Raúl	245	18	258	28	425	624	1
Delgado	261	18	287	28	425	624	1
Wise,	289	18	307	28	425	624	1
Selene	309	18	330	28	425	624	1
Gaspar	332	18	354	28	425	624	1
Olvera	356	18	377	28	425	624	1
CONFRONTANDO	84	111	183	127	425	624	1
EL	186	111	199	127	425	624	1
DISCURSO	202	111	261	127	425	624	1
DOMINANTE:	264	111	342	127	425	624	1
LAS	67	126	87	143	425	624	1
REMESAS	91	126	145	143	425	624	1
BAJO	149	126	178	143	425	624	1
EL	182	126	194	143	425	624	1
PRISMA	198	126	243	143	425	624	1
DE	247	126	262	143	425	624	1
LA	265	126	279	143	425	624	1
EXPERIENCIA	283	126	358	143	425	624	1
MEXICANA	181	142	244	158	425	624	1
Confronting	128	163	183	178	425	624	1
the	185	163	201	178	425	624	1
dominant	203	163	248	178	425	624	1
discourse:	251	163	298	178	425	624	1
remittances	97	177	152	191	425	624	1
in	154	177	163	191	425	624	1
the	165	177	181	191	425	624	1
light	183	177	204	191	425	624	1
of	207	177	216	191	425	624	1
the	219	177	234	191	425	624	1
Mexican	237	177	276	191	425	624	1
experience	278	177	328	191	425	624	1
Raúl	296	205	314	217	425	624	1
Delgado	317	205	351	217	425	624	1
Wise	354	205	374	217	425	624	1
*	374	206	377	213	425	624	1
Selene	282	217	309	230	425	624	1
Gaspar	312	217	341	230	425	624	1
Olvera	343	217	371	230	425	624	1
**	371	218	377	225	425	624	1
1	374	215	374	215	425	624	1
2	371	227	371	227	425	624	1
Palabras	99	357	133	368	425	624	1
clave:	143	357	166	368	425	624	1
internacional.	99	368	151	379	425	624	1
remesas;	177	357	210	368	425	624	1
macroeconomía;	221	357	285	368	425	624	1
desarrollo;	296	357	336	368	425	624	1
México;	346	357	377	368	425	624	1
Keywords:	99	487	140	498	425	624	1
remittances;	152	487	198	498	425	624	1
international.	99	498	149	509	425	624	1
*	48	539	50	545	425	624	1
**	48	559	53	564	425	624	1
macroeconomic;	210	487	272	498	425	624	1
development;	284	487	336	498	425	624	1
México;	348	487	377	498	425	624	1
Director,	56	538	85	548	425	624	1
Unidad	88	538	113	548	425	624	1
Académica	116	538	153	548	425	624	1
de	156	538	164	548	425	624	1
Estudios	167	538	194	548	425	624	1
del	197	538	207	548	425	624	1
Desarrollo,	210	538	247	548	425	624	1
Universidad	250	538	290	548	425	624	1
Autónoma	293	538	328	548	425	624	1
de	331	538	339	548	425	624	1
Zacatecas.	342	538	377	548	425	624	1
Zacatecas,	57	548	92	558	425	624	1
México.	94	548	121	558	425	624	1
Investigadora	56	558	100	568	425	624	1
en	103	558	112	568	425	624	1
la	115	558	120	568	425	624	1
Unidad	123	558	149	568	425	624	1
Académica	152	558	189	568	425	624	1
de	192	558	200	568	425	624	1
Estudios	203	558	231	568	425	624	1
del	234	558	244	568	425	624	1
Desarrollo,	247	558	284	568	425	624	1
Universidad	287	558	327	568	425	624	1
Autónoma	330	558	365	568	425	624	1
de	368	558	377	568	425	624	1
Zacatecas.	57	568	92	578	425	624	1
Zacatecas,	94	568	129	578	425	624	1
México.	131	568	158	578	425	624	1
REMHU,	101	598	126	606	425	624	1
Rev.	128	598	139	606	425	624	1
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	1
Mobil.	175	598	194	606	425	624	1
Hum.,	196	598	214	606	425	624	1
Brasília,	216	598	239	606	425	624	1
v.	241	598	245	606	425	624	1
26,	247	598	257	606	425	624	1
n.	259	598	264	606	425	624	1
52,	266	598	276	606	425	624	1
abr.	278	598	289	606	425	624	1
2018,	291	598	308	606	425	624	1
p.	310	598	316	606	425	624	1
243-263	318	598	343	606	425	624	1
243	360	597	373	607	425	624	1
Confrontando	48	18	92	28	425	624	2
el	94	18	100	28	425	624	2
discurso	102	18	127	28	425	624	2
dominante:	129	18	166	28	425	624	2
las	168	18	176	28	425	624	2
remesas	178	18	203	28	425	624	2
bajo	205	18	219	28	425	624	2
el	221	18	227	28	425	624	2
prisma	229	18	250	28	425	624	2
de	252	18	260	28	425	624	2
la	262	18	267	28	425	624	2
experiencia	269	18	306	28	425	624	2
mexicana	308	18	338	28	425	624	2
Introducción	71	46	129	60	425	624	2
El	71	62	78	74	425	624	2
discurso	82	62	115	74	425	624	2
dominante	119	62	164	74	425	624	2
enarbolado	168	62	215	74	425	624	2
por	219	62	233	74	425	624	2
organismos	237	62	283	74	425	624	2
internacionales	287	62	350	74	425	624	2
como	353	62	377	74	425	624	2
el	48	75	56	87	425	624	2
Banco	59	75	85	87	425	624	2
Mundial	88	75	122	87	425	624	2
y	126	75	130	87	425	624	2
el	133	75	141	87	425	624	2
Banco	144	75	170	87	425	624	2
Interamericano	173	75	236	87	425	624	2
de	239	75	250	87	425	624	2
Desarrollo,	253	75	298	87	425	624	2
tiende	301	75	327	87	425	624	2
a	331	75	335	87	425	624	2
presentar	339	75	377	87	425	624	2
a	48	87	53	100	425	624	2
las	56	87	67	100	425	624	2
remesas	70	87	103	100	425	624	2
como	106	87	129	100	425	624	2
una	132	87	148	100	425	624	2
suerte	151	87	176	100	425	624	2
de	179	87	190	100	425	624	2
río	193	87	204	100	425	624	2
de	207	87	217	100	425	624	2
oro	220	87	235	100	425	624	2
de	238	87	248	100	425	624	2
cuyo	251	87	271	100	425	624	2
torrente	274	87	307	100	425	624	2
se	310	87	319	100	425	624	2
abren	322	87	346	100	425	624	2
anchas	349	87	377	100	425	624	2
avenidas	48	100	84	113	425	624	2
para	88	100	106	113	425	624	2
el	109	100	117	113	425	624	2
desarrollo	120	100	161	113	425	624	2
de	165	100	175	113	425	624	2
los	179	100	190	113	425	624	2
países	193	100	218	113	425	624	2
de	222	100	232	113	425	624	2
origen.	236	100	265	113	425	624	2
Se	268	100	278	113	425	624	2
trata	282	100	300	113	425	624	2
esencialmente	304	100	363	113	425	624	2
de	366	100	377	113	425	624	2
un	48	113	59	125	425	624	2
mito	63	113	82	125	425	624	2
o	86	113	92	125	425	624	2
mantra:	96	113	128	125	425	624	2
la	132	113	140	125	425	624	2
creencia	144	113	179	125	425	624	2
de	183	113	193	125	425	624	2
que	198	113	214	125	425	624	2
las	218	113	228	125	425	624	2
remesas	232	113	266	125	425	624	2
pueden	270	113	302	125	425	624	2
canalizarse	306	113	351	125	425	624	2
hacia	355	113	377	125	425	624	2
inversiones	48	126	94	138	425	624	2
económicas	97	126	146	138	425	624	2
que	149	126	165	138	425	624	2
superen	167	126	201	138	425	624	2
el	203	126	211	138	425	624	2
subdesarrollo.	213	126	271	138	425	624	2
O,	274	126	284	138	425	624	2
dicho	287	126	310	138	425	624	2
de	313	126	324	138	425	624	2
manera	326	126	358	138	425	624	2
más	361	126	377	138	425	624	2
cruda	48	139	72	151	425	624	2
y	74	139	78	151	425	624	2
menos	80	139	108	151	425	624	2
positiva,	110	139	144	151	425	624	2
la	145	139	153	151	425	624	2
idea	154	139	172	151	425	624	2
es	174	139	183	151	425	624	2
que	185	139	201	151	425	624	2
algunos	202	139	234	151	425	624	2
de	236	139	246	151	425	624	2
los	248	139	259	151	425	624	2
trabajadores	261	139	312	151	425	624	2
más	314	139	330	151	425	624	2
explotados	332	139	377	151	425	624	2
del	48	151	61	164	425	624	2
mundo	67	151	97	164	425	624	2
pueden	103	151	135	164	425	624	2
compensar	141	151	186	164	425	624	2
los	192	151	203	164	425	624	2
fracasos	209	151	242	164	425	624	2
de	248	151	258	164	425	624	2
las	264	151	275	164	425	624	2
políticas	280	151	314	164	425	624	2
de	320	151	331	164	425	624	2
desarrollo	337	151	377	164	425	624	2
dominantes.	48	164	99	177	425	624	2
Este	102	164	118	177	425	624	2
discurso	120	164	154	177	425	624	2
ha	156	164	167	177	425	624	2
estado	169	164	196	177	425	624	2
alimentado,	199	164	248	177	425	624	2
por	250	164	264	177	425	624	2
un	267	164	278	177	425	624	2
lado,	280	164	301	177	425	624	2
por	303	164	317	177	425	624	2
el	320	164	327	177	425	624	2
incremento	330	164	377	177	425	624	2
de	48	177	59	189	425	624	2
la	61	177	68	189	425	624	2
migración	70	177	111	189	425	624	2
internacional	113	177	167	189	425	624	2
y	169	177	174	189	425	624	2
particularmente	176	177	241	189	425	624	2
de	243	177	254	189	425	624	2
aquella	256	177	286	189	425	624	2
proveniente	288	177	338	189	425	624	2
de	340	177	350	189	425	624	2
países	352	177	377	189	425	624	2
periféricos.	48	190	94	202	425	624	2
Tómese	97	190	129	202	425	624	2
en	132	190	142	202	425	624	2
cuenta	145	190	173	202	425	624	2
que	176	190	192	202	425	624	2
entre	195	190	216	202	425	624	2
1990	219	190	241	202	425	624	2
y	244	190	248	202	425	624	2
2015,	251	190	275	202	425	624	2
el	278	190	286	202	425	624	2
número	288	190	321	202	425	624	2
de	324	190	334	202	425	624	2
migrantes	337	190	377	202	425	624	2
internacionales	48	203	110	215	425	624	2
se	113	203	121	215	425	624	2
incrementó	124	203	171	215	425	624	2
de	173	203	184	215	425	624	2
154	186	203	203	215	425	624	2
a	205	203	210	215	425	624	2
247	212	203	228	215	425	624	2
millones,	231	203	268	215	425	624	2
de	270	203	281	215	425	624	2
los	283	203	294	215	425	624	2
cuales	296	203	322	215	425	624	2
alrededor	324	203	364	215	425	624	2
de	366	203	377	215	425	624	2
dos	48	215	63	228	425	624	2
terceras	65	215	97	228	425	624	2
partes	100	215	125	228	425	624	2
provinieron	128	215	175	228	425	624	2
de	178	215	189	228	425	624	2
países	191	215	216	228	425	624	2
periféricos.	219	215	264	228	425	624	2
Por	267	215	281	228	425	624	2
otro	283	215	300	228	425	624	2
lado,	303	215	323	228	425	624	2
en	326	215	337	228	425	624	2
el	339	215	347	228	425	624	2
mismo	349	215	377	228	425	624	2
lapso,	48	228	72	241	425	624	2
las	74	228	85	241	425	624	2
remesas	87	228	120	241	425	624	2
dirigidas	122	228	157	241	425	624	2
a	159	228	163	241	425	624	2
estos	166	228	186	241	425	624	2
últimos	188	228	218	241	425	624	2
países	220	228	245	241	425	624	2
se	247	228	255	241	425	624	2
multiplicaron	257	228	312	241	425	624	2
por	314	228	328	241	425	624	2
15,	330	228	344	241	425	624	2
al	346	228	353	241	425	624	2
pasar	355	228	377	241	425	624	2
de	48	241	59	253	425	624	2
29	61	241	72	253	425	624	2
a	74	241	79	253	425	624	2
441	81	241	98	253	425	624	2
mil	100	241	113	253	425	624	2
millones	115	241	149	253	425	624	2
de	152	241	162	253	425	624	2
dólares.	165	241	197	253	425	624	2
Esta	199	241	215	253	425	624	2
última	217	241	243	253	425	624	2
cifra	245	241	263	253	425	624	2
supera	265	241	293	253	425	624	2
en	295	241	306	253	425	624	2
poco	308	241	329	253	425	624	2
más	331	241	347	253	425	624	2
de	350	241	360	253	425	624	2
tres	363	241	377	253	425	624	2
veces	48	254	71	266	425	624	2
el	73	254	81	266	425	624	2
monto	83	254	111	266	425	624	2
global	113	254	138	266	425	624	2
de	140	254	151	266	425	624	2
la	154	254	161	266	425	624	2
ayuda	163	254	188	266	425	624	2
oficial	191	254	216	266	425	624	2
para	218	254	236	266	425	624	2
el	239	254	246	266	425	624	2
desarrollo	249	254	289	266	425	624	2
1	289	255	293	262	425	624	2
.	292	254	295	266	425	624	2
El	71	269	78	281	425	624	2
propósito	81	269	121	281	425	624	2
de	124	269	135	281	425	624	2
este	138	269	154	281	425	624	2
trabajo	157	269	186	281	425	624	2
es	189	269	198	281	425	624	2
contribuir	201	269	242	281	425	624	2
a	245	269	250	281	425	624	2
una	253	269	269	281	425	624	2
necesaria	272	269	311	281	425	624	2
desmitificación	314	269	377	281	425	624	2
del	48	282	61	294	425	624	2
discurso	64	282	98	294	425	624	2
dominante,	101	282	150	294	425	624	2
a	153	282	157	294	425	624	2
partir	160	282	183	294	425	624	2
de	186	282	197	294	425	624	2
evidencia	200	282	240	294	425	624	2
empírica	243	282	279	294	425	624	2
que	282	282	299	294	425	624	2
permite	302	282	334	294	425	624	2
ubicar	337	282	363	294	425	624	2
en	366	282	377	294	425	624	2
su	48	295	57	307	425	624	2
justa	61	295	80	307	425	624	2
dimensión	83	295	127	307	425	624	2
y	131	295	135	307	425	624	2
desmitificar	139	295	187	307	425	624	2
los	190	295	202	307	425	624	2
alcances	205	295	240	307	425	624	2
y	244	295	249	307	425	624	2
límites	252	295	279	307	425	624	2
de	282	295	293	307	425	624	2
las	297	295	307	307	425	624	2
remesas	311	295	344	307	425	624	2
para	348	295	366	307	425	624	2
el	370	295	377	307	425	624	2
desarrollo	48	307	89	320	425	624	2
los	92	307	104	320	425	624	2
países	107	307	132	320	425	624	2
de	135	307	146	320	425	624	2
origen,	149	307	178	320	425	624	2
tomando	181	307	219	320	425	624	2
como	222	307	246	320	425	624	2
referente	249	307	287	320	425	624	2
el	290	307	297	320	425	624	2
caso	300	307	319	320	425	624	2
de	322	307	332	320	425	624	2
México,	335	307	369	320	425	624	2
a	372	307	377	320	425	624	2
la	48	320	55	333	425	624	2
sazón	59	320	83	333	425	624	2
principal	86	320	123	333	425	624	2
país	126	320	143	333	425	624	2
de	146	320	157	333	425	624	2
emigrantes	160	320	206	333	425	624	2
(a	209	320	217	333	425	624	2
la	220	320	227	333	425	624	2
par	231	320	245	333	425	624	2
de	248	320	259	333	425	624	2
India)	262	320	286	333	425	624	2
y	289	320	294	333	425	624	2
cuarto	298	320	324	333	425	624	2
receptor	328	320	363	333	425	624	2
de	366	320	377	333	425	624	2
remesas	48	333	82	345	425	624	2
(después	85	333	121	345	425	624	2
de	124	333	135	345	425	624	2
India,	137	333	161	345	425	624	2
China	164	333	189	345	425	624	2
y	191	333	196	345	425	624	2
Filipinas)	199	333	235	345	425	624	2
del	238	333	251	345	425	624	2
mundo.	254	333	287	345	425	624	2
Consideraciones	71	357	145	371	425	624	2
iniciales	148	357	184	371	425	624	2
sobre	187	357	212	371	425	624	2
la	215	357	223	371	425	624	2
dependencia	225	357	284	371	425	624	2
de	287	357	298	371	425	624	2
las	301	357	313	371	425	624	2
remesas	316	357	354	371	425	624	2
A	71	373	77	386	425	624	2
lo	81	373	88	386	425	624	2
largo	92	373	112	386	425	624	2
de	116	373	126	386	425	624	2
las	130	373	141	386	425	624	2
últimas	144	373	174	386	425	624	2
tres	177	373	192	386	425	624	2
décadas	196	373	230	386	425	624	2
y	233	373	238	386	425	624	2
media,	241	373	270	386	425	624	2
el	274	373	281	386	425	624	2
objetivo	285	373	318	386	425	624	2
de	322	373	333	386	425	624	2
promover	336	373	377	386	425	624	2
el	48	386	56	399	425	624	2
desarrollo	59	386	100	399	425	624	2
ha	104	386	114	399	425	624	2
sido	118	386	135	399	425	624	2
dejado	139	386	168	399	425	624	2
de	171	386	182	399	425	624	2
lado	185	386	204	399	425	624	2
por	207	386	221	399	425	624	2
los	225	386	236	399	425	624	2
organismos	240	386	287	399	425	624	2
internacionales	291	386	354	399	425	624	2
y	357	386	362	399	425	624	2
los	366	386	377	399	425	624	2
gobiernos	48	399	89	411	425	624	2
en	93	399	104	411	425	624	2
general.	108	399	142	411	425	624	2
Dicha	146	399	171	411	425	624	2
tarea	175	399	196	411	425	624	2
ha	201	399	211	411	425	624	2
sido	215	399	232	411	425	624	2
asignada	237	399	273	411	425	624	2
a	277	399	282	411	425	624	2
un	286	399	297	411	425	624	2
ente	302	399	320	411	425	624	2
abstracto,	325	399	365	411	425	624	2
el	370	399	377	411	425	624	2
mercado,	48	412	88	424	425	624	2
y	90	412	95	424	425	624	2
en	98	412	108	424	425	624	2
este	110	412	127	424	425	624	2
andamiaje	129	412	173	424	425	624	2
guiados	176	412	208	424	425	624	2
por	210	412	224	424	425	624	2
la	227	412	234	424	425	624	2
“mano	236	412	265	424	425	624	2
invisible”	267	412	305	424	425	624	2
de	308	412	318	424	425	624	2
éste,	321	412	340	424	425	624	2
en	343	412	353	424	425	624	2
tanto	355	412	377	424	425	624	2
mecanismo	48	425	96	437	425	624	2
regulador	100	425	140	437	425	624	2
por	144	425	159	437	425	624	2
excelencia	163	425	207	437	425	624	2
según	211	425	235	437	425	624	2
el	239	425	247	437	425	624	2
dogma	251	425	279	437	425	624	2
neoliberal	283	425	325	437	425	624	2
a	329	425	334	437	425	624	2
través	338	425	362	437	425	624	2
de	366	425	377	437	425	624	2
las	48	437	59	450	425	624	2
remesas	63	437	96	450	425	624	2
la	100	437	107	450	425	624	2
migración	111	437	152	450	425	624	2
cumple	156	437	188	450	425	624	2
una	191	437	207	450	425	624	2
doble	211	437	235	450	425	624	2
función:	239	437	274	450	425	624	2
como	277	437	301	450	425	624	2
fuente	305	437	332	450	425	624	2
de	336	437	346	450	425	624	2
divisas	350	437	377	450	425	624	2
para	48	450	67	463	425	624	2
compensar	70	450	116	463	425	624	2
los	120	450	131	463	425	624	2
déficits	135	450	164	463	425	624	2
en	168	450	178	463	425	624	2
la	182	450	189	463	425	624	2
balanza	192	450	225	463	425	624	2
comercial	228	450	269	463	425	624	2
y	273	450	277	463	425	624	2
como	281	450	305	463	425	624	2
vía	308	450	320	463	425	624	2
para	324	450	342	463	425	624	2
generar	346	450	377	463	425	624	2
ingresos	48	463	82	475	425	624	2
familiares	87	463	127	475	425	624	2
ante	132	463	150	475	425	624	2
las	155	463	166	475	425	624	2
fuertes	171	463	199	475	425	624	2
limitaciones	204	463	254	475	425	624	2
de	259	463	269	475	425	624	2
empleo	274	463	306	475	425	624	2
que	311	463	327	475	425	624	2
acusan	333	463	361	475	425	624	2
las	366	463	377	475	425	624	2
economía	48	476	90	488	425	624	2
exportadoras	93	476	147	488	425	624	2
de	150	476	161	488	425	624	2
fuerza	164	476	189	488	425	624	2
de	192	476	203	488	425	624	2
trabajo,	206	476	238	488	425	624	2
como	241	476	265	488	425	624	2
es	267	476	276	488	425	624	2
el	279	476	286	488	425	624	2
caso	289	476	308	488	425	624	2
de	310	476	321	488	425	624	2
la	324	476	331	488	425	624	2
mexicana.	334	476	377	488	425	624	2
Del	48	489	63	501	425	624	2
lado	66	489	85	501	425	624	2
de	88	489	99	501	425	624	2
los	102	489	113	501	425	624	2
países	116	489	142	501	425	624	2
receptores,	145	489	191	501	425	624	2
la	195	489	202	501	425	624	2
migración	205	489	247	501	425	624	2
laboral	250	489	278	501	425	624	2
que	282	489	298	501	425	624	2
es,	301	489	312	501	425	624	2
con	316	489	331	501	425	624	2
mucho,	335	489	367	501	425	624	2
la	370	489	377	501	425	624	2
más	48	501	65	514	425	624	2
significativa	68	501	116	514	425	624	2
viene	118	501	141	514	425	624	2
a	144	501	149	514	425	624	2
cubrir	152	501	176	514	425	624	2
necesidades	179	501	230	514	425	624	2
del	233	501	246	514	425	624	2
mercado	248	501	286	514	425	624	2
laboral	288	501	317	514	425	624	2
no	320	501	331	514	425	624	2
satisfechas	333	501	377	514	425	624	2
internamente,	48	514	107	527	425	624	2
con	111	514	126	527	425	624	2
un	130	514	141	527	425	624	2
aliciente	144	514	179	527	425	624	2
adicional:	183	514	224	527	425	624	2
cubrir	227	514	252	527	425	624	2
esa	255	514	269	527	425	624	2
necesidad	272	514	315	527	425	624	2
con	318	514	334	527	425	624	2
fuerza	337	514	363	527	425	624	2
