http://dx.doi.org/10.1590/2175-35392018014279	360	10	553	22	595	794	1
Prevención	51	46	158	74	595	794	1
de	164	46	187	74	595	794	1
Factores	192	46	275	74	595	794	1
de	280	46	304	74	595	794	1
Riesgo	309	46	375	74	595	794	1
en	380	46	404	74	595	794	1
Adolescentes:	408	46	544	74	595	794	1
Intervención	134	70	251	98	595	794	1
para	257	70	299	98	595	794	1
Padres	304	70	370	98	595	794	1
y	376	70	387	98	595	794	1
Madres	392	70	462	98	595	794	1
Silvia	134	140	160	154	595	794	1
Guadalupe	163	140	215	154	595	794	1
Argaez	217	140	251	154	595	794	1
Rodríguez	253	140	302	154	595	794	1
1	302	141	306	149	595	794	1
;https://orcid.org/0000-0002-2866-0786	306	140	479	154	595	794	1
Rebelín	146	164	182	178	595	794	1
Echeverría	185	164	236	178	595	794	1
Echeverría	239	164	290	178	595	794	1
1;	290	165	295	173	595	794	1
https://orcid.org/0000-0002-1331-2367	297	164	467	178	595	794	1
Nancy	153	188	183	202	595	794	1
Marine	186	188	218	202	595	794	1
Evia	221	188	242	202	595	794	1
Alamilla	244	188	282	202	595	794	1
1;	282	189	288	197	595	794	1
https://orcid.org/0000-0002-5652-7325	289	188	460	202	595	794	1
Carlos	151	212	182	226	595	794	1
David	185	212	212	226	595	794	1
Carrillo	215	212	250	226	595	794	1
Trujillo	252	212	285	226	595	794	1
1;	285	213	290	221	595	794	1
https://orcid.org/0000-0003-0228-9293	292	212	463	226	595	794	1
Keywords:	43	346	83	358	595	794	1
Factores	86	346	117	357	595	794	1
de	119	346	128	357	595	794	1
riesgo;	130	346	154	357	595	794	1
adolescente;	156	346	202	357	595	794	1
prevención.	204	346	245	357	595	794	1
Prevention	45	388	114	407	595	794	1
of	117	388	130	407	595	794	1
Risk	133	388	162	407	595	794	1
Factors	165	388	213	407	595	794	1
in	217	388	228	407	595	794	1
Adolescents:	231	388	314	407	595	794	1
Intervention	317	388	392	407	595	794	1
for	396	388	413	407	595	794	1
Parents	417	388	466	407	595	794	1
and	470	388	494	407	595	794	1
Mothers	498	388	550	407	595	794	1
Key	43	514	57	526	595	794	1
words:	59	514	86	526	595	794	1
Risk	88	514	103	525	595	794	1
Factors;	106	514	135	525	595	794	1
adolescent;	137	514	178	525	595	794	1
prevention.	180	514	219	525	595	794	1
Prevenção	46	556	114	575	595	794	1
de	117	556	134	575	595	794	1
Fatores	137	556	185	575	595	794	1
de	188	556	205	575	595	794	1
Risco	208	556	244	575	595	794	1
em	247	556	267	575	595	794	1
Adolescentes:	270	556	359	575	595	794	1
Intervenção	362	556	436	575	595	794	1
para	439	556	468	575	595	794	1
Pais	471	556	499	575	595	794	1
e	502	556	511	575	595	794	1
Mães	514	556	549	575	595	794	1
Palavras-chave:	43	682	103	694	595	794	1
Fatores	106	682	133	693	595	794	1
de	135	682	144	693	595	794	1
risco;	146	682	165	693	595	794	1
adolescente;	167	682	213	693	595	794	1
prevenção.	215	682	255	693	595	794	1
1	44	706	48	717	595	794	1
Facultad	57	706	87	717	595	794	1
de	89	706	98	717	595	794	1
Psicología,	100	706	140	717	595	794	1
Universidad	142	706	184	717	595	794	1
Autónoma	186	706	222	717	595	794	1
de	224	706	233	717	595	794	1
Yucatán	235	706	264	717	595	794	1
–	266	706	271	717	595	794	1
Yucatán	273	706	302	717	595	794	1
–	304	706	308	717	595	794	1
México;	310	706	338	717	595	794	1
friend_30_91@hotmail.com;	340	706	440	717	595	794	1
rebelin.echeverria@gmail.com;	442	706	553	717	595	794	1
nancy.evia@gmail.com;	57	718	141	729	595	794	1
carrillo.trujillo@gmail.com	143	718	234	729	595	794	1
Psicologia	43	743	74	753	595	794	1
Escolar	76	743	100	753	595	794	1
e	102	743	106	753	595	794	1
Educacional,	107	743	148	753	595	794	1
SP.	150	743	160	753	595	794	1
Volume	164	743	187	753	595	794	1
22,	189	743	199	753	595	794	1
Número	201	743	226	753	595	794	1
2,	228	743	233	753	595	794	1
Maio/Agosto	235	743	274	753	595	794	1
de	276	743	284	753	595	794	1
2018:	286	743	303	753	595	794	1
259-269.	305	743	333	753	595	794	1
259	536	741	553	754	595	794	1
Introducción	117	39	208	60	595	794	2
Factores	43	80	84	94	595	794	2
del	87	80	101	94	595	794	2
riesgo	104	80	134	94	595	794	2
en	137	80	149	94	595	794	2
la	151	80	160	94	595	794	2
adolescencia	163	80	225	94	595	794	2
La	71	105	81	117	595	794	2
adolescencia	86	105	139	117	595	794	2
representa	144	105	187	117	595	794	2
un	192	105	202	117	595	794	2
periodo	207	105	237	117	595	794	2
crítico	243	105	267	117	595	794	2
en	272	105	282	117	595	794	2
el	43	117	50	129	595	794	2
inicio	54	117	74	129	595	794	2
y	78	117	83	129	595	794	2
afianzamiento	87	117	143	129	595	794	2
de	147	117	157	129	595	794	2
conductas	161	117	202	129	595	794	2
de	206	117	216	129	595	794	2
riesgo	220	117	245	129	595	794	2
(Tarín	249	117	272	129	595	794	2
&	276	117	282	129	595	794	2
Navarro,	43	129	77	141	595	794	2
2006),	80	129	106	141	595	794	2
las	109	129	120	141	595	794	2
cuales	124	129	150	141	595	794	2
se	153	129	162	141	595	794	2
presentan	165	129	205	141	595	794	2
como	209	129	231	141	595	794	2
la	234	129	241	141	595	794	2
evidencia	244	129	282	141	595	794	2
práctica	43	141	74	153	595	794	2
y	76	141	81	153	595	794	2
concreta	83	141	118	153	595	794	2
de	120	141	130	153	595	794	2
la	133	141	140	153	595	794	2
exposición	142	141	185	153	595	794	2
a	187	141	192	153	595	794	2
factores	194	141	226	153	595	794	2
de	229	141	239	153	595	794	2
riesgo.	241	141	268	153	595	794	2
De	271	141	282	153	595	794	2
acuerdo	43	153	75	165	595	794	2
con	78	153	92	165	595	794	2
la	95	153	102	165	595	794	2
Organización	105	153	158	165	595	794	2
Mundial	161	153	192	165	595	794	2
de	195	153	205	165	595	794	2
la	208	153	215	165	595	794	2
Salud	217	153	240	165	595	794	2
(2013)	243	153	269	165	595	794	2
un	272	153	282	165	595	794	2
factor	43	165	65	177	595	794	2
de	68	165	78	177	595	794	2
riesgo	80	165	105	177	595	794	2
es,	108	165	120	177	595	794	2
cualquier	122	165	159	177	595	794	2
rasgo,	161	165	186	177	595	794	2
característica	189	165	243	177	595	794	2
o	245	165	250	177	595	794	2
exposi-	253	165	282	177	595	794	2
ción	43	177	59	189	595	794	2
de	61	177	71	189	595	794	2
un	73	177	83	189	595	794	2
individuo	86	177	121	189	595	794	2
a	123	177	128	189	595	794	2
que	131	177	146	189	595	794	2
incremente	148	177	192	189	595	794	2
su	194	177	204	189	595	794	2
probabilidad	206	177	255	189	595	794	2
de	257	177	267	189	595	794	2
su-	270	177	282	189	595	794	2
frir	43	189	53	201	595	794	2
una	55	189	70	201	595	794	2
enfermedad	73	189	121	201	595	794	2
o	123	189	128	201	595	794	2
lesión.	130	189	156	201	595	794	2
Los	159	189	173	201	595	794	2
factores	176	189	208	201	595	794	2
de	210	189	220	201	595	794	2
riesgo	222	189	247	201	595	794	2
implican	249	189	282	201	595	794	2
determinadas	43	201	97	213	595	794	2
conductas	100	201	141	213	595	794	2
de	144	201	154	213	595	794	2
riesgo,	156	201	183	213	595	794	2
las	186	201	198	213	595	794	2
cuales	200	201	226	213	595	794	2
son	229	201	244	213	595	794	2
acciones	247	201	282	213	595	794	2
activas	43	213	71	225	595	794	2
o	74	213	79	225	595	794	2
pasivas	83	213	114	225	595	794	2
que	118	213	133	225	595	794	2
involucran	137	213	178	225	595	794	2
peligro	181	213	208	225	595	794	2
para	212	213	230	225	595	794	2
el	234	213	241	225	595	794	2
bienestar	245	213	282	225	595	794	2
y,	43	225	49	237	595	794	2
que	53	225	68	237	595	794	2
conllevan	72	225	110	237	595	794	2
directamente	114	225	166	237	595	794	2
a	171	225	176	237	595	794	2
consecuencias	180	225	239	237	595	794	2
negativas	244	225	282	237	595	794	2
para	43	237	61	249	595	794	2
la	64	237	71	249	595	794	2
salud	75	237	96	249	595	794	2
o	100	237	105	249	595	794	2
comprometen	108	237	163	249	595	794	2
aspectos	167	237	203	249	595	794	2
del	206	237	218	249	595	794	2
desarrollo.	222	237	264	249	595	794	2
Así,	267	237	282	249	595	794	2
las	43	249	54	261	595	794	2
conductas	57	249	98	261	595	794	2
de	100	249	110	261	595	794	2
riesgo	113	249	137	261	595	794	2
son	140	249	154	261	595	794	2
aquellas	157	249	190	261	595	794	2
acciones	193	249	228	261	595	794	2
voluntarias	231	249	274	261	595	794	2
o	277	249	282	261	595	794	2
involuntarias,	43	261	96	273	595	794	2
realizadas	99	261	140	273	595	794	2
por	143	261	156	273	595	794	2
el	160	261	167	273	595	794	2
individuo	170	261	205	273	595	794	2
o	209	261	214	273	595	794	2
comunidad,	217	261	264	273	595	794	2
que	267	261	282	273	595	794	2
pueden	43	273	73	285	595	794	2
llevar	76	273	97	285	595	794	2
a	101	273	106	285	595	794	2
consecuencias	109	273	168	285	595	794	2
nocivas	172	273	202	285	595	794	2
(Fonseca,	205	273	245	285	595	794	2
2010	249	273	269	285	595	794	2
en	272	273	282	285	595	794	2
Rosabal	43	285	76	297	595	794	2
García,	78	285	108	297	595	794	2
Romero	111	285	143	297	595	794	2
Muñoz,	146	285	175	297	595	794	2
Gaquín	178	285	207	297	595	794	2
Ramírez,	210	285	247	297	595	794	2
Hernán-	250	285	282	297	595	794	2
dez	43	297	57	309	595	794	2
Mérida,	62	297	92	309	595	794	2
2015).Ejemplos	96	297	159	309	595	794	2
de	163	297	173	309	595	794	2
éstas	178	297	199	309	595	794	2
son:	204	297	221	309	595	794	2
las	225	297	237	309	595	794	2
conductas	241	297	282	309	595	794	2
delictivas	43	309	80	321	595	794	2
y	84	309	89	321	595	794	2
la	94	309	101	321	595	794	2
conducta	105	309	142	321	595	794	2
sexual	147	309	173	321	595	794	2
de	177	309	187	321	595	794	2
riesgo(Lila,	192	309	236	321	595	794	2
Buelga,	241	309	271	321	595	794	2
&	276	309	282	321	595	794	2
Musitu,	43	321	72	333	595	794	2
2006),	75	321	101	333	595	794	2
el	104	321	111	333	595	794	2
consumo	115	321	152	333	595	794	2
de	155	321	165	333	595	794	2
alcohol,	169	321	200	333	595	794	2
tabaco	204	321	231	333	595	794	2
y	234	321	239	333	595	794	2
otras	242	321	262	333	595	794	2
dro-	266	321	282	333	595	794	2
gas,	43	333	60	345	595	794	2
deserción	62	333	101	345	595	794	2
escolar	104	333	133	345	595	794	2
y	136	333	140	345	595	794	2
relación	143	333	175	345	595	794	2
sexual	178	333	204	345	595	794	2
precoz,	206	333	236	345	595	794	2
entre	239	333	259	345	595	794	2
otras	262	333	282	345	595	794	2
(Idrobo,	43	345	74	357	595	794	2
Castellano,	77	345	122	357	595	794	2
&	125	345	131	357	595	794	2
Nieto,	135	345	158	357	595	794	2
1998,	162	345	184	357	595	794	2
en	187	345	197	357	595	794	2
Vázquez,	201	345	238	357	595	794	2
2008).	242	345	267	357	595	794	2
De	271	345	282	357	595	794	2
manera	43	357	73	369	595	794	2
particular,	76	357	115	369	595	794	2
este	118	357	135	369	595	794	2
estudio	138	357	167	369	595	794	2
se	170	357	179	369	595	794	2
centra	182	357	207	369	595	794	2
en	210	357	220	369	595	794	2
algunos	223	357	255	369	595	794	2
de	258	357	268	369	595	794	2
los	271	357	282	369	595	794	2
principales	43	369	86	381	595	794	2
factores	88	369	120	381	595	794	2
de	123	369	133	381	595	794	2
riesgo	136	369	160	381	595	794	2
que	163	369	178	381	595	794	2
pueden	180	369	210	381	595	794	2
repercutir	213	369	251	381	595	794	2
de	254	369	264	381	595	794	2
ma-	267	369	282	381	595	794	2
nera	43	381	61	393	595	794	2
negativa	64	381	98	393	595	794	2
en	101	381	111	393	595	794	2
el	114	381	121	393	595	794	2
desarrollo	124	381	163	393	595	794	2
de	166	381	176	393	595	794	2
los	179	381	191	393	595	794	2
adolescentes	194	381	247	393	595	794	2
a	250	381	255	393	595	794	2
saber,	258	381	282	393	595	794	2
los	43	393	54	405	595	794	2
trastornos	58	393	98	405	595	794	2
alimenticios,	102	393	151	405	595	794	2
el	155	393	162	405	595	794	2
suicidio,	166	393	199	405	595	794	2
las	203	393	214	405	595	794	2
autolesiones,	218	393	271	405	595	794	2
el	275	393	282	405	595	794	2
bullying,	43	405	76	417	595	794	2
vida	79	405	96	417	595	794	2
sexual	99	405	125	417	595	794	2
de	129	405	139	417	595	794	2
riesgo,	143	405	170	417	595	794	2
adicción	173	405	206	417	595	794	2
y	210	405	215	417	595	794	2
delincuencia	218	405	268	417	595	794	2
ju-	272	405	282	417	595	794	2
venil.	43	417	64	429	595	794	2
Los	71	429	85	441	595	794	2
Trastornos	88	429	131	441	595	794	2
Alimenticios	133	429	181	441	595	794	2
inician	184	429	209	441	595	794	2
en	212	429	222	441	595	794	2
la	225	429	232	441	595	794	2
edad	235	429	255	441	595	794	2
de	258	429	268	441	595	794	2
los	271	429	282	441	595	794	2
12	43	441	53	453	595	794	2
hasta	56	441	78	453	595	794	2
los	81	441	93	453	595	794	2
25	96	441	106	453	595	794	2
años	109	441	129	453	595	794	2
y	132	441	137	453	595	794	2
la	140	441	147	453	595	794	2
frecuencia	150	441	192	453	595	794	2
aumenta	195	441	230	453	595	794	2
entre	233	441	254	453	595	794	2
los	257	441	269	453	595	794	2
12	272	441	282	453	595	794	2
y	43	453	47	465	595	794	2
los	50	453	62	465	595	794	2
17	65	453	75	465	595	794	2
años	78	453	97	465	595	794	2
(Infogen,	100	453	136	465	595	794	2
2015).	139	453	164	465	595	794	2
Suelen	167	453	195	465	595	794	2
presentarse	198	453	246	465	595	794	2
tanto	249	453	269	465	595	794	2
en	272	453	282	465	595	794	2
hombres	43	465	78	477	595	794	2
como	80	465	102	477	595	794	2
en	105	465	115	477	595	794	2
mujeres,	118	465	152	477	595	794	2
aunque	155	465	185	477	595	794	2
en	188	465	198	477	595	794	2
mujeres	201	465	233	477	595	794	2
es	235	465	245	477	595	794	2
superior,	248	465	282	477	595	794	2
ya	43	477	52	489	595	794	2
que	54	477	69	489	595	794	2
éstas	72	477	93	489	595	794	2
parecen	96	477	128	489	595	794	2
estar	131	477	151	489	595	794	2
más	153	477	170	489	595	794	2
influidas	173	477	206	489	595	794	2
por	208	477	221	489	595	794	2
el	224	477	231	489	595	794	2
ideal	233	477	252	489	595	794	2
de	255	477	265	489	595	794	2
del-	267	477	282	489	595	794	2
gadez	43	489	67	501	595	794	2
y	70	489	75	501	595	794	2
expresan	78	489	115	501	595	794	2
insatisfacción	119	489	173	501	595	794	2
con	176	489	191	501	595	794	2
su	194	489	204	501	595	794	2
peso.	207	489	229	501	595	794	2
Este	233	489	251	501	595	794	2
tipo	254	489	269	501	595	794	2
de	272	489	282	501	595	794	2
insatisfacción	43	501	97	513	595	794	2
y	100	501	104	513	595	794	2
la	108	501	115	513	595	794	2
excesiva	118	501	153	513	595	794	2
atención	157	501	191	513	595	794	2
colocada	194	501	230	513	595	794	2
a	234	501	239	513	595	794	2
la	242	501	249	513	595	794	2
imagen	253	501	282	513	595	794	2
corporal,	43	513	78	525	595	794	2
son	80	513	94	525	595	794	2
factores	96	513	128	525	595	794	2
de	130	513	140	525	595	794	2
riesgo	142	513	167	525	595	794	2
para	169	513	187	525	595	794	2
el	189	513	196	525	595	794	2
desarrollo	198	513	238	525	595	794	2
de	240	513	250	525	595	794	2
un	252	513	262	525	595	794	2
tras-	264	513	282	525	595	794	2
torno	43	525	63	537	595	794	2
alimentario	66	525	110	537	595	794	2
(Kiefer,	112	525	141	537	595	794	2
Leitner,	143	525	173	537	595	794	2
Bauer,	175	525	201	537	595	794	2
&	204	525	210	537	595	794	2
Rieder,	212	525	241	537	595	794	2
2000).	243	525	269	537	595	794	2
En	271	525	282	537	595	794	2
Yucatán,	43	537	78	549	595	794	2
se	80	537	89	549	595	794	2
realizó	91	537	118	549	595	794	2
un	120	537	130	549	595	794	2
estudio	132	537	161	549	595	794	2
con	164	537	178	549	595	794	2
estudiantes,	180	537	229	549	595	794	2
el	231	537	238	549	595	794	2
cual	240	537	257	549	595	794	2
arrojó	259	537	282	549	595	794	2
que	43	549	58	561	595	794	2
el	60	549	67	561	595	794	2
48%	69	549	87	561	595	794	2
presentaba	89	549	134	561	595	794	2
una	137	549	152	561	595	794	2
interiorización	154	549	209	561	595	794	2
del	212	549	224	561	595	794	2
modelo	226	549	255	561	595	794	2
estéti-	258	549	282	561	595	794	2
co	43	561	52	573	595	794	2
de	54	561	64	573	595	794	2
delgadez	67	561	103	573	595	794	2
relacionado	105	561	152	573	595	794	2
a	154	561	159	573	595	794	2
la	161	561	168	573	595	794	2
insatisfacción	171	561	225	573	595	794	2
con	227	561	241	573	595	794	2
la	244	561	251	573	595	794	2
figura	253	561	275	573	595	794	2
y	278	561	282	573	595	794	2
peso	43	573	62	585	595	794	2
corporal	65	573	97	585	595	794	2
(Cruz,	100	573	124	585	595	794	2
Ávila,	127	573	149	585	595	794	2
Velázquez,	151	573	195	585	595	794	2
&	198	573	204	585	595	794	2
Estrella,	206	573	239	585	595	794	2
2007).	241	573	267	585	595	794	2
Sin	269	573	282	585	595	794	2
embargo,	43	585	81	597	595	794	2
aunque	85	585	115	597	595	794	2
en	119	585	129	597	595	794	2
diferentes	133	585	173	597	595	794	2
discursos	177	585	215	597	595	794	2
y	219	585	223	597	595	794	2
publicaciones	228	585	282	597	595	794	2
periodísticas	43	597	93	609	595	794	2
se	95	597	105	609	595	794	2
expresa	107	597	139	609	595	794	2
una	141	597	156	609	595	794	2
alta	158	597	172	609	595	794	2
presencia	174	597	213	609	595	794	2
de	215	597	225	609	595	794	2
Trastornos	227	597	270	609	595	794	2
de	272	597	282	609	595	794	2
la	43	609	50	621	595	794	2
Alimentación	51	609	103	621	595	794	2
en	105	609	115	621	595	794	2
adolescentes	117	609	170	621	595	794	2
en	172	609	182	621	595	794	2
Yucatán,	184	609	219	621	595	794	2
la	221	609	228	621	595	794	2
investigación	230	609	282	621	595	794	2
científica	43	621	78	633	595	794	2
en	81	621	91	633	595	794	2
dicho	94	621	116	633	595	794	2
campo,	119	621	148	633	595	794	2
aún	152	621	167	633	595	794	2
es	170	621	179	633	595	794	2
casi	182	621	198	633	595	794	2
inexistente.	201	621	247	633	595	794	2
Algunos	250	621	282	633	595	794	2
estudios	43	633	76	645	595	794	2
relacionados	79	633	130	645	595	794	2
son	134	633	148	645	595	794	2
el	152	633	159	645	595	794	2
de	162	633	172	645	595	794	2
Marín	176	634	199	645	595	794	2
Cárdenas,	202	634	244	645	595	794	2
Sánchez	247	634	282	645	595	794	2
Ramírez	43	646	77	657	595	794	2
y	79	646	83	657	595	794	2
Maza	85	646	107	657	595	794	2
Rodríguez	110	646	151	657	595	794	2
(2014)	153	646	179	657	595	794	2
que	182	646	197	657	595	794	2
se	199	646	208	657	595	794	2
centran	210	646	240	657	595	794	2
en	243	646	253	657	595	794	2
la	255	646	262	657	595	794	2
obe�	264	646	282	657	595	794	2
sidad	43	658	64	669	595	794	2
y	68	658	72	669	595	794	2
hábitos	76	658	105	669	595	794	2
alimenticios	108	658	155	669	595	794	2
de	159	658	169	669	595	794	2
una	173	658	188	669	595	794	2
comunidad	191	658	235	669	595	794	2
del	239	658	251	669	595	794	2
interior	255	658	282	669	595	794	2
del	43	670	55	681	595	794	2
estado	60	670	87	681	595	794	2
y	92	670	96	681	595	794	2
el	101	670	108	681	595	794	2
de	113	670	123	681	595	794	2
Oliva-Peña,	128	670	175	681	595	794	2
Ordóñez-Luna,	180	669	240	681	595	794	2
Santana-	246	669	282	681	595	794	2
-Carvajal,	43	681	81	693	595	794	2
Marín-Cárdenas,	84	681	151	693	595	794	2
Andueza	153	681	189	693	595	794	2
Pech	191	681	212	693	595	794	2
y	214	681	219	693	595	794	2
Gómez	221	681	250	693	595	794	2
Castillo	253	681	282	693	595	794	2
(2016)	43	693	69	705	595	794	2
que	71	693	86	705	595	794	2
se	89	693	99	705	595	794	2
centra	102	693	127	705	595	794	2
en	130	693	140	705	595	794	2
analizar	142	693	174	705	595	794	2
la	177	693	184	705	595	794	2
concordancia	187	693	240	705	595	794	2
del	243	693	255	705	595	794	2
Índice	258	693	282	705	595	794	2
de	43	705	53	717	595	794	2
Masa	55	705	77	717	595	794	2
Corporal	79	705	114	717	595	794	2
(����������������������������������������	116	705	282	717	595	794	2
IMC)	119	705	138	717	595	794	2
y	141	705	145	717	595	794	2
la	148	705	155	717	595	794	2
percepción	157	705	201	717	595	794	2
de	203	705	213	717	595	794	2
la	215	705	222	717	595	794	2
imagen	225	705	254	717	595	794	2
corpo-	257	705	282	717	595	794	2
ral	43	717	53	729	595	794	2
en	55	717	65	729	595	794	2
adolescentes	67	717	120	729	595	794	2
de	123	717	133	729	595	794	2
una	135	717	150	729	595	794	2
localidad	152	717	188	729	595	794	2
suburbana	190	717	233	729	595	794	2
de	235	717	245	729	595	794	2
Yucatán.	247	717	282	729	595	794	2
260	43	741	59	754	595	794	2
Por	342	45	356	57	595	794	2
otro	359	45	374	57	595	794	2
lado,	378	45	397	57	595	794	2
en	401	45	411	57	595	794	2
México,	414	45	445	57	595	794	2
de	448	45	458	57	595	794	2
acuerdo	462	45	494	57	595	794	2
con	497	45	512	57	595	794	2
Garduño,	515	45	553	57	595	794	2
Gómez	313	57	342	69	595	794	2
y	345	57	350	69	595	794	2
Peña	352	57	373	69	595	794	2
(2011)	376	57	402	69	595	794	2
el	405	57	412	69	595	794	2
intento	414	57	441	69	595	794	2
de	444	57	454	69	595	794	2
suicidio	457	57	487	69	595	794	2
es	490	57	500	69	595	794	2
común	502	57	529	69	595	794	2
entre	532	57	553	69	595	794	2
los	313	69	325	81	595	794	2
adolescentes	327	69	380	81	595	794	2
con	382	69	397	81	595	794	2
predisposición	399	69	456	81	595	794	2
a	459	69	464	81	595	794	2
este	466	69	483	81	595	794	2
tipo	485	69	499	81	595	794	2
de	502	69	512	81	595	794	2
conducta.	514	69	553	81	595	794	2
De	313	81	325	93	595	794	2
manera	327	81	358	93	595	794	2
especial,	360	81	396	93	595	794	2
las	398	81	410	93	595	794	2
tasas	412	81	434	93	595	794	2
de	436	81	446	93	595	794	2
suicidio	448	81	478	93	595	794	2
han	481	81	496	93	595	794	2
ido	498	81	510	93	595	794	2
incremen-	513	81	553	93	595	794	2
tando	313	93	336	105	595	794	2
entre	338	93	359	105	595	794	2
los	361	93	372	105	595	794	2
adolescentes	375	93	428	105	595	794	2
de	430	93	440	105	595	794	2
15	442	93	452	105	595	794	2
años	455	93	474	105	595	794	2
y	476	93	481	105	595	794	2
los	483	93	495	105	595	794	2
jóvenes	497	93	528	105	595	794	2
de	530	93	540	105	595	794	2
25	543	93	553	105	595	794	2
años.	313	105	335	117	595	794	2
Es	339	105	349	117	595	794	2
importante	353	105	395	117	595	794	2
destacar	399	105	433	117	595	794	2
que	437	105	452	117	595	794	2
las	455	105	467	117	595	794	2
muertes	470	105	503	117	595	794	2
por	506	105	519	117	595	794	2
suicidio	523	105	553	117	595	794	2
se	313	117	323	129	595	794	2
dan	325	117	340	129	595	794	2
mayormente	342	117	392	129	595	794	2
en	394	117	404	129	595	794	2
hombres,	407	117	444	129	595	794	2
a	446	117	451	129	595	794	2
diferencia	454	117	493	129	595	794	2
de	495	117	505	129	595	794	2
las	507	117	519	129	595	794	2
mujeres	521	117	553	129	595	794	2
en	313	129	323	141	595	794	2
quienes	326	129	357	141	595	794	2
es	360	129	370	141	595	794	2
más	372	129	389	141	595	794	2
común	392	129	419	141	595	794	2
el	421	129	428	141	595	794	2
intento	431	129	458	141	595	794	2
de	461	129	471	141	595	794	2
suicidio	473	129	503	141	595	794	2
(Garduño	506	129	544	141	595	794	2
&	547	129	553	141	595	794	2
cols.,	313	141	334	153	595	794	2
2011).	337	141	362	153	595	794	2
En	365	141	376	153	595	794	2
México,	379	141	410	153	595	794	2
de	413	141	423	153	595	794	2
acuerdo	426	141	458	153	595	794	2
con	461	141	476	153	595	794	2
el	479	141	486	153	595	794	2
INEGI	489	141	513	153	595	794	2
(2009),	516	141	545	153	595	794	2
a	548	141	553	153	595	794	2
través	313	153	338	165	595	794	2
del	340	153	352	165	595	794	2
documento	354	153	398	165	595	794	2
Estadística	400	153	444	165	595	794	2
de	446	153	456	165	595	794	2
suicidios	458	153	493	165	595	794	2
de	495	153	505	165	595	794	2
los	507	153	518	165	595	794	2
Estados	520	153	553	165	595	794	2
Unidos	313	165	341	177	595	794	2
Mexicanos,	346	165	391	177	595	794	2
desarrollado	396	165	445	177	595	794	2
para	450	165	468	177	595	794	2
difundir	472	165	502	177	595	794	2
información	506	165	553	177	595	794	2
acerca	313	177	340	189	595	794	2
de	342	177	352	189	595	794	2
las	355	177	366	189	595	794	2
muertes	368	177	401	189	595	794	2
autoinfligidas	403	177	455	189	595	794	2
registradas	458	177	502	189	595	794	2
en	504	177	514	189	595	794	2
el	517	177	524	189	595	794	2
ámbito	526	177	553	189	595	794	2
nacional,	313	189	349	201	595	794	2
durante	351	189	382	201	595	794	2
el	384	189	391	201	595	794	2
mismo	393	189	420	201	595	794	2
año,	422	189	440	201	595	794	2
se	442	189	451	201	595	794	2
llevaron	453	189	485	201	595	794	2
a	487	189	492	201	595	794	2
cabo	494	189	514	201	595	794	2
5190	516	189	536	201	595	794	2
sui-	538	189	553	201	595	794	2
cidios,	313	201	339	213	595	794	2
de	341	201	351	213	595	794	2
los	354	201	365	213	595	794	2
cuales,	368	201	396	213	595	794	2
4201	399	201	419	213	595	794	2
eran	421	201	439	213	595	794	2
varones	442	201	474	213	595	794	2
y	477	201	481	213	595	794	2
989	484	201	499	213	595	794	2
mujeres.	501	201	536	213	595	794	2
Los	538	201	553	213	595	794	2
adolescentes	313	213	366	225	595	794	2
y	368	213	373	225	595	794	2
jóvenes	375	213	406	225	595	794	2
entre	408	213	429	225	595	794	2
15	431	213	441	225	595	794	2
y	443	213	448	225	595	794	2
24	450	213	460	225	595	794	2
años,	462	213	484	225	595	794	2
ocupan	486	213	516	225	595	794	2
el	518	213	525	225	595	794	2
primer	527	213	553	225	595	794	2
lugar	313	225	333	237	595	794	2
en	336	225	346	237	595	794	2
sectores	349	225	383	237	595	794	2
vulnerables	385	225	431	237	595	794	2
(Subsecretaría	434	225	493	237	595	794	2
de	496	225	506	237	595	794	2
prevención	509	225	553	237	595	794	2
y	313	237	318	249	595	794	2
promoción	320	237	362	249	595	794	2
de	365	237	375	249	595	794	2
la	378	237	385	249	595	794	2
salud,	388	237	412	249	595	794	2
2011).	414	237	439	249	595	794	2
Las	442	237	456	249	595	794	2
muertes	459	237	492	249	595	794	2
por	494	237	507	249	595	794	2
suicidio	510	237	540	249	595	794	2
en	543	237	553	249	595	794	2
jóvenes	313	249	344	261	595	794	2
se	348	249	357	261	595	794	2
han	361	249	376	261	595	794	2
duplicado	380	249	419	261	595	794	2
en	422	249	432	261	595	794	2
los	436	249	448	261	595	794	2
últimos	451	249	480	261	595	794	2
30	484	249	494	261	595	794	2
años.	497	249	519	261	595	794	2
Para	523	249	542	261	595	794	2
el	546	249	553	261	595	794	2
2013,	313	261	336	273	595	794	2
la	339	261	346	273	595	794	2
prevalencia	349	261	395	273	595	794	2
de	398	261	408	273	595	794	2
intento	411	261	438	273	595	794	2
de	441	261	451	273	595	794	2
suicidio	454	261	484	273	595	794	2
de	487	261	497	273	595	794	2
adolescentes	500	261	553	273	595	794	2
en	313	273	323	285	595	794	2
Yucatán	326	273	358	285	595	794	2
es	361	273	370	285	595	794	2
de	373	273	383	285	595	794	2
2.6%	385	273	406	285	595	794	2
(Instituto	408	273	443	285	595	794	2
Nacional	445	273	480	285	595	794	2
de	483	273	493	285	595	794	2
Salud	495	273	518	285	595	794	2
Pública,	521	273	553	285	595	794	2
2013).	313	285	339	297	595	794	2
Respecto	342	285	380	297	595	794	2
a	383	285	388	297	595	794	2
las	392	285	403	297	595	794	2
edades	407	285	436	297	595	794	2
se	439	285	449	297	595	794	2
presentó	452	285	487	297	595	794	2
un	491	285	501	297	595	794	2
descenso	504	285	542	297	595	794	2
al	546	285	553	297	595	794	2
consumar	313	297	353	309	595	794	2
el	355	297	362	309	595	794	2
acto	365	297	382	309	595	794	2
suicida,	384	297	415	309	595	794	2
hay	417	297	432	309	595	794	2
casos	434	297	458	309	595	794	2
desde	460	297	485	309	595	794	2
los	487	297	499	309	595	794	2
11	501	297	511	309	595	794	2
años	513	297	533	309	595	794	2
(Co-	535	297	553	309	595	794	2
misión	313	309	339	321	595	794	2
de	341	309	351	321	595	794	2
Derechos	353	309	392	321	595	794	2
Humanos	394	309	432	321	595	794	2
del	434	309	446	321	595	794	2
Estado	448	309	476	321	595	794	2
de	478	309	488	321	595	794	2
Yucatán,	490	309	525	321	595	794	2
2010).	527	309	553	321	595	794	2
De	313	321	325	333	595	794	2
acuerdo	327	321	360	333	595	794	2
con	362	321	376	333	595	794	2
declaraciones	379	321	434	333	595	794	2
públicas	436	321	469	333	595	794	2
de	472	321	482	333	595	794	2
autoridades	484	321	531	333	595	794	2
sani-	533	321	553	333	595	794	2
tarias,	313	333	338	345	595	794	2
el	341	333	348	345	595	794	2
suicidio	351	333	381	345	595	794	2
aumentó	384	333	419	345	595	794	2
durante	422	333	452	345	595	794	2
el	455	333	462	345	595	794	2
2016	465	333	485	345	595	794	2
en	488	333	498	345	595	794	2
comparación	501	333	553	345	595	794	2
con	313	345	328	357	595	794	2
el	330	345	337	357	595	794	2
2015,	339	345	361	357	595	794	2
con	364	345	378	357	595	794	2
mayor	380	345	405	357	595	794	2
número	407	345	438	357	595	794	2
de	440	345	450	357	595	794	2
suicidios	452	345	486	357	595	794	2
en	489	345	499	357	595	794	2
hombres	501	345	536	357	595	794	2
que	538	345	553	357	595	794	2
en	313	357	323	369	595	794	2
mujeres.	327	357	362	369	595	794	2
Pese	365	357	386	369	595	794	2
a	390	357	395	369	595	794	2
la	398	357	405	369	595	794	2
existencia	409	357	449	369	595	794	2
de	453	357	463	369	595	794	2
registros	467	357	501	369	595	794	2
estadísticos	505	357	553	369	595	794	2
que	313	369	328	381	595	794	2
demuestran	331	369	378	381	595	794	2
que	381	369	396	381	595	794	2
el	398	369	405	381	595	794	2
suicidio	407	369	438	381	595	794	2
representa	440	369	483	381	595	794	2
un	485	369	495	381	595	794	2
problema	498	369	535	381	595	794	2
real	538	369	553	381	595	794	2
en	313	381	323	393	595	794	2
los	326	381	337	393	595	794	2
adolescentes,	340	381	395	393	595	794	2
se	398	381	407	393	595	794	2
carece	410	381	437	393	595	794	2
de	439	381	449	393	595	794	2
investigación	452	381	504	393	595	794	2
al	506	381	513	393	595	794	2
respecto.	516	381	553	393	595	794	2
Por	342	393	356	405	595	794	2
su	360	393	370	405	595	794	2
parte,	375	393	398	405	595	794	2
las	402	393	414	405	595	794	2
autolesiones	418	393	469	405	595	794	2
hacen	474	393	498	405	595	794	2
referencia	503	393	543	405	595	794	2
a	548	393	553	405	595	794	2
la	313	405	320	417	595	794	2
acción	324	405	350	417	595	794	2
de	353	405	363	417	595	794	2
agredirse	367	405	404	417	595	794	2
o	408	405	413	417	595	794	2
dañarse	416	405	448	417	595	794	2
a	452	405	457	417	595	794	2
uno	460	405	475	417	595	794	2
mismo	479	405	505	417	595	794	2
de	509	405	519	417	595	794	2
manera	522	405	553	417	595	794	2
intencional	313	417	356	429	595	794	2
como	360	417	382	429	595	794	2
el	386	417	393	429	595	794	2
pegarse,	397	417	432	429	595	794	2
cortarse	436	417	468	429	595	794	2
o	472	417	477	429	595	794	2
quemarse	481	417	521	429	595	794	2
la	525	417	532	429	595	794	2
piel,	536	417	553	429	595	794	2
entre	313	429	334	441	595	794	2
otras.	338	429	361	441	595	794	2
Las	366	429	380	441	595	794	2
lesiones	385	429	418	441	595	794	2
auto	423	429	440	441	595	794	2
infligidas	445	429	480	441	595	794	2
intencionalmente	485	429	553	441	595	794	2
son	313	441	328	453	595	794	2
la	331	441	338	453	595	794	2
segunda	341	441	376	453	595	794	2
causa	379	441	403	453	595	794	2
de	406	441	416	453	595	794	2
muerte	420	441	448	453	595	794	2
entre	451	441	471	453	595	794	2
los	475	441	486	453	595	794	2
jóvenes,	489	441	523	453	595	794	2
siendo	526	441	553	453	595	794	2
el	313	453	320	465	595	794	2
20.6%	323	453	348	465	595	794	2
de	350	453	360	465	595	794	2
las	363	453	374	465	595	794	2
muertes	377	453	409	465	595	794	2
registradas	411	453	456	465	595	794	2
en	458	453	468	465	595	794	2
los	470	453	482	465	595	794	2
varones	484	453	516	465	595	794	2
y	519	453	523	465	595	794	2
el	525	453	532	465	595	794	2
14%	535	453	553	465	595	794	2
en	313	465	323	477	595	794	2
las	327	465	339	477	595	794	2
mujeres	343	465	375	477	595	794	2
(INEGI,	379	465	409	477	595	794	2
2013).	413	465	438	477	595	794	2
Un	443	465	454	477	595	794	2
estudio	458	465	487	477	595	794	2
realizado	491	465	528	477	595	794	2
en	532	465	542	477	595	794	2
la	546	465	553	477	595	794	2
ciudad	313	477	340	489	595	794	2
de	343	477	353	489	595	794	2
México	357	477	385	489	595	794	2
evidenció	389	477	427	489	595	794	2
diversas	430	477	463	489	595	794	2
razones	467	477	499	489	595	794	2
que	502	477	517	489	595	794	2
llevan	521	477	544	489	595	794	2
a	548	477	553	489	595	794	2
los	313	489	325	501	595	794	2
adolescentes	327	489	380	501	595	794	2
de	382	489	392	501	595	794	2
12	394	489	404	501	595	794	2
a	407	489	412	501	595	794	2
17	414	489	424	501	595	794	2
años	426	489	445	501	595	794	2
a	448	489	453	501	595	794	2
autolesionarse:	455	489	516	501	595	794	2
el	518	489	525	501	595	794	2
42.1%	527	489	553	501	595	794	2
se	313	501	323	513	595	794	2
asocia	325	501	351	513	595	794	2
con	353	501	368	513	595	794	2
baja	370	501	387	513	595	794	2
tolerancia	389	501	428	513	595	794	2
a	430	501	435	513	595	794	2
la	437	501	444	513	595	794	2
frustración	446	501	488	513	595	794	2
y	491	501	495	513	595	794	2
manipulación,	497	501	553	513	595	794	2
el	313	513	320	525	595	794	2
30.6%	323	513	349	525	595	794	2
a	351	513	356	525	595	794	2
síntomas	359	513	396	525	595	794	2
afectivos	399	513	434	525	595	794	2
como	437	513	459	525	595	794	2
tristeza	462	513	491	525	595	794	2
o	494	513	499	525	595	794	2
irritabilidad	501	513	545	525	595	794	2
o	548	513	553	525	595	794	2
para	313	525	331	537	595	794	2
“lograr	334	525	360	537	595	794	2
sentir	363	525	385	537	595	794	2
algo	388	525	405	537	595	794	2
y	408	525	412	537	595	794	2
sentirse	415	525	446	537	595	794	2
vivos”,	449	525	475	537	595	794	2
entre	478	525	499	537	595	794	2
otras.	501	525	524	537	595	794	2
(Ulloa,	527	525	553	537	595	794	2
Hernández,	313	537	360	549	595	794	2
Paniagua,	362	537	403	549	595	794	2
&	405	537	411	549	595	794	2
Figueroa,	414	537	452	549	595	794	2
2013).	454	537	480	549	595	794	2
De	342	549	353	561	595	794	2
