	149	355	595	709	15
en	152	343	163	355	595	709	15
realidad	166	343	202	355	595	709	15
era	205	343	219	355	595	709	15
la	222	343	230	355	595	709	15
sociedad	233	343	272	355	595	709	15
en	275	343	286	355	595	709	15
su	289	343	299	355	595	709	15
totalidad	302	343	344	355	595	709	15
la	346	343	354	355	595	709	15
que	357	343	374	355	595	709	15
se	377	343	386	355	595	709	15
afectaba.	389	343	429	355	595	709	15
De	432	343	444	355	595	709	15
allí	447	343	461	355	595	709	15
que	464	343	481	355	595	709	15
las	484	343	496	355	595	709	15
primeras	99	356	139	369	595	709	15
políticas	142	356	180	369	595	709	15
eugenésicas	183	356	236	369	595	709	15
modernas	239	356	282	369	595	709	15
dirigiesen	285	356	329	369	595	709	15
su	332	356	342	369	595	709	15
atención	345	356	384	369	595	709	15
hacia	387	356	410	369	595	709	15
ellas	413	356	433	369	595	709	15
y	436	356	441	369	595	709	15
sus	444	356	458	369	595	709	15
hijos	461	356	483	369	595	709	15
de	486	356	496	369	595	709	15
manera	99	370	132	382	595	709	15
prioritaria.	135	370	183	382	595	709	15
La	186	370	197	382	595	709	15
maternidad,	199	370	253	382	595	709	15
en	256	370	266	382	595	709	15
ese	269	370	283	382	595	709	15
sentido,	285	370	321	382	595	709	15
se	324	370	333	382	595	709	15
convirtió	335	370	376	382	595	709	15
de	378	370	389	382	595	709	15
pronto	392	370	422	382	595	709	15
en	425	370	436	382	595	709	15
un	438	370	450	382	595	709	15
asunto	453	370	483	382	595	709	15
de	485	370	496	382	595	709	15
interés	99	383	130	396	595	709	15
público	132	383	166	396	595	709	15
(Zárate,	168	383	204	396	595	709	15
1999,	207	383	229	396	595	709	15
p.	232	383	240	396	595	709	15
165-166).	242	383	282	396	595	709	15
La	116	400	127	412	595	709	15
alarmante	129	400	174	412	595	709	15
mortalidad	175	400	225	412	595	709	15
infantil	227	400	259	412	595	709	15
y	261	400	266	412	595	709	15
la	268	400	276	412	595	709	15
atribuida	278	400	319	412	595	709	15
ignorancia	321	400	368	412	595	709	15
de	370	400	380	412	595	709	15
las	382	400	394	412	595	709	15
madres	396	400	429	412	595	709	15
populares	431	400	475	412	595	709	15
para	476	400	496	412	595	709	15
criar	99	413	120	426	595	709	15
adecuadamente	123	413	192	426	595	709	15
a	195	413	200	426	595	709	15
sus	203	413	217	426	595	709	15
hijos	220	413	241	426	595	709	15
pasaron	244	413	279	426	595	709	15
a	282	413	287	426	595	709	15
ser	290	413	303	426	595	709	15
objeto	306	413	334	426	595	709	15
de	337	413	347	426	595	709	15
estudio	350	413	383	426	595	709	15
e	386	413	391	426	595	709	15
intervención	393	413	450	426	595	709	15
científica,	452	413	496	426	595	709	15
primero	99	427	135	439	595	709	15
con	137	427	153	439	595	709	15
la	155	427	163	439	595	709	15
difusión	165	427	202	439	595	709	15
de	204	427	215	439	595	709	15
artículos	217	427	256	439	595	709	15
académicos	258	427	310	439	595	709	15
que	312	427	328	439	595	709	15
muy	330	427	350	439	595	709	15
tempranamente	352	427	422	439	595	709	15
dieron	425	427	453	439	595	709	15
tribuna	456	427	489	439	595	709	15
a	491	427	496	439	595	709	15
la	99	440	107	453	595	709	15
denuncia	110	440	150	453	595	709	15
del	153	440	167	453	595	709	15
problema	169	440	212	453	595	709	15
y	214	440	219	453	595	709	15
la	222	440	230	453	595	709	15
propuesta	233	440	278	453	595	709	15
de	280	440	291	453	595	709	15
solución,	293	440	333	453	595	709	15
y	336	440	341	453	595	709	15
luego	344	440	368	453	595	709	15
con	371	440	387	453	595	709	15
la	389	440	397	453	595	709	15
creación	400	440	437	453	595	709	15
del	440	440	454	453	595	709	15
Instituto	456	440	496	453	595	709	15
de	99	454	110	466	595	709	15
Puericultura	113	454	169	466	595	709	15
y	172	454	177	466	595	709	15
Los	180	454	196	466	595	709	15
Congresos	199	454	247	466	595	709	15
de	250	454	260	466	595	709	15
Protección	263	454	312	466	595	709	15
a	315	454	320	466	595	709	15
la	323	454	330	466	595	709	15
Infancia	333	454	370	466	595	709	15
y	373	454	378	466	595	709	15
Gotas	381	454	408	466	595	709	15
de	411	454	421	466	595	709	15
Leche,	424	454	453	466	595	709	15
donde	456	454	484	466	595	709	15
se	487	454	496	466	595	709	15
discutieron	99	467	150	480	595	709	15
temas	152	467	179	480	595	709	15
obstétricos,	181	467	233	480	595	709	15
pediátricos	235	467	285	480	595	709	15
y	288	467	293	480	595	709	15
sociales	295	467	330	480	595	709	15
de	332	467	342	480	595	709	15
amplio	345	467	375	480	595	709	15
espectro.	378	467	418	480	595	709	15
En	116	484	128	496	595	709	15
general,	130	484	165	496	595	709	15
la	166	484	174	496	595	709	15
clase	176	484	198	496	595	709	15
dirigente	199	484	239	496	595	709	15
chilena	241	484	273	496	595	709	15
responsabilizó	275	484	339	496	595	709	15
al	341	484	349	496	595	709	15
propio	351	484	380	496	595	709	15
pueblo	382	484	413	496	595	709	15
de	414	484	425	496	595	709	15
sus	427	484	441	496	595	709	15
problemas	443	484	489	496	595	709	15
y	491	484	496	496	595	709	15
atribuyó	99	497	137	510	595	709	15
también	139	497	176	510	595	709	15
la	178	497	185	510	595	709	15
culpa	187	497	212	510	595	709	15
al	214	497	221	510	595	709	15
relajo	223	497	248	510	595	709	15
de	250	497	260	510	595	709	15
las	262	497	274	510	595	709	15
costumbres	276	497	328	510	595	709	15
—los	330	497	354	510	595	709	15
obreros	355	497	389	510	595	709	15
ya	391	497	401	510	595	709	15
no	403	497	414	510	595	709	15
amaban	416	497	451	510	595	709	15
su	453	497	463	510	595	709	15
trabajo	465	497	496	510	595	709	15
como	99	511	123	523	595	709	15
antaño	126	511	157	523	595	709	15
y	159	511	164	523	595	709	15
se	167	511	176	523	595	709	15
rebelaban	179	511	222	523	595	709	15
contra	225	511	254	523	595	709	15
sus	256	511	271	523	595	709	15
patrones—	273	511	323	523	595	709	15
y	326	511	331	523	595	709	15
a	334	511	338	523	595	709	15
la	341	511	349	523	595	709	15
introducción	351	511	409	523	595	709	15
de	412	511	422	523	595	709	15
ideas	425	511	448	523	595	709	15
socialistas	450	511	496	523	595	709	15
y	99	524	104	537	595	709	15
anarquistas,	108	524	164	537	595	709	15
causantes	167	524	213	537	595	709	15
del	216	524	230	537	595	709	15
descontento	233	524	290	537	595	709	15
popular,	293	524	332	537	595	709	15
la	335	524	343	537	595	709	15
movilización	347	524	406	537	595	709	15
y	410	524	415	537	595	709	15
la	418	524	426	537	595	709	15
secularización	429	524	496	537	595	709	15
desbordada.	99	538	154	550	595	709	15
Sin	157	538	172	550	595	709	15
embargo,	175	538	216	550	595	709	15
un	219	538	231	550	595	709	15
sector	234	538	262	550	595	709	15
de	265	538	276	550	595	709	15
la	279	538	287	550	595	709	15
elite	290	538	309	550	595	709	15
pensó	312	538	339	550	595	709	15
que	342	538	358	550	595	709	15
la	361	538	369	550	595	709	15
cuestión	372	538	411	550	595	709	15
social	414	538	440	550	595	709	15
provenía	443	538	482	550	595	709	15
de	485	538	496	550	595	709	15
sus	99	551	114	564	595	709	15
propias	116	551	150	564	595	709	15
falencias:	152	551	193	564	595	709	15
el	195	551	203	564	595	709	15
rico	205	551	223	564	595	709	15
se	225	551	234	564	595	709	15
había	236	551	261	564	595	709	15
olvidado	263	551	301	564	595	709	15
de	304	551	314	564	595	709	15
su	317	551	327	564	595	709	15
deber	329	551	354	564	595	709	15
con	357	551	373	564	595	709	15
el	375	551	383	564	595	709	15
pobre,	385	551	413	564	595	709	15
se	416	551	425	564	595	709	15
había	427	551	451	564	595	709	15
quebrado	454	551	496	564	595	709	15
el	99	565	107	577	595	709	15
orden	110	565	136	577	595	709	15
patronal	139	565	176	577	595	709	15
y	179	565	184	577	595	709	15
al	187	565	195	577	595	709	15
verse	198	565	221	577	595	709	15
el	224	565	232	577	595	709	15
obrero	234	565	264	577	595	709	15
desamparado,	267	565	329	577	595	709	15
sin	331	565	345	577	595	709	15
protección,	348	565	398	577	595	709	15
había	401	565	425	577	595	709	15
sucumbido	428	565	478	577	595	709	15
a	481	565	485	577	595	709	15
la	488	565	496	577	595	709	15
desorganización	99	578	172	591	595	709	15
y	175	578	180	591	595	709	15
la	183	578	191	591	595	709	15
protesta.	193	578	233	591	595	709	15
La	236	578	247	591	595	709	15
aristocracia	250	578	302	591	595	709	15
debía	304	578	329	591	595	709	15
restaurar	332	578	372	591	595	709	15
la	375	578	383	591	595	709	15
tradición	386	578	426	591	595	709	15
y,	429	578	437	591	595	709	15
con	440	578	456	591	595	709	15
un	459	578	470	591	595	709	15
vigor	473	578	496	591	595	709	15
moral	99	592	125	604	595	709	15
renovado,	127	592	171	604	595	709	15
comprometerse	173	592	242	604	595	709	15
con	244	592	260	604	595	709	15
los	263	592	275	604	595	709	15
más	277	592	295	604	595	709	15
pobres	297	592	328	604	595	709	15
y,	330	592	337	604	595	709	15
de	340	592	350	604	595	709	15
modo	352	592	378	604	595	709	15
particular,	380	592	426	604	595	709	15
con	429	592	445	604	595	709	15
las	447	592	459	604	595	709	15
mujeres	461	592	496	604	595	709	15
y	99	605	104	618	595	709	15
los	107	605	119	618	595	709	15
niños	122	605	146	618	595	709	15
populares	149	605	193	618	595	709	15
(Vicuña,	195	605	233	618	595	709	15
2010,	235	605	258	618	595	709	15
p.	261	605	269	618	595	709	15
227).	271	605	294	618	595	709	15
Tempo	124	696	152	708	595	709	15
|	155	696	160	708	595	709	15
Niterói	162	696	191	708	595	709	15
|	193	696	199	708	595	709	15
Vol.	201	696	217	708	595	709	15
24	219	696	229	708	595	709	15
n.	231	696	239	708	595	709	15
2	242	696	247	708	595	709	15
|	249	696	254	708	595	709	15
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	15
2018.	304	696	327	708	595	709	15
383-387	556	696	587	706	595	709	15
Lo	116	84	128	96	595	709	16
mismo	129	84	159	96	595	709	16
que	161	84	177	96	595	709	16
en	179	84	189	96	595	709	16
otros	191	84	214	96	595	709	16
países	216	84	243	96	595	709	16
de	244	84	255	96	595	709	16
Latinoamérica,	257	84	322	96	595	709	16
la	324	84	332	96	595	709	16
avanzada	333	84	374	96	595	709	16
en	376	84	387	96	595	709	16
este	389	84	406	96	595	709	16
camino	408	84	440	96	595	709	16
la	442	84	450	96	595	709	16
realizaron	451	84	496	96	595	709	16
algunas	99	97	133	110	595	709	16
mujeres	135	97	170	110	595	709	16
de	172	97	183	110	595	709	16
la	185	97	193	110	595	709	16
élite.	195	97	216	110	595	709	16
No	218	97	232	110	595	709	16
era	234	97	248	110	595	709	16
la	250	97	258	110	595	709	16
primera	260	97	295	110	595	709	16
vez	297	97	312	110	595	709	16
que	314	97	330	110	595	709	16
se	332	97	341	110	595	709	16
involucraban	344	97	402	110	595	709	16
en	404	97	415	110	595	709	16
tareas	417	97	443	110	595	709	16
sociales,	445	97	482	110	595	709	16
tal	484	97	496	110	595	709	16
como	99	111	123	123	595	709	16
lo	126	111	134	123	595	709	16
ha	136	111	147	123	595	709	16
demostrado	149	111	202	123	595	709	16
Gertrude	205	111	246	123	595	709	16
Yeager	248	111	278	123	595	709	16
(Yeager,	280	111	317	123	595	709	16
1999,	319	111	342	123	595	709	16
p.	344	111	353	123	595	709	16
448-455),	355	111	399	123	595	709	16
pero	401	111	421	123	595	709	16