de	366	514	377	527	425	624	2
trabajo	48	527	77	539	425	624	2
barata	80	527	106	539	425	624	2
y	109	527	113	539	425	624	2
coadyuvando	116	527	172	539	425	624	2
al	175	527	182	539	425	624	2
crecimiento	184	527	234	539	425	624	2
y	237	527	241	539	425	624	2
competitividad	244	527	307	539	425	624	2
internacional	309	527	364	539	425	624	2
de	366	527	377	539	425	624	2
esas	48	540	65	552	425	624	2
economías.	68	540	116	552	425	624	2
1	48	568	51	574	425	624	2
WORLD	57	568	86	578	425	624	2
BANK.	88	568	111	578	425	624	2
Migration	113	568	144	578	425	624	2
and	146	568	159	578	425	624	2
Remittances	161	568	201	578	425	624	2
Factbook	204	568	233	578	425	624	2
2016.	236	568	255	578	425	624	2
244	52	597	65	607	425	624	2
REMHU,	82	597	107	606	425	624	2
Rev.	109	597	121	606	425	624	2
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	2
Mobil.	157	597	175	606	425	624	2
Hum.,	177	597	196	606	425	624	2
Brasília,	198	597	220	606	425	624	2
v.	222	597	227	606	425	624	2
26,	229	597	238	606	425	624	2
n.	240	597	246	606	425	624	2
52,	248	597	257	606	425	624	2
abr.	259	597	270	606	425	624	2
2018,	272	597	289	606	425	624	2
p.	291	597	297	606	425	624	2
243-263	299	597	324	606	425	624	2
Raúl	245	18	258	28	425	624	3
Delgado	261	18	287	28	425	624	3
Wise,	289	18	307	28	425	624	3
Selene	309	18	330	28	425	624	3
Gaspar	332	18	354	28	425	624	3
Olvera	356	18	377	28	425	624	3
Más	71	46	88	59	425	624	3
aún,	91	46	110	59	425	624	3
al	113	46	120	59	425	624	3
abandonar	123	46	168	59	425	624	3
el	171	46	178	59	425	624	3
objetivo	181	46	215	59	425	624	3
del	218	46	231	59	425	624	3
desarrollo	234	46	276	59	425	624	3
–e	279	46	289	59	425	624	3
incluso	292	46	321	59	425	624	3
de	324	46	335	59	425	624	3
cualquier	338	46	377	59	425	624	3
opción	48	59	77	71	425	624	3
de	80	59	91	71	425	624	3
transformación	94	59	157	71	425	624	3
social–	160	59	188	71	425	624	3
los	191	59	202	71	425	624	3
países	205	59	231	71	425	624	3
exportadores	234	59	288	71	425	624	3
de	291	59	302	71	425	624	3
fuerza	305	59	331	71	425	624	3
de	334	59	345	71	425	624	3
trabajo	348	59	377	71	425	624	3
tienden	48	72	80	84	425	624	3
a	85	72	89	84	425	624	3
ocultar	94	72	123	84	425	624	3
su	127	72	136	84	425	624	3
incapacidad	141	72	192	84	425	624	3
para	196	72	215	84	425	624	3
generar	219	72	251	84	425	624	3
los	255	72	266	84	425	624	3
empleos	271	72	306	84	425	624	3
necesarios	311	72	354	84	425	624	3
para	359	72	377	84	425	624	3
su	48	85	57	97	425	624	3
población	61	85	103	97	425	624	3
y	106	85	111	97	425	624	3
desatender	115	85	161	97	425	624	3
las	165	85	176	97	425	624	3
causas	179	85	206	97	425	624	3
profundas	210	85	252	97	425	624	3
de	256	85	266	97	425	624	3
ese	270	85	284	97	425	624	3
déficit:	288	85	317	97	425	624	3
las	320	85	331	97	425	624	3
relaciones	335	85	377	97	425	624	3
de	48	97	59	110	425	624	3
intercambio	63	97	113	110	425	624	3
desigual	117	97	151	110	425	624	3
en	155	97	166	110	425	624	3
las	170	97	181	110	425	624	3
que	185	97	201	110	425	624	3
se	205	97	214	110	425	624	3
hayan	218	97	243	110	425	624	3
atrapados	247	97	288	110	425	624	3
y	292	97	297	110	425	624	3
que,	301	97	320	110	425	624	3
por	324	97	338	110	425	624	3
esta	342	97	358	110	425	624	3
vía,	362	97	377	110	425	624	3
continúa	48	110	85	123	425	624	3
reproduciéndose	91	110	162	123	425	624	3
y	167	110	172	123	425	624	3
profundizándose.	178	110	251	123	425	624	3
En	257	110	267	123	425	624	3
efecto,	273	110	302	123	425	624	3
este	307	110	324	123	425	624	3
proceso	330	110	363	123	425	624	3
se	368	110	377	123	425	624	3
deriva	48	123	74	135	425	624	3
de	77	123	88	135	425	624	3
las	91	123	102	135	425	624	3
dinámicas	105	123	147	135	425	624	3
de	150	123	161	135	425	624	3
desarrollo	164	123	206	135	425	624	3
desigual	209	123	243	135	425	624	3
que	246	123	262	135	425	624	3
caracterizan	265	123	316	135	425	624	3
al	319	123	326	135	425	624	3
capitalismo	330	123	377	135	425	624	3
contemporáneo.	48	136	118	148	425	624	3
A	119	136	126	148	425	624	3
través	127	136	151	148	425	624	3
de	153	136	164	148	425	624	3
estas	165	136	185	148	425	624	3
dinámicas	187	136	229	148	425	624	3
en	230	136	241	148	425	624	3
los	243	136	254	148	425	624	3
países	256	136	281	148	425	624	3
periféricos	282	136	326	148	425	624	3
se	327	136	336	148	425	624	3
engendra	338	136	377	148	425	624	3
una	48	149	64	161	425	624	3
sobreoferta	68	149	115	161	425	624	3
de	119	149	130	161	425	624	3
fuerza	134	149	160	161	425	624	3
de	164	149	175	161	425	624	3
trabajo	179	149	208	161	425	624	3
que	212	149	228	161	425	624	3
obliga	232	149	257	161	425	624	3
a	262	149	266	161	425	624	3
amplios	271	149	303	161	425	624	3
segmentos	307	149	351	161	425	624	3
de	355	149	366	161	425	624	3
la	370	149	377	161	425	624	3
población	48	161	90	174	425	624	3
a	92	161	97	174	425	624	3
emigrar	99	161	131	174	425	624	3
forzosamente	133	161	190	174	425	624	3
y,	192	161	199	174	425	624	3
en	201	161	212	174	425	624	3
contrapartida,	214	161	273	174	425	624	3
en	275	161	286	174	425	624	3
los	288	161	299	174	425	624	3
países	302	161	327	174	425	624	3
centrales	329	161	366	174	425	624	3
se	368	161	377	174	425	624	3
genera	48	174	76	187	425	624	3
una	78	174	94	187	425	624	3
creciente	96	174	135	187	425	624	3
demanda	137	174	176	187	425	624	3
de	179	174	189	187	425	624	3
fuerza	191	174	217	187	425	624	3
de	219	174	230	187	425	624	3
trabajo	232	174	261	187	425	624	3
que	263	174	279	187	425	624	3
no	281	174	292	187	425	624	3
puede	294	174	321	187	425	624	3
ser	323	174	335	187	425	624	3
satisfecha	337	174	377	187	425	624	3
internamente,	48	187	107	199	425	624	3
particularmente	113	187	179	199	425	624	3
en	186	187	196	199	425	624	3
sectores	202	187	236	199	425	624	3
económicos	242	187	292	199	425	624	3
cuya	298	187	318	199	425	624	3
expansión	324	187	366	199	425	624	3
y	372	187	377	199	425	624	3
rentabilidad	48	200	98	212	425	624	3
dependen	101	200	144	212	425	624	3
cada	146	200	166	212	425	624	3
vez	168	200	182	212	425	624	3
más	185	200	201	212	425	624	3
del	204	200	216	212	425	624	3
trabajo	219	200	248	212	425	624	3
de	250	200	261	212	425	624	3
migrantes,	263	200	306	212	425	624	3
como	309	200	333	212	425	624	3
sucede	335	200	364	212	425	624	3
en	367	200	377	212	425	624	3
la	48	213	55	225	425	624	3
agricultura,	59	213	106	225	425	624	3
manufactura,	110	213	165	225	425	624	3
construcción	169	213	222	225	425	624	3
y	226	213	230	225	425	624	3
servicios,	234	213	272	225	425	624	3
incluyendo	276	213	322	225	425	624	3
–sobre	326	213	354	225	425	624	3
todo	358	213	377	225	425	624	3
a	48	225	53	238	425	624	3
partir	57	225	79	238	425	624	3
de	83	225	93	238	425	624	3
la	97	225	104	238	425	624	3
década	108	225	138	238	425	624	3
de	142	225	153	238	425	624	3
1990–	156	225	183	238	425	624	3
las	187	225	198	238	425	624	3
actividades	201	225	248	238	425	624	3
de	252	225	262	238	425	624	3
innovación	266	225	312	238	425	624	3
2	312	226	316	233	425	624	3
.	316	225	318	238	425	624	3
La	322	225	332	238	425	624	3
economía	335	225	377	238	425	624	3
política	48	238	79	251	425	624	3
internacional	82	238	136	251	425	624	3
del	139	238	152	251	425	624	3
trabajo	155	238	185	251	425	624	3
precario	188	238	222	251	425	624	3
se	225	238	234	251	425	624	3
sustenta,	237	238	273	251	425	624	3
por	276	238	291	251	425	624	3
tanto,	294	238	318	251	425	624	3
en	321	238	331	251	425	624	3
una	334	238	350	251	425	624	3
doble	353	238	377	251	425	624	3
y	48	251	53	263	425	624	3
creciente	55	251	94	263	425	624	3
dependencia:	96	251	154	263	425	624	3
de	157	251	167	263	425	624	3
las	170	251	181	263	425	624	3
remesas	183	251	217	263	425	624	3
de	219	251	230	263	425	624	3
parte	232	251	254	263	425	624	3
de	256	251	267	263	425	624	3
los	269	251	281	263	425	624	3
países	283	251	308	263	425	624	3
emisores	311	251	347	263	425	624	3
y	350	251	354	263	425	624	3
de	357	251	367	263	425	624	3
la	370	251	377	263	425	624	3
fuerza	48	264	74	276	425	624	3
de	77	264	87	276	425	624	3
trabajo	90	264	119	276	425	624	3
barata	122	264	148	276	425	624	3
y	151	264	156	276	425	624	3
flexible	158	264	189	276	425	624	3
por	191	264	206	276	425	624	3
parte	208	264	230	276	425	624	3
de	233	264	243	276	425	624	3
los	246	264	258	276	425	624	3
países	260	264	285	276	425	624	3
receptores.	288	264	335	276	425	624	3
El	71	279	78	291	425	624	3
sistema	81	279	112	291	425	624	3
migratorio	115	279	158	291	425	624	3
México-Estados	161	279	226	291	425	624	3
Unidos	229	279	259	291	425	624	3
no	263	279	273	291	425	624	3
sólo	277	279	293	291	425	624	3
se	296	279	305	291	425	624	3
inscribe	308	279	340	291	425	624	3
en	344	279	354	291	425	624	3
estas	357	279	377	291	425	624	3
tendencias,	48	292	96	304	425	624	3
sino	98	292	115	304	425	624	3
que	118	292	134	304	425	624	3
se	136	292	145	304	425	624	3
erige	147	292	168	304	425	624	3
como	170	292	194	304	425	624	3
un	196	292	207	304	425	624	3
caso	209	292	228	304	425	624	3
paradigmático	230	292	290	304	425	624	3
de	292	292	303	304	425	624	3
la	305	292	313	304	425	624	3
forma	315	292	339	304	425	624	3
perversa	342	292	377	304	425	624	3
en	48	304	59	317	425	624	3
que	61	304	77	317	425	624	3
la	80	304	87	317	425	624	3
migración	90	304	131	317	425	624	3
se	134	304	142	317	425	624	3
integra	145	304	173	317	425	624	3
como	176	304	200	317	425	624	3
pieza	202	304	225	317	425	624	3
clave	227	304	249	317	425	624	3
de	251	304	262	317	425	624	3
los	264	304	276	317	425	624	3
procesos	278	304	315	317	425	624	3
asimétricos	317	304	364	317	425	624	3
de	366	304	377	317	425	624	3
integración	48	317	95	330	425	624	3
económica	98	317	144	330	425	624	3
en	147	317	157	330	425	624	3
el	160	317	167	330	425	624	3
horizonte	170	317	210	330	425	624	3
norte-sur	213	317	251	330	425	624	3
3	251	318	254	325	425	624	3
.	254	317	257	330	425	624	3
De	71	332	83	345	425	624	3
aquí	87	332	105	345	425	624	3
que	109	332	125	345	425	624	3
las	129	332	139	345	425	624	3
remesas	143	332	176	345	425	624	3
familiares	180	332	220	345	425	624	3
funjan	223	332	250	345	425	624	3
como	253	332	277	345	425	624	3
uno	281	332	297	345	425	624	3
de	301	332	311	345	425	624	3
los	315	332	326	345	425	624	3
pilares	330	332	357	345	425	624	3
más	360	332	377	345	425	624	3
conspicuos	48	345	95	357	425	624	3
de	98	345	109	357	425	624	3
la	112	345	119	357	425	624	3
llamada	123	345	156	357	425	624	3
economía	159	345	201	357	425	624	3
de	204	345	215	357	425	624	3
la	218	345	225	357	425	624	3
migración.	229	345	273	357	425	624	3
En	276	345	287	357	425	624	3
esencia,	290	345	324	357	425	624	3
representan	328	345	377	357	425	624	3
un	48	358	59	370	425	624	3
componente	62	358	116	370	425	624	3
o	119	358	124	370	425	624	3
una	128	358	143	370	425	624	3
fracción	147	358	180	370	425	624	3
de	183	358	194	370	425	624	3
un	197	358	208	370	425	624	3
salario	211	358	238	370	425	624	3
precario	241	358	276	370	425	624	3
destinado	279	358	320	370	425	624	3
a	323	358	328	370	425	624	3
cubrir,	331	358	358	370	425	624	3
aun	361	358	377	370	425	624	3
sea	48	371	62	383	425	624	3
en	64	371	75	383	425	624	3
términos	78	371	114	383	425	624	3
limitados,	117	371	158	383	425	624	3
necesidades	161	371	212	383	425	624	3
familiares	215	371	254	383	425	624	3
básicas:	257	371	290	383	425	624	3
alimentación,	293	371	350	383	425	624	3
salud,	352	371	377	383	425	624	3
educación	48	383	92	396	425	624	3
y	96	383	101	396	425	624	3
vivienda	105	383	140	396	425	624	3
en	144	383	155	396	425	624	3
los	159	383	171	396	425	624	3
países	175	383	200	396	425	624	3
y	204	383	209	396	425	624	3
lugares	213	383	242	396	425	624	3
de	247	383	257	396	425	624	3
origen.	262	383	291	396	425	624	3
Y	295	383	301	396	425	624	3
si	305	383	311	396	425	624	3
bien	315	383	334	396	425	624	3
no	338	383	349	396	425	624	3
existe	353	383	377	396	425	624	3
un	48	396	59	409	425	624	3
vínculo	63	396	93	409	425	624	3
directo	97	396	127	409	425	624	3
entre	130	396	152	409	425	624	3
migración	156	396	198	409	425	624	3
y	201	396	206	409	425	624	3
pobreza,	210	396	247	409	425	624	3
resulta	251	396	278	409	425	624	3
incuestionable	282	396	343	409	425	624	3
que	346	396	362	409	425	624	3
las	366	396	377	409	425	624	3
remesas	48	409	82	421	425	624	3
familiares	85	409	125	421	425	624	3
sirven	128	409	152	421	425	624	3
como	156	409	179	421	425	624	3
un	183	409	194	421	425	624	3
paliativo	197	409	232	421	425	624	3
para	235	409	254	421	425	624	3
contrarrestar	257	409	310	421	425	624	3
las	313	409	324	421	425	624	3
condiciones	327	409	377	421	425	624	3
de	48	422	59	434	425	624	3
pobreza	61	422	96	434	425	624	3
y	98	422	103	434	425	624	3
marginación	105	422	157	434	425	624	3
prevalecientes,	159	422	222	434	425	624	3
sin	224	422	236	434	425	624	3
que	238	422	255	434	425	624	3
para	257	422	276	434	425	624	3
ello	278	422	293	434	425	624	3
medie	296	422	322	434	425	624	3
intervención	325	422	377	434	425	624	3
gubernamental	48	435	111	447	425	624	3
alguna.	114	435	144	447	425	624	3
Desde	71	450	98	462	425	624	3
una	101	450	117	462	425	624	3
óptica	120	450	146	462	425	624	3
macroeconómica,	150	450	225	462	425	624	3
las	229	450	239	462	425	624	3
remesas	243	450	276	462	425	624	3
familiares,	280	450	322	462	425	624	3
cuyo	326	450	346	462	425	624	3
monto	349	450	377	462	425	624	3
en	48	463	59	475	425	624	3
el	62	463	69	475	425	624	3
caso	72	463	91	475	425	624	3
de	94	463	105	475	425	624	3
México	108	463	139	475	425	624	3
ascendió	142	463	179	475	425	624	3
a	182	463	187	475	425	624	3
27	190	463	201	475	425	624	3
mil	204	463	217	475	425	624	3
millones	221	463	256	475	425	624	3
de	259	463	269	475	425	624	3
dólares	273	463	303	475	425	624	3
en	306	463	316	475	425	624	3
2016,	320	463	344	475	425	624	3
operan	347	463	377	475	425	624	3
como	48	475	72	488	425	624	3
una	76	475	92	488	425	624	3
de	96	475	107	488	425	624	3
las	111	475	122	488	425	624	3
más	126	475	143	488	425	624	3
importantes	147	475	197	488	425	624	3
y	201	475	206	488	425	624	3
dinámicas	210	475	252	488	425	624	3
fuentes	257	475	287	488	425	624	3
de	291	475	302	488	425	624	3
divisas,	306	475	336	488	425	624	3
como	340	475	364	488	425	624	3
se	368	475	377	488	425	624	3
detalla	48	488	76	501	425	624	3
en	79	488	90	501	425	624	3
el	93	488	101	501	425	624	3
apartado	104	488	141	501	425	624	3
siguiente.	145	488	185	501	425	624	3
A	188	488	194	501	425	624	3
esto	198	488	215	501	425	624	3
se	218	488	227	501	425	624	3
agregan	230	488	263	501	425	624	3
las	266	488	277	501	425	624	3
remesas	280	488	314	501	425	624	3
colectivas,	317	488	361	501	425	624	3
i.e.	364	488	377	501	425	624	3
los	48	501	60	513	425	624	3
recursos	63	501	97	513	425	624	3
enviados	101	501	138	513	425	624	3
a	141	501	146	513	425	624	3
sus	149	501	162	513	425	624	3
comunidades	165	501	222	513	425	624	3
de	225	501	236	513	425	624	3
origen	239	501	266	513	425	624	3
por	269	501	283	513	425	624	3
las	287	501	297	513	425	624	3
organizaciones	301	501	363	513	425	624	3
de	366	501	377	513	425	624	3
migrantes	48	514	89	526	425	624	3
para	91	514	109	526	425	624	3
obras	112	514	134	526	425	624	3
de	136	514	147	526	425	624	3
beneficio	149	514	188	526	425	624	3
colectivo,	190	514	231	526	425	624	3
las	233	514	244	526	425	624	3
cuales	246	514	272	526	425	624	3
han	274	514	290	526	425	624	3
contribuido,	292	514	343	526	425	624	3
aun	346	514	361	526	425	624	3
sea	364	514	377	526	425	624	3
2	48	539	51	545	425	624	3
3	48	559	51	564	425	624	3
DELGADO	57	538	93	548	425	624	3
WISE,	95	538	115	548	425	624	3
Raúl,	117	538	133	548	425	624	3
CHÁVEZ	136	538	165	548	425	624	3
ELORZA	167	538	195	548	425	624	3
Mónica	197	538	221	548	425	624	3
Guadalupe,	224	538	262	548	425	624	3
RODRÍGUEZ	264	538	307	548	425	624	3
RAMÍREZ	310	538	341	548	425	624	3
Héctor.	343	538	367	548	425	624	3
La	369	538	377	548	425	624	3
Innovación	57	548	93	558	425	624	3
y	94	548	98	558	425	624	3
la	99	548	105	558	425	624	3
Migración	106	548	138	558	425	624	3
calificada	140	548	170	558	425	624	3
en	171	548	179	558	425	624	3
la	181	548	186	558	425	624	3
Encrucijada:	188	548	227	558	425	624	3
reflexiones	229	548	263	558	425	624	3
a	265	548	268	558	425	624	3
partir	270	548	287	558	425	624	3
de	288	548	297	558	425	624	3
la	298	548	304	558	425	624	3
Experiencia	305	548	342	558	425	624	3
Mexicana.	344	548	377	558	425	624	3
CYPHER,	57	558	88	568	425	624	3
James,	90	558	111	568	425	624	3
DELGADO	113	558	150	568	425	624	3
WISE	152	558	170	568	425	624	3
Raúl.	172	558	189	568	425	624	3
Mexico's	191	558	219	568	425	624	3
Economic	221	558	253	568	425	624	3
Dilemma:	255	558	287	568	425	624	3
The	289	558	301	568	425	624	3
Developmental	303	558	354	568	425	624	3
Failure	355	558	377	568	425	624	3
of	57	568	63	578	425	624	3
Neoliberalism.	65	568	113	578	425	624	3
REMHU,	101	598	126	606	425	624	3
Rev.	128	598	139	606	425	624	3
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	3
Mobil.	175	598	194	606	425	624	3
Hum.,	196	598	214	606	425	624	3
Brasília,	216	598	239	606	425	624	3
v.	241	598	245	606	425	624	3
26,	247	598	257	606	425	624	3
n.	259	598	264	606	425	624	3
52,	266	598	276	606	425	624	3
abr.	278	598	289	606	425	624	3
2018,	291	598	308	606	425	624	3
p.	310	598	316	606	425	624	3
243-263	318	598	343	606	425	624	3
245	360	597	373	607	425	624	3
Confrontando	48	18	92	28	425	624	4
el	94	18	100	28	425	624	4
discurso	102	18	127	28	425	624	4
dominante:	129	18	166	28	425	624	4
las	168	18	176	28	425	624	4
remesas	178	18	203	28	425	624	4
bajo	205	18	219	28	425	624	4
el	221	18	227	28	425	624	4
prisma	229	18	250	28	425	624	4
de	252	18	260	28	425	624	4
la	262	18	267	28	425	624	4
experiencia	269	18	306	28	425	624	4
mexicana	308	18	338	28	425	624	4
modestamente,	48	46	113	59	425	624	4
a	116	46	121	59	425	624	4
un	123	46	134	59	425	624	4
cierto	136	46	160	59	425	624	4
“desarrollo”	163	46	212	59	425	624	4
social	215	46	238	59	425	624	4
comunitario	240	46	291	59	425	624	4
y	293	46	298	59	425	624	4
fortalecimiento	301	46	364	59	425	624	4