acuerdo	358	549	390	561	595	794	2
con	395	549	410	561	595	794	2
Sánchez	415	549	450	561	595	794	2
Ramírez	454	549	488	561	595	794	2
y	493	549	498	561	595	794	2
Dzib	502	549	520	561	595	794	2
Aguilar	525	549	553	561	595	794	2
(2014)	313	561	339	573	595	794	2
quienes	341	561	373	573	595	794	2
realizaron	375	561	415	573	595	794	2
un	417	561	427	573	595	794	2
estudio	429	561	458	573	595	794	2
al	460	561	467	573	595	794	2
respecto	470	561	504	573	595	794	2
con	506	561	521	573	595	794	2
la	523	561	530	573	595	794	2
parti-	532	561	553	573	595	794	2
cipación	313	573	346	585	595	794	2
de	348	573	358	585	595	794	2
1,623	360	573	383	585	595	794	2
alumnos	385	573	419	585	595	794	2
de	421	573	431	585	595	794	2
primer	433	573	459	585	595	794	2
ingreso	461	573	490	585	595	794	2
de	492	573	502	585	595	794	2
bachillerato,	504	573	553	585	595	794	2
los	313	585	325	597	595	794	2
resultados	328	585	370	597	595	794	2
evidencian	374	585	417	597	595	794	2
que	420	585	435	597	595	794	2
las	439	585	450	597	595	794	2
autolesiones	454	585	504	597	595	794	2
en	508	585	518	597	595	794	2
jóvenes	522	585	553	597	595	794	2
suelen	313	597	340	609	595	794	2
presentarse	344	597	391	609	595	794	2
en	395	597	405	609	595	794	2
cualquier	409	597	445	609	595	794	2
nivel	449	597	468	609	595	794	2
socioeconómico.	472	597	539	609	595	794	2
La	543	597	553	609	595	794	2
forma	313	609	336	621	595	794	2
más	339	609	356	621	595	794	2
común	358	609	385	621	595	794	2
son	387	609	402	621	595	794	2
los	404	609	416	621	595	794	2
cortes	418	609	443	621	595	794	2
en	445	609	455	621	595	794	2
la	457	609	464	621	595	794	2
piel,	467	609	483	621	595	794	2
que	486	609	501	621	595	794	2
no	503	609	513	621	595	794	2
ponen	515	609	540	621	595	794	2
en	543	609	553	621	595	794	2
riesgo	313	621	338	633	595	794	2
la	340	621	347	633	595	794	2
vida	349	621	366	633	595	794	2
de	368	621	378	633	595	794	2
quien	381	621	403	633	595	794	2
lo	405	621	412	633	595	794	2
practica	414	621	446	633	595	794	2
y	448	621	452	633	595	794	2
se	455	621	464	633	595	794	2
relacionan	467	621	508	633	595	794	2
con	510	621	525	633	595	794	2
desór-	527	621	553	633	595	794	2
denes	313	633	338	645	595	794	2
de	341	633	351	645	595	794	2
la	354	633	361	645	595	794	2
alimentación,	364	633	417	645	595	794	2
golpes	419	633	446	645	595	794	2
intencionales	449	633	501	645	595	794	2
y	504	633	509	645	595	794	2
conductas	512	633	553	645	595	794	2
de	313	645	323	657	595	794	2
riesgo	328	645	352	657	595	794	2
en	356	645	366	657	595	794	2
cuanto	371	645	398	657	595	794	2
al	402	645	409	657	595	794	2
consumo	413	645	450	657	595	794	2
de	454	645	464	657	595	794	2
sustancias	468	645	511	657	595	794	2
adictivas.	515	645	553	657	595	794	2
Respecto	313	657	351	669	595	794	2
a	355	657	360	669	595	794	2
esta	363	657	380	669	595	794	2
problemática	383	657	435	669	595	794	2
de	438	657	448	669	595	794	2
autolesiones,	452	657	505	669	595	794	2
se	508	657	517	669	595	794	2
observa	521	657	553	669	595	794	2
una	313	669	328	681	595	794	2
falta	331	669	348	681	595	794	2
de	351	669	361	681	595	794	2
investigaciones	364	669	426	681	595	794	2
tanto	429	669	449	681	595	794	2
a	452	669	457	681	595	794	2
nivel	460	669	478	681	595	794	2
nacional	481	669	515	681	595	794	2
como	518	669	540	681	595	794	2
en	543	669	553	681	595	794	2
el	313	681	320	693	595	794	2
Estado	323	681	351	693	595	794	2
de	354	681	364	693	595	794	2
Yucatán;	367	681	402	693	595	794	2
vacío	406	681	427	693	595	794	2
que	430	681	445	693	595	794	2
hace	448	681	468	693	595	794	2
parecer	471	681	501	693	595	794	2
que	505	681	520	693	595	794	2
ésta	523	681	540	693	595	794	2
no	543	681	553	693	595	794	2
es	313	693	323	705	595	794	2
una	325	693	340	705	595	794	2
problemática	343	693	394	705	595	794	2
actual	397	693	421	705	595	794	2
contra	423	693	448	705	595	794	2
la	451	693	458	705	595	794	2
salud	460	693	482	705	595	794	2
de	484	693	494	705	595	794	2
las	497	693	508	705	595	794	2
personas.	511	693	550	705	595	794	2
Por	342	705	356	717	595	794	2
su	359	705	368	717	595	794	2
parte,	372	705	395	717	595	794	2
con	398	705	413	717	595	794	2
relación	416	705	447	717	595	794	2
al	451	705	458	717	595	794	2
bullying	461	706	492	717	595	794	2
o	495	705	500	717	595	794	2
acoso	503	705	527	717	595	794	2
esco-	531	705	553	717	595	794	2
lar,	313	717	325	729	595	794	2
en	329	717	339	729	595	794	2
un	344	717	354	729	595	794	2
estudio	358	717	387	729	595	794	2
realizado	391	717	427	729	595	794	2
por	432	717	445	729	595	794	2
Rocha	449	717	475	729	595	794	2
y	479	717	483	729	595	794	2
Pacheco	488	717	523	729	595	794	2
(2008)	527	717	553	729	595	794	2
Psicologia	264	744	296	753	595	794	2
Escolar	298	744	321	753	595	794	2
e	323	744	327	753	595	794	2
Educacional,	329	744	369	753	595	794	2
SP.	371	744	382	753	595	794	2
Volume	383	744	407	753	595	794	2
22,	409	744	418	753	595	794	2
Número	420	744	445	753	595	794	2
2,	447	744	453	753	595	794	2
Maio/Agosto	455	744	494	753	595	794	2
de	496	744	504	753	595	794	2
2018:	506	744	523	753	595	794	2
259-269.	525	744	553	753	595	794	2
en	43	45	53	57	595	794	3
18	56	45	66	57	595	794	3
secundarias	69	45	117	57	595	794	3
de	120	45	130	57	595	794	3
Mérida	133	45	161	57	595	794	3
con	164	45	178	57	595	794	3
grupos	181	45	209	57	595	794	3
de	212	45	222	57	595	794	3
15	225	45	235	57	595	794	3
jóvenes	238	45	269	57	595	794	3
de	272	45	282	57	595	794	3
segundo	43	57	77	69	595	794	3
grado,	79	57	105	69	595	794	3
se	107	57	117	69	595	794	3
encontraron	119	57	167	69	595	794	3
los	169	57	181	69	595	794	3
siguientes	183	57	223	69	595	794	3
resultados:	226	57	270	69	595	794	3
en	272	57	282	69	595	794	3
cuanto	43	69	70	81	595	794	3
a	73	69	78	81	595	794	3
la	81	69	88	81	595	794	3
exclusión,	92	69	132	81	595	794	3
el	135	69	142	81	595	794	3
74.6%	146	69	171	81	595	794	3
de	174	69	184	81	595	794	3
los	188	69	199	81	595	794	3
jóvenes	203	69	234	81	595	794	3
señala	237	69	264	81	595	794	3
que	267	69	282	81	595	794	3
en	43	81	53	93	595	794	3
sus	55	81	69	93	595	794	3
escuelas	72	81	108	93	595	794	3
hay	111	81	125	93	595	794	3
compañeros	128	81	178	93	595	794	3
a	181	81	186	93	595	794	3
quienes	188	81	220	93	595	794	3
se	223	81	232	93	595	794	3
les	235	81	247	93	595	794	3
ignora	250	81	275	93	595	794	3
y	278	81	282	93	595	794	3
se	43	93	52	105	595	794	3
le	54	93	61	105	595	794	3
deja	64	93	81	105	595	794	3
solos,	83	93	106	105	595	794	3
mientras	109	93	143	105	595	794	3
que	146	93	161	105	595	794	3
59%	163	93	181	105	595	794	3
indicó	183	93	207	105	595	794	3
que	209	93	224	105	595	794	3
hay	226	93	241	105	595	794	3
a	243	93	248	105	595	794	3
quienes	251	93	282	105	595	794	3
los	43	105	54	117	595	794	3
propios	56	105	86	117	595	794	3
jóvenes	88	105	119	117	595	794	3
no	121	105	131	117	595	794	3
les	133	105	144	117	595	794	3
permiten	147	105	182	117	595	794	3
participar	184	105	221	117	595	794	3
en	223	105	233	117	595	794	3
las	235	105	246	117	595	794	3
activida-	249	105	282	117	595	794	3
des.	43	117	60	129	595	794	3
El	62	117	70	129	595	794	3
85.4%	73	117	99	129	595	794	3
observaba	102	117	144	129	595	794	3
la	147	117	154	129	595	794	3
presencia	157	117	196	129	595	794	3
de	199	117	209	129	595	794	3
apodos	212	117	241	129	595	794	3
ofensivos	244	117	282	129	595	794	3
entre	43	129	63	141	595	794	3
compañeros	66	129	116	141	595	794	3
y	119	129	123	141	595	794	3
el	126	129	133	141	595	794	3
85.5%	136	129	162	141	595	794	3
dijo	165	129	179	141	595	794	3
que	182	129	197	141	595	794	3
sus	200	129	214	141	595	794	3
compañeros	217	129	266	141	595	794	3
ha-	269	129	282	141	595	794	3
blan	43	141	60	153	595	794	3
mal,	63	141	80	153	595	794	3
los	83	141	95	153	595	794	3
unos	98	141	117	153	595	794	3
de	121	141	131	153	595	794	3
los	134	141	145	153	595	794	3
otros.	149	141	171	153	595	794	3
Por	174	141	188	153	595	794	3
otro	192	141	207	153	595	794	3
lado,	210	141	230	153	595	794	3
el	233	141	240	153	595	794	3
78.2%	243	141	269	153	595	794	3
de	272	141	282	153	595	794	3
los	43	153	54	165	595	794	3
observadores	58	153	113	165	595	794	3
reportaron	117	153	158	165	595	794	3
ocurrencia	162	153	204	165	595	794	3
de	208	153	218	165	595	794	3
insultos	222	153	253	165	595	794	3
en	257	153	267	165	595	794	3
las	271	153	282	165	595	794	3
escuelas.	43	165	81	177	595	794	3
La	83	165	93	177	595	794	3
identificación	96	165	148	177	595	794	3
de	151	165	161	177	595	794	3
golpes	163	165	190	177	595	794	3
registró	193	165	223	177	595	794	3
una	225	165	240	177	595	794	3
presencia	243	165	282	177	595	794	3
de	43	177	53	189	595	794	3
66.3%.	56	177	84	189	595	794	3
Respecto	88	177	126	189	595	794	3
a	130	177	135	189	595	794	3
la	138	177	145	189	595	794	3
intimidación,	149	177	199	189	595	794	3
el	203	177	210	189	595	794	3
56.2%	213	177	239	189	595	794	3
respondió	242	177	282	189	595	794	3
que	43	189	58	201	595	794	3
esto	61	189	78	201	595	794	3
ocurre	81	189	107	201	595	794	3
en	110	189	120	201	595	794	3
sus	123	189	137	201	595	794	3
escuelas,	140	189	178	201	595	794	3
mientras	182	189	216	201	595	794	3
que	219	189	234	201	595	794	3
la	238	189	245	201	595	794	3
intimida-	248	189	282	201	595	794	3
ción	43	201	59	213	595	794	3
con	63	201	77	213	595	794	3
palos,	81	201	105	213	595	794	3
navajas	109	201	140	213	595	794	3
u	143	201	148	213	595	794	3
otros	152	201	172	213	595	794	3
objetos	176	201	205	213	595	794	3
fue	208	201	221	213	595	794	3
mucho	224	201	251	213	595	794	3
menos	255	201	282	213	595	794	3
observada	43	213	85	225	595	794	3
con	88	213	103	225	595	794	3
el	106	213	113	225	595	794	3
12.9%.	117	213	145	225	595	794	3
Las	148	213	163	225	595	794	3
amenazas	166	213	208	225	595	794	3
para	211	213	229	225	595	794	3
obligar	233	213	260	225	595	794	3
a	263	213	269	225	595	794	3
al-	272	213	282	225	595	794	3
guien	43	225	65	237	595	794	3
a	67	225	72	237	595	794	3
realizar	74	225	104	237	595	794	3
acciones	106	225	142	237	595	794	3
no	144	225	154	237	595	794	3
deseadas	157	225	196	237	595	794	3
alcanzaron	198	225	242	237	595	794	3
el	245	225	252	237	595	794	3
45.8%.	254	225	282	237	595	794	3
Finalmente,	43	237	90	249	595	794	3
el	93	237	100	249	595	794	3
acoso	104	237	128	249	595	794	3
sexual	131	237	157	249	595	794	3
se	161	237	171	249	595	794	3
reportó	174	237	203	249	595	794	3
para	206	237	224	249	595	794	3
ambos	228	237	255	249	595	794	3
sexos	259	237	282	249	595	794	3
con	43	249	57	261	595	794	3
una	61	249	76	261	595	794	3
frecuencia	79	249	121	261	595	794	3
de	124	249	134	261	595	794	3
20.2%.Es	138	249	177	261	595	794	3
importante	180	249	223	261	595	794	3
destacar	226	249	261	261	595	794	3
que,	265	249	282	261	595	794	3
pese	43	261	62	273	595	794	3
a	65	261	70	273	595	794	3
que	73	261	88	273	595	794	3
en	91	261	101	273	595	794	3
el	104	261	111	273	595	794	3
Estado	113	261	141	273	595	794	3
de	144	261	154	273	595	794	3
Yucatán	157	261	190	273	595	794	3
existe	192	261	216	273	595	794	3
una	219	261	234	273	595	794	3
Ley	237	261	251	273	595	794	3
para	254	261	272	273	595	794	3
la	275	261	282	273	595	794	3
Prevención,	43	273	90	285	595	794	3
Combate	94	273	130	285	595	794	3
y	134	273	139	285	595	794	3
Erradicación	143	273	193	285	595	794	3
de	196	273	206	285	595	794	3
la	210	273	217	285	595	794	3
Violencia	221	273	257	285	595	794	3
en	261	273	271	285	595	794	3
el	275	273	282	285	595	794	3
Entorno	43	285	74	297	595	794	3
Escolar	77	285	107	297	595	794	3
(Gobierno	109	285	149	297	595	794	3
del	152	285	164	297	595	794	3
Estado	166	285	194	297	595	794	3
de	197	285	207	297	595	794	3
Yucatán,	209	285	244	297	595	794	3
2013),	247	285	272	297	595	794	3
el	275	285	282	297	595	794	3
bullying	43	297	73	309	595	794	3
sigue	76	297	97	309	595	794	3
presente	100	297	135	309	595	794	3
y	138	297	142	309	595	794	3
se	145	297	154	309	595	794	3
requiere	157	297	190	309	595	794	3
mayor	193	297	218	309	595	794	3
investigación	220	297	272	309	595	794	3
al	275	297	282	309	595	794	3
respecto.	43	309	80	321	595	794	3
Con	71	321	87	333	595	794	3
respecto	92	321	127	333	595	794	3
a	132	321	137	333	595	794	3
la	141	321	148	333	595	794	3
sexualidad,	153	321	199	333	595	794	3
de	204	321	214	333	595	794	3
acuerdo	218	321	251	333	595	794	3
con	256	321	270	333	595	794	3
el	275	321	282	333	595	794	3
Consejo	43	333	76	345	595	794	3
Nacional	78	333	113	345	595	794	3
de	116	333	126	345	595	794	3
Población	129	333	168	345	595	794	3
(2014),	171	333	199	345	595	794	3
en	202	333	212	345	595	794	3
Yucatán,	215	333	250	345	595	794	3
la	252	333	259	345	595	794	3
edad	262	333	282	345	595	794	3
promedio	43	345	80	357	595	794	3
de	83	345	93	357	595	794	3
inicio	97	345	117	357	595	794	3
sexual	121	345	147	357	595	794	3
es	150	345	160	357	595	794	3
de	163	345	173	357	595	794	3
16.1	176	345	194	357	595	794	3
y	197	345	202	357	595	794	3
el	205	345	212	357	595	794	3
54.8%	216	345	241	357	595	794	3
hace	245	345	264	357	595	794	3
uso	268	345	282	357	595	794	3
de	43	357	53	369	595	794	3
métodos	55	357	90	369	595	794	3
anticonceptivos,	93	357	157	369	595	794	3
de	160	357	170	369	595	794	3
los	173	357	185	369	595	794	3
cuales	187	357	213	369	595	794	3
el	216	357	223	369	595	794	3
86%	226	357	244	369	595	794	3
usa	247	357	262	369	595	794	3
con-	265	357	282	369	595	794	3
dón,	43	369	60	381	595	794	3
el	62	369	69	381	595	794	3
2.9%	72	369	92	381	595	794	3
usa	95	369	109	381	595	794	3
métodos	111	369	146	381	595	794	3
hormonales	148	369	195	381	595	794	3
y	198	369	202	381	595	794	3
el	205	369	212	381	595	794	3
11.1%	214	369	239	381	595	794	3
utiliza	241	369	264	381	595	794	3
otro	267	369	282	381	595	794	3
método;	43	381	75	393	595	794	3
mientras	78	381	113	393	595	794	3
que	116	381	131	393	595	794	3
a	134	381	139	393	595	794	3
nivel	142	381	160	393	595	794	3
nacional	164	381	197	393	595	794	3
la	200	381	207	393	595	794	3
edad	210	381	230	393	595	794	3
de	233	381	243	393	595	794	3
la	246	381	253	393	595	794	3
prime-	257	381	282	393	595	794	3
ra	43	393	51	405	595	794	3
relación	54	393	85	405	595	794	3
es	88	393	98	405	595	794	3
de	101	393	111	405	595	794	3
15.9	114	393	132	405	595	794	3
y	135	393	139	405	595	794	3
solo	142	393	159	405	595	794	3
el	162	393	169	405	595	794	3
37.6%	172	393	198	405	595	794	3
utiliza	201	393	224	405	595	794	3
algún	227	393	249	405	595	794	3
método	252	393	282	405	595	794	3
anticonceptivo	43	405	100	417	595	794	3
(Consejo	105	405	141	417	595	794	3
Nacional	146	405	181	417	595	794	3
de	185	405	195	417	595	794	3
Población,	200	405	242	417	595	794	3
2014).	247	405	272	417	595	794	3
A	277	405	283	417	595	794	3
pesar	43	417	65	429	595	794	3
de	69	417	79	429	595	794	3
que	84	417	99	429	595	794	3
actualmente	103	417	152	429	595	794	3
se	156	417	166	429	595	794	3
difunde	170	417	200	429	595	794	3
mucha	204	417	231	429	595	794	3
información	236	417	282	429	595	794	3
al	43	429	50	441	595	794	3
respecto,	53	429	90	441	595	794	3
los	94	429	106	441	595	794	3
adolescentes	110	429	163	441	595	794	3
están	167	429	189	441	595	794	3
en	193	429	203	441	595	794	3
riesgo	207	429	231	441	595	794	3
de	235	429	245	441	595	794	3
contraer	249	429	282	441	595	794	3
Infecciones	43	441	88	453	595	794	3
de	90	441	100	453	595	794	3
Transmisión	102	441	151	453	595	794	3
Sexual	153	441	181	453	595	794	3
(ITS)	183	441	203	453	595	794	3
y/o	205	441	217	453	595	794	3
vivir	219	441	235	453	595	794	3
embarazos	238	441	282	453	595	794	3
a	43	453	48	465	595	794	3
temprana	50	453	88	465	595	794	3
edad.	91	453	113	465	595	794	3
Por	71	465	85	477	595	794	3
su	88	465	97	477	595	794	3
parte,	100	465	123	477	595	794	3
las	126	465	137	477	595	794	3
adicciones	140	465	183	477	595	794	3
representan	185	465	233	477	595	794	3
una	236	465	251	477	595	794	3
proble-	254	465	282	477	595	794	3
mática	43	477	69	489	595	794	3
actual	72	477	96	489	595	794	3
que	98	477	113	489	595	794	3
enfrenta	116	477	149	489	595	794	3
la	151	477	158	489	595	794	3
sociedad	161	477	197	489	595	794	3
y	199	477	204	489	595	794	3
los	206	477	218	489	595	794	3
jóvenes	220	477	251	489	595	794	3
en	254	477	264	489	595	794	3
par-	266	477	282	489	595	794	3
ticular.	43	489	69	501	595	794	3
De	72	489	84	501	595	794	3
acuerdo	87	489	120	501	595	794	3
con	123	489	138	501	595	794	3
la	142	489	149	501	595	794	3
Encuesta	152	489	190	501	595	794	3
Nacional	193	489	228	501	595	794	3
de	232	489	242	501	595	794	3
Juventud	246	489	282	501	595	794	3
(2010),	43	501	71	513	595	794	3
en	74	501	84	513	595	794	3
Yucatán,	87	501	122	513	595	794	3
el	126	501	133	513	595	794	3
16.4%	136	501	162	513	595	794	3
de	165	501	175	513	595	794	3
los	178	501	190	513	595	794	3
jóvenes	193	501	224	513	595	794	3
entre	227	501	248	513	595	794	3
12	251	501	261	513	595	794	3
y	264	501	269	513	595	794	3
29	272	501	282	513	595	794	3
años	43	513	62	525	595	794	3
de	65	513	75	525	595	794	3
edad	78	513	98	525	595	794	3
han	102	513	117	525	595	794	3
consumido	120	513	163	525	595	794	3
alguna	166	513	193	525	595	794	3
vez	197	513	211	525	595	794	3
tabaco;	214	513	243	525	595	794	3
el	246	513	253	525	595	794	3
42.6%	257	513	282	525	595	794	3
de	43	525	53	537	595	794	3
los	57	525	69	537	595	794	3
jóvenes	73	525	104	537	595	794	3
han	109	525	124	537	595	794	3
consumido	128	525	172	537	595	794	3
alguna	176	525	203	537	595	794	3
bebida	208	525	235	537	595	794	3
alcohólica.	240	525	282	537	595	794	3
Por	43	537	57	549	595	794	3
otro	59	537	75	549	595	794	3
lado,	78	537	97	549	595	794	3
el	100	537	107	549	595	794	3
Instituto	110	537	142	549	595	794	3
Nacional	144	537	179	549	595	794	3
de	182	537	192	549	595	794	3
Salud	195	537	218	549	595	794	3
Pública	221	537	251	549	595	794	3
(2013),	254	537	282	549	595	794	3
señala	43	549	69	561	595	794	3
que	72	549	87	561	595	794	3
el	90	549	97	561	595	794	3
8.1%	100	549	120	561	595	794	3
de	123	549	133	561	595	794	3
la	136	549	143	561	595	794	3
población	146	549	184	561	595	794	3
adolescente	187	549	236	561	595	794	3
de	238	549	248	561	595	794	3
15	251	549	261	561	595	794	3
a	264	549	269	561	595	794	3
19	272	549	282	561	595	794	3
años	43	561	62	573	595	794	3
de	64	561	74	573	595	794	3
edad,	77	561	99	573	595	794	3
ha	102	561	112	573	595	794	3
fumado	114	561	144	573	595	794	3
más	146	561	163	573	595	794	3
de	166	561	176	573	595	794	3
100	178	561	193	573	595	794	3
cigarros	195	561	227	573	595	794	3
en	230	561	240	573	595	794	3
su	242	561	251	573	595	794	3
vida,	254	561	273	573	595	794	3
el	275	561	282	573	595	794	3
14.8%	43	573	68	585	595	794	3
comenzó	70	573	107	585	595	794	3
a	109	573	114	585	595	794	3
los	116	573	128	585	595	794	3
12	130	573	140	585	595	794	3
años	142	573	162	585	595	794	3
o	164	573	169	585	595	794	3
antes	171	573	193	585	595	794	3
y	195	573	200	585	595	794	3
el	202	573	209	585	595	794	3
85.2%	211	573	237	585	595	794	3
inició	239	573	259	585	595	794	3
entre	262	573	282	585	595	794	3
los	43	585	54	597	595	794	3
13	57	585	67	597	595	794	3
y	70	585	75	597	595	794	3
los	78	585	89	597	595	794	3
19	92	585	102	597	595	794	3
años.	105	585	127	597	595	794	3
El	130	585	138	597	595	794	3
Centro	141	585	168	597	595	794	3
de	171	585	181	597	595	794	3
Integración	184	585	229	597	595	794	3
Juvenil	232	585	260	597	595	794	3
(CIJ)	263	585	282	597	595	794	3
reporta	43	597	71	609	595	794	3
que	75	597	90	609	595	794	3
desde	93	597	118	609	595	794	3
el	121	597	128	609	595	794	3
año	132	597	147	609	595	794	3
2009	150	597	170	609	595	794	3
se	174	597	183	609	595	794	3
ha	187	597	197	609	595	794	3
incrementado	200	597	255	609	595	794	3
en	258	597	268	609	595	794	3
un	272	597	282	609	595	794	3
25%	43	609	61	621	595	794	3
el	63	609	70	621	595	794	3
número	73	609	104	621	595	794	3
de	107	609	117	621	595	794	3
menores	120	609	155	621	595	794	3
de	158	609	168	621	595	794	3
edad	170	609	190	621	595	794	3
a	193	609	198	621	595	794	3
quienes	201	609	233	621	595	794	3
brindan	236	609	266	621	595	794	3
tra-	269	609	282	621	595	794	3
tamiento	43	621	77	633	595	794	3
por	80	621	93	633	595	794	3
consumo	95	621	132	633	595	794	3
de	134	621	144	633	595	794	3
alcohol	147	621	175	633	595	794	3
(Diario	178	621	204	633	595	794	3
de	207	621	217	633	595	794	3
Yucatán,	219	621	254	633	595	794	3
2014).	256	621	282	633	595	794	3
La	71	633	81	645	595	794	3
delincuencia	84	633	134	645	595	794	3
juvenil	137	633	163	645	595	794	3
alcanza,	166	633	199	645	595	794	3
su	202	633	212	645	595	794	3
mayor	215	633	240	645	595	794	3
expresión	243	633	282	645	595	794	3
entre	43	645	63	657	595	794	3
los	66	645	77	657	595	794	3
13	80	645	90	657	595	794	3
y	93	645	98	657	595	794	3
15	100	645	110	657	595	794	3
años	113	645	133	657	595	794	3
de	136	645	146	657	595	794	3
edad,	149	645	171	657	595	794	3
ya	174	645	183	657	595	794	3
que	186	645	201	657	595	794	3
es	204	645	214	657	595	794	3
un	216	645	226	657	595	794	3
periodo	229	645	259	657	595	794	3
en	262	645	272	657	595	794	3
el	275	645	282	657	595	794	3
cual	43	657	59	669	595	794	3
el	62	657	69	669	595	794	3
menor	71	657	97	669	595	794	3
tiende	100	657	124	669	595	794	3
a	127	657	132	669	595	794	3
relacionarse	135	657	184	669	595	794	3
con	186	657	201	669	595	794	3
otros	203	657	223	669	595	794	3
jóvenes	226	657	257	669	595	794	3
de	260	657	270	669	595	794	3
su	273	657	282	669	595	794	3
edad	43	669	63	681	595	794	3
(Jiménez,	66	669	105	681	595	794	3
2005).	109	669	134	681	595	794	3
Un	138	669	149	681	595	794	3
aspecto	153	669	184	681	595	794	3
importante	188	669	230	681	595	794	3
es	234	669	243	681	595	794	3
el	247	669	254	681	595	794	3
hecho	258	669	282	681	595	794	3
de	43	681	53	693	595	794	3
que	56	681	71	693	595	794	3
tener	75	681	96	693	595	794	3
un	99	681	109	693	595	794	3
grupo	113	681	136	693	595	794	3
de	140	681	150	693	595	794	3
amistades	153	681	195	693	595	794	3
delincuentes	198	681	249	693	595	794	3
predice	253	681	282	693	595	794	3
problemas	43	693	85	705	595	794	3
escolares	87	693	125	705	595	794	3
y	128	693	132	705	595	794	3
comportamientos	135	693	204	705	595	794	3
antisociales,	206	693	255	705	595	794	3
lo	258	693	265	705	595	794	3
que	267	693	282	705	595	794	3
puede	43	705	68	717	595	794	3
llevar	71	705	93	717	595	794	3
a	96	705	101	717	595	794	3
delinquir	105	705	139	717	595	794	3
(Lodewijk,	142	705	183	717	595	794	3
Doreleijers	186	705	229	717	595	794	3
y	233	705	237	717	595	794	3
De	241	705	252	717	595	794	3
Ruiter,	256	705	282	717	595	794	3
2008).	43	717	68	729	595	794	3
También	72	717	106	729	595	794	3
resulta	110	717	137	729	595	794	3
importante	141	717	183	729	595	794	3
considerar	187	717	229	729	595	794	3
la	233	717	240	729	595	794	3
influencia	244	717	282	729	595	794	3
que	313	45	328	57	595	794	3
tiene	332	45	351	57	595	794	3
el	355	45	362	57	595	794	3
entorno	365	45	396	57	595	794	3
(Jiménez,	399	45	438	57	595	794	3
2005).	442	45	467	57	595	794	3
De	471	45	482	57	595	794	3
acuerdo	486	45	518	57	595	794	3
con	522	45	536	57	595	794	3
da-	540	45	553	57	595	794	3
tos	313	57	325	69	595	794	3
de	328	57	338	69	595	794	3
INEGI	341	57	366	69	595	794	3
en	369	57	379	69	595	794	3
2010,	382	57	405	69	595	794	3
respecto	408	57	442	69	595	794	3
al	445	57	452	69	595	794	3
fuero	455	57	476	69	595	794	3
común,	479	57	508	69	595	794	3
de	512	57	522	69	595	794	3
2000	525	57	545	69	595	794	3
a	548	57	553	69	595	794	3
2008,	313	69	336	81	595	794	3
los	339	69	350	81	595	794	3
jóvenes	353	69	384	81	595	794	3
de	387	69	397	81	595	794	3
16	400	69	410	81	595	794	3
a	413	69	418	81	595	794	3
19	420	69	430	81	595	794	3
años	433	69	453	81	595	794	3
constituyeron	456	69	509	81	595	794	3
el	512	69	519	81	595	794	3
50%	522	69	540	81	595	794	3
de	543	69	553	81	595	794	3
los	313	81	325	93	595	794	3
presuntos	327	81	367	93	595	794	3
delincuentes	369	81	419	93	595	794	3
del	422	81	434	93	595	794	3
país	436	81	453	93	595	794	3
en	455	81	465	93	595	794	3
materia	468	81	498	93	595	794	3
penal	500	81	522	93	595	794	3
(Banco	524	81	553	93	595	794	3
Mundial,	313	93	347	105	595	794	3
2012).	351	93	376	105	595	794	3
Existe	384	93	408	105	595	794	3
una	412	93	427	105	595	794	3
carencia	431	93	465	105	595	794	3
de	469	93	479	105	595	794	3
investigaciones	482	93	544	105	595	794	3
a	548	93	553	105	595	794	3
nivel	313	105	332	117	595	794	3
local	336	105	354	117	595	794	3
dedicadas	358	105	400	117	595	794	3
a	404	105	409	117	595	794	3
delincuencia	413	105	463	117	595	794	3
juvenil;	467	105	495	117	595	794	3
sin	499	105	511	117	595	794	3
embargo,	515	105	553	117	595	794	3
en	313	117	323	129	595	794	3
la	326	117	333	129	595	794	3
cotidianeidad	336	117	389	129	595	794	3
se	391	117	401	129	595	794	3
habla	404	117	426	129	595	794	3
de	428	117	438	129	595	794	3
diversas	441	117	475	129	595	794	3
acciones	477	117	513	129	595	794	3
delictivas	516	117	553	129	595	794	3
llevadas	313	129	346	141	595	794	3
a	349	129	354	141	595	794	3
cabo	356	129	376	141	595	794	3
por	378	129	391	141	595	794	3
adolescentes,	394	129	449	141	595	794	3
e	452	129	457	141	595	794	3
incluso,	459	129	490	141	595	794	3
niños.	492	129	516	141	595	794	3
Finalmente,	342	141	389	153	595	794	3
en	394	141	404	153	595	794	3
México,	410	141	441	153	595	794	3
se	447	141	456	153	595	794	3
reconoce	462	141	499	153	595	794	3
la	505	141	512	153	595	794	3
violencia	518	141	553	153	595	794	3
como	313	153	335	165	595	794	3
un	339	153	349	165	595	794	3
problema	353	153	391	165	595	794	3
de	395	153	405	165	595	794	3
salud	409	153	430	165	595	794	3
pública,	434	153	465	165	595	794	3
ya	469	153	479	165	595	794	3
que	483	153	498	165	595	794	3
influye	502	153	528	165	595	794	3
en	532	153	542	165	595	794	3
la	546	153	553	165	595	794	3
salud	313	165	335	177	595	794	3
de	338	165	348	177	595	794	3
las	351	165	363	177	595	794	3
personas	366	165	403	177	595	794	3
en	406	165	416	177	595	794	3
todas	419	165	441	177	595	794	3
las	444	165	456	177	595	794	3
áreas	459	165	482	177	595	794	3
de	485	165	495	177	595	794	3
su	498	165	508	177	595	794	3
desarrollo.	511	165	553	177	595	794	3
Los	313	177	328	189	595	794	3
grupos	332	177	359	189	595	794	3
de	363	177	373	189	595	794	3
edad	377	177	397	189	595	794	3
más	401	177	418	189	595	794	3
afectada	422	177	456	189	595	794	3
es	460	177	469	189	595	794	3
el	473	177	480	189	595	794	3
de	484	177	494	189	595	794	3
20-24	498	177	521	189	595	794	3
años	525	177	544	189	595	794	3
y	548	177	553	189	595	794	3
25-44	313	189	336	201	595	794	3
años	339	189	359	201	595	794	3
con	361	189	376	201	595	794	3
importante	379	189	421	201	595	794	3
predominio	424	189	468	201	595	794	3
en	471	189	481	201	595	794	3
el	484	189	491	201	595	794	3
sexo	494	189	513	201	595	794	3
femenino	516	189	553	201	595	794	3
y	313	201	318	213	595	794	3
en	322	201	332	213	595	794	3
el	336	201	343	213	595	794	3
hogar.	347	201	372	213	595	794	3
Respecto	376	201	414	213	595	794	3
al	418	201	425	213	595	794	3
grupo	428	201	451	213	595	794	3
de	455	201	465	213	595	794	3
mujeres	469	201	501	213	595	794	3
de	505	201	515	213	595	794	3
15	519	201	529	213	595	794	3
años	533	201	553	213	595	794	3
de	313	213	323	225	595	794	3
edad	326	213	346	225	595	794	3
y	349	213	353	225	595	794	3
más,	356	213	375	225	595	794	3
se	378	213	388	225	595	794	3
encuentra	390	213	430	225	595	794	3
mayor	433	213	458	225	595	794	3
prevalecía	461	213	502	225	595	794	3
de	505	213	515	225	595	794	3
violencia	518	213	553	225	595	794	3
basada	313	225	343	237	595	794	3
en	346	225	356	237	595	794	3
la	359	225	366	237	595	794	3
inequidad	369	225	408	237	595	794	3
de	411	225	421	237	595	794	3
género	425	225	453	237	595	794	3
(Secretaría	456	225	500	237	595	794	3
de	503	225	513	237	595	794	3
Salud	517	225	540	237	595	794	3
de	543	225	553	237	595	794	3
Yucatán,	313	237	348	249	595	794	3
2015).	350	237	376	249	595	794	3
Sin	378	237	391	249	595	794	3
embargo,	393	237	431	249	595	794	3
la	434	237	441	249	595	794	3
carencia	443	237	477	249	595	794	3
de	479	237	489	249	595	794	3
investigaciones	491	237	553	249	595	794	3
al	313	249	320	261	595	794	3
respecto	322	249	357	261	595	794	3
no	359	249	369	261	595	794	3
permite	371	249	401	261	595	794	3
tener	403	249	424	261	595	794	3
un	426	249	436	261	595	794	3
panorama	438	249	478	261	595	794	3
completo	480	249	517	261	595	794	3
de	519	249	529	261	595	794	3
dicha	531	249	553	261	595	794	3
problemática.	313	261	367	273	595	794	3
El	313	296	323	310	595	794	3
papel	330	296	356	310	595	794	3
de	364	296	375	310	595	794	3
la	383	296	391	310	595	794	3
familia	399	296	430	310	595	794	3
ante	438	296	458	310	595	794	3
el	466	296	474	310	595	794	3
riesgo	482	296	512	310	595	794	3
de	519	296	531	310	595	794	3
los	538	296	553	310	595	794	3
adolescentes	313	308	377	322	595	794	3
La	342	333	352	345	595	794	3
familia	357	333	383	345	595	794	3
representa	388	333	431	345	595	794	3
una	436	333	451	345	595	794	3
institución	456	333	496	345	595	794	3
que	501	333	516	345	595	794	3
ha	522	333	532	345	595	794	3
per-	537	333	553	345	595	794	3
manecido	313	345	352	357	595	794	3
a	355	345	360	357	595	794	3
lo	364	345	371	357	595	794	3
largo	374	345	394	357	595	794	3
de	397	345	407	357	595	794	3
la	410	345	417	357	595	794	3
historia	421	345	450	357	595	794	3
de	453	345	463	357	595	794	3
la	466	345	473	357	595	794	3
humanidad.	476	345	523	357	595	794	3
Según	527	345	553	357	595	794	3
Murueta	313	357	346	369	595	794	3
y	349	357	354	369	595	794	3
Osorio	357	357	383	369	595	794	3
(2009),	386	357	415	369	595	794	3
la	418	357	425	369	595	794	3
familia	427	357	453	369	595	794	3
es	456	357	466	369	595	794	3
considerada	469	357	518	369	595	794	3
como	521	357	543	369	595	794	3
el	546	357	553	369	595	794	3
primer	313	369	339	381	595	794	3
entorno	341	369	371	381	595	794	3
natural	374	369	401	381	595	794	3
en	403	369	413	381	595	794	3
donde	416	369	441	381	595	794	3
los	443	369	454	381	595	794	3
miembros	457	369	496	381	595	794	3
que	498	369	513	381	595	794	3
la	516	369	523	381	595	794	3
forman	525	369	553	381	595	794	3
evolucionan	313	381	361	393	595	794	3
y	364	381	369	393	595	794	3
se	372	381	382	393	595	794	3
desarrollan	385	381	429	393	595	794	3
en	433	381	443	393	595	794	3
términos	446	381	480	393	595	794	3
afectivos,	484	381	522	393	595	794	3
físicos,	525	381	553	393	595	794	3
intelectuales	313	393	363	405	595	794	3
y	366	393	371	405	595	794	3
sociales,	374	393	409	405	595	794	3
según	412	393	437	405	595	794	3
modelos	440	393	474	405	595	794	3
vivenciados	477	393	524	405	595	794	3
e	527	393	532	405	595	794	3
inte-	535	393	553	405	595	794	3
riorizados.	313	405	355	417	595	794	3
Asimismo,	358	405	400	417	595	794	3
se	404	405	413	417	595	794	3
le	417	405	424	417	595	794	3
ha	428	405	438	417	595	794	3
reconocido	443	405	487	417	595	794	3
como	491	405	513	417	595	794	3
la	517	405	524	417	595	794	3
mayor	528	405	553	417	595	794	3
fuente	313	417	338	429	595	794	3
de	341	417	351	429	595	794	3
apoyo	354	417	379	429	595	794	3
social	382	417	405	429	595	794	3
y	408	417	412	429	595	794	3
personal	415	417	449	429	595	794	3
del	452	417	464	429	595	794	3
que	467	417	482	429	595	794	3
pueden	485	417	515	429	595	794	3
disponer	518	417	553	429	595	794	3
las	313	429	325	441	595	794	3
personas	328	429	365	441	595	794	3
en	368	429	378	441	595	794	3
cualquier	382	429	418	441	595	794	3
momento	421	429	459	441	595	794	3
de	462	429	472	441	595	794	3
sus	475	429	489	441	595	794	3
vidas,	493	429	516	441	595	794	3
tanto	519	429	539	441	595	794	3
en	543	429	553	441	595	794	3
los	313	441	325	453	595	794	3
periodos	327	441	362	453	595	794	3
de	364	441	374	453	595	794	3
independencia	377	441	435	453	595	794	3
como	438	441	460	453	595	794	3
en	462	441	472	453	595	794	3
los	475	441	486	453	595	794	3
de	489	441	499	453	595	794	3
dependencia	501	441	553	453	595	794	3
(niñez,	313	453	340	465	595	794	3
enfermedad).	342	453	396	465	595	794	3
Sin	398	453	411	465	595	794	3
embargo,	413	453	451	465	595	794	3
muchos	454	453	485	465	595	794	3
padres	487	453	515	465	595	794	3
protegen	517	453	553	465	595	794	3
a	313	465	318	477	595	794	3
sus	320	465	334	477	595	794	3
hijos	336	465	355	477	595	794	3
durante	357	465	387	477	595	794	3
los	389	465	401	477	595	794	3
primeros	403	465	438	477	595	794	3
años	440	465	459	477	595	794	3
de	461	465	471	477	595	794	3
la	473	465	480	477	595	794	3
vida,	482	465	501	477	595	794	3
pero	503	465	521	477	595	794	3
a	523	465	528	477	595	794	3
medi-	530	465	553	477	595	794	3
da	313	477	323	489	595	794	3
que	326	477	341	489	595	794	3
éstos	343	477	365	489	595	794	3
van	367	477	382	489	595	794	3
creciendo,	384	477	426	489	595	794	3
los	428	477	439	489	595	794	3
padres	442	477	469	489	595	794	3
van	472	477	486	489	595	794	3
«cesando»	489	477	533	489	595	794	3
ante	535	477	553	489	595	794	3
dicha	313	489	335	501	595	794	3