sí	424	111	431	123	595	709	16
fue	433	111	447	123	595	709	16
pionero	449	111	484	123	595	709	16
su	486	111	496	123	595	709	16
trabajo	99	124	131	137	595	709	16
con	133	124	146	137	595	709	16
las	148	124	160	137	595	709	16
mujeres	163	124	197	137	595	709	16
pobres	200	124	230	137	595	709	16
en	232	124	241	137	595	709	16
el	243	124	250	137	595	709	16
territorio	253	124	294	137	595	709	16
de	296	124	307	137	595	709	16
los	309	124	322	137	595	709	16
pobres.	324	124	357	137	595	709	16
Consolidada	116	141	172	153	595	709	16
como	174	141	198	153	595	709	16
práctica	200	141	237	153	595	709	16
a	239	141	243	153	595	709	16
partir	245	141	271	153	595	709	16
de	273	141	284	153	595	709	16
la	286	141	293	153	595	709	16
transformación	295	141	364	153	595	709	16
de	366	141	376	153	595	709	16
la	378	141	386	153	595	709	16
caridad	388	141	421	153	595	709	16
católica,	423	141	460	153	595	709	16
la	462	141	470	153	595	709	16
visita	472	141	496	153	595	709	16
fue	99	155	113	167	595	709	16
entendida	116	155	160	167	595	709	16
como	163	155	187	167	595	709	16
una	190	155	207	167	595	709	16
intervención	210	155	266	167	595	709	16
que	269	155	285	167	595	709	16
dejó	288	155	306	167	595	709	16
de	309	155	320	167	595	709	16
recluir	323	155	352	167	595	709	16
a	355	155	360	167	595	709	16
los	362	155	375	167	595	709	16
pobres	378	155	408	167	595	709	16
en	411	155	422	167	595	709	16
instituciones	424	155	482	167	595	709	16
de	485	155	496	167	595	709	16
custodia	99	169	138	181	595	709	16
material	141	169	178	181	595	709	16
y	181	169	186	181	595	709	16
moral	189	169	215	181	595	709	16
y	218	169	223	181	595	709	16
se	226	169	235	181	595	709	16
acercó	238	169	267	181	595	709	16
ellos	270	169	291	181	595	709	16
a	293	169	298	181	595	709	16
través	301	169	328	181	595	709	16
de	331	169	342	181	595	709	16
la	345	169	353	181	595	709	16
caridad	356	169	389	181	595	709	16
extra-muros	392	169	448	181	595	709	16
(Ponce	451	169	483	181	595	709	16
de	486	169	496	181	595	709	16
León,	99	183	124	195	595	709	16
2011).	127	183	152	195	595	709	16
La	155	183	166	195	595	709	16
visita	169	183	193	195	595	709	16
fue	196	183	210	195	595	709	16
practicada	213	183	261	195	595	709	16
intensivamente	263	183	332	195	595	709	16
por	335	183	351	195	595	709	16
las	354	183	366	195	595	709	16
señoras	369	183	403	195	595	709	16
católicas	406	183	445	195	595	709	16
albergadas	448	183	496	195	595	709	16
en	99	197	110	209	595	709	16
instituciones	113	197	171	209	595	709	16
filantrópicas	173	197	229	209	595	709	16
como	232	197	256	209	595	709	16
el	259	197	267	209	595	709	16
propio	270	197	299	209	595	709	16
Patronato	302	197	346	209	595	709	16
o	349	197	355	209	595	709	16
el	357	197	365	209	595	709	16
Instituto	368	197	408	209	595	709	16
de	410	197	421	209	595	709	16
Puericultura	424	197	480	209	595	709	16
fue	482	197	496	209	595	709	16
retomada	99	211	142	223	595	709	16
en	145	211	155	223	595	709	16
el	158	211	166	223	595	709	16
trabajo	169	211	201	223	595	709	16
profesional	204	211	254	223	595	709	16
de	257	211	268	223	595	709	16
las	271	211	283	223	595	709	16
visitadoras	286	211	336	223	595	709	16
sociales	339	211	374	223	595	709	16
y	377	211	382	223	595	709	16
las	385	211	397	223	595	709	16
enfermeras	400	211	450	223	595	709	16
sanitarias	453	211	496	223	595	709	16
que	99	225	116	237	595	709	16
emprendieron	119	225	182	237	595	709	16
una	185	225	201	237	595	709	16
intervención	204	225	261	237	595	709	16
científica	264	225	306	237	595	709	16
de	309	225	319	237	595	709	16
la	322	225	330	237	595	709	16
pobreza.	333	225	372	237	595	709	16
Así,	375	225	392	237	595	709	16
variando	395	225	434	237	595	709	16
levemente	437	225	483	237	595	709	16
su	486	225	496	237	595	709	16
sentido,	99	239	135	251	595	709	16
la	138	239	145	251	595	709	16
visita	148	239	172	251	595	709	16
se	175	239	184	251	595	709	16
mantuvo	187	239	227	251	595	709	16
como	229	239	254	251	595	709	16
una	256	239	273	251	595	709	16
forma	276	239	302	251	595	709	16
de	305	239	315	251	595	709	16
acción	318	239	347	251	595	709	16
propiamente	350	239	407	251	595	709	16
femenina,	410	239	453	251	595	709	16
estuviese	456	239	496	251	595	709	16
o	99	253	105	265	595	709	16
no	107	253	118	265	595	709	16
revestida	121	253	161	265	595	709	16
de	164	253	175	265	595	709	16
un	177	253	189	265	595	709	16
objetivo	191	253	227	265	595	709	16
religioso,	230	253	270	265	595	709	16
o	273	253	278	265	595	709	16
funcionase	281	253	329	265	595	709	16
como	331	253	355	265	595	709	16
estrategia	358	253	401	265	595	709	16
de	404	253	414	265	595	709	16
moralización	417	253	475	265	595	709	16
o	478	253	483	265	595	709	16
de	486	253	496	265	595	709	16
empoderamiento	99	267	175	279	595	709	16
social.	177	267	205	279	595	709	16
Visitadoras	116	284	166	296	595	709	16
y	168	284	173	296	595	709	16
enfermeras	175	284	223	296	595	709	16
fueron	225	284	254	296	595	709	16
fiduciarias,	255	284	304	296	595	709	16
por	306	284	321	296	595	709	16
ende,	323	284	346	296	595	709	16
de	348	284	358	296	595	709	16
una	360	284	376	296	595	709	16
práctica	378	284	414	296	595	709	16
con	415	284	431	296	595	709	16
sello	433	284	453	296	595	709	16
femenino	455	284	496	296	595	709	16
y	99	298	104	310	595	709	16
que	107	298	123	310	595	709	16
siguió	126	298	152	310	595	709	16
un	155	298	167	310	595	709	16
patrón	169	298	199	310	595	709	16
común.	202	298	234	310	595	709	16
Primero,	237	298	275	310	595	709	16
visitar	277	298	306	310	595	709	16
era	308	298	322	310	595	709	16
involucrarse	324	298	379	310	595	709	16
íntimamente	382	298	438	310	595	709	16
en	441	298	451	310	595	709	16
la	454	298	462	310	595	709	16
vida	464	298	483	310	595	709	16
de	485	298	496	310	595	709	16
las	99	312	111	324	595	709	16
personas	114	312	154	324	595	709	16
y	157	312	162	324	595	709	16
penetrar	165	312	203	324	595	709	16
en	205	312	216	324	595	709	16
la	219	312	227	324	595	709	16
privacidad	229	312	277	324	595	709	16
de	279	312	290	324	595	709	16
las	293	312	305	324	595	709	16
familias	308	312	343	324	595	709	16
para	345	312	365	324	595	709	16
conocerlas	368	312	415	324	595	709	16
y	418	312	423	324	595	709	16
perfeccionarlas.	426	312	496	324	595	709	16
Como	99	326	126	338	595	709	16
lo	128	326	136	338	595	709	16
señalara	138	326	174	338	595	709	16
Leo	176	326	192	338	595	709	16
Cordemans:	194	326	247	338	595	709	16
no	249	326	260	338	595	709	16
es	262	326	271	338	595	709	16
la	272	326	280	338	595	709	16
visitadora	282	326	326	338	595	709	16
aquella	328	326	359	338	595	709	16
“extraña	361	326	398	338	595	709	16
que	400	326	416	338	595	709	16
desde	418	326	444	338	595	709	16
la	445	326	453	338	595	709	16
puerta	455	326	484	338	595	709	16
dé	486	326	496	338	595	709	16
opiniones,	99	340	145	352	595	709	16
consejos	147	340	185	352	595	709	16
generales,	187	340	231	352	595	709	16
vagos	233	340	257	352	595	709	16
y	259	340	265	352	595	709	16
optimistas	267	340	314	352	595	709	16
y	316	340	321	352	595	709	16
predica	323	340	356	352	595	709	16
la	358	340	366	352	595	709	16
moral”,	368	340	400	352	595	709	16
sino	402	340	421	352	595	709	16
“la	423	340	434	352	595	709	16
buena	436	340	463	352	595	709	16
vecina,	465	340	496	352	595	709	16
[…]	99	354	114	366	595	709	16
la	116	354	124	366	595	709	16
que	127	354	143	366	595	709	16
quiere	145	354	173	366	595	709	16
ver	176	354	190	366	595	709	16
progresar	192	354	235	366	595	709	16
a	237	354	242	366	595	709	16
la	245	354	253	366	595	709	16
familia	255	354	286	366	595	709	16
y	288	354	293	366	595	709	16
no	296	354	307	366	595	709	16
escatimará	310	354	358	366	595	709	16
ningún	360	354	392	366	595	709	16
esfuerzo	395	354	432	366	595	709	16
para	435	354	454	366	595	709	16
lograr	457	354	483	366	595	709	16
su	486	354	496	366	595	709	16
propósito	99	368	143	380	595	709	16
[…]	145	368	159	380	595	709	16
Porque	161	368	193	380	595	709	16
no	195	368	206	380	595	709	16
conviene	208	368	247	380	595	709	16
considerar	249	368	296	380	595	709	16
el	298	368	306	380	595	709	16
caso	308	368	327	380	595	709	16
social	329	368	355	380	595	709	16
como	357	368	381	380	595	709	16
una	383	368	399	380	595	709	16
entidad	401	368	435	380	595	709	16
abstracta	437	368	479	380	595	709	16
o	481	368	486	380	595	709	16
al	488	368	496	380	595	709	16
asistido	99	382	134	394	595	709	16
como	136	382	160	394	595	709	16
a	163	382	168	394	595	709	16
un	170	382	182	394	595	709	16
ser	184	382	197	394	595	709	16
aislado	199	382	231	394	595	709	16
en	233	382	244	394	595	709	16
una	246	382	263	394	595	709	16
isla	265	382	280	394	595	709	16
desierta”	282	382	322	394	595	709	16
(Cordemas,	324	382	376	394	595	709	16
1928,	378	382	401	394	595	709	16
p.	403	382	411	394	595	709	16
6-7).	414	382	434	394	595	709	16
Segundo,	116	399	158	411	595	709	16
el	162	399	170	411	595	709	16
conocimiento	173	399	236	411	595	709	16
de	239	399	250	411	595	709	16
la	253	399	261	411	595	709	16
vida	264	399	284	411	595	709	16
de	287	399	298	411	595	709	16
los	301	399	314	411	595	709	16
pobres	317	399	349	411	595	709	16
permitía	352	399	391	411	595	709	16
un	394	399	406	411	595	709	16
doble	410	399	435	411	595	709	16
movimiento:	438	399	496	411	595	709	16
diagnosticar	99	413	157	425	595	709	16
adecuadamente	160	413	232	425	595	709	16
las	236	413	248	425	595	709	16
condiciones	251	413	307	425	595	709	16
de	310	413	321	425	595	709	16
vida,	324	413	346	425	595	709	16
las	349	413	362	425	595	709	16
“causas	365	413	400	425	595	709	16
de	403	413	414	425	595	709	16
la	417	413	425	425	595	709	16
miseria”	428	413	466	425	595	709	16
y,	469	413	477	425	595	709	16
por	480	413	496	425	595	709	16
ende,	99	427	123	439	595	709	16
los	126	427	139	439	595	709	16
elementos	142	427	188	439	595	709	16
que	191	427	207	439	595	709	16
podían	210	427	242	439	595	709	16
favorecer	245	427	286	439	595	709	16
o	289	427	294	439	595	709	16
entorpecer	297	427	346	439	595	709	16
un	349	427	361	439	595	709	16
tratamiento;	364	427	420	439	595	709	16
por	423	427	439	439	595	709	16
el	442	427	449	439	595	709	16
otro	452	427	471	439	595	709	16
lado,	474	427	496	439	595	709	16
vincular	99	441	136	453	595	709	16
el	138	441	146	453	595	709	16
orden	149	441	174	453	595	709	16
institucional	177	441	234	453	595	709	16
con	236	441	252	453	595	709	16
los	255	441	268	453	595	709	16
beneficiarios,	270	441	329	453	595	709	16
restaurando	332	441	386	453	595	709	16
ese	388	441	402	453	595	709	16
orden	405	441	431	453	595	709	16
social	433	441	459	453	595	709	16
perdido	461	441	496	453	595	709	16
a	99	455	104	467	595	709	16
partir	107	455	132	467	595	709	16
de	135	455	145	467	595	709	16
un	148	455	160	467	595	709	16
nuevo	162	455	189	467	595	709	16
tipo	191	455	210	467	595	709	16
de	212	455	223	467	595	709	16
vínculo	225	455	258	467	595	709	16
social,	261	455	288	467	595	709	16
basado	291	455	322	467	595	709	16
en	325	455	335	467	595	709	16
la	338	455	346	467	595	709	16
confianza	348	455	391	467	595	709	16