de	366	46	377	59	425	624	4
vínculos	48	59	82	71	425	624	4
transnacionales.	85	59	152	71	425	624	4
Es	71	74	79	86	425	624	4
importante	84	74	130	86	425	624	4
consigna	135	74	172	86	425	624	4
que	177	74	193	86	425	624	4
en	198	74	208	86	425	624	4
torno	213	74	236	86	425	624	4
a	241	74	245	86	425	624	4
la	250	74	257	86	425	624	4
migración	262	74	304	86	425	624	4
y	309	74	313	86	425	624	4
a	318	74	323	86	425	624	4
las	328	74	339	86	425	624	4
remesas	343	74	377	86	425	624	4
familiares	48	87	88	99	425	624	4
y	91	87	95	99	425	624	4
colectivas	98	87	138	99	425	624	4
han	141	87	157	99	425	624	4
surgido	160	87	190	99	425	624	4
también	193	87	227	99	425	624	4
una	230	87	246	99	425	624	4
serie	248	87	268	99	425	624	4
de	270	87	281	99	425	624	4
empresas	284	87	323	99	425	624	4
que	326	87	342	99	425	624	4
brindan	344	87	377	99	425	624	4
servicios	48	100	83	112	425	624	4
de	89	100	100	112	425	624	4
envío,	106	100	132	112	425	624	4
telecomunicaciones,	138	100	224	112	425	624	4
transporte,	230	100	275	112	425	624	4
turismo,	281	100	315	112	425	624	4
construcción,	321	100	377	112	425	624	4
medios	48	112	79	125	425	624	4
de	83	112	93	125	425	624	4
comunicación	97	112	156	125	425	624	4
y	160	112	165	125	425	624	4
empresas	169	112	208	125	425	624	4
culturales	212	112	252	125	425	624	4
y	256	112	260	125	425	624	4
del	264	112	277	125	425	624	4
entretenimiento,	281	112	351	125	425	624	4
entre	355	112	377	125	425	624	4
otros,	48	125	72	138	425	624	4
las	74	125	85	138	425	624	4
cuales	88	125	114	138	425	624	4
configuran	117	125	161	138	425	624	4
lo	164	125	172	138	425	624	4
se	174	125	183	138	425	624	4
ha	186	125	196	138	425	624	4
dado	199	125	220	138	425	624	4
en	223	125	234	138	425	624	4
llamar	237	125	262	138	425	624	4
–en	265	125	281	138	425	624	4
sentido	284	125	314	138	425	624	4
restringido,	317	125	364	138	425	624	4
en	367	125	377	138	425	624	4
nuestra	48	138	79	150	425	624	4
opinión–	81	138	119	150	425	624	4
industria	122	138	158	150	425	624	4
de	160	138	171	150	425	624	4
la	174	138	181	150	425	624	4
migración	184	138	225	150	425	624	4
4	225	139	228	146	425	624	4
.	228	138	231	150	425	624	4
Visto	71	153	91	165	425	624	4
a	94	153	99	165	425	624	4
través	101	153	125	165	425	624	4
del	128	153	141	165	425	624	4
espejo	143	153	171	165	425	624	4
de	173	153	184	165	425	624	4
las	186	153	197	165	425	624	4
remesas,	199	153	236	165	425	624	4
la	238	153	245	165	425	624	4
imagen	248	153	279	165	425	624	4
que	281	153	297	165	425	624	4
se	300	153	308	165	425	624	4
proyecta	311	153	347	165	425	624	4
acerca	350	153	377	165	425	624	4
de	48	166	59	178	425	624	4
las	62	166	72	178	425	624	4
implicaciones	75	166	133	178	425	624	4
de	136	166	146	178	425	624	4
la	149	166	156	178	425	624	4
migración	159	166	201	178	425	624	4
para	204	166	222	178	425	624	4
los	225	166	236	178	425	624	4
países	239	166	264	178	425	624	4
de	267	166	278	178	425	624	4
origen	281	166	307	178	425	624	4
tiende	310	166	337	178	425	624	4
a	340	166	344	178	425	624	4
dibujar	347	166	377	178	425	624	4
un	48	179	59	191	425	624	4
panorama	64	179	106	191	425	624	4
parcial,	111	179	141	191	425	624	4
distorsionado	146	179	202	191	425	624	4
y	206	179	211	191	425	624	4
unidireccional	216	179	275	191	425	624	4
que	280	179	296	191	425	624	4
ofusca	301	179	327	191	425	624	4
el	332	179	339	191	425	624	4
carácter	344	179	377	191	425	624	4
interdependiente	48	191	121	204	425	624	4
y	123	191	128	204	425	624	4
profundamente	131	191	196	204	425	624	4
asimétrico	199	191	242	204	425	624	4
de	244	191	255	204	425	624	4
la	258	191	265	204	425	624	4
relación	268	191	301	204	425	624	4
entre	304	191	325	204	425	624	4
migración	328	191	370	204	425	624	4
y	372	191	377	204	425	624	4
desarrollo,	48	204	92	217	425	624	4
que	95	204	111	217	425	624	4
se	115	204	123	217	425	624	4
teje	126	204	142	217	425	624	4
bajo	145	204	163	217	425	624	4
la	166	204	174	217	425	624	4
égida	177	204	199	217	425	624	4
neoliberal.	202	204	247	217	425	624	4
Si	250	204	257	217	425	624	4
para	261	204	279	217	425	624	4
los	282	204	294	217	425	624	4
países	297	204	322	217	425	624	4
de	325	204	336	217	425	624	4
origen	339	204	365	217	425	624	4
se	368	204	377	217	425	624	4
genera	48	217	76	229	425	624	4
una	79	217	95	229	425	624	4
dependencia	98	217	152	229	425	624	4
de	155	217	166	229	425	624	4
las	169	217	179	229	425	624	4
remesas,	182	217	218	229	425	624	4
para	221	217	239	229	425	624	4
los	242	217	254	229	425	624	4
países	256	217	281	229	425	624	4
de	284	217	295	229	425	624	4
destino	297	217	328	229	425	624	4
se	331	217	339	229	425	624	4
produce	342	217	377	229	425	624	4
un	48	230	59	242	425	624	4
fenómeno	64	230	107	242	425	624	4
similar:	112	230	143	242	425	624	4
una	148	230	164	242	425	624	4
creciente	169	230	208	242	425	624	4
dependencia	213	230	268	242	425	624	4
de	273	230	283	242	425	624	4
la	289	230	296	242	425	624	4
fuerza	301	230	327	242	425	624	4
de	332	230	343	242	425	624	4
trabajo	348	230	377	242	425	624	4
migrante,	48	243	88	255	425	624	4
aunque	91	243	123	255	425	624	4
con	126	243	142	255	425	624	4
implicaciones	145	243	203	255	425	624	4
muy	206	243	224	255	425	624	4
diferentes	228	243	269	255	425	624	4
y	272	243	277	255	425	624	4
que	280	243	296	255	425	624	4
por	300	243	314	255	425	624	4
lo	317	243	325	255	425	624	4
general	329	243	359	255	425	624	4
son	363	243	377	255	425	624	4
invisibilizadas.	48	255	108	268	425	624	4
Nos	110	255	127	268	425	624	4
referimos	129	255	169	268	425	624	4
a	171	255	176	268	425	624	4
la	178	255	185	268	425	624	4
creciente	188	255	226	268	425	624	4
necesidad	229	255	271	268	425	624	4
que	274	255	290	268	425	624	4
los	292	255	303	268	425	624	4
países	306	255	331	268	425	624	4
de	333	255	344	268	425	624	4
destino	347	255	377	268	425	624	4
tienen	48	268	75	281	425	624	4
de	78	268	89	281	425	624	4
esta	93	268	109	281	425	624	4
fuerza	113	268	139	281	425	624	4
de	143	268	153	281	425	624	4
trabajo	157	268	187	281	425	624	4
y	190	268	195	281	425	624	4
la	199	268	206	281	425	624	4
significativa	210	268	258	281	425	624	4
contribución	262	268	315	281	425	624	4
que	319	268	335	281	425	624	4
ella	339	268	353	281	425	624	4
hace	357	268	377	281	425	624	4
al	48	281	55	293	425	624	4
crecimiento	60	281	110	293	425	624	4
económico	115	281	162	293	425	624	4
de	167	281	178	293	425	624	4
los	183	281	194	293	425	624	4
países	199	281	224	293	425	624	4
receptores.	229	281	276	293	425	624	4
Estimaciones	281	281	335	293	425	624	4
recientes	340	281	377	293	425	624	4
para	48	294	67	306	425	624	4
Estados	70	294	100	306	425	624	4
Unidos	103	294	133	306	425	624	4
develan	136	294	169	306	425	624	4
que,	172	294	191	306	425	624	4
entre	194	294	215	306	425	624	4
2000	218	294	240	306	425	624	4
y	243	294	248	306	425	624	4
2015,	251	294	275	306	425	624	4
el	278	294	285	306	425	624	4
45.2	288	294	308	306	425	624	4
por	310	294	325	306	425	624	4
ciento	328	294	354	306	425	624	4
de	356	294	367	306	425	624	4
la	370	294	377	306	425	624	4
demanda	48	307	88	319	425	624	4
laboral	91	307	119	319	425	624	4
de	122	307	133	319	425	624	4
Estados	136	307	167	319	425	624	4
Unidos	170	307	200	319	425	624	4
fue	203	307	217	319	425	624	4
cubierta	220	307	254	319	425	624	4
por	257	307	271	319	425	624	4
trabajadores	274	307	326	319	425	624	4
migrantes	329	307	369	319	425	624	4
y	372	307	377	319	425	624	4
que,	48	319	67	332	425	624	4
en	69	319	80	332	425	624	4
el	82	319	89	332	425	624	4
mismo	91	319	120	332	425	624	4
lapso,	122	319	146	332	425	624	4
el	148	319	156	332	425	624	4
40.8	158	319	177	332	425	624	4
por	179	319	194	332	425	624	4
ciento	196	319	222	332	425	624	4
del	224	319	237	332	425	624	4
crecimiento	239	319	289	332	425	624	4
del	291	319	304	332	425	624	4
Producto	306	319	344	332	425	624	4
Interno	347	319	377	332	425	624	4
Bruto	48	332	71	345	425	624	4
(PIB)	74	332	94	345	425	624	4
de	97	332	108	345	425	624	4
dicha	111	332	134	345	425	624	4
economía	138	332	179	345	425	624	4
descansó	182	332	221	345	425	624	4
sobre	224	332	247	345	425	624	4
las	250	332	261	345	425	624	4
espaldas	264	332	299	345	425	624	4
–y	302	332	312	345	425	624	4
el	315	332	323	345	425	624	4
cerebro–	326	332	363	345	425	624	4
de	366	332	377	345	425	624	4
los	48	345	60	357	425	624	4
trabajadores	63	345	114	357	425	624	4
migrantes,	118	345	161	357	425	624	4
con	164	345	179	357	425	624	4
o	183	345	188	357	425	624	4
sin	191	345	203	357	425	624	4
documentos	206	345	258	357	425	624	4
5	258	346	261	353	425	624	4
.	261	345	264	357	425	624	4
El	267	345	275	357	425	624	4
aporte	278	345	305	357	425	624	4
de	308	345	319	357	425	624	4
los	322	345	333	357	425	624	4
migrantes	337	345	377	357	425	624	4
mexicanos,	48	358	95	370	425	624	4
la	98	358	105	370	425	624	4
mitad	108	358	132	370	425	624	4
de	135	358	146	370	425	624	4
los	149	358	160	370	425	624	4
cuales	163	358	189	370	425	624	4
reside	192	358	217	370	425	624	4
en	220	358	230	370	425	624	4
condición	233	358	275	370	425	624	4
indocumentada,	278	358	347	370	425	624	4
resulta	350	358	377	370	425	624	4
fundamental	48	371	101	383	425	624	4
en	105	371	115	383	425	624	4
uno	119	371	135	383	425	624	4
y	139	371	144	383	425	624	4
otro	147	371	164	383	425	624	4
caso	168	371	187	383	425	624	4
(14.8	190	371	212	383	425	624	4
y	216	371	220	383	425	624	4
14.3	224	371	243	383	425	624	4
por	247	371	261	383	425	624	4
ciento,	265	371	294	383	425	624	4
respectivamente)	297	371	369	383	425	624	4
y	372	371	377	383	425	624	4
no	48	383	59	396	425	624	4
tiene	63	383	84	396	425	624	4
parangón	88	383	128	396	425	624	4
con	132	383	147	396	425	624	4
el	152	383	159	396	425	624	4
monto	163	383	191	396	425	624	4
de	195	383	205	396	425	624	4
remesas	209	383	243	396	425	624	4
recibidas	247	383	285	396	425	624	4
por	289	383	303	396	425	624	4
el	307	383	315	396	425	624	4
país,	319	383	338	396	425	624	4
por	342	383	356	396	425	624	4
más	360	383	377	396	425	624	4
significativas	48	396	100	409	425	624	4
que	102	396	119	409	425	624	4
éstas	121	396	141	409	425	624	4
sean	144	396	163	409	425	624	4
para	166	396	184	409	425	624	4
la	187	396	194	409	425	624	4
economía	197	396	238	409	425	624	4
familiar	241	396	272	409	425	624	4
y	275	396	280	409	425	624	4
nacional.	282	396	321	409	425	624	4
Las	71	421	85	435	425	624	4
remesas	88	421	126	435	425	624	4
bajo	128	421	148	435	425	624	4
el	151	421	159	435	425	624	4
prisma	162	421	193	435	425	624	4
de	195	421	207	435	425	624	4
la	209	421	217	435	425	624	4
“estabilidad”	220	421	279	435	425	624	4
macroeconómica	282	421	360	435	425	624	4
De	71	437	83	449	425	624	4
acuerdo	87	437	121	449	425	624	4
con	125	437	140	449	425	624	4
datos	143	437	166	449	425	624	4
del	169	437	182	449	425	624	4
Banco	186	437	212	449	425	624	4
Mundial,	215	437	253	449	425	624	4
en	256	437	267	449	425	624	4
2015	270	437	292	449	425	624	4
México	296	437	327	449	425	624	4
ocupaba	330	437	366	449	425	624	4
el	370	437	377	449	425	624	4
segundo	48	450	83	462	425	624	4
sitio	86	450	103	462	425	624	4
mundial	105	450	140	462	425	624	4
por	142	450	157	462	425	624	4
su	159	450	168	462	425	624	4
volumen	171	450	207	462	425	624	4
de	210	450	221	462	425	624	4
emigrantes	223	450	269	462	425	624	4
internacionales,	271	450	337	462	425	624	4
con	340	450	355	462	425	624	4
13.2	358	450	377	462	425	624	4
millones.	48	462	86	475	425	624	4
En	90	462	100	475	425	624	4
el	104	462	111	475	425	624	4
mismo	115	462	143	475	425	624	4
año	147	462	162	475	425	624	4
India	166	462	187	475	425	624	4
se	191	462	199	475	425	624	4
ubicaba	203	462	236	475	425	624	4
en	240	462	251	475	425	624	4
primer	254	462	282	475	425	624	4
sitio	286	462	303	475	425	624	4
con	306	462	322	475	425	624	4
un	326	462	337	475	425	624	4
volumen	340	462	377	475	425	624	4
de	48	475	59	488	425	624	4
emigrantes	62	475	107	488	425	624	4
ligeramente	110	475	160	488	425	624	4
superior:	163	475	200	488	425	624	4
13.9	203	475	222	488	425	624	4
millones.	225	475	263	488	425	624	4
Aun	266	475	283	488	425	624	4
cuando	286	475	318	488	425	624	4
en	321	475	331	488	425	624	4
este	334	475	351	488	425	624	4
rubro	354	475	377	488	425	624	4
México	48	488	79	500	425	624	4
e	82	488	88	500	425	624	4
India	91	488	112	500	425	624	4
se	115	488	124	500	425	624	4
posicionaron	127	488	181	500	425	624	4
casi	184	488	200	500	425	624	4
a	203	488	208	500	425	624	4
la	211	488	218	500	425	624	4
par,	221	488	237	500	425	624	4
al	240	488	247	500	425	624	4
considerar	250	488	294	500	425	624	4
el	297	488	305	500	425	624	4
flujo	308	488	326	500	425	624	4
de	330	488	340	500	425	624	4
remesas	343	488	377	500	425	624	4
la	48	501	55	513	425	624	4
situación	61	501	98	513	425	624	4
se	104	501	113	513	425	624	4
modifica	118	501	155	513	425	624	4
significativamente.	160	501	238	513	425	624	4
Mientras	244	501	280	513	425	624	4
que	286	501	302	513	425	624	4
India	307	501	328	513	425	624	4
ratifica	334	501	362	513	425	624	4
su	368	501	377	513	425	624	4
posicionamiento	48	514	118	526	425	624	4
en	122	514	132	526	425	624	4
el	136	514	144	526	425	624	4
primer	148	514	176	526	425	624	4
sitio	180	514	196	526	425	624	4
mundial,	200	514	238	526	425	624	4
con	242	514	257	526	425	624	4
72	261	514	272	526	425	624	4
mil	276	514	289	526	425	624	4
millones	293	514	328	526	425	624	4
de	332	514	343	526	425	624	4
dólares	347	514	377	526	425	624	4
por	48	526	63	539	425	624	4
concepto	66	526	105	539	425	624	4
de	108	526	119	539	425	624	4
remesas,	122	526	158	539	425	624	4
México	161	526	192	539	425	624	4
pasa	195	526	214	539	425	624	4
a	217	526	222	539	425	624	4
la	225	526	232	539	425	624	4
cuarta	236	526	262	539	425	624	4
posición	265	526	300	539	425	624	4
con	303	526	318	539	425	624	4
un	322	526	333	539	425	624	4
monto	336	526	363	539	425	624	4
de	366	526	377	539	425	624	4
4	48	558	51	564	425	624	4
5	48	568	51	574	425	624	4
OROZCO,	57	558	93	567	425	624	4
Manuel.	95	558	123	567	425	624	4
The	125	558	137	567	425	624	4
remittance	139	558	175	567	425	624	4
marketplace:	177	558	220	567	425	624	4
Prices,	222	558	243	567	425	624	4
policy	245	558	265	567	425	624	4
and	267	558	280	567	425	624	4
financial	282	558	309	567	425	624	4
institutions.	312	558	350	567	425	624	4
DELGADO	57	568	94	578	425	624	4
WISE,	96	568	116	578	425	624	4
Raúl,	119	568	136	578	425	624	4
GASPAR	138	568	166	578	425	624	4
OLVERA,	168	568	199	578	425	624	4
Selene.	201	568	226	578	425	624	4
Demystifying	228	568	271	578	425	624	4
irregular	273	568	300	578	425	624	4
migration.	302	568	336	578	425	624	4
246	52	597	65	607	425	624	4
REMHU,	82	597	107	606	425	624	4
Rev.	109	597	121	606	425	624	4
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	4
Mobil.	157	597	175	606	425	624	4
Hum.,	177	597	196	606	425	624	4
Brasília,	198	597	220	606	425	624	4
v.	222	597	227	606	425	624	4
26,	229	597	238	606	425	624	4
n.	240	597	246	606	425	624	4
52,	248	597	257	606	425	624	4
abr.	259	597	270	606	425	624	4
2018,	272	597	289	606	425	624	4
p.	291	597	297	606	425	624	4
243-263	299	597	324	606	425	624	4
Raúl	245	18	258	28	425	624	5
Delgado	261	18	287	28	425	624	5
Wise,	289	18	307	28	425	624	5
Selene	309	18	330	28	425	624	5
Gaspar	332	18	354	28	425	624	5
Olvera	356	18	377	28	425	624	5
remesas	48	46	82	59	425	624	5
muy	86	46	104	59	425	624	5
inferior:	108	46	142	59	425	624	5
27	145	46	156	59	425	624	5
mil	160	46	173	59	425	624	5
millones	177	46	212	59	425	624	5
de	216	46	227	59	425	624	5
dólares	231	46	261	59	425	624	5
6	261	47	264	54	425	624	5
.	264	46	267	59	425	624	5
Más	271	46	288	59	425	624	5
allá	292	46	306	59	425	624	5
de	310	46	321	59	425	624	5
las	324	46	335	59	425	624	5
múltiples	339	46	377	59	425	624	5
razones	48	59	80	71	425	624	5
que	87	59	103	71	425	624	5
explican	110	59	145	71	425	624	5
tal	151	59	161	71	425	624	5
descenso	168	59	206	71	425	624	5
(crisis	213	59	235	71	425	624	5
financiera	242	59	283	71	425	624	5
en	290	59	300	71	425	624	5
Estados	307	59	338	71	425	624	5
Unidos,	344	59	377	71	425	624	5
política	48	72	79	84	425	624	5
de	83	72	94	84	425	624	5
criminalización	99	72	162	84	425	624	5
del	167	72	180	84	425	624	5
gobierno	184	72	222	84	425	624	5
de	226	72	237	84	425	624	5
ese	241	72	255	84	425	624	5
país	260	72	276	84	425	624	5
hacia	281	72	303	84	425	624	5
los	307	72	319	84	425	624	5
mexicanos	323	72	368	84	425	624	5
y	372	72	377	84	425	624	5
centroamericanos,	48	85	126	97	425	624	5
etc.),	130	85	151	97	425	624	5
lo	155	85	163	97	425	624	5
cierto	167	85	191	97	425	624	5
es	195	85	203	97	425	624	5
que	208	85	224	97	425	624	5
el	228	85	235	97	425	624	5
flujo	240	85	258	97	425	624	5
de	262	85	273	97	425	624	5
remesas	277	85	311	97	425	624	5
ha	315	85	325	97	425	624	5
seguido	330	85	362	97	425	624	5
un	366	85	377	97	425	624	5
curso	48	97	71	110	425	624	5
ascendente	73	97	121	110	425	624	5
entre	123	97	145	110	425	624	5
1995	147	97	169	110	425	624	5
y	172	97	176	110	425	624	5
2016	179	97	201	110	425	624	5
(aunque	203	97	238	110	425	624	5
marcado	240	97	277	110	425	624	5
por	279	97	294	110	425	624	5
una	296	97	312	110	425	624	5
fase	314	97	331	110	425	624	5
de	333	97	344	110	425	624	5
relativo	346	97	377	110	425	624	5
estancamiento	48	110	109	123	425	624	5
asociado	111	110	148	123	425	624	5
a	150	110	155	123	425	624	5
la	158	110	165	123	425	624	5
crisis	167	110	187	123	425	624	5
financiera	189	110	230	123	425	624	5
en	233	110	243	123	425	624	5
Estados	246	110	276	123	425	624	5
Unidos),	279	110	314	123	425	624	5
al	317	110	324	123	425	624	5
pasar	326	110	348	123	425	624	5
de	350	110	361	123	425	624	5
3.6	363	110	377	123	425	624	5
a	48	123	53	135	425	624	5
27	56	123	67	135	425	624	5
mil	69	123	83	135	425	624	5
millones	85	123	120	135	425	624	5
de	123	123	134	135	425	624	5
dólares.	136	123	169	135	425	624	5
No	71	138	84	150	425	624	5
cabe	88	138	108	150	425	624	5
duda	112	138	133	150	425	624	5
de	137	138	148	150	425	624	5
que	152	138	168	150	425	624	5
las	172	138	182	150	425	624	5