protección	338	489	379	501	595	794	3
y	382	489	387	501	595	794	3
más	390	489	407	501	595	794	3
tarde,	409	489	432	501	595	794	3
ante	435	489	453	501	595	794	3
los	456	489	467	501	595	794	3
“nuevos”	470	489	505	501	595	794	3
problemas,	508	489	553	501	595	794	3
recuperar	313	501	352	513	595	794	3
el	354	501	361	513	595	794	3
diálogo	364	501	393	513	595	794	3
perdido	395	501	425	513	595	794	3
resulta	427	501	455	513	595	794	3
una	457	501	472	513	595	794	3
tarea	474	501	495	513	595	794	3
difícil	497	501	518	513	595	794	3
(Redon-	520	501	553	513	595	794	3
do	313	513	323	525	595	794	3
Romero,	326	513	360	525	595	794	3
2013).Se	363	513	400	525	595	794	3
requiere	402	513	435	525	595	794	3
del	438	513	450	525	595	794	3
compromiso	453	513	502	525	595	794	3
de	504	513	514	525	595	794	3
la	517	513	524	525	595	794	3
familia	527	513	553	525	595	794	3
para	313	525	331	537	595	794	3
superar	334	525	365	537	595	794	3
los	368	525	379	537	595	794	3
riesgos	382	525	411	537	595	794	3
y	414	525	419	537	595	794	3
vulnerabilidades	422	525	487	537	595	794	3
propias	490	525	520	537	595	794	3
de	523	525	533	537	595	794	3
esta	536	525	553	537	595	794	3
etapa	313	537	336	549	595	794	3
y	338	537	342	549	595	794	3
estimular	345	537	381	549	595	794	3
adecuadamente	383	537	448	549	595	794	3
su	450	537	460	549	595	794	3
desarrollo	462	537	501	549	595	794	3
(Valenzuela,	503	537	553	549	595	794	3
Ibarra,	313	549	339	561	595	794	3
Zubarew,	342	549	379	561	595	794	3
&	381	549	387	561	595	794	3
Loreto,	390	549	418	561	595	794	3
2013).	420	549	446	561	595	794	3
La	342	561	352	573	595	794	3
importancia	357	561	403	573	595	794	3
de	408	561	418	573	595	794	3
la	423	561	430	573	595	794	3
familia	435	561	461	573	595	794	3
en	466	561	476	573	595	794	3
la	482	561	489	573	595	794	3
prevención	494	561	538	573	595	794	3
de	543	561	553	573	595	794	3
conductas	313	573	354	585	595	794	3
de	358	573	368	585	595	794	3
riesgo	373	573	397	585	595	794	3
se	401	573	411	585	595	794	3
debe	415	573	435	585	595	794	3
a	439	573	444	585	595	794	3
que	448	573	463	585	595	794	3
es	468	573	477	585	595	794	3
un	481	573	491	585	595	794	3
primer	496	573	521	585	595	794	3
agente	525	573	553	585	595	794	3
protector	313	585	349	597	595	794	3
y	352	585	357	597	595	794	3
facilita	361	585	386	597	595	794	3
el	390	585	397	597	595	794	3
desarrollo	401	585	440	597	595	794	3
saludable	444	585	482	597	595	794	3
del	486	585	498	597	595	794	3
adolescente;	502	585	553	597	595	794	3
es	313	597	323	609	595	794	3
en	326	597	336	609	595	794	3
la	340	597	347	609	595	794	3
familia	350	597	376	609	595	794	3
donde	380	597	405	609	595	794	3
se	408	597	418	609	595	794	3
conoce	421	597	450	609	595	794	3
y	453	597	458	609	595	794	3
aprende,	461	597	497	609	595	794	3
la	500	597	507	609	595	794	3
utilidad	511	597	539	609	595	794	3
de	543	597	553	609	595	794	3
dichos	313	609	339	621	595	794	3
aprendizajes	344	609	395	621	595	794	3
puede	400	609	425	621	595	794	3
ayudar	430	609	458	621	595	794	3
a	462	609	467	621	595	794	3
que	472	609	487	621	595	794	3
el	492	609	499	621	595	794	3
adolescente	504	609	553	621	595	794	3
sobrelleve	313	621	354	633	595	794	3
los	357	621	369	633	595	794	3
cambios	372	621	405	633	595	794	3
de	408	621	418	633	595	794	3
manera	421	621	452	633	595	794	3
adecuada	454	621	494	633	595	794	3
(Valenzuela	497	621	544	633	595	794	3
&	547	621	553	633	595	794	3
cols.,	313	633	334	645	595	794	3
2013).	337	633	363	645	595	794	3
Resulta	366	633	396	645	595	794	3
fundamental	399	633	449	645	595	794	3
que	452	633	467	645	595	794	3
los	470	633	482	645	595	794	3
padres	485	633	512	645	595	794	3
y	515	633	520	645	595	794	3
madres	523	633	553	645	595	794	3
de	313	645	323	657	595	794	3
familia	326	645	352	657	595	794	3
conozcan	354	645	393	657	595	794	3
y	395	645	400	657	595	794	3
comprendan	402	645	452	657	595	794	3
las	455	645	467	657	595	794	3
diferentes	469	645	509	657	595	794	3
etapas	511	645	538	657	595	794	3
del	541	645	553	657	595	794	3
desarrollo	313	657	353	669	595	794	3
humano,	356	657	391	669	595	794	3
para	394	657	412	669	595	794	3
así	415	657	427	669	595	794	3
poder	430	657	453	669	595	794	3
comprender	456	657	504	669	595	794	3
las	508	657	519	669	595	794	3
diferen-	522	657	553	669	595	794	3
tes	313	669	325	681	595	794	3
conductas	328	669	369	681	595	794	3
de	371	669	381	681	595	794	3
sus	384	669	398	681	595	794	3
adolescentes.	400	669	456	681	595	794	3
Cuando	459	669	490	681	595	794	3
se	493	669	502	681	595	794	3
conocen	505	669	539	681	595	794	3
los	541	669	553	681	595	794	3
elementos	313	681	355	693	595	794	3
que	357	681	372	693	595	794	3
sitúan	374	681	398	693	595	794	3
a	400	681	405	693	595	794	3
un	408	681	418	693	595	794	3
adolescente,	420	681	471	693	595	794	3
en	473	681	483	693	595	794	3
situación	485	681	521	693	595	794	3
de	523	681	533	693	595	794	3
ries-	535	681	553	693	595	794	3
go	313	693	323	705	595	794	3
o	326	693	331	705	595	794	3
si	333	693	340	705	595	794	3
se	343	693	352	705	595	794	3
conoce	355	693	384	705	595	794	3
qué	386	693	401	705	595	794	3
factores	404	693	436	705	595	794	3
pueden	438	693	468	705	595	794	3
disminuir	471	693	507	705	595	794	3
los	510	693	521	705	595	794	3
efectos	524	693	553	705	595	794	3
negativos,	313	705	354	717	595	794	3
los	357	705	369	717	595	794	3
padres	372	705	400	717	595	794	3
pueden	403	705	433	717	595	794	3
poner	436	705	459	717	595	794	3
en	462	705	472	717	595	794	3
marcha	476	705	506	717	595	794	3
estrategias	509	705	553	717	595	794	3
que	313	717	328	729	595	794	3
favorezcan	331	717	375	729	595	794	3
la	377	717	384	729	595	794	3
protección	387	717	428	729	595	794	3
y	431	717	435	729	595	794	3
minimicen	438	717	478	729	595	794	3
dicho	481	717	502	729	595	794	3
riesgo.	505	717	532	729	595	794	3
Prevención	43	744	78	753	595	794	3
de	79	744	87	753	595	794	3
Riesgo	89	744	111	753	595	794	3
Adolescente	113	744	151	753	595	794	3
*	157	746	160	755	595	794	3
Silvia	165	744	182	753	595	794	3
G.	184	744	192	753	595	794	3
Argaez	193	744	215	753	595	794	3
Rodríguez,	217	744	251	753	595	794	3
Rebelín	253	744	278	753	595	794	3
Echeverría	279	744	313	753	595	794	3
Echeverría,	315	744	351	753	595	794	3
Nancy	353	744	373	753	595	794	3
M.	375	744	383	753	595	794	3
Evia	384	744	398	753	595	794	3
Alamilla	400	744	424	753	595	794	3
&	426	744	431	753	595	794	3
Carlos	433	744	453	753	595	794	3
D.	455	744	462	753	595	794	3
Carrillo	464	744	486	753	595	794	3
Trujillo	488	744	508	753	595	794	3
261	536	741	553	754	595	794	3
Los	71	45	85	57	595	794	4
resultados	90	45	131	57	595	794	4
de	136	45	146	57	595	794	4
investigaciones	150	45	211	57	595	794	4
llevadas	216	45	249	57	595	794	4
a	253	45	258	57	595	794	4
cabo	263	45	282	57	595	794	4
han	43	57	58	69	595	794	4
demostrado	61	57	108	69	595	794	4
que	111	57	126	69	595	794	4
la	129	57	136	69	595	794	4
falta	140	57	157	69	595	794	4
de	160	57	170	69	595	794	4
comunicación	173	57	228	69	595	794	4
entre	231	57	251	69	595	794	4
padres	255	57	282	69	595	794	4
e	43	69	48	81	595	794	4
hijos	51	69	69	81	595	794	4
incrementa	72	69	117	81	595	794	4
las	120	69	131	81	595	794	4
posibilidades	134	69	186	81	595	794	4
de	189	69	199	81	595	794	4
conductas	202	69	243	81	595	794	4
violentas	247	69	282	81	595	794	4
(Lodewijk	43	81	81	93	595	794	4
&	83	81	89	93	595	794	4
cols.,	92	81	113	93	595	794	4
2008).	116	81	141	93	595	794	4
Además	144	81	177	93	595	794	4
de	179	81	189	93	595	794	4
que	192	81	207	93	595	794	4
cuando	210	81	239	93	595	794	4
los	242	81	254	93	595	794	4
meno-	257	81	282	93	595	794	4
res	43	93	55	105	595	794	4
viven	58	93	79	105	595	794	4
expuestos	83	93	124	105	595	794	4
a	127	93	132	105	595	794	4
la	135	93	142	105	595	794	4
violencia	146	93	181	105	595	794	4
familiar,	184	93	215	105	595	794	4
pueden	218	93	248	105	595	794	4
llegar	252	93	274	105	595	794	4
a	277	93	282	105	595	794	4
ver	43	105	55	117	595	794	4
la	58	105	65	117	595	794	4
violencia	67	105	102	117	595	794	4
como	105	105	127	117	595	794	4
la	130	105	137	117	595	794	4
única	140	105	161	117	595	794	4
alternativa	164	105	205	117	595	794	4
a	208	105	213	117	595	794	4
verse	216	105	238	117	595	794	4
convertido	241	105	282	117	595	794	4
en	43	117	53	129	595	794	4
víctima	56	117	84	129	595	794	4
(Secretaría	87	117	132	129	595	794	4
de	135	117	145	129	595	794	4
Educación	148	117	190	129	595	794	4
de	193	117	203	129	595	794	4
Gobierno	206	117	243	129	595	794	4
del	246	117	258	129	595	794	4
Esta-	261	117	282	129	595	794	4
do	43	129	53	141	595	794	4
y	56	129	61	141	595	794	4
Sindicato	64	129	101	141	595	794	4
Nacional	105	129	140	141	595	794	4
de	144	129	154	141	595	794	4
Trabajadores	157	129	210	141	595	794	4
de	213	129	223	141	595	794	4
la	227	129	234	141	595	794	4
Educación,	237	129	282	141	595	794	4
2011).	43	141	67	153	595	794	4
Finalmente,	70	141	117	153	595	794	4
es	120	141	130	153	595	794	4
importante	133	141	175	153	595	794	4
destacar	178	141	213	153	595	794	4
que,	216	141	233	153	595	794	4
de	236	141	247	153	595	794	4
acuerdo	250	141	282	153	595	794	4
con	43	153	57	165	595	794	4
Valenzuela,	60	153	106	165	595	794	4
Ibarra,	109	153	135	165	595	794	4
Zubarew	137	153	172	165	595	794	4
y	175	153	179	165	595	794	4
Loreto	182	153	207	165	595	794	4
(2013),	210	153	238	165	595	794	4
existen	241	153	269	165	595	794	4
di-	272	153	282	165	595	794	4
versas	43	165	69	177	595	794	4
investigaciones	72	165	134	177	595	794	4
que	137	165	152	177	595	794	4
señalan	155	165	186	177	595	794	4
que	189	165	204	177	595	794	4
cuando	207	165	237	177	595	794	4
los	240	165	251	177	595	794	4
padres	255	165	282	177	595	794	4
y	43	177	47	189	595	794	4
madres	50	177	80	189	595	794	4
de	82	177	92	189	595	794	4
familia	95	177	121	189	595	794	4
son	124	177	138	189	595	794	4
capacitados	141	177	189	189	595	794	4
en	192	177	202	189	595	794	4
el	204	177	211	189	595	794	4
desarrollo	214	177	254	189	595	794	4
de	256	177	266	189	595	794	4
ha-	269	177	282	189	595	794	4
bilidades	43	189	78	201	595	794	4
básicas	81	189	112	201	595	794	4
de	115	189	125	201	595	794	4
crianza,	128	189	160	201	595	794	4
disciplina	163	189	200	201	595	794	4
y	203	189	207	201	595	794	4
apoyo	211	189	235	201	595	794	4
afectivo	238	189	269	201	595	794	4
se	273	189	282	201	595	794	4
reduce	43	201	70	213	595	794	4
la	73	201	80	213	595	794	4
presencia	82	201	121	213	595	794	4
de	124	201	134	213	595	794	4
conductas	137	201	178	213	595	794	4
de	180	201	190	213	595	794	4
riesgo.	193	201	220	213	595	794	4
Así,	222	201	238	213	595	794	4
los	240	201	252	213	595	794	4
padres	255	201	282	213	595	794	4
representan	43	213	91	225	595	794	4
un	94	213	104	225	595	794	4
factor	107	213	130	225	595	794	4
clave	133	213	154	225	595	794	4
en	157	213	167	225	595	794	4
la	170	213	177	225	595	794	4
prevención	181	213	225	225	595	794	4
de	228	213	238	225	595	794	4
conductas	241	213	282	225	595	794	4
de	43	225	53	237	595	794	4
riesgo.	55	225	82	237	595	794	4
En	85	225	96	237	595	794	4
este	99	225	116	237	595	794	4
sentido,	118	225	150	237	595	794	4
de	153	225	163	237	595	794	4
acuerdo	165	225	198	237	595	794	4
con	201	225	215	237	595	794	4
Gallegos	218	225	253	237	595	794	4
(2013)	256	225	282	237	595	794	4
es	43	237	52	249	595	794	4
tarea	56	237	77	249	595	794	4
de	81	237	91	249	595	794	4
padres	95	237	123	249	595	794	4
y	127	237	132	249	595	794	4
madres	136	237	166	249	595	794	4
establecer	170	237	212	249	595	794	4
con	216	237	230	249	595	794	4
claridad	235	237	266	249	595	794	4
las	271	237	282	249	595	794	4
responsabilidades,	43	249	118	261	595	794	4
derechos	121	249	158	261	595	794	4
y	162	249	167	261	595	794	4
límites	170	249	196	261	595	794	4
a	200	249	205	261	595	794	4
sus	209	249	223	261	595	794	4
adolescentes,	227	249	282	261	595	794	4
pues	43	261	62	273	595	794	4
se	66	261	75	273	595	794	4
reducirá	79	261	111	273	595	794	4
el	115	261	122	273	595	794	4
riesgo	125	261	150	273	595	794	4
ante	153	261	171	273	595	794	4
diversas	174	261	208	273	595	794	4
circunstancias	211	261	268	273	595	794	4
de	272	261	282	273	595	794	4
su	43	273	52	285	595	794	4
entorno	56	273	86	285	595	794	4
como	90	273	112	285	595	794	4
la	115	273	122	285	595	794	4
violencia,	126	273	163	285	595	794	4
las	167	273	178	285	595	794	4
adicciones,	182	273	227	285	595	794	4
la	230	273	237	285	595	794	4
delincuen-	241	273	282	285	595	794	4
cia,	43	285	57	297	595	794	4
entre	60	285	81	297	595	794	4
otras.	85	285	107	297	595	794	4
Además	115	285	148	297	595	794	4
de	151	285	161	297	595	794	4
asegurar	165	285	201	297	595	794	4
un	205	285	215	297	595	794	4
clima	219	285	240	297	595	794	4
relacional	244	285	282	297	595	794	4
positivo,	43	297	76	309	595	794	4
ya	78	297	87	309	595	794	4
que	90	297	105	309	595	794	4
ese	107	297	121	309	595	794	4
ambiente	124	297	161	309	595	794	4
será	163	297	180	309	595	794	4
la	183	297	190	309	595	794	4
base	192	297	211	309	595	794	4
para	214	297	232	309	595	794	4
construir	234	297	268	309	595	794	4
las	271	297	282	309	595	794	4
estrategias	43	309	87	321	595	794	4
necesarias	90	309	134	321	595	794	4
para	137	309	155	321	595	794	4
afrontar	159	309	190	321	595	794	4
las	193	309	205	321	595	794	4
situaciones	208	309	253	321	595	794	4
adver-	257	309	282	321	595	794	4
sas	43	321	57	333	595	794	4
presentes	59	321	98	333	595	794	4
en	100	321	110	333	595	794	4
la	113	321	120	333	595	794	4
cotidianeidad	122	321	175	333	595	794	4
(Viveros	177	321	210	333	595	794	4
&	212	321	218	333	595	794	4
Vergara,	220	321	254	333	595	794	4
2014).	257	321	282	333	595	794	4
Ambas	43	333	71	345	595	794	4
tareas	75	333	100	345	595	794	4
permitirán,	104	333	146	345	595	794	4
no	150	333	160	345	595	794	4
sólo	164	333	181	345	595	794	4
mirar	185	333	206	345	595	794	4
a	210	333	215	345	595	794	4
la	219	333	226	345	595	794	4
familia	230	333	256	345	595	794	4
como	260	333	282	345	595	794	4
agente	43	345	70	357	595	794	4
de	72	345	82	357	595	794	4
prevención	84	345	128	357	595	794	4
de	130	345	140	357	595	794	4
riesgo,	143	345	170	357	595	794	4
sino	172	345	188	357	595	794	4
también	190	345	222	357	595	794	4
comprenderla,	225	345	282	357	595	794	4
en	43	357	53	369	595	794	4
palabras	55	357	89	369	595	794	4
de	91	357	101	369	595	794	4
Donas	104	357	130	369	595	794	4
Burak	132	357	155	369	595	794	4
(2001)	157	357	183	369	595	794	4
como	186	357	208	369	595	794	4
un	210	357	220	369	595	794	4
factor	222	357	244	369	595	794	4
protector	247	357	282	369	595	794	4
de	43	369	53	381	595	794	4
amplio	55	369	82	381	595	794	4
espectro.	84	369	121	381	595	794	4
Método	136	399	189	420	595	794	4
La	71	429	81	441	595	794	4
metodología	85	429	134	441	595	794	4
se	138	429	148	441	595	794	4
basa	151	429	171	441	595	794	4
en	175	429	185	441	595	794	4
la	188	429	195	441	595	794	4
Acción	255	429	282	441	595	794	4
Participativa	43	441	92	453	595	794	4
(IAP)	95	441	116	453	595	794	4
haciendo	119	441	156	453	595	794	4
hincapié	159	441	193	453	595	794	4
en	196	441	206	453	595	794	4
una	210	441	225	453	595	794	4
rigurosa	228	441	261	453	595	794	4
bús-	265	441	282	453	595	794	4
queda	43	453	68	465	595	794	4
de	71	453	81	465	595	794	4
conocimientos,	85	453	145	465	595	794	4
un	149	453	159	465	595	794	4
proceso	163	453	195	465	595	794	4
abierto	198	453	226	465	595	794	4
de	230	453	240	465	595	794	4
vida	244	453	260	465	595	794	4
y	264	453	268	465	595	794	4
de	272	453	282	465	595	794	4
trabajo,	43	465	73	477	595	794	4
una	76	465	91	477	595	794	4
vivencia	94	465	127	477	595	794	4
hacia	130	465	152	477	595	794	4
la	155	465	162	477	595	794	4
transformación	166	465	225	477	595	794	4
con	229	465	243	477	595	794	4
objetivos	247	465	282	477	595	794	4
sucesivos	43	477	82	489	595	794	4
(Fals-Borda	86	477	133	489	595	794	4
&	137	477	143	489	595	794	4
Rahman,	146	477	183	489	595	794	4
1989).	187	477	212	489	595	794	4
De	216	477	227	489	595	794	4
acuerdo	231	477	264	489	595	794	4
con	268	477	282	489	595	794	4
Ander-Egg	43	489	86	501	595	794	4
(2003)	89	489	115	501	595	794	4
la	119	489	126	501	595	794	4
IAP	129	489	144	501	595	794	4
supone	147	489	176	501	595	794	4
tres	180	489	195	501	595	794	4
grandes	198	489	231	501	595	794	4
fases,	235	489	259	501	595	794	4
diag-	262	489	282	501	595	794	4
nóstico,	43	501	74	513	595	794	4
intervención	77	501	126	513	595	794	4
y	130	501	134	513	595	794	4
evaluación,	138	501	184	513	595	794	4
que	187	501	202	513	595	794	4
se	206	501	216	513	595	794	4
constituyen	220	501	265	513	595	794	4
por	269	501	282	513	595	794	4
determinados	43	513	97	525	595	794	4
pasos	100	513	124	525	595	794	4
y	128	513	132	525	595	794	4
características;	135	513	196	525	595	794	4
y	199	513	204	525	595	794	4
que	207	513	222	525	595	794	4
no	225	513	235	525	595	794	4
ocurren	238	513	269	525	595	794	4
en	272	513	282	525	595	794	4
una	43	525	58	537	595	794	4
secuencia	60	525	100	537	595	794	4
lineal,	103	525	126	537	595	794	4
sino	129	525	145	537	595	794	4
más	147	525	164	537	595	794	4
bien	167	525	184	537	595	794	4
circular.	186	525	217	537	595	794	4
De	219	525	231	537	595	794	4
manera	233	525	264	537	595	794	4
par-	266	525	282	537	595	794	4
ticular,	43	537	69	549	595	794	4
esta	71	537	88	549	595	794	4
experiencia	90	537	136	549	595	794	4
comprende	138	537	183	549	595	794	4
tres	185	537	200	549	595	794	4
fases:	202	537	226	549	595	794	4
la	228	537	235	549	595	794	4
primera	237	537	267	549	595	794	4
fue	270	537	282	549	595	794	4
un	43	549	53	561	595	794	4
diagnóstico	55	549	100	561	595	794	4
social,	102	549	128	561	595	794	4
la	130	549	137	561	595	794	4
segunda	139	549	173	561	595	794	4
una	175	549	190	561	595	794	4
intervención	192	549	241	561	595	794	4
psicoedu-	243	549	282	561	595	794	4
cativa	43	561	66	573	595	794	4
y	68	561	73	573	595	794	4
la	75	561	82	573	595	794	4
tercera,	84	561	115	573	595	794	4
una	117	561	132	573	595	794	4
evaluación.	134	561	180	573	595	794	4
Se	182	561	193	573	595	794	4
realizó	195	561	222	573	595	794	4
un	224	561	234	573	595	794	4
diagnóstico	237	561	282	573	595	794	4
social	43	573	66	585	595	794	4
para	68	573	86	585	595	794	4
determinar	89	573	132	585	595	794	4
cuáles	135	573	161	585	595	794	4
son	163	573	178	585	595	794	4
las	181	573	192	585	595	794	4
situaciones	195	573	240	585	595	794	4
presentes	243	573	282	585	595	794	4
y	43	585	47	597	595	794	4
conductas	51	585	92	597	595	794	4
predisponentes	97	585	158	597	595	794	4
de	162	585	172	597	595	794	4
los	177	585	188	597	595	794	4
adolescentes	192	585	245	597	595	794	4
que	250	585	265	597	595	794	4
pu-	269	585	282	597	595	794	4
dieran	43	597	68	609	595	794	4
representar	71	597	117	609	595	794	4
un	121	597	131	609	595	794	4
riesgo	134	597	159	609	595	794	4
para	162	597	180	609	595	794	4
su	184	597	194	609	595	794	4
salud.	197	597	221	609	595	794	4
Lo	225	597	235	609	595	794	4
anterior	238	597	269	609	595	794	4
se	273	597	282	609	595	794	4
llevó	43	609	61	621	595	794	4
a	64	609	69	621	595	794	4
cabo	73	609	92	621	595	794	4
con	96	609	110	621	595	794	4
la	113	609	120	621	595	794	4
administración	124	609	182	621	595	794	4
de	185	609	195	621	595	794	4
un	198	609	208	621	595	794	4
instrumento	212	609	259	621	595	794	4
a	262	609	267	621	595	794	4
los	271	609	282	621	595	794	4
y	43	621	47	633	595	794	4
las	51	621	63	633	595	794	4
estudiantes	67	621	113	633	595	794	4
de	118	621	128	633	595	794	4
secundaria	132	621	176	633	595	794	4
que	181	621	196	633	595	794	4
evaluaba	200	621	237	633	595	794	4
conductas	241	621	282	633	595	794	4
cotidianas	43	633	83	645	595	794	4
de	87	633	97	645	595	794	4
los	101	633	113	645	595	794	4
adolescentes,	117	633	173	645	595	794	4
las	177	633	188	645	595	794	4
cuales	193	633	219	645	595	794	4
pudieran	223	633	258	645	595	794	4
estar	262	633	282	645	595	794	4
relacionadas	43	645	94	657	595	794	4
con	96	645	111	657	595	794	4
algún	113	645	135	657	595	794	4
factor	138	645	160	657	595	794	4
de	163	645	173	657	595	794	4
riesgo.	175	645	202	657	595	794	4
Por	71	657	85	669	595	794	4
otro	91	657	107	669	595	794	4
lado,	113	657	132	669	595	794	4
la	139	657	146	669	595	794	4
intervención	152	657	200	669	595	794	4
psicoeducativa	207	657	266	669	595	794	4
se	273	657	282	669	595	794	4
orientó	43	669	70	681	595	794	4
hacia	72	669	94	681	595	794	4
la	96	669	103	681	595	794	4
identificación	105	669	157	681	595	794	4
y	159	669	164	681	595	794	4
prevención	166	669	210	681	595	794	4
de	212	669	222	681	595	794	4
los	224	669	236	681	595	794	4
factores	238	669	270	681	595	794	4
de	272	669	282	681	595	794	4
riesgo	43	681	67	693	595	794	4
a	69	681	74	693	595	794	4
los	77	681	88	693	595	794	4
que	91	681	106	693	595	794	4
están	108	681	130	693	595	794	4
expuestos	132	681	173	693	595	794	4
los	176	681	187	693	595	794	4
adolescentes,	190	681	245	693	595	794	4
teniendo	248	681	282	693	595	794	4
como	43	693	65	705	595	794	4
actores	68	693	97	705	595	794	4
principales	100	693	143	705	595	794	4
a	146	693	151	705	595	794	4
los	154	693	166	705	595	794	4
padres	169	693	197	705	595	794	4
y	200	693	204	705	595	794	4
madres	207	693	237	705	595	794	4
de	240	693	250	705	595	794	4
familia,	254	693	282	705	595	794	4
considerando	43	705	97	717	595	794	4
tres	99	705	114	717	595	794	4
principios	117	705	155	717	595	794	4
en	158	705	168	717	595	794	4
el	170	705	177	717	595	794	4
quehacer	180	705	217	717	595	794	4
psicoeducativo,	220	705	282	717	595	794	4
considerados	43	717	96	729	595	794	4
por	101	717	114	729	595	794	4
autores	118	717	148	729	595	794	4
como	153	717	175	729	595	794	4
Bisquerra	180	717	218	729	595	794	4
Alsina	222	717	247	729	595	794	4
(1998)y	252	717	282	729	595	794	4
262	43	741	59	754	595	794	4
Santana	313	45	347	57	595	794	4
Vega	349	45	370	57	595	794	4
(2003):	372	45	401	57	595	794	4
a)	403	45	411	57	595	794	4
Principio	414	45	448	57	595	794	4
de	451	45	461	57	595	794	4
Prevención	464	45	509	57	595	794	4
que	511	45	526	57	595	794	4
conci-	529	45	553	57	595	794	4
be	313	57	323	69	595	794	4
la	326	57	333	69	595	794	4
intervención	336	57	384	69	595	794	4
grupal	387	57	412	69	595	794	4
como	415	57	437	69	595	794	4
un	440	57	450	69	595	794	4
proceso	453	57	485	69	595	794	4
que	488	57	503	69	595	794	4
prevé	505	57	528	69	595	794	4
situa-	531	57	553	69	595	794	4
ciones	313	69	339	81	595	794	4
que	341	69	356	81	595	794	4
pudieran	359	69	394	81	595	794	4
obstaculizar	396	69	444	81	595	794	4
el	446	69	453	81	595	794	4
desarrollo	455	69	495	81	595	794	4
integral	497	69	527	81	595	794	4
de	529	69	539	81	595	794	4
las	541	69	553	81	595	794	4
personas	313	81	350	93	595	794	4
y	353	81	358	93	595	794	4
pretende	361	81	397	93	595	794	4
impedir	400	81	429	93	595	794	4
que	433	81	448	93	595	794	4
un	451	81	461	93	595	794	4
problema	464	81	502	93	595	794	4
se	505	81	514	93	595	794	4
presente	518	81	553	93	595	794	4
o	313	93	318	105	595	794	4
contrarrestar	322	93	373	105	595	794	4
sus	377	93	391	105	595	794	4
efectos.	394	93	426	105	595	794	4
b)	429	93	437	105	595	794	4
Principio	441	93	476	105	595	794	4
de	479	93	489	105	595	794	4
Desarrollo	493	93	534	105	595	794	4
que	538	93	553	105	595	794	4
considera	313	105	352	117	595	794	4
cómo	355	105	377	117	595	794	4
en	381	105	391	117	595	794	4
la	394	105	401	117	595	794	4
etapa	404	105	426	117	595	794	4
de	430	105	440	117	595	794	4
escolarización,	443	105	502	117	595	794	4
el	505	105	512	117	595	794	4
sujeto	516	105	540	117	595	794	4
no	543	105	553	117	595	794	4
sólo	313	117	330	129	595	794	4
afronta	332	117	360	129	595	794	4
cambios	362	117	396	129	595	794	4
propios	398	117	428	129	595	794	4
de	430	117	440	129	595	794	4
su	442	117	452	129	595	794	4
desarrollo	454	117	494	129	595	794	4
evolutivo,	496	117	534	129	595	794	4
sino	536	117	553	129	595	794	4
que	313	129	328	141	595	794	4
surge	331	129	353	141	595	794	4
un	356	129	366	141	595	794	4
nuevo	368	129	393	141	595	794	4
contexto	395	129	429	141	595	794	4
de	432	129	442	141	595	794	4
relaciones	444	129	485	141	595	794	4
y	488	129	492	141	595	794	4
exigencias.	495	129	540	141	595	794	4
Fi-	542	129	553	141	595	794	4
nalmente,	313	141	353	153	595	794	4
c)	356	141	363	153	595	794	4
Principio	366	141	401	153	595	794	4
de	403	141	413	153	595	794	4
Acción	416	141	443	153	595	794	4
Social	446	141	470	153	595	794	4
que	473	141	488	153	595	794	4
se	491	141	500	153	595	794	4
define	503	141	528	153	595	794	4
como	531	141	553	153	595	794	4
la	313	153	320	165	595	794	4
posibilidad	324	153	366	165	595	794	4
de	370	153	380	165	595	794	4
que	384	153	399	165	595	794	4
el	402	153	409	165	595	794	4
sujeto	413	153	437	165	595	794	4
haga	441	153	461	165	595	794	4
un	464	153	474	165	595	794	4
reconocimiento	478	153	539	165	595	794	4
de	543	153	553	165	595	794	4
variables	313	165	349	177	595	794	4
contextuales	352	165	403	177	595	794	4
y,	406	165	412	177	595	794	4
de	415	165	425	177	595	794	4
esta	428	165	445	177	595	794	4
manera,	448	165	481	177	595	794	4
pueda	485	165	510	177	595	794	4
hacer	513	165	535	177	595	794	4
uso	538	165	553	177	595	794	4
de	313	177	323	189	595	794	4
sus	326	177	340	189	595	794	4
conocimientos	342	177	400	189	595	794	4
desarrollados	402	177	456	189	595	794	4
en	459	177	469	189	595	794	4
la	471	177	478	189	595	794	4
intervención.	481	177	532	189	595	794	4
La	342	189	352	201	595	794	4
tercera	355	189	383	201	595	794	4
fase	386	189	403	201	595	794	4
de	407	189	417	201	595	794	4
evaluación	420	189	463	201	595	794	4
fue	467	189	479	201	595	794	4
de	482	189	492	201	595	794	4
corte	496	189	516	201	595	794	4
cualitati-	519	189	553	201	595	794	4
vo	313	201	323	213	595	794	4
y	326	201	330	213	595	794	4
se	334	201	343	213	595	794	4
llevó	346	201	365	213	595	794	4
a	368	201	373	213	595	794	4
cabo	376	201	395	213	595	794	4
mediante	399	201	436	213	595	794	4
una	439	201	454	213	595	794	4
evaluación	457	201	500	213	595	794	4
de	503	201	513	213	595	794	4
procesos	516	201	553	213	595	794	4
y	313	213	318	225	595	794	4
una	321	213	336	225	595	794	4
evaluación	340	213	383	225	595	794	4
final.	386	213	405	225	595	794	4
La	409	213	419	225	595	794	4
primera	422	213	452	225	595	794	4
se	456	213	465	225	595	794	4
centró	469	213	494	225	595	794	4
en	497	213	507	225	595	794	4
analizar	511	213	542	225	595	794	4
la	546	213	553	225	595	794	4
comprensión	313	225	365	237	595	794	4
de	367	225	377	237	595	794	4
las	379	225	390	237	595	794	4
temáticas	393	225	431	237	595	794	4
y	433	225	438	237	595	794	4
promover	440	225	478	237	595	794	4
que	480	225	495	237	595	794	4
los	497	225	509	237	595	794	4
participan-	511	225	553	237	595	794	4
tes	313	237	325	249	595	794	4
pudieran	327	237	362	249	595	794	4
reconocer	364	237	404	249	595	794	4
y	407	237	411	249	595	794	4
ejemplificar	413	237	459	249	595	794	4
lo	461	237	468	249	595	794	4
visto	470	237	488	249	595	794	4
en	491	237	501	249	595	794	4
cada	503	237	522	249	595	794	4
sesión,	524	237	553	249	595	794	4
para	313	249	331	261	595	794	4
poder	334	249	357	261	595	794	4
prevenirlo	359	249	399	261	595	794	4
en	401	249	411	261	595	794	4
casa.	414	249	435	261	595	794	4
La	437	249	447	261	595	794	4
evaluación	450	249	493	261	595	794	4
final	495	249	512	261	595	794	4
se	514	249	524	261	595	794	4
realizó	526	249	553	261	595	794	4
para	313	261	331	273	595	794	4
analizar	334	261	365	273	595	794	4
la	367	261	374	273	595	794	4
comprensión	377	261	428	273	595	794	4
general	430	261	460	273	595	794	4
de	463	261	473	273	595	794	4
los	475	261	486	273	595	794	4
factores	489	261	521	273	595	794	4
de	523	261	533	273	595	794	4
ries-	535	261	553	273	595	794	4
go	313	273	323	285	595	794	4
a	326	273	331	285	595	794	4
los	334	273	345	285	595	794	4
que	348	273	363	285	595	794	4
están	365	273	387	285	595	794	4
expuestos	390	273	431	285	595	794	4
los	434	273	445	285	595	794	4
adolescentes	448	273	501	285	595	794	4
y	503	273	508	285	595	794	4
contar	511	273	536	285	595	794	4
con	538	273	553	285	595	794	4
un	313	285	323	297	595	794	4
espacio	326	285	357	297	595	794	4
para	359	285	377	297	595	794	4
compartir	380	285	417	297	595	794	4
los	420	285	431	297	595	794	4
aprendizajes	434	285	485	297	595	794	4
construidos.	487	285	536	297	595	794	4
Técnicas	313	320	356	334	595	794	4
La	342	345	352	357	595	794	4
IAP	355	345	370	357	595	794	4
recurre	373	345	401	357	595	794	4
a	405	345	410	357	595	794	4
las	413	345	425	357	595	794	4
técnicas	428	345	461	357	595	794	4
tradicionales	465	345	515	357	595	794	4
de	519	345	529	357	595	794	4
la	532	345	539	357	595	794	4
in-	543	345	553	357	595	794	4
vestigación	313	357	358	369	595	794	4
social	361	357	384	369	595	794	4
de	387	357	397	369	595	794	4
una	400	357	415	369	595	794	4
manera	418	357	449	369	595	794	4
flexibilizada	452	357	498	369	595	794	4
y	501	357	506	369	595	794	4
con	509	357	523	369	595	794	4
ciertas	526	357	553	369	595	794	4
particularidades	313	369	377	381	595	794	4
que	379	369	395	381	595	794	4
resultan	397	369	429	381	595	794	4
de	432	369	442	381	595	794	4
la	445	369	452	381	595	794	4
participación	454	369	505	381	595	794	4
de	508	369	518	381	595	794	4
la	520	369	527	381	595	794	4
gente	530	369	553	381	595	794	4
y	313	381	318	393	595	794	4
los	320	381	332	393	595	794	4
fines	334	381	353	393	595	794	4
que	356	381	371	393	595	794	4
se	373	381	383	393	595	794	4
persiguen	385	381	424	393	595	794	4
(Ander-Egg,	427	381	475	393	595	794	4
2003).	478	381	503	393	595	794	4
Para	506	381	525	393	595	794	4
la	527	381	534	393	595	794	4
pre-	537	381	553	393	595	794	4
sente	313	393	335	405	595	794	4
investigación	339	393	391	405	595	794	4
se	395	393	404	405	595	794	4
recurrió	408	393	438	405	595	794	4
a	442	393	447	405	595	794	4
diferentes	451	393	490	405	595	794	4
técnicas,	494	393	530	405	595	794	4
cada	533	393	553	405	595	794	4
una	313	405	328	417	595	794	4
de	331	405	341	417	595	794	4
acuerdo	343	405	376	417	595	794	4
a	378	405	383	417	595	794	4
la	386	405	393	417	595	794	4
fase	395	405	412	417	595	794	4
en	415	405	425	417	595	794	4
la	428	405	435	417	595	794	4
que	437	405	452	417	595	794	4
se	455	405	464	417	595	794	4
encontraba	467	405	512	417	595	794	4
el	514	405	521	417	595	794	4
progra-	524	405	553	417	595	794	4
ma	313	417	326	429	595	794	4
y	329	417	334	429	595	794	4
a	338	417	343	429	595	794	4
la	346	417	353	429	595	794	4
población	357	417	396	429	595	794	4
con	399	417	414	429	595	794	4
la	417	417	424	429	595	794	4
que	428	417	443	429	595	794	4
estaba	447	417	474	429	595	794	4
trabajando,	478	417	523	429	595	794	4
siendo	526	417	553	429	595	794	4
divididas	313	429	348	441	595	794	4
de	351	429	361	441	595	794	4
la	363	429	370	441	595	794	4
siguiente	373	429	409	441	595	794	4
manera:	411	429	444	441	595	794	4
En	342	441	353	453	595	794	4
la	356	441	363	453	595	794	4
primera	367	441	397	453	595	794	4
fase	401	441	418	453	595	794	4
se	422	441	431	453	595	794	4
realizaron	435	441	474	453	595	794	4
entrevistas	478	441	522	453	595	794	4
estruc-	525	441	553	453	595	794	4
turadas	313	453	343	465	595	794	4
a	348	453	353	465	595	794	4
dos	358	453	372	465	595	794	4
profesoras,	377	453	422	465	595	794	4
con	427	453	442	465	595	794	4
el	446	453	453	465	595	794	4
objetivo	458	453	489	465	595	794	4
de	494	453	504	465	595	794	4
conocer	509	453	541	465	595	794	4
la	546	453	553	465	595	794	4
perspectiva	313	465	359	477	595	794	4
del	362	465	374	477	595	794	4
personal	377	465	411	477	595	794	4
docente	414	465	446	477	595	794	4
acerca	449	465	476	477	595	794	4
de	479	465	489	477	595	794	4
los	492	465	503	477	595	794	4
riesgos	506	465	535	477	595	794	4
que	538	465	553	477	595	794	4
perciben	313	477	348	489	595	794	4
en	351	477	361	489	595	794	4
el	365	477	372	489	595	794	4
entorno	376	477	406	489	595	794	4
de	410	477	420	489	595	794	4
los	424	477	435	489	595	794	4
adolescentes.	439	477	494	489	595	794	4
Se	498	477	509	489	595	794	4
contó	513	477	535	489	595	794	4
con	538	477	553	489	595	794	4
una	313	489	328	501	595	794	4
guía	332	489	349	501	595	794	4
que	353	489	368	501	595	794	4
aborda	371	489	399	501	595	794	4
temas	402	489	427	501	595	794	4
como:	430	489	455	501	595	794	4
la	458	489	465	501	595	794	4
relación	468	489	500	501	595	794	4
y	503	489	508	501	595	794	4
comunica-	511	489	553	501	595	794	4
ción	313	501	330	513	595	794	4
entre	333	501	354	513	595	794	4
compañeros,	357	501	409	513	595	794	4
maestros	413	501	450	513	595	794	4
y	453	501	458	513	595	794	4
padres;	461	501	491	513	595	794	4
los	495	501	506	513	595	794	4
principales	510	501	553	513	595	794	4
problemas	313	513	355	525	595	794	4
que	359	513	374	525	595	794	4
se	377	513	386	525	595	794	4
observan	390	513	427	525	595	794	4
en	430	513	440	525	595	794	4
los	443	513	455	525	595	794	4
alumnos	458	513	492	525	595	794	4