de	394	455	404	467	595	709	16
los	407	455	420	467	595	709	16
ciudadanos	422	455	473	467	595	709	16
en	475	455	486	467	595	709	16
el	488	455	496	467	595	709	16
Estado.	99	469	132	481	595	709	16
La	134	469	145	481	595	709	16
visitación	148	469	191	481	595	709	16
era	193	469	207	481	595	709	16
“la	209	469	220	481	595	709	16
unión	223	469	249	481	595	709	16
entre	251	469	274	481	595	709	16
el	276	469	284	481	595	709	16
asistido	286	469	321	481	595	709	16
y	323	469	328	481	595	709	16
la	330	469	338	481	595	709	16
obra	340	469	360	481	595	709	16
concebida	363	469	408	481	595	709	16
para	410	469	430	481	595	709	16
venir	432	469	455	481	595	709	16
en	457	469	467	481	595	709	16
ayuda	470	469	496	481	595	709	16
de	99	483	110	495	595	709	16
infortunios”	113	483	167	495	595	709	16
(Cordemans,	170	483	228	495	595	709	16
1928,	231	483	254	495	595	709	16
p.	256	483	265	495	595	709	16
7)	268	483	277	495	595	709	16
y,	280	483	287	495	595	709	16
por	290	483	306	495	595	709	16
tanto,	309	483	335	495	595	709	16
la	338	483	346	495	595	709	16
presencia	349	483	392	495	595	709	16
de	394	483	405	495	595	709	16
la	408	483	416	495	595	709	16
visitadora	419	483	463	495	595	709	16
o	466	483	472	495	595	709	16
de	475	483	485	495	595	709	16
la	488	483	496	495	595	709	16
enfermera	99	497	144	509	595	709	16
en	147	497	158	509	595	709	16
el	160	497	168	509	595	709	16
hogar	171	497	196	509	595	709	16
constituía	199	497	245	509	595	709	16
“un	247	497	263	509	595	709	16
lazo	266	497	285	509	595	709	16
espiritual	287	497	330	509	595	709	16
utilísimo	333	497	373	509	595	709	16
entre	376	497	399	509	595	709	16
el	402	497	410	509	595	709	16
Estado	413	497	444	509	595	709	16
y	447	497	452	509	595	709	16
la	455	497	463	509	595	709	16
familia	465	497	496	509	595	709	16
proletaria”	99	511	147	523	595	709	16
(Cienfuegos,	149	511	205	523	595	709	16
1927,	208	511	230	523	595	709	16
p.	232	511	240	523	595	709	16
162).	243	511	264	523	595	709	16
Por	116	527	132	539	595	709	16
último,	133	527	165	539	595	709	16
la	167	527	174	539	595	709	16
entrada	176	527	210	539	595	709	16
en	212	527	222	539	595	709	16
la	224	527	232	539	595	709	16
intimidad,	233	527	279	539	595	709	16
el	281	527	289	539	595	709	16
levantamiento	290	527	353	539	595	709	16
de	355	527	365	539	595	709	16
información	367	527	421	539	595	709	16
y	422	527	427	539	595	709	16
la	429	527	437	539	595	709	16
construcción	439	527	496	539	595	709	16
de	99	540	110	553	595	709	16
una	112	540	129	553	595	709	16
adecuada	131	540	173	553	595	709	16
recepción	175	540	219	553	595	709	16
de	221	540	231	553	595	709	16
las	233	540	245	553	595	709	16
nuevas	247	540	278	553	595	709	16
políticas	280	540	319	553	595	709	16
de	321	540	332	553	595	709	16
protección	334	540	382	553	595	709	16
necesitaban	384	540	438	553	595	709	16
de	440	540	450	553	595	709	16
un	452	540	464	553	595	709	16
agente	466	540	496	553	595	709	16
femenino	99	554	141	566	595	709	16
cuyas	144	554	169	566	595	709	16
cualidades	171	554	219	566	595	709	16
especiales	222	554	267	566	595	709	16
—ternura,	270	554	317	566	595	709	16
cercanía,	319	554	360	566	595	709	16
dulzura—	362	554	408	566	595	709	16
ofrecieran	411	554	456	566	595	709	16
lo	459	554	467	566	595	709	16
que	469	554	486	566	595	709	16
el	488	554	496	566	595	709	16
médico	99	567	131	580	595	709	16
no	132	567	143	580	595	709	16
podía:	145	567	172	580	595	709	16
convencimiento,	173	567	244	580	595	709	16
aceptación,	246	567	295	580	595	709	16
adhesión	297	567	335	580	595	709	16
al	337	567	345	580	595	709	16
nuevo	346	567	372	580	595	709	16
orden.	374	567	401	580	595	709	16
Mujeres	403	567	438	580	595	709	16
carismáticas,	440	567	496	580	595	709	16
firmes	99	581	127	594	595	709	16
pero	129	581	149	594	595	709	16
dulces,	151	581	182	594	595	709	16
maternales	184	581	233	594	595	709	16
pero	235	581	255	594	595	709	16
amigas,	257	581	290	594	595	709	16
debían	292	581	322	594	595	709	16
explorarlo	324	581	371	594	595	709	16
todo	372	581	393	594	595	709	16
y	395	581	400	594	595	709	16
señalar	402	581	434	594	595	709	16
el	436	581	443	594	595	709	16
camino	445	581	478	594	595	709	16
con	480	581	496	594	595	709	16
seguridad.	99	595	146	608	595	709	16
Como	148	595	175	608	595	709	16
pastores	177	595	215	608	595	709	16
que	217	595	234	608	595	709	16
guían	236	595	261	608	595	709	16
a	263	595	268	608	595	709	16
sus	270	595	285	608	595	709	16
siervos,	287	595	321	608	595	709	16
como	323	595	347	608	595	709	16
madres	349	595	382	608	595	709	16
que	384	595	400	608	595	709	16
conducen	403	595	446	608	595	709	16
a	448	595	453	608	595	709	16
sus	455	595	470	608	595	709	16
hijos.	472	595	496	608	595	709	16
Tempo	124	696	152	708	595	709	16
|	155	696	160	708	595	709	16
Niterói	162	696	191	708	595	709	16
|	193	696	199	708	595	709	16
Vol.	201	696	217	708	595	709	16
24	219	696	229	708	595	709	16
n.	231	696	239	708	595	709	16
2	242	696	247	708	595	709	16
|	249	696	254	708	595	709	16
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	16
2018.	304	696	327	708	595	709	16
384-387	556	696	587	706	595	709	16
Referencias	99	83	164	98	595	709	17
bibliográficas	167	83	241	98	595	709	17
ADAMS,	99	112	131	122	595	709	17
Sara.	132	112	149	122	595	709	17
A	150	112	156	122	595	709	17
School	158	112	181	122	595	709	17
for	182	112	192	122	595	709	17
nurses	194	112	217	122	595	709	17
in	218	112	225	122	595	709	17
Chile.	226	112	247	122	595	709	17
The	248	112	260	122	595	709	17
American	261	112	291	122	595	709	17
Journal	99	123	123	133	595	709	17
of	125	123	131	133	595	709	17
Nursing,	133	123	161	133	595	709	17
v.	163	123	169	133	595	709	17
27,	171	123	182	133	595	709	17
n.	184	123	191	133	595	709	17
12,	193	123	202	133	595	709	17
p.	204	123	211	133	595	709	17
1029-1030,	213	123	252	133	595	709	17
1927.	254	123	273	133	595	709	17
______.	305	110	327	120	595	709	17
De	330	110	340	120	595	709	17
la	342	110	349	120	595	709	17
caridad	351	110	379	120	595	709	17
la	381	110	388	120	595	709	17
servicio	390	110	419	120	595	709	17
social.	421	110	444	120	595	709	17
Servicio	446	110	472	120	595	709	17
Social,	474	110	496	120	595	709	17
Santiago,	305	121	339	131	595	709	17
v.	341	121	347	131	595	709	17
I,	349	121	354	131	595	709	17
n.	356	121	363	131	595	709	17
1-2,	365	121	378	131	595	709	17
p.	380	121	387	131	595	709	17
3-7,	389	121	403	131	595	709	17
mar./jun.	405	121	438	131	595	709	17
1927.	440	121	458	131	595	709	17
AMARAL,	99	137	139	147	595	709	17
Moisés.	140	137	169	147	595	709	17
La	171	137	179	147	595	709	17
profesión	181	137	210	147	595	709	17
de	212	137	219	147	595	709	17
enfermera.	220	137	254	147	595	709	17
Santiago:	256	137	291	147	595	709	17
Imprenta	99	148	134	158	595	709	17
y	136	148	140	158	595	709	17
Encuadernación	142	148	202	158	595	709	17
El	204	148	212	158	595	709	17
Globo,	214	148	239	158	595	709	17
1904.	241	148	260	158	595	709	17
DEL	305	135	321	145	595	709	17
RÍO,	324	135	342	145	595	709	17
Alejandro.	345	135	385	145	595	709	17
Beneficencia	387	135	435	145	595	709	17
e	438	135	442	145	595	709	17
higiene	445	135	472	145	595	709	17
rural.	475	135	496	145	595	709	17
Revista	305	146	329	156	595	709	17
de	331	146	338	156	595	709	17
Beneficencia	340	146	379	156	595	709	17
Pública,	381	146	407	156	595	709	17
Santiago,	410	146	444	156	595	709	17
v.	446	146	453	156	595	709	17
VII,	455	146	469	156	595	709	17
n.	471	146	478	156	595	709	17
3,	481	146	487	156	595	709	17
p.	489	146	496	156	595	709	17
388-414,	305	157	336	167	595	709	17
sep.	338	157	352	167	595	709	17
1923b.	355	157	378	167	595	709	17
ARECHETA,	99	162	147	172	595	709	17
Ghislaine.	148	162	183	172	595	709	17
El	185	162	192	172	595	709	17
movimiento	193	162	229	172	595	709	17
de	230	162	237	172	595	709	17
oposición	238	162	266	172	595	709	17
a	267	162	271	172	595	709	17
la	272	162	278	172	595	709	17
Ley	279	162	291	172	595	709	17
4.054:	99	173	119	183	595	709	17
el	121	173	127	183	595	709	17
discurso	129	173	161	183	595	709	17
obrero	163	173	187	183	595	709	17
frente	189	173	211	183	595	709	17
a	213	173	217	183	595	709	17
la	219	173	225	183	595	709	17
nueva	227	173	249	183	595	709	17
legislación	251	173	291	183	595	709	17
de	99	184	108	194	595	709	17
salud.	110	184	132	194	595	709	17
Tesis	133	184	153	194	595	709	17
(Licenciatura	154	184	204	194	595	709	17
en	206	184	215	194	595	709	17
Historia),	217	184	253	194	595	709	17
Pontificia	255	184	291	194	595	709	17
Universidad	99	195	145	205	595	709	17
Católica	147	195	178	205	595	709	17
de	180	195	189	205	595	709	17
Chile,	191	195	213	205	595	709	17
Santiago,	215	195	250	205	595	709	17
2006.	252	195	272	205	595	709	17
BAUER,	99	208	129	219	595	709	17
Arnold.	131	208	157	219	595	709	17
Expansión	158	208	196	219	595	709	17
económica	197	208	235	219	595	709	17
en	236	208	244	219	595	709	17
una	245	208	259	219	595	709	17
sociedad	260	208	290	219	595	709	17
tradicional:	99	219	143	230	595	709	17
Chile	146	219	166	230	595	709	17
central	169	219	196	230	595	709	17
en	198	219	207	230	595	709	17
el	210	219	217	230	595	709	17
siglo	219	219	237	230	595	709	17
XIX,	240	219	258	230	595	709	17
Historia,	260	219	291	230	595	709	17
v.	99	230	105	241	595	709	17
9,	107	230	114	241	595	709	17
p.	116	230	123	241	595	709	17
137-235,	125	230	155	241	595	709	17
1970.	157	230	175	241	595	709	17
BIERNAT,	99	244	144	255	595	709	17
Carolina;	148	244	188	255	595	709	17
CERDÁ,	193	244	228	255	595	709	17
Juan	232	244	251	255	595	709	17
Manuel;	256	244	291	255	595	709	17
RAMACCIOTTI,	99	255	165	266	595	709	17
Karina	168	255	193	266	595	709	17
(Dir.).	196	255	219	266	595	709	17
La	222	255	231	266	595	709	17
salud	233	255	250	266	595	709	17
pública	253	255	276	266	595	709	17
y	279	255	282	266	595	709	17
la	284	255	291	266	595	709	17
enfermería	99	266	134	277	595	709	17
en	136	266	143	277	595	709	17
la	145	266	151	277	595	709	17
Argentina.	153	266	188	277	595	709	17
Buenos	191	266	218	277	595	709	17
Aires:	220	266	242	277	595	709	17
Universidad	244	266	291	277	595	709	17
Nacional	99	277	133	288	595	709	17
de	135	277	143	288	595	709	17
Quilmes,	145	277	179	288	595	709	17
2015.	181	277	199	288	595	709	17
______.	305	171	327	181	595	709	17
Consideraciones	329	171	390	181	595	709	17
sobre	392	171	412	181	595	709	17
el	414	171	420	181	595	709	17
personal	422	171	453	181	595	709	17
auxiliar	455	171	483	181	595	709	17
del	485	171	496	181	595	709	17
médico,	305	182	334	192	595	709	17
de	336	182	345	192	595	709	17
la	347	182	353	192	595	709	17
sanidad	356	182	384	192	595	709	17
y	387	182	391	192	595	709	17
del	393	182	404	192	595	709	17
servicio	407	182	435	192	595	709	17
social.	438	182	461	192	595	709	17
Revista	463	182	487	192	595	709	17
de	489	182	496	192	595	709	17
Beneficencia	305	193	345	203	595	709	17
Pública,	347	193	374	203	595	709	17
Santiago,	377	193	412	203	595	709	17
v.	414	193	421	203	595	709	17
IX,	423	193	435	203	595	709	17
n.	437	193	444	203	595	709	17