remesas	186	138	220	150	425	624	5
desempeñan	224	138	278	150	425	624	5
un	282	138	293	150	425	624	5
papel	297	138	320	150	425	624	5
fundamental	324	138	377	150	425	624	5
como	48	151	72	163	425	624	5
fuente	76	151	102	163	425	624	5
de	106	151	116	163	425	624	5
divisas	120	151	147	163	425	624	5
para	151	151	169	163	425	624	5
los	173	151	184	163	425	624	5
países	187	151	213	163	425	624	5
exportadores	216	151	271	163	425	624	5
de	274	151	285	163	425	624	5
fuerza	288	151	314	163	425	624	5
el	318	151	325	163	425	624	5
cual	329	151	346	163	425	624	5
resulta	350	151	377	163	425	624	5
crucial	48	164	76	176	425	624	5
para	80	164	99	176	425	624	5
el	103	164	110	176	425	624	5
sostenimiento	115	164	173	176	425	624	5
de	177	164	188	176	425	624	5
su	192	164	201	176	425	624	5
“estabilidad”	206	164	259	176	425	624	5
macroeconómica,	264	164	339	176	425	624	5
aun	343	164	359	176	425	624	5
sea	364	164	377	176	425	624	5
en	48	176	59	189	425	624	5
términos	63	176	100	189	425	624	5
precarios.	104	176	145	189	425	624	5
En	149	176	160	189	425	624	5
el	164	176	172	189	425	624	5
caso	176	176	195	189	425	624	5
de	199	176	210	189	425	624	5
México	214	176	245	189	425	624	5
la	250	176	257	189	425	624	5
importancia	261	176	312	189	425	624	5
de	316	176	327	189	425	624	5
tal	331	176	341	189	425	624	5
soporte	346	176	377	189	425	624	5
se	48	189	57	202	425	624	5
evidencia,	63	189	106	202	425	624	5
meridianamente,	112	189	183	202	425	624	5
al	189	189	196	202	425	624	5
considerar	202	189	246	202	425	624	5
que	252	189	268	202	425	624	5
el	274	189	281	202	425	624	5
ingreso	287	189	317	202	425	624	5
por	323	189	337	202	425	624	5
remesas	343	189	377	202	425	624	5
correspondió	48	202	104	214	425	624	5
en	106	202	116	214	425	624	5
2016	118	202	140	214	425	624	5
a	142	202	147	214	425	624	5
142.9	149	202	174	214	425	624	5
por	176	202	190	214	425	624	5
ciento	192	202	218	214	425	624	5
de	220	202	231	214	425	624	5
las	233	202	244	214	425	624	5
exportaciones	246	202	304	214	425	624	5
petroleras,	306	202	350	214	425	624	5
136.9	352	202	377	214	425	624	5
por	48	215	63	227	425	624	5
ciento	65	215	91	227	425	624	5
de	93	215	104	227	425	624	5
las	106	215	117	227	425	624	5
divisas	119	215	146	227	425	624	5
por	148	215	162	227	425	624	5
turismo,	165	215	199	227	425	624	5
100.2	201	215	226	227	425	624	5
por	228	215	242	227	425	624	5
ciento	245	215	271	227	425	624	5
de	273	215	283	227	425	624	5
la	286	215	293	227	425	624	5
inversión	295	215	333	227	425	624	5
extranjera	335	215	377	227	425	624	5
directa	48	228	77	240	425	624	5
y	80	228	84	240	425	624	5
7.6	87	228	101	240	425	624	5
por	104	228	118	240	425	624	5
ciento	121	228	147	240	425	624	5
de	149	228	160	240	425	624	5
las	163	228	173	240	425	624	5
exportaciones	176	228	235	240	425	624	5
no	237	228	248	240	425	624	5
petroleras	251	228	292	240	425	624	5
(Gráfica	295	228	328	240	425	624	5
1)	331	228	339	240	425	624	5
7	339	228	342	236	425	624	5
.	342	228	345	240	425	624	5
Gráfica	88	249	118	262	425	624	5
1.	120	249	128	262	425	624	5
Importancia	130	249	180	262	425	624	5
de	183	249	193	262	425	624	5
las	195	249	207	262	425	624	5
remesas	209	249	243	262	425	624	5
en	246	249	256	262	425	624	5
México,	258	249	291	262	425	624	5
1995-2016	293	249	337	262	425	624	5
25,6	142	282	149	292	425	624	5
26,1	148	280	155	290	425	624	5
25,1	154	283	161	293	425	624	5
21,7	136	294	143	304	425	624	5
18,3	131	305	138	315	425	624	5
136,9%	255	291	272	298	425	624	5
100,2%	287	311	304	318	425	624	5
8,9	113	339	120	346	425	624	5
9,8	119	336	126	343	425	624	5
15	68	325	73	332	425	624	5
5	70	357	73	364	425	624	5
142,9%	224	288	241	295	425	624	5
15,1	125	316	132	325	425	624	5
20	68	309	73	316	425	624	5
Importancia	233	266	267	275	425	624	5
de	268	266	275	275	425	624	5
las	276	266	283	275	425	624	5
remesas,	284	266	309	275	425	624	5
diversos	310	266	334	275	425	624	5
ingresos	335	266	358	275	425	624	5
por	273	275	283	283	425	624	5
divisas	284	275	303	283	425	624	5
2016	304	275	317	283	425	624	5
3,7	78	355	85	362	425	624	5
4,2	84	354	91	361	425	624	5
4,9	90	352	97	359	425	624	5
5,6	96	349	103	356	425	624	5
5,9	101	348	108	355	425	624	5
6,6	107	346	114	353	425	624	5
Monto	51	356	58	371	425	624	5
de	51	349	58	355	425	624	5
remesas	51	329	58	348	425	624	5
(miles	51	314	58	328	425	624	5
de	51	307	58	313	425	624	5
millones	51	287	58	306	425	624	5
dólares)	58	320	65	338	425	624	5
25	68	293	73	300	425	624	5
10	68	341	73	348	425	624	5
21,3	160	296	167	306	425	624	5
21,3	166	296	173	306	425	624	5
22,8	171	291	178	301	425	624	5
22,4	177	292	184	302	425	624	5
22,3	183	292	190	302	425	624	5
23,8	189	288	196	298	425	624	5
24,8	195	284	202	294	425	624	5
27,0	201	277	208	287	425	624	5
Remesas	101	266	126	275	425	624	5
1995-2016	127	266	156	275	425	624	5
30	68	277	73	284	425	624	5
1995	79	381	84	390	425	624	5
1996	85	381	90	390	425	624	5
1997	91	381	96	390	425	624	5
1998	96	381	102	390	425	624	5
1999	102	381	108	390	425	624	5
2000	108	381	113	390	425	624	5
2001	114	381	119	390	425	624	5
2002	120	381	125	390	425	624	5
2003	126	381	131	390	425	624	5
2004	131	381	137	390	425	624	5
2005	137	381	143	390	425	624	5
2006	143	381	148	390	425	624	5
2007	149	381	154	390	425	624	5
2008	155	381	160	390	425	624	5
2009	161	381	166	390	425	624	5
2010	166	381	172	390	425	624	5
2011	172	381	178	390	425	624	5
2012	178	381	183	390	425	624	5
2013	184	381	189	390	425	624	5
2014	190	381	195	390	425	624	5
2015	196	381	201	390	425	624	5
2016	201	381	207	390	425	624	5
0	70	373	73	380	425	624	5
23,6%	320	352	334	359	425	624	5
7,5%	353	361	364	368	425	624	5
Exportaciones	218	378	246	384	425	624	5
petroleras	222	384	242	390	425	624	5
Turismo	256	378	272	384	425	624	5
Inversión	286	378	305	384	425	624	5
extranjera	285	384	306	390	425	624	5
directa	288	390	302	396	425	624	5
Exportaciones	313	378	341	384	425	624	5
Exportaciones	344	378	372	384	425	624	5
automotrices	314	384	340	390	425	624	5
no	345	384	350	390	425	624	5
petroleras	351	384	371	390	425	624	5
Fuente:	54	400	76	409	425	624	5
Elaboración	78	400	112	409	425	624	5
propia	114	400	133	409	425	624	5
con	135	400	146	409	425	624	5
base	148	400	161	409	425	624	5
en	163	400	171	409	425	624	5
datos	173	400	188	409	425	624	5
del	190	400	199	409	425	624	5
Banco	201	400	220	409	425	624	5
de	222	400	229	409	425	624	5
México,	231	400	255	409	425	624	5
1995-2016.	256	400	291	409	425	624	5
La	71	419	81	431	425	624	5
importancia	85	419	135	431	425	624	5
de	140	419	150	431	425	624	5
las	155	419	166	431	425	624	5
remesas	170	419	204	431	425	624	5
para	208	419	227	431	425	624	5
los	231	419	243	431	425	624	5
países	247	419	272	431	425	624	5
exportadores	277	419	331	431	425	624	5
de	336	419	347	431	425	624	5
fuerza	351	419	377	431	425	624	5
de	48	432	59	444	425	624	5
trabajo	62	432	91	444	425	624	5
varía	95	432	115	444	425	624	5
en	118	432	129	444	425	624	5
función	132	432	164	444	425	624	5
de	167	432	178	444	425	624	5
las	181	432	192	444	425	624	5
dimensiones	195	432	248	444	425	624	5
de	251	432	262	444	425	624	5
la	265	432	272	444	425	624	5
economía	276	432	317	444	425	624	5
y	321	432	325	444	425	624	5
el	329	432	336	444	425	624	5
grado	339	432	363	444	425	624	5
de	366	432	377	444	425	624	5
“desarrollo”	48	444	98	457	425	624	5
relativo	100	444	131	457	425	624	5
que	134	444	150	457	425	624	5
detenten,	153	444	194	457	425	624	5
en	196	444	207	457	425	624	5
el	210	444	217	457	425	624	5
marco	220	444	247	457	425	624	5
de	250	444	260	457	425	624	5
su	263	444	272	457	425	624	5
condición	275	444	317	457	425	624	5
periférica.	320	444	362	457	425	624	5
Así	365	444	377	457	425	624	5
por	48	457	63	470	425	624	5
ejemplo,	65	457	102	470	425	624	5
el	104	457	111	470	425	624	5
peso	114	457	133	470	425	624	5
de	136	457	146	470	425	624	5
las	148	457	159	470	425	624	5
remesas	161	457	195	470	425	624	5
respecto	197	457	233	470	425	624	5
del	235	457	248	470	425	624	5
PIB	250	457	265	470	425	624	5
en	267	457	277	470	425	624	5
México	280	457	311	470	425	624	5
(2.7	313	457	329	470	425	624	5
por	332	457	346	470	425	624	5
ciento)	348	457	377	470	425	624	5
tiende	48	470	75	482	425	624	5
a	78	470	83	482	425	624	5
ser	86	470	98	482	425	624	5
menor	101	470	129	482	425	624	5
que	132	470	148	482	425	624	5
en	151	470	162	482	425	624	5
otros	165	470	185	482	425	624	5
países	188	470	214	482	425	624	5
de	217	470	227	482	425	624	5
la	231	470	238	482	425	624	5
región	241	470	267	482	425	624	5
y	270	470	275	482	425	624	5
en	278	470	289	482	425	624	5
especial	292	470	325	482	425	624	5
de	329	470	339	482	425	624	5
aquellos	342	470	377	482	425	624	5
6	48	510	51	516	425	624	5
7	48	520	51	526	425	624	5
WORLD	57	510	86	519	425	624	5
BANK,	88	510	111	519	425	624	5
op.	113	510	124	519	425	624	5
cit.	126	510	136	519	425	624	5
Cabe	57	520	74	530	425	624	5
advertir	76	520	102	530	425	624	5
que	104	520	116	530	425	624	5
existe	118	520	137	530	425	624	5
también	139	520	167	530	425	624	5
un	169	520	177	530	425	624	5
flujo	179	520	194	530	425	624	5
de	196	520	204	530	425	624	5
remesas	206	520	233	530	425	624	5
en	235	520	243	530	425	624	5
sentido	245	520	270	530	425	624	5
opuesto,	272	520	301	530	425	624	5
de	302	520	311	530	425	624	5
los	313	520	322	530	425	624	5
países	324	520	344	530	425	624	5
de	346	520	354	530	425	624	5
origen	356	520	377	530	425	624	5
a	57	529	61	539	425	624	5
los	63	529	72	539	425	624	5
de	75	529	84	539	425	624	5
destino,	86	529	113	539	425	624	5
destinado	116	529	148	539	425	624	5
a	151	529	155	539	425	624	5
apoyar	158	529	180	539	425	624	5
a	183	529	187	539	425	624	5
los	190	529	199	539	425	624	5
migrantes	202	529	234	539	425	624	5
en	237	529	245	539	425	624	5
el	248	529	254	539	425	624	5
país	256	529	269	539	425	624	5
de	272	529	281	539	425	624	5
destino	283	529	308	539	425	624	5
en	310	529	319	539	425	624	5
periodos	322	529	351	539	425	624	5
críticos	353	529	377	539	425	624	5
de	57	539	65	549	425	624	5
su	68	539	75	549	425	624	5
estancia,	78	539	107	549	425	624	5
sobre	110	539	128	549	425	624	5
todo	131	539	147	549	425	624	5
para	149	539	164	549	425	624	5
quienes	167	539	193	549	425	624	5
detentan	196	539	226	549	425	624	5
una	229	539	241	549	425	624	5
situación	244	539	274	549	425	624	5
de	277	539	285	549	425	624	5
irregularidad	288	539	330	549	425	624	5
en	333	539	342	549	425	624	5
su	344	539	352	549	425	624	5
estatus	354	539	377	549	425	624	5
migratorio.	57	549	93	558	425	624	5
En	96	549	104	558	425	624	5
2016	106	549	124	558	425	624	5
el	126	549	132	558	425	624	5
monto	135	549	157	558	425	624	5
de	159	549	168	558	425	624	5
remesas	170	549	197	558	425	624	5
enviadas	199	549	228	558	425	624	5
desde	231	549	251	558	425	624	5
México	253	549	278	558	425	624	5
a	280	549	284	558	425	624	5
Estados	286	549	311	558	425	624	5
Unidos	313	549	338	558	425	624	5
fue	340	549	351	558	425	624	5
de	353	549	361	558	425	624	5
308	364	549	377	558	425	624	5
millones	57	558	85	568	425	624	5
de	87	558	96	568	425	624	5
dólares	99	558	123	568	425	624	5
(GARCÍA	125	558	156	568	425	624	5
ZAMORA,	158	558	194	568	425	624	5
Rodolfo,	196	558	225	568	425	624	5
GASPAR	228	558	256	568	425	624	5
OLVERA	259	558	287	568	425	624	5
Selene.	290	558	314	568	425	624	5
La	317	558	325	568	425	624	5
inclusión	327	558	357	568	425	624	5
de	360	558	369	568	425	624	5
la	371	558	377	568	425	624	5
migración	57	568	90	578	425	624	5
en	92	568	100	578	425	624	5
la	103	568	108	578	425	624	5
revisión	111	568	136	578	425	624	5
del	139	568	149	578	425	624	5
TLC	151	568	165	578	425	624	5
elemento	167	568	199	578	425	624	5
impostergable	201	568	248	578	425	624	5
en	250	568	259	578	425	624	5
la	261	568	266	578	425	624	5
relación	269	568	295	578	425	624	5
binacional).	298	568	337	578	425	624	5
REMHU,	101	598	126	606	425	624	5
Rev.	128	598	139	606	425	624	5
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	5
Mobil.	175	598	194	606	425	624	5
Hum.,	196	598	214	606	425	624	5
Brasília,	216	598	239	606	425	624	5
v.	241	598	245	606	425	624	5
26,	247	598	257	606	425	624	5
n.	259	598	264	606	425	624	5
52,	266	598	276	606	425	624	5
abr.	278	598	289	606	425	624	5
2018,	291	598	308	606	425	624	5
p.	310	598	316	606	425	624	5
243-263	318	598	343	606	425	624	5
247	360	597	373	607	425	624	5
Confrontando	48	18	92	28	425	624	6
el	94	18	100	28	425	624	6
discurso	102	18	127	28	425	624	6
dominante:	129	18	166	28	425	624	6
las	168	18	176	28	425	624	6
remesas	178	18	203	28	425	624	6
bajo	205	18	219	28	425	624	6
el	221	18	227	28	425	624	6
prisma	229	18	250	28	425	624	6
de	252	18	260	28	425	624	6
la	262	18	267	28	425	624	6
experiencia	269	18	306	28	425	624	6
mexicana	308	18	338	28	425	624	6
que	48	46	64	59	425	624	6
configuran	68	46	112	59	425	624	6
el	116	46	123	59	425	624	6
triángulo	127	46	163	59	425	624	6
norte	167	46	189	59	425	624	6
de	193	46	203	59	425	624	6
Centroamérica:	207	46	272	59	425	624	6
Guatemala,	276	46	324	59	425	624	6
Honduras	328	46	369	59	425	624	6
y	372	46	377	59	425	624	6
El	48	59	55	71	425	624	6
Salvador	58	59	94	71	425	624	6
(gráfica	97	59	127	71	425	624	6
2).	130	59	141	71	425	624	6
Gráfica	96	80	125	93	425	624	6
2.	127	80	135	93	425	624	6
Importancia	137	80	187	93	425	624	6
de	190	80	200	93	425	624	6
las	202	80	214	93	425	624	6
remesas	216	80	250	93	425	624	6
en	253	80	263	93	425	624	6
el	265	80	273	93	425	624	6
mundo,	275	80	307	93	425	624	6
2015	309	80	330	93	425	624	6
Principales	81	98	105	105	425	624	6
países	107	98	121	105	425	624	6
receptores	122	98	147	105	425	624	6
de	148	98	154	105	425	624	6
remesas	155	98	175	105	425	624	6
26.233	254	124	260	138	425	624	6
10,3%	278	159	290	166	425	624	6
12,0%	359	160	372	166	425	624	6
10,0%	359	168	372	174	425	624	6
2,3%	252	192	262	198	425	624	6
8,0%	360	176	369	183	425	624	6
3.666	338	190	345	201	425	624	6
10.000	225	182	239	188	425	624	6
6,0%	360	185	369	191	425	624	6
4,0%	360	193	369	199	425	624	6
2,0%	360	202	369	208	425	624	6
0,0%	360	210	369	216	425	624	6
0	236	210	239	216	425	624	6
Honduras	338	217	345	237	425	624	6
Italia	182	202	188	211	425	624	6
Bélgica	167	202	173	215	425	624	6
Indonesia	174	201	180	220	425	624	6
España	159	201	165	215	425	624	6
Vietnam	152	201	158	218	425	624	6
Alemania	144	202	150	220	425	624	6
Bangladesh	137	202	143	224	425	624	6
Egipto,	129	224	136	237	425	624	6
Rep.	129	214	136	223	425	624	6
Árabe	129	202	136	213	425	624	6
Nigeria	114	201	121	215	425	624	6
Pakistán	122	201	128	218	425	624	6
Francia	107	201	113	216	425	624	6
México	99	202	106	216	425	624	6
Filipinas	92	202	98	217	425	624	6
India	77	201	83	211	425	624	6
16,0%	359	143	372	149	425	624	6
15.000	225	168	239	174	425	624	6
5.000	228	196	239	202	425	624	6
20,0%	359	126	372	132	425	624	6
18,0%	359	134	372	141	425	624	6
14,0%	359	151	372	157	425	624	6
20.000	225	154	239	160	425	624	6
4.285	310	188	317	199	425	624	6
0,0%	193	194	202	200	425	624	6
0	69	194	72	200	425	624	6
25.000	225	140	239	146	425	624	6
El	310	235	317	239	425	624	6
Salvador	310	217	317	234	425	624	6
2,0%	193	182	202	188	425	624	6
18,2%	335	128	348	135	425	624	6
16,6%	307	135	320	141	425	624	6
6.573	282	182	288	193	425	624	6
4,0%	193	170	202	176	425	624	6
Remesas	273	114	290	120	425	624	6
como	291	114	302	120	425	624	6
proporción	303	114	325	120	425	624	6
del	326	114	332	120	425	624	6
PIB	332	114	339	120	425	624	6
(2015)	340	114	353	120	425	624	6
Guatemala	282	218	288	239	425	624	6
9.517	182	175	188	186	425	624	6
9.790	167	174	173	186	425	624	6
9.659	174	174	180	186	425	624	6
15.362	144	167	150	181	425	624	6
13.000	152	169	158	183	425	624	6
10.000	58	185	72	191	425	624	6
10.281	159	171	165	185	425	624	6
18.325	129	164	136	178	425	624	6
6,0%	193	158	202	164	425	624	6
15.388	137	167	143	181	425	624	6
21.060	114	162	121	176	425	624	6
20.000	58	176	72	182	425	624	6
19.306	122	163	128	177	425	624	6
28.483	92	147	98	161	425	624	6
26.233	99	157	106	171	425	624	6
30.000	58	167	72	173	425	624	6
23.352	107	160	113	173	425	624	6
40.000	58	158	72	164	425	624	6
8,0%	193	146	202	152	425	624	6
30.000	225	126	239	132	425	624	6
México	254	218	260	232	425	624	6
10,0%	192	134	205	140	425	624	6
60.000	58	140	72	146	425	624	6
50.000	58	149	72	155	425	624	6
Remesas	246	114	263	120	425	624	6
12,0%	192	122	205	128	425	624	6
Monto	218	201	224	215	425	624	6
de	218	196	224	201	425	624	6
remesas	218	179	224	195	425	624	6
(miles	218	166	224	178	425	624	6
de	218	160	224	165	425	624	6
millones	218	143	224	159	425	624	6
dólares)	218	126	224	142	425	624	6
68.910	77	118	83	132	425	624	6
70.000	58	131	72	137	425	624	6
Remesas	241	98	262	105	425	624	6
en	263	98	269	105	425	624	6
México	270	98	287	105	425	624	6
y	288	98	290	105	425	624	6
el	292	98	296	105	425	624	6
triángulo	297	98	318	105	425	624	6
del	319	98	327	105	425	624	6
norte	328	98	341	105	425	624	6
de	342	98	348	105	425	624	6
Centroamérica	278	105	312	112	425	624	6
Remesas	168	109	185	115	425	624	6
63.938	85	123	91	137	425	624	6
80.000	58	122	72	128	425	624	6
China	85	202	91	213	425	624	6
Monto	50	181	56	195	425	624	6
de	50	176	56	181	425	624	6
remesas	50	159	56	175	425	624	6
(millones	50	140	56	158	425	624	6
dólares)	50	123	56	139	425	624	6
Remesas	79	109	96	115	425	624	6
como	97	109	108	115	425	624	6
proporción	109	109	131	115	425	624	6
del	131	109	137	115	425	624	6
PIB	138	109	144	115	425	624	6
(2015)	145	109	158	115	425	624	6
Fuente:	48	245	70	253	425	624	6
Elaboración	72	245	107	253	425	624	6
propia	109	245	128	253	425	624	6
con	130	245	140	253	425	624	6
base	142	245	156	253	425	624	6
en	158	245	165	253	425	624	6
datos	167	245	182	253	425	624	6
del	184	245	193	253	425	624	6
Banco	195	245	214	253	425	624	6
de	216	245	223	253	425	624	6
México,	225	245	249	253	425	624	6
1995-2016.	251	245	286	253	425	624	6
Y	71	263	76	276	425	624	6
si	78	263	84	276	425	624	6
bien	86	263	104	276	425	624	6
resulta	106	263	133	276	425	624	6
incuestionable	135	263	193	276	425	624	6
el	195	263	202	276	425	624	6