y	495	513	500	525	595	794	4
los	503	513	515	525	595	794	4
cursos	518	513	544	525	595	794	4
o	548	513	553	525	595	794	4
talleres	313	525	342	537	595	794	4
que	345	525	360	537	595	794	4
se	362	525	372	537	595	794	4
imparten	374	525	409	537	595	794	4
a	412	525	417	537	595	794	4
los	420	525	431	537	595	794	4
jóvenes.	434	525	467	537	595	794	4
Por	470	525	484	537	595	794	4
otro	486	525	502	537	595	794	4
lado,	504	525	524	537	595	794	4
a	527	525	532	537	595	794	4
los	534	525	546	537	595	794	4
y	548	525	553	537	595	794	4
las	313	537	325	549	595	794	4
estudiantes	328	537	374	549	595	794	4
se	376	537	386	549	595	794	4
administró	389	537	430	549	595	794	4
una	433	537	448	549	595	794	4
encuesta	451	537	488	549	595	794	4
centrada	490	537	526	549	595	794	4
en	528	537	538	549	595	794	4
las	541	537	553	549	595	794	4
acciones	313	549	349	561	595	794	4
que	351	549	366	561	595	794	4
realizan	368	549	399	561	595	794	4
los	402	549	413	561	595	794	4
y	415	549	420	561	595	794	4
las	422	549	433	561	595	794	4
adolescentes	435	549	488	561	595	794	4
en	491	549	501	561	595	794	4
la	503	549	510	561	595	794	4
actualidad	512	549	553	561	595	794	4
e	313	561	318	573	595	794	4
identificar	321	561	360	573	595	794	4
a	362	561	367	573	595	794	4
través	370	561	395	573	595	794	4
de	397	561	407	573	595	794	4
ellas	410	561	429	573	595	794	4
las	431	561	443	573	595	794	4
situaciones	446	561	491	573	595	794	4
de	493	561	503	573	595	794	4
riesgo	506	561	531	573	595	794	4
a	533	561	538	573	595	794	4
las	541	561	553	573	595	794	4
que	313	573	328	585	595	794	4
pueden	331	573	361	585	595	794	4
estar	363	573	383	585	595	794	4
expuestos.	386	573	429	585	595	794	4
El	342	585	350	597	595	794	4
cuestionario	356	585	404	597	595	794	4
administrado	411	585	462	597	595	794	4
se	469	585	478	597	595	794	4
denominó	484	585	524	597	595	794	4
¿Qué	530	586	553	597	595	794	4
hacemos	313	598	350	609	595	794	4
actualmente	353	598	402	609	595	794	4
los	404	598	416	609	595	794	4
jóvenes?	419	598	455	609	595	794	4
que	457	597	472	609	595	794	4
fue	475	597	488	609	595	794	4
construido	490	597	532	609	595	794	4
para	535	597	553	609	595	794	4
esta	313	609	330	621	595	794	4
investigación.	333	609	388	621	595	794	4
Se	391	609	402	621	595	794	4
integra	405	609	432	621	595	794	4
de	435	609	445	621	595	794	4
tres	448	609	463	621	595	794	4
apartados.	466	609	508	621	595	794	4
El	511	609	519	621	595	794	4
primero	522	609	553	621	595	794	4
se	313	621	323	633	595	794	4
centra	326	621	351	633	595	794	4
en	354	621	364	633	595	794	4
acciones	366	621	402	633	595	794	4
que	405	621	420	633	595	794	4
suelen	423	621	449	633	595	794	4
realizar	452	621	482	633	595	794	4
los	485	621	496	633	595	794	4
jóvenes	499	621	530	633	595	794	4
en	533	621	543	633	595	794	4
la	546	621	553	633	595	794	4
adolescencia,	313	633	368	645	595	794	4
lugares	371	633	401	645	595	794	4
y	404	633	409	645	595	794	4
personas	412	633	449	645	595	794	4
que	452	633	467	645	595	794	4
frecuentan	470	633	512	645	595	794	4
y	516	633	520	645	595	794	4
que	523	633	538	645	595	794	4
los	541	633	553	645	595	794	4
rodean;	313	645	344	657	595	794	4
se	347	645	357	657	595	794	4
conforma	360	645	397	657	595	794	4
de	401	645	411	657	595	794	4
61	414	645	424	657	595	794	4
reactivos	427	645	463	657	595	794	4
con	467	645	481	657	595	794	4
opciones	485	645	521	657	595	794	4
de	524	645	534	657	595	794	4
sí	537	645	544	657	595	794	4
o	548	645	553	657	595	794	4
no,	313	657	326	669	595	794	4
abordando	329	657	372	669	595	794	4
las	376	657	388	669	595	794	4
siguientes	391	657	432	669	595	794	4
problemáticas:	435	657	494	669	595	794	4
el	497	657	504	669	595	794	4
Bullying,	508	657	542	669	595	794	4
la	546	657	553	669	595	794	4
violencia	313	669	348	681	595	794	4
en	350	669	360	681	595	794	4
la	363	669	370	681	595	794	4
familia,	372	669	400	681	595	794	4
la	402	669	409	681	595	794	4
delincuencia,	412	669	464	681	595	794	4
el	466	669	473	681	595	794	4
alcoholismo,	475	669	525	681	595	794	4
la	528	669	535	681	595	794	4
dro-	537	669	553	681	595	794	4
gadicción,	313	681	354	693	595	794	4
el	357	681	364	693	595	794	4
embarazo	368	681	408	693	595	794	4
adolescente,	412	681	463	693	595	794	4
las	466	681	478	693	595	794	4
enfermedades	482	681	539	693	595	794	4
de	543	681	553	693	595	794	4
transmisión	313	693	359	705	595	794	4
sexual	362	693	388	705	595	794	4
y	391	693	396	705	595	794	4
las	398	693	410	705	595	794	4
autolesiones.	413	693	466	705	595	794	4
El	469	693	477	705	595	794	4
segundo	480	693	514	705	595	794	4
apartado	517	693	553	705	595	794	4
se	313	705	323	717	595	794	4
centra	325	705	350	717	595	794	4
en	352	705	362	717	595	794	4
identificar	364	705	403	717	595	794	4
los	405	705	417	717	595	794	4
problemas	419	705	461	717	595	794	4
que	463	705	478	717	595	794	4
ellos	480	705	499	717	595	794	4
perciben	501	705	536	717	595	794	4
que	538	705	553	717	595	794	4
se	313	717	323	729	595	794	4
presentan	325	717	365	729	595	794	4
en	368	717	378	729	595	794	4
jóvenes	380	717	411	729	595	794	4
de	413	717	423	729	595	794	4
su	426	717	435	729	595	794	4
edad,	438	717	460	729	595	794	4
de	463	717	473	729	595	794	4
manera	475	717	505	729	595	794	4
general,	508	717	540	729	595	794	4
en	543	717	553	729	595	794	4
Psicologia	264	744	296	753	595	794	4
Escolar	298	744	321	753	595	794	4
e	323	744	327	753	595	794	4
Educacional,	329	744	369	753	595	794	4
SP.	371	744	382	753	595	794	4
Volume	383	744	407	753	595	794	4
22,	409	744	418	753	595	794	4
Número	420	744	445	753	595	794	4
2,	447	744	453	753	595	794	4
Maio/Agosto	455	744	494	753	595	794	4
de	496	744	504	753	595	794	4
2018:	506	744	523	753	595	794	4
259-269.	525	744	553	753	595	794	4
compañeros	43	45	92	57	595	794	5
y	95	45	100	57	595	794	5
compañeras	103	45	152	57	595	794	5
de	155	45	165	57	595	794	5
su	168	45	178	57	595	794	5
escuela	181	45	212	57	595	794	5
y	215	45	220	57	595	794	5
en	223	45	233	57	595	794	5
sus	236	45	250	57	595	794	5
amigos	253	45	282	57	595	794	5
y	43	57	47	69	595	794	5
amigas	50	57	79	69	595	794	5
cercanas;	82	57	121	69	595	794	5
consta	124	57	151	69	595	794	5
de	154	57	164	69	595	794	5
tres	167	57	182	69	595	794	5
reactivos	185	57	221	69	595	794	5
donde	224	57	249	69	595	794	5
se	252	57	262	69	595	794	5
pide	265	57	282	69	595	794	5
numerar	43	69	76	81	595	794	5
las	80	69	92	81	595	794	5
respuestas	96	69	140	81	595	794	5
en	144	69	154	81	595	794	5
orden	158	69	181	81	595	794	5
de	185	69	195	81	595	794	5
cotidianeidad	199	69	252	81	595	794	5
con	256	69	271	81	595	794	5
la	275	69	282	81	595	794	5
que	43	81	58	93	595	794	5
perciben	60	81	95	93	595	794	5
cada	98	81	117	93	595	794	5
situación.	120	81	158	93	595	794	5
Finalmente,	161	81	208	93	595	794	5
el	211	81	218	93	595	794	5
tercer	221	81	244	93	595	794	5
apartado	247	81	282	93	595	794	5
indaga	43	93	70	105	595	794	5
respecto	73	93	107	105	595	794	5
a	110	93	115	105	595	794	5
las	119	93	130	105	595	794	5
problemáticas	133	93	189	105	595	794	5
que	193	93	208	105	595	794	5
cada	211	93	230	105	595	794	5
adolescente	233	93	282	105	595	794	5
enfrenta,	43	105	78	117	595	794	5
si	82	105	88	117	595	794	5
ha	92	105	102	117	595	794	5
buscado	105	105	140	117	595	794	5
ayuda	143	105	168	117	595	794	5
para	171	105	189	117	595	794	5
resolverlas	193	105	236	117	595	794	5
y	240	105	245	117	595	794	5
si	248	105	255	117	595	794	5
su	258	105	268	117	595	794	5
fa-	272	105	282	117	595	794	5
milia	43	117	61	129	595	794	5
ha	64	117	74	129	595	794	5
sido	77	117	94	129	595	794	5
fuente	97	117	122	129	595	794	5
de	125	117	135	129	595	794	5
apoyo;	138	117	165	129	595	794	5
se	168	117	178	129	595	794	5
integra	181	117	209	129	595	794	5
por	212	117	225	129	595	794	5
tres	228	117	243	129	595	794	5
reactivos	246	117	282	129	595	794	5
abiertos.	43	129	77	141	595	794	5
De	71	141	82	153	595	794	5
manera	85	141	116	153	595	794	5
adicional,	119	141	157	153	595	794	5
los	160	141	171	153	595	794	5
y	174	141	179	153	595	794	5
las	182	141	193	153	595	794	5
estudiantes	196	141	242	153	595	794	5
participa-	245	141	282	153	595	794	5
ron	43	153	56	165	595	794	5
en	58	153	68	165	595	794	5
el	71	153	78	165	595	794	5
diseño	80	153	107	165	595	794	5
de	109	153	119	165	595	794	5
un	122	153	132	165	595	794	5
cartel	134	153	156	165	595	794	5
con	159	153	173	165	595	794	5
el	176	153	183	165	595	794	5
objetivo	185	153	216	165	595	794	5
de	219	153	229	165	595	794	5
que	231	153	246	165	595	794	5
lograran	249	153	282	165	595	794	5
expresar	43	165	78	177	595	794	5
a	79	165	84	177	595	794	5
través	86	165	111	177	595	794	5
de	113	165	123	177	595	794	5
imágenes	125	165	164	177	595	794	5
y	166	165	170	177	595	794	5
algunas	172	165	203	177	595	794	5
frases	205	165	230	177	595	794	5
lo	232	165	239	177	595	794	5
que	241	165	256	177	595	794	5
saben	258	165	282	177	595	794	5
respecto	43	177	77	189	595	794	5
a	80	177	85	189	595	794	5
las	87	177	99	189	595	794	5
problemáticas	102	177	158	189	595	794	5
que	160	177	175	189	595	794	5
viven	178	177	199	189	595	794	5
como	202	177	224	189	595	794	5
adolescentes,	226	177	282	189	595	794	5
lo	43	189	50	201	595	794	5
que	52	189	67	201	595	794	5
han	70	189	85	201	595	794	5
observado	88	189	130	201	595	794	5
de	133	189	143	201	595	794	5
amigos	146	189	175	201	595	794	5
cercanos	178	189	215	201	595	794	5
o	218	189	223	201	595	794	5
que	226	189	241	201	595	794	5
ellos	244	189	262	201	595	794	5
mis-	265	189	282	201	595	794	5
mos	43	201	60	213	595	794	5
viven.	62	201	86	213	595	794	5
Para	89	201	108	213	595	794	5
la	111	201	118	213	595	794	5
administración	120	201	178	213	595	794	5
de	181	201	191	213	595	794	5
esta	194	201	211	213	595	794	5
técnica	214	201	242	213	595	794	5
se	245	201	255	213	595	794	5
les	258	201	269	213	595	794	5
pi-	272	201	282	213	595	794	5
dió	43	213	55	225	595	794	5
a	57	213	62	225	595	794	5
los	64	213	75	225	595	794	5
alumnos	78	213	112	225	595	794	5
que,	114	213	131	225	595	794	5
en	133	213	143	225	595	794	5
equipos,	146	213	180	225	595	794	5
plasmaran	182	213	224	225	595	794	5
a	226	213	231	225	595	794	5
través	233	213	258	225	595	794	5
de	260	213	270	225	595	794	5
un	272	213	282	225	595	794	5
dibujo,	43	225	69	237	595	794	5
la	72	225	79	237	595	794	5
forma	82	225	105	237	595	794	5
en	108	225	118	237	595	794	5
la	121	225	128	237	595	794	5
que	131	225	146	237	595	794	5
ellos	148	225	167	237	595	794	5
observan	170	225	207	237	595	794	5
y	210	225	214	237	595	794	5
perciben	217	225	252	237	595	794	5
que	255	225	270	237	595	794	5
se	273	225	282	237	595	794	5
presentan	43	237	83	249	595	794	5
las	87	237	99	249	595	794	5
problemáticas,	103	237	162	249	595	794	5
mencionadas	166	237	220	249	595	794	5
anteriormente,	224	237	282	249	595	794	5
en	43	249	53	261	595	794	5
jóvenes	56	249	87	261	595	794	5
de	90	249	100	261	595	794	5
su	103	249	112	261	595	794	5
edad;	115	249	138	261	595	794	5
para	141	249	159	261	595	794	5
ello	162	249	176	261	595	794	5
se	179	249	189	261	595	794	5
les	192	249	203	261	595	794	5
repartió	206	249	237	261	595	794	5
el	240	249	247	261	595	794	5
material	250	249	282	261	595	794	5
necesario	43	261	82	273	595	794	5
(cartulinas,	84	261	128	273	595	794	5
colores,	131	261	162	273	595	794	5
plumones,	165	261	206	273	595	794	5
lápices).	209	261	242	273	595	794	5
En	71	273	82	285	595	794	5
la	85	273	92	285	595	794	5
segunda	95	273	129	285	595	794	5
fase,	132	273	152	285	595	794	5
de	155	273	165	285	595	794	5
Intervención	168	273	217	285	595	794	5
psicoeducativa,	220	273	282	285	595	794	5
se	43	285	52	297	595	794	5
desarrolló	54	285	94	297	595	794	5
un	96	285	106	297	595	794	5
taller,	108	285	129	297	595	794	5
el	132	285	139	297	595	794	5
cual	141	285	157	297	595	794	5
se	159	285	169	297	595	794	5
entiende	171	285	206	297	595	794	5
como	208	285	230	297	595	794	5
una	232	285	247	297	595	794	5
metodo-	249	285	282	297	595	794	5
logía	43	297	62	309	595	794	5
de	64	297	74	309	595	794	5
formación	77	297	116	309	595	794	5
que	119	297	134	309	595	794	5
permite	136	297	166	309	595	794	5
abordar	168	297	199	309	595	794	5
diferentes	202	297	241	309	595	794	5
temáticas	244	297	282	309	595	794	5
especialmente	43	309	101	321	595	794	5
amplias;	103	309	137	321	595	794	5
fomentando	139	309	187	321	595	794	5
la	190	309	197	321	595	794	5
participación,	199	309	252	321	595	794	5
la	255	309	262	321	595	794	5
coo-	265	309	282	321	595	794	5
peración,	43	321	80	333	595	794	5
la	82	321	89	333	595	794	5
reflexión	91	321	125	333	595	794	5
y	127	321	131	333	595	794	5
el	134	321	141	333	595	794	5
diálogo	143	321	172	333	595	794	5
como	174	321	196	333	595	794	5
un	198	321	208	333	595	794	5
medio	210	321	235	333	595	794	5
de	237	321	247	333	595	794	5
enrique-	249	321	282	333	595	794	5
cimiento	43	333	76	345	595	794	5
y	79	333	84	345	595	794	5
para	87	333	105	345	595	794	5
la	108	333	115	345	595	794	5
construcción	118	333	168	345	595	794	5
del	171	333	183	345	595	794	5
conocimiento	186	333	239	345	595	794	5
(Escuelas	243	333	282	345	595	794	5
promotoras	43	345	88	357	595	794	5
de	91	345	101	357	595	794	5
salud,	103	345	127	357	595	794	5
2014).	130	345	155	357	595	794	5
Entre	158	345	180	357	595	794	5
las	182	345	194	357	595	794	5
técnicas	196	345	229	357	595	794	5
utilizadas	232	345	269	357	595	794	5
en	272	345	282	357	595	794	5
el	43	357	50	369	595	794	5
taller	52	357	72	369	595	794	5
se	74	357	84	369	595	794	5
encontraron	86	357	134	369	595	794	5
las	137	357	148	369	595	794	5
siguientes:	151	357	194	369	595	794	5
a)	71	382	78	393	595	794	5
Técnica	80	382	108	393	595	794	5
de	110	382	118	393	595	794	5
Presentación	120	382	167	393	595	794	5
Grupal:	169	382	195	393	595	794	5
Tenía	197	382	216	393	595	794	5
como	218	382	237	393	595	794	5
objetivo	239	382	267	393	595	794	5
que	269	382	282	393	595	794	5
los	71	394	81	405	595	794	5
participantes	84	394	129	405	595	794	5
se	131	394	140	405	595	794	5
conocieran	142	394	181	405	595	794	5
y	184	394	188	405	595	794	5
se	190	394	199	405	595	794	5
creara	201	394	224	405	595	794	5
un	226	394	235	405	595	794	5
ambiente	238	394	271	405	595	794	5
de	273	394	282	405	595	794	5
confianza	71	406	105	417	595	794	5
para	108	406	124	417	595	794	5
poder	128	406	148	417	595	794	5
desarrollar	151	406	189	417	595	794	5
las	192	406	202	417	595	794	5
actividades	206	406	246	417	595	794	5
del	249	406	260	417	595	794	5
taller.	263	406	282	417	595	794	5
b)	71	418	78	429	595	794	5
La	81	418	90	429	595	794	5
Exposición	93	418	131	429	595	794	5
Oral	134	418	149	429	595	794	5
se	152	418	160	429	595	794	5
llevó	163	418	179	429	595	794	5
a	182	418	187	429	595	794	5
cabo	190	418	207	429	595	794	5
para	210	418	226	429	595	794	5
que	228	418	242	429	595	794	5
los	245	418	255	429	595	794	5
padres	258	418	282	429	595	794	5
puedan	71	430	97	441	595	794	5
identificar	100	430	134	441	595	794	5
las	136	430	147	441	595	794	5
situaciones	149	430	189	441	595	794	5
cotidianas	191	430	227	441	595	794	5
en	230	430	238	441	595	794	5
las	241	430	251	441	595	794	5
que	254	430	267	441	595	794	5
sus	270	430	282	441	595	794	5
hijos	71	442	87	453	595	794	5
e	90	442	95	453	595	794	5
hijas	98	442	114	453	595	794	5
se	117	442	126	453	595	794	5
encuentran,	129	442	171	453	595	794	5
con	174	442	187	453	595	794	5
técnicas	190	442	219	453	595	794	5
audiovisuales.	222	442	272	453	595	794	5
c)	275	442	282	453	595	794	5
El	71	454	78	465	595	794	5
Debate	80	454	106	465	595	794	5
se	108	454	117	465	595	794	5
implementó	119	454	160	465	595	794	5
con	163	454	175	465	595	794	5
la	178	454	184	465	595	794	5
finalidad	186	454	216	465	595	794	5
de	218	454	227	465	595	794	5
que	230	454	243	465	595	794	5
los	245	454	255	465	595	794	5
padres	258	454	282	465	595	794	5
y	71	466	75	477	595	794	5
madres	77	466	104	477	595	794	5
de	107	466	115	477	595	794	5
familia	118	466	141	477	595	794	5
expusieran	144	466	182	477	595	794	5
sus	185	466	197	477	595	794	5
argumentos	200	466	242	477	595	794	5
respecto	245	466	275	477	595	794	5
a	278	466	282	477	595	794	5
las	71	478	81	489	595	794	5
causas	84	478	109	489	595	794	5
de	112	478	121	489	595	794	5
algunas	123	478	151	489	595	794	5
problemáticas	154	478	203	489	595	794	5
d)	206	478	213	489	595	794	5
El	216	478	223	489	595	794	5
Role	226	478	242	489	595	794	5
Playing	245	478	271	489	595	794	5
se	274	478	282	489	595	794	5
realizó	71	490	94	501	595	794	5
para	98	490	114	501	595	794	5
representar	117	490	158	501	595	794	5
las	161	490	172	501	595	794	5
decisiones	175	490	213	501	595	794	5
que	216	490	230	501	595	794	5
tomarían	233	490	265	501	595	794	5
y	268	490	272	501	595	794	5
la	276	490	282	501	595	794	5
forma	71	502	91	513	595	794	5
en	93	502	102	513	595	794	5
la	104	502	111	513	595	794	5
que	113	502	126	513	595	794	5
actuarían	128	502	161	513	595	794	5
si	163	502	169	513	595	794	5
ellos	171	502	188	513	595	794	5
fueran	190	502	212	513	595	794	5
adolescentes	215	502	261	513	595	794	5
y	263	502	267	513	595	794	5
sus	270	502	282	513	595	794	5
“amigos”	71	514	102	525	595	794	5
los	104	514	114	525	595	794	5
incitaran	116	514	146	525	595	794	5
a	148	514	153	525	595	794	5
consumir	155	514	187	525	595	794	5
alcohol.	189	514	216	525	595	794	5
En	71	537	82	549	595	794	5
la	85	537	92	549	595	794	5
última	95	537	119	549	595	794	5
fase,	121	537	141	549	595	794	5
para	144	537	162	549	595	794	5
la	165	537	172	549	595	794	5
evaluación	174	537	217	549	595	794	5
de	220	537	230	549	595	794	5
procesos	233	537	270	549	595	794	5
se	273	537	282	549	595	794	5
recurrió	43	549	73	561	595	794	5
a	76	549	81	561	595	794	5
la	84	549	91	561	595	794	5
lluvia	93	549	114	561	595	794	5
de	117	549	127	561	595	794	5
ideas	130	549	151	561	595	794	5
y	154	549	158	561	595	794	5
un	161	549	171	561	595	794	5
cuestionario	174	549	223	561	595	794	5
breve.	225	549	250	561	595	794	5
Para	253	549	272	561	595	794	5
la	275	549	282	561	595	794	5
evaluación	43	561	86	573	595	794	5
final,	89	561	108	573	595	794	5
las	112	561	124	573	595	794	5
técnicas	127	561	160	573	595	794	5
utilizadas	164	561	202	573	595	794	5
fueron	205	561	231	573	595	794	5
el	235	561	242	573	595	794	5
grupo	245	561	268	573	595	794	5
de	272	561	282	573	595	794	5
discusión	43	573	80	585	595	794	5
y	83	573	88	585	595	794	5
el	91	573	98	585	595	794	5
mural.	102	573	127	585	595	794	5
El	130	573	138	585	595	794	5
Grupo	142	573	167	585	595	794	5
de	170	573	180	585	595	794	5
discusión	184	573	221	585	595	794	5
se	225	573	234	585	595	794	5
utilizó	238	573	261	585	595	794	5
para	264	573	282	585	595	794	5
evaluar	43	585	72	597	595	794	5
los	76	585	87	597	595	794	5
conocimientos	91	585	148	597	595	794	5
adquiridos	152	585	193	597	595	794	5
a	197	585	202	597	595	794	5
lo	205	585	212	597	595	794	5
largo	216	585	236	597	595	794	5
del	239	585	251	597	595	794	5
taller	255	585	274	597	595	794	5
y	278	585	282	597	595	794	5
que	43	597	58	609	595	794	5
las	61	597	72	609	595	794	5
madres	75	597	105	609	595	794	5
y	108	597	113	609	595	794	5
padres	116	597	143	609	595	794	5
pudieran	146	597	181	609	595	794	5
expresar	184	597	219	609	595	794	5
sus	222	597	236	609	595	794	5
aprendiza-	240	597	282	609	595	794	5
jes	43	609	54	621	595	794	5
y	56	609	61	621	595	794	5
el	63	609	70	621	595	794	5
mural	72	609	94	621	595	794	5
se	96	609	106	621	595	794	5
utilizó	108	609	131	621	595	794	5
para	133	609	151	621	595	794	5
el	153	609	160	621	595	794	5
cierre	162	609	185	621	595	794	5
del	187	609	199	621	595	794	5
taller	201	609	221	621	595	794	5
con	223	609	237	621	595	794	5
la	239	609	246	621	595	794	5
finalidad	249	609	282	621	595	794	5
de	43	621	53	633	595	794	5
que	56	621	71	633	595	794	5
los	74	621	85	633	595	794	5
padres	89	621	116	633	595	794	5
y	119	621	124	633	595	794	5
madres	127	621	157	633	595	794	5
plasmaran	160	621	202	633	595	794	5
mensajes	205	621	244	633	595	794	5
positivos	247	621	282	633	595	794	5
en	43	633	53	645	595	794	5
donde	56	633	81	645	595	794	5
invitaran	84	633	118	645	595	794	5
a	121	633	126	645	595	794	5
los	129	633	140	645	595	794	5
menores	144	633	179	645	595	794	5
a	182	633	187	645	595	794	5
tener	190	633	210	645	595	794	5
una	213	633	228	645	595	794	5
mejor	231	633	254	645	595	794	5
comu-	257	633	282	645	595	794	5
nicación	43	645	76	657	595	794	5
entre	78	645	99	657	595	794	5
sí.	101	645	111	657	595	794	5
Participantes	43	680	105	694	595	794	5
En	71	705	82	717	595	794	5
el	85	705	92	717	595	794	5
diagnóstico	95	705	141	717	595	794	5
social	144	705	167	717	595	794	5
participaron	170	705	217	717	595	794	5
dos	221	705	235	717	595	794	5
Profesoras	239	705	282	717	595	794	5
de	43	717	53	729	595	794	5
la	55	717	62	729	595	794	5
escuela	65	717	96	729	595	794	5
y	99	717	104	729	595	794	5
191	107	717	122	729	595	794	5
alumnos	125	717	159	729	595	794	5
de	161	717	171	729	595	794	5
segundo	174	717	209	729	595	794	5
grado	212	717	235	729	595	794	5
de	238	717	248	729	595	794	5
una	251	717	266	729	595	794	5
Es-	269	717	282	729	595	794	5
cuela	313	45	335	57	595	794	5
Secundaria	337	45	383	57	595	794	5
ubicada	385	45	417	57	595	794	5
en	419	45	429	57	595	794	5
el	432	45	439	57	595	794	5
Sur	441	45	455	57	595	794	5
de	457	45	467	57	595	794	5
la	470	45	477	57	595	794	5
Ciudad	479	45	508	57	595	794	5
de	510	45	520	57	595	794	5
Mérida,	523	45	553	57	595	794	5
de	313	57	323	69	595	794	5
los	325	57	337	69	595	794	5
cuales	339	57	365	69	595	794	5
98	367	57	377	69	595	794	5
(51.3%)	379	57	410	69	595	794	5
eran	412	57	430	69	595	794	5
mujeres	432	57	464	69	595	794	5
y	466	57	470	69	595	794	5
93	472	57	482	69	595	794	5
hombres	484	57	519	69	595	794	5
(48.7%)	521	57	553	69	595	794	5
con	313	69	328	81	595	794	5
edad	331	69	351	81	595	794	5
promedio	354	69	391	81	595	794	5
de	394	69	404	81	595	794	5
13.5	407	69	425	81	595	794	5
años.	428	69	450	81	595	794	5
Para	453	69	472	81	595	794	5
la	475	69	482	81	595	794	5
intervención	485	69	534	81	595	794	5
par-	537	69	553	81	595	794	5
ticiparon	313	81	347	93	595	794	5
36	351	81	361	93	595	794	5
padres	365	81	393	93	595	794	5
y	397	81	401	93	595	794	5
madres	405	81	435	93	595	794	5
de	439	81	449	93	595	794	5
familia,	453	81	481	93	595	794	5
31	485	81	495	93	595	794	5
(86%)	499	81	523	93	595	794	5
fueron	527	81	553	93	595	794	5
mujeres	313	93	345	105	595	794	5
y	348	93	352	105	595	794	5
cinco	355	93	376	105	595	794	5
hombres	378	93	413	105	595	794	5
(14%).	416	93	442	105	595	794	5
Escenario	313	128	361	142	595	794	5
La	342	153	352	165	595	794	5
investigación	354	153	406	165	595	794	5
se	408	153	417	165	595	794	5
desarrolló	419	153	459	165	595	794	5
en	461	153	471	165	595	794	5
una	473	153	488	165	595	794	5
Escuela	490	153	522	165	595	794	5
Secun-	524	153	553	165	595	794	5
daria	313	165	333	177	595	794	5
de	336	165	346	177	595	794	5
la	349	165	356	177	595	794	5
Colonia	359	165	390	177	595	794	5
Santa	393	165	416	177	595	794	5
Rosa,	419	165	443	177	595	794	5
ubicada	445	165	477	177	595	794	5
en	480	165	490	177	595	794	5
la	493	165	500	177	595	794	5
zona	503	165	522	177	595	794	5
sur	525	165	538	177	595	794	5
del	541	165	553	177	595	794	5
municipio	313	177	351	189	595	794	5
de	355	177	365	189	595	794	5
Mérida,	369	177	399	189	595	794	5
Yucatán.	402	177	437	189	595	794	5
Dicha	441	177	464	189	595	794	5
zona	467	177	487	189	595	794	5
es	491	177	500	189	595	794	5
considerada	504	177	553	189	595	794	5
con	313	189	328	201	595	794	5
alto	331	189	346	201	595	794	5
grado	349	189	372	201	595	794	5
de	376	189	386	201	595	794	5
marginación;	389	189	441	201	595	794	5
en	445	189	455	201	595	794	5
situaciones	458	189	503	201	595	794	5
de	507	189	517	201	595	794	5
pobreza	520	189	553	201	595	794	5
y	313	201	318	213	595	794	5
exclusión	321	201	358	213	595	794	5
(Comisión	361	201	402	213	595	794	5
Nacional	405	201	440	213	595	794	5
para	443	201	461	213	595	794	5
prevenir	464	201	497	213	595	794	5
y	500	201	504	213	595	794	5
erradicar	507	201	543	213	595	794	5
la	546	201	553	213	595	794	5
Violencia	313	213	350	225	595	794	5
contra	353	213	378	225	595	794	5
las	381	213	393	225	595	794	5
Mujeres,	396	213	430	225	595	794	5
2009).	434	213	459	225	595	794	5
Los	462	213	477	225	595	794	5
bienes	480	213	507	225	595	794	5
y	510	213	514	225	595	794	5
servicios	518	213	553	225	595	794	5
son	313	225	328	237	595	794	5
de	330	225	340	237	595	794	5
calidad	343	225	372	237	595	794	5
deficiente;	374	225	416	237	595	794	5
por	418	225	431	237	595	794	5
lo	434	225	441	237	595	794	5
que,	444	225	461	237	595	794	5
los	464	225	476	237	595	794	5
habitantes	478	225	520	237	595	794	5
se	523	225	532	237	595	794	5
tras-	535	225	553	237	595	794	5
ladan	313	237	335	249	595	794	5
al	338	237	345	249	595	794	5
centro	347	237	372	249	595	794	5
para	375	237	393	249	595	794	5
cubrir	395	237	418	249	595	794	5
sus	420	237	434	249	595	794	5
necesidades	437	237	487	249	595	794	5
(Cruz,	490	237	514	249	595	794	5
2009).	517	237	542	249	595	794	5
Consideraciones	313	272	394	286	595	794	5
éticas	397	272	425	286	595	794	5
En	342	297	353	309	595	794	5
primera	357	297	387	309	595	794	5
instancia,	392	297	430	309	595	794	5
se	434	297	444	309	595	794	5
explicó	448	297	476	309	595	794	5
a	480	297	485	309	595	794	5
las	490	297	501	309	595	794	5
autoridades	506	297	553	309	595	794	5
de	313	309	323	321	595	794	5
la	327	309	334	321	595	794	5
Escuela	337	309	369	321	595	794	5
Secundaria	373	309	419	321	595	794	5
el	422	309	429	321	595	794	5
objetivo	433	309	464	321	595	794	5
principal	467	309	501	321	595	794	5
de	505	309	515	321	595	794	5
la	518	309	525	321	595	794	5
inves-	529	309	553	321	595	794	5
tigación	313	321	344	333	595	794	5
y	348	321	352	333	595	794	5
la	355	321	362	333	595	794	5
estrategia	366	321	405	333	595	794	5
metodológica.	409	321	465	333	595	794	5
Una	468	321	485	333	595	794	5
vez	488	321	502	333	595	794	5
obtenida	505	321	540	333	595	794	5
su	543	321	553	333	595	794	5
autorización	313	333	362	345	595	794	5
se	365	333	375	345	595	794	5
procedió	378	333	412	345	595	794	5
a	416	333	421	345	595	794	5
desarrollar	424	333	467	345	595	794	5
el	470	333	477	345	595	794	5
trabajo	480	333	508	345	595	794	5
de	511	333	521	345	595	794	5
investi-	524	333	553	345	595	794	5
gación.	313	345	342	357	595	794	5
Tanto	344	345	366	357	595	794	5
a	368	345	373	357	595	794	5
los	376	345	387	357	595	794	5
alumnos	389	345	423	357	595	794	5
como	425	345	447	357	595	794	5
a	449	345	454	357	595	794	5
los	457	345	468	357	595	794	5
padres	470	345	498	357	595	794	5
y	500	345	504	357	595	794	5
las	507	345	518	357	595	794	5
madres,	520	345	553	357	595	794	5
primeramente,	313	357	371	369	595	794	5
se	373	357	383	369	595	794	5
les	385	357	397	369	595	794	5
presentó	399	357	434	369	595	794	5
el	436	357	443	369	595	794	5
objetivo	445	357	476	369	595	794	5
de	479	357	489	369	595	794	5
a	491	357	496	369	595	794	5
investigación,	498	357	553	369	595	794	5
la	313	369	320	381	595	794	5
importancia	323	369	369	381	595	794	5
que	372	369	387	381	595	794	5
tendría	390	369	418	381	595	794	5
su	420	369	430	381	595	794	5
participación;	432	369	485	381	595	794	5
así	488	369	500	381	595	794	5
como	503	369	525	381	595	794	5
la	527	369	534	381	595	794	5
per-	537	369	553	381	595	794	5
tinencia	313	381	344	393	595	794	5
de	346	381	356	393	595	794	5
reconocer	359	381	399	393	595	794	5
la	401	381	408	393	595	794	5
labor	410	381	430	393	595	794	5
de	432	381	442	393	595	794	5
los	445	381	456	393	595	794	5
padres,	458	381	488	393	595	794	5
madres,	491	381	523	393	595	794	5
docen-	525	381	553	393	595	794	5
tes	313	393	325	405	595	794	5
y	328	393	332	405	595	794	5
adolescentes	335	393	388	405	595	794	5
para	390	393	408	405	595	794	5
la	411	393	418	405	595	794	5
prevención.	420	393	467	405	595	794	5
Posteriormente,	342	405	405	417	595	794	5
se	407	405	417	417	595	794	5
les	419	405	431	417	595	794	5
invitó	433	405	454	417	595	794	5
a	456	405	461	417	595	794	5
participar	463	405	500	417	595	794	5
de	503	405	513	417	595	794	5
forma	515	405	538	417	595	794	5
ac-	540	405	553	417	595	794	5
tiva	313	417	327	429	595	794	5
y	331	417	335	429	595	794	5
comprometida;	339	417	398	429	595	794	5
asegurándoles	402	417	461	429	595	794	5
la	464	417	471	429	595	794	5
confidencialidad	475	417	539	429	595	794	5
de	543	417	553	429	595	794	5
la	313	429	320	441	595	794	5
información,	322	429	372	441	595	794	5
el	374	429	381	441	595	794	5
anonimato;	383	429	428	441	595	794	5
así	430	429	442	441	595	794	5
como	444	429	466	441	595	794	5
la	468	429	475	441	595	794	5
construcción	478	429	528	441	595	794	5
de	530	429	540	441	595	794	5
un	543	429	553	441	595	794	5
espacio	313	441	344	453	595	794	5
seguro	347	441	375	453	595	794	5
para	378	441	396	453	595	794	5
el	398	441	405	453	595	794	5
diálogo	408	441	437	453	595	794	5
y	440	441	445	453	595	794	5
la	448	441	455	453	595	794	5
atención	457	441	491	453	595	794	5
más	494	441	511	453	595	794	5
individua-	514	441	553	453	595	794	5
lizada,	313	453	339	465	595	794	5
en	342	453	352	465	595	794	5
caso	355	453	374	465	595	794	5
de	377	453	387	465	595	794	5
requerirla.	390	453	430	465	595	794	5
El	433	453	441	465	595	794	5
trabajo	444	453	472	465	595	794	5
con	475	453	489	465	595	794	5
los	492	453	503	465	595	794	5
alumnos,	506	453	543	465	595	794	5
el	546	453	553	465	595	794	5
personal	313	465	348	477	595	794	5
docente	350	465	382	477	595	794	5
y	385	465	389	477	595	794	5
los	391	465	403	477	595	794	5
padres	405	465	433	477	595	794	5
y	435	465	440	477	595	794	5
madres	442	465	472	477	595	794	5
de	475	465	485	477	595	794	5
familia	487	465	513	477	595	794	5
se	515	465	525	477	595	794	5
desar-	527	465	553	477	595	794	5
rolló	313	477	330	489	595	794	5
siempre	334	477	366	489	595	794	5
de	369	477	379	489	595	794	5
manera	383	477	413	489	595	794	5
respetuosa.	417	477	464	489	595	794	5
Finalizado	468	477	509	489	595	794	5
el	512	477	519	489	595	794	5
trabajo,	523	477	553	489	595	794	5
se	313	489	323	501	595	794	5
socializaron,	327	489	377	501	595	794	5
de	380	489	390	501	595	794	5
forma	394	489	417	501	595	794	5
clara	421	489	440	501	595	794	5
y	444	489	449	501	595	794	5
precisa,	452	489	484	501	595	794	5
los	488	489	499	501	595	794	5
resultados	503	489	544	501	595	794	5
y	548	489	553	501	595	794	5
límites	313	501	339	513	595	794	5
del	342	501	354	513	595	794	5
trabajo	356	501	384	513	595	794	5
de	386	501	396	513	595	794	5
investigación	399	501	451	513	595	794	5
desarrollado.	453	501	505	513	595	794	5
Resultados	393	531	473	552	595	794	5
Primera	313	572	350	586	595	794	5
fase	353	572	373	586	595	794	5
Los	342	597	356	609	595	794	5
factores	360	597	392	609	595	794	5
de	396	597	406	609	595	794	5
riesgo	410	597	435	609	595	794	5
principales,	439	597	485	609	595	794	5
identificados	489	597	539	609	595	794	5
en	543	597	553	609	595	794	5
los	313	609	325	621	595	794	5
y	327	609	332	621	595	794	5
las	334	609	346	621	595	794	5
estudiantes	348	609	394	621	595	794	5
participantes,	396	609	450	621	595	794	5
se	452	609	462	621	595	794	5
encuentran	464	609	509	621	595	794	5
el	512	609	519	621	595	794	5
Bullying	521	609	553	621	595	794	5
(51%),	313	621	340	633	595	794	5
la	344	621	351	633	595	794	5
violencia	355	621	390	633	595	794	5
familiar	394	621	423	633	595	794	5
(48%)	427	621	451	633	595	794	5
y	455	621	460	633	595	794	5
el	464	621	471	633	595	794	5
alcoholismo	475	621	522	633	595	794	5
(47%),	526	621	553	633	595	794	5
los	313	633	325	645	595	794	5
cuales	327	633	353	645	595	794	5
predisponen	356	633	405	645	595	794	5
a	408	633	413	645	595	794	5
los	415	633	427	645	595	794	5
adolescentes	430	633	483	645	595	794	5
a	485	633	490	645	595	794	5
encontrarse	493	633	540	645	595	794	5
en	543	633	553	645	595	794	5
riesgo	313	645	338	657	595	794	5
(ver	340	645	356	657	595	794	5
Gráfica	358	645	387	657	595	794	5
1).	390	645	400	657	595	794	5
Factores	342	657	377	669	595	794	5
identificados	379	657	429	669	595	794	5
en	432	657	442	669	595	794	5
el	445	657	452	669	595	794	5
instrumento	455	657	502	669	595	794	5
¿���������	505	658	553	669	595	794	5
Qué	510	658	527	669	595	794	5
hace�	530	658	553	669	595	794	5
mos	313	670	330	681	595	794	5
actualmente	333	670	382	681	595	794	5
los	384	670	396	681	595	794	5
jóvenes?	398	670	434	681	595	794	5
El	342	681	350	693	595	794	5
bullying	351	681	382	693	595	794	5
fue	384	681	396	693	595	794	5
el	398	681	405	693	595	794	5
factor	407	681	429	693	595	794	5
de	431	681	441	693	595	794	5
riesgo	443	681	468	693	595	794	5
que	470	681	485	693	595	794	5
los	486	681	498	693	595	794	5
adolescentes	500	681	553	693	595	794	5
reconocieron	313	693	365	705	595	794	5
con	368	693	383	705	595	794	5
mayor	385	693	410	705	595	794	5
frecuencia.	413	693	457	705	595	794	5
Es	460	693	470	705	595	794	5