3,	447	193	453	203	595	709	17
p.	456	193	463	203	595	709	17
396-411,	466	193	496	203	595	709	17
jun.	305	204	319	214	595	709	17
1925.	321	204	339	214	595	709	17
______.	305	217	328	228	595	709	17
¿Corresponde	331	217	383	228	595	709	17
a	386	217	390	228	595	709	17
nuestro	392	217	421	228	595	709	17
grado	424	217	445	228	595	709	17
de	448	217	457	228	595	709	17
cultura	460	217	487	228	595	709	17
el	490	217	496	228	595	709	17
actual	305	228	328	239	595	709	17
régimen	331	228	362	239	595	709	17
hospitalario?.	365	228	417	239	595	709	17
Revista	419	228	444	239	595	709	17
de	446	228	454	239	595	709	17
Beneficencia	456	228	496	239	595	709	17
Pública,	305	239	331	250	595	709	17
Santiago,	333	239	368	250	595	709	17
v.	370	239	376	250	595	709	17
IV,	378	239	389	250	595	709	17
n.	391	239	398	250	595	709	17
3,	400	239	406	250	595	709	17
p.	408	239	415	250	595	709	17
186-189,	417	239	447	250	595	709	17
sep.	449	239	463	250	595	709	17
1920.	465	239	484	250	595	709	17
______.	305	253	327	263	595	709	17
Preparación	329	253	374	263	595	709	17
y	375	253	379	263	595	709	17
perfeccionamiento	381	253	450	263	595	709	17
del	452	253	463	263	595	709	17
personal	464	253	496	263	595	709	17
directivo	305	264	337	274	595	709	17
de	338	264	347	274	595	709	17
los	348	264	358	274	595	709	17
hospitales.	360	264	398	274	595	709	17
Revista	399	264	422	275	595	709	17
de	423	264	430	275	595	709	17
Beneficencia	431	264	469	275	595	709	17
Pública,	470	264	496	275	595	709	17
Santiago,	305	275	339	285	595	709	17
v.	341	275	347	285	595	709	17
VII,	349	275	363	285	595	709	17
n.	365	275	372	285	595	709	17
1,	374	275	379	285	595	709	17
p.	382	275	388	285	595	709	17
225-233,	390	275	422	285	595	709	17
mar.	424	275	441	285	595	709	17
1923a.	443	275	465	285	595	709	17
CABRERA,	99	291	141	301	595	709	17
María	142	291	163	301	595	709	17
Josefina.	165	291	194	301	595	709	17
¿Obligar	196	291	225	301	595	709	17
a	227	291	231	301	595	709	17
vivir	232	291	248	301	595	709	17
o	249	291	254	301	595	709	17
resignarse	255	291	291	301	595	709	17
a	99	302	103	312	595	709	17
morir?	107	302	132	312	595	709	17
Viruela	136	302	165	312	595	709	17
y	169	302	173	312	595	709	17
vacuna:	177	302	207	312	595	709	17
el	210	302	217	312	595	709	17
debate	221	302	247	312	595	709	17
sobre	251	302	273	312	595	709	17
una	276	302	291	312	595	709	17
enfermedad	99	313	144	323	595	709	17
y	146	313	150	323	595	709	17
su	153	313	162	323	595	709	17
prevención	164	313	206	323	595	709	17
a	209	313	213	323	595	709	17
comienzos	216	313	256	323	595	709	17
del	259	313	270	323	595	709	17
siglo	273	313	291	323	595	709	17
XX	99	324	111	334	595	709	17
en	113	324	122	334	595	709	17
Chile.	124	324	146	334	595	709	17
En:	148	324	160	334	595	709	17
ZÁRATE,	162	324	199	334	595	709	17
María	201	324	223	334	595	709	17
Soledad	225	324	255	334	595	709	17
(Comp.).	257	324	291	334	595	709	17
Por	99	335	111	345	595	709	17
la	113	335	120	345	595	709	17
salud	122	335	139	345	595	709	17
del	141	335	151	345	595	709	17
cuerpo:	153	335	177	345	595	709	17
historia	179	335	209	345	595	709	17
y	211	335	216	345	595	709	17
políticas	218	335	251	345	595	709	17
sanitarias	254	335	291	345	595	709	17
en	99	346	108	356	595	709	17
Chile.	111	346	133	356	595	709	17
Santiago:	136	346	171	356	595	709	17
Universidad	174	346	221	356	595	709	17
Alberto	224	346	253	356	595	709	17
Hurtado,	256	346	291	356	595	709	17
2008.	99	357	120	367	595	709	17
p.	122	357	129	367	595	709	17
37-80.	131	357	153	367	595	709	17
______.	305	289	327	299	595	709	17
Proyecto	330	289	363	299	595	709	17
de	365	289	374	299	595	709	17
bases	377	289	397	299	595	709	17
para	399	289	416	299	595	709	17
la	418	289	425	299	595	709	17
preparación	427	289	472	299	595	709	17
de	474	289	483	299	595	709	17
los	485	289	496	299	595	709	17
reglamentos	305	300	350	310	595	709	17
internos	352	300	383	310	595	709	17
de	385	300	393	310	595	709	17
los	395	300	406	310	595	709	17
hospitales	407	300	445	310	595	709	17
de	447	300	456	310	595	709	17
la	457	300	464	310	595	709	17
Junta	466	300	486	310	595	709	17
de	487	300	496	310	595	709	17
Beneficencia	305	311	350	321	595	709	17
de	352	311	360	321	595	709	17
Santiago.	362	311	395	321	595	709	17
Revista	397	311	421	321	595	709	17
de	422	311	429	321	595	709	17
Beneficencia	430	311	469	321	595	709	17
Pública,	470	311	496	321	595	709	17
Santiago,	305	322	339	332	595	709	17
v.	341	322	347	332	595	709	17
V,	349	322	357	332	595	709	17
n.	359	322	366	332	595	709	17
2,	368	322	375	332	595	709	17
p.	377	322	384	332	595	709	17
104-	386	322	402	332	595	709	17
118,	404	322	416	332	595	709	17
jun.	419	322	432	332	595	709	17
1921.	435	322	452	332	595	709	17
CARIOLA,	99	371	141	381	595	709	17
Carmen;	144	371	176	381	595	709	17
SUNKEL,	178	371	215	381	595	709	17
Osvaldo.	218	371	251	381	595	709	17
Un	254	371	264	381	595	709	17
siglo	266	371	281	381	595	709	17
de	283	371	291	381	595	709	17
historia	99	382	125	392	595	709	17
económica	126	382	160	392	595	709	17
de	161	382	168	392	595	709	17
Chile	170	382	187	392	595	709	17
1830-1930:	188	382	223	392	595	709	17
dos	225	382	238	392	595	709	17
ensayos	240	382	269	392	595	709	17
y	271	382	275	392	595	709	17
una	277	382	291	392	595	709	17
bibliografía.	99	393	144	403	595	709	17
Madrid:	146	393	176	403	595	709	17
Cultura	178	393	207	403	595	709	17
Hispánica,	209	393	249	403	595	709	17
1983.	251	393	269	403	595	709	17
DESHAZO,	305	372	350	382	595	709	17
Peter.	353	372	375	382	595	709	17
Urban	378	372	400	382	595	709	17
workers	402	372	429	382	595	709	17
and	431	372	443	382	595	709	17
labor	446	372	463	382	595	709	17
unions	466	372	487	382	595	709	17
in	490	372	496	382	595	709	17
Chile,	305	383	323	393	595	709	17
1902-1927.	325	383	359	393	595	709	17
Madison-Wisconsin:	361	383	439	393	595	709	17
The	441	383	455	393	595	709	17
University	457	383	496	393	595	709	17
of	305	394	312	404	595	709	17
Wisconsin	314	394	354	404	595	709	17
Press,	356	394	378	404	595	709	17
1983.	380	394	399	404	595	709	17
CATLIN,	99	407	134	417	595	709	17
Lucía	137	407	158	417	595	709	17
Cornelia.	161	407	196	417	595	709	17
El	198	407	206	417	595	709	17
hospital	209	407	240	417	595	709	17
como	243	407	263	417	595	709	17
agente	266	407	291	417	595	709	17
social	99	418	120	428	595	709	17
en	123	418	131	428	595	709	17
la	134	418	140	428	595	709	17
comunidad.	142	418	186	428	595	709	17
Revista	188	418	213	428	595	709	17
de	214	418	221	428	595	709	17
Beneficencia	223	418	262	428	595	709	17
Pública,	264	418	291	428	595	709	17
Santiago,	99	429	133	439	595	709	17
v.	136	429	142	439	595	709	17
III,	144	429	155	439	595	709	17
n.	157	429	164	439	595	709	17
2,	166	429	172	439	595	709	17
p.	174	429	181	439	595	709	17
196-209,	183	429	215	439	595	709	17
jun.	217	429	231	439	595	709	17
1919.	233	429	250	439	595	709	17
DONOSO,	305	408	345	418	595	709	17
Ricardo.	348	408	381	418	595	709	17
Alessandri,	383	408	421	418	595	709	17
agitador	423	408	451	418	595	709	17
y	454	408	457	418	595	709	17
demoledor:	460	408	496	418	595	709	17
cincuenta	305	419	341	429	595	709	17
años	343	419	360	429	595	709	17
de	361	419	370	429	595	709	17
historia	372	419	400	429	595	709	17
política	402	419	430	429	595	709	17
de	432	419	441	429	595	709	17
Chile.	442	419	464	429	595	709	17
México:	466	419	496	429	595	709	17
F.C.E.,	305	430	329	440	595	709	17
1952.	331	430	350	440	595	709	17
CENSO	99	443	129	453	595	709	17
de	131	443	139	453	595	709	17
Población	141	443	178	453	595	709	17
de	180	443	189	453	595	709	17
la	191	443	197	453	595	709	17
República	199	443	237	453	595	709	17
de	239	443	248	453	595	709	17
Chile	250	443	270	453	595	709	17
1920.	272	443	291	453	595	709	17
Santiago:	99	454	134	464	595	709	17
Sociedad	136	454	169	464	595	709	17
Imprenta	172	454	207	464	595	709	17
y	209	454	213	464	595	709	17
Litografía	216	454	252	464	595	709	17
Universo,	255	454	291	464	595	709	17
1925.	99	465	118	475	595	709	17
DURÁN,	305	443	338	454	595	709	17
Manuel.	340	443	370	454	595	709	17
Medicalización,	372	443	422	454	595	709	17
higienismo	423	443	457	454	595	709	17
y	459	443	462	454	595	709	17
desarrollo	464	443	496	454	595	709	17
social	305	454	323	465	595	709	17
en	325	454	332	465	595	709	17
Chile	334	454	351	465	595	709	17
y	353	454	357	465	595	709	17
Argentina,	359	454	393	465	595	709	17
1860-1918.	395	454	429	465	595	709	17
Tesis	431	454	451	465	595	709	17
(Doctorado	453	454	496	465	595	709	17
en	305	465	313	476	595	709	17
Estudios	316	465	348	476	595	709	17
Americanos),	350	465	400	476	595	709	17
USACH,	402	465	434	476	595	709	17
Santiago,	437	465	471	476	595	709	17
2012.	473	465	492	476	595	709	17
CENSO	99	478	128	489	595	709	17
Jeneral	129	478	153	489	595	709	17
de	155	478	163	489	595	709	17
la	164	478	171	489	595	709	17
República	172	478	208	489	595	709	17
de	209	478	218	489	595	709	17
Chile	219	478	238	489	595	709	17
1907.	239	478	257	489	595	709	17
Santiago:	258	478	290	489	595	709	17
La	99	489	108	500	595	709	17
Oficina,	110	489	139	500	595	709	17
1908.	142	489	160	500	595	709	17
CIENFUEGOS,	99	503	159	514	595	709	17
Eugenio.	161	503	194	514	595	709	17
Asistencia	197	503	237	514	595	709	17
social.	239	503	263	514	595	709	17
Revista	266	503	291	514	595	709	17
de	99	514	106	525	595	709	17
Beneficencia	108	514	148	525	595	709	17
Pública,	150	514	177	525	595	709	17
Santiago,	180	514	215	525	595	709	17
v.	218	514	224	525	595	709	17
VIII,	226	514	244	525	595	709	17
n.	246	514	253	525	595	709	17
2,	256	514	263	525	595	709	17
p.	265	514	272	525	595	709	17
106-	275	514	291	525	595	709	17
116,	99	525	112	536	595	709	17
jun.	114	525	128	536	595	709	17
1924.	130	525	149	536	595	709	17
ELMORE,	305	479	346	489	595	709	17
Richard.	350	479	385	489	595	709	17
Organizational	389	479	452	489	595	709	17
models	456	479	485	489	595	709	17
of	488	479	496	489	595	709	17
social	305	490	327	500	595	709	17
program	330	490	364	500	595	709	17
implementation.	367	490	432	500	595	709	17
En:	435	490	448	500	595	709	17
OSBORNE,	451	490	496	500	595	709	17
Stephen	305	501	336	511	595	709	17
(Ed.).	338	501	360	511	595	709	17
Public	362	501	383	512	595	709	17
management,	385	501	428	512	595	709	17
critical	430	501	453	512	595	709	17
perspectives:	455	501	496	512	595	709	17
policy	305	512	328	522	595	709	17
making,	330	512	361	522	595	709	17
ethics	363	512	386	522	595	709	17
and	388	512	402	522	595	709	17
accountability	405	512	459	522	595	709	17
in	462	512	469	522	595	709	17
public	472	512	496	522	595	709	17
management.	305	523	354	533	595	709	17
Londres:	356	523	389	533	595	709	17
Routledge,	391	523	431	533	595	709	17
2002.	433	523	454	533	595	709	17
t.	456	523	461	533	595	709	17
V.	463	523	471	533	595	709	17
______.	99	539	122	549	595	709	17
El	124	539	132	549	595	709	17
servicio	134	539	162	549	595	709	17
social	165	539	186	549	595	709	17
en	188	539	197	549	595	709	17
la	199	539	205	549	595	709	17
protección	207	539	247	549	595	709	17