soporte	204	263	235	276	425	624	6
de	237	263	247	276	425	624	6
las	249	263	260	276	425	624	6
remesas	262	263	294	276	425	624	6
para	296	263	314	276	425	624	6
la	316	263	323	276	425	624	6
“estabilidad”	326	263	377	276	425	624	6
macroeconómica	48	276	118	288	425	624	6
de	120	276	130	288	425	624	6
México,	132	276	165	288	425	624	6
no	167	276	177	288	425	624	6
es	179	276	187	288	425	624	6
menos	189	276	216	288	425	624	6
cierto	218	276	241	288	425	624	6
que	242	276	258	288	425	624	6
difícilmente	260	276	307	288	425	624	6
debe	309	276	329	288	425	624	6
valorárseles	331	276	377	288	425	624	6
como	48	289	71	301	425	624	6
un	73	289	84	301	425	624	6
ingreso	85	289	114	301	425	624	6
benéfico	115	289	150	301	425	624	6
per	152	289	165	301	425	624	6
se	167	289	175	301	425	624	6
para	176	289	194	301	425	624	6
el	196	289	203	301	425	624	6
desarrollo	204	289	244	301	425	624	6
del	245	289	258	301	425	624	6
país.	259	289	278	301	425	624	6
Se	279	289	289	301	425	624	6
trata,	290	289	311	301	425	624	6
ante	312	289	330	301	425	624	6
todo,	331	289	353	301	425	624	6
de	354	289	365	301	425	624	6
un	366	289	377	301	425	624	6
producto	48	302	85	314	425	624	6
y	88	302	92	314	425	624	6
un	95	302	106	314	425	624	6
resultado	108	302	145	314	425	624	6
de	148	302	158	314	425	624	6
la	161	302	168	314	425	624	6
modalidad	170	302	214	314	425	624	6
de	216	302	227	314	425	624	6
integración	229	302	274	314	425	624	6
asimétrica	277	302	317	314	425	624	6
y	320	302	324	314	425	624	6
subordinada	327	302	377	314	425	624	6
de	48	314	59	327	425	624	6
la	61	314	68	327	425	624	6
economía	71	314	111	327	425	624	6
mexicana	114	314	153	327	425	624	6
a	155	314	160	327	425	624	6
la	163	314	170	327	425	624	6
estadounidense,	172	314	238	327	425	624	6
donde	241	314	267	327	425	624	6
las	270	314	280	327	425	624	6
remesas	283	314	315	327	425	624	6
constituyen	318	314	364	327	425	624	6
un	366	314	377	327	425	624	6
eslabón	48	327	79	340	425	624	6
básico	82	327	108	340	425	624	6
de	111	327	121	340	425	624	6
la	124	327	131	340	425	624	6
lógica	134	327	157	340	425	624	6
perversa	160	327	194	340	425	624	6
del	197	327	210	340	425	624	6
modelo	213	327	244	340	425	624	6
exportador	247	327	291	340	425	624	6
de	294	327	305	340	425	624	6
fuerza	308	327	333	340	425	624	6
de	336	327	346	340	425	624	6
trabajo	349	327	377	340	425	624	6
implantado	48	340	94	352	425	624	6
en	98	340	108	352	425	624	6
el	111	340	118	352	425	624	6
país	122	340	138	352	425	624	6
8	138	341	141	348	425	624	6
.	141	340	143	352	425	624	6
En	147	340	157	352	425	624	6
este	160	340	176	352	425	624	6
sentido,	180	340	212	352	425	624	6
las	215	340	225	352	425	624	6
remesas,	229	340	264	352	425	624	6
lejos	267	340	285	352	425	624	6
de	289	340	299	352	425	624	6
enmarcarse	303	340	349	352	425	624	6
en	352	340	363	352	425	624	6
un	366	340	377	352	425	624	6
juego	48	353	70	365	425	624	6
de	72	353	83	365	425	624	6
suma	85	353	106	365	425	624	6
cero	108	353	126	365	425	624	6
donde	128	353	155	365	425	624	6
el	157	353	164	365	425	624	6
país	166	353	182	365	425	624	6
emisor	184	353	211	365	425	624	6
y	213	353	217	365	425	624	6
receptor	219	353	253	365	425	624	6
se	255	353	264	365	425	624	6
benefician	266	353	308	365	425	624	6
equitativamente,	309	353	377	365	425	624	6
son	48	366	62	378	425	624	6
reflejo	64	366	89	378	425	624	6
de	91	366	102	378	425	624	6
las	104	366	114	378	425	624	6
dinámicas	116	366	156	378	425	624	6
de	158	366	169	378	425	624	6
desarrollo	171	366	210	378	425	624	6
desigual	212	366	244	378	425	624	6
en	246	366	257	378	425	624	6
las	259	366	269	378	425	624	6
que	271	366	286	378	425	624	6
se	288	366	297	378	425	624	6
encuentra	299	366	339	378	425	624	6
atrapado	341	366	377	378	425	624	6
el	48	378	55	391	425	624	6
país,	57	378	76	391	425	624	6
donde	78	378	104	391	425	624	6
los	106	378	117	391	425	624	6
costos	119	378	144	391	425	624	6
en	146	378	156	391	425	624	6
sentido	158	378	187	391	425	624	6
amplio	189	378	217	391	425	624	6
de	219	378	230	391	425	624	6
las	232	378	242	391	425	624	6
remesas	244	378	276	391	425	624	6
(más	278	378	297	391	425	624	6
allá	299	378	313	391	425	624	6
de	315	378	325	391	425	624	6
los	327	378	338	391	425	624	6
costos	340	378	365	391	425	624	6
de	367	378	377	391	425	624	6
transferencia	48	391	99	404	425	624	6
de	102	391	113	404	425	624	6
las	116	391	126	404	425	624	6
mismas)	129	391	161	404	425	624	6
tienden	164	391	195	404	425	624	6
a	198	391	203	404	425	624	6
ser	206	391	217	404	425	624	6
muy	220	391	238	404	425	624	6
superiores	241	391	282	404	425	624	6
a	285	391	290	404	425	624	6
sus	292	391	305	404	425	624	6
beneficios.	308	391	351	404	425	624	6
Sobre	354	391	377	404	425	624	6
este	48	404	64	416	425	624	6
punto,	68	404	95	416	425	624	6
por	98	404	112	416	425	624	6
lo	116	404	124	416	425	624	6
demás	127	404	154	416	425	624	6
significativo	158	404	204	416	425	624	6
para	208	404	225	416	425	624	6
contrarrestar	229	404	279	416	425	624	6
el	283	404	290	416	425	624	6
discurso	294	404	327	416	425	624	6
dominante,	331	404	377	416	425	624	6
ahondaremos	48	417	103	429	425	624	6
en	106	417	116	429	425	624	6
el	118	417	126	429	425	624	6
apartado	128	417	164	429	425	624	6
final	166	417	183	429	425	624	6
de	186	417	196	429	425	624	6
este	198	417	214	429	425	624	6
trabajo.	217	417	247	429	425	624	6
Las	71	441	85	455	425	624	6
remesas	88	441	126	455	425	624	6
como	128	441	154	455	425	624	6
fuente	156	441	186	455	425	624	6
de	189	441	200	455	425	624	6
subsistencia	202	441	258	455	425	624	6
familiar	260	441	295	455	425	624	6
En	71	457	81	470	425	624	6
virtud	84	457	109	470	425	624	6
de	112	457	122	470	425	624	6
la	125	457	132	470	425	624	6
limitada	135	457	169	470	425	624	6
capacidad	172	457	215	470	425	624	6
para	218	457	237	470	425	624	6
generar	240	457	271	470	425	624	6
empleo	274	457	306	470	425	624	6
y	309	457	314	470	425	624	6
la	317	457	324	470	425	624	6
precariedad	327	457	377	470	425	624	6
del	48	470	61	482	425	624	6
mismo	67	470	95	482	425	624	6
que	100	470	116	482	425	624	6
prevalece	122	470	162	482	425	624	6
en	168	470	178	482	425	624	6
el	183	470	191	482	425	624	6
territorio	196	470	233	482	425	624	6
nacional,	238	470	277	482	425	624	6
las	282	470	293	482	425	624	6
remesas	298	470	332	482	425	624	6
familiares	337	470	377	482	425	624	6
han	48	483	64	495	425	624	6
sido	68	483	85	495	425	624	6
concebidas	90	483	137	495	425	624	6
como	141	483	165	495	425	624	6
una	169	483	185	495	425	624	6
suerte	189	483	215	495	425	624	6
de	219	483	230	495	425	624	6
welfare	234	483	264	495	425	624	6
para	268	483	287	495	425	624	6
millones	291	483	326	495	425	624	6
de	331	483	341	495	425	624	6
familias	346	483	377	495	425	624	6
mexicana	48	496	88	508	425	624	6
9	88	496	92	504	425	624	6
.	92	496	94	508	425	624	6
En	98	496	108	508	425	624	6
2008	112	496	133	508	425	624	6
había	137	496	160	508	425	624	6
1.7	163	496	177	508	425	624	6
millones	180	496	215	508	425	624	6
de	219	496	229	508	425	624	6
hogares	233	496	265	508	425	624	6
receptores	268	496	312	508	425	624	6
de	315	496	326	508	425	624	6
remesas	330	496	363	508	425	624	6
en	366	496	377	508	425	624	6
México	48	508	79	521	425	624	6
(6.1	83	508	99	521	425	624	6
por	103	508	117	521	425	624	6
ciento	120	508	146	521	425	624	6
del	150	508	163	521	425	624	6
total	166	508	184	521	425	624	6
de	188	508	199	521	425	624	6
hogares).	202	508	240	521	425	624	6
Como	243	508	269	521	425	624	6
consecuencia	272	508	329	521	425	624	6
de	332	508	343	521	425	624	6
la	346	508	354	521	425	624	6
crisis	357	508	377	521	425	624	6
económica	48	521	94	534	425	624	6
desencadenada	97	521	163	534	425	624	6
en	165	521	176	534	425	624	6
Estados	178	521	209	534	425	624	6
Unidos	212	521	242	534	425	624	6
este	244	521	261	534	425	624	6
monto,	264	521	294	534	425	624	6
según	297	521	321	534	425	624	6
estimaciones	323	521	377	534	425	624	6
8	48	549	51	554	425	624	6
9	48	559	51	564	425	624	6
CYPHER,	57	548	88	558	425	624	6
DELGADO	90	548	127	558	425	624	6
WISE,	130	548	150	558	425	624	6
op.	152	548	163	558	425	624	6
cit.	165	548	175	558	425	624	6
GOLDRING,	57	558	100	568	425	624	6
Luin.	103	558	119	568	425	624	6
El	122	558	128	568	425	624	6
Estado	131	558	153	568	425	624	6
mexicano	155	558	188	568	425	624	6
y	191	558	194	568	425	624	6
las	197	558	206	568	425	624	6
organizaciones	208	558	258	568	425	624	6
transmigrantes:	261	558	312	568	425	624	6
¿reconfigurando	314	558	369	568	425	624	6
la	371	558	377	568	425	624	6
nación	57	568	79	578	425	624	6
y	82	568	85	578	425	624	6
las	87	568	96	578	425	624	6
relaciones	98	568	132	578	425	624	6
entre	134	568	152	578	425	624	6
Estado	154	568	176	578	425	624	6
y	178	568	181	578	425	624	6
sociedad	184	568	213	578	425	624	6
civil?	216	568	232	578	425	624	6
248	52	597	65	607	425	624	6
REMHU,	82	597	107	606	425	624	6
Rev.	109	597	121	606	425	624	6
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	6
Mobil.	157	597	175	606	425	624	6
Hum.,	177	597	196	606	425	624	6
Brasília,	198	597	220	606	425	624	6
v.	222	597	227	606	425	624	6
26,	229	597	238	606	425	624	6
n.	240	597	246	606	425	624	6
52,	248	597	257	606	425	624	6
abr.	259	597	270	606	425	624	6
2018,	272	597	289	606	425	624	6
p.	291	597	297	606	425	624	6
243-263	299	597	324	606	425	624	6
Raúl	245	18	258	28	425	624	7
Delgado	261	18	287	28	425	624	7
Wise,	289	18	307	28	425	624	7
Selene	309	18	330	28	425	624	7
Gaspar	332	18	354	28	425	624	7
Olvera	356	18	377	28	425	624	7
propias	48	46	79	59	425	624	7
basadas	83	46	115	59	425	624	7
en	119	46	130	59	425	624	7
datos	133	46	156	59	425	624	7
de	159	46	170	59	425	624	7
la	174	46	181	59	425	624	7
ENIGH,	184	46	217	59	425	624	7
se	221	46	230	59	425	624	7
redujo	233	46	261	59	425	624	7
a	264	46	269	59	425	624	7
1.6	273	46	287	59	425	624	7
millones	290	46	325	59	425	624	7
en	329	46	339	59	425	624	7
2016	343	46	365	59	425	624	7
(5	369	46	377	59	425	624	7
por	48	59	63	71	425	624	7
ciento	67	59	93	71	425	624	7
del	98	59	111	71	425	624	7
total	116	59	135	71	425	624	7
de	139	59	150	71	425	624	7
hogares).	155	59	193	71	425	624	7
Por	197	59	211	71	425	624	7
encima	216	59	247	71	425	624	7
de	252	59	262	71	425	624	7
su	267	59	276	71	425	624	7
innegable	281	59	322	71	425	624	7
importancia	327	59	377	71	425	624	7
para	48	72	67	84	425	624	7
la	70	72	77	84	425	624	7
subsistencia	80	72	130	84	425	624	7
de	133	72	144	84	425	624	7
las	147	72	158	84	425	624	7
familias	161	72	192	84	425	624	7
que	196	72	212	84	425	624	7
reciben	215	72	247	84	425	624	7
remesas	250	72	283	84	425	624	7
y	287	72	291	84	425	624	7
el	295	72	302	84	425	624	7
limitado	305	72	340	84	425	624	7
impacto	343	72	377	84	425	624	7
multiplicador	48	85	104	97	425	624	7
que	107	85	123	97	425	624	7
éstas	127	85	146	97	425	624	7
tienen	150	85	176	97	425	624	7
por	180	85	194	97	425	624	7
la	197	85	204	97	425	624	7
vía	208	85	220	97	425	624	7
del	223	85	236	97	425	624	7
consumo,	239	85	280	97	425	624	7
sería	284	85	303	97	425	624	7
absurdo	306	85	340	97	425	624	7
suponer	343	85	377	97	425	624	7
que	48	97	64	110	425	624	7
semejante	71	97	114	110	425	624	7
ingreso,	120	97	153	110	425	624	7
diseminado	160	97	209	110	425	624	7
entre	215	97	237	110	425	624	7
millones	244	97	279	110	425	624	7
de	286	97	296	110	425	624	7
hogares,	303	97	338	110	425	624	7
pudiera	345	97	377	110	425	624	7
convertirse	48	110	94	123	425	624	7
en	97	110	107	123	425	624	7
una	110	110	126	123	425	624	7
palanca	128	110	161	123	425	624	7
para	164	110	182	123	425	624	7
el	185	110	192	123	425	624	7
desarrollo	195	110	236	123	425	624	7
del	239	110	252	123	425	624	7
país.	255	110	274	123	425	624	7
El	71	125	78	138	425	624	7
patrón	83	125	110	138	425	624	7
de	116	125	126	138	425	624	7
gasto	132	125	152	138	425	624	7
de	158	125	168	138	425	624	7
las	174	125	184	138	425	624	7
remesas	190	125	223	138	425	624	7
familiares	228	125	267	138	425	624	7
en	272	125	283	138	425	624	7
México	288	125	318	138	425	624	7
tiende	324	125	350	138	425	624	7
a	355	125	360	138	425	624	7
ser	365	125	377	138	425	624	7
similar,	48	138	77	150	425	624	7
de	81	138	91	150	425	624	7
acuerdo	95	138	129	150	425	624	7
con	133	138	148	150	425	624	7
lo	152	138	160	150	425	624	7
consignado	164	138	211	150	425	624	7
en	215	138	225	150	425	624	7
diversos	229	138	262	150	425	624	7
estudios	266	138	300	150	425	624	7
en	304	138	314	150	425	624	7
la	318	138	325	150	425	624	7
materia.	329	138	363	150	425	624	7
Su	367	138	377	150	425	624	7
uso	48	151	62	163	425	624	7
principal	66	151	102	163	425	624	7
está	105	151	121	163	425	624	7
dirigido	125	151	156	163	425	624	7
a	160	151	165	163	425	624	7
la	168	151	175	163	425	624	7
satisfacción	179	151	225	163	425	624	7
de	229	151	239	163	425	624	7
necesidades	243	151	293	163	425	624	7
básicas,	296	151	328	163	425	624	7
incluyendo	331	151	377	163	425	624	7
salud	48	164	70	176	425	624	7
y	72	164	77	176	425	624	7
educación,	80	164	125	176	425	624	7
mientras	128	164	163	176	425	624	7
que	166	164	182	176	425	624	7
un	185	164	196	176	425	624	7
remanente	198	164	243	176	425	624	7
se	246	164	254	176	425	624	7
destina	257	164	286	176	425	624	7
al	289	164	296	176	425	624	7
ahorro	299	164	326	176	425	624	7
o	329	164	334	176	425	624	7
pequeñas	337	164	377	176	425	624	7
inversiones	48	176	94	189	425	624	7
en	100	176	111	189	425	624	7
vivienda,	117	176	154	189	425	624	7
terrenos,	161	176	197	189	425	624	7
ganado	203	176	233	189	425	624	7
y	240	176	245	189	425	624	7
establecimientos	251	176	319	189	425	624	7
comerciales.	326	176	377	189	425	624	7
Además	48	189	81	202	425	624	7
los	83	189	94	202	425	624	7
usos	96	189	114	202	425	624	7
referidos,	116	189	155	202	425	624	7
es	157	189	165	202	425	624	7
pertinente	167	189	210	202	425	624	7
advertir	212	189	243	202	425	624	7
que	245	189	261	202	425	624	7
existen	263	189	292	202	425	624	7
las	294	189	304	202	425	624	7
llamadas	306	189	342	202	425	624	7
remesas	344	189	377	202	425	624	7
especiales	48	202	89	214	425	624	7
destinadas	93	202	136	214	425	624	7
a	139	202	144	214	425	624	7
ahorro	147	202	175	214	425	624	7
o	178	202	184	214	425	624	7
inversión,	187	202	227	214	425	624	7
como	230	202	254	214	425	624	7
puede	257	202	283	214	425	624	7
ser	287	202	299	214	425	624	7
la	302	202	309	214	425	624	7
compra	312	202	344	214	425	624	7
de	347	202	358	214	425	624	7
una	361	202	377	214	425	624	7
casa,	48	215	68	227	425	624	7
maquinaria	70	215	117	227	425	624	7
agrícola,	118	215	153	227	425	624	7
participación	155	215	208	227	425	624	7
en	210	215	220	227	425	624	7
proyectos	222	215	262	227	425	624	7
de	264	215	274	227	425	624	7
inversión	276	215	313	227	425	624	7
o	315	215	320	227	425	624	7
en	322	215	332	227	425	624	7
programas	334	215	377	227	425	624	7
gubernamentales.	48	228	121	240	425	624	7
De	124	228	136	240	425	624	7
acuerdo	139	228	173	240	425	624	7
con	176	228	191	240	425	624	7
la	194	228	201	240	425	624	7
Encuesta	204	228	240	240	425	624	7
Nacional	242	228	279	240	425	624	7
de	282	228	293	240	425	624	7
Inclusión	295	228	332	240	425	624	7
Financiera	335	228	377	240	425	624	7
(INIF,	48	240	69	253	425	624	7
2015),	74	240	101	253	425	624	7
el	105	240	112	253	425	624	7
principal	117	240	153	253	425	624	7
destino	157	240	187	253	425	624	7
de	191	240	202	253	425	624	7
las	206	240	217	253	425	624	7
remesas	221	240	254	253	425	624	7
familiares	259	240	298	253	425	624	7
es	302	240	311	253	425	624	7
para	315	240	333	253	425	624	7
gastos	338	240	362	253	425	624	7
de	366	240	377	253	425	624	7
comida,	48	253	82	266	425	624	7
personales	85	253	128	266	425	624	7
y	132	253	137	266	425	624	7
pago	140	253	160	266	425	624	7
de	164	253	175	266	425	624	7
servicios	178	253	212	266	425	624	7
(59.3	216	253	238	266	425	624	7
por	241	253	255	266	425	624	7
ciento),	259	253	290	266	425	624	7
le	293	253	301	266	425	624	7
sigue	304	253	325	266	425	624	7
su	328	253	337	266	425	624	7
uso	341	253	355	266	425	624	7
para	359	253	377	266	425	624	7
atender	48	266	80	278	425	624	7
enfermedades,	83	266	144	278	425	624	7
emergencia	148	266	196	278	425	624	7
o	199	266	204	278	425	624	7
imprevistos	208	266	254	278	425	624	7
(25.4	257	266	279	278	425	624	7
por	282	266	297	278	425	624	7
ciento),	300	266	331	278	425	624	7
educación	334	266	377	278	425	624	7
de	48	279	59	291	425	624	7
los	61	279	72	291	425	624	7
hijos	75	279	94	291	425	624	7
(7.1	96	279	112	291	425	624	7
por	115	279	129	291	425	624	7
ciento)	132	279	160	291	425	624	7
y	162	279	167	291	425	624	7
la	169	279	176	291	425	624	7
compra,	179	279	213	291	425	624	7
reparación,	215	279	262	291	425	624	7
ampliación	264	279	310	291	425	624	7
o	312	279	318	291	425	624	7
remodelación	320	279	377	291	425	624	7
del	48	292	61	304	425	624	7
hogar	63	292	87	304	425	624	7
(4.9	89	292	105	304	425	624	7
por	108	292	122	304	425	624	7
ciento).	124	292	155	304	425	624	7
Tan	158	292	172	304	425	624	7
solo	174	292	191	304	425	624	7
el	193	292	201	304	425	624	7
2.5	203	292	217	304	425	624	7
por	219	292	233	304	425	624	7
ciento	236	292	261	304	425	624	7
se	264	292	272	304	425	624	7
destina	275	292	304	304	425	624	7
a	306	292	311	304	425	624	7
inversión	314	292	351	304	425	624	7
en	353	292	364	304	425	624	7
un	366	292	377	304	425	624	7
negocio	48	304	81	317	425	624	7
y	83	304	88	317	425	624	7
el	90	304	97	317	425	624	7
2.1	100	304	113	317	425	624	7
por	116	304	130	317	425	624	7
ciento	132	304	158	317	425	624	7
para	160	304	178	317	425	624	7
comprar	181	304	215	317	425	624	7
algún	218	304	240	317	425	624	7
bien	242	304	260	317	425	624	7
o	263	304	268	317	425	624	7
activo	271	304	295	317	425	624	7
(animales,	297	304	339	317	425	624	7
terrenos,	341	304	377	317	425	624	7
autos,	48	317	73	330	425	624	7
etc.).	75	317	95	330	425	624	7
Otros	98	317	121	330	425	624	7
gastos	124	317	148	330	425	624	7
ocupan	150	317	181	330	425	624	7
el	184	317	191	330	425	624	7
10.2	194	317	213	330	425	624	7