importante	473	693	515	705	595	794	5
destacar	518	693	553	705	595	794	5
que	313	705	328	717	595	794	5
el	332	705	339	717	595	794	5
6%	342	705	355	717	595	794	5
de	358	705	368	717	595	794	5
los	372	705	383	717	595	794	5
participantes	386	705	437	717	595	794	5
señalan	441	705	472	717	595	794	5
que	476	705	491	717	595	794	5
las	494	705	505	717	595	794	5
agresiones	509	705	553	717	595	794	5
físicas	313	717	339	729	595	794	5
son	341	717	356	729	595	794	5
las	359	717	370	729	595	794	5
conductas	373	717	414	729	595	794	5
comunes	416	717	453	729	595	794	5
que	456	717	471	729	595	794	5
realizan	473	717	505	729	595	794	5
los	508	717	519	729	595	794	5
jóvenes	522	717	553	729	595	794	5
Prevención	43	743	78	752	595	794	5
de	79	743	87	752	595	794	5
Riesgo	89	743	111	752	595	794	5
Adolescente	113	743	151	752	595	794	5
*	157	745	160	754	595	794	5
Silvia	165	743	182	752	595	794	5
G.	184	743	192	752	595	794	5
Argaez	193	743	215	752	595	794	5
Rodríguez,	217	743	251	752	595	794	5
Rebelín	253	743	278	752	595	794	5
Echeverría	279	743	313	752	595	794	5
Echeverría,	315	743	351	752	595	794	5
Nancy	353	743	373	752	595	794	5
M.	375	743	383	752	595	794	5
Evia	384	743	398	752	595	794	5
Alamilla	400	743	424	752	595	794	5
&	426	743	431	752	595	794	5
Carlos	433	743	453	752	595	794	5
D.	455	743	462	752	595	794	5
Carrillo	464	743	486	752	595	794	5
Trujillo	488	743	508	752	595	794	5
263	536	741	553	754	595	794	5
Gráfica	51	57	79	68	595	794	6
1.	81	57	87	68	595	794	6
Factores	90	57	121	68	595	794	6
identificados	123	57	168	68	595	794	6
en	170	57	179	68	595	794	6
el	181	57	187	68	595	794	6
instrumento	189	57	231	68	595	794	6
¿Qué	233	57	253	68	595	794	6
hacemos	256	57	288	68	595	794	6
actualmente	290	57	334	68	595	794	6
nosotros	336	57	367	68	595	794	6
los	369	57	379	68	595	794	6
jóvenes?	381	57	413	68	595	794	6
en	43	429	53	441	595	794	6
la	55	429	62	441	595	794	6
escuela,	64	429	97	441	595	794	6
a	100	429	105	441	595	794	6
través	107	429	131	441	595	794	6
de	133	429	143	441	595	794	6
golpes	146	429	172	441	595	794	6
y/o	174	429	186	441	595	794	6
lesiones	188	429	221	441	595	794	6
físicas.	224	429	252	441	595	794	6
El	254	429	262	441	595	794	6
10%	264	429	282	441	595	794	6
señala	43	441	69	453	595	794	6
que	72	441	87	453	595	794	6
suelen	90	441	117	453	595	794	6
agredirse	120	441	158	453	595	794	6
entre	161	441	181	453	595	794	6
sí	184	441	191	453	595	794	6
de	195	441	205	453	595	794	6
manera	208	441	238	453	595	794	6
verbal	241	441	266	453	595	794	6
por	269	441	282	453	595	794	6
medio	43	453	67	465	595	794	6
de	71	453	81	465	595	794	6
burlas	84	453	109	465	595	794	6
de	112	453	122	465	595	794	6
todo	126	453	143	465	595	794	6
tipo,	147	453	164	465	595	794	6
especialmente	167	453	225	465	595	794	6
centradas	229	453	268	465	595	794	6
en	272	453	282	465	595	794	6
la	43	465	50	477	595	794	6
apariencia	53	465	94	477	595	794	6
física.	97	465	121	477	595	794	6
El	124	465	132	477	595	794	6
3%	135	465	148	477	595	794	6
destaca	152	465	183	477	595	794	6
que	186	465	201	477	595	794	6
las	204	465	216	477	595	794	6
burlas	219	465	244	477	595	794	6
más	247	465	264	477	595	794	6
que	267	465	282	477	595	794	6
presentarse	43	477	90	489	595	794	6
cara	92	477	110	489	595	794	6
a	112	477	117	489	595	794	6
cara,	119	477	139	489	595	794	6
se	141	477	150	489	595	794	6
realizan	153	477	184	489	595	794	6
a�������������������������	186	477	282	489	595	794	6
través	193	477	218	489	595	794	6
de	220	477	230	489	595	794	6
internet.	232	477	264	489	595	794	6
Adi-	266	477	282	489	595	794	6
cionalmente,	43	489	94	501	595	794	6
el	96	489	103	501	595	794	6
8%	105	489	118	501	595	794	6
de	120	489	130	501	595	794	6
los	132	489	143	501	595	794	6
participantes	145	489	196	501	595	794	6
identifica	198	489	234	501	595	794	6
la	236	489	243	501	595	794	6
exclusión	245	489	282	501	595	794	6
de	43	501	53	513	595	794	6
algunas	55	501	87	513	595	794	6
personas	89	501	126	513	595	794	6
respecto	129	501	163	513	595	794	6
al	166	501	173	513	595	794	6
grupo,	175	501	201	513	595	794	6
como	203	501	225	513	595	794	6
una	228	501	243	513	595	794	6
conducta	246	501	282	513	595	794	6
habitual	43	513	74	525	595	794	6
en	78	513	88	525	595	794	6
el	91	513	98	525	595	794	6
entorno	102	513	132	525	595	794	6
escolar.	136	513	167	525	595	794	6
El	170	513	178	525	595	794	6
5%	182	513	195	525	595	794	6
señala	198	513	225	525	595	794	6
que	228	513	243	525	595	794	6
en	247	513	257	525	595	794	6
algún	260	513	282	525	595	794	6
momento	43	525	80	537	595	794	6
se	83	525	93	537	595	794	6
ha	96	525	106	537	595	794	6
sentido	110	525	139	537	595	794	6
ignorado	142	525	177	537	595	794	6
por	180	525	193	537	595	794	6
sus	197	525	211	537	595	794	6
compañeros	214	525	264	537	595	794	6
y	267	525	272	537	595	794	6
el	275	525	282	537	595	794	6
8%	43	537	56	549	595	794	6
indica	59	537	83	549	595	794	6
que	86	537	101	549	595	794	6
suele	105	537	126	549	595	794	6
aplicarse	130	537	166	549	595	794	6
la	169	537	176	549	595	794	6
ley	180	537	191	549	595	794	6
del	195	537	207	549	595	794	6
hielo.	210	537	232	549	595	794	6
Finalmente,	235	537	282	549	595	794	6
el	43	549	50	561	595	794	6
4%	52	549	65	561	595	794	6
identifica	68	549	104	561	595	794	6
las	107	549	118	561	595	794	6
amenazas	121	549	163	561	595	794	6
de	166	549	176	561	595	794	6
agresión	179	549	213	561	595	794	6
como	216	549	238	561	595	794	6
conductas	241	549	282	561	595	794	6
presentes	43	561	82	573	595	794	6
entre	85	561	105	573	595	794	6
compañeros.	108	561	160	573	595	794	6
El	71	573	79	585	595	794	6
segundo	82	573	116	585	595	794	6
factor	119	573	141	585	595	794	6
señalado	144	573	180	585	595	794	6
con	183	573	197	585	595	794	6
mayor	200	573	225	585	595	794	6
presencia	228	573	266	585	595	794	6
por	269	573	282	585	595	794	6
los	43	585	54	597	595	794	6
adolescentes	56	585	108	597	595	794	6
fue	111	585	123	597	595	794	6
la	125	585	132	597	595	794	6
violencia	135	585	169	597	595	794	6
familiar.	171	585	202	597	595	794	6
El	204	585	212	597	595	794	6
9%	214	585	227	597	595	794	6
de	230	585	240	597	595	794	6
los	242	585	253	597	595	794	6
partici-	256	585	282	597	595	794	6
pantes	43	597	69	609	595	794	6
señala	72	597	98	609	595	794	6
que	101	597	116	609	595	794	6
cuando	119	597	148	609	595	794	6
se	151	597	160	609	595	794	6
portan	163	597	188	609	595	794	6
mal	191	597	205	609	595	794	6
reciben	208	597	237	609	595	794	6
golpes	240	597	266	609	595	794	6
por	269	597	282	609	595	794	6
parte	43	609	63	621	595	794	6
de	66	609	76	621	595	794	6
sus	79	609	93	621	595	794	6
padres;	96	609	125	621	595	794	6
el	128	609	135	621	595	794	6
39%	138	609	156	621	595	794	6
señala	159	609	185	621	595	794	6
que	188	609	203	621	595	794	6
suelen	206	609	232	621	595	794	6
presentarse	235	609	282	621	595	794	6
frecuentes	43	621	84	633	595	794	6
peleas	87	621	113	633	595	794	6
con	116	621	130	633	595	794	6
sus	133	621	147	633	595	794	6
padres;	150	621	180	633	595	794	6
el	183	621	190	633	595	794	6
8%	193	621	206	633	595	794	6
señaló	209	621	235	633	595	794	6
que	238	621	253	633	595	794	6
suelen	256	621	282	633	595	794	6
llamarlos	43	633	78	645	595	794	6
por	80	633	93	645	595	794	6
apodos	96	633	125	645	595	794	6
en	127	633	137	645	595	794	6
su	140	633	149	645	595	794	6
casa	152	633	171	645	595	794	6
y	173	633	178	645	595	794	6
el	180	633	187	645	595	794	6
5%	190	633	203	645	595	794	6
indica	205	633	228	645	595	794	6
que	231	633	246	645	595	794	6
perciben	248	633	282	645	595	794	6
un	43	645	52	657	595	794	6
trato	56	645	73	657	595	794	6
agresivo	77	645	110	657	595	794	6
hacia	113	645	134	657	595	794	6
ellos	138	645	156	657	595	794	6
en	159	645	169	657	595	794	6
casa.	172	645	193	657	595	794	6
De	197	645	208	657	595	794	6
manera	211	645	242	657	595	794	6
adicional,	245	645	282	657	595	794	6
se	43	657	52	669	595	794	6
encontró	55	657	89	669	595	794	6
que	92	657	107	669	595	794	6
el	109	657	116	669	595	794	6
9%	119	657	132	669	595	794	6
de	134	657	144	669	595	794	6
los	147	657	158	669	595	794	6
participantes	161	657	211	669	595	794	6
señala	214	657	240	669	595	794	6
que	242	657	257	669	595	794	6
en	260	657	270	669	595	794	6
su	273	657	282	669	595	794	6
casa	43	669	61	681	595	794	6
suelen	64	669	90	681	595	794	6
resolverse	92	669	133	681	595	794	6
los	135	669	147	681	595	794	6
problemas	149	669	190	681	595	794	6
con	193	669	207	681	595	794	6
insultos	210	669	240	681	595	794	6
y	242	669	247	681	595	794	6
golpes	249	669	275	681	595	794	6
y	278	669	282	681	595	794	6
el	43	681	49	693	595	794	6
17%	52	681	69	693	595	794	6
dice	71	681	88	693	595	794	6
que	90	681	105	693	595	794	6
sus	107	681	121	693	595	794	6
padres	123	681	150	693	595	794	6
tienden	152	681	181	693	595	794	6
a	183	681	188	693	595	794	6
pelear	190	681	215	693	595	794	6
constantemente.	217	681	282	693	595	794	6
El	43	693	50	705	595	794	6
maltrato	54	693	86	705	595	794	6
recibido	90	693	121	705	595	794	6
constituye	125	693	165	705	595	794	6
un	169	693	179	705	595	794	6
tipo	183	693	197	705	595	794	6
de	201	693	211	705	595	794	6
violencia	215	693	249	705	595	794	6
directa,	253	693	282	705	595	794	6
mientras	43	705	76	717	595	794	6
que	80	705	95	717	595	794	6
el	98	705	105	717	595	794	6
ser	109	705	121	717	595	794	6
testigo	125	705	151	717	595	794	6
de	154	705	164	717	595	794	6
la	168	705	175	717	595	794	6
violencia	178	705	213	717	595	794	6
entre	216	705	236	717	595	794	6
los	240	705	251	717	595	794	6
padres	255	705	282	717	595	794	6
264	43	741	59	754	595	794	6
constituye	313	429	353	441	595	794	6
un	355	429	365	441	595	794	6
tipo	368	429	382	441	595	794	6
de	385	429	395	441	595	794	6
violencia	397	429	432	441	595	794	6
indirecta	434	429	467	441	595	794	6
con	470	429	484	441	595	794	6
importantes	487	429	533	441	595	794	6
con-	535	429	553	441	595	794	6
secuencias	313	441	357	453	595	794	6
para	360	441	377	453	595	794	6
los	380	441	391	453	595	794	6
menores	393	441	428	453	595	794	6
(Bastarrachea,	430	441	488	453	595	794	6
n.d.).	490	441	510	453	595	794	6
El	342	453	350	465	595	794	6
tercer	351	453	374	465	595	794	6
factor	376	453	399	465	595	794	6
identificado	401	453	446	465	595	794	6
fue	448	453	461	465	595	794	6
el	463	453	470	465	595	794	6
consumo	471	453	508	465	595	794	6
de	510	453	520	465	595	794	6
alcohol.	522	453	553	465	595	794	6
El	313	465	321	477	595	794	6
47%	324	465	342	477	595	794	6
de	345	465	355	477	595	794	6
los	359	465	370	477	595	794	6
adolescentes	373	465	426	477	595	794	6
señaló	429	465	456	477	595	794	6
que	459	465	474	477	595	794	6
sus	477	465	491	477	595	794	6
amigos	494	465	523	477	595	794	6
suelen	526	465	553	477	595	794	6
consumir	313	477	350	489	595	794	6
alcohol,	353	477	384	489	595	794	6
el	388	477	395	489	595	794	6
42%	398	477	416	489	595	794	6
de	420	477	430	489	595	794	6
los	433	477	444	489	595	794	6
adolescentes	448	477	501	489	595	794	6
dice	504	477	521	489	595	794	6
que	524	477	539	489	595	794	6
en	543	477	553	489	595	794	6
las	313	489	325	501	595	794	6
fiestas	327	489	353	501	595	794	6
a	355	489	360	501	595	794	6
las	363	489	374	501	595	794	6
que	377	489	392	501	595	794	6
normalmente	394	489	447	501	595	794	6
asiste	449	489	473	501	595	794	6
suele	475	489	496	501	595	794	6
haber	499	489	522	501	595	794	6
alcohol	524	489	553	501	595	794	6
y	313	501	318	513	595	794	6
el	321	501	328	513	595	794	6
6%	331	501	344	513	595	794	6
indica	347	501	371	513	595	794	6
que	374	501	389	513	595	794	6
cuando	392	501	422	513	595	794	6
en	425	501	435	513	595	794	6
una	438	501	453	513	595	794	6
fiesta	456	501	478	513	595	794	6
ya	481	501	490	513	595	794	6
no	493	501	503	513	595	794	6
hay	507	501	521	513	595	794	6
alcohol	524	501	553	513	595	794	6
prefieren	313	513	349	525	595	794	6
retirarse.	352	513	387	525	595	794	6
El	390	513	398	525	595	794	6
6%	401	513	414	525	595	794	6
afirma	417	513	442	525	595	794	6
consumir	445	513	482	525	595	794	6
bebidas	485	513	516	525	595	794	6
alcohóli-	519	513	553	525	595	794	6
cas,	313	525	330	537	595	794	6
mientras	332	525	366	537	595	794	6
que	369	525	384	537	595	794	6
el	386	525	393	537	595	794	6
5%	395	525	408	537	595	794	6
indicó	411	525	434	537	595	794	6
que	436	525	451	537	595	794	6
ha	454	525	464	537	595	794	6
llegado	466	525	495	537	595	794	6
tarde	497	525	518	537	595	794	6
a	520	525	525	537	595	794	6
clases	527	525	553	537	595	794	6
por	313	537	326	549	595	794	6
haber	329	537	352	549	595	794	6
bebido	355	537	382	549	595	794	6
alcohol.	385	537	416	549	595	794	6
En	418	537	429	549	595	794	6
contraste	432	537	469	549	595	794	6
a	472	537	477	549	595	794	6
lo	480	537	487	549	595	794	6
anterior,	490	537	522	549	595	794	6
el	525	537	532	549	595	794	6
45%	535	537	553	549	595	794	6
de	313	549	323	561	595	794	6
los	326	549	338	561	595	794	6
participantes	341	549	392	561	595	794	6
señaló	395	549	421	561	595	794	6
que	424	549	439	561	595	794	6
controla	442	549	474	561	595	794	6
su	477	549	486	561	595	794	6
deseo	489	549	514	561	595	794	6
de	517	549	527	561	595	794	6
beber	530	549	553	561	595	794	6
alcohol	313	561	342	573	595	794	6
y	344	561	349	573	595	794	6
el	351	561	358	573	595	794	6
30%	361	561	379	573	595	794	6
dicen	381	561	403	573	595	794	6
que	405	561	420	573	595	794	6
los	423	561	434	573	595	794	6
regañan	437	561	470	573	595	794	6
sus	472	561	486	573	595	794	6
padres	489	561	516	573	595	794	6
si	519	561	525	573	595	794	6
beben	528	561	553	573	595	794	6
alcohol.	313	573	344	585	595	794	6
Estos	347	573	370	585	595	794	6
resultados	372	573	414	585	595	794	6
evidencian	417	573	460	585	595	794	6
cómo,	463	573	487	585	595	794	6
de	490	573	500	585	595	794	6
acuerdo	503	573	535	585	595	794	6
con	538	573	553	585	595	794	6
Escalante	313	585	353	597	595	794	6
y	356	585	361	597	595	794	6
Sánchez	364	585	399	597	595	794	6
en	402	585	412	597	595	794	6
Vázquez	415	585	450	597	595	794	6
(2008)	454	585	480	597	595	794	6
el	483	585	490	597	595	794	6
alcohol	493	585	522	597	595	794	6
es	525	585	534	597	595	794	6
una	538	585	553	597	595	794	6
de	313	597	323	609	595	794	6
las	327	597	338	609	595	794	6
principales	342	597	385	609	595	794	6
sustancias	389	597	431	609	595	794	6
consumidas	435	597	483	609	595	794	6
por	487	597	500	609	595	794	6
la	504	597	511	609	595	794	6
población	514	597	553	609	595	794	6
estudiantil	313	609	354	621	595	794	6
y	356	609	361	621	595	794	6
los	363	609	375	621	595	794	6
amigos	377	609	406	621	595	794	6
representan	409	609	457	621	595	794	6
una	459	609	474	621	595	794	6
gran	477	609	495	621	595	794	6
influencia.	497	609	538	621	595	794	6
A	342	621	348	633	595	794	6
través	350	621	374	633	595	794	6
de	377	621	387	633	595	794	6
los	390	621	402	633	595	794	6
carteles	405	621	436	633	595	794	6
se	439	621	449	633	595	794	6
observó	452	621	484	633	595	794	6
que	486	621	501	633	595	794	6
los	504	621	516	633	595	794	6
alumnos	519	621	553	633	595	794	6
cuentan	313	633	345	645	595	794	6
con	350	633	364	645	595	794	6
gran	369	633	387	645	595	794	6
de	430	633	440	645	595	794	6
información	444	633	491	645	595	794	6
acerca	495	633	522	645	595	794	6
de	527	633	537	645	595	794	6
los	541	633	553	645	595	794	6
factores	313	645	345	657	595	794	6
de	349	645	359	657	595	794	6
riesgo,	363	645	390	657	595	794	6
la	393	645	400	657	595	794	6
cual	404	645	420	657	595	794	6
les	424	645	436	657	595	794	6
permite	439	645	469	657	595	794	6
identificar	473	645	511	657	595	794	6
el	515	645	522	657	595	794	6
peligro	526	645	553	657	595	794	6
en	313	657	323	669	595	794	6
determinadas	326	657	380	669	595	794	6
conductas.	383	657	426	669	595	794	6
Por	429	657	443	669	595	794	6
ejemplo,	446	657	480	669	595	794	6
en	482	657	492	669	595	794	6
los	495	657	506	669	595	794	6
carteles	509	657	540	669	595	794	6
de	543	657	553	669	595	794	6
sexualidad	313	669	356	681	595	794	6
destacan	361	669	397	681	595	794	6
los	401	669	413	681	595	794	6
comentarios	417	669	466	681	595	794	6
acerca	470	669	497	681	595	794	6
de	502	669	512	681	595	794	6
la	516	669	523	681	595	794	6
impor-	527	669	553	681	595	794	6
tancia	313	681	337	693	595	794	6
de	340	681	350	693	595	794	6
usar	353	681	371	693	595	794	6
preservativo	374	681	423	693	595	794	6
para	426	681	444	693	595	794	6
tener	447	681	468	693	595	794	6
relaciones	471	681	512	693	595	794	6
sexuales,	515	681	553	693	595	794	6
ya	313	693	323	705	595	794	6
que	326	693	341	705	595	794	6
protege	344	693	374	705	595	794	6
contra	377	693	402	705	595	794	6
Infecciones	405	693	450	705	595	794	6
de	453	693	463	705	595	794	6
Transmisión	466	693	515	705	595	794	6
Sexual	518	693	545	705	595	794	6
y	548	693	553	705	595	794	6
embarazos	313	705	358	717	595	794	6
no	361	705	371	717	595	794	6
deseados.	375	705	416	717	595	794	6
Por	420	705	434	717	595	794	6
otro	437	705	453	717	595	794	6
lado,	456	705	476	717	595	794	6
en	479	705	489	717	595	794	6
los	493	705	504	717	595	794	6
carteles	508	705	539	717	595	794	6
de	543	705	553	717	595	794	6
delincuencia	313	717	363	729	595	794	6
se	366	717	376	729	595	794	6
resalta	379	717	406	729	595	794	6
el	409	717	416	729	595	794	6
que	418	717	433	729	595	794	6
muchos	436	717	468	729	595	794	6
jóvenes	471	717	502	729	595	794	6
no	505	717	515	729	595	794	6
respetan	518	717	553	729	595	794	6
Psicologia	264	744	296	753	595	794	6
Escolar	298	744	321	753	595	794	6
e	323	744	327	753	595	794	6
Educacional,	329	744	369	753	595	794	6
SP.	371	744	382	753	595	794	6
Volume	383	744	407	753	595	794	6
22,	409	744	418	753	595	794	6
Número	420	744	445	753	595	794	6
2,	447	744	453	753	595	794	6
Maio/Agosto	455	744	494	753	595	794	6
de	496	744	504	753	595	794	6
2018:	506	744	523	753	595	794	6
259-269.	525	744	553	753	595	794	6
las	43	45	54	57	595	794	7
normas	59	45	89	57	595	794	7
y	93	45	98	57	595	794	7
debido	103	45	130	57	595	794	7
a	134	45	139	57	595	794	7
ello,	144	45	161	57	595	794	7
se	165	45	175	57	595	794	7
involucran	180	45	221	57	595	794	7
en	225	45	235	57	595	794	7
problemas	240	45	282	57	595	794	7
que	43	57	58	69	595	794	7
pueden	62	57	92	69	595	794	7
traer	97	57	115	69	595	794	7
como	120	57	142	69	595	794	7
consecuencia	146	57	201	69	595	794	7
ir	206	57	211	69	595	794	7
a	215	57	220	69	595	794	7
prisión.	225	57	254	69	595	794	7
Sobre	258	57	282	69	595	794	7
los	43	69	54	81	595	794	7
carteles	59	69	90	81	595	794	7
de	95	69	105	81	595	794	7
consumo	110	69	147	81	595	794	7
de	151	69	161	81	595	794	7
sustancias	166	69	209	81	595	794	7
resaltan	214	69	246	81	595	794	7
algunas	251	69	282	81	595	794	7
consecuencias	43	81	102	93	595	794	7
fisiológicas	105	81	149	93	595	794	7
de	152	81	162	93	595	794	7
éstas	165	81	187	93	595	794	7
y	190	81	195	93	595	794	7
señalan	198	81	229	93	595	794	7
que	232	81	247	93	595	794	7
muchos	251	81	282	93	595	794	7
jóvenes	43	93	74	105	595	794	7
no	76	93	86	105	595	794	7
están	89	93	111	105	595	794	7
informados	114	93	158	105	595	794	7
de	161	93	171	105	595	794	7
las	174	93	185	105	595	794	7
mismas,	188	93	221	105	595	794	7
especialmente	224	93	282	105	595	794	7
en	43	105	53	117	595	794	7
relación	56	105	88	117	595	794	7
al	91	105	98	117	595	794	7
consumo	102	105	138	117	595	794	7
de	142	105	152	117	595	794	7
alcohol,	155	105	186	117	595	794	7
que	190	105	205	117	595	794	7
es	208	105	218	117	595	794	7
el	221	105	228	117	595	794	7
más	232	105	249	117	595	794	7
común.	253	105	282	117	595	794	7
En	43	117	54	129	595	794	7
relación	56	117	88	129	595	794	7
con	91	117	105	129	595	794	7
los	108	117	119	129	595	794	7
carteles	122	117	154	129	595	794	7
de	156	117	166	129	595	794	7
autolesiones,	169	117	222	129	595	794	7
comentan	225	117	264	129	595	794	7
que	267	117	282	129	595	794	7
esta	43	129	60	141	595	794	7
situación	63	129	99	141	595	794	7
se	102	129	112	141	595	794	7
presenta	115	129	150	141	595	794	7
en	154	129	164	141	595	794	7
personas	168	129	205	141	595	794	7
de	208	129	218	141	595	794	7
su	222	129	232	141	595	794	7
edad	235	129	255	141	595	794	7
y	259	129	263	141	595	794	7
que	267	129	282	141	595	794	7
han	43	141	58	153	595	794	7
sabido	60	141	87	153	595	794	7
de	90	141	100	153	595	794	7
algunos	103	141	134	153	595	794	7
casos	137	141	161	153	595	794	7
que	164	141	179	153	595	794	7
son	181	141	196	153	595	794	7
resultado	199	141	236	153	595	794	7
de	239	141	249	153	595	794	7
los	252	141	263	153	595	794	7
pro-	266	141	282	153	595	794	7
blemas	43	153	72	165	595	794	7
familiares.	75	153	116	165	595	794	7
En	119	153	130	165	595	794	7
relación	133	153	165	165	595	794	7
a	168	153	173	165	595	794	7
los	176	153	187	165	595	794	7
carteles	191	153	222	165	595	794	7
de	225	153	235	165	595	794	7
pandilleris-	239	153	282	165	595	794	7
mo,	43	165	58	177	595	794	7
externan	61	165	96	177	595	794	7
que	99	165	114	177	595	794	7
existen	117	165	145	177	595	794	7
muchas	148	165	180	177	595	794	7
pandillas	183	165	218	177	595	794	7
juveniles	221	165	256	177	595	794	7
en	259	165	269	177	595	794	7
su	273	165	282	177	595	794	7
entorno	43	177	73	189	595	794	7
y	76	177	80	189	595	794	7
que	83	177	98	189	595	794	7
muchas	100	177	132	189	595	794	7
veces	134	177	158	189	595	794	7
los	161	177	172	189	595	794	7
jóvenes	175	177	206	189	595	794	7
se	208	177	218	189	595	794	7
dejan	220	177	242	189	595	794	7
llevar	245	177	266	189	595	794	7
por	269	177	282	189	595	794	7
la	43	189	50	201	595	794	7
popularidad	53	189	100	201	595	794	7
o	103	189	108	201	595	794	7
la	112	189	119	201	595	794	7
pertenencia	122	189	169	201	595	794	7
a	172	189	177	201	595	794	7
un	181	189	191	201	595	794	7
grupo,	194	189	219	201	595	794	7
pero	223	189	241	201	595	794	7
no	244	189	254	201	595	794	7
miden	258	189	282	201	595	794	7
las	43	201	54	213	595	794	7
consecuencias	58	201	117	213	595	794	7
y	121	201	126	213	595	794	7
acaban	130	201	159	213	595	794	7
realizando	163	201	205	213	595	794	7
actos	209	201	230	213	595	794	7
ilegales.	234	201	267	213	595	794	7
En	271	201	282	213	595	794	7
relación	43	213	74	225	595	794	7
a	77	213	82	225	595	794	7
los	85	213	96	225	595	794	7
carteles	99	213	130	225	595	794	7
de	133	213	143	225	595	794	7
bullying,	146	213	179	225	595	794	7
los	182	213	193	225	595	794	7
alumnos	196	213	230	225	595	794	7
señalan	233	213	264	225	595	794	7
que	267	213	282	225	595	794	7
éste	43	225	60	237	595	794	7
está	64	225	81	237	595	794	7
constantemente	86	225	150	237	595	794	7
presente	154	225	189	237	595	794	7
en	194	225	204	237	595	794	7
el	208	225	215	237	595	794	7
ámbito	220	225	247	237	595	794	7
escolar,	251	225	282	237	595	794	7
pues	43	237	62	249	595	794	7
entre	65	237	85	249	595	794	7
ellos	88	237	107	249	595	794	7
mismos	110	237	141	249	595	794	7
se	144	237	153	249	595	794	7
ponen	156	237	181	249	595	794	7
apodos	184	237	214	249	595	794	7
o	217	237	222	249	595	794	7
sobrenombres	225	237	282	249	595	794	7
despectivos.	43	249	93	261	595	794	7
También	95	249	129	261	595	794	7
señalan	132	249	164	261	595	794	7
que	167	249	182	261	595	794	7
hay	185	249	199	261	595	794	7
compañeros	202	249	252	261	595	794	7
que	255	249	270	261	595	794	7
se	273	249	282	261	595	794	7
pelean	43	261	70	273	595	794	7
a	72	261	77	273	595	794	7
golpes,	79	261	108	273	595	794	7
se	110	261	120	273	595	794	7
insultan	122	261	153	273	595	794	7
y	155	261	160	273	595	794	7
se	162	261	171	273	595	794	7
amenazan.	173	261	218	273	595	794	7
Además	220	261	253	273	595	794	7
de	255	261	265	273	595	794	7
que	267	261	282	273	595	794	7
no	43	273	53	285	595	794	7
saben	55	273	80	285	595	794	7
distinguir	82	273	118	285	595	794	7
entre	121	273	142	285	595	794	7
llevarse	144	273	175	285	595	794	7
fuerte	178	273	201	285	595	794	7
y	203	273	208	285	595	794	7
la	211	273	218	285	595	794	7
violencia	220	273	255	285	595	794	7
con	258	273	272	285	595	794	7
la	275	273	282	285	595	794	7
cual	43	285	59	297	595	794	7
lastiman	62	285	95	297	595	794	7
a	98	285	103	297	595	794	7
otros.	105	285	128	297	595	794	7
Finalmente,	71	297	118	309	595	794	7
en	121	297	131	309	595	794	7
los	135	297	146	309	595	794	7
carteles	150	297	181	309	595	794	7
de	185	297	195	309	595	794	7
violencia	199	297	234	309	595	794	7
familiar	237	297	266	309	595	794	7
co-	270	297	282	309	595	794	7
mentan	43	309	73	321	595	794	7
que	76	309	91	321	595	794	7
muchas	94	309	125	321	595	794	7
veces	128	309	152	321	595	794	7
la	155	309	162	321	595	794	7
comunicación	165	309	220	321	595	794	7
entre	223	309	243	321	595	794	7
e	277	309	282	321	595	794	7
hijos	43	321	61	333	595	794	7
no	65	321	75	333	595	794	7
es	78	321	88	333	595	794	7
buena	91	321	116	333	595	794	7
y	120	321	124	333	595	794	7
que	128	321	143	333	595	794	7
hay	146	321	161	333	595	794	7
muchos	164	321	196	333	595	794	7
padres	199	321	227	333	595	794	7
y	230	321	235	333	595	794	7
madres	238	321	268	333	595	794	7
de	272	321	282	333	595	794	7
familia	43	333	69	345	595	794	7
que	72	333	87	345	595	794	7
optan	91	333	113	345	595	794	7
por	117	333	130	345	595	794	7
el	134	333	141	345	595	794	7
maltrato	145	333	177	345	595	794	7
como	181	333	203	345	595	794	7
medio	207	333	231	345	595	794	7
de	235	333	245	345	595	794	7
“educar”	249	333	282	345	595	794	7
a	43	345	48	357	595	794	7
los	51	345	63	357	595	794	7
hijos.	67	345	88	357	595	794	7
Comentan	92	345	133	357	595	794	7
que	137	345	152	357	595	794	7
en	156	345	166	357	595	794	7
ocasiones	170	345	210	357	595	794	7
algunos	214	345	246	357	595	794	7
de	250	345	260	357	595	794	7
ellos	264	345	282	357	595	794	7
han	43	357	58	369	595	794	7
pasado	61	357	91	369	595	794	7
por	94	357	107	369	595	794	7
esa	111	357	125	369	595	794	7
situación.	129	357	167	369	595	794	7
Situación	171	357	208	369	595	794	7
que	211	357	226	369	595	794	7
contribuye	230	357	271	369	595	794	7
al	275	357	282	369	595	794	7
riesgo	43	369	67	381	595	794	7
de	70	369	80	381	595	794	7
los	83	369	94	381	595	794	7
adolescentes,	97	369	153	381	595	794	7
ya	156	369	165	381	595	794	7
que	168	369	183	381	595	794	7
ellos	186	369	204	381	595	794	7
señalan	207	369	239	381	595	794	7
que	242	369	257	381	595	794	7
cuan-	260	369	282	381	595	794	7
do	43	381	53	393	595	794	7
se	56	381	65	393	595	794	7
sienten	69	381	98	393	595	794	7
con	101	381	116	393	595	794	7
confusión	119	381	157	393	595	794	7
y	161	381	165	393	595	794	7
dudas	169	381	193	393	595	794	7
evitan	196	381	220	393	595	794	7
preguntarles	224	381	274	393	595	794	7
a	277	381	282	393	595	794	7
sus	43	393	57	405	595	794	7
padres	59	393	86	405	595	794	7
y	89	393	93	405	595	794	7
madres,	96	393	128	405	595	794	7
por	131	393	144	405	595	794	7
temor	146	393	169	405	595	794	7
al	172	393	179	405	595	794	7
maltrato.	181	393	216	405	595	794	7
Por	219	393	233	405	595	794	7
el	235	393	242	405	595	794	7
contrario,	245	393	282	405	595	794	7
recurren	43	405	76	417	595	794	7
a	79	405	84	417	595	794	7
amigos(as)	88	405	132	417	595	794	7
o	135	405	140	417	595	794	7
compañeros(as)	144	405	209	417	595	794	7
quienes	212	405	244	417	595	794	7
a	247	405	252	417	595	794	7
su	255	405	265	417	595	794	7
vez	268	405	282	417	595	794	7
comparten	43	417	85	429	595	794	7
sus	89	417	103	429	595	794	7
mismos	106	417	137	429	595	794	7
cuestionamientos	141	417	211	429	595	794	7
y	214	417	219	429	595	794	7
sus	222	417	236	429	595	794	7
decisiones	240	417	282	429	595	794	7
no	43	429	53	441	595	794	7
se	55	429	65	441	595	794	7
sustentan	67	429	106	441	595	794	7
en	109	429	119	441	595	794	7
información	121	429	168	441	595	794	7
adecuada.	170	429	212	441	595	794	7
Con	71	441	87	453	595	794	7
base	90	441	110	453	595	794	7
en	113	441	123	453	595	794	7
los	126	441	138	453	595	794	7
anteriores	141	441	181	453	595	794	7
resultados,	184	441	228	453	595	794	7
se	231	441	240	453	595	794	7
identifica-	244	441	282	453	595	794	7
ron	43	453	56	465	595	794	7
como	58	453	80	465	595	794	7
principales	82	453	125	465	595	794	7
problemáticas	127	453	183	465	595	794	7
a	186	453	191	465	595	794	7
trabajar	193	453	223	465	595	794	7
en	226	453	236	465	595	794	7
la	238	453	245	465	595	794	7
interven-	247	453	282	465	595	794	7
ción	43	465	59	477	595	794	7
con	62	465	76	477	595	794	7
padres	79	465	106	477	595	794	7
y	109	465	113	477	595	794	7
madres	116	465	146	477	595	794	7
de	149	465	159	477	595	794	7
familia,	161	465	190	477	595	794	7
el	192	465	199	477	595	794	7
bullying,	202	465	235	477	595	794	7
la	237	465	244	477	595	794	7
violencia	247	465	282	477	595	794	7
familiar	43	477	72	489	595	794	7
y	75	477	80	489	595	794	7
el	84	477	91	489	595	794	7
alcoholismo.	95	477	145	489	595	794	7
La	149	477	159	489	595	794	7
propuesta	162	477	202	489	595	794	7
de	206	477	216	489	595	794	7
intervención	220	477	269	489	595	794	7
se	273	477	282	489	595	794	7
presentó	43	489	78	501	595	794	7
a	80	489	85	501	595	794	7
las	87	489	98	501	595	794	7
autoridades	101	489	148	501	595	794	7
de	150	489	160	501	595	794	7
la	162	489	169	501	595	794	7
Escuela	171	489	203	501	595	794	7
para	206	489	224	501	595	794	7
su	226	489	235	501	595	794	7
aprobación	238	489	282	501	595	794	7
y	43	501	47	513	595	794	7
posteriormente,	49	501	111	513	595	794	7
se	113	501	123	513	595	794	7
invitó	125	501	146	513	595	794	7
a	148	501	153	513	595	794	7
los	155	501	166	513	595	794	7
padres	168	501	196	513	595	794	7
y	198	501	202	513	595	794	7
madres	204	501	234	513	595	794	7
a	236	501	241	513	595	794	7
participar.	243	501	282	513	595	794	7
Segunda	43	536	85	550	595	794	7
Fase	88	536	110	550	595	794	7
El	71	561	79	573	595	794	7
objetivo	81	561	112	573	595	794	7
general	115	561	145	573	595	794	7
fue	148	561	160	573	595	794	7
brindar	163	561	191	573	595	794	7
a	193	561	198	573	595	794	7
los	201	561	212	573	595	794	7
padres	215	561	242	573	595	794	7
y	245	561	249	573	595	794	7
madres	252	561	282	573	595	794	7
de	43	573	53	585	595	794	7
familia	57	573	83	585	595	794	7
información	88	573	135	585	595	794	7
acerca	139	573	166	585	595	794	7
de	171	573	181	585	595	794	7
los	186	573	197	585	595	794	7
principales	202	573	245	585	595	794	7
factores	250	573	282	585	595	794	7
de	43	585	53	597	595	794	7
riesgo	56	585	81	597	595	794	7
a	85	585	90	597	595	794	7
los	94	585	105	597	595	794	7
cuales	109	585	135	597	595	794	7
se	139	585	148	597	595	794	7
encuentran	152	585	197	597	595	794	7
expuestos	201	585	242	597	595	794	7
sus	246	585	260	597	595	794	7
hijos	264	585	282	597	595	794	7
e	43	597	48	609	595	794	7
hijas;	51	597	72	609	595	794	7
así	76	597	88	609	595	794	7
como	92	597	114	609	595	794	7
herramientas	117	597	170	609	595	794	7
básicas	173	597	204	609	595	794	7
que	208	597	223	609	595	794	7
promuevan	226	597	271	609	595	794	7
la	275	597	282	609	595	794	7
comunicación	43	609	98	621	595	794	7
y	100	609	105	621	595	794	7
la	107	609	114	621	595	794	7
prevención	117	609	161	621	595	794	7
en	163	609	173	621	595	794	7
los	176	609	187	621	595	794	7
menores.	190	609	227	621	595	794	7
Los	230	609	244	621	595	794	7
objetivos	247	609	282	621	595	794	7
específicos	43	621	88	633	595	794	7
fueron:	90	621	118	633	595	794	7
A)	121	621	130	633	595	794	7
Dar	132	621	147	633	595	794	7
a	150	621	155	633	595	794	7
conocer	158	621	190	633	595	794	7
a	192	621	197	633	595	794	7
los	200	621	212	633	595	794	7
padres	214	621	242	633	595	794	7
y	245	621	249	633	595	794	7
madres	252	621	282	633	595	794	7
participantes	43	633	94	645	595	794	7
el	97	633	104	645	595	794	7
trabajo	107	633	134	645	595	794	7
de	137	633	147	645	595	794	7
investigación	151	633	203	645	595	794	7
en	206	633	216	645	595	794	7
proceso.	219	633	253	645	595	794	7
B)	256	633	265	645	595	794	7
Ex-	269	633	282	645	595	794	7
plicar	43	645	64	657	595	794	7
el	67	645	74	657	595	794	7
bullying,	77	645	110	657	595	794	7
la	113	645	120	657	595	794	7
violencia	123	645	158	657	595	794	7
familiar	160	645	189	657	595	794	7
y	192	645	197	657	595	794	7
el	200	645	207	657	595	794	7
alcoholismo	210	645	257	657	595	794	7
como	260	645	282	657	595	794	7
factores	43	657	75	669	595	794	7
de	78	657	88	669	595	794	7
riesgo	91	657	116	669	595	794	7
en	119	657	129	669	595	794	7
los	133	657	144	669	595	794	7
adolescentes,	148	657	203	669	595	794	7
con	207	657	221	669	595	794	7
la	225	657	232	669	595	794	7
finalidad	235	657	269	669	595	794	7
de	272	657	282	669	595	794	7
que	43	669	58	681	595	794	7
los	60	669	72	681	595	794	7
padres	74	669	102	681	595	794	7
y	105	669	109	681	595	794	7
madres	112	669	142	681	595	794	7
puedan	145	669	175	681	595	794	7
identificarlos	177	669	227	681	595	794	7
y	230	669	235	681	595	794	7
realizar	237	669	267	681	595	794	7
ac-	270	669	282	681	595	794	7
ciones	43	681	69	693	595	794	7
para	72	681	90	693	595	794	7
prevenirlo.	94	681	136	693	595	794	7
C)	140	681	150	693	595	794	7
Evaluar	154	681	184	693	595	794	7
la	188	681	195	693	595	794	7
comprensión,	199	681	253	693	595	794	7