del	249	539	260	549	595	709	17
escolar.	262	539	291	549	595	709	17
Servicio	99	550	125	560	595	709	17
Social,	127	550	149	560	595	709	17
Santiago,	151	550	185	560	595	709	17
v.	187	550	193	560	595	709	17
I,	195	550	200	560	595	709	17
n.	202	550	209	560	595	709	17
3-4,	211	550	226	560	595	709	17
p.	228	550	235	560	595	709	17
158-163,	237	550	266	560	595	709	17
1927.	268	550	286	560	595	709	17
ESCUELA	305	537	342	547	595	709	17
de	344	537	352	547	595	709	17
Enfermeras.	353	537	395	547	595	709	17
Reseña	396	537	422	547	595	709	17
histórica	423	537	454	547	595	709	17
y	455	537	459	547	595	709	17
programa.	460	537	496	547	595	709	17
Santiago:	305	548	339	558	595	709	17
Universidad	341	548	387	558	595	709	17
de	389	548	398	558	595	709	17
Chile,	400	548	422	558	595	709	17
1942.	424	548	443	558	595	709	17
CONSTITUCIÓN	99	564	167	574	595	709	17
Política	169	564	197	574	595	709	17
de	199	564	208	574	595	709	17
la	210	564	216	574	595	709	17
República	218	564	256	574	595	709	17
de	258	564	267	574	595	709	17
Chile.	269	564	291	574	595	709	17
Santiago:	99	575	133	585	595	709	17
Ministerio	136	575	175	585	595	709	17
del	177	575	188	585	595	709	17
Interior,	190	575	221	585	595	709	17
1925.	223	575	242	585	595	709	17
FLORES,	305	562	338	572	595	709	17
Rosalba.	339	562	369	572	595	709	17
Historia	370	562	395	572	595	709	17
de	396	562	403	572	595	709	17
la	404	562	410	572	595	709	17
enfermería	411	562	443	572	595	709	17
en	444	562	450	572	595	709	17
Chile:	451	562	469	572	595	709	17
síntesis	470	562	496	572	595	709	17
de	305	573	313	583	595	709	17
su	315	573	324	583	595	709	17
evolución	326	573	361	583	595	709	17
educacional.	363	573	408	583	595	709	17
Santiago:	410	573	443	583	595	709	17
[s.n.],	445	573	466	583	595	709	17
1965.	468	573	486	583	595	709	17
CORDEMANS,	99	589	160	599	595	709	17
Leo.	163	589	179	599	595	709	17
Algunas	182	589	214	599	595	709	17
características	218	589	276	599	595	709	17
del	279	589	291	599	595	709	17
servicio	99	600	130	610	595	709	17
social.	133	600	157	610	595	709	17
Servicio	160	600	187	610	595	709	17
Social,	190	600	213	610	595	709	17
Santiago,	215	600	252	610	595	709	17
v.	255	600	261	610	595	709	17
II,	264	600	272	610	595	709	17
n.	275	600	282	610	595	709	17
1,	285	600	291	610	595	709	17
p.	99	611	106	621	595	709	17
1-9,	108	611	121	621	595	709	17
mar.	123	611	140	621	595	709	17
1928.	142	611	160	621	595	709	17
GÓNGORA,	305	587	350	597	595	709	17
Álvaro.	352	587	377	597	595	709	17
La	378	587	387	597	595	709	17
epidemia	388	587	420	597	595	709	17
de	422	587	430	597	595	709	17
cólera	431	587	453	597	595	709	17
en	454	587	462	597	595	709	17
Santiago,	464	587	496	597	595	709	17
1886-1888.	305	598	344	608	595	709	17
Dimensión	347	598	382	608	595	709	17
Histórica	384	598	415	608	595	709	17
de	417	598	424	608	595	709	17
Chile,	426	598	446	608	595	709	17
n.	448	598	455	608	595	709	17
10,	458	598	468	608	595	709	17
p.	471	598	478	608	595	709	17
108-	480	598	496	608	595	709	17
134,	305	609	319	619	595	709	17
1995.	321	609	340	619	595	709	17
______.	305	336	328	346	595	709	17
Reformas	331	336	368	346	595	709	17
urgentes	371	336	404	346	595	709	17
en	407	336	416	346	595	709	17
nuestros	419	336	452	346	595	709	17
hospitales.	455	336	496	346	595	709	17
Revista	305	347	330	357	595	709	17
de	333	347	340	357	595	709	17
Beneficencia	342	347	384	357	595	709	17
Pública,	387	347	415	357	595	709	17
Santiago,	418	347	455	357	595	709	17
v.	458	347	464	357	595	709	17
II,	467	347	476	357	595	709	17
n.	479	347	486	357	595	709	17
4,	489	347	496	357	595	709	17
p.	305	358	312	368	595	709	17
381-387,	314	358	343	368	595	709	17
dic.	345	358	359	368	595	709	17
1918.	361	358	378	368	595	709	17
Tempo	124	696	152	708	595	709	17
|	155	696	160	708	595	709	17
Niterói	162	696	191	708	595	709	17
|	193	696	199	708	595	709	17
Vol.	201	696	217	708	595	709	17
24	219	696	229	708	595	709	17
n.	231	696	239	708	595	709	17
2	242	696	247	708	595	709	17
|	249	696	254	708	595	709	17
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	17
2018.	304	696	327	708	595	709	17
385-387	556	696	587	706	595	709	17
GONZÁLEZ,	99	84	148	94	595	709	18
Maricela.	149	84	181	94	595	709	18
Inside	183	84	201	94	595	709	18
home:	202	84	220	94	595	709	18
la	221	84	227	94	595	709	18
visita	229	84	248	94	595	709	18
domiciliaria	249	84	291	94	595	709	18
de	99	95	108	105	595	709	18
trabajadores	109	95	153	105	595	709	18
sociales	154	95	182	105	595	709	18
como	183	95	203	105	595	709	18
estrategia	204	95	238	105	595	709	18
de	240	95	248	105	595	709	18
vinculación	249	95	290	105	595	709	18
entre	99	106	119	116	595	709	18
orden	120	106	142	116	595	709	18
institucional	143	106	191	116	595	709	18
y	193	106	197	116	595	709	18
familia.	199	106	226	116	595	709	18
Chile,	228	106	250	116	595	709	18
1925-1940.	251	106	291	116	595	709	18
Ammentu:	99	117	132	127	595	709	18
Bolettinno	133	117	172	127	595	709	18
Storico,	173	117	201	127	595	709	18
Archivistico	203	117	247	127	595	709	18
e	249	117	252	127	595	709	18
Consolare	254	117	291	127	595	709	18
del	99	128	110	138	595	709	18
Mediterraneo,	113	128	165	138	595	709	18
n.	168	128	174	138	595	709	18
4,	176	128	183	138	595	709	18
p.	185	128	192	138	595	709	18
241-243,	194	128	226	138	595	709	18
2014.	228	128	247	138	595	709	18
______.	99	142	122	152	595	709	18
La	124	142	133	152	595	709	18
visita	135	142	155	152	595	709	18
de	157	142	166	152	595	709	18
las	168	142	178	152	595	709	18
moscas	181	142	207	152	595	709	18
azules:	210	142	235	152	595	709	18
el	237	142	243	152	595	709	18
concepto	246	142	280	152	595	709	18
de	282	142	291	152	595	709	18
“visitación”	99	153	142	163	595	709	18
como	144	153	164	163	595	709	18
eje	166	153	176	163	595	709	18
articulador	179	153	220	163	595	709	18
de	222	153	231	163	595	709	18
la	233	153	240	163	595	709	18
formación	242	153	280	163	595	709	18
de	282	153	291	163	595	709	18
asistentes	99	164	136	174	595	709	18
sociales	138	164	167	174	595	709	18
en	168	164	177	174	595	709	18
las	179	164	189	174	595	709	18
primeras	191	164	224	174	595	709	18
escuelas	226	164	256	174	595	709	18
chilenas,	258	164	291	174	595	709	18
1925-1935.	99	175	138	185	595	709	18
En:	140	175	152	185	595	709	18
______	155	175	176	185	595	709	18
(Ed.).	178	175	200	185	595	709	18
Historias	202	175	233	185	595	709	18
del	235	175	244	185	595	709	18
trabajo	246	175	270	185	595	709	18
social	272	175	291	185	595	709	18
en	99	186	106	196	595	709	18
Chile,	108	186	126	196	595	709	18
1925-2008:	128	186	164	196	595	709	18
contribución	166	186	214	196	595	709	18
para	217	186	233	196	595	709	18
nuevos	235	186	261	196	595	709	18
relatos.	263	186	291	196	595	709	18
Santiago:	99	197	135	207	595	709	18
Técnicas	138	197	173	207	595	709	18
de	176	197	185	207	595	709	18
Educación	188	197	229	207	595	709	18
Superior,	232	197	268	207	595	709	18
2010.	271	197	291	207	595	709	18
p.	99	208	106	218	595	709	18
23-51.	108	208	130	218	595	709	18
LAVRIN,	305	84	340	94	595	709	18
Asunción.	342	84	380	94	595	709	18
Mujeres,	382	84	409	94	595	709	18
feminismo	411	84	444	94	595	709	18
y	445	84	449	94	595	709	18
cambio	451	84	474	94	595	709	18
social,	476	84	496	94	595	709	18
Argentina,	305	95	338	105	595	709	18
Chile	340	95	356	105	595	709	18
y	358	95	362	105	595	709	18
Uruguay,	364	95	394	105	595	709	18
1890-1940.	396	95	430	105	595	709	18
Santiago:	433	95	466	105	595	709	18
Dibam/	469	95	496	105	595	709	18
Centro	305	106	330	116	595	709	18
Investigaciones	332	106	386	116	595	709	18
Barros	388	106	411	116	595	709	18
Arana,	413	106	436	116	595	709	18
2005.	438	106	457	116	595	709	18
LEWIS,	305	120	334	130	595	709	18
Jane.	337	120	355	130	595	709	18
Modelos	357	120	389	130	595	709	18
de	391	120	400	130	595	709	18
igualdad	402	120	434	130	595	709	18
para	437	120	453	130	595	709	18
la	455	120	462	130	595	709	18
mujer:	464	120	487	130	595	709	18
el	490	120	496	130	595	709	18
caso	305	131	321	141	595	709	18
de	323	131	332	141	595	709	18
las	334	131	344	141	595	709	18
ayuda	347	131	369	141	595	709	18
estatal	371	131	396	141	595	709	18
para	398	131	414	141	595	709	18
la	417	131	423	141	595	709	18
infancia	425	131	455	141	595	709	18
en	457	131	466	141	595	709	18
la	468	131	475	141	595	709	18
Gran	477	131	496	141	595	709	18
Bretaña	305	142	334	152	595	709	18
del	337	142	349	152	595	709	18
siglo	351	142	369	152	595	709	18
XX.	372	142	387	152	595	709	18
En:	389	142	402	152	595	709	18
BOCK,	405	142	431	152	595	709	18
Gisela;	434	142	460	152	595	709	18
THANE,	463	142	496	152	595	709	18
Patricia.	305	153	336	163	595	709	18
Maternidad	337	153	376	163	595	709	18
y	377	153	381	163	595	709	18
políticas	382	153	409	163	595	709	18
de	411	153	418	163	595	709	18
género:	419	153	442	163	595	709	18
la	444	153	450	163	595	709	18
mujer	452	153	473	163	595	709	18
en	475	153	484	163	595	709	18
los	486	153	496	163	595	709	18
Estados	305	164	334	174	595	709	18
de	337	164	346	174	595	709	18
bienestar	348	164	383	174	595	709	18
europeos,	386	164	422	174	595	709	18
1880-1950.	424	164	463	174	595	709	18
Madrid:	466	164	496	174	595	709	18
Cátedra,	305	175	337	185	595	709	18
1996.	339	175	357	185	595	709	18
p.	360	175	366	185	595	709	18
137-170.	369	175	397	185	595	709	18
LIPSKY,	305	188	336	199	595	709	18
Michael.	338	188	370	199	595	709	18
Street-level	371	188	408	199	595	709	18
bureaucrats:	409	188	450	199	595	709	18
dilemmas	452	188	487	199	595	709	18
of	489	188	496	199	595	709	18
the	305	199	317	210	595	709	18
individual	319	199	357	210	595	709	18
in	359	199	367	210	595	709	18
public	369	199	393	210	595	709	18
services.	395	199	426	210	595	709	18
New	429	199	446	210	595	709	18
York:	449	199	469	210	595	709	18
Russel	471	199	496	210	595	709	18
Sage	305	210	322	221	595	709	18
Foundation,	324	210	369	221	595	709	18
1980.	371	210	390	221	595	709	18
GREZ,	99	221	126	232	595	709	18
Sergio.	129	221	155	232	595	709	18
Transición	158	221	199	232	595	709	18
en	202	221	211	232	595	709	18
las	214	221	224	232	595	709	18
formas	227	221	253	232	595	709	18
de	256	221	265	232	595	709	18
lucha:	268	221	291	232	595	709	18
motines	99	232	129	243	595	709	18
peonales	132	232	164	243	595	709	18
y	167	232	171	243	595	709	18
huelgas	173	232	202	243	595	709	18
obreras	204	232	232	243	595	709	18
en	234	232	243	243	595	709	18
Chile	246	232	266	243	595	709	18
(1891-	268	232	290	243	595	709	18
1907).	99	243	121	254	595	709	18
Historia,	123	243	153	254	595	709	18
v.	155	243	161	254	595	709	18
33,	163	243	173	254	595	709	18
p.	176	243	182	254	595	709	18
141-225,	185	243	214	254	595	709	18
2000.	217	243	237	254	595	709	18
MAC	305	224	326	235	595	709	18
CLURE,	329	224	362	235	595	709	18
Óscar.	365	224	389	235	595	709	18
En	392	224	401	235	595	709	18
los	403	224	413	235	595	709	18
orígenes	415	224	443	235	595	709	18
de	445	224	452	235	595	709	18
las	455	224	464	235	595	709	18
políticas	467	224	496	235	595	709	18
sociales	305	235	329	246	595	709	18
en	330	235	336	246	595	709	18