por	215	317	229	330	425	624	7
ciento	232	317	257	330	425	624	7
(Cuadro	260	317	293	330	425	624	7
1).	296	317	307	330	425	624	7
Cuadro	117	338	147	350	425	624	7
1.	149	338	157	350	425	624	7
Uso	159	338	175	350	425	624	7
de	177	338	188	350	425	624	7
las	190	338	201	350	425	624	7
remesas	204	338	238	350	425	624	7
en	240	338	251	350	425	624	7
México,	253	338	286	350	425	624	7
2015	288	338	308	350	425	624	7
Total	265	357	281	367	425	624	7
Urbano	303	357	327	367	425	624	7
Rural	348	357	365	367	425	624	7
Gastos	52	372	74	382	425	624	7
de	76	372	84	382	425	624	7
comida,	86	372	111	382	425	624	7
personales	113	372	148	382	425	624	7
o	150	372	154	382	425	624	7
pago	156	372	172	382	425	624	7
de	174	372	182	382	425	624	7
servicios	184	372	212	382	425	624	7
53.3	266	372	280	382	425	624	7
53.1	308	372	322	382	425	624	7
66.8	350	372	364	382	425	624	7
Atender	52	387	78	397	425	624	7
una	80	387	92	397	425	624	7
enfermedad,	94	387	136	397	425	624	7
emergencia	138	387	176	397	425	624	7
o	177	387	182	397	425	624	7
imprevisto	183	387	218	397	425	624	7
25.4	266	387	280	397	425	624	7
27.3	308	387	322	397	425	624	7
23.2	350	387	364	397	425	624	7
Comprar,	52	401	82	411	425	624	7
reparar,	83	401	109	411	425	624	7
ampliar	111	401	135	411	425	624	7
o	137	401	141	411	425	624	7
remodelar	143	401	177	411	425	624	7
una	179	401	191	411	425	624	7
casa	193	401	207	411	425	624	7
4.9	268	401	278	411	425	624	7
4.1	310	401	320	411	425	624	7
5.9	352	401	362	411	425	624	7
Pagar	52	415	70	425	425	624	7
deudas	72	415	95	425	425	624	7
4.4	268	415	278	425	425	624	7
5.0	310	415	320	425	425	624	7
3.8	352	415	362	425	425	624	7
Educación	52	429	85	439	425	624	7
de	87	429	95	439	425	624	7
los	97	429	106	439	425	624	7
hijos	108	429	123	439	425	624	7
2.7	268	429	278	439	425	624	7
8.3	310	429	320	439	425	624	7
5.7	352	429	362	439	425	624	7
Invertir	52	443	76	453	425	624	7
en	77	443	86	453	425	624	7
el	87	443	93	453	425	624	7
negocio	95	443	121	453	425	624	7
2.5	268	443	278	453	425	624	7
1.4	310	443	320	453	425	624	7
3.8	352	443	362	453	425	624	7
Comprar	52	457	80	467	425	624	7
algún	82	457	100	467	425	624	7
bien	102	457	116	467	425	624	7
o	118	457	122	467	425	624	7
activo	124	457	143	467	425	624	7
(animales,	145	457	179	467	425	624	7
terrenos,	180	457	210	467	425	624	7
autos,	212	457	232	467	425	624	7
etc.)	233	457	248	467	425	624	7
2.1	268	457	278	467	425	624	7
2.3	310	457	320	467	425	624	7
1.8	352	457	362	467	425	624	7
Otro	52	471	67	481	425	624	7
10.2	266	471	280	481	425	624	7
10.9	308	471	322	481	425	624	7
9.3	352	471	362	481	425	624	7
La	51	486	58	495	425	624	7
suma	60	486	75	495	425	624	7
de	77	486	85	495	425	624	7
los	87	486	94	495	425	624	7
porcentajes	96	486	130	495	425	624	7
es	132	486	138	495	425	624	7
igual	140	486	153	495	425	624	7
o	155	486	159	495	425	624	7
mayor	161	486	179	495	425	624	7
a	181	486	185	495	425	624	7
100	187	486	198	495	425	624	7
por	200	486	210	495	425	624	7
ciento,	212	486	232	495	425	624	7
dado	234	486	249	495	425	624	7
que	251	486	262	495	425	624	7
el	264	486	269	495	425	624	7
informante	271	486	303	495	425	624	7
podía	305	486	321	495	425	624	7
mencionar	323	486	354	495	425	624	7
más	356	486	368	495	425	624	7
de	370	486	377	495	425	624	7
una	51	494	62	503	425	624	7
opción.	64	494	85	503	425	624	7
Fuente:	87	494	109	503	425	624	7
Elaboración	110	494	144	503	425	624	7
propia	146	494	165	503	425	624	7
con	166	494	177	503	425	624	7
base	178	494	192	503	425	624	7
en	193	494	200	503	425	624	7
INEGI.	202	494	221	503	425	624	7
Encuesta	223	494	248	503	425	624	7
Nacional	249	494	275	503	425	624	7
de	276	494	283	503	425	624	7
Inclusión	285	494	310	503	425	624	7
Financiera	312	494	341	503	425	624	7
(INIF)	342	494	358	503	425	624	7
2015.	360	494	377	503	425	624	7
A	71	513	77	525	425	624	7
nivel	82	513	102	525	425	624	7
familiar,	107	513	140	525	425	624	7
las	145	513	155	525	425	624	7
remesas	160	513	194	525	425	624	7
han	199	513	214	525	425	624	7
sido	219	513	236	525	425	624	7
asociadas	241	513	281	525	425	624	7
a	286	513	291	525	425	624	7
la	295	513	303	525	425	624	7
reducción	307	513	350	525	425	624	7
de	354	513	365	525	425	624	7
la	370	513	377	525	425	624	7
pobreza;	48	526	86	538	425	624	7
sin	90	526	101	538	425	624	7
embargo,	106	526	145	538	425	624	7
la	149	526	157	538	425	624	7
evidencia	161	526	201	538	425	624	7
disponible	205	526	249	538	425	624	7
muestra	253	526	286	538	425	624	7
que	290	526	307	538	425	624	7
se	311	526	319	538	425	624	7
trata	324	526	342	538	425	624	7
de	346	526	357	538	425	624	7
una	361	526	377	538	425	624	7
opción	48	538	77	551	425	624	7
insuficiente	81	538	129	551	425	624	7
e	133	538	138	551	425	624	7
insegura	142	538	177	551	425	624	7
para	181	538	200	551	425	624	7
tal	204	538	214	551	425	624	7
propósito.	218	538	260	551	425	624	7
Más	264	538	282	551	425	624	7
del	286	538	299	551	425	624	7
80	303	538	314	551	425	624	7
por	318	538	332	551	425	624	7
ciento	336	538	362	551	425	624	7
de	366	538	377	551	425	624	7
las	48	551	59	564	425	624	7
remesas	63	551	96	564	425	624	7
son	100	551	114	564	425	624	7
utilizadas	118	551	157	564	425	624	7
para	161	551	179	564	425	624	7
la	183	551	190	564	425	624	7
satisfacción	194	551	241	564	425	624	7
de	245	551	255	564	425	624	7
necesidades	259	551	310	564	425	624	7
básicas,	314	551	346	564	425	624	7
lo	349	551	357	564	425	624	7
que	361	551	377	564	425	624	7
evidencia	48	564	88	576	425	624	7
no	91	564	102	576	425	624	7
solo	104	564	121	576	425	624	7
su	123	564	132	576	425	624	7
importancia	134	564	184	576	425	624	7
para	187	564	205	576	425	624	7
los	207	564	219	576	425	624	7
hogares	221	564	253	576	425	624	7
que	255	564	272	576	425	624	7
las	274	564	285	576	425	624	7
reciben,	287	564	321	576	425	624	7
sino	323	564	340	576	425	624	7
también	343	564	377	576	425	624	7
REMHU,	101	598	126	606	425	624	7
Rev.	128	598	139	606	425	624	7
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	7
Mobil.	175	598	194	606	425	624	7
Hum.,	196	598	214	606	425	624	7
Brasília,	216	598	239	606	425	624	7
v.	241	598	245	606	425	624	7
26,	247	598	257	606	425	624	7
n.	259	598	264	606	425	624	7
52,	266	598	276	606	425	624	7
abr.	278	598	289	606	425	624	7
2018,	291	598	308	606	425	624	7
p.	310	598	316	606	425	624	7
243-263	318	598	343	606	425	624	7
249	360	597	373	607	425	624	7
Confrontando	48	18	92	28	425	624	8
el	94	18	100	28	425	624	8
discurso	102	18	127	28	425	624	8
dominante:	129	18	166	28	425	624	8
las	168	18	176	28	425	624	8
remesas	178	18	203	28	425	624	8
bajo	205	18	219	28	425	624	8
el	221	18	227	28	425	624	8
prisma	229	18	250	28	425	624	8
de	252	18	260	28	425	624	8
la	262	18	267	28	425	624	8
experiencia	269	18	306	28	425	624	8
mexicana	308	18	338	28	425	624	8
el	48	46	56	59	425	624	8
riesgo	59	46	83	59	425	624	8
que	86	46	102	59	425	624	8
tienen	106	46	132	59	425	624	8
de	135	46	146	59	425	624	8
caer	149	46	167	59	425	624	8
en	170	46	181	59	425	624	8
una	184	46	200	59	425	624	8
situación	203	46	240	59	425	624	8
de	243	46	254	59	425	624	8
insustentabilidad	257	46	328	59	425	624	8
económica	331	46	377	59	425	624	8
ante	48	59	66	71	425	624	8
la	69	59	76	71	425	624	8
condición	79	59	120	71	425	624	8
inestable	123	59	160	71	425	624	8
e	163	59	168	71	425	624	8
insegura	170	59	205	71	425	624	8
del	208	59	221	71	425	624	8
empleo	223	59	255	71	425	624	8
en	258	59	268	71	425	624	8
Estados	271	59	302	71	425	624	8
Unidos,	304	59	337	71	425	624	8
agravada	340	59	377	71	425	624	8
por	48	72	63	84	425	624	8
la	65	72	72	84	425	624	8
crisis	75	72	95	84	425	624	8
por	98	72	112	84	425	624	8
la	115	72	122	84	425	624	8
que	125	72	141	84	425	624	8
atraviesa	144	72	180	84	425	624	8
la	183	72	190	84	425	624	8
economía	193	72	234	84	425	624	8
de	237	72	248	84	425	624	8
ese	250	72	264	84	425	624	8
país	267	72	283	84	425	624	8
10	283	72	290	80	425	624	8
.	290	72	292	84	425	624	8
Alcances	71	96	111	110	425	624	8
y	113	96	118	110	425	624	8
limitaciones	121	96	176	110	425	624	8
de	179	96	190	110	425	624	8
las	192	96	205	110	425	624	8
remesas	207	96	245	110	425	624	8
colectivas	248	96	293	110	425	624	8
Como	71	112	97	125	425	624	8
lo	101	112	109	125	425	624	8
consignamos	114	112	167	125	425	624	8
antes,	172	112	197	125	425	624	8
las	201	112	212	125	425	624	8
remesas	217	112	250	125	425	624	8
colectivas	255	112	295	125	425	624	8
aluden	300	112	329	125	425	624	8
a	333	112	338	125	425	624	8
recursos	343	112	377	125	425	624	8
recaudados	48	125	96	137	425	624	8
por	100	125	114	137	425	624	8
las	118	125	129	137	425	624	8
organizaciones	132	125	194	137	425	624	8
de	198	125	209	137	425	624	8
migrantes	212	125	253	137	425	624	8
que	256	125	272	137	425	624	8
son	276	125	290	137	425	624	8
canalizados	294	125	342	137	425	624	8
a	346	125	351	137	425	624	8
obras	354	125	377	137	425	624	8
sociales	48	138	80	150	425	624	8
y	83	138	88	150	425	624	8
públicas	91	138	126	150	425	624	8
en	129	138	140	150	425	624	8
los	143	138	154	150	425	624	8
lugares	158	138	187	150	425	624	8
de	190	138	201	150	425	624	8
origen.	204	138	233	150	425	624	8
Por	237	138	251	150	425	624	8
el	254	138	261	150	425	624	8
entramado	265	138	310	150	425	624	8
organizacional,	314	138	377	150	425	624	8
el	48	151	56	163	425	624	8
tejido	59	151	83	163	425	624	8
de	87	151	97	163	425	624	8
relaciones	101	151	143	163	425	624	8
y	147	151	151	163	425	624	8
la	155	151	162	163	425	624	8
necesaria	166	151	205	163	425	624	8
negociación	208	151	259	163	425	624	8
con	262	151	278	163	425	624	8
los	281	151	293	163	425	624	8
distintos	296	151	331	163	425	624	8
niveles	334	151	363	163	425	624	8
de	366	151	377	163	425	624	8
gobierno	48	163	85	176	425	624	8
(federal,	89	163	124	176	425	624	8
estatal	127	163	154	176	425	624	8
y	158	163	162	176	425	624	8
municipal)	166	163	210	176	425	624	8
involucrados,	214	163	270	176	425	624	8
en	274	163	284	176	425	624	8
este	288	163	305	176	425	624	8
tipo	309	163	325	176	425	624	8
de	329	163	340	176	425	624	8
remesas	343	163	377	176	425	624	8
están	48	176	70	189	425	624	8
implicadas	77	176	121	189	425	624	8
relaciones	128	176	171	189	425	624	8
transnacionales	178	176	242	189	425	624	8
acordes	249	176	281	189	425	624	8
a	288	176	293	189	425	624	8
la	300	176	307	189	425	624	8
estirpe	314	176	342	189	425	624	8
de	349	176	359	189	425	624	8
las	366	176	377	189	425	624	8
organizaciones	48	189	110	201	425	624	8
de	113	189	124	201	425	624	8
migrantes.	126	189	169	201	425	624	8
A	172	189	178	201	425	624	8
través	181	189	205	201	425	624	8
de	208	189	219	201	425	624	8
ellas	221	189	240	201	425	624	8
es	242	189	251	201	425	624	8
posible:	254	189	287	201	425	624	8
•	71	206	74	219	425	624	8
•	71	229	74	242	425	624	8
•	71	252	74	265	425	624	8
la	85	207	92	218	425	624	8
realización	98	207	141	218	425	624	8
de	147	207	157	218	425	624	8
obras	164	207	185	218	425	624	8
a	191	207	196	218	425	624	8
nivel	202	207	221	218	425	624	8
local	227	207	246	218	425	624	8
para	252	207	269	218	425	624	8
atender	276	207	306	218	425	624	8
necesidades	312	207	361	218	425	624	8
de	367	207	377	218	425	624	8
infraestructura	85	218	142	230	425	624	8
social;	145	218	170	230	425	624	8
el	85	230	92	241	425	624	8
estrechamiento	96	230	157	241	425	624	8
de	160	230	170	241	425	624	8
vínculos	174	230	206	241	425	624	8
sociales	209	230	240	241	425	624	8
y	243	230	248	241	425	624	8
culturales	251	230	289	241	425	624	8
entre	292	230	313	241	425	624	8
los	317	230	327	241	425	624	8
migrantes	331	230	369	241	425	624	8
y	373	230	377	241	425	624	8
sus	85	241	97	253	425	624	8
comunidades	100	241	153	253	425	624	8
de	156	241	166	253	425	624	8
origen,	169	241	196	253	425	624	8
y	199	241	203	253	425	624	8
la	85	253	92	264	425	624	8
apertura	94	253	128	264	425	624	8
de	130	253	141	264	425	624	8
un	143	253	154	264	425	624	8
canal	156	253	177	264	425	624	8
institucional	180	253	228	264	425	624	8
para	230	253	248	264	425	624	8
la	250	253	257	264	425	624	8
rendición	260	253	298	264	425	624	8
de	300	253	310	264	425	624	8
cuentas.	313	253	346	264	425	624	8
A	71	271	77	283	425	624	8
nivel	81	271	100	283	425	624	8
general,	104	271	137	283	425	624	8
las	141	271	151	283	425	624	8
remesas	155	271	189	283	425	624	8
colectivas	192	271	232	283	425	624	8
se	236	271	245	283	425	624	8
refieren	248	271	280	283	425	624	8
a	284	271	289	283	425	624	8
iniciativas	292	271	333	283	425	624	8
de	336	271	347	283	425	624	8
clubes	350	271	377	283	425	624	8
y	48	283	53	296	425	624	8
asociaciones	56	283	109	296	425	624	8
o	112	283	118	296	425	624	8
federaciones	121	283	174	296	425	624	8
de	178	283	188	296	425	624	8
migrantes	192	283	232	296	425	624	8
con	236	283	251	296	425	624	8
el	255	283	262	296	425	624	8
gobierno	265	283	303	296	425	624	8
mexicano	306	283	347	296	425	624	8
en	350	283	361	296	425	624	8
sus	364	283	377	296	425	624	8
tres	48	296	63	309	425	624	8
niveles.	66	296	97	309	425	624	8
Se	100	296	110	309	425	624	8
trata	113	296	132	309	425	624	8
de	135	296	146	309	425	624	8
iniciativas	149	296	189	309	425	624	8
de	193	296	203	309	425	624	8
las	206	296	217	309	425	624	8
organizaciones	220	296	282	309	425	624	8
de	285	296	296	309	425	624	8
migrantes	299	296	339	309	425	624	8
que	342	296	358	309	425	624	8
con	361	296	377	309	425	624	8
el	48	309	56	321	425	624	8
paso	59	309	78	321	425	624	8
del	81	309	94	321	425	624	8
tiempo	97	309	127	321	425	624	8
desembocaron	130	309	192	321	425	624	8
en	195	309	205	321	425	624	8
el	208	309	216	321	425	624	8
Programa	219	309	259	321	425	624	8
Tres	262	309	278	321	425	624	8
por	281	309	295	321	425	624	8
Uno	298	309	316	321	425	624	8
11	316	310	323	317	425	624	8
.	323	309	326	321	425	624	8
En	329	309	339	321	425	624	8
2014,	342	309	367	321	425	624	8
el	370	309	377	321	425	624	8
programa	48	322	88	334	425	624	8
Tres	91	322	107	334	425	624	8
por	110	322	125	334	425	624	8
Uno	127	322	146	334	425	624	8
apoyó	149	322	175	334	425	624	8
2,901	177	322	202	334	425	624	8
proyectos	205	322	246	334	425	624	8
en	248	322	259	334	425	624	8
611	262	322	278	334	425	624	8
municipios	281	322	327	334	425	624	8
mexicanos.	330	322	377	334	425	624	8
Entre	48	335	70	347	425	624	8
los	73	335	84	347	425	624	8
apoyos	87	335	117	347	425	624	8
otorgados	120	335	161	347	425	624	8
por	164	335	178	347	425	624	8
este	181	335	198	347	425	624	8
programa,	201	335	244	347	425	624	8
destaca,	247	335	281	347	425	624	8
como	284	335	308	347	425	624	8
se	311	335	319	347	425	624	8
aprecia	322	335	353	347	425	624	8
en	356	335	367	347	425	624	8
el	370	335	377	347	425	624	8
cuadro	48	347	77	360	425	624	8
2,	79	347	87	360	425	624	8
el	89	347	97	360	425	624	8
mejoramiento	98	347	157	360	425	624	8
de	159	347	170	360	425	624	8
vivienda	171	347	206	360	425	624	8
y	208	347	213	360	425	624	8
la	215	347	222	360	425	624	8
realización	223	347	269	360	425	624	8
de	271	347	281	360	425	624	8
proyectos	283	347	324	360	425	624	8
productivos,	325	347	377	360	425	624	8
esencialmente	48	360	108	373	425	624	8
en	111	360	122	373	425	624	8
pequeña	124	360	161	373	425	624	8
escala.	164	360	192	373	425	624	8
Cuadro	99	381	129	394	425	624	8
2.	131	381	139	394	425	624	8
Apoyos	141	381	172	394	425	624	8
otorgados	174	381	216	394	425	624	8
por	218	381	232	394	425	624	8
el	234	381	242	394	425	624	8
Programa	244	381	284	394	425	624	8
3x1,	287	381	304	394	425	624	8
2014	306	381	326	394	425	624	8
Total	65	424	81	434	425	624	8
general	83	424	108	434	425	624	8
Numero	185	405	211	416	425	624	8
beneficiarias(os)	213	405	266	416	425	624	8
Importe	288	401	314	411	425	624	8
de	316	401	324	411	425	624	8
los	326	401	335	411	425	624	8
apoyos	337	401	360	411	425	624	8
Peso	289	410	304	420	425	624	8
mexicano	306	410	337	420	425	624	8
(MXN)	339	410	360	420	425	624	8
2,901	248	424	266	434	425	624	8
23,378,883	323	424	360	434	425	624	8
Apoyo	65	438	86	448	425	624	8
por	88	438	99	448	425	624	8
concepto	101	438	131	448	425	624	8
de	133	438	141	448	425	624	8
beca	143	438	158	448	425	624	8
895	254	438	266	448	425	624	8
349,999	334	438	360	448	425	624	8
Mejoramiento	65	452	112	462	425	624	8
de	114	452	122	462	425	624	8
vivienda	124	452	151	462	425	624	8
263	254	452	266	462	425	624	8
9,011,902	328	452	360	462	425	624	8
Metros	65	466	89	476	425	624	8
cuadrados	91	466	124	476	425	624	8
de	126	466	134	476	425	624	8
piso	136	466	149	476	425	624	8
firme	151	466	169	476	425	624	8
175	254	466	266	476	425	624	8
300,001	334	466	360	476	425	624	8
Techo	65	480	84	490	425	624	8
de	86	480	94	490	425	624	8
losa	96	480	109	490	425	624	8
de	111	480	119	490	425	624	8
concreto	121	480	149	490	425	624	8
m	151	480	158	490	425	624	8
2	158	481	160	487	425	624	8
118	254	480	266	490	425	624	8
750,000	334	480	360	490	425	624	8
1,450	248	494	266	504	425	624	8
12,966,981	323	494	360	504	425	624	8
Proyecto	65	494	94	504	425	624	8
productivo	96	494	131	504	425	624	8
Fuente:	65	509	88	518	425	624	8
Elaboración	90	509	124	518	425	624	8
propia	126	509	145	518	425	624	8
con	147	509	158	518	425	624	8
base	160	509	173	518	425	624	8
en	175	509	182	518	425	624	8
Secretaría	184	509	213	518	425	624	8
de	215	509	222	518	425	624	8
Desarrollo	224	509	254	518	425	624	8
Social.	256	509	275	518	425	624	8
10	48	539	53	545	425	624	8
11	48	559	53	564	425	624	8
GASPAR	57	538	85	548	425	624	8
OLVERA,	87	538	117	548	425	624	8
Selene.	119	538	144	548	425	624	8
Vulnerabilidad	145	538	194	548	425	624	8
de	196	538	204	548	425	624	8
los	206	538	215	548	425	624	8
hogares	217	538	243	548	425	624	8
con	244	538	257	548	425	624	8
vínculos	259	538	286	548	425	624	8
migratorios	287	538	325	548	425	624	8
internacionales	326	538	377	548	425	624	8
en	57	548	65	558	425	624	8
México.	67	548	94	558	425	624	8
GARCÍA	57	558	85	568	425	624	8
ZAMORA	88	558	121	568	425	624	8
Rodolfo.	125	558	153	568	425	624	8
Migración,	157	558	191	568	425	624	8
remesas	195	558	221	568	425	624	8
y	225	558	229	568	425	624	8
desarrollo:	232	558	267	568	425	624	8