de	257	681	267	693	595	794	7
los	271	681	282	693	595	794	7
padres	43	693	70	705	595	794	7
y	73	693	77	705	595	794	7
madres,	80	693	112	705	595	794	7
acerca	115	693	142	705	595	794	7
de	144	693	154	705	595	794	7
cada	157	693	176	705	595	794	7
factor	179	693	201	705	595	794	7
de	204	693	214	705	595	794	7
riesgo;	216	693	243	705	595	794	7
así	246	693	258	705	595	794	7
como	260	693	282	705	595	794	7
la	43	705	50	717	595	794	7
identificación	53	705	105	717	595	794	7
de	108	705	118	717	595	794	7
acciones	121	705	156	717	595	794	7
de	160	705	170	717	595	794	7
prevención.	173	705	219	717	595	794	7
Finalmente,	222	705	269	717	595	794	7
D)	273	705	282	717	595	794	7
Evaluar	43	717	73	729	595	794	7
la	75	717	82	729	595	794	7
importancia	85	717	131	729	595	794	7
y	134	717	138	729	595	794	7
utilidad	141	717	169	729	595	794	7
del	172	717	184	729	595	794	7
contenido	186	717	225	729	595	794	7
del	228	717	240	729	595	794	7
taller	242	717	262	729	595	794	7
para	264	717	282	729	595	794	7
los	313	45	325	57	595	794	7
participantes	329	45	380	57	595	794	7
tomando	383	45	418	57	595	794	7
como	422	45	444	57	595	794	7
base	448	45	468	57	595	794	7
su	471	45	481	57	595	794	7
rol	485	45	495	57	595	794	7
y	498	45	503	57	595	794	7
experiencia	507	45	553	57	595	794	7
como	313	57	335	69	595	794	7
educadores.	338	57	387	69	595	794	7
En	342	69	353	81	595	794	7
la	355	69	362	81	595	794	7
primera	365	69	395	81	595	794	7
sesión	398	69	424	81	595	794	7
se	427	69	436	81	595	794	7
dio	439	69	451	81	595	794	7
a	454	69	459	81	595	794	7
conocer	461	69	493	81	595	794	7
a	496	69	501	81	595	794	7
los	504	69	515	81	595	794	7
padres	518	69	546	81	595	794	7
y	548	69	553	81	595	794	7
madres	313	81	343	93	595	794	7
participantes	346	81	397	93	595	794	7
el	399	81	406	93	595	794	7
trabajo	409	81	436	93	595	794	7
de	439	81	449	93	595	794	7
investigación	451	81	503	93	595	794	7
en	506	81	516	93	595	794	7
proceso,	518	81	553	93	595	794	7
los	313	93	325	105	595	794	7
resultados	327	93	368	105	595	794	7
obtenidos	370	93	409	105	595	794	7
durante	411	93	442	105	595	794	7
el	443	93	450	105	595	794	7
diagnóstico	452	93	498	105	595	794	7
realizado	500	93	536	105	595	794	7
con	538	93	553	105	595	794	7
los	313	105	325	117	595	794	7
adolescentes;	328	105	384	117	595	794	7
así	387	105	399	117	595	794	7
como	403	105	425	117	595	794	7
el	428	105	435	117	595	794	7
objetivo	439	105	470	117	595	794	7
y	473	105	478	117	595	794	7
las	481	105	493	117	595	794	7
generalidades	496	105	553	117	595	794	7
del	313	117	325	129	595	794	7
taller	328	117	347	129	595	794	7
a	349	117	354	129	595	794	7
desarrollar.	357	117	401	129	595	794	7
Al	403	117	411	129	595	794	7
final	413	117	430	129	595	794	7
de	432	117	442	129	595	794	7
la	445	117	452	129	595	794	7
sesión	454	117	480	129	595	794	7
se	482	117	492	129	595	794	7
realizó	494	117	521	129	595	794	7
una	523	117	538	129	595	794	7
ac-	540	117	553	129	595	794	7
tividad	313	129	339	141	595	794	7
donde	342	129	367	141	595	794	7
se	370	129	379	141	595	794	7
formalizó	382	129	419	141	595	794	7
el	421	129	428	141	595	794	7
compromiso	431	129	480	141	595	794	7
con	483	129	498	141	595	794	7
el	500	129	507	141	595	794	7
grupo	510	129	533	141	595	794	7
y	536	129	540	141	595	794	7
se	543	129	553	141	595	794	7
discutió	313	141	344	153	595	794	7
acerca	346	141	373	153	595	794	7
de	376	141	386	153	595	794	7
la	388	141	395	153	595	794	7
importancia	398	141	444	153	595	794	7
de	447	141	457	153	595	794	7
conocer	460	141	492	153	595	794	7
los	494	141	506	153	595	794	7
factores	508	141	540	153	595	794	7
de	543	141	553	153	595	794	7
riesgo	313	153	338	165	595	794	7
a	340	153	345	165	595	794	7
los	347	153	358	165	595	794	7
que	361	153	376	165	595	794	7
se	378	153	387	165	595	794	7
encuentran	389	153	434	165	595	794	7
expuestos	436	153	477	165	595	794	7
los	480	153	491	165	595	794	7
adolescentes	493	153	546	165	595	794	7
y	548	153	553	165	595	794	7
poder	313	165	336	177	595	794	7
tomar	339	165	362	177	595	794	7
medidas	364	165	398	177	595	794	7
de	400	165	410	177	595	794	7
prevención.	413	165	459	177	595	794	7
Finalizada	462	165	503	177	595	794	7
esta	505	165	522	177	595	794	7
sesión,	524	165	553	177	595	794	7
el	313	177	320	189	595	794	7
61%	323	177	341	189	595	794	7
de	345	177	355	189	595	794	7
los	358	177	369	189	595	794	7
padres	372	177	400	189	595	794	7
y	403	177	408	189	595	794	7
madres	411	177	441	189	595	794	7
señalaron	444	177	483	189	595	794	7
que	487	177	502	189	595	794	7
aprendieron	505	177	553	189	595	794	7
la	313	189	320	201	595	794	7
importancia	323	189	370	201	595	794	7
de	373	189	383	201	595	794	7
que	387	189	402	201	595	794	7
exista	405	189	428	201	595	794	7
confianza	432	189	470	201	595	794	7
y	473	189	478	201	595	794	7
una	481	189	496	201	595	794	7
buena	499	189	524	201	595	794	7
comu-	528	189	553	201	595	794	7
nicación	313	201	346	213	595	794	7
con	349	201	363	213	595	794	7
sus	366	201	380	213	595	794	7
hijos	383	201	401	213	595	794	7
e	404	201	409	213	595	794	7
hijas,	412	201	433	213	595	794	7
para	436	201	454	213	595	794	7
que	456	201	472	213	595	794	7
como	474	201	496	213	595	794	7
familia	499	201	525	213	595	794	7
logren	528	201	553	213	595	794	7
identificar	313	213	352	225	595	794	7
cuáles	355	213	381	225	595	794	7
son	383	213	398	225	595	794	7
los	401	213	412	225	595	794	7
riesgos	415	213	444	225	595	794	7
a	447	213	452	225	595	794	7
los	455	213	466	225	595	794	7
que	469	213	484	225	595	794	7
están	487	213	509	225	595	794	7
expuestos	512	213	553	225	595	794	7
los	313	225	325	237	595	794	7
adolescentes	327	225	380	237	595	794	7
y	383	225	387	237	595	794	7
de	390	225	400	237	595	794	7
qué	402	225	417	237	595	794	7
forma	420	225	443	237	595	794	7
pudieran	445	225	480	237	595	794	7
prevenirlo.	483	225	525	237	595	794	7
La	342	237	352	249	595	794	7
segunda	354	237	388	249	595	794	7
sesión	390	237	416	249	595	794	7
se	418	237	428	249	595	794	7
centró	430	237	455	249	595	794	7
en	457	237	467	249	595	794	7
el	469	237	476	249	595	794	7
bullying,	478	237	511	249	595	794	7
se	513	237	523	249	595	794	7
explicó	525	237	553	249	595	794	7
en	313	249	323	261	595	794	7
qué	325	249	340	261	595	794	7
consiste	343	249	376	261	595	794	7
éste,	378	249	397	261	595	794	7
como	399	249	421	261	595	794	7
factor	423	249	446	261	595	794	7
de	448	249	458	261	595	794	7
riesgo	460	249	485	261	595	794	7
y	487	249	491	261	595	794	7
sus	494	249	508	261	595	794	7
principales	510	249	553	261	595	794	7
características.	313	261	374	273	595	794	7
También	376	261	410	273	595	794	7
se	412	261	421	273	595	794	7
analizaron	423	261	465	273	595	794	7
las	467	261	479	273	595	794	7
principales	481	261	524	273	595	794	7
conse-	526	261	553	273	595	794	7
cuencias	313	273	349	285	595	794	7
que	351	273	366	285	595	794	7
puede	369	273	394	285	595	794	7
tener	397	273	417	285	595	794	7
el	420	273	427	285	595	794	7
bullying	429	273	460	285	595	794	7
para	462	273	480	285	595	794	7
los	483	273	495	285	595	794	7
adolescentes;	497	273	553	285	595	794	7
así	313	285	325	297	595	794	7
como	328	285	350	297	595	794	7
la	352	285	359	297	595	794	7
importancia	362	285	408	297	595	794	7
de	411	285	421	297	595	794	7
realizar	424	285	453	297	595	794	7
acciones	456	285	491	297	595	794	7
de	494	285	504	297	595	794	7
prevención.	506	285	553	297	595	794	7
En	313	297	324	309	595	794	7
esta	328	297	345	309	595	794	7
sesión,	348	297	377	309	595	794	7
los	380	297	392	309	595	794	7
participantes,	395	297	449	309	595	794	7
propusieron	453	297	500	309	595	794	7
acciones	504	297	539	309	595	794	7
de	543	297	553	309	595	794	7
prevención	313	309	357	321	595	794	7
que	361	309	376	321	595	794	7
pudieran	379	309	414	321	595	794	7
realizar	417	309	447	321	595	794	7
en	450	309	460	321	595	794	7
casa.	464	309	485	321	595	794	7
Entre	489	309	510	321	595	794	7
ellas	513	309	532	321	595	794	7
des-	535	309	553	321	595	794	7
tacaron:	313	321	346	333	595	794	7
platicar	349	321	378	333	595	794	7
con	381	321	396	333	595	794	7
sus	399	321	413	333	595	794	7
hijos	416	321	435	333	595	794	7
e	438	321	443	333	595	794	7
hijas	446	321	465	333	595	794	7
y	468	321	473	333	595	794	7
darles	476	321	500	333	595	794	7
información;	504	321	553	333	595	794	7
así	313	333	325	345	595	794	7
como	328	333	350	345	595	794	7
estar	352	333	372	345	595	794	7
pendientes	375	333	419	345	595	794	7
de	422	333	432	345	595	794	7
sus	434	333	448	345	595	794	7
actitudes	451	333	487	345	595	794	7
y	490	333	494	345	595	794	7
acciones	497	333	532	345	595	794	7
para	535	333	553	345	595	794	7
detectar	313	345	346	357	595	794	7
algún	350	345	372	357	595	794	7
cambio	376	345	405	357	595	794	7
que	410	345	425	357	595	794	7
les	429	345	441	357	595	794	7
sugiera	445	345	475	357	595	794	7
que	479	345	494	357	595	794	7
pueden	498	345	528	357	595	794	7
estar	533	345	553	357	595	794	7
pasando	313	357	348	369	595	794	7
por	350	357	363	369	595	794	7
una	366	357	381	369	595	794	7
situación	384	357	419	369	595	794	7
de	422	357	432	369	595	794	7
violencia	435	357	470	369	595	794	7
en	472	357	482	369	595	794	7
la	485	357	492	369	595	794	7
escuela;	495	357	528	369	595	794	7
escu-	531	357	553	369	595	794	7
charlos,	313	369	345	381	595	794	7
comprenderlos,	347	369	409	381	595	794	7
mantener	412	369	450	381	595	794	7
una	453	369	468	381	595	794	7
buena	470	369	495	381	595	794	7
comunicación	498	369	553	381	595	794	7
como	313	381	335	393	595	794	7
familia	337	381	363	393	595	794	7
y	365	381	369	393	595	794	7
poner	371	381	394	393	595	794	7
en	396	381	406	393	595	794	7
práctica	408	381	439	393	595	794	7
algunos	441	381	473	393	595	794	7
valores,	475	381	506	393	595	794	7
entre	508	381	528	393	595	794	7
otras.	530	381	553	393	595	794	7
Al	313	393	321	405	595	794	7
final	324	393	341	405	595	794	7
de	344	393	354	405	595	794	7
la	357	393	364	405	595	794	7
sesión,	367	393	395	405	595	794	7
el	398	393	405	405	595	794	7
90%	408	393	426	405	595	794	7
de	429	393	439	405	595	794	7
los	442	393	454	405	595	794	7
padres	457	393	484	405	595	794	7
y	487	393	492	405	595	794	7
madres	495	393	525	405	595	794	7
logran	528	393	553	405	595	794	7
identificar	313	405	352	417	595	794	7
al	354	405	361	417	595	794	7
bullying	364	405	395	417	595	794	7
como	397	405	419	417	595	794	7
un	422	405	432	417	595	794	7
problema	435	405	472	417	595	794	7
que	475	405	490	417	595	794	7
se	493	405	502	417	595	794	7
presenta	505	405	540	417	595	794	7
en	543	405	553	417	595	794	7
el	313	417	320	429	595	794	7
ámbito	323	417	350	429	595	794	7
escolar	353	417	382	429	595	794	7
y	386	417	390	429	595	794	7
que	393	417	408	429	595	794	7
consiste	411	417	444	429	595	794	7
en	447	417	457	429	595	794	7
agredir,	460	417	490	429	595	794	7
ya	493	417	503	429	595	794	7
sea	506	417	521	429	595	794	7
física	524	417	545	429	595	794	7
o	548	417	553	429	595	794	7
verbalmente	313	429	363	441	595	794	7
a	366	429	371	441	595	794	7
una	374	429	389	441	595	794	7
persona;	392	429	427	441	595	794	7
así	430	429	442	441	595	794	7
como	445	429	467	441	595	794	7
que	470	429	485	441	595	794	7
dichas	488	429	514	441	595	794	7
acciones	517	429	553	441	595	794	7
pueden	313	441	343	453	595	794	7
ser	347	441	359	453	595	794	7
realizadas	363	441	404	453	595	794	7
por	407	441	420	453	595	794	7
una	424	441	439	453	595	794	7
persona	442	441	475	453	595	794	7
o	478	441	483	453	595	794	7
por	486	441	499	453	595	794	7
un	503	441	513	453	595	794	7
grupo	516	441	539	453	595	794	7
de	543	441	553	453	595	794	7
personas;	313	453	353	465	595	794	7
también	357	453	389	465	595	794	7
identifican	393	453	434	465	595	794	7
que	438	453	453	465	595	794	7
los	457	453	468	465	595	794	7
involucrados	472	453	523	465	595	794	7
son	527	453	542	465	595	794	7
la	546	453	553	465	595	794	7
víctima,	313	465	344	477	595	794	7
el	347	465	354	477	595	794	7
agresor	356	465	387	477	595	794	7
y	389	465	394	477	595	794	7
los	396	465	408	477	595	794	7
observadores	410	465	465	477	595	794	7
o	467	465	472	477	595	794	7
espectadores.	475	465	531	477	595	794	7
La	342	477	352	489	595	794	7
tercera	354	477	382	489	595	794	7
sesión	384	477	410	489	595	794	7
tenía	412	477	432	489	595	794	7
como	434	477	456	489	595	794	7
finalidad	459	477	492	489	595	794	7
exponer	494	477	527	489	595	794	7
la	529	477	536	489	595	794	7
vio-	538	477	553	489	595	794	7
lencia	313	489	337	501	595	794	7
familiar	339	489	368	501	595	794	7
como	370	489	392	501	595	794	7
factor	395	489	417	501	595	794	7
de	420	489	430	501	595	794	7
riesgo	432	489	456	501	595	794	7
para	459	489	477	501	595	794	7
los	479	489	491	501	595	794	7
adolescentes	493	489	546	501	595	794	7
y	548	489	553	501	595	794	7
que	313	501	328	513	595	794	7
los	331	501	343	513	595	794	7
padres	346	501	373	513	595	794	7
y	377	501	381	513	595	794	7
madres	384	501	414	513	595	794	7
lograran	417	501	450	513	595	794	7
identificarlo	453	501	499	513	595	794	7
para	502	501	520	513	595	794	7
realizar	523	501	553	513	595	794	7
acciones	313	513	349	525	595	794	7
de	353	513	363	525	595	794	7
prevención.	366	513	413	525	595	794	7
Durante	417	513	449	525	595	794	7
esta	452	513	470	525	595	794	7
sesión	473	513	499	525	595	794	7
se	503	513	513	525	595	794	7
logró	516	513	536	525	595	794	7
ex-	540	513	553	525	595	794	7
plicar	313	525	335	537	595	794	7
a	338	525	343	537	595	794	7
todos	346	525	368	537	595	794	7
los	371	525	383	537	595	794	7
participantes	386	525	437	537	595	794	7
en	440	525	450	537	595	794	7
qué	453	525	468	537	595	794	7
consiste	471	525	504	537	595	794	7
la	508	525	515	537	595	794	7
violencia	518	525	553	537	595	794	7
familiar	313	537	342	549	595	794	7
como	347	537	369	549	595	794	7
factor	373	537	395	549	595	794	7
de	400	537	410	549	595	794	7
riesgo	414	537	438	549	595	794	7
para	443	537	461	549	595	794	7
los	465	537	477	549	595	794	7
adolescentes,	481	537	536	549	595	794	7
así	541	537	553	549	595	794	7
como	313	549	335	561	595	794	7
las	338	549	350	561	595	794	7
características.	353	549	413	561	595	794	7
Del	416	549	430	561	595	794	7
mismo	433	549	459	561	595	794	7
modo,	463	549	488	561	595	794	7
se	491	549	500	561	595	794	7
analizaron	503	549	545	561	595	794	7
3	548	549	553	561	595	794	7
consecuencias	313	561	373	573	595	794	7
que	376	561	391	573	595	794	7
puede	395	561	420	573	595	794	7
tener	423	561	443	573	595	794	7
la	447	561	454	573	595	794	7
violencia	457	561	492	573	595	794	7
familiar	496	561	525	573	595	794	7
en	528	561	538	573	595	794	7
los	541	561	553	573	595	794	7
adolescentes,	313	573	369	585	595	794	7
así	373	573	385	585	595	794	7
como	390	573	412	585	595	794	7
la	417	573	424	585	595	794	7
importancia	429	573	475	585	595	794	7
de	480	573	490	585	595	794	7
realizar	495	573	524	585	595	794	7
accio-	529	573	553	585	595	794	7
nes	313	585	328	597	595	794	7
de	332	585	342	597	595	794	7
prevención.	346	585	392	597	595	794	7
Al	396	585	404	597	595	794	7
finalizar	408	585	439	597	595	794	7
la	443	585	450	597	595	794	7
sesión,	454	585	482	597	595	794	7
los	486	585	498	597	595	794	7
participantes	502	585	553	597	595	794	7
propusieron	313	597	361	609	595	794	7
5	365	597	370	609	595	794	7
acciones	374	597	409	609	595	794	7
que	413	597	428	609	595	794	7
pueden	432	597	462	609	595	794	7
realizar	466	597	495	609	595	794	7
como	499	597	521	609	595	794	7
padres	525	597	553	609	595	794	7
y	313	609	318	621	595	794	7
madres	321	609	351	621	595	794	7
de	355	609	365	621	595	794	7
familia	369	609	395	621	595	794	7
para	399	609	417	621	595	794	7
la	420	609	427	621	595	794	7
prevención	431	609	475	621	595	794	7
de	479	609	489	621	595	794	7
la	493	609	500	621	595	794	7
violencia	503	609	538	621	595	794	7
fa-	542	609	553	621	595	794	7
miliar.	313	621	337	633	595	794	7
Algunas	340	621	373	633	595	794	7
de	376	621	386	633	595	794	7
ellas	390	621	409	633	595	794	7
son	413	621	427	633	595	794	7
las	431	621	443	633	595	794	7
siguientes:	446	621	489	633	595	794	7
Evitar	493	621	516	633	595	794	7
regaños	520	621	553	633	595	794	7
en	313	633	323	645	595	794	7
público,	327	633	358	645	595	794	7
supervisar	362	633	403	645	595	794	7
y	407	633	411	645	595	794	7
vigilar,	415	633	441	645	595	794	7
evitar	444	633	466	645	595	794	7
discusiones	470	633	517	645	595	794	7
frente	521	633	544	645	595	794	7
a	548	633	553	645	595	794	7
los	313	645	325	657	595	794	7
hijos,	328	645	349	657	595	794	7
tener	353	645	373	657	595	794	7
buena	377	645	402	657	595	794	7
comunicación,	406	645	463	657	595	794	7
identificar	467	645	505	657	595	794	7
actitudes	509	645	545	657	595	794	7
y	548	645	553	657	595	794	7
expresiones	313	657	362	669	595	794	7
de	365	657	375	669	595	794	7
los	378	657	390	669	595	794	7
adolescentes,	393	657	449	669	595	794	7
evitar	452	657	474	669	595	794	7
malas	478	657	502	669	595	794	7
palabras	505	657	539	669	595	794	7
en	543	657	553	669	595	794	7
casa,	313	669	335	681	595	794	7
evitar	337	669	359	681	595	794	7
golpes,	361	669	390	681	595	794	7
elevar	393	669	417	681	595	794	7
el	420	669	427	681	595	794	7
autoestima	429	669	473	681	595	794	7
dándoles	475	669	512	681	595	794	7
confianza	514	669	553	681	595	794	7
y	313	681	318	693	595	794	7
motivación;	320	681	366	693	595	794	7
además	369	681	401	693	595	794	7
de	403	681	413	693	595	794	7
reconocer	416	681	456	693	595	794	7
sus	459	681	473	693	595	794	7
logros,	476	681	503	693	595	794	7
corregir	506	681	536	693	595	794	7
sus	539	681	553	693	595	794	7
errores,	313	693	344	705	595	794	7
establecer	346	693	388	705	595	794	7
acuerdos	390	693	427	705	595	794	7
y	429	693	434	705	595	794	7
normas,	436	693	468	705	595	794	7
cumplir	470	693	499	705	595	794	7
reglas,	502	693	529	705	595	794	7
evitar	531	693	553	705	595	794	7
comparaciones	313	705	374	717	595	794	7
entre	378	705	398	717	595	794	7
hermanos,	402	705	444	717	595	794	7
darles	447	705	472	717	595	794	7
confianza	475	705	514	717	595	794	7
y	517	705	522	717	595	794	7
seguri-	525	705	553	717	595	794	7
Prevención	43	744	78	753	595	794	7
de	79	744	87	753	595	794	7
Riesgo	89	744	111	753	595	794	7
Adolescente	113	744	151	753	595	794	7
*	157	746	160	755	595	794	7
Silvia	165	744	182	753	595	794	7
G.	184	744	192	753	595	794	7
Argaez	193	744	215	753	595	794	7
Rodríguez,	217	744	251	753	595	794	7
Rebelín	253	744	278	753	595	794	7
Echeverría	279	744	313	753	595	794	7
Echeverría,	315	744	351	753	595	794	7
Nancy	353	744	373	753	595	794	7
M.	375	744	383	753	595	794	7
Evia	384	744	398	753	595	794	7
Alamilla	400	744	424	753	595	794	7
&	426	744	431	753	595	794	7
Carlos	433	744	453	753	595	794	7
D.	455	744	462	753	595	794	7
Carrillo	464	744	486	753	595	794	7
Trujillo	488	744	508	753	595	794	7
265	536	741	553	754	595	794	7
dad,	43	45	60	57	595	794	8
apoyarlos	63	45	102	57	595	794	8
en	106	45	116	57	595	794	8
su	119	45	129	57	595	794	8
educación,	132	45	176	57	595	794	8
involucrarnos	179	45	232	57	595	794	8
en	236	45	246	57	595	794	8
las	249	45	261	57	595	794	8
rela-	264	45	282	57	595	794	8
ciones	43	57	69	69	595	794	8
que	71	57	86	69	595	794	8
establecen	89	57	132	69	595	794	8
y	135	57	139	69	595	794	8
transmitirles	142	57	190	69	595	794	8
ideas	193	57	214	69	595	794	8
correctas.	217	57	256	69	595	794	8
La	71	69	81	81	595	794	8
cuarta	84	69	109	81	595	794	8
sesión	112	69	138	81	595	794	8
se	142	69	151	81	595	794	8
centró	154	69	179	81	595	794	8
en	183	69	193	81	595	794	8
el	196	69	203	81	595	794	8
alcoholismo,	206	69	256	81	595	794	8
se	259	69	269	81	595	794	8
lo-	272	69	282	81	595	794	8
gró	43	81	56	93	595	794	8
que	59	81	74	93	595	794	8
todos	77	81	99	93	595	794	8
los	103	81	114	93	595	794	8
participantes	118	81	169	93	595	794	8
identificaran	172	81	221	93	595	794	8
el	224	81	231	93	595	794	8
alcoholismo	235	81	282	93	595	794	8
como	43	93	65	105	595	794	8
factor	69	93	91	105	595	794	8
de	95	93	105	105	595	794	8
riesgo	110	93	134	105	595	794	8
en	138	93	148	105	595	794	8
los	153	93	164	105	595	794	8
adolescentes,	168	93	224	105	595	794	8
así	228	93	240	105	595	794	8
como	244	93	266	105	595	794	8
las	271	93	282	105	595	794	8
principales	43	105	86	117	595	794	8
características	89	105	147	117	595	794	8
y	150	105	154	117	595	794	8
la	157	105	164	117	595	794	8
forma	167	105	190	117	595	794	8
en	193	105	203	117	595	794	8
la	206	105	213	117	595	794	8
que	216	105	231	117	595	794	8
se	234	105	244	117	595	794	8
presenta	247	105	282	117	595	794	8
el	43	117	50	129	595	794	8
consumo.	54	117	93	129	595	794	8
Se	97	117	108	129	595	794	8
analizaron,	112	117	156	129	595	794	8
junto	161	117	180	129	595	794	8
con	185	117	199	129	595	794	8
los	203	117	215	129	595	794	8
participantes,	219	117	273	129	595	794	8
3	277	117	282	129	595	794	8
consecuencias	43	129	102	141	595	794	8
que	105	129	120	141	595	794	8
puede	123	129	148	141	595	794	8
tener	152	129	172	141	595	794	8
el	175	129	182	141	595	794	8
alcoholismo	185	129	233	141	595	794	8
en	236	129	246	141	595	794	8
los	249	129	261	141	595	794	8
ado-	264	129	282	141	595	794	8
lescentes,	43	141	83	153	595	794	8
así	86	141	98	153	595	794	8
como	102	141	124	153	595	794	8
la	127	141	134	153	595	794	8
importancia	137	141	184	153	595	794	8
de	187	141	197	153	595	794	8
realizar	200	141	230	153	595	794	8
acciones	233	141	269	153	595	794	8
de	272	141	282	153	595	794	8
prevención.	43	153	89	165	595	794	8
Se	91	153	102	165	595	794	8
mencionaron	105	153	157	165	595	794	8
algunos	159	153	191	165	595	794	8
centros	193	153	223	165	595	794	8
o	225	153	230	165	595	794	8
instituciones	233	153	282	165	595	794	8
que	43	165	58	177	595	794	8
los	60	165	72	177	595	794	8
padres	74	165	102	177	595	794	8
y	104	165	109	177	595	794	8
madres	111	165	141	177	595	794	8
conocen	144	165	178	177	595	794	8
para	180	165	198	177	595	794	8
recibir	201	165	225	177	595	794	8
ayuda	228	165	252	177	595	794	8
ante	255	165	273	177	595	794	8
el	275	165	282	177	595	794	8
alcoholismo	43	177	90	189	595	794	8
como:	93	177	117	189	595	794	8
A.A	120	177	134	189	595	794	8
(Alcohólicos	137	177	185	189	595	794	8
Anónimos),	187	177	233	189	595	794	8
Al-anon,	235	177	269	189	595	794	8
Al-	271	177	282	189	595	794	8
-teen,	43	189	66	201	595	794	8
Oceánica,	68	189	109	201	595	794	8
y	111	189	116	201	595	794	8
las	118	189	130	201	595	794	8
pláticas	132	189	163	201	595	794	8
brindadas	165	189	205	201	595	794	8
en	207	189	217	201	595	794	8
el	220	189	227	201	595	794	8
seguro	229	189	257	201	595	794	8
social	259	189	282	201	595	794	8
(IMSS,	43	201	70	213	595	794	8
ISSSTE)	73	201	108	213	595	794	8
y	111	201	116	213	595	794	8
otras	119	201	139	213	595	794	8
instituciones	142	201	192	213	595	794	8
como	195	201	217	213	595	794	8
INJUVE	220	201	252	213	595	794	8
y	255	201	259	213	595	794	8
Cen-	263	201	282	213	595	794	8
tros	43	213	58	225	595	794	8
de	60	213	70	225	595	794	8
Adicciones.	72	213	118	225	595	794	8
El	121	213	129	225	595	794	8
hecho	131	213	156	225	595	794	8
de	158	213	168	225	595	794	8
que	171	213	186	225	595	794	8
los	188	213	200	225	595	794	8
padres	202	213	230	225	595	794	8
y	232	213	237	225	595	794	8
madres	239	213	269	225	595	794	8
de	272	213	282	225	595	794	8
familia	43	225	69	237	595	794	8
cuenten	71	225	103	237	595	794	8
con	105	225	120	237	595	794	8
esta	122	225	139	237	595	794	8
información	142	225	188	237	595	794	8
puede	191	225	216	237	595	794	8
ser	218	225	231	237	595	794	8
un	233	225	243	237	595	794	8
indicador	246	225	282	237	595	794	8
positivo	43	237	73	249	595	794	8
de	76	237	86	249	595	794	8
su	89	237	99	249	595	794	8
interés	102	237	129	249	595	794	8
por	132	237	145	249	595	794	8
informarse.	148	237	193	249	595	794	8
Los	196	237	211	249	595	794	8
padres	214	237	241	249	595	794	8
y	244	237	249	249	595	794	8
madres	252	237	282	249	595	794	8
de	43	249	53	261	595	794	8
familia	56	249	82	261	595	794	8
señalan	85	249	116	261	595	794	8
que	120	249	135	261	595	794	8
entre	138	249	158	261	595	794	8
las	162	249	173	261	595	794	8
principales	176	249	219	261	595	794	8
consecuencias	223	249	282	261	595	794	8
que	43	261	58	273	595	794	8
identifican	60	261	100	273	595	794	8
que	102	261	117	273	595	794	8
conlleva	120	261	153	273	595	794	8
el	155	261	162	273	595	794	8
alcoholismo	164	261	211	273	595	794	8
se	214	261	223	273	595	794	8
encuentran,	225	261	273	273	595	794	8
la	275	261	282	273	595	794	8
salud,	43	273	67	285	595	794	8
el	69	273	76	285	595	794	8
aprendizaje	79	273	126	285	595	794	8
y	128	273	133	285	595	794	8
rendimiento	136	273	183	285	595	794	8
escolar	185	273	214	285	595	794	8
y	217	273	222	285	595	794	8
sus	224	273	238	285	595	794	8
relaciones	241	273	282	285	595	794	8
interpersonales.	43	285	107	297	595	794	8
Tercera	43	320	78	334	595	794	8
Fase	81	320	103	334	595	794	8
Las	71	345	85	357	595	794	8
madres	89	345	119	357	595	794	8
y	122	345	127	357	595	794	8
padres	130	345	158	357	595	794	8
participantes	161	345	212	357	595	794	8
resaltaron	216	345	256	357	595	794	8
la	259	345	266	357	595	794	8
im-	270	345	282	357	595	794	8
portante	43	357	76	369	595	794	8
de	78	357	88	369	595	794	8
que	91	357	106	369	595	794	8
se	109	357	119	369	595	794	8
realicen	121	357	153	369	595	794	8
actividades	156	357	201	369	595	794	8
como	204	357	226	369	595	794	8
este	228	357	245	369	595	794	8
taller,	248	357	270	369	595	794	8
ya	273	357	282	369	595	794	8
que	43	369	58	381	595	794	8
les	61	369	73	381	595	794	8
ayuda	76	369	101	381	595	794	8
a	104	369	109	381	595	794	8
conocer	113	369	145	381	595	794	8
y	149	369	153	381	595	794	8
entender	157	369	192	381	595	794	8
cómo	196	369	218	381	595	794	8
es	221	369	231	381	595	794	8
el	234	369	241	381	595	794	8
ambiente	245	369	282	381	595	794	8
de	43	381	53	393	595	794	8
la	56	381	63	393	595	794	8
escuela,	67	381	100	393	595	794	8
cómo	104	381	126	393	595	794	8
se	130	381	139	393	595	794	8
desarrollan	143	381	188	393	595	794	8
sus	191	381	205	393	595	794	8
hijos	209	381	228	393	595	794	8
e	231	381	236	393	595	794	8
hijas	240	381	259	393	595	794	8
y	262	381	267	393	595	794	8
les	271	381	282	393	595	794	8
permite	43	393	73	405	595	794	8
mejorar	75	393	105	405	595	794	8
sus	108	393	122	405	595	794	8
relaciones.	124	393	167	405	595	794	8
Sin	170	393	183	405	595	794	8
embargo,	185	393	223	405	595	794	8
señalaron	225	393	265	405	595	794	8
que	267	393	282	405	595	794	8
el	43	405	50	417	595	794	8
tiempo	52	405	79	417	595	794	8
destinado	82	405	121	417	595	794	8
a	124	405	129	417	595	794	8
las	131	405	143	417	595	794	8
sesiones	146	405	181	417	595	794	8
no	184	405	194	417	595	794	8
fue	196	405	209	417	595	794	8
suficiente,	212	405	252	417	595	794	8
ya	255	405	264	417	595	794	8
que	267	405	282	417	595	794	8
consideran	43	417	87	429	595	794	8
deben	91	417	116	429	595	794	8
realizarse	120	417	159	429	595	794	8
talleres	163	417	192	429	595	794	8
de	197	417	207	429	595	794	8
manera	211	417	241	429	595	794	8
periódica	246	417	282	429	595	794	8
para	43	429	61	441	595	794	8
reforzar	63	429	94	441	595	794	8
sus	96	429	110	441	595	794	8
conocimientos.	112	429	172	441	595	794	8
Adicionalmente,	174	429	238	441	595	794	8
reconocen	240	429	282	441	595	794	8
la	43	441	50	453	595	794	8
necesidad	52	441	93	453	595	794	8
de	96	441	106	453	595	794	8
asesorías	108	441	147	453	595	794	8
que	150	441	165	453	595	794	8
les	168	441	179	453	595	794	8
ayuden	182	441	211	453	595	794	8
a	214	441	219	453	595	794	8
identificar	221	441	260	453	595	794	8
y	262	441	267	453	595	794	8
so-	270	441	282	453	595	794	8
lucionar	43	453	74	465	595	794	8
los	77	453	88	465	595	794	8
problemas	91	453	133	465	595	794	8
que	136	453	151	465	595	794	8
enfrentan	154	453	192	465	595	794	8
sus	195	453	209	465	595	794	8
hijos	212	453	230	465	595	794	8
e	233	453	238	465	595	794	8
hijas.	241	453	262	465	595	794	8
Por	268	453	282	465	595	794	8
otro	43	465	58	477	595	794	8
lado,	61	465	80	477	595	794	8
los	83	465	94	477	595	794	8
padres	97	465	125	477	595	794	8
y	127	465	132	477	595	794	8
madres	135	465	165	477	595	794	8
perciben	167	465	202	477	595	794	8
que	204	465	219	477	595	794	8
su	222	465	232	477	595	794	8
asistencia	234	465	274	477	595	794	8
a	277	465	282	477	595	794	8
la	43	477	50	489	595	794	8
escuela	53	477	84	489	595	794	8
les	87	477	98	489	595	794	8
da	102	477	112	489	595	794	8
a	115	477	120	489	595	794	8
sus	123	477	137	489	595	794	8
hijos	140	477	159	489	595	794	8
un	162	477	172	489	595	794	8
sentimiento	175	477	221	489	595	794	8
de	224	477	234	489	595	794	8
bienestar	237	477	274	489	595	794	8
y	278	477	282	489	595	794	8
seguridad,	43	489	85	501	595	794	8
ya	87	489	97	501	595	794	8
que	99	489	114	501	595	794	8
evidencian	117	489	160	501	595	794	8
preocupación	163	489	217	501	595	794	8
e	219	489	224	501	595	794	8
interés	227	489	254	501	595	794	8
por	257	489	270	501	595	794	8
su	273	489	282	501	595	794	8
educación.	43	501	86	513	595	794	8
Las	71	513	85	525	595	794	8
madres	91	513	121	525	595	794	8
y	126	513	131	525	595	794	8
padres	136	513	164	525	595	794	8
concuerdan	169	513	216	525	595	794	8
en	222	513	232	525	595	794	8
que,	237	513	255	525	595	794	8
como	260	513	282	525	595	794	8
cuidadores	43	525	87	537	595	794	8
primarios,	92	525	131	537	595	794	8
es	137	525	146	537	595	794	8
fundamental	151	525	201	537	595	794	8
que	206	525	221	537	595	794	8
se	226	525	236	537	595	794	8
involucren	241	525	282	537	595	794	8
y	43	537	47	549	595	794	8
participen	52	537	91	549	595	794	8
en	95	537	105	549	595	794	8
las	110	537	122	549	595	794	8
actividades	126	537	171	549	595	794	8
que	176	537	191	549	595	794	8
se	196	537	205	549	595	794	8
relacionan	210	537	251	549	595	794	8
con	256	537	270	549	595	794	8
la	275	537	282	549	595	794	8
educación	43	549	84	561	595	794	8
de	87	549	97	561	595	794	8
sus	101	549	115	561	595	794	8
hijos	119	549	138	561	595	794	8
e	142	549	147	561	595	794	8
hijas,	151	549	172	561	595	794	8
ya	176	549	185	561	595	794	8
que	189	549	204	561	595	794	8
la	208	549	215	561	595	794	8
responsabilidad	219	549	282	561	595	794	8
de	43	561	53	573	595	794	8
la	55	561	62	573	595	794	8
educación	65	561	106	573	595	794	8
recae	109	561	131	573	595	794	8
en	134	561	144	573	595	794	8
ellos,	147	561	168	573	595	794	8
los	170	561	182	573	595	794	8
profesores	184	561	227	573	595	794	8
y	230	561	234	573	595	794	8
los	237	561	248	573	595	794	8
mismos	251	561	282	573	595	794	8
adolescentes.	43	573	98	585	595	794	8
Asimismo,	100	573	141	585	595	794	8
externaron	144	573	187	585	595	794	8
que	189	573	204	585	595	794	8
al	206	573	213	585	595	794	8
término	216	573	246	585	595	794	8
del	248	573	260	585	595	794	8
taller	263	573	282	585	595	794	8
sentían	43	585	72	597	595	794	8
estar	75	585	95	597	595	794	8
seguros	97	585	129	597	595	794	8
de	132	585	142	597	595	794	8
la	144	585	151	597	595	794	8
importancia	154	585	200	597	595	794	8
que	203	585	218	597	595	794	8
tiene	220	585	240	597	595	794	8
acercarse	243	585	282	597	595	794	8
más	43	597	60	609	595	794	8
a	63	597	68	609	595	794	8
sus	71	597	85	609	595	794	8
hijos	89	597	107	609	595	794	8
e	111	597	116	609	595	794	8
hijas,	119	597	140	609	595	794	8
guiarlos	144	597	175	609	595	794	8
y	179	597	183	609	595	794	8
protegerlos	187	597	232	609	595	794	8
de	235	597	245	609	595	794	8
aquellos	249	597	282	609	595	794	8
riesgos	43	609	72	621	595	794	8
ante	75	609	92	621	595	794	8
los	96	609	107	621	595	794	8
que	111	609	126	621	595	794	8
se	129	609	139	621	595	794	8
enfrentan.	142	609	182	621	595	794	8
Expresan	186	609	224	621	595	794	8
que	227	609	242	621	595	794	8
las	246	609	257	621	595	794	8
expli-	261	609	282	621	595	794	8
caciones	43	621	78	633	595	794	8
les	81	621	93	633	595	794	8
ayudaron	96	621	134	633	595	794	8
para	137	621	155	633	595	794	8
tener	159	621	179	633	595	794	8
la	182	621	189	633	595	794	8
información	193	621	239	633	595	794	8
básica	243	621	269	633	595	794	8
en	272	621	282	633	595	794	8
cuanto	43	633	70	645	595	794	8
a	72	633	77	645	595	794	8
los	80	633	92	645	595	794	8
factores	94	633	126	645	595	794	8
de	129	633	139	645	595	794	8
riesgos	142	633	171	645	595	794	8
presentes	174	633	213	645	595	794	8
en	216	633	226	645	595	794	8
el	229	633	236	645	595	794	8
entorno	239	633	269	645	595	794	8
de	272	633	282	645	595	794	8
los	43	645	54	657	595	794	8
y	56	645	61	657	595	794	8
las	63	645	75	657	595	794	8
jóvenes,	77	645	111	657	595	794	8
pero	113	645	131	657	595	794	8
el	134	645	141	657	595	794	8
uso	143	645	157	657	595	794	8
constante	160	645	199	657	595	794	8
de	201	645	211	657	595	794	8
ejemplos	214	645	250	657	595	794	8
les	252	645	264	657	595	794	8
per-	266	645	282	657	595	794	8
mitió	43	657	62	669	595	794	8
comprender	64	657	112	669	595	794	8
mejor	114	657	137	669	595	794	8
e	139	657	144	669	595	794	8
identificar	146	657	185	669	595	794	8