Chile	338	235	354	246	595	709	18
1850-1879.	355	235	388	246	595	709	18
Santiago:	390	235	422	246	595	709	18
Universidad	424	235	467	246	595	709	18
Alberto	469	235	496	246	595	709	18
Hurtado,	305	246	339	257	595	709	18
2012.	341	246	360	257	595	709	18
GUY,	99	257	120	268	595	709	18
Donna.	123	257	149	268	595	709	18
Las	152	257	163	268	595	709	18
mujeres	165	257	190	268	595	709	18
y	191	257	195	268	595	709	18
la	197	257	203	268	595	709	18
construcción	205	257	246	268	595	709	18
del	248	257	257	268	595	709	18
Estado	259	257	282	268	595	709	18
de	284	257	291	268	595	709	18
bienestar:	99	268	130	279	595	709	18
caridad	132	268	159	279	595	709	18
y	160	268	164	279	595	709	18
creación	166	268	197	279	595	709	18
de	198	268	207	279	595	709	18
derechos	208	268	241	279	595	709	18
en	242	268	251	279	595	709	18
Argentina.	252	268	291	279	595	709	18
Buenos	99	279	126	290	595	709	18
Aires:	128	279	150	290	595	709	18
Prometeo	152	279	187	290	595	709	18
Libros,	189	279	215	290	595	709	18
2011.	217	279	235	290	595	709	18
MONOGRAFÍA	305	260	365	270	595	709	18
de	367	260	376	270	595	709	18
la	377	260	384	270	595	709	18
Escuela	385	260	413	270	595	709	18
de	415	260	423	270	595	709	18
Servicio	425	260	454	270	595	709	18
Social	456	260	478	270	595	709	18
de	479	260	488	270	595	709	18
la	490	260	496	270	595	709	18
Junta	305	271	324	281	595	709	18
de	326	271	335	281	595	709	18
Beneficencia	336	271	381	281	595	709	18
de	383	271	391	281	595	709	18
Santiago.	393	271	426	281	595	709	18
Santiago:	428	271	461	281	595	709	18
Imprenta	462	271	496	281	595	709	18
Universitaria,	305	282	356	292	595	709	18
1929.	358	282	377	292	595	709	18
HUTCHISON,	99	293	156	303	595	709	18
Elizabeth.	159	293	198	303	595	709	18
Labores	200	293	227	303	595	709	18
propias	229	293	253	303	595	709	18
de	256	293	263	303	595	709	18
su	265	293	272	303	595	709	18
sexo:	274	293	291	303	595	709	18
género,	99	304	126	314	595	709	18
políticas	127	304	159	314	595	709	18
y	160	304	164	314	595	709	18
trabajo	166	304	192	314	595	709	18
en	193	304	202	314	595	709	18
Chile	204	304	223	314	595	709	18
urbano	225	304	251	314	595	709	18
1900-1930.	252	304	291	314	595	709	18
Santiago:	99	315	133	325	595	709	18
LOM.	136	315	157	325	595	709	18
MOYANO,	305	296	346	306	595	709	18
Cristina.	349	296	382	306	595	709	18
La	384	296	393	306	595	709	18
visitadora	396	296	433	306	595	709	18
social	436	296	457	306	595	709	18
industrial	459	296	496	306	595	709	18
en	305	307	314	317	595	709	18
Chile:	316	307	339	317	595	709	18
tradición	341	307	376	317	595	709	18
y	379	307	383	317	595	709	18
modernidad	385	307	431	317	595	709	18
en	434	307	443	317	595	709	18
la	445	307	452	317	595	709	18
gestión	454	307	482	317	595	709	18
del	485	307	496	317	595	709	18
bienestar,	305	318	342	328	595	709	18
1920-1950.	345	318	384	328	595	709	18
Nuevo	387	318	408	328	595	709	18
Mundo	410	318	433	328	595	709	18
Mundos	435	318	461	328	595	709	18
Nuevos,	463	318	489	328	595	709	18
7	492	318	496	328	595	709	18
jul.	305	329	316	339	595	709	18
2016.	318	329	337	339	595	709	18
Disponible	339	329	379	339	595	709	18
en:	381	329	391	339	595	709	18
http://nuevomundo.revues.	393	329	496	339	595	709	18
org/69328.	305	340	347	350	595	709	18
Acceso	349	340	375	350	595	709	18
el:	377	340	385	350	595	709	18
15	387	340	395	350	595	709	18
jul.	397	340	409	350	595	709	18
2016.	411	340	430	350	595	709	18
ILLANES,	99	329	137	339	595	709	18
María	138	329	160	339	595	709	18
Angélica.	162	329	196	339	595	709	18
Cuerpo	197	329	220	339	595	709	18
y	222	329	225	339	595	709	18
sangre	227	329	247	339	595	709	18
de	249	329	256	339	595	709	18
la	257	329	263	339	595	709	18
política:	264	329	291	339	595	709	18
la	99	340	106	350	595	709	18
construcción	108	340	157	350	595	709	18
histórica	159	340	192	350	595	709	18
de	195	340	203	350	595	709	18
las	206	340	216	350	595	709	18
visitadoras	219	340	259	350	595	709	18
sociales	262	340	291	350	595	709	18
en	99	351	108	361	595	709	18
Chile,	110	351	132	361	595	709	18
1887-1940.	134	351	173	361	595	709	18
Santiago:	175	351	209	361	595	709	18
LOM,	211	351	233	361	595	709	18
2007.	235	351	255	361	595	709	18
______.	99	365	121	375	595	709	18
“En	122	365	134	375	595	709	18
el	135	365	140	375	595	709	18
nombre	141	365	165	375	595	709	18
del	166	365	175	375	595	709	18
pueblo,	176	365	198	375	595	709	18
del	199	365	208	375	595	709	18
Estado	209	365	231	375	595	709	18
y	232	365	236	375	595	709	18
de	237	365	244	375	595	709	18
la	245	365	251	375	595	709	18
ciencia,	252	365	275	375	595	709	18
(…)”.	276	365	291	375	595	709	18
Historia	99	376	126	386	595	709	18
social	127	376	145	386	595	709	18
de	146	376	153	386	595	709	18
la	155	376	161	386	595	709	18
salud	162	376	179	386	595	709	18
pública.	180	376	204	386	595	709	18
Chile	205	376	222	386	595	709	18
1880-1973.	223	376	256	386	595	709	18
Santiago:	257	376	291	386	595	709	18
Colectivo	99	387	135	397	595	709	18
de	137	387	146	397	595	709	18
Atención	148	387	182	397	595	709	18
Primaria,	184	387	218	397	595	709	18
1993.	220	387	239	397	595	709	18
INSTITUTO	99	401	146	411	595	709	18
NACIONAL	147	401	192	411	595	709	18
DE	194	401	205	411	595	709	18
ESTADÍSTICAS	207	401	266	411	595	709	18
(INE).	267	401	291	411	595	709	18
Estadísticas	99	412	139	422	595	709	18
del	141	412	151	422	595	709	18
Bicentenario.	153	412	195	422	595	709	18
Evolución	198	412	230	422	595	709	18
de	232	412	239	422	595	709	18
la	241	412	248	422	595	709	18
población	250	412	281	422	595	709	18
de	283	412	290	422	595	709	18
Chile	99	423	116	433	595	709	18
en	118	423	125	433	595	709	18
los	126	423	135	433	595	709	18
últimos	137	423	161	433	595	709	18
200	163	423	175	433	595	709	18
años.	176	423	193	433	595	709	18
Santiago,	195	423	230	433	595	709	18
2010.	232	423	251	433	595	709	18
IZQUIERDO,	99	437	149	447	595	709	18
Rebeca.	151	437	179	447	595	709	18
Fundación	180	436	213	447	595	709	18
y	214	436	218	447	595	709	18
desarrollo	219	436	251	447	595	709	18
de	252	436	259	447	595	709	18
la	260	436	266	447	595	709	18
Escuela	267	436	291	447	595	709	18
de	99	447	106	458	595	709	18
Servicio	108	447	135	458	595	709	18
Social	137	447	157	458	595	709	18
“Elvira	160	447	184	458	595	709	18
Matte	186	447	206	458	595	709	18
de	208	447	215	458	595	709	18
Cruchaga”.	217	447	254	458	595	709	18
Memoria	256	448	291	458	595	709	18
(Servicio	99	459	132	469	595	709	18
Social),	134	459	162	469	595	709	18
Escuela	164	459	192	469	595	709	18
Elvira	194	459	216	469	595	709	18
Matte	218	459	240	469	595	709	18
de	242	459	251	469	595	709	18
Cruchaga,	253	459	291	469	595	709	18
Santiago,	99	470	133	480	595	709	18
1932.	136	470	154	480	595	709	18
KOVEN,	99	483	132	494	595	709	18
Seth;	135	483	154	494	595	709	18
MICHEL,	157	483	194	494	595	709	18
Sonya.	197	483	222	494	595	709	18
Womanly	224	483	262	494	595	709	18
duties:	265	483	291	494	595	709	18
maternalist	99	494	142	505	595	709	18
politics	143	494	171	505	595	709	18
and	173	494	187	505	595	709	18
the	189	494	201	505	595	709	18
origins	202	494	228	505	595	709	18
of	230	494	237	505	595	709	18
welfare	239	494	266	505	595	709	18
States	268	494	291	505	595	709	18
in	99	505	107	516	595	709	18
France,	109	505	137	516	595	709	18
Germany,	139	505	176	516	595	709	18
Great	178	505	200	516	595	709	18
Britain,	202	505	230	516	595	709	18
and	233	505	247	516	595	709	18
the	249	505	261	516	595	709	18
United	264	505	291	516	595	709	18
States,	99	516	124	527	595	709	18
1880-1920.	125	516	164	527	595	709	18
The	166	516	177	527	595	709	18
American	179	516	210	527	595	709	18
Historical	211	516	244	527	595	709	18
Review,	245	516	270	527	595	709	18
v.	272	516	278	527	595	709	18
95,	280	516	291	527	595	709	18
n.	99	527	106	538	595	709	18
4,	108	527	115	538	595	709	18
p.	117	527	124	538	595	709	18
1076-1108,	126	527	163	538	595	709	18
1990.	165	527	184	538	595	709	18
LA	99	541	111	551	595	709	18
FORMACIÓN	114	541	172	551	595	709	18
de	176	541	185	551	595	709	18
las	189	541	200	551	595	709	18
enfermeras.	203	541	251	551	595	709	18
Revista	254	541	280	551	595	709	18
de	283	541	291	551	595	709	18
Beneficencia	99	552	139	562	595	709	18
Pública,	141	552	167	562	595	709	18
Santiago,	170	552	204	562	595	709	18
v.	207	552	213	562	595	709	18
VII,	216	552	230	562	595	709	18
n.	232	552	239	562	595	709	18
3,	242	552	248	562	595	709	18
p.	251	552	258	562	595	709	18
415-419,	260	552	291	562	595	709	18
sep.	99	563	114	573	595	709	18
1923.	116	563	134	573	595	709	18
LA	99	577	110	587	595	709	18
FUTURA	112	577	148	587	595	709	18
Escuela	149	577	177	587	595	709	18
de	178	577	187	587	595	709	18
Servicio	189	577	218	587	595	709	18
Social	219	577	241	587	595	709	18
de	243	577	251	587	595	709	18
la	253	577	259	587	595	709	18
Junta	261	577	280	587	595	709	18
de	282	577	291	587	595	709	18
Beneficencia	99	588	145	598	595	709	18
de	146	588	155	598	595	709	18
Santiago.	156	588	190	598	595	709	18
Revista	192	588	215	598	595	709	18
de	217	588	224	598	595	709	18
Beneficencia	225	588	263	598	595	709	18
Pública,	264	588	291	598	595	709	18
Santiago,	99	599	133	609	595	709	18
v.	136	599	142	609	595	709	18
VIII,	144	599	161	609	595	709	18
n.	163	599	170	609	595	709	18
3,	172	599	178	609	595	709	18
p.	180	599	187	609	595	709	18
438-441,	189	599	221	609	595	709	18
sep.	223	599	237	609	595	709	18
1924.	239	599	258	609	595	709	18
MUÑOZ,	305	354	341	364	595	709	18
Carmen	344	354	373	364	595	709	18
Luz;	376	354	392	364	595	709	18
ISLA,	395	354	415	364	595	709	18
Ximena;	418	354	449	364	595	709	18
ALARCÓN,	451	354	496	364	595	709	18
Silvia.	305	365	328	375	595	709	18
Evolución	330	365	368	375	595	709	18
histórica	371	365	404	375	595	709	18
y	407	365	411	375	595	709	18
desarrollo	413	365	451	375	595	709	18
profesional	454	365	496	375	595	709	18
de	305	376	314	386	595	709	18
la	316	376	323	386	595	709	18
enfermería	325	376	365	386	595	709	18
en	368	376	377	386	595	709	18
Chile.	379	376	401	386	595	709	18
Cultura	404	376	430	386	595	709	18
de	432	376	439	386	595	709	18
Cuidados,	441	376	474	386	595	709	18
v.	476	376	482	386	595	709	18
III,	485	376	496	386	595	709	18
n.	305	387	312	397	595	709	18
5,	314	387	320	397	595	709	18
p.	322	387	329	397	595	709	18
1999.	355	387	374	397	595	709	18
ORLOFF,	305	401	341	411	595	709	18
Anne.	342	401	364	411	595	709	18
Gender	365	401	392	411	595	709	18
and	394	401	407	411	595	709	18
the	409	401	421	411	595	709	18
welfare	422	401	449	411	595	709	18
State.	451	401	471	411	595	709	18
Annual	473	401	496	411	595	709	18
Review	305	412	328	422	595	709	18
of	329	412	335	422	595	709	18
Sociology,	337	412	370	422	595	709	18
v.	372	412	378	422	595	709	18
22,	380	412	391	422	595	709	18
p.	394	412	400	422	595	709	18
51-78,	403	412	424	422	595	709	18
1996.	426	412	445	422	595	709	18
ORREGO	305	426	343	436	595	709	18
LUCO,	346	426	373	436	595	709	18
Augusto.	376	426	411	436	595	709	18
La	414	426	423	436	595	709	18
cuestión	426	426	459	436	595	709	18