Los	270	558	281	568	425	624	8
retos	284	558	301	568	425	624	8
de	304	558	312	568	425	624	8
las	316	558	325	568	425	624	8
organizaciones	328	558	377	568	425	624	8
migrantes	57	568	89	578	425	624	8
mexicanas	91	568	125	578	425	624	8
en	127	568	135	578	425	624	8
Estados	137	568	162	578	425	624	8
Unidos.	164	568	190	578	425	624	8
250	52	597	65	607	425	624	8
REMHU,	82	597	107	606	425	624	8
Rev.	109	597	121	606	425	624	8
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	8
Mobil.	157	597	175	606	425	624	8
Hum.,	177	597	196	606	425	624	8
Brasília,	198	597	220	606	425	624	8
v.	222	597	227	606	425	624	8
26,	229	597	238	606	425	624	8
n.	240	597	246	606	425	624	8
52,	248	597	257	606	425	624	8
abr.	259	597	270	606	425	624	8
2018,	272	597	289	606	425	624	8
p.	291	597	297	606	425	624	8
243-263	299	597	324	606	425	624	8
Raúl	245	18	258	28	425	624	9
Delgado	261	18	287	28	425	624	9
Wise,	289	18	307	28	425	624	9
Selene	309	18	330	28	425	624	9
Gaspar	332	18	354	28	425	624	9
Olvera	356	18	377	28	425	624	9
Las	71	46	84	59	425	624	9
obras	87	46	110	59	425	624	9
realizadas	113	46	154	59	425	624	9
bajo	157	46	175	59	425	624	9
este	178	46	195	59	425	624	9
programa	198	46	238	59	425	624	9
abarcan	241	46	274	59	425	624	9
desde	277	46	302	59	425	624	9
la	305	46	312	59	425	624	9
pavimentación	315	46	377	59	425	624	9
de	48	59	59	71	425	624	9
calles	62	59	85	71	425	624	9
y	88	59	93	71	425	624	9
rehabilitación	97	59	154	71	425	624	9
de	157	59	168	71	425	624	9
iglesias	171	59	200	71	425	624	9
hasta	204	59	225	71	425	624	9
obras	228	59	251	71	425	624	9
de	255	59	265	71	425	624	9
infraestructura	269	59	329	71	425	624	9
productiva	332	59	377	71	425	624	9
como	48	72	72	84	425	624	9
carreteras	74	72	115	84	425	624	9
y	117	72	122	84	425	624	9
presas.	124	72	153	84	425	624	9
Debido	155	72	187	84	425	624	9
a	189	72	194	84	425	624	9
restricciones	196	72	248	84	425	624	9
presupuestales	250	72	311	84	425	624	9
principalmente	314	72	377	84	425	624	9
del	48	85	61	97	425	624	9
gobierno	66	85	103	97	425	624	9
federal,	108	85	140	97	425	624	9
muchos	145	85	178	97	425	624	9
proyectos	183	85	223	97	425	624	9
e	228	85	233	97	425	624	9
iniciativas	238	85	279	97	425	624	9
de	284	85	294	97	425	624	9
las	299	85	310	97	425	624	9
organizaciones	315	85	377	97	425	624	9
de	48	97	59	110	425	624	9
migrantes	62	97	103	110	425	624	9
no	106	97	117	110	425	624	9
pudieron	121	97	159	110	425	624	9
ser	163	97	175	110	425	624	9
ejecutadas	179	97	223	110	425	624	9
en	227	97	237	110	425	624	9
el	241	97	248	110	425	624	9
marco	252	97	278	110	425	624	9
del	282	97	295	110	425	624	9
programa.	298	97	341	110	425	624	9
Se	345	97	355	110	425	624	9
trata	358	97	377	110	425	624	9
esencialmente	48	110	108	123	425	624	9
de	113	110	124	123	425	624	9
una	128	110	144	123	425	624	9
modalidad	148	110	193	123	425	624	9
de	198	110	209	123	425	624	9
transnacionalismo	213	110	288	123	425	624	9
“desde	293	110	322	123	425	624	9
abajo”	326	110	354	123	425	624	9
que,	358	110	377	123	425	624	9
entre	48	123	70	135	425	624	9
otras	73	123	93	135	425	624	9
cosas,	95	123	120	135	425	624	9
ha	123	123	133	135	425	624	9
posibilitado:	136	123	188	135	425	624	9
1.	70	141	77	153	425	624	9
2.	70	152	77	164	425	624	9
3.	70	175	77	187	425	624	9
4.	70	187	77	199	425	624	9
5.	70	198	77	210	425	624	9
fortalecer	88	141	125	152	425	624	9
la	128	141	135	152	425	624	9
organización	137	141	188	152	425	624	9
transnacional	191	141	243	152	425	624	9
de	246	141	256	152	425	624	9
los	259	141	270	152	425	624	9
migrantes;	272	141	314	152	425	624	9
abrir	88	152	106	164	425	624	9
canales	110	152	139	164	425	624	9
de	143	152	153	164	425	624	9
negociación	157	152	205	164	425	624	9
de	209	152	219	164	425	624	9
las	223	152	233	164	425	624	9
organizaciones	237	152	296	164	425	624	9
de	300	152	310	164	425	624	9
migrantes	314	152	353	164	425	624	9
y	357	152	361	164	425	624	9
sus	365	152	377	164	425	624	9
comunidades	88	164	141	175	425	624	9
de	144	164	154	175	425	624	9
origen	157	164	182	175	425	624	9
con	184	164	199	175	425	624	9
los	202	164	213	175	425	624	9
tres	215	164	229	175	425	624	9
niveles	232	164	259	175	425	624	9
del	262	164	274	175	425	624	9
gobierno	276	164	312	175	425	624	9
mexicano;	315	164	356	175	425	624	9
financiar	88	175	122	187	425	624	9
la	125	175	132	187	425	624	9
construcción	134	175	185	187	425	624	9
de	187	175	198	187	425	624	9
miles	200	175	221	187	425	624	9
de	223	175	233	187	425	624	9
proyectos	236	175	275	187	425	624	9
de	277	175	287	187	425	624	9
infraestructura	290	175	347	187	425	624	9
básica;	349	175	377	187	425	624	9
favorecer	88	187	125	198	425	624	9
un	127	187	138	198	425	624	9
proceso	140	187	172	198	425	624	9
de	174	187	185	198	425	624	9
aprendizaje	187	187	234	198	425	624	9
social	236	187	259	198	425	624	9
transnacional,	261	187	316	198	425	624	9
y	319	187	323	198	425	624	9
impulsar	88	198	122	210	425	624	9
una	124	198	139	210	425	624	9
cultura	142	198	170	210	425	624	9
de	172	198	182	210	425	624	9
la	185	198	192	210	425	624	9
transparencia	194	198	248	210	425	624	9
y	250	198	255	210	425	624	9
rendición	257	198	295	210	425	624	9
de	298	198	308	210	425	624	9
cuentas	310	198	341	210	425	624	9
12	341	199	347	206	425	624	9
.	347	198	349	210	425	624	9
Por	71	216	85	228	425	624	9
encima	89	216	120	228	425	624	9
de	125	216	135	228	425	624	9
los	140	216	151	228	425	624	9
innegables	156	216	200	228	425	624	9
logros	205	216	230	228	425	624	9
alcanzados	234	216	280	228	425	624	9
por	285	216	299	228	425	624	9
el	304	216	311	228	425	624	9
Programa	316	216	356	228	425	624	9
Tres	361	216	377	228	425	624	9
por	48	229	63	241	425	624	9
Uno,	66	229	87	241	425	624	9
el	90	229	98	241	425	624	9
cual	101	229	118	241	425	624	9
ha	122	229	132	241	425	624	9
sido	135	229	152	241	425	624	9
tildado	156	229	185	241	425	624	9
como	188	229	212	241	425	624	9
ejemplo	215	229	249	241	425	624	9
de	253	229	263	241	425	624	9
“buenas	267	229	301	241	425	624	9
prácticas”	305	229	346	241	425	624	9
a	349	229	354	241	425	624	9
nivel	357	229	377	241	425	624	9
internacional,	48	242	106	254	425	624	9
lo	110	242	118	254	425	624	9
cierto	123	242	146	254	425	624	9
es	151	242	160	254	425	624	9
que	164	242	180	254	425	624	9
se	185	242	194	254	425	624	9
trata	198	242	217	254	425	624	9
apenas	222	242	251	254	425	624	9
de	256	242	266	254	425	624	9
un	271	242	282	254	425	624	9
aliciente	287	242	322	254	425	624	9
de	326	242	337	254	425	624	9
alcances	342	242	377	254	425	624	9
limitados	48	254	86	267	425	624	9
frente	88	254	112	267	425	624	9
a	114	254	119	267	425	624	9
los	121	254	132	267	425	624	9
enormes	134	254	170	267	425	624	9
desafíos	172	254	205	267	425	624	9
que	207	254	223	267	425	624	9
plantea	225	254	256	267	425	624	9
la	258	254	265	267	425	624	9
problemática	267	254	322	267	425	624	9
de	323	254	334	267	425	624	9
desarrollo	336	254	377	267	425	624	9
enfrentada	48	267	93	280	425	624	9
por	96	267	110	280	425	624	9
los	112	267	124	280	425	624	9
países	126	267	151	280	425	624	9
exportadores	153	267	208	280	425	624	9
de	211	267	221	280	425	624	9
fuerza	224	267	249	280	425	624	9
de	252	267	262	280	425	624	9
trabajo.	265	267	297	280	425	624	9
En	299	267	309	280	425	624	9
este	312	267	328	280	425	624	9
sentido,	331	267	364	280	425	624	9
las	366	267	377	280	425	624	9
remesas	48	280	82	292	425	624	9
colectivas	85	280	126	292	425	624	9
no	129	280	140	292	425	624	9
pueden	144	280	176	292	425	624	9
ni	179	280	187	292	425	624	9
deben	191	280	217	292	425	624	9
ser	221	280	233	292	425	624	9
concebidas	236	280	283	292	425	624	9
como	287	280	311	292	425	624	9
sustituto	314	280	349	292	425	624	9
de	352	280	363	292	425	624	9
las	366	280	377	292	425	624	9
políticas	48	293	82	305	425	624	9
públicas	85	293	120	305	425	624	9
para	122	293	141	305	425	624	9
el	143	293	151	305	425	624	9
desarrollo.	154	293	198	305	425	624	9
Impacto	71	317	108	331	425	624	9
de	111	317	122	331	425	624	9
las	125	317	137	331	425	624	9
remesas	140	317	178	331	425	624	9
en	180	317	192	331	425	624	9
el	194	317	202	331	425	624	9
desarrollo	205	317	251	331	425	624	9
humano	254	317	292	331	425	624	9
y	294	317	299	331	425	624	9
la	302	317	310	331	425	624	9
pobreza	312	317	349	331	425	624	9
Es	71	333	79	346	425	624	9
común	82	333	112	346	425	624	9
suponer	115	333	149	346	425	624	9
que	152	333	168	346	425	624	9
la	171	333	178	346	425	624	9
pobreza	181	333	215	346	425	624	9
induce	218	333	247	346	425	624	9
migración,	250	333	294	346	425	624	9
y	297	333	302	346	425	624	9
que	305	333	321	346	425	624	9
ésta	324	333	340	346	425	624	9
a	343	333	348	346	425	624	9
su	351	333	360	346	425	624	9
vez	363	333	377	346	425	624	9
es	48	346	57	359	425	624	9
fuente	60	346	87	359	425	624	9
de	90	346	100	359	425	624	9
remesas.	104	346	140	359	425	624	9
Si	143	346	150	359	425	624	9
tal	154	346	164	359	425	624	9
postulado	167	346	208	359	425	624	9
fuese	211	346	233	359	425	624	9
cierto,	236	346	263	359	425	624	9
las	266	346	277	359	425	624	9
entidades	280	346	320	359	425	624	9
y	323	346	328	359	425	624	9
municipios	331	346	377	359	425	624	9
con	48	359	64	371	425	624	9
menores	66	359	102	371	425	624	9
niveles	105	359	133	371	425	624	9
de	136	359	146	371	425	624	9
ingresos	149	359	182	371	425	624	9
per	184	359	198	371	425	624	9
cápita,	201	359	229	371	425	624	9
educación	231	359	275	371	425	624	9
y	277	359	282	371	425	624	9
salud	284	359	306	371	425	624	9
tendrían	308	359	343	371	425	624	9
un	346	359	357	371	425	624	9
gran	359	359	377	371	425	624	9
número	48	372	81	384	425	624	9
de	84	372	94	384	425	624	9
migrantes	97	372	137	384	425	624	9
internacionales	140	372	203	384	425	624	9
y,	206	372	212	384	425	624	9
por	215	372	229	384	425	624	9
lo	232	372	239	384	425	624	9
tanto,	242	372	266	384	425	624	9
recibirían	269	372	308	384	425	624	9
una	311	372	326	384	425	624	9
significativa	329	372	377	384	425	624	9
cantidad	48	385	84	397	425	624	9
de	88	385	99	397	425	624	9
remesas.	102	385	138	397	425	624	9
Empero,	142	385	177	397	425	624	9
la	181	385	188	397	425	624	9
distribución	191	385	241	397	425	624	9
geográfica	244	385	287	397	425	624	9
de	290	385	301	397	425	624	9
las	304	385	315	397	425	624	9
remesas	319	385	352	397	425	624	9
en	356	385	366	397	425	624	9
el	370	385	377	397	425	624	9
país	48	397	65	410	425	624	9
revela	67	397	92	410	425	624	9
una	95	397	111	410	425	624	9
realidad	114	397	148	410	425	624	9
muy	150	397	169	410	425	624	9
distinta.	172	397	205	410	425	624	9
En	71	412	81	425	425	624	9
términos	86	412	122	425	425	624	9
absolutos,	127	412	169	425	425	624	9
según	173	412	197	425	425	624	9
datos	202	412	224	425	425	624	9
del	228	412	241	425	425	624	9
Banco	246	412	272	425	425	624	9
de	277	412	287	425	425	624	9
México,	292	412	326	425	425	624	9
los	330	412	342	425	425	624	9
estados	346	412	377	425	425	624	9
de	48	425	59	438	425	624	9
Michoacán,	64	425	113	438	425	624	9
Estado	118	425	145	438	425	624	9
de	150	425	160	438	425	624	9
México,	165	425	199	438	425	624	9
Guerrero,	204	425	245	438	425	624	9
Guanajuato,	250	425	301	438	425	624	9
Puebla,	306	425	338	438	425	624	9
Oaxaca,	342	425	377	438	425	624	9
Ciudad	48	438	79	450	425	624	9
de	82	438	93	450	425	624	9
México	96	438	127	450	425	624	9
e	131	438	136	450	425	624	9
Hidalgo	139	438	172	450	425	624	9
concentraron	175	438	231	450	425	624	9
el	235	438	242	450	425	624	9
55.4	246	438	265	450	425	624	9
por	268	438	282	450	425	624	9
ciento	286	438	312	450	425	624	9
de	315	438	326	450	425	624	9
las	329	438	340	450	425	624	9
remesas	343	438	377	450	425	624	9
en	48	451	59	463	425	624	9
2016.	62	451	87	463	425	624	9
Cada	90	451	112	463	425	624	9
uno	116	451	132	463	425	624	9
de	136	451	146	463	425	624	9
ellos	150	451	168	463	425	624	9
recibió	172	451	201	463	425	624	9
remesas	204	451	238	463	425	624	9
en	241	451	252	463	425	624	9
un	255	451	266	463	425	624	9
monto	270	451	297	463	425	624	9
superior	301	451	335	463	425	624	9
a	339	451	343	463	425	624	9
$1,000	347	451	377	463	425	624	9
millones	48	464	83	476	425	624	9
de	85	464	96	476	425	624	9
dólares.	99	464	131	476	425	624	9
En	134	464	144	476	425	624	9
2010,	146	464	171	476	425	624	9
de	174	464	184	476	425	624	9
esos	187	464	204	476	425	624	9
ocho	207	464	228	476	425	624	9
estados,	230	464	264	476	425	624	9
cinco	266	464	289	476	425	624	9
de	291	464	302	476	425	624	9
ellos	304	464	323	476	425	624	9
(Michoacán,	325	464	377	476	425	624	9
Guerrero,	48	476	89	489	425	624	9
Puebla,	92	476	123	489	425	624	9
Oaxaca	127	476	159	489	425	624	9
e	162	476	167	489	425	624	9
Hidalgo)	170	476	205	489	425	624	9
pertenecen	209	476	256	489	425	624	9
al	259	476	266	489	425	624	9
grupo	270	476	294	489	425	624	9
de	297	476	308	489	425	624	9
los	311	476	322	489	425	624	9
diez	325	476	343	489	425	624	9
estados	346	476	377	489	425	624	9
con	48	489	64	502	425	624	9
menores	67	489	103	502	425	624	9
niveles	107	489	135	502	425	624	9
de	139	489	149	502	425	624	9
desarrollo	153	489	194	502	425	624	9
humano	197	489	232	502	425	624	9
del	236	489	249	502	425	624	9
país.	252	489	271	502	425	624	9
Los	275	489	289	502	425	624	9
otros	292	489	313	502	425	624	9
cuatro	316	489	343	502	425	624	9
estados	346	489	377	502	425	624	9
receptores	48	502	92	514	425	624	9
de	94	502	105	514	425	624	9
remesas,	107	502	144	514	425	624	9
México,	146	502	180	514	425	624	9
Guanajuato	182	502	231	514	425	624	9
y	234	502	238	514	425	624	9
la	241	502	248	514	425	624	9
Ciudad	250	502	281	514	425	624	9
de	283	502	294	514	425	624	9
México	296	502	327	514	425	624	9
pertenecen	329	502	377	514	425	624	9
al	48	515	55	527	425	624	9
grupo	59	515	83	527	425	624	9
de	87	515	97	527	425	624	9
las	101	515	112	527	425	624	9
diez	115	515	133	527	425	624	9
economías	136	515	181	527	425	624	9
estatales	185	515	220	527	425	624	9
más	223	515	240	527	425	624	9
grandes	243	515	276	527	425	624	9
del	279	515	292	527	425	624	9
país.	296	515	315	527	425	624	9
A	318	515	325	527	425	624	9
pesar	328	515	350	527	425	624	9
de	354	515	364	527	425	624	9
su	368	515	377	527	425	624	9
elevado	48	528	81	540	425	624	9
índice	83	528	109	540	425	624	9
de	111	528	122	540	425	624	9
desarrollo	124	528	165	540	425	624	9
humano,	168	528	205	540	425	624	9
estos	208	528	228	540	425	624	9
estados	230	528	261	540	425	624	9
concentran	264	528	311	540	425	624	9
20.5	313	528	332	540	425	624	9
por	334	528	349	540	425	624	9
ciento	351	528	377	540	425	624	9
de	48	540	59	553	425	624	9
las	62	540	72	553	425	624	9
remesas	75	540	109	553	425	624	9
recibidas	112	540	149	553	425	624	9
en	152	540	163	553	425	624	9
2016.	165	540	190	553	425	624	9
En	193	540	203	553	425	624	9
contraste,	206	540	247	553	425	624	9
cuatro	250	540	276	553	425	624	9
de	279	540	290	553	425	624	9
los	293	540	304	553	425	624	9
diez	307	540	325	553	425	624	9
estados	328	540	359	553	425	624	9
con	361	540	377	553	425	624	9
12	48	568	53	574	425	624	9
Ibidem.	57	568	82	578	425	624	9
REMHU,	101	598	126	606	425	624	9
Rev.	128	598	139	606	425	624	9
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	9
Mobil.	175	598	194	606	425	624	9
Hum.,	196	598	214	606	425	624	9
Brasília,	216	598	239	606	425	624	9
v.	241	598	245	606	425	624	9
26,	247	598	257	606	425	624	9
n.	259	598	264	606	425	624	9
52,	266	598	276	606	425	624	9
abr.	278	598	289	606	425	624	9
2018,	291	598	308	606	425	624	9
p.	310	598	316	606	425	624	9
243-263	318	598	343	606	425	624	9
251	360	597	373	607	425	624	9
Confrontando	48	18	92	28	425	624	10
el	94	18	100	28	425	624	10
discurso	102	18	127	28	425	624	10
dominante:	129	18	166	28	425	624	10
las	168	18	176	28	425	624	10
remesas	178	18	203	28	425	624	10
bajo	205	18	219	28	425	624	10
el	221	18	227	28	425	624	10
prisma	229	18	250	28	425	624	10
de	252	18	260	28	425	624	10
la	262	18	267	28	425	624	10
experiencia	269	18	306	28	425	624	10
mexicana	308	18	338	28	425	624	10
bajo	48	46	66	59	425	624	10
índice	71	46	97	59	425	624	10
de	101	46	112	59	425	624	10
desarrollo	116	46	158	59	425	624	10
humano	162	46	197	59	425	624	10
(Chiapas,	202	46	240	59	425	624	10
Zacatecas,	245	46	289	59	425	624	10
Tabasco	294	46	327	59	425	624	10
y	331	46	336	59	425	624	10
Tlaxcala)	340	46	377	59	425	624	10
captan	48	59	76	71	425	624	10
solamente	80	59	123	71	425	624	10
6.8	126	59	140	71	425	624	10
por	143	59	157	71	425	624	10
ciento	160	59	186	71	425	624	10
de	190	59	200	71	425	624	10
las	203	59	214	71	425	624	10
remesas	217	59	251	71	425	624	10
nacionales	254	59	298	71	425	624	10
(mapa	302	59	328	71	425	624	10
1	331	59	337	71	425	624	10
y	340	59	344	71	425	624	10
cuadro	348	59	377	71	425	624	10
3).	48	72	59	84	425	624	10
Al	63	72	71	84	425	624	10
analizar	75	72	107	84	425	624	10
la	111	72	118	84	425	624	10
distribución	121	72	171	84	425	624	10
geográfica	174	72	217	84	425	624	10
de	220	72	231	84	425	624	10
las	234	72	245	84	425	624	10
remesas	249	72	282	84	425	624	10
en	286	72	296	84	425	624	10
términos	300	72	336	84	425	624	10
relativos,	340	72	377	84	425	624	10
la	48	85	55	97	425	624	10
situación	59	85	96	97	425	624	10
anterior	100	85	133	97	425	624	10
se	136	85	145	97	425	624	10
sostiene.	149	85	185	97	425	624	10
Todo	188	85	209	97	425	624	10
esto	213	85	230	97	425	624	10
revela	234	85	259	97	425	624	10
que	262	85	278	97	425	624	10
no	282	85	293	97	425	624	10
existe	297	85	320	97	425	624	10
una	324	85	340	97	425	624	10
relación	344	85	377	97	425	624	10
mecánica	48	97	88	110	425	624	10
entre	92	97	113	110	425	624	10
remesas	116	97	150	110	425	624	10
y	153	97	158	110	425	624	10
desarrollo	161	97	202	110	425	624	10
humano	205	97	240	110	425	624	10
a	244	97	248	110	425	624	10
escala	251	97	277	110	425	624	10
estatal,	280	97	309	110	425	624	10
donde	312	97	339	110	425	624	10
es	342	97	351	110	425	624	10
difícil	354	97	377	110	425	624	10
diferenciar	48	110	93	123	425	624	10
el	96	110	103	123	425	624	10
impacto	106	110	140	123	425	624	10
específico	143	110	185	123	425	624	10