los	187	657	198	669	595	794	8
comportamientos	201	657	270	669	595	794	8
en	272	657	282	669	595	794	8
sus	43	669	57	681	595	794	8
hijos	59	669	78	681	595	794	8
e	80	669	85	681	595	794	8
hijas.	88	669	109	681	595	794	8
Finalmente,	71	681	118	693	595	794	8
en	120	681	130	693	595	794	8
la	133	681	140	693	595	794	8
técnica	142	681	171	693	595	794	8
del	173	681	185	693	595	794	8
mural,	188	681	213	693	595	794	8
los	215	681	227	693	595	794	8
padres	229	681	257	693	595	794	8
y	260	681	264	693	595	794	8
ma-	267	681	282	693	595	794	8
dres	43	693	60	705	595	794	8
plasmaron	64	693	106	705	595	794	8
mensajes	110	693	148	705	595	794	8
positivos	152	693	187	705	595	794	8
dirigidos	191	693	224	705	595	794	8
a	228	693	233	705	595	794	8
sus	237	693	251	705	595	794	8
hijos	255	693	273	705	595	794	8
e	277	693	282	705	595	794	8
hijas	43	705	61	717	595	794	8
y	64	705	68	717	595	794	8
a	71	705	76	717	595	794	8
todos	79	705	101	717	595	794	8
los	103	705	115	717	595	794	8
alumnos	117	705	152	717	595	794	8
de	154	705	164	717	595	794	8
la	167	705	174	717	595	794	8
escuela	177	705	208	717	595	794	8
secundaria.	210	705	257	717	595	794	8
Estos	260	705	282	717	595	794	8
expresaban	43	717	90	729	595	794	8
sentimientos	93	717	143	729	595	794	8
de	147	717	157	729	595	794	8
confianza	160	717	199	729	595	794	8
y	202	717	206	729	595	794	8
comprensión	210	717	261	729	595	794	8
ante	265	717	282	729	595	794	8
266	43	741	59	754	595	794	8
los	313	45	325	57	595	794	8
cambios	328	45	361	57	595	794	8
por	365	45	378	57	595	794	8
los	381	45	392	57	595	794	8
que	396	45	411	57	595	794	8
pasan	414	45	438	57	595	794	8
los	442	45	453	57	595	794	8
jóvenes	456	45	487	57	595	794	8
durante	491	45	521	57	595	794	8
la	524	45	531	57	595	794	8
ado-	535	45	553	57	595	794	8
lescencia;	313	57	353	69	595	794	8
así	357	57	369	69	595	794	8
como	372	57	394	69	595	794	8
también	398	57	430	69	595	794	8
mensajes	433	57	471	69	595	794	8
que	475	57	490	69	595	794	8
invitaban	493	57	529	69	595	794	8
a	533	57	538	69	595	794	8
los	541	57	553	69	595	794	8
adolescentes	313	69	366	81	595	794	8
a	369	69	374	81	595	794	8
mantener	377	69	415	81	595	794	8
una	418	69	433	81	595	794	8
buena	436	69	461	81	595	794	8
comunicación	464	69	519	81	595	794	8
con	521	69	536	81	595	794	8
sus	539	69	553	81	595	794	8
familias.	313	81	346	93	595	794	8
Finalizada	349	81	390	93	595	794	8
la	393	81	400	93	595	794	8
intervención,	402	81	453	93	595	794	8
los	456	81	468	93	595	794	8
padres	470	81	498	93	595	794	8
y	500	81	505	93	595	794	8
madres	508	81	538	93	595	794	8
ex-	540	81	553	93	595	794	8
presaron	313	93	349	105	595	794	8
su	351	93	361	105	595	794	8
inquietud	363	93	400	105	595	794	8
por	402	93	415	105	595	794	8
informarse	418	93	460	105	595	794	8
respecto	463	93	497	105	595	794	8
a	500	93	505	105	595	794	8
otras	507	93	527	105	595	794	8
temá-	530	93	553	105	595	794	8
ticas	313	105	332	117	595	794	8
actuales	335	105	368	117	595	794	8
como	371	105	393	117	595	794	8
el	396	105	403	117	595	794	8
uso	406	105	420	117	595	794	8
de	423	105	433	117	595	794	8
la	436	105	443	117	595	794	8
tecnología	446	105	487	117	595	794	8
y	490	105	495	117	595	794	8
las	497	105	509	117	595	794	8
relaciones	512	105	553	117	595	794	8
entre	313	117	334	129	595	794	8
jóvenes.	336	117	370	129	595	794	8
Los	342	129	356	141	595	794	8
padres	359	129	386	141	595	794	8
y	388	129	393	141	595	794	8
madres	395	129	425	141	595	794	8
de	428	129	438	141	595	794	8
familia	440	129	466	141	595	794	8
recalcan	469	129	503	141	595	794	8
la	505	129	512	141	595	794	8
importan-	515	129	553	141	595	794	8
cia	313	141	325	153	595	794	8
de	327	141	337	153	595	794	8
mantener	339	141	377	153	595	794	8
la	380	141	387	153	595	794	8
confianza	389	141	427	153	595	794	8
y	430	141	434	153	595	794	8
una	436	141	451	153	595	794	8
buena	454	141	479	153	595	794	8
comunicación	481	141	536	153	595	794	8
con	538	141	553	153	595	794	8
sus	313	153	327	165	595	794	8
hijos	331	153	349	165	595	794	8
e	353	153	358	165	595	794	8
hijas,	362	153	383	165	595	794	8
ya	387	153	396	165	595	794	8
que	400	153	415	165	595	794	8
esto	418	153	435	165	595	794	8
es	439	153	449	165	595	794	8
trascendente	452	153	504	165	595	794	8
para	508	153	526	165	595	794	8
lograr	530	153	553	165	595	794	8
prevenir	313	165	346	177	595	794	8
la	350	165	357	177	595	794	8
influencia	361	165	399	177	595	794	8
que	403	165	418	177	595	794	8
los	423	165	434	177	595	794	8
factores	438	165	470	177	595	794	8
de	475	165	485	177	595	794	8
riesgo	489	165	513	177	595	794	8
pudieran	518	165	553	177	595	794	8
tener	313	177	334	189	595	794	8
en	336	177	346	189	595	794	8
los	349	177	360	189	595	794	8
adolescentes.	363	177	418	189	595	794	8
Discusión	397	207	469	228	595	794	8
Es	342	237	352	249	595	794	8
importante	355	237	398	249	595	794	8
destacar	401	237	435	249	595	794	8
cómo	438	237	460	249	595	794	8
la	463	237	470	249	595	794	8
familia	473	237	499	249	595	794	8
puede	502	237	527	249	595	794	8
fungir	530	237	553	249	595	794	8
como	313	249	335	261	595	794	8
un	338	249	348	261	595	794	8
factor	351	249	373	261	595	794	8
protector,	376	249	414	261	595	794	8
pero	417	249	435	261	595	794	8
a	437	249	442	261	595	794	8
la	445	249	452	261	595	794	8
vez,	455	249	471	261	595	794	8
puede	474	249	499	261	595	794	8
ser	502	249	515	261	595	794	8
un	517	249	527	261	595	794	8
factor	530	249	553	261	595	794	8
de	313	261	323	273	595	794	8
riesgo	325	261	350	273	595	794	8
(Blum	352	261	375	273	595	794	8
&	378	261	384	273	595	794	8
Halcón,	386	261	416	273	595	794	8
2003;	418	261	441	273	595	794	8
Zubarew	443	261	478	273	595	794	8
&	480	261	486	273	595	794	8
Laval,	488	261	512	273	595	794	8
2003).	514	261	540	273	595	794	8
En	542	261	553	273	595	794	8
este	313	273	330	285	595	794	8
caso,	333	273	354	285	595	794	8
la	357	273	364	285	595	794	8
presencia	367	273	406	285	595	794	8
de	409	273	419	285	595	794	8
la	421	273	428	285	595	794	8
violencia	431	273	466	285	595	794	8
familiar	469	273	498	285	595	794	8
como	500	273	522	285	595	794	8
uno	525	273	540	285	595	794	8
de	543	273	553	285	595	794	8
los	313	285	325	297	595	794	8
factores	328	285	360	297	595	794	8
de	364	285	374	297	595	794	8
riesgo	377	285	402	297	595	794	8
principales,	405	285	451	297	595	794	8
evidencian	455	285	498	297	595	794	8
la	501	285	508	297	595	794	8
necesidad	512	285	553	297	595	794	8
de	313	297	323	309	595	794	8
generar	325	297	356	309	595	794	8
procesos	359	297	395	309	595	794	8
de	397	297	407	309	595	794	8
investigación	409	297	462	309	595	794	8
e	464	297	469	309	595	794	8
intervención	471	297	519	309	595	794	8
los	522	297	533	309	595	794	8
cua-	535	297	553	309	595	794	8
les	313	309	325	321	595	794	8
permitan	328	309	363	321	595	794	8
comprender	365	309	413	321	595	794	8
como	416	309	438	321	595	794	8
señalan	441	309	473	321	595	794	8
Welter	476	309	501	321	595	794	8
y	504	309	509	321	595	794	8
Scotegag-	512	309	553	321	595	794	8
na	313	321	323	333	595	794	8
(2016)	326	321	352	333	595	794	8
que	354	321	369	333	595	794	8
la	372	321	379	333	595	794	8
vulnerabilidad	381	321	437	333	595	794	8
que	439	321	455	333	595	794	8
permea	457	321	488	333	595	794	8
la	490	321	497	333	595	794	8
vida	500	321	516	333	595	794	8
de	519	321	529	333	595	794	8
estos	531	321	553	333	595	794	8
adolescentes	313	333	366	345	595	794	8
no	369	333	379	345	595	794	8
se	381	333	390	345	595	794	8
restringe	393	333	428	345	595	794	8
apenas	430	333	460	345	595	794	8
a	462	333	467	345	595	794	8
un	469	333	479	345	595	794	8
contexto	482	333	516	345	595	794	8
personal	518	333	553	345	595	794	8
o	313	345	318	357	595	794	8
individual,	321	345	361	357	595	794	8
no	364	345	374	357	595	794	8
es	377	345	387	357	595	794	8
un	390	345	400	357	595	794	8
proceso	403	345	435	357	595	794	8
lineal,	438	345	462	357	595	794	8
pues	465	345	484	357	595	794	8
la	487	345	494	357	595	794	8
fragilidad	497	345	534	357	595	794	8
pro-	537	345	553	357	595	794	8
viene	313	357	335	369	595	794	8
también	337	357	369	369	595	794	8
de	372	357	382	369	595	794	8
la	385	357	392	369	595	794	8
familia,	394	357	423	369	595	794	8
del	425	357	437	369	595	794	8
medio	440	357	464	369	595	794	8
social	467	357	490	369	595	794	8
y	492	357	497	369	595	794	8
de	500	357	510	369	595	794	8
la	512	357	519	369	595	794	8
escuela	522	357	553	369	595	794	8
en	313	369	323	381	595	794	8
que	326	369	341	381	595	794	8
están	343	369	365	381	595	794	8
insertos.	368	369	402	381	595	794	8
Considerando	342	381	398	393	595	794	8
los	402	381	413	393	595	794	8
factores	418	381	450	393	595	794	8
de	454	381	464	393	595	794	8
riesgo	468	381	493	393	595	794	8
a	497	381	502	393	595	794	8
los	506	381	518	393	595	794	8
que	522	381	537	393	595	794	8
los	541	381	553	393	595	794	8
adolescentes	313	393	366	405	595	794	8
están	370	393	392	405	595	794	8
expuestos	396	393	437	405	595	794	8
es	440	393	450	405	595	794	8
imprescindible	454	393	511	405	595	794	8
promover	515	393	553	405	595	794	8
que	313	405	328	417	595	794	8
los	331	405	342	417	595	794	8
padres	345	405	372	417	595	794	8
y	375	405	379	417	595	794	8
madres	382	405	412	417	595	794	8
de	414	405	424	417	595	794	8
familia	427	405	453	417	595	794	8
asuman	455	405	487	417	595	794	8
un	490	405	500	417	595	794	8
papel	502	405	524	417	595	794	8
activo.	527	405	553	417	595	794	8
Primero,	313	417	347	429	595	794	8
reconociéndose	351	417	414	429	595	794	8
como	418	417	440	429	595	794	8
piezas	444	417	470	429	595	794	8
clave	473	417	494	429	595	794	8
en	498	417	508	429	595	794	8
la	512	417	519	429	595	794	8
preven-	522	417	553	429	595	794	8
ción	313	429	330	441	595	794	8
de	333	429	343	441	595	794	8
conductas	347	429	388	441	595	794	8
de	392	429	402	441	595	794	8
riesgo.	406	429	433	441	595	794	8
Segundo,	436	429	475	441	595	794	8
involucrándose	479	429	539	441	595	794	8
en	543	429	553	441	595	794	8
procesos	313	441	350	453	595	794	8
de	352	441	362	453	595	794	8
capacitación	364	441	414	453	595	794	8
en	416	441	427	453	595	794	8
el	429	441	436	453	595	794	8
desarrollo	438	441	477	453	595	794	8
de	480	441	490	453	595	794	8
habilidades	492	441	537	453	595	794	8
bá-	540	441	553	453	595	794	8
sicas	313	453	334	465	595	794	8
de	337	453	347	465	595	794	8
crianza,	350	453	381	465	595	794	8
disciplina	385	453	422	465	595	794	8
y	425	453	429	465	595	794	8
apoyo	432	453	457	465	595	794	8
afectivo,	460	453	493	465	595	794	8
los	497	453	508	465	595	794	8
cuales,	511	453	540	465	595	794	8
de	543	453	553	465	595	794	8
acuerdo	313	465	346	477	595	794	8
con	348	465	363	477	595	794	8
Valenzuela	366	465	409	477	595	794	8
y	412	465	417	477	595	794	8
cols.	419	465	438	477	595	794	8
(2013)	440	465	466	477	595	794	8
reducen	469	465	501	477	595	794	8
la	504	465	511	477	595	794	8
presencia	514	465	553	477	595	794	8
de	313	477	323	489	595	794	8
conductas	326	477	367	489	595	794	8
de	369	477	379	489	595	794	8
riesgo.	382	477	409	489	595	794	8
De	342	489	353	501	595	794	8
manera	355	489	385	501	595	794	8
adicional,	388	489	425	501	595	794	8
la	427	489	434	501	595	794	8
familia	437	489	462	501	595	794	8
y	465	489	469	501	595	794	8
la	471	489	478	501	595	794	8
institución	481	489	520	501	595	794	8
escolar,	522	489	553	501	595	794	8
en	313	501	323	513	595	794	8
alianza	327	501	355	513	595	794	8
con	359	501	373	513	595	794	8
políticas	377	501	410	513	595	794	8
públicas	414	501	446	513	595	794	8
de	450	501	460	513	595	794	8
salud,	464	501	488	513	595	794	8
debe	492	501	511	513	595	794	8
asumir	515	501	542	513	595	794	8
el	546	501	553	513	595	794	8
compromiso	313	513	361	525	595	794	8
de	363	513	373	525	595	794	8
monitorear	375	513	418	525	595	794	8
los	420	513	431	525	595	794	8
comportamientos	433	513	501	525	595	794	8
relacionados	503	513	553	525	595	794	8
a	313	525	318	537	595	794	8
la	322	525	329	537	595	794	8
salud	332	525	353	537	595	794	8
de	357	525	366	537	595	794	8
los	370	525	381	537	595	794	8
adolescentes.	385	525	439	537	595	794	8
Al	442	525	450	537	595	794	8
mismo	453	525	479	537	595	794	8
tiempo,	483	525	512	537	595	794	8
se	515	525	525	537	595	794	8
deben	528	525	553	537	595	794	8
generar	313	537	344	549	595	794	8
estrategias	347	537	390	549	595	794	8
educativas	394	537	436	549	595	794	8
que	440	537	455	549	595	794	8
integren	458	537	490	549	595	794	8
la	494	537	501	549	595	794	8
labor	505	537	524	549	595	794	8
de	528	537	538	549	595	794	8
las	541	537	553	549	595	794	8
secretarías	313	549	357	561	595	794	8
de	359	549	369	561	595	794	8
educación	371	549	412	561	595	794	8
y	414	549	419	561	595	794	8
de	421	549	431	561	595	794	8
salud	433	549	454	561	595	794	8
(Pena	457	549	480	561	595	794	8
&	483	549	489	561	595	794	8
cols.,	491	549	511	561	595	794	8
2016).	514	549	539	561	595	794	8
La	342	561	351	573	595	794	8
estrategia	354	561	392	573	595	794	8
metodológica	394	561	447	573	595	794	8
que	449	561	464	573	595	794	8
se	466	561	475	573	595	794	8
siguió	477	561	500	573	595	794	8
en	502	561	512	573	595	794	8
este	514	561	531	573	595	794	8
estu-	533	561	553	573	595	794	8
dio	313	573	325	585	595	794	8
resultó	327	573	353	585	595	794	8
ser	355	573	368	585	595	794	8
adecuada	370	573	408	585	595	794	8
para	410	573	428	585	595	794	8
el	430	573	437	585	595	794	8
cumplimiento	439	573	491	585	595	794	8
de	493	573	503	585	595	794	8
los	505	573	516	585	595	794	8
objetivos	518	573	553	585	595	794	8
planteados.	313	585	359	597	595	794	8
Sin	361	585	374	597	595	794	8
embargo,	377	585	414	597	595	794	8
hubiera	416	585	446	597	595	794	8
sido	448	585	465	597	595	794	8
importante	467	585	509	597	595	794	8
desarrollar	511	585	553	597	595	794	8
un	313	597	323	609	595	794	8
proceso	325	597	357	609	595	794	8
de	359	597	369	609	595	794	8
intervención	372	597	419	609	595	794	8
con	421	597	436	609	595	794	8
los	438	597	449	609	595	794	8
propios	452	597	481	609	595	794	8
adolescentes.	483	597	537	609	595	794	8
Futuras	313	632	350	646	595	794	8
líneas	353	632	381	646	595	794	8
de	384	632	395	646	595	794	8
investigación	398	632	462	646	595	794	8
y	465	632	471	646	595	794	8
acción	473	632	505	646	595	794	8
Se	342	657	353	669	595	794	8
sugiere	357	657	386	669	595	794	8
para	390	657	408	669	595	794	8
futuras	412	657	440	669	595	794	8
investigaciones	444	657	505	669	595	794	8
realizar	509	657	539	669	595	794	8
un	543	657	553	669	595	794	8
diagnóstico	313	669	359	681	595	794	8
lo	361	669	368	681	595	794	8
más	370	669	387	681	595	794	8
integral	389	669	418	681	595	794	8
posible,	420	669	451	681	595	794	8
es	454	669	463	681	595	794	8
decir,	465	669	487	681	595	794	8
tomar	489	669	512	681	595	794	8
en	514	669	524	681	595	794	8
cuenta	526	669	553	681	595	794	8
a	313	681	318	693	595	794	8
todas	322	681	344	693	595	794	8
aquellas	347	681	381	693	595	794	8
personas	385	681	422	693	595	794	8
que	425	681	440	693	595	794	8
intervienen	444	681	488	693	595	794	8
en	491	681	501	693	595	794	8
que	505	681	520	693	595	794	8
se	524	681	533	693	595	794	8
pre-	537	681	553	693	595	794	8
sente	313	693	335	705	595	794	8
el	337	693	344	705	595	794	8
acontecimiento	347	693	407	705	595	794	8
estudiado,	409	693	451	705	595	794	8
ya	453	693	462	705	595	794	8
que	465	693	480	705	595	794	8
de	482	693	492	705	595	794	8
esa	494	693	508	705	595	794	8
manera	511	693	541	705	595	794	8
se	543	693	553	705	595	794	8
enriquece	313	705	353	717	595	794	8
la	356	705	363	717	595	794	8
investigación	366	705	418	717	595	794	8
y	422	705	426	717	595	794	8
permite	429	705	459	717	595	794	8
elaborar	462	705	496	717	595	794	8
un	499	705	509	717	595	794	8
trabajo	512	705	540	717	595	794	8
de	543	705	553	717	595	794	8
intervención	313	717	362	729	595	794	8
de	365	717	375	729	595	794	8
mejor	378	717	400	729	595	794	8
calidad.	403	717	434	729	595	794	8
Resultaría	437	717	478	729	595	794	8
de	481	717	491	729	595	794	8
gran	494	717	512	729	595	794	8
importan-	515	717	553	729	595	794	8
Psicologia	264	744	296	753	595	794	8
Escolar	298	744	321	753	595	794	8
e	323	744	327	753	595	794	8
Educacional,	329	744	369	753	595	794	8
SP.	371	744	382	753	595	794	8
Volume	383	744	407	753	595	794	8
22,	409	744	418	753	595	794	8
Número	420	744	445	753	595	794	8
2,	447	744	453	753	595	794	8
Maio/Agosto	455	744	494	753	595	794	8
de	496	744	504	753	595	794	8
2018:	506	744	523	753	595	794	8
259-269.	525	744	553	753	595	794	8
cia	43	45	54	57	595	794	9
generar	57	45	88	57	595	794	9
estrategias	91	45	135	57	595	794	9
de	139	45	149	57	595	794	9
intervención	152	45	200	57	595	794	9
en	204	45	214	57	595	794	9
las	217	45	228	57	595	794	9
que	232	45	247	57	595	794	9
se	250	45	259	57	595	794	9
invo-	263	45	282	57	595	794	9
lucrara	43	57	70	69	595	794	9
tanto	73	57	93	69	595	794	9
a	96	57	101	69	595	794	9
los	104	57	116	69	595	794	9
y	119	57	123	69	595	794	9
las	126	57	137	69	595	794	9
adolescentes,	140	57	196	69	595	794	9
profesores,	199	57	244	69	595	794	9
padres	247	57	275	69	595	794	9
y	278	57	282	69	595	794	9
madres	43	69	73	81	595	794	9
de	75	69	85	81	595	794	9
familia	88	69	114	81	595	794	9
en	117	69	127	81	595	794	9
un	130	69	140	81	595	794	9
mismo	143	69	169	81	595	794	9
espacio,	172	69	206	81	595	794	9
de	208	69	218	81	595	794	9
tal	221	69	231	81	595	794	9
manera	234	69	264	81	595	794	9
que	267	69	282	81	595	794	9
todos	43	81	65	93	595	794	9
pueden	68	81	98	93	595	794	9
recibir	102	81	127	93	595	794	9
la	130	81	137	93	595	794	9
misma	141	81	168	93	595	794	9
información	172	81	218	93	595	794	9
pero	222	81	240	93	595	794	9
que	244	81	259	93	595	794	9
cada	263	81	282	93	595	794	9
quien	43	93	65	105	595	794	9
pueda	68	93	93	105	595	794	9
ejemplificar	96	93	142	105	595	794	9
y	145	93	149	105	595	794	9
plantear	153	93	185	105	595	794	9
dudas	188	93	213	105	595	794	9
desde	216	93	241	105	595	794	9
su	244	93	254	105	595	794	9
rol;	257	93	269	105	595	794	9
ya	273	93	282	105	595	794	9
que	43	105	58	117	595	794	9
así	60	105	72	117	595	794	9
se	75	105	85	117	595	794	9
pudiera	87	105	117	117	595	794	9
ampliar	120	105	150	117	595	794	9
la	152	105	159	117	595	794	9
comprensión	162	105	214	117	595	794	9
de	216	105	226	117	595	794	9
las	229	105	241	117	595	794	9
temáticas	244	105	282	117	595	794	9
al	43	117	50	129	595	794	9
escucharse	52	117	98	129	595	794	9
unos	101	117	120	129	595	794	9
a	123	117	128	129	595	794	9
otros	130	117	150	129	595	794	9
y	153	117	157	129	595	794	9
entre	160	117	180	129	595	794	9
todos,	183	117	207	129	595	794	9
proponer	210	117	246	129	595	794	9
medidas	248	117	282	129	595	794	9
que	43	129	58	141	595	794	9
sean	60	129	79	141	595	794	9
justas	82	129	105	141	595	794	9
para	108	129	126	141	595	794	9
todos	128	129	150	141	595	794	9
y	153	129	157	141	595	794	9
que	159	129	174	141	595	794	9
los	177	129	188	141	595	794	9
protejan	191	129	223	141	595	794	9
ante	226	129	243	141	595	794	9
los	246	129	257	141	595	794	9
diver-	260	129	282	141	595	794	9
sos	43	141	57	153	595	794	9
riesgos	60	141	89	153	595	794	9
a	92	141	97	153	595	794	9
los	100	141	111	153	595	794	9
que	114	141	129	153	595	794	9
pueden	133	141	163	153	595	794	9
estar	166	141	186	153	595	794	9
expuestos.	189	141	232	153	595	794	9
Los	235	141	250	153	595	794	9
adultos	253	141	282	153	595	794	9
significativos	43	153	94	165	595	794	9
son	97	153	111	165	595	794	9
esenciales	115	153	157	165	595	794	9
debido	161	153	188	165	595	794	9
a	191	153	196	165	595	794	9
la	199	153	206	165	595	794	9
influencia	210	153	248	165	595	794	9
que	251	153	266	165	595	794	9
tie-	270	153	282	165	595	794	9
nen	43	165	58	177	595	794	9
para	60	165	78	177	595	794	9
el	80	165	87	177	595	794	9
desarrollo	90	165	129	177	595	794	9
de	131	165	141	177	595	794	9
hábitos	144	165	173	177	595	794	9
sanos	175	165	199	177	595	794	9
para	201	165	219	177	595	794	9
el	222	165	229	177	595	794	9
adolescente,	231	165	282	177	595	794	9
así	43	177	55	189	595	794	9
como	57	177	79	189	595	794	9
expresiones	81	177	130	189	595	794	9
de	133	177	143	189	595	794	9
afecto,	145	177	172	189	595	794	9
relaciones	174	177	216	189	595	794	9
interpersonales,	218	177	282	189	595	794	9
resolución	43	189	84	201	595	794	9
de	86	189	96	201	595	794	9
conflictos	98	189	136	201	595	794	9
y	138	189	143	201	595	794	9
desarrollo	145	189	185	201	595	794	9
del	187	189	199	201	595	794	9
autocuidado.	201	189	253	201	595	794	9
Tambi-	255	189	282	201	595	794	9
én	43	201	53	213	595	794	9
es	56	201	65	213	595	794	9
importante	68	201	111	213	595	794	9
el	114	201	121	213	595	794	9
efecto	124	201	148	213	595	794	9
que	151	201	166	213	595	794	9
tienen	169	201	194	213	595	794	9
los	197	201	208	213	595	794	9
estilos	211	201	237	213	595	794	9
de	240	201	250	213	595	794	9
crianza	253	201	282	213	595	794	9
ya	43	213	52	225	595	794	9
que	55	213	70	225	595	794	9
pueden	74	213	104	225	595	794	9
ser	107	213	119	225	595	794	9
positivos	123	213	158	225	595	794	9
o	161	213	166	225	595	794	9
negativos	169	213	208	225	595	794	9
para	211	213	229	225	595	794	9
el	232	213	239	225	595	794	9
desarrollo	243	213	282	225	595	794	9
de	43	225	53	237	595	794	9
conductas	55	225	96	237	595	794	9
de	99	225	109	237	595	794	9
riesgo	111	225	136	237	595	794	9
(Valenzuela&	138	225	191	237	595	794	9
cols.,	193	225	214	237	595	794	9
2013).	217	225	242	237	595	794	9
Referencias	120	255	205	276	595	794	9
Ander-Egg,	43	286	82	297	595	794	9
E.	91	286	98	297	595	794	9
(2003).	107	286	131	297	595	794	9
Repensando	140	287	185	297	595	794	9
la	193	287	199	297	595	794	9
Investigación-Acción-	208	287	282	297	595	794	9
Participativa.	54	299	98	309	595	794	9
Comentarios,	101	299	148	309	595	794	9
críticas	151	299	176	309	595	794	9
y	178	299	182	309	595	794	9
sugerencias.	185	299	230	309	595	794	9
Buenos	233	298	260	309	595	794	9
Aires:	262	298	282	309	595	794	9
Lumen.	54	310	80	321	595	794	9
Banco	43	334	65	345	595	794	9
Mundial	68	334	96	345	595	794	9
(2012).	99	334	124	345	595	794	9
La	127	335	136	345	595	794	9
violencia	140	335	170	345	595	794	9
juvenil	174	335	196	345	595	794	9
en	199	335	208	345	595	794	9
México.	211	335	238	345	595	794	9
Reporte	242	335	270	345	595	794	9
de	273	335	282	345	595	794	9
la	54	347	60	357	595	794	9
situación,	63	347	97	357	595	794	9
el	100	347	106	357	595	794	9
marco	110	347	132	357	595	794	9
legal	136	347	152	357	595	794	9
y	156	347	160	357	595	794	9
los	164	347	174	357	595	794	9
programas	178	347	215	357	595	794	9
gubernamentales.	219	347	282	357	595	794	9
Recuperado	54	358	96	369	595	794	9
de	113	358	122	369	595	794	9
http://www.defensoria.ipn.mx/Documents/	138	358	282	369	595	794	9
Promotores/Estudio-Violencia-juvenil-en-Mexico-BM.pdf	54	370	247	381	595	794	9
Bastarrachea,	43	394	91	405	595	794	9
G.	96	394	104	405	595	794	9
(n.d.).	109	394	129	405	595	794	9
La	134	395	143	405	595	794	9
violencia	147	395	178	405	595	794	9
familiar	182	395	208	405	595	794	9
y	212	395	216	405	595	794	9
sus	221	395	233	405	595	794	9
secuelas	238	395	269	405	595	794	9
en	273	395	282	405	595	794	9
la	54	407	60	417	595	794	9
adolescencia.	65	407	113	417	595	794	9
Extraño	119	407	146	417	595	794	9
iceberg	151	407	177	417	595	794	9
de	182	407	191	417	595	794	9
la	197	407	203	417	595	794	9
violencia	208	407	239	417	595	794	9
doméstica.	244	407	282	417	595	794	9
Recuperado	54	418	96	429	595	794	9
de	99	418	108	429	595	794	9
http://www.codajic.org/sites/www.codajic.org/files/	111	418	282	429	595	794	9
El%20iceberg%20de%20la%20violencia%20familar.pdf	54	430	246	441	595	794	9
Bisquerra	43	454	76	465	595	794	9
Alzina	79	454	101	465	595	794	9
R.	104	454	112	465	595	794	9
(1998)	116	454	138	465	595	794	9
Modelos	142	455	172	465	595	794	9
de	175	455	184	465	595	794	9
Orientación	188	455	228	465	595	794	9
e	231	455	236	465	595	794	9
Intervención	239	455	282	465	595	794	9
Psicopedagógica.	54	467	115	477	595	794	9
Barcelona:	118	466	155	477	595	794	9
Editorial	157	466	185	477	595	794	9
Praxis.	187	466	211	477	595	794	9
Blum,	43	490	63	501	595	794	9
R.;	65	490	75	501	595	794	9
Halcón,	77	490	104	501	595	794	9
L.	106	490	113	501	595	794	9
(2003).	115	490	140	501	595	794	9
Adolescent	141	490	180	501	595	794	9
heath	183	490	202	501	595	794	9
in	204	490	211	501	595	794	9
the	213	490	224	501	595	794	9
Caribbean:	226	490	264	501	595	794	9
Risk	267	490	282	501	595	794	9
and	54	502	67	513	595	794	9
Protective	69	502	104	513	595	794	9
Factors.	106	502	134	513	595	794	9
Am	136	503	148	513	595	794	9
J	150	503	154	513	595	794	9
Public	156	503	178	513	595	794	9
Health,93,	180	503	215	513	595	794	9
456-60.	217	502	253	513	595	794	9
Comisión	43	526	75	537	595	794	9
de	79	526	88	537	595	794	9
Derechos	92	526	126	537	595	794	9
Humanos	130	526	164	537	595	794	9
del	168	526	179	537	595	794	9
Estado	183	526	207	537	595	794	9
de	212	526	220	537	595	794	9
Yucatán	225	526	253	537	595	794	9
(2010).	257	526	282	537	595	794	9
Informe	54	539	80	549	595	794	9
Especial	84	539	114	549	595	794	9
sobre	118	539	138	549	595	794	9
el	142	539	148	549	595	794	9
Suicidio	152	539	180	549	595	794	9
en	184	539	192	549	595	794	9
Jóvenes	197	539	226	549	595	794	9
del	230	539	240	549	595	794	9
Estado	245	539	269	549	595	794	9
de	273	539	282	549	595	794	9
Yucatán.	54	551	84	561	595	794	9
Yucatán:	88	550	118	561	595	794	9
Comisión	121	550	154	561	595	794	9
de	158	550	166	561	595	794	9
Derechos	170	550	203	561	595	794	9
Humanos	207	550	240	561	595	794	9
del	244	550	254	561	595	794	9
Estado	258	550	282	561	595	794	9
de	54	562	62	573	595	794	9
Yucatán.	64	562	95	573	595	794	9
Comisión	43	586	75	597	595	794	9
Nacional	78	586	109	597	595	794	9
para	112	586	128	597	595	794	9
prevenir	131	586	159	597	595	794	9
y	162	586	166	597	595	794	9
erradicar	169	586	200	597	595	794	9
la	203	586	209	597	595	794	9
Violencia	212	586	244	597	595	794	9
contra	247	586	269	597	595	794	9
las	272	586	282	597	595	794	9
Mujeres.	54	598	84	609	595	794	9
(2009).	86	598	111	609	595	794	9
Diagnóstico	114	599	155	609	595	794	9
sobre	157	599	177	609	595	794	9
la	180	599	186	609	595	794	9
realidad	189	599	216	609	595	794	9
social,	219	599	241	609	595	794	9
económica	244	599	282	609	595	794	9
y	54	611	58	621	595	794	9
cultural	60	611	85	621	595	794	9
de	87	611	96	621	595	794	9
los	98	611	108	621	595	794	9
entornos	110	611	141	621	595	794	9
locales	143	611	167	621	595	794	9
para	169	611	185	621	595	794	9
el	187	611	193	621	595	794	9
diseño	195	611	218	621	595	794	9
de	221	611	229	621	595	794	9
intervenciones	231	611	282	621	595	794	9
en	54	623	62	633	595	794	9
materia	66	623	92	633	595	794	9
de	96	623	105	633	595	794	9
prevención	109	623	148	633	595	794	9
y	151	623	155	633	595	794	9
erradicación	159	623	202	633	595	794	9
de	206	623	215	633	595	794	9
la	219	623	225	633	595	794	9
violencia	229	623	259	633	595	794	9
en	263	623	272	633	595	794	9
la	276	623	282	633	595	794	9
región	54	635	75	645	595	794	9
sur:	78	635	91	645	595	794	9
el	94	635	100	645	595	794	9
caso	102	635	119	645	595	794	9
de	121	635	130	645	595	794	9
la	133	635	139	645	595	794	9
zona	142	635	159	645	595	794	9
metropolitana	161	635	209	645	595	794	9
de	211	635	220	645	595	794	9
Mérida,	223	635	249	645	595	794	9
Yucatán.	251	635	282	645	595	794	9
Recuperado	54	646	96	657	595	794	9
de	101	646	110	657	595	794	9
http://cedoc.inmujeres.gob.mx/lgamvlv/conavim/	115	646	282	657	595	794	9
merida.pdf	54	658	91	669	595	794	9
Consejo	43	682	71	693	595	794	9
Nacional	86	682	116	693	595	794	9
de	130	682	139	693	595	794	9
Población	154	682	188	693	595	794	9
(2014).	202	682	227	693	595	794	9
Indicadores	241	683	282	693	595	794	9
Sociodemográficos.	54	695	122	705	595	794	9
Recuperado	127	694	170	705	595	794	9
de	175	694	183	705	595	794	9
http://www.conapo.gob.mx/	188	694	282	705	595	794	9
es/CONAPO/Indicadores_sociodemografico	54	706	207	717	595	794	9
Cruz,	313	46	332	57	595	794	9
M.	335	46	344	57	595	794	9
(2009).	347	46	372	57	595	794	9
Diagnóstico	375	47	416	57	595	794	9
sobre	419	47	439	57	595	794	9
la	442	47	448	57	595	794	9
realidad	451	47	479	57	595	794	9
social,	482	47	504	57	595	794	9
económica	508	47	546	57	595	794	9
y	549	47	553	57	595	794	9
cultural	324	59	349	69	595	794	9
de	352	59	361	69	595	794	9
los	364	59	374	69	595	794	9
entornos	377	59	407	69	595	794	9
locales	410	59	434	69	595	794	9
para	437	59	453	69	595	794	9
el	456	59	462	69	595	794	9
diseño	465	59	488	69	595	794	9
de	491	59	499	69	595	794	9
intervenciones	502	59	553	69	595	794	9
en	324	71	333	81	595	794	9
materia	337	71	363	81	595	794	9
de	367	71	376	81	595	794	9
prevención	380	71	418	81	595	794	9
y	422	71	426	81	595	794	9
erradicación	430	71	473	81	595	794	9
de	477	71	485	81	595	794	9
la	489	71	496	81	595	794	9
violencia	499	71	530	81	595	794	9
en	534	71	543	81	595	794	9
la	547	71	553	81	595	794	9
región	324	83	346	93	595	794	9
sur:	349	83	362	93	595	794	9
el	364	83	370	93	595	794	9
caso	373	83	390	93	595	794	9
de	392	83	401	93	595	794	9
la	404	83	410	93	595	794	9
zona	412	83	429	93	595	794	9
metropolitana	432	83	479	93	595	794	9
de	482	83	491	93	595	794	9
Mérida,	493	83	520	93	595	794	9
Yucatán.	522	83	553	93	595	794	9
México:	324	94	351	105	595	794	9
Comisión	354	94	386	105	595	794	9
Nacional	389	94	419	105	595	794	9
Para	422	94	438	105	595	794	9
Prevenir	441	94	470	105	595	794	9
y	472	94	476	105	595	794	9
Erradicar	478	94	510	105	595	794	9
la	513	94	519	105	595	794	9
Violencia	521	94	553	105	595	794	9
contra	324	106	346	117	595	794	9
las	348	106	358	117	595	794	9
Mujeres.	359	106	390	117	595	794	9
Recuperado	391	106	434	117	595	794	9
de	436	106	444	117	595	794	9
http://cedoc.inmujeres.gob.mx/	446	106	553	117	595	794	9
lgamvlv/conavim/merida.pdf	324	118	421	129	595	794	9
Cruz,	313	142	332	153	595	794	9
R.;	334	142	344	153	595	794	9
Ávila,	347	142	366	153	595	794	9
M.;	368	142	379	153	595	794	9
Velázquez,	382	142	420	153	595	794	9
H.;	422	142	433	153	595	794	9
Estrella,	435	142	463	153	595	794	9
D.	466	142	473	153	595	794	9
(2007).	476	142	501	153	595	794	9
Evaluación	503	142	542	153	595	794	9
de	544	142	553	153	595	794	9
factores	324	154	352	165	595	794	9
de	356	154	364	165	595	794	9
riesgo	368	154	389	165	595	794	9
de	393	154	401	165	595	794	9
TCA	405	154	420	165	595	794	9
en	423	154	432	165	595	794	9
estudiantes	436	154	476	165	595	794	9
de	479	154	488	165	595	794	9
nutrición.	491	154	523	165	595	794	9
Revista	527	155	553	165	595	794	9
Mexicana	324	167	358	177	595	794	9
de	361	167	370	177	595	794	9
Trastornos	373	167	410	177	595	794	9
Alimentarios,	413	167	458	177	595	794	9
4,	461	167	467	177	595	794	9
39-41.	471	166	493	177	595	794	9
Recuperado:	496	166	541	177	595	794	9
12	544	166	553	177	595	794	9
nov.	324	178	339	189	595	794	9
2016.	345	178	365	189	595	794	9
Disponível:http://www.scielo.org.mx/pdf/rmta/v4n1/	377	178	553	189	595	794	9
v4n1a5.pdf	324	190	363	201	595	794	9
Diario	313	214	334	225	595	794	9
de	335	214	344	225	595	794	9
Yucatán	346	214	374	225	595	794	9
(2014).	376	214	401	225	595	794	9
¿Para	403	215	424	225	595	794	9
qué	426	215	439	225	595	794	9
un	441	215	450	225	595	794	9
reglamento?	452	215	495	225	595	794	9
Las	497	215	510	225	595	794	9
normas	511	215	538	225	595	794	9
que	540	215	553	225	595	794	9
prohíben	324	227	355	237	595	794	9
la	358	227	364	237	595	794	9
instalación	367	227	404	237	595	794	9
de	407	227	416	237	595	794	9
establecimientos	419	227	477	237	595	794	9
que	480	227	493	237	595	794	9
venden	496	227	522	237	595	794	9
bebidas	525	227	553	237	595	794	9
embriagantes	324	239	372	249	595	794	9
cerca	375	239	395	249	595	794	9
de	398	239	407	249	595	794	9
escuelas	410	239	441	249	595	794	9
son	445	239	458	249	595	794	9
letra	461	239	476	249	595	794	9
muerta.	480	239	506	249	595	794	9
Recuperado	510	238	553	249	595	794	9
de	324	250	333	261	595	794	9
http://yucatan.com.mx/merida/educacion-merida/para-que-un-	338	250	553	261	595	794	9
reglamento	324	262	364	273	595	794	9
Donas	313	286	336	297	595	794	9
Burak,	338	286	360	297	595	794	9
S.	362	286	370	297	595	794	9
(2001).	371	286	396	297	595	794	9
Marco	398	286	420	297	595	794	9
epidemiológico	422	286	474	297	595	794	9
conceptual	476	286	514	297	595	794	9
de	515	286	524	297	595	794	9
la	526	286	532	297	595	794	9
salud	534	286	553	297	595	794	9
integral	324	298	350	309	595	794	9
y	353	298	357	309	595	794	9
el	361	298	367	309	595	794	9
desarrollo	370	298	405	309	595	794	9
humano	408	298	437	309	595	794	9
de	440	298	449	309	595	794	9
los	452	298	462	309	595	794	9
adolescentes.	466	298	514	309	595	794	9
In:	518	298	526	309	595	794	9
Donas	530	298	553	309	595	794	9
Burak,	324	310	347	321	595	794	9
S.	349	310	356	321	595	794	9
(Org.),	358	310	381	321	595	794	9
Adolescencia	383	311	430	321	595	794	9
y	432	311	436	321	595	794	9
juventud	438	311	468	321	595	794	9