social	462	426	484	436	595	709	18
en	487	426	496	436	595	709	18
Chile.	305	437	327	447	595	709	18
La	329	436	338	447	595	709	18
Patria,	339	436	362	447	595	709	18
Valparaíso,	364	437	406	447	595	709	18
1884.	408	437	427	447	595	709	18
ORTEGA,	305	450	343	461	595	709	18
Luis.	346	450	364	461	595	709	18
El	367	450	374	461	595	709	18
proceso	377	450	406	461	595	709	18
de	409	450	418	461	595	709	18
industrialización	420	450	485	461	595	709	18
en	487	450	496	461	595	709	18
Chile	305	461	325	472	595	709	18
1850-1930.	326	461	365	472	595	709	18
Historia,	366	461	396	472	595	709	18
v.	397	461	403	472	595	709	18
26,	405	461	416	472	595	709	18
p.	418	461	425	472	595	709	18
213-246,	426	461	457	472	595	709	18
1991-1992.	459	461	496	472	595	709	18
PÉREZ,	305	475	336	485	595	709	18
Matías.	339	475	368	485	595	709	18
Hacia	371	475	393	485	595	709	18
una	396	475	410	485	595	709	18
historia	413	475	443	485	595	709	18
de	446	475	455	485	595	709	18
la	458	475	465	485	595	709	18
higiene	468	475	496	485	595	709	18
pública:	305	486	334	496	595	709	18
el	337	486	343	496	595	709	18
concepto	345	486	379	496	595	709	18
de	381	486	390	496	595	709	18
higiene	392	486	419	496	595	709	18
como	421	486	441	496	595	709	18
mecanismo	443	486	485	496	595	709	18
de	487	486	496	496	595	709	18
control	305	497	332	507	595	709	18
social	334	497	355	507	595	709	18
en	358	497	366	507	595	709	18
Santiago	369	497	401	507	595	709	18
(1870-1930).	403	497	448	507	595	709	18
En:	450	497	463	507	595	709	18
GRUPO	465	497	496	507	595	709	18
DE	305	508	316	518	595	709	18
ESTUDIOS	319	508	361	518	595	709	18
EN	364	508	376	518	595	709	18
HISTORIA	378	508	420	518	595	709	18
DE	423	508	434	518	595	709	18
LAS	437	508	452	518	595	709	18
CIENCIAS	455	508	496	518	595	709	18
(GEHC)	305	519	337	529	595	709	18
(Ed.).	339	519	360	529	595	709	18
Control	363	519	388	529	595	709	18
social	390	519	408	529	595	709	18
y	410	519	414	529	595	709	18
objetivación:	416	519	457	529	595	709	18
escrituras	459	519	496	529	595	709	18
y	305	530	309	540	595	709	18
tránsitos	312	530	347	540	595	709	18
de	350	530	359	540	595	709	18
las	362	530	373	540	595	709	18
ciencias	376	530	407	540	595	709	18
en	410	530	419	540	595	709	18
Chile.	422	530	446	540	595	709	18
Santiago:	449	530	485	540	595	709	18
El	488	530	496	540	595	709	18
Grupo,	305	541	331	551	595	709	18
2012.	333	541	352	551	595	709	18
PONCE	305	555	335	565	595	709	18
DE	338	555	350	565	595	709	18
LEÓN,	353	555	379	565	595	709	18
Macarena.	382	555	422	565	595	709	18
Gobernar	425	555	457	565	595	709	18
la	459	555	465	565	595	709	18
pobreza:	468	555	496	565	595	709	18
prácticas	305	566	339	576	595	709	18
de	341	566	350	576	595	709	18
caridad	353	566	381	576	595	709	18
y	383	566	387	576	595	709	18
beneficencia	390	566	436	576	595	709	18
en	439	566	448	576	595	709	18
la	450	566	457	576	595	709	18
ciudad	459	566	485	576	595	709	18
de	487	566	496	576	595	709	18
Santiago,	305	577	339	587	595	709	18
1830-1890.	341	577	380	587	595	709	18
Santiago:	382	577	416	587	595	709	18
Dibam,	418	577	445	587	595	709	18
2011.	447	577	464	587	595	709	18
PROSPECTO	305	591	359	601	595	709	18
Escuela	362	591	392	601	595	709	18
de	396	591	405	601	595	709	18
Enfermeras.	408	591	456	601	595	709	18
Santiago:	459	591	496	601	595	709	18
Imprenta	305	602	339	612	595	709	18
Barcelona,	341	602	380	612	595	709	18
1914.	382	602	400	612	595	709	18
Tempo	124	696	152	708	595	709	18
|	155	696	160	708	595	709	18
Niterói	162	696	191	708	595	709	18
|	193	696	199	708	595	709	18
Vol.	201	696	217	708	595	709	18
24	219	696	229	708	595	709	18
n.	231	696	239	708	595	709	18
2	242	696	247	708	595	709	18
|	249	696	254	708	595	709	18
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	18
2018.	304	696	327	708	595	709	18
386-387	556	696	587	706	595	709	18
PUGA	99	84	123	94	595	709	19
BORNE,	125	84	157	94	595	709	19
Federico.	158	84	192	94	595	709	19
La	194	84	202	94	595	709	19
administración	204	84	252	94	595	709	19
sanitaria	253	84	282	94	595	709	19
en	284	84	291	94	595	709	19
Chile.	99	95	118	105	595	709	19
Santiago:	120	95	154	105	595	709	19
Imprenta	157	95	191	105	595	709	19
Cervantes,	193	95	233	105	595	709	19
1895.	235	95	253	105	595	709	19
ROMERO,	99	108	139	119	595	709	19
Hernán.	140	108	168	119	595	709	19
Hitos	169	108	189	119	595	709	19
fundamentales	190	108	241	119	595	709	19
de	242	108	250	119	595	709	19
la	251	108	258	119	595	709	19
medicina	259	108	290	119	595	709	19
social	99	120	120	130	595	709	19
en	123	120	132	130	595	709	19
Chile.	134	120	156	130	595	709	19
En:	159	120	171	130	595	709	19
JIMÉNEZ,	173	120	213	130	595	709	19
Jorge	215	120	235	130	595	709	19
(Ed.).	237	120	258	130	595	709	19
Medicina	261	120	291	130	595	709	19
social	99	131	118	141	595	709	19
en	120	131	127	141	595	709	19
Chile.	128	131	147	141	595	709	19
Santiago:	149	131	183	141	595	709	19
Aconcagua,	185	131	228	141	595	709	19
1977.	230	131	248	141	595	709	19
ROMERO,	99	144	140	155	595	709	19
Luis	142	144	158	155	595	709	19
Alberto.	160	144	190	155	595	709	19
¿Qué	192	144	211	155	595	709	19
hacer	213	144	233	155	595	709	19
con	235	144	248	155	595	709	19
los	250	144	260	155	595	709	19
pobres?	262	144	291	155	595	709	19
Élites	99	156	120	166	595	709	19
y	121	156	126	166	595	709	19
sectores	127	156	157	166	595	709	19
populares	158	156	194	166	595	709	19
en	196	156	205	166	595	709	19
Santiago	206	156	238	166	595	709	19
de	239	156	248	166	595	709	19
Chile	249	156	269	166	595	709	19
1840-	271	156	290	166	595	709	19
1895.	99	167	118	177	595	709	19
Santiago:	120	167	154	177	595	709	19
Ariadna,	156	167	188	177	595	709	19
2007.	190	167	210	177	595	709	19
VIAL,	305	84	326	94	595	709	19
Gonzalo.	328	84	361	94	595	709	19
Historia	362	84	389	94	595	709	19
de	390	84	397	94	595	709	19
Chile	399	84	415	94	595	709	19
(1891-1973):	416	84	455	94	595	709	19
la	456	84	463	94	595	709	19
sociedad	464	84	496	94	595	709	19
chilena	305	95	333	106	595	709	19
en	336	95	345	106	595	709	19
el	348	95	354	106	595	709	19
cambio	357	95	385	106	595	709	19
de	388	95	397	106	595	709	19
siglo.	400	95	420	106	595	709	19
Santiago:	423	95	459	106	595	709	19
Zig-Zag,	462	95	496	106	595	709	19
1996.	305	107	324	117	595	709	19
t.	326	107	331	117	595	709	19
II.	333	107	341	117	595	709	19
VICUÑA,	305	121	341	131	595	709	19
Manuel.	343	121	373	131	595	709	19
La	374	121	383	131	595	709	19
belle	384	121	399	131	595	709	19
époque	400	121	422	131	595	709	19
chilena:	423	121	447	131	595	709	19
alta	449	121	462	131	595	709	19
sociedad	464	121	496	131	595	709	19
y	305	133	309	143	595	709	19
mujeres	311	133	340	143	595	709	19
de	342	133	351	143	595	709	19
élite.	353	133	371	143	595	709	19
Santiago:	373	133	407	143	595	709	19
Catalonia,	410	133	448	143	595	709	19
2010.	450	133	469	143	595	709	19
SATER,	99	180	130	191	595	709	19
William.	134	180	169	191	595	709	19
The	172	180	187	191	595	709	19
politics	190	180	221	191	595	709	19
of	224	180	231	191	595	709	19
public	235	180	260	191	595	709	19
health:	263	180	291	191	595	709	19
smallpox	99	192	133	202	595	709	19
in	136	192	143	202	595	709	19
Chile.	145	192	167	202	595	709	19
Journal	170	192	194	202	595	709	19
of	196	192	202	202	595	709	19
Latin	204	192	222	202	595	709	19
American	223	192	255	202	595	709	19
Studies,	257	192	282	202	595	709	19
v.	284	192	291	202	595	709	19
35,	99	203	110	213	595	709	19
n.	112	203	119	213	595	709	19
3,	121	203	127	213	595	709	19
p.	129	203	136	213	595	709	19
513-543,	138	203	168	213	595	709	19
2003.	171	203	191	213	595	709	19
YÁÑEZ,	305	147	335	157	595	709	19
Juan	336	147	352	157	595	709	19
Carlos.	353	147	377	157	595	709	19
Antecedentes	378	147	425	157	595	709	19
y	426	147	430	157	595	709	19
evolución	431	147	465	157	595	709	19
histórica	466	147	496	157	595	709	19
de	305	158	313	169	595	709	19
la	314	158	321	169	595	709	19
legislación	322	158	359	169	595	709	19
social	360	158	380	169	595	709	19
de	381	158	390	169	595	709	19
Chile	391	158	410	169	595	709	19
entre	411	158	430	169	595	709	19
1906	431	158	447	169	595	709	19
y	448	158	452	169	595	709	19
1924.	454	158	472	169	595	709	19
Revista	473	158	496	169	595	709	19
de	305	170	312	180	595	709	19
Estudios	313	170	340	180	595	709	19
Histórico-Jurídicos	341	170	402	180	595	709	19
[on	403	170	416	180	595	709	19
line],	417	170	435	180	595	709	19
1999.	437	170	455	180	595	709	19
Disponible	457	170	496	180	595	709	19
en:	305	181	316	192	595	709	19
http://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_	319	181	496	192	595	709	19
artextpid=S0716-5455199900210001ing=esnr	305	193	491	203	595	709	19
m=iso.	305	204	330	215	595	709	19
Acceso	332	204	358	215	595	709	19
el:	361	204	369	215	595	709	19
23	371	204	380	215	595	709	19
feb.	382	204	395	215	595	709	19
2015.	397	204	416	215	595	709	19
SCOKPOL,	99	216	142	227	595	709	19
Theda.	145	216	170	227	595	709	19
Protecting	173	216	207	227	595	709	19
soldiers	209	216	235	227	595	709	19
and	237	216	249	227	595	709	19
mothers:	251	216	279	227	595	709	19
the	281	216	291	227	595	709	19
political	99	228	125	238	595	709	19
origins	126	228	148	238	595	709	19
of	149	228	155	238	595	709	19
social	156	228	174	238	595	709	19
policy	176	228	194	238	595	709	19
in	195	228	202	238	595	709	19
United	203	228	225	238	595	709	19
States.	226	228	247	238	595	709	19
Cambridge:	248	228	291	238	595	709	19
Harvard	99	239	130	249	595	709	19
University	132	239	172	249	595	709	19
Press,	174	239	195	249	595	709	19
1992.	197	239	216	249	595	709	19
______.	305	219	326	229	595	709	19
Estado,	328	219	351	229	595	709	19
consenso	352	219	379	229	595	709	19
y	380	219	384	229	595	709	19
crisis	385	219	401	229	595	709	19
social:	402	219	422	229	595	709	19
el	424	219	430	229	595	709	19
espacio	431	219	458	229	595	709	19
público	459	219	486	229	595	709	19
en	488	219	496	229	595	709	19
Chile	305	230	324	241	595	709	19
1900-1920.	326	230	365	241	595	709	19
Santiago:	366	230	400	241	595	709	19
Centro	402	230	427	241	595	709	19
de	429	230	438	241	595	709	19
Investigaciones	439	230	496	241	595	709	19
Barros	305	242	329	252	595	709	19
Arana,	331	242	355	252	595	709	19
2003.	357	242	377	252	595	709	19
SERRANO,	99	252	141	263	595	709	19
Sol.	143	252	156	263	595	709	19
Universidad	157	252	196	263	595	709	19
y	197	252	200	263	595	709	19
nación.	202	252	224	263	595	709	19
Santiago:	225	252	258	263	595	709	19
Editorial	259	252	291	263	595	709	19
Universitaria,	99	264	150	274	595	709	19
1994.	153	264	172	274	595	709	19
YEAGER,	305	256	341	266	595	709	19
Gertrude.	343	256	379	266	595	709	19
Apostolates	381	256	425	266	595	709	19
and	426	256	440	266	595	709	19
modernization	442	256	496	266	595	709	19
in	305	268	312	278	595	709	19
mid-nineteenth	314	268	372	278	595	709	19
century	374	268	403	278	595	709	19
Chile.	405	268	427	278	595	709	19
The	429	268	441	278	595	709	19
Americas,	442	268	475	278	595	709	19
v.	477	268	483	278	595	709	19
55,	485	268	496	278	595	709	19
n.	305	279	312	289	595	709	19
3,	314	279	320	289	595	709	19
p.	322	279	329	289	595	709	19
425-458,	331	279	364	289	595	709	19
1999.	366	279	385	289	595	709	19
______.	99	277	122	287	595	709	19
Vírgenes	124	277	151	288	595	709	19
viajeras:	153	277	180	288	595	709	19
diarios	182	277	207	287	595	709	19
de	209	277	218	287	595	709	19
religiosas	220	277	255	287	595	709	19
francesas	256	277	291	287	595	709	19
en	99	288	108	299	595	709	19
su	110	288	119	299	595	709	19
ruta	121	288	136	299	595	709	19
a	138	288	142	299	595	709	19
Chile,	145	288	167	299	595	709	19
1837-1874.	169	288	206	299	595	709	19
Santiago:	208	288	243	299	595	709	19
Universidad	245	288	291	299	595	709	19
Católica	99	300	130	310	595	709	19
de	133	300	141	310	595	709	19
Chile,	143	300	165	310	595	709	19
2000.	167	300	188	310	595	709	19
SILVA,	99	313	126	324	595	709	19
Fernando.	128	313	165	324	595	709	19
El	167	313	175	324	595	709	19
Chile	176	313	196	324	595	709	19
liberal	198	313	222	324	595	709	19
y	224	313	228	324	595	709	19
los	230	313	240	324	595	709	19
pobres	242	313	267	324	595	709	19
(1871-	269	313	291	324	595	709	19
1920).	99	324	122	335	595	709	19
Anales	124	324	145	335	595	709	19
del	147	324	156	335	595	709	19
Instituto	158	324	186	335	595	709	19
de	188	324	195	335	595	709	19
Chile,	196	324	215	335	595	709	19
la	216	324	222	335	595	709	19
pobreza	224	324	249	335	595	709	19
en	251	324	258	335	595	709	19
Chile	259	324	276	335	595	709	19
I,	278	324	282	335	595	709	19
v.	284	324	291	335	595	709	19
XXVI,	99	336	122	346	595	709	19
p.	125	336	131	346	595	709	19
207-255,	134	336	165	346	595	709	19
2007.	168	336	187	346	595	709	19
TOBAR,	99	349	132	360	595	709	19
Iris;	135	349	151	360	595	709	19
GODOY,	154	349	189	360	595	709	19
María.	192	349	218	360	595	709	19
Aporte	221	349	248	360	595	709	19
al	251	349	258	360	595	709	19
estudio	261	349	290	360	595	709	19
comparativo	99	361	143	371	595	709	19
de	144	361	153	371	595	709	19
las	154	361	163	371	595	709	19
escuelas	165	361	193	371	595	709	19
de	194	361	203	371	595	709	19
enfermeras.	204	361	244	371	595	709	19
En:	245	361	257	371	595	709	19
PRIMER	258	361	290	371	595	709	19
CONGRESO	99	372	147	382	595	709	19
PANAMERICANO	148	372	219	382	595	709	19
DE	220	372	231	382	595	709	19
ENFERMERÍA.	233	372	291	382	595	709	19
Anales…	99	383	126	393	595	709	19
Santiago:	128	383	162	393	595	709	19
Universidad	164	383	210	393	595	709	19
de	212	383	221	393	595	709	19
Chile,	223	383	245	393	595	709	19
1942.	247	383	266	393	595	709	19
URIBE,	99	397	130	407	595	709	19
Jeannine.	134	397	172	407	595	709	19
Nurses,	176	397	207	407	595	709	19
philanthropies	211	397	272	407	595	709	19
and	276	397	291	407	595	709	19
governments:	99	408	146	418	595	709	19
the	147	408	158	418	595	709	19
public	159	408	181	418	595	709	19
mission	182	408	209	418	595	709	19
of	210	408	217	418	595	709	19
chilean	218	408	243	418	595	709	19
nursing	244	408	271	418	595	709	19
1990-	272	408	291	418	595	709	19
1945.	99	419	118	429	595	709	19
Dissertation	119	419	164	429	595	709	19
in	166	419	173	429	595	709	19
Nursing	174	419	204	429	595	709	19
(Doctor	206	419	234	429	595	709	19
of	236	419	243	429	595	709	19
Philosophy),	244	419	291	429	595	709	19
University	99	430	138	440	595	709	19
of	140	430	147	440	595	709	19
Pennsylvania,	149	430	199	440	595	709	19
Pennsylvania,	201	430	250	440	595	709	19
2008.	252	430	272	440	595	709	19
VALDÉS,	99	444	136	454	595	709	19
Ismael.	139	444	168	454	595	709	19
La	171	444	180	454	595	709	19
visitadora	183	444	223	454	595	709	19
social.	227	444	252	454	595	709	19
Revista	255	444	281	454	595	709	19
de	283	444	291	454	595	709	19
Beneficencia	99	455	138	465	595	709	19
Pública,	140	455	167	465	595	709	19
Santiago,	169	455	203	465	595	709	19
v.	206	455	212	465	595	709	19
VIII,	215	455	232	465	595	709	19
n.	234	455	241	465	595	709	19
2,	243	455	250	465	595	709	19
p.	252	455	259	465	595	709	19
103-107,	262	455	291	465	595	709	19
jun.	99	466	113	476	595	709	19
1924.	115	466	134	476	595	709	19
VALDÉS,	99	480	136	490	595	709	19
María	139	480	162	490	595	709	19
Concepción;	165	480	214	490	595	709	19
ISAZA,	217	480	246	490	595	709	19
Raquel.	249	480	278	490	595	709	19
La	281	480	290	490	595	709	19
acción	99	491	123	501	595	709	19
social	126	491	147	501	595	709	19
de	150	491	158	501	595	709	19
los	161	491	171	501	595	709	19
hospitales.	174	491	214	501	595	709	19
Revista	216	491	240	501	595	709	19
de	242	491	249	501	595	709	19
Beneficencia	251	491	291	501	595	709	19
Pública,	99	502	126	512	595	709	19
Santiago,	128	502	162	512	595	709	19
v.	164	502	170	512	595	709	19
VII,	173	502	186	512	595	709	19
n.	189	502	195	512	595	709	19
1,	198	502	203	512	595	709	19
p.	205	502	212	512	595	709	19
249-254,	214	502	247	512	595	709	19
mar.	249	502	265	512	595	709	19
1923.	267	502	286	512	595	709	19
VALDIVIA,	99	516	142	526	595	709	19
Verónica.	143	516	177	526	595	709	19
Yo,	179	516	190	526	595	709	19
el	192	516	198	526	595	709	19
León	200	516	218	526	595	709	19
de	219	516	228	526	595	709	19
Tarapacá.	229	516	264	526	595	709	19
Arturo	266	516	291	526	595	709	19
Alessandri	99	527	139	537	595	709	19
Palma,	142	527	166	537	595	709	19
1915-1932.	169	527	206	537	595	709	19
Historia,	209	527	239	537	595	709	19
n.	241	527	248	537	595	709	19
32,	251	527	262	537	595	709	19
p.	264	527	271	537	595	709	19
485-	274	527	291	537	595	709	19
551,	99	538	113	548	595	709	19
1999.	115	538	134	548	595	709	19
______.	305	293	328	304	595	709	19
In	331	293	339	304	595	709	19
the	342	293	354	304	595	709	19
absence	357	293	387	304	595	709	19
of	390	293	397	304	595	709	19
priests:	400	293	429	304	595	709	19
young	431	293	455	304	595	709	19
women	458	293	486	304	595	709	19
as	488	293	496	304	595	709	19
apostles	305	305	336	315	595	709	19
to	338	305	346	315	595	709	19
the	348	305	360	315	595	709	19
poor,	363	305	383	315	595	709	19
Chile	385	305	405	315	595	709	19
1922-1932.	408	305	447	315	595	709	19
The	449	305	461	315	595	709	19
Americas,	463	305	496	315	595	709	19
v.	305	316	311	327	595	709	19
64,	313	316	324	327	595	709	19
n.	326	316	333	327	595	709	19
2,	335	316	342	327	595	709	19
p.	344	316	351	327	595	709	19
207-242,	353	316	385	327	595	709	19
2007.	387	316	407	327	595	709	19
ZÁRATE,	305	331	340	341	595	709	19
María	341	331	362	341	595	709	19
Soledad.	364	331	393	341	595	709	19
Al	394	331	403	341	595	709	19
cuidado	404	331	432	341	595	709	19
femenino:	433	331	467	341	595	709	19
mujeres	469	331	496	341	595	709	19
y	305	342	309	353	595	709	19
profesiones	310	342	352	353	595	709	19
sanitarias,	353	342	390	353	595	709	19
1889-1950.	391	342	429	353	595	709	19
En:	430	342	442	353	595	709	19
STUVEN,	444	342	480	353	595	709	19
Ana	481	342	496	353	595	709	19
María;	305	354	329	364	595	709	19
FERMANDOIS,	331	354	391	364	595	709	19
Joaquín	394	354	423	364	595	709	19
(Ed.).	425	354	446	364	595	709	19
Historia	449	354	476	364	595	709	19
de	478	354	485	364	595	709	19
las	487	354	496	364	595	709	19
mujeres	305	365	329	376	595	709	19
en	330	365	337	376	595	709	19
Chile.	338	365	357	376	595	709	19
Santiago:	359	365	393	376	595	709	19
Taurus,	394	365	422	376	595	709	19
2013.	424	365	442	376	595	709	19
t.	444	365	449	376	595	709	19
II,	450	365	458	376	595	709	19
p.	460	365	467	376	595	709	19
119-155.	468	365	496	376	595	709	19
______.	305	380	327	390	595	709	19
Dar	328	380	341	390	595	709	19
a	342	380	346	390	595	709	19
luz	347	380	357	390	595	709	19
en	358	380	365	390	595	709	19
Chile,	366	380	384	390	595	709	19
siglo	385	380	399	390	595	709	19
XIX:	400	380	417	390	595	709	19
de	419	380	427	390	595	709	19
la	429	380	435	390	595	709	19
“ciencia	436	380	464	390	595	709	19
hembra”	466	380	496	390	595	709	19
a	305	391	309	401	595	709	19
la	310	391	317	401	595	709	19
ciencia	318	391	344	401	595	709	19
obstétrica.	345	391	384	401	595	709	19
Santiago:	386	391	420	401	595	709	19
Universidad	421	391	466	401	595	709	19
Alberto	468	391	496	401	595	709	19
Hurtado,	305	403	339	413	595	709	19
2007.	341	403	361	413	595	709	19
______.	305	417	328	427	595	709	19
Proteger	331	417	364	427	595	709	19
a	367	417	371	427	595	709	19
las	373	417	384	427	595	709	19
madres:	387	417	416	427	595	709	19
origen	419	417	443	427	595	709	19
de	446	417	455	427	595	709	19
un	458	417	468	427	595	709	19
debate	470	417	496	427	595	709	19
público,	305	429	337	439	595	709	19
1870-1920.	339	429	380	439	595	709	19
Nomadías,	383	428	419	439	595	709	19
Serie	422	429	441	439	595	709	19
Monográfica,	444	429	496	439	595	709	19
n.	305	440	312	450	595	709	19
1,	314	440	319	450	595	709	19
p.	321	440	328	450	595	709	19
163-182,	330	440	359	450	595	709	19
1999.	361	440	380	450	595	709	19
______;	305	454	327	465	595	709	19
CAMPO,	329	454	363	465	595	709	19
Andrea	364	454	391	465	595	709	19
del.	393	454	406	465	595	709	19
Curar,	408	454	431	465	595	709	19
prevenir	433	454	464	465	595	709	19
y	466	454	470	465	595	709	19
asistir:	471	454	496	465	595	709	19
medicina	305	466	339	476	595	709	19
y	341	466	345	476	595	709	19
salud	347	466	367	476	595	709	19
en	369	466	378	476	595	709	19
la	380	466	387	476	595	709	19
historia	389	466	418	476	595	709	19
chilena.	420	466	449	476	595	709	19
Nuevo	451	466	472	476	595	709	19
Mundo	473	466	496	476	595	709	19
Mundos	305	477	331	488	595	709	19
Nuevos,	332	477	358	488	595	709	19
10	361	477	369	488	595	709	19
jun.	371	477	385	488	595	709	19
2014.	388	477	407	488	595	709	19
Disponible	409	477	450	488	595	709	19
en:	453	477	463	488	595	709	19
https://	466	477	496	488	595	709	19
nuevomundo.revues.org/66805.	305	489	419	499	595	709	19
Acceso	421	489	446	499	595	709	19
el:	448	489	456	499	595	709	19
2	457	489	462	499	595	709	19
dic.	463	489	476	499	595	709	19
2014.	478	489	496	499	595	709	19
ZÚÑIGA,	305	503	342	513	595	709	19
Manuel;	343	503	374	513	595	709	19
GASSIBE,	375	503	412	513	595	709	19
Patricia.	414	503	444	513	595	709	19
Antecedentes	446	503	496	513	595	709	19
históricos	305	515	342	525	595	709	19
del	344	515	355	525	595	709	19
cólera.	357	515	382	525	595	709	19
En:	384	515	396	525	595	709	19
JIMÉNEZ,	399	515	438	525	595	709	19
Jorge	441	515	460	525	595	709	19
(Comp.).	462	515	496	525	595	709	19
El	305	526	312	536	595	709	19
cólera	313	526	333	536	595	709	19
en	335	526	342	536	595	709	19
Chile.	343	526	362	536	595	709	19
Santiago:	364	526	398	536	595	709	19
Ministerio	400	526	440	536	595	709	19
de	442	526	450	536	595	709	19
Salud,	452	526	475	536	595	709	19
1992.	477	526	496	536	595	709	19
p.	305	538	312	548	595	709	19
20-29.	314	538	337	548	595	709	19
Tempo	124	696	152	708	595	709	19
|	155	696	160	708	595	709	19
Niterói	162	696	191	708	595	709	19
|	193	696	199	708	595	709	19
Vol.	201	696	217	708	595	709	19
24	219	696	229	708	595	709	19
n.	231	696	239	708	595	709	19
2	242	696	247	708	595	709	19
|	249	696	254	708	595	709	19
Mayo/Ago.	257	696	301	708	595	709	19
2018.	304	696	327	708	595	709	19
387-387	556	696	587	706	595	709	19