en	470	311	478	321	595	794	9
América	480	311	509	321	595	794	9
Latina	511	311	532	321	595	794	9
(469-	534	310	553	321	595	794	9
487).	324	322	342	333	595	794	9
Cartago:	344	322	374	333	595	794	9
Libro	376	322	394	333	595	794	9
Universitario	396	322	439	333	595	794	9
Regional.	441	322	475	333	595	794	9
Encuesta	313	346	346	357	595	794	9
Nacional	352	346	383	357	595	794	9
de	389	346	398	357	595	794	9
Juventud	404	346	436	357	595	794	9
(2010).	442	346	467	357	595	794	9
Resultados	473	347	512	357	595	794	9
generales	518	347	553	357	595	794	9
Yucatán.	324	359	355	369	595	794	9
Disponível:	372	359	411	369	595	794	9
http://www.imjuventud.gob.mx/imgs/	428	358	553	369	595	794	9
uploads/3._ENJ_2010_-_Yucatan_VF_Mzo_16_MAC.pdf	324	370	523	381	595	794	9
Escuelas	313	394	345	405	595	794	9
promotoras	350	394	390	405	595	794	9
de	395	394	404	405	595	794	9
salud	409	394	427	405	595	794	9
(2014).	432	394	457	405	595	794	9
Talleres.	462	395	491	405	595	794	9
Guía	496	395	513	405	595	794	9
Didáctica.	518	395	553	405	595	794	9
Recuperado	324	406	367	417	595	794	9
de	381	406	390	417	595	794	9
http://www.epsuba.com.ar/cuerpo-docente-	403	406	553	417	595	794	9
convivencia-guia-didactica.php	324	418	431	429	595	794	9
Fals-Borda,	313	442	354	453	595	794	9
O.;	358	442	368	453	595	794	9
Rahman,	372	442	404	453	595	794	9
M.	409	442	417	453	595	794	9
A.	421	442	429	453	595	794	9
(1989).	433	442	457	453	595	794	9
La	462	442	470	453	595	794	9
situación	475	442	505	453	595	794	9
actual	510	442	530	453	595	794	9
y	535	442	539	453	595	794	9
las	543	442	553	453	595	794	9
perspectivas	324	454	368	465	595	794	9
de	372	454	380	465	595	794	9
IAP	384	454	396	465	595	794	9
en	400	454	408	465	595	794	9
el	412	454	418	465	595	794	9
mundo.	421	454	448	465	595	794	9
In:	451	454	460	465	595	794	9
Salazar,	463	454	491	465	595	794	9
M.	495	454	503	465	595	794	9
C.	507	454	515	465	595	794	9
(Org.),	518	454	541	465	595	794	9
La	544	455	553	465	595	794	9
Investigación	324	467	370	477	595	794	9
Acción	371	467	395	477	595	794	9
participativa	396	467	438	477	595	794	9
(pp.	439	466	453	477	595	794	9
205-223).	454	466	488	477	595	794	9
Bogotá,	489	466	516	477	595	794	9
Colombia:	517	466	553	477	595	794	9
Cooperativa	324	478	367	489	595	794	9
editorial	369	478	396	489	595	794	9
Magisterio.	398	478	436	489	595	794	9
Gallegos,	313	502	346	513	595	794	9
W.	350	502	360	513	595	794	9
(2013).	364	502	388	513	595	794	9
Agresión	392	502	423	513	595	794	9
y	427	502	431	513	595	794	9
violencia	435	502	465	513	595	794	9
en	469	502	478	513	595	794	9
la	482	502	488	513	595	794	9
adolescencia:	492	502	540	513	595	794	9
La	544	502	553	513	595	794	9
importancia	324	514	365	525	595	794	9
de	368	514	377	525	595	794	9
la	380	514	386	525	595	794	9
familia,	389	514	414	525	595	794	9
Revista	417	515	443	525	595	794	9
Avances	446	515	476	525	595	794	9
en	480	515	488	525	595	794	9
psicología,	492	515	529	525	595	794	9
21(1),	532	515	553	525	595	794	9
23-34.	324	526	347	537	595	794	9
Recuperado:	350	526	395	537	595	794	9
25	399	526	408	537	595	794	9
oct.	412	526	425	537	595	794	9
2016.	429	526	449	537	595	794	9
Disponível:	453	526	491	537	595	794	9
http://www.unife.	495	526	553	537	595	794	9
edu.pe/publicaciones/revistas/psicologia/2013/13_arias.pdf	324	538	529	549	595	794	9
Garduño,	313	562	346	573	595	794	9
R.;	349	562	359	573	595	794	9
Gómez	362	562	387	573	595	794	9
K.;	390	562	400	573	595	794	9
Peña,	403	562	424	573	595	794	9
A.	426	562	434	573	595	794	9
(2011).	437	562	461	573	595	794	9
Suicidio	464	563	491	573	595	794	9
en	494	563	503	573	595	794	9
Adolescentes	506	563	553	573	595	794	9
[Tesina].	324	574	353	585	595	794	9
Asociación	357	574	395	585	595	794	9
Mexicana	399	574	433	585	595	794	9
de	437	574	446	585	595	794	9
Tanatología.	450	574	493	585	595	794	9
Recuperado	497	574	540	585	595	794	9
de	544	574	553	585	595	794	9
http://www.tanatologia-amtac.com/descargas/tesinas/27%20	324	586	553	597	595	794	9
Suicidio%20en%20adolescentes.pdf	324	598	451	609	595	794	9
Gobierno	313	622	346	633	595	794	9
del	349	622	360	633	595	794	9
Estado	364	622	388	633	595	794	9
de	392	622	401	633	595	794	9
Yucatán	404	622	433	633	595	794	9
(2013).	437	622	461	633	595	794	9
Ley	465	623	478	633	595	794	9
para	482	623	498	633	595	794	9
la	501	623	508	633	595	794	9
Prevención,	511	623	553	633	595	794	9
Combate	324	635	356	645	595	794	9
y	359	635	363	645	595	794	9
Erradicación	365	635	408	645	595	794	9
de	411	635	420	645	595	794	9
la	422	635	428	645	595	794	9
Violencia	430	635	462	645	595	794	9
en	464	635	473	645	595	794	9
el	475	635	482	645	595	794	9
Entorno	484	635	511	645	595	794	9
Escolar	514	635	540	645	595	794	9
del	542	635	553	645	595	794	9
Estado	324	647	349	657	595	794	9
de	356	647	365	657	595	794	9
Yucatán.Disponível:http://www.poderjudicialyucatan.	372	647	553	657	595	794	9
gob.mx/digestum/marcoLegal/05/2013/DIGESTUM05059.pdf	324	658	536	669	595	794	9
Infogen	313	682	339	693	595	794	9
(2015).	344	682	369	693	595	794	9
Trastornos	378	683	415	693	595	794	9
alimenticios,	419	683	462	693	595	794	9
anorexia,	467	683	499	693	595	794	9
bulimia	504	683	528	693	595	794	9
y	533	683	537	693	595	794	9
por	541	683	553	693	595	794	9
atracón.	324	695	353	705	595	794	9
http://infogen.org.mx/trastornos-de-conducta-en-la-	376	694	553	705	595	794	9
alimentacion/	324	706	370	717	595	794	9
Prevención	43	743	78	753	595	794	9
de	79	743	87	753	595	794	9
Riesgo	89	743	111	753	595	794	9
Adolescente	113	743	151	753	595	794	9
*	157	745	160	755	595	794	9
Silvia	165	743	182	753	595	794	9
G.	184	743	192	753	595	794	9
Argaez	193	743	215	753	595	794	9
Rodríguez,	217	743	251	753	595	794	9
Rebelín	253	743	278	753	595	794	9
Echeverría	279	743	313	753	595	794	9
Echeverría,	315	743	351	753	595	794	9
Nancy	353	743	373	753	595	794	9
M.	375	743	383	753	595	794	9
Evia	384	743	398	753	595	794	9
Alamilla	400	743	424	753	595	794	9
&	426	743	431	753	595	794	9
Carlos	433	743	453	753	595	794	9
D.	455	743	462	753	595	794	9
Carrillo	464	743	486	753	595	794	9
Trujillo	488	743	508	753	595	794	9
267	536	741	553	754	595	794	9
Instituto	43	46	70	57	595	794	10
Nacional	76	46	107	57	595	794	10
de	113	46	122	57	595	794	10
Estadística	128	46	167	57	595	794	10
y	173	46	177	57	595	794	10
Geografía	184	46	219	57	595	794	10
[INEGI]	225	46	251	57	595	794	10
(2009).	257	46	282	57	595	794	10
Estadística	54	59	92	69	595	794	10
de	95	59	103	69	595	794	10
suicidios	106	59	136	69	595	794	10
de	139	59	148	69	595	794	10
los	151	59	161	69	595	794	10
Estados	163	59	192	69	595	794	10
Unidos	195	59	219	69	595	794	10
Mexicanos	222	59	260	69	595	794	10
2009.	262	59	282	69	595	794	10
México:	54	70	81	81	595	794	10
INEGI.	83	70	106	81	595	794	10
Instituto	43	94	70	105	595	794	10
Nacional	76	94	107	105	595	794	10
de	113	94	122	105	595	794	10
Estadística	128	94	166	105	595	794	10
y	173	94	177	105	595	794	10
Geografía	183	94	218	105	595	794	10
(INEGI)	224	94	251	105	595	794	10
(2013).	257	94	282	105	595	794	10
Estadísticas	54	107	96	117	595	794	10
a	98	107	102	117	595	794	10
propósito	104	107	136	117	595	794	10
del	138	107	149	117	595	794	10
día	151	107	162	117	595	794	10
internacional	164	107	208	117	595	794	10
de	210	107	219	117	595	794	10
la	221	107	227	117	595	794	10
juventud”	229	107	261	117	595	794	10
datos	263	107	282	117	595	794	10
de	54	119	62	129	595	794	10
Yucatán.	67	119	97	129	595	794	10
Disponível:http://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/	102	118	282	129	595	794	10
espanol/prensa/Contenidos/estadisticas/2013/juventud31.pdf	54	130	265	141	595	794	10
Instituto	43	154	70	165	595	794	10
Nacional	75	154	106	165	595	794	10
de	111	154	120	165	595	794	10
Salud	126	154	146	165	595	794	10
Pública	151	154	177	165	595	794	10
(2013).	183	154	208	165	595	794	10
Encuesta	213	155	246	165	595	794	10
Nacional	251	155	282	165	595	794	10
de	54	167	62	177	595	794	10
Salud	66	167	86	177	595	794	10
y	90	167	94	177	595	794	10
Nutrición	98	167	129	177	595	794	10
2012.	133	167	153	177	595	794	10
Resultados	157	167	196	177	595	794	10
por	200	167	212	177	595	794	10
entidad	216	167	241	177	595	794	10
federativa.	245	167	282	177	595	794	10
Yucatán.	54	178	84	189	595	794	10
Disponível:	90	178	129	189	595	794	10
http://ensanut.insp.mx/informes/Yucatan-	140	178	282	189	595	794	10
OCT.pdf	54	190	82	201	595	794	10
Jiménez,	43	214	74	225	595	794	10
R.	76	214	84	225	595	794	10
(2005).	86	214	111	225	595	794	10
La	112	214	121	225	595	794	10
delincuencia	123	214	167	225	595	794	10
juvenil:	169	214	193	225	595	794	10
fenómeno	195	214	230	225	595	794	10
de	232	214	241	225	595	794	10
la	242	214	249	225	595	794	10
sociedad	251	214	282	225	595	794	10
actual,	54	226	77	237	595	794	10
Papeles	79	227	107	237	595	794	10
de	109	227	118	237	595	794	10
Población,	120	227	157	237	595	794	10
11(43),	159	227	183	237	595	794	10
243-244.	185	226	216	237	595	794	10
Kiefer	43	250	63	261	595	794	10
I.;	66	250	73	261	595	794	10
Leitner,	76	250	101	261	595	794	10
B.;	104	250	114	261	595	794	10
Bauer,	117	250	140	261	595	794	10
R.;	143	250	153	261	595	794	10
Rieder	156	250	179	261	595	794	10
A.	181	250	189	261	595	794	10
(2000).	192	250	217	261	595	794	10
Body	220	250	238	261	595	794	10
weight:	241	250	266	261	595	794	10
The	268	250	282	261	595	794	10
male	54	262	71	273	595	794	10
and	73	262	86	273	595	794	10
female	88	262	112	273	595	794	10
perception,	114	262	152	273	595	794	10
SozPraventiv-med,	154	263	221	273	595	794	10
45	223	263	232	273	595	794	10
(6),	234	262	245	273	595	794	10
274-278.	248	262	283	273	595	794	10
Lila,	43	286	57	297	595	794	10
M.;	59	286	70	297	595	794	10
Buelga,	72	286	98	297	595	794	10
S.;	100	286	110	297	595	794	10
Musitu,	112	286	137	297	595	794	10
G.	139	286	147	297	595	794	10
(2006).	149	286	174	297	595	794	10
Programa	176	287	210	297	595	794	10
Lisis.	212	287	230	297	595	794	10
Las	232	287	244	297	595	794	10
relaciones	246	287	282	297	595	794	10
entre	54	299	71	309	595	794	10
padres	77	299	101	309	595	794	10
e	106	299	111	309	595	794	10
hijos	116	299	132	309	595	794	10
en	137	299	146	309	595	794	10
la	152	299	158	309	595	794	10
adolescencia.	163	299	211	309	595	794	10
Madrid:	216	298	243	309	595	794	10
Ediciones	248	298	282	309	595	794	10
Pirámide.	54	310	87	321	595	794	10
Lodewijks,	43	334	79	345	595	794	10
H.;Doreleijers,	82	334	132	345	595	794	10
T.;	135	334	143	345	595	794	10
De	147	334	157	345	595	794	10
Ruiter,	160	334	183	345	595	794	10
C.	186	334	194	345	595	794	10
(2008).	197	334	222	345	595	794	10
SAVRY:	225	335	253	345	595	794	10
Manual	256	335	282	345	595	794	10
para	54	347	69	357	595	794	10
la	74	347	80	357	595	794	10
valoración	85	347	121	357	595	794	10
estructurada	126	347	170	357	595	794	10
de	175	347	183	357	595	794	10
riesgo	188	347	210	357	595	794	10
de	215	347	224	357	595	794	10
violencia	229	347	259	357	595	794	10
entre	264	347	282	357	595	794	10
jóvenes.	54	359	83	369	595	794	10
Generalitat	85	358	124	369	595	794	10
de	126	358	135	369	595	794	10
Catalunya.	138	358	175	369	595	794	10
Departamento	178	358	228	369	595	794	10
de	230	358	239	369	595	794	10
justicia.	242	358	268	369	595	794	10
Pp.	270	358	282	369	595	794	10
57-63	54	370	74	381	595	794	10
Marín	43	394	63	405	595	794	10
Cárdenas,	66	394	103	405	595	794	10
A.	106	394	113	405	595	794	10
D.;	117	394	127	405	595	794	10
Sánchez	130	395	161	405	595	794	10
Ramírez,	165	395	197	405	595	794	10
G.;	200	395	211	405	595	794	10
Maza	214	394	234	405	595	794	10
Rodríguez,L.	237	394	282	405	595	794	10
(2014).Prevalencia	54	406	119	417	595	794	10
de	123	406	131	417	595	794	10
obesidad	135	406	167	417	595	794	10
y	170	406	174	417	595	794	10
hábitos	177	406	202	417	595	794	10
alimentarios	206	406	248	417	595	794	10
desde	251	406	273	417	595	794	10
el	276	406	282	417	595	794	10
enfoque	54	418	82	429	595	794	10
de	84	418	93	429	595	794	10
género:	96	418	122	429	595	794	10
el	125	418	131	429	595	794	10
caso	133	418	150	429	595	794	10
de	153	418	161	429	595	794	10
Dzutóh,	164	418	191	429	595	794	10
Yucatán,	193	418	224	429	595	794	10
México,	226	418	253	429	595	794	10
Revista	256	419	282	429	595	794	10
Estudios	54	431	84	441	595	794	10
Sociales,	86	431	118	441	595	794	10
22(44),	120	431	144	441	595	794	10
65-90.	147	430	169	441	595	794	10
Murueta,	43	454	74	465	595	794	10
M.;	77	454	88	465	595	794	10
Osorio,	91	454	116	465	595	794	10
M.	119	454	128	465	595	794	10
(2009).	131	454	156	465	595	794	10
Psicología	159	455	196	465	595	794	10
de	199	455	208	465	595	794	10
la	211	455	217	465	595	794	10
familia	220	455	243	465	595	794	10
en	246	455	255	465	595	794	10
Países	258	455	282	465	595	794	10
Latinos	54	467	79	477	595	794	10
del	83	467	94	477	595	794	10
Siglo	98	467	116	477	595	794	10
XXI.	120	467	135	477	595	794	10
México:	140	466	167	477	595	794	10
AMAPSI	171	466	201	477	595	794	10
editorial.	205	466	235	477	595	794	10
Recuperado	239	466	282	477	595	794	10
de	54	478	62	489	595	794	10
http://newpsi.bvs-psi.org.br/ebooks2010/pt/Acervo_files/	88	478	282	489	595	794	10
PsicologiaFamiliaLatinosXXI.pdf	54	490	165	501	595	794	10
Oliva-Peña,	43	514	84	525	595	794	10
Y.;	89	514	97	525	595	794	10
Ordóñez-Luna,	103	514	155	525	595	794	10
M.;	160	514	171	525	595	794	10
Santana-Carvajal,	177	514	239	525	595	794	10
A.;	244	514	254	525	595	794	10
Marín-	259	514	282	525	595	794	10
Cárdenas,	54	526	90	537	595	794	10
A.	92	526	99	537	595	794	10
D.;	102	526	112	537	595	794	10
Andueza	114	526	145	537	595	794	10
Pech,	147	526	167	537	595	794	10
G.;	170	526	180	537	595	794	10
Gómez	183	526	208	537	595	794	10
Castillo,	211	526	238	537	595	794	10
I.	241	526	245	537	595	794	10
A.	247	526	255	537	595	794	10
(2016).	257	526	282	537	595	794	10
Concordancia	54	538	102	549	595	794	10
del	105	538	115	549	595	794	10
IMC	118	538	133	549	595	794	10
y	136	538	140	549	595	794	10
la	142	538	149	549	595	794	10
percepción	151	538	190	549	595	794	10
de	193	538	201	549	595	794	10
la	204	538	210	549	595	794	10
imagen	213	538	239	549	595	794	10
corporal	242	538	270	549	595	794	10
en	273	538	282	549	595	794	10
adolescentes	54	550	100	561	595	794	10
de	104	550	112	561	595	794	10
una	116	550	129	561	595	794	10
localidad	133	550	164	561	595	794	10
suburbana	168	550	205	561	595	794	10
de	209	550	218	561	595	794	10
Yucatán,	221	550	252	561	595	794	10
Revista	256	551	282	561	595	794	10
biomédica,	54	563	91	573	595	794	10
27	94	563	102	573	595	794	10
(2),	104	562	116	573	595	794	10
49-60.	118	562	141	573	595	794	10
Organización	43	586	89	597	595	794	10
Mundial	94	586	122	597	595	794	10
de	127	586	136	597	595	794	10
la	141	586	147	597	595	794	10
Salud	153	586	173	597	595	794	10
(2013).	178	586	203	597	595	794	10
Factores	208	587	239	597	595	794	10
de	244	587	253	597	595	794	10
riesgo.	259	587	282	597	595	794	10
Recuperado	54	598	96	609	595	794	10
de	98	598	107	609	595	794	10
http://www.who.int/topics/risk_factors/es/	109	598	250	609	595	794	10
Pena,	43	622	63	633	595	794	10
G.	65	622	74	633	595	794	10
G.;	76	622	86	633	595	794	10
Mendes,	88	622	119	633	595	794	10
J.	121	622	127	633	595	794	10
C.	129	622	137	633	595	794	10
L.;	139	622	148	633	595	794	10
Silveira,	150	622	178	633	595	794	10
A.	179	622	187	633	595	794	10
P.;	189	622	198	633	595	794	10
Martins,	200	622	228	633	595	794	10
T.	229	622	236	633	595	794	10
C.	238	622	246	633	595	794	10
R.;	248	622	258	633	595	794	10
Vieira,	260	622	282	633	595	794	10
R.	54	634	61	645	595	794	10
G.,	65	634	75	645	595	794	10
Silva,	79	634	98	645	595	794	10
N.	101	634	109	645	595	794	10
S.	113	634	120	645	595	794	10
S.;	123	634	133	645	595	794	10
Silva,	136	634	156	645	595	794	10
R.	159	634	167	645	595	794	10
R.	170	634	178	645	595	794	10
V.	182	634	188	645	595	794	10
(2016).	192	634	217	645	595	794	10
Comportamientos	220	634	282	645	595	794	10
de	54	646	62	657	595	794	10
riesgo	66	646	88	657	595	794	10
para	91	646	107	657	595	794	10
la	111	646	117	657	595	794	10
salud	121	646	140	657	595	794	10
de	144	646	153	657	595	794	10
adolescentes	156	646	203	657	595	794	10
de	206	646	215	657	595	794	10
la	219	646	225	657	595	794	10
red	229	646	241	657	595	794	10
pública	244	646	269	657	595	794	10
de	273	646	282	657	595	794	10
enseñanza,	54	658	94	669	595	794	10
Adolesc	96	659	124	669	595	794	10
Saude,	126	659	151	669	595	794	10
13(1),	153	659	174	669	595	794	10
36-50.	176	658	198	669	595	794	10
Redondo	43	682	75	693	595	794	10
Romero,	78	682	108	693	595	794	10
A.	111	682	119	693	595	794	10
(2013).	122	682	147	693	595	794	10
Factores	151	683	181	693	595	794	10
protectores	185	683	224	693	595	794	10
a	227	683	232	693	595	794	10
nivel	235	683	251	693	595	794	10
familiar.	255	683	282	693	595	794	10
Valencia:	54	694	85	705	595	794	10
Universitat	87	694	124	705	595	794	10
de	126	694	135	705	595	794	10
Valencia.	137	694	169	705	595	794	10
Rocha,	43	718	67	729	595	794	10
C.;	71	718	81	729	595	794	10
Pacheco,	85	718	117	729	595	794	10
M.	121	718	130	729	595	794	10
(2008).	133	718	158	729	595	794	10
Perfil	162	718	179	729	595	794	10
del	183	718	193	729	595	794	10
maltrato	197	718	225	729	595	794	10
(bullying)	229	718	261	729	595	794	10
entre	264	718	282	729	595	794	10
268	43	741	59	754	595	794	10
estudiantes	324	46	364	57	595	794	10
de	369	46	378	57	595	794	10
secundaria	383	46	421	57	595	794	10
en	426	46	434	57	595	794	10
la	439	46	445	57	595	794	10
ciudad	450	46	473	57	595	794	10
de	478	46	487	57	595	794	10
Mérida,	491	46	518	57	595	794	10
Yucatán.	522	46	553	57	595	794	10
Revista	324	59	350	69	595	794	10
Mexicana	352	59	386	69	595	794	10
de	388	59	397	69	595	794	10
Investigación	399	59	445	69	595	794	10
Educativa,13	447	59	492	69	595	794	10
(38),	494	58	510	69	595	794	10
829-834.	513	58	544	69	595	794	10
Rosabal	313	82	342	93	595	794	10
García,	348	82	373	93	595	794	10
E.;	379	82	388	93	595	794	10
Romero	394	82	422	93	595	794	10
Muñoz,	428	82	453	93	595	794	10
N.;	459	82	469	93	595	794	10
Gaquín	474	82	500	93	595	794	10
Ramírez,	506	82	538	93	595	794	10
K.;	543	82	553	93	595	794	10
Hernández	324	94	363	105	595	794	10
Mérida,	367	94	393	105	595	794	10
R.	397	94	405	105	595	794	10
A.	409	94	416	105	595	794	10
(2015).	420	94	445	105	595	794	10
Conductas	449	94	487	105	595	794	10
de	491	94	500	105	595	794	10
riesgo	504	94	526	105	595	794	10
en	530	94	539	105	595	794	10
los	543	94	553	105	595	794	10
adolescentes.	324	106	373	117	595	794	10
Rev	375	107	389	117	595	794	10
Cubana	391	107	418	117	595	794	10
Med	421	107	436	117	595	794	10
Mil,	438	107	450	117	595	794	10
44(2),	452	107	473	117	595	794	10
218-229.	475	106	506	117	595	794	10
Sánchez	313	130	344	141	595	794	10
Ramírez,	345	130	377	141	595	794	10
E.	379	130	386	141	595	794	10
C.;	387	130	397	141	595	794	10
Dzib	399	130	415	141	595	794	10
Aguilar,	416	130	442	141	595	794	10
J.	443	130	449	141	595	794	10
P.	451	130	457	141	595	794	10
(2014).	458	130	483	141	595	794	10
Autolesiones	484	130	529	141	595	794	10
físicas	531	130	553	141	595	794	10
en	324	142	333	153	595	794	10
adolescentes	335	142	381	153	595	794	10
yucatecos	383	142	418	153	595	794	10
y	420	142	424	153	595	794	10
su	426	142	434	153	595	794	10
intervención.	436	142	480	153	595	794	10
In:	482	142	491	153	595	794	10
Frutos	493	142	515	153	595	794	10
Cortés,	517	142	542	153	595	794	10
M.	544	142	553	153	595	794	10
(Org.)	324	154	345	165	595	794	10
Violencia	347	155	378	165	595	794	10
social	380	155	401	165	595	794	10
y	403	155	407	165	595	794	10
suicidio	409	155	435	165	595	794	10
en	437	155	446	165	595	794	10
el	448	155	454	165	595	794	10
sureste	456	155	481	165	595	794	10
de	484	155	492	165	595	794	10
México	494	155	519	165	595	794	10
(pp.	521	154	535	165	595	794	10
319-	537	154	553	165	595	794	10
329).	324	166	342	177	595	794	10
Campeche:	344	166	385	177	595	794	10
Secretaría	387	166	423	177	595	794	10
de	425	166	434	177	595	794	10
Salud	436	166	456	177	595	794	10
del	458	166	469	177	595	794	10
Estado	471	166	495	177	595	794	10
de	498	166	506	177	595	794	10
Campeche	508	166	547	177	595	794	10
y	549	166	553	177	595	794	10
Universidad	324	178	366	189	595	794	10
Autónoma	367	178	403	189	595	794	10
del	405	178	416	189	595	794	10
Carmen.	418	178	448	189	595	794	10
Santana	313	202	343	213	595	794	10
Vega,	348	202	368	213	595	794	10
L.	374	202	380	213	595	794	10
(2003)	386	202	409	213	595	794	10
Orientación	414	203	454	213	595	794	10
Educativa	460	203	494	213	595	794	10
e	500	203	504	213	595	794	10
Intervención	510	203	553	213	595	794	10
Psicopedagógica.	324	215	386	225	595	794	10
Madrid:	388	214	414	225	595	794	10
Ediciones	417	214	451	225	595	794	10
Pirámide.	453	214	486	225	595	794	10
Secretaría	313	238	349	249	595	794	10
de	351	238	360	249	595	794	10
Educación	362	238	398	249	595	794	10
de	400	238	409	249	595	794	10
Gobierno	410	238	443	249	595	794	10
del	444	238	455	249	595	794	10
Estado	456	238	481	249	595	794	10
y	483	238	487	249	595	794	10
Sindicato	488	238	521	249	595	794	10
Nacional	522	238	553	249	595	794	10
de	324	250	333	261	595	794	10
Trabajadores	336	250	382	261	595	794	10
de	386	250	395	261	595	794	10
la	398	250	404	261	595	794	10
Educación	408	250	445	261	595	794	10
(2011).	448	250	472	261	595	794	10
Guía	476	251	493	261	595	794	10
para	496	251	512	261	595	794	10
desarrollar	516	251	553	261	595	794	10
Talleres	324	263	351	273	595	794	10
de	354	263	362	273	595	794	10
orientación	365	263	403	273	595	794	10
con	405	263	418	273	595	794	10
Padres	420	263	445	273	595	794	10
y	447	263	451	273	595	794	10
Madres	453	263	479	273	595	794	10
de	482	263	490	273	595	794	10
Familia.	493	263	520	273	595	794	10
Yucatán:	522	262	553	273	595	794	10
Secretaría	324	274	360	285	595	794	10
de	365	274	374	285	595	794	10
Educación	378	274	415	285	595	794	10
de	419	274	428	285	595	794	10
Gobierno	432	274	464	285	595	794	10
del	469	274	479	285	595	794	10
Estado	483	274	508	285	595	794	10
y	512	274	516	285	595	794	10
Sindicato	520	274	553	285	595	794	10
Nacional	324	286	355	297	595	794	10
de	357	286	366	297	595	794	10
Trabajadores	368	286	414	297	595	794	10
de	416	286	424	297	595	794	10
la	426	286	433	297	595	794	10
Educación.	435	286	474	297	595	794	10
Secretaría	313	310	349	321	595	794	10
de	354	310	363	321	595	794	10
Salud	368	310	388	321	595	794	10
de	392	310	401	321	595	794	10
Yucatán	406	310	434	321	595	794	10
(2015).	439	310	464	321	595	794	10
Programa	468	311	503	321	595	794	10
de	508	311	516	321	595	794	10
Violencia	521	311	553	321	595	794	10
familiar.	324	323	352	333	595	794	10
Yucatán:	354	322	384	333	595	794	10
Secretaría	386	322	422	333	595	794	10
de	424	322	433	333	595	794	10
Salud	435	322	455	333	595	794	10
de	457	322	466	333	595	794	10
Yucatán.	468	322	499	333	595	794	10
Subsecretaría	313	346	362	357	595	794	10
de	367	346	376	357	595	794	10
Prevención	381	346	421	357	595	794	10
y	426	346	430	357	595	794	10
Participación	435	346	480	357	595	794	10
Ciudadana	485	346	523	357	595	794	10
(2011).	528	346	553	357	595	794	10
Deserción	324	359	360	369	595	794	10
Escolar	364	359	391	369	595	794	10
y	396	359	400	369	595	794	10
Conductas	404	359	442	369	595	794	10
de	447	359	456	369	595	794	10
Riesgo	461	359	485	369	595	794	10
en	490	359	499	369	595	794	10
Adolescentes.	503	359	553	369	595	794	10
Recuperado	324	370	367	381	595	794	10
de	389	370	398	381	595	794	10
http://www.ssp.gob.mx/portalWebApp/	420	370	553	381	595	794	10
ShowBinary?nodeId=/BEA%20Repository/1214166//archivo	324	382	532	393	595	794	10
Ulloa,	313	406	333	417	595	794	10
R.;	339	406	350	417	595	794	10
Hernández,	356	406	396	417	595	794	10
C.;	403	406	413	417	595	794	10
Paniagua	419	406	452	417	595	794	10
K.;	458	406	468	417	595	794	10
Figueroa,	474	406	507	417	595	794	10
G.	513	406	522	417	595	794	10
(2013).	528	406	553	417	595	794	10
Frecuencia	324	418	363	429	595	794	10
de	367	418	375	429	595	794	10
autolesiones	379	418	423	429	595	794	10
y	426	418	430	429	595	794	10
características	434	418	484	429	595	794	10
clínicas	488	418	514	429	595	794	10
asociadas	517	418	553	429	595	794	10
en	324	430	333	441	595	794	10
adolescentes	336	430	382	441	595	794	10
que	385	430	398	441	595	794	10
acudieron	400	430	435	441	595	794	10
a	438	430	442	441	595	794	10
un	445	430	453	441	595	794	10
hospital	456	430	483	441	595	794	10
psiquiátrico	486	430	525	441	595	794	10
infantil,	528	430	553	441	595	794	10
Salud	324	443	344	453	595	794	10
mental,	346	443	372	453	595	794	10
36	374	443	383	453	595	794	10
(5),	385	442	397	453	595	794	10
418-419.	399	442	430	453	595	794	10
Tarín,	313	466	333	477	595	794	10
M.;	335	466	346	477	595	794	10
Navarro	348	466	375	477	595	794	10
J.	377	466	383	477	595	794	10
(2006).	385	466	410	477	595	794	10
Adolescentes	412	467	459	477	595	794	10
en	461	467	470	477	595	794	10
riesgo.	472	467	495	477	595	794	10
Casos	497	467	520	477	595	794	10
prácticos	521	467	553	477	595	794	10
y	324	479	328	489	595	794	10
estrategias	333	479	371	489	595	794	10
de	375	479	384	489	595	794	10
intervención	389	479	431	489	595	794	10
socioeducativa.	435	479	489	489	595	794	10
Madrid:	494	478	520	489	595	794	10
Editorial	524	478	553	489	595	794	10
CCS.	324	490	343	501	595	794	10
Valenzuela,	313	514	354	525	595	794	10
M.;	356	514	367	525	595	794	10
Ibarra,	369	514	391	525	595	794	10
A.;	393	514	403	525	595	794	10
Zubarew,	405	514	437	525	595	794	10
T.;	439	514	447	525	595	794	10
Loreto,	449	514	474	525	595	794	10
M.	476	514	484	525	595	794	10
(2013).	487	514	511	525	595	794	10
Prevención	513	514	553	525	595	794	10
de	324	526	333	537	595	794	10
conductas	336	526	372	537	595	794	10
de	375	526	383	537	595	794	10
riesgo	386	526	408	537	595	794	10
en	411	526	420	537	595	794	10
el	422	526	429	537	595	794	10
Adolescente:	431	526	476	537	595	794	10
Rol	479	526	491	537	595	794	10
de	494	526	503	537	595	794	10
familia.	506	526	531	537	595	794	10
Index	534	527	553	537	595	794	10
Enferm,	324	539	352	549	595	794	10
22,	354	539	365	549	595	794	10
1-2.	367	538	380	549	595	794	10
Vázquez,	313	562	346	573	595	794	10
D.	351	562	359	573	595	794	10
(2008).	364	562	389	573	595	794	10
Problemas	394	563	432	573	595	794	10
más	437	563	452	573	595	794	10
frecuentes	457	563	494	573	595	794	10
en	499	563	508	573	595	794	10
estudiantes	513	563	553	573	595	794	10
de	324	575	333	585	595	794	10
bachillerato.	338	575	380	585	595	794	10
Tesis	384	574	402	585	595	794	10
de	407	574	416	585	595	794	10
Maestría,	420	574	453	585	595	794	10
Universidad	458	574	499	585	595	794	10
Autónoma	503	574	539	585	595	794	10
de	544	574	553	585	595	794	10
Yucatán.	324	586	355	597	595	794	10
Recuperado	365	586	408	597	595	794	10
de	418	586	427	597	595	794	10
http://posgradofeuady.org.mx/wp-	437	586	553	597	595	794	10
content/uploads/2011/03/Tesis-Daniel-Vazquez.pdf	324	598	500	609	595	794	10
Viveros,	313	622	341	633	595	794	10
E.;	348	622	357	633	595	794	10
Vergara,	364	622	394	633	595	794	10
C.	400	622	408	633	595	794	10
(2014).	414	622	439	633	595	794	10
Familia	445	623	471	633	595	794	10
y	477	623	481	633	595	794	10
dinámica	488	623	519	633	595	794	10
familiar:	525	623	553	633	595	794	10
cartilla	324	635	347	645	595	794	10
dirigida	350	635	375	645	595	794	10
a	379	635	383	645	595	794	10
facilitadores	387	635	428	645	595	794	10
para	432	635	448	645	595	794	10
la	451	635	457	645	595	794	10
aplicación	461	635	496	645	595	794	10
de	499	635	508	645	595	794	10
talleres	511	635	537	645	595	794	10
con	540	635	553	645	595	794	10
familias.	324	647	353	657	595	794	10
Medellín:	358	646	390	657	595	794	10
Fondo	395	646	418	657	595	794	10
editorial	423	646	450	657	595	794	10
FUNLAM.	456	646	490	657	595	794	10
Recuperado	496	646	539	657	595	794	10
de	544	646	553	657	595	794	10
http://www.funlam.edu.co/uploads/fondoeditorial/preliminar/2014/	324	658	553	669	595	794	10
Familia-dinamica-familiar.pdf	324	670	424	681	595	794	10
Welter,	313	694	338	705	595	794	10
P.;	340	694	349	705	595	794	10
Scortegagna,	352	694	398	705	595	794	10
S.	401	694	408	705	595	794	10
A.	411	694	418	705	595	794	10
(2016).	421	694	446	705	595	794	10
Adolescentes	448	694	495	705	595	794	10
que	498	694	511	705	595	794	10
cometieron	514	694	553	705	595	794	10
homicidio.	324	706	360	717	595	794	10
¿Cuáles	362	706	392	717	595	794	10
son	395	706	407	717	595	794	10
los	410	706	420	717	595	794	10
factores	423	706	451	717	595	794	10
de	454	706	463	717	595	794	10
riesgo?,	466	706	494	717	595	794	10
Adolesc	497	707	525	717	595	794	10
Saude,	528	707	553	717	595	794	10
13(2),	324	719	345	729	595	794	10
7-15.	347	718	365	729	595	794	10
Psicologia	264	744	296	753	595	794	10
Escolar	298	744	321	753	595	794	10
e	323	744	327	753	595	794	10
Educacional,	329	744	369	753	595	794	10
SP.	371	744	382	753	595	794	10
Volume	383	744	407	753	595	794	10
22,	409	744	418	753	595	794	10
Número	420	744	445	753	595	794	10
2,	447	744	453	753	595	794	10
Maio/Agosto	455	744	494	753	595	794	10
de	496	744	504	753	595	794	10
2018:	506	744	523	753	595	794	10
259-269.	525	744	553	753	595	794	10
Zubarew,	43	46	75	57	595	794	11
T.;	77	46	86	57	595	794	11
Laval,	88	46	109	57	595	794	11
L.	112	46	119	57	595	794	11
(2003).	121	46	146	57	595	794	11
Guía	149	46	166	57	595	794	11
para	169	46	185	57	595	794	11
la	187	46	193	57	595	794	11
supervisión	196	46	236	57	595	794	11
de	238	46	247	57	595	794	11
salud	250	46	269	57	595	794	11
del	272	46	282	57	595	794	11
adolescente.	54	58	98	69	595	794	11
In:	102	58	110	69	595	794	11
Zubarew,	114	58	146	69	595	794	11
T.;	150	58	158	69	595	794	11
Romero,	161	58	192	69	595	794	11
M.	195	58	204	69	595	794	11
I.;	207	58	214	69	595	794	11
Poblete,	217	58	246	69	595	794	11
F.	250	58	256	69	595	794	11
(Org.),	259	58	282	69	595	794	11
Adolescencia.	54	71	102	81	595	794	11
Promoción,	109	71	148	81	595	794	11
prevención	155	71	193	81	595	794	11
y	200	71	204	81	595	794	11
atención	210	71	240	81	595	794	11
de	246	71	255	81	595	794	11
salud.	261	71	282	81	595	794	11
Ediciones	54	82	88	93	595	794	11
Universidad	91	82	132	93	595	794	11
Católica	135	82	164	93	595	794	11
de	167	82	176	93	595	794	11
Chile.	179	82	199	93	595	794	11
Santiago	202	82	233	93	595	794	11
de	236	82	245	93	595	794	11
Chile,	248	82	268	93	595	794	11
pp.	271	82	282	93	595	794	11
85-102.	54	94	80	105	595	794	11
Recebido	431	154	464	165	595	794	11
em:	466	154	479	165	595	794	11
3	481	154	486	165	595	794	11
de	488	154	497	165	595	794	11
janeiro	499	154	522	165	595	794	11
de	524	154	533	165	595	794	11
2017	535	154	553	165	595	794	11
Aceito	438	166	460	177	595	794	11
em:	462	166	475	177	595	794	11
01	477	166	486	177	595	794	11
de	488	166	497	177	595	794	11
agosto	499	166	522	177	595	794	11
de	524	166	533	177	595	794	11
2017	535	166	553	177	595	794	11
License	96	718	126	730	595	794	11
information:	129	718	175	730	595	794	11
This	178	718	193	729	595	794	11
is	197	718	203	729	595	794	11
an	206	718	215	729	595	794	11
open-access	219	718	263	729	595	794	11
article	267	718	288	729	595	794	11
distributed	292	718	328	729	595	794	11
under	331	718	351	729	595	794	11
the	355	718	366	729	595	794	11
terms	370	718	390	729	595	794	11
of	393	718	400	729	595	794	11
the	404	718	414	729	595	794	11
License	418	718	445	729	595	794	11
(type	449	718	466	729	595	794	11
CC-BY),	470	718	499	729	595	794	11
which	503	718	523	729	595	794	11
permits	527	718	553	729	595	794	11
unrestricted	96	730	137	741	595	794	11
use,	139	730	154	741	595	794	11
distribution	156	730	194	741	595	794	11
and	196	730	209	741	595	794	11
reproduction	211	730	255	741	595	794	11
in	257	730	263	741	595	794	11
any	265	730	278	741	595	794	11
medium,	280	730	310	741	595	794	11
provided	312	730	342	741	595	794	11
the	345	730	355	741	595	794	11
original	358	730	383	741	595	794	11
article	385	730	406	741	595	794	11
is	408	730	413	741	595	794	11
properly	415	730	444	741	595	794	11
cited.	446	730	465	741	595	794	11
Prevención	43	744	78	753	595	794	11
de	79	744	87	753	595	794	11
Riesgo	89	744	111	753	595	794	11
Adolescente	113	744	151	753	595	794	11
*	157	746	160	755	595	794	11
Silvia	165	744	182	753	595	794	11
G.	184	744	192	753	595	794	11
Argaez	193	744	215	753	595	794	11
Rodríguez,	217	744	251	753	595	794	11
Rebelín	253	744	278	753	595	794	11
Echeverría	279	744	313	753	595	794	11
Echeverría,	315	744	351	753	595	794	11
Nancy	353	744	373	753	595	794	11
M.	375	744	383	753	595	794	11
Evia	384	744	398	753	595	794	11
Alamilla	400	744	424	753	595	794	11
&	426	744	431	753	595	794	11
Carlos	433	744	453	753	595	794	11
D.	455	744	462	753	595	794	11
Carrillo	464	744	486	753	595	794	11
Trujillo	488	744	508	753	595	794	11
269	536	741	553	754	595	794	11