de	187	110	198	123	425	624	10
las	201	110	211	123	425	624	10
remesas.	214	110	250	123	425	624	10
Mapa	107	130	131	142	425	624	10
1.	134	130	141	142	425	624	10
Tasa	144	130	162	142	425	624	10
de	164	130	174	142	425	624	10
emigración	177	130	223	142	425	624	10
2014-2015	225	130	268	142	425	624	10
y	271	130	275	142	425	624	10
monto	278	130	305	142	425	624	10
de	307	130	318	142	425	624	10
remesas	137	141	171	153	425	624	10
2016	173	141	194	153	425	624	10
por	196	141	210	153	425	624	10
entidad	213	141	244	153	425	624	10
federativa	247	141	289	153	425	624	10
Fuente:	58	389	80	397	425	624	10
Elaboración	82	389	116	397	425	624	10
propia	118	389	137	397	425	624	10
con	139	389	150	397	425	624	10
dados	152	389	170	397	425	624	10
de	171	389	179	397	425	624	10
INEGI	181	389	198	397	425	624	10
(Tasa	200	389	215	397	425	624	10
de	216	389	224	397	425	624	10
emigración	226	389	258	397	425	624	10
ENOE).	260	389	282	397	425	624	10
Remesas	284	389	309	397	425	624	10
(Banxico).	311	389	340	397	425	624	10
De	71	406	83	418	425	624	10
acuerdo	86	406	120	418	425	624	10
con	122	406	138	418	425	624	10
estimaciones	140	406	194	418	425	624	10
derivadas	196	406	236	418	425	624	10
de	239	406	249	418	425	624	10
la	252	406	259	418	425	624	10
base	261	406	280	418	425	624	10
de	282	406	293	418	425	624	10
datos	295	406	318	418	425	624	10
de	320	406	331	418	425	624	10
CONEVAL	333	406	377	418	425	624	10
para	48	418	67	431	425	624	10
la	69	418	77	431	425	624	10
medición	79	418	119	431	425	624	10
de	122	418	132	431	425	624	10
la	135	418	142	431	425	624	10
pobreza,	145	418	182	431	425	624	10
los	185	418	196	431	425	624	10
hogares	199	418	231	431	425	624	10
receptores	234	418	278	431	425	624	10
de	281	418	291	431	425	624	10
remesas	294	418	328	431	425	624	10
pasaron	331	418	364	431	425	624	10
de	366	418	377	431	425	624	10
1.2	48	431	62	444	425	624	10
millones	66	431	101	444	425	624	10
en	104	431	115	444	425	624	10
2014	118	431	140	444	425	624	10
a	144	431	149	444	425	624	10
casi	153	431	168	444	425	624	10
1.6	172	431	186	444	425	624	10
millones	189	431	224	444	425	624	10
en	228	431	238	444	425	624	10
2016;	242	431	267	444	425	624	10
de	271	431	282	444	425	624	10
estos	285	431	306	444	425	624	10
últimos	310	431	340	444	425	624	10
674	344	431	360	444	425	624	10
mil	364	431	377	444	425	624	10
se	48	444	57	456	425	624	10
clasifican	60	444	98	456	425	624	10
en	102	444	112	456	425	624	10
pobreza	116	444	150	456	425	624	10
por	154	444	168	456	425	624	10
ingreso	171	444	201	456	425	624	10
(42.3%).	205	444	240	456	425	624	10
Mientras	243	444	280	456	425	624	10
el	283	444	291	456	425	624	10
número	294	444	327	456	425	624	10
de	331	444	341	456	425	624	10
hogares	345	444	377	456	425	624	10
receptores	48	457	92	469	425	624	10
de	95	457	105	469	425	624	10
remesas	108	457	142	469	425	624	10
se	145	457	153	469	425	624	10
incrementó	156	457	204	469	425	624	10
en	207	457	217	469	425	624	10
35.5%	220	457	247	469	425	624	10
entre	250	457	272	469	425	624	10
2014	274	457	296	469	425	624	10
y	299	457	304	469	425	624	10
2016,	306	457	331	469	425	624	10
el	334	457	341	469	425	624	10
número	344	457	377	469	425	624	10
de	48	470	59	482	425	624	10
hogares	64	470	96	482	425	624	10
receptores	101	470	145	482	425	624	10
de	149	470	160	482	425	624	10
remesas	165	470	199	482	425	624	10
en	203	470	214	482	425	624	10
situación	219	470	256	482	425	624	10
de	261	470	272	482	425	624	10
pobreza	276	470	311	482	425	624	10
se	315	470	324	482	425	624	10
incrementó	329	470	377	482	425	624	10
en	48	482	59	495	425	624	10
19.8%.	62	482	92	495	425	624	10
Una	96	482	113	495	425	624	10
manera	117	482	149	495	425	624	10
aproximada	152	482	202	495	425	624	10
de	206	482	217	495	425	624	10
ver	220	482	233	495	425	624	10
el	237	482	244	495	425	624	10
impacto	248	482	282	495	425	624	10
de	286	482	296	495	425	624	10
las	300	482	311	495	425	624	10
remesas	314	482	348	495	425	624	10
en	351	482	362	495	425	624	10
los	366	482	377	495	425	624	10
hogares	48	495	80	508	425	624	10
receptores	83	495	127	508	425	624	10
es	130	495	139	508	425	624	10
bajo	142	495	160	508	425	624	10
el	163	495	171	508	425	624	10
supuesto	174	495	211	508	425	624	10
de	214	495	224	508	425	624	10
que	227	495	244	508	425	624	10
éstas	247	495	266	508	425	624	10
se	270	495	278	508	425	624	10
dejaran	281	495	313	508	425	624	10
de	316	495	326	508	425	624	10
percibir.	329	495	364	508	425	624	10
En	367	495	377	508	425	624	10
este	48	508	65	520	425	624	10
caso,	68	508	89	520	425	624	10
los	92	508	104	520	425	624	10
resultados	107	508	149	520	425	624	10
revelan	152	508	182	520	425	624	10
que	186	508	202	520	425	624	10
sin	205	508	216	520	425	624	10
su	220	508	229	520	425	624	10
concurso,	232	508	272	520	425	624	10
existe	276	508	299	520	425	624	10
un	302	508	313	520	425	624	10
elevado	317	508	349	520	425	624	10
riesgo	353	508	377	520	425	624	10
de	48	521	59	533	425	624	10
que	62	521	78	533	425	624	10
los	81	521	92	533	425	624	10
hogares	95	521	128	533	425	624	10
se	131	521	139	533	425	624	10
sumerjan	142	521	181	533	425	624	10
en	184	521	194	533	425	624	10
condiciones	197	521	248	533	425	624	10
de	251	521	261	533	425	624	10
pobreza	264	521	299	533	425	624	10
y/o	302	521	315	533	425	624	10
se	318	521	326	533	425	624	10
incremente	329	521	377	533	425	624	10
su	48	534	57	546	425	624	10
situación	61	534	98	546	425	624	10
de	102	534	113	546	425	624	10
vulnerabilidad.	117	534	179	546	425	624	10
Más	183	534	200	546	425	624	10
aún,	204	534	223	546	425	624	10
los	227	534	238	546	425	624	10
resultados	242	534	284	546	425	624	10
del	288	534	301	546	425	624	10
nivel	305	534	324	546	425	624	10
de	328	534	339	546	425	624	10
pobreza	343	534	377	546	425	624	10
muestran	48	546	87	559	425	624	10
que	90	546	106	559	425	624	10
sin	109	546	120	559	425	624	10
el	123	546	130	559	425	624	10
ingreso	133	546	163	559	425	624	10
por	166	546	180	559	425	624	10
remesas	183	546	217	559	425	624	10
internacionales	219	546	283	559	425	624	10
el	285	546	293	559	425	624	10
número	296	546	329	559	425	624	10
de	331	546	342	559	425	624	10
hogares	345	546	377	559	425	624	10
pobres	48	559	77	572	425	624	10
en	79	559	90	572	425	624	10
2016	93	559	115	572	425	624	10
se	117	559	126	572	425	624	10
hubiese	129	559	161	572	425	624	10
elevado	164	559	197	572	425	624	10
en	200	559	210	572	425	624	10
178	213	559	229	572	425	624	10
mil	232	559	245	572	425	624	10
(ver	248	559	264	572	425	624	10
Cuadro	266	559	298	572	425	624	10
3).	300	559	311	572	425	624	10
252	52	597	65	607	425	624	10
REMHU,	82	597	107	606	425	624	10
Rev.	109	597	121	606	425	624	10
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	10
Mobil.	157	597	175	606	425	624	10
Hum.,	177	597	196	606	425	624	10
Brasília,	198	597	220	606	425	624	10
v.	222	597	227	606	425	624	10
26,	229	597	238	606	425	624	10
n.	240	597	246	606	425	624	10
52,	248	597	257	606	425	624	10
abr.	259	597	270	606	425	624	10
2018,	272	597	289	606	425	624	10
p.	291	597	297	606	425	624	10
243-263	299	597	324	606	425	624	10
Raúl	245	18	258	28	425	624	11
Delgado	261	18	287	28	425	624	11
Wise,	289	18	307	28	425	624	11
Selene	309	18	330	28	425	624	11
Gaspar	332	18	354	28	425	624	11
Olvera	356	18	377	28	425	624	11
Cuadro	116	46	146	59	425	624	11
3.	148	46	156	59	425	624	11
Hogares	158	46	192	59	425	624	11
perceptores	194	46	243	59	425	624	11
de	246	46	256	59	425	624	11
remesas	258	46	293	59	425	624	11
por	295	46	309	59	425	624	11
condición	141	57	181	70	425	624	11
de	184	57	194	70	425	624	11
pobreza,	196	57	232	70	425	624	11
2014	234	57	255	70	425	624	11
y	257	57	262	70	425	624	11
2016	264	57	284	70	425	624	11
No	215	76	224	86	425	624	11
pobres	226	76	249	86	425	624	11
Pobres	289	76	311	86	425	624	11
Total	358	76	373	86	425	624	11
Medición	52	90	82	100	425	624	11
de	84	90	92	100	425	624	11
la	94	90	100	100	425	624	11
pobreza	102	90	128	100	425	624	11
considerando	129	90	173	100	425	624	11
el	175	90	181	100	425	624	11
ingreso	183	90	207	100	425	624	11
por	208	90	220	100	425	624	11
remesas	221	90	249	100	425	624	11
Hogares	52	104	78	114	425	624	11
2014	52	118	68	128	425	624	11
613,197	222	118	249	128	425	624	11
562,492	285	118	311	128	425	624	11
1,175,689	341	118	373	128	425	624	11
2016	52	132	68	142	425	624	11
919,735	222	132	249	142	425	624	11
673,715	285	132	311	142	425	624	11
1,593,450	341	132	373	142	425	624	11
Crecimiento	52	146	91	156	425	624	11
absoluto	93	146	121	156	425	624	11
306,538	222	146	249	156	425	624	11
111,223	285	146	311	156	425	624	11
417,761	347	146	373	156	425	624	11
50.0	235	160	249	170	425	624	11
19.8	297	160	311	170	425	624	11
35.5	359	160	373	170	425	624	11
3,130,432	216	174	249	184	425	624	11
2,782,778	279	174	311	184	425	624	11
5,913,210	341	174	373	184	425	624	11
Crecimiento	52	160	91	170	425	624	11
porcentual	93	160	128	170	425	624	11
Población	52	174	83	184	425	624	11
(2016)	85	174	106	184	425	624	11
Medición	52	202	82	212	425	624	11
de	84	202	92	212	425	624	11
la	94	202	100	212	425	624	11
pobreza	102	202	128	212	425	624	11
sin	129	202	139	212	425	624	11
considerar	140	202	175	212	425	624	11
el	176	202	182	212	425	624	11
ingreso	184	202	208	212	425	624	11
por	210	202	221	212	425	624	11
remesas	223	202	250	212	425	624	11
Hogares	52	216	78	226	425	624	11
2014	52	230	68	240	425	624	11
398,599	222	230	249	240	425	624	11
777,090	285	230	311	240	425	624	11
1,175,689	341	230	373	240	425	624	11
2016	52	244	68	254	425	624	11
637,820	222	244	249	254	425	624	11
955,630	285	244	311	254	425	624	11
1,593,450	341	244	373	254	425	624	11
Crecimiento	52	258	91	268	425	624	11
absoluto	93	258	121	268	425	624	11
239,221	222	258	249	268	425	624	11
178,540	285	258	311	268	425	624	11
417,761	347	258	373	268	425	624	11
60.0	235	272	249	282	425	624	11
23.0	297	272	311	282	425	624	11
35.5	359	272	373	282	425	624	11
2,267,275	216	286	249	296	425	624	11
3,645,935	279	286	311	296	425	624	11
5,913,210	341	286	373	296	425	624	11
Crecimiento	52	272	91	282	425	624	11
porcentual	93	272	128	282	425	624	11
Población	52	286	83	296	425	624	11
(2016)	85	286	106	296	425	624	11
Fuente:	51	301	74	310	425	624	11
Estimación	76	301	108	310	425	624	11
propia	110	301	129	310	425	624	11
con	131	301	142	310	425	624	11
base	144	301	157	310	425	624	11
en	159	301	167	310	425	624	11
las	169	301	176	310	425	624	11
bases	178	301	194	310	425	624	11
de	196	301	204	310	425	624	11
datos	206	301	222	310	425	624	11
de	224	301	231	310	425	624	11
CONEVAL	233	301	264	310	425	624	11
para	266	301	280	310	425	624	11
la	282	301	287	310	425	624	11
medición	289	301	317	310	425	624	11
de	319	301	326	310	425	624	11
la	328	301	333	310	425	624	11
pobreza	335	301	359	310	425	624	11
2014	361	301	377	310	425	624	11
y	51	309	54	318	425	624	11
2016.	56	309	74	318	425	624	11
De	71	327	83	340	425	624	11
acuerdo	88	327	122	340	425	624	11
con	126	327	142	340	425	624	11
datos	146	327	168	340	425	624	11
de	172	327	183	340	425	624	11
la	187	327	194	340	425	624	11
Encuesta	198	327	235	340	425	624	11
Nacional	239	327	276	340	425	624	11
de	281	327	291	340	425	624	11
Ingreso	295	327	325	340	425	624	11
y	330	327	334	340	425	624	11
Gasto	338	327	362	340	425	624	11
de	366	327	377	340	425	624	11
los	48	340	60	353	425	624	11
Hogares	64	340	98	353	425	624	11
(ENIGH)	102	340	138	353	425	624	11
2016	142	340	164	353	425	624	11
el	168	340	175	353	425	624	11
número	180	340	213	353	425	624	11
de	217	340	227	353	425	624	11
hogares	232	340	264	353	425	624	11
receptores	268	340	312	353	425	624	11
de	316	340	327	353	425	624	11
remesas	331	340	364	353	425	624	11
se	368	340	377	353	425	624	11
incrementó	48	353	96	365	425	624	11
en	98	353	109	365	425	624	11
418	111	353	128	365	425	624	11
mil	130	353	143	365	425	624	11
hogares,	145	353	180	365	425	624	11
al	182	353	190	365	425	624	11
pasar	192	353	214	365	425	624	11
de	216	353	227	365	425	624	11
1.2	229	353	243	365	425	624	11
millones	245	353	280	365	425	624	11
en	282	353	293	365	425	624	11
2014	295	353	317	365	425	624	11
a	319	353	324	365	425	624	11
1.6	326	353	340	365	425	624	11
millones	342	353	377	365	425	624	11
en	48	366	59	378	425	624	11
2016.	61	366	86	378	425	624	11
Más	89	366	106	378	425	624	11
allá	109	366	123	378	425	624	11
de	126	366	136	378	425	624	11
este	139	366	155	378	425	624	11
significativo	158	366	207	378	425	624	11
aumento,	209	366	250	378	425	624	11
es	252	366	261	378	425	624	11
pertinente	264	366	307	378	425	624	11
recordar	310	366	345	378	425	624	11
que	348	366	364	378	425	624	11
en	366	366	377	378	425	624	11
2008	48	379	70	391	425	624	11
el	73	379	80	391	425	624	11
número	82	379	115	391	425	624	11
de	118	379	129	391	425	624	11
hogares	131	379	163	391	425	624	11
receptores	166	379	209	391	425	624	11
de	212	379	222	391	425	624	11
remesas	225	379	259	391	425	624	11
era	261	379	274	391	425	624	11
de	277	379	287	391	425	624	11
1.7	290	379	303	391	425	624	11
millones	306	379	341	391	425	624	11
y	343	379	348	391	425	624	11
de	350	379	361	391	425	624	11
1.2	363	379	377	391	425	624	11
millones	48	391	83	404	425	624	11
en	85	391	96	404	425	624	11
2012.	98	391	122	404	425	624	11
Ello	124	391	139	404	425	624	11
implicó	141	391	173	404	425	624	11
una	175	391	190	404	425	624	11
caída	192	391	215	404	425	624	11
en	217	391	227	404	425	624	11
el	229	391	237	404	425	624	11
número	239	391	272	404	425	624	11
de	274	391	284	404	425	624	11
hogares	286	391	319	404	425	624	11
receptores	320	391	364	404	425	624	11
de	366	391	377	404	425	624	11
29.4%	48	404	75	417	425	624	11
entre	78	404	100	417	425	624	11
2008	102	404	124	417	425	624	11
y	127	404	132	417	425	624	11
2012,	135	404	159	417	425	624	11
atribuible	162	404	202	417	425	624	11
principalmente	205	404	268	417	425	624	11
a	271	404	276	417	425	624	11
la	279	404	286	417	425	624	11
crisis	289	404	309	417	425	624	11
desencadenada	311	404	377	417	425	624	11
en	48	417	59	429	425	624	11
Estados	61	417	92	429	425	624	11
Unidos	95	417	125	429	425	624	11
y	128	417	133	429	425	624	11
la	135	417	143	429	425	624	11
consecuente	145	417	198	429	425	624	11
caída	201	417	223	429	425	624	11
en	226	417	236	429	425	624	11
el	239	417	247	429	425	624	11
flujo	249	417	268	429	425	624	11
migratorio	271	417	314	429	425	624	11
hacia	316	417	339	429	425	624	11
ese	341	417	355	429	425	624	11
país.	358	417	377	429	425	624	11
Esta	48	430	64	442	425	624	11
situación	67	430	105	442	425	624	11
muestra	107	430	141	442	425	624	11
que	144	430	160	442	425	624	11
existen	163	430	192	442	425	624	11
diferencias	195	430	240	442	425	624	11
importantes	243	430	292	442	425	624	11
al	295	430	302	442	425	624	11
analizar	305	430	338	442	425	624	11
los	341	430	352	442	425	624	11
datos	355	430	377	442	425	624	11
a	48	443	53	455	425	624	11
nivel	57	443	77	455	425	624	11
estatal,	82	443	111	455	425	624	11
donde	115	443	142	455	425	624	11
como	147	443	171	455	425	624	11
se	175	443	184	455	425	624	11
muestra	188	443	221	455	425	624	11
la	226	443	233	455	425	624	11
gráfica	237	443	265	455	425	624	11
3,	269	443	277	455	425	624	11
en	282	443	292	455	425	624	11
únicamente	296	443	346	455	425	624	11
cuatro	350	443	377	455	425	624	11
entidades	48	455	89	468	425	624	11
se	91	455	100	468	425	624	11
registró	102	455	133	468	425	624	11
una	135	455	151	468	425	624	11
caída	153	455	176	468	425	624	11
y	178	455	183	468	425	624	11
en	185	455	196	468	425	624	11
el	198	455	206	468	425	624	11
resto,	208	455	231	468	425	624	11
aunque	233	455	265	468	425	624	11
en	268	455	278	468	425	624	11
proporciones	281	455	336	468	425	624	11
disímiles,	338	455	377	468	425	624	11
hubo	48	468	70	481	425	624	11
un	73	468	84	481	425	624	11
cierto	87	468	110	481	425	624	11
incremento.	113	468	164	481	425	624	11
REMHU,	101	598	126	606	425	624	11
Rev.	128	598	139	606	425	624	11
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	11
Mobil.	175	598	194	606	425	624	11
Hum.,	196	598	214	606	425	624	11
Brasília,	216	598	239	606	425	624	11
v.	241	598	245	606	425	624	11
26,	247	598	257	606	425	624	11
n.	259	598	264	606	425	624	11
52,	266	598	276	606	425	624	11
abr.	278	598	289	606	425	624	11
2018,	291	598	308	606	425	624	11
p.	310	598	316	606	425	624	11
243-263	318	598	343	606	425	624	11
253	360	597	373	607	425	624	11
Confrontando	48	18	92	28	425	624	12
el	94	18	100	28	425	624	12
discurso	102	18	127	28	425	624	12
dominante:	129	18	166	28	425	624	12
las	168	18	176	28	425	624	12
remesas	178	18	203	28	425	624	12
bajo	205	18	219	28	425	624	12
el	221	18	227	28	425	624	12
prisma	229	18	250	28	425	624	12
de	252	18	260	28	425	624	12
la	262	18	267	28	425	624	12
experiencia	269	18	306	28	425	624	12
mexicana	308	18	338	28	425	624	12
16,7	59	65	67	76	425	624	12
15,8	68	67	77	79	425	624	12
13,2	77	74	86	86	425	624	12
11,5	87	79	95	91	425	624	12
11,4	96	79	105	91	425	624	12
10,2	105	83	114	94	425	624	12
9,4	115	88	123	97	425	624	12
7,4	124	94	133	102	425	624	12
7,2	133	94	142	103	425	624	12
6,7	143	96	151	104	425	624	12
6,1	152	98	161	106	425	624	12
6,0	161	98	170	106	425	624	12
4,8	171	101	179	110	425	624	12
4,7	180	101	189	110	425	624	12
4,0	189	103	198	112	425	624	12
3,8	199	104	207	112	425	624	12
3,8	208	104	217	112	425	624	12
3,7	217	104	226	113	425	624	12
3,7	227	104	235	113	425	624	12
3,4	236	105	245	114	425	624	12
3,3	245	105	254	114	425	624	12
3,0	255	106	263	115	425	624	12
3,0	264	106	273	115	425	624	12
2,8	273	107	282	115	425	624	12
2,6	283	107	291	116	425	624	12
1,6	292	110	301	119	425	624	12
1,5	301	110	310	119	425	624	12
1,3	311	111	319	120	425	624	12
0,9	320	112	329	120	425	624	12
0,8	329	112	338	121	425	624	12
0,8	339	113	347	121	425	624	12
0,6	348	113	357	121	425	624	12
Gráfica	71	46	100	59	425	624	12
3.	102	46	110	59	425	624	12
Porcentaje	112	46	157	59	425	624	12
de	159	46	169	59	425	624	12
hogares	172	46	204	59	425	624	12
perceptores	207	46	256	59	425	624	12
de	258	46	269	59	425	624	12
remesas	271	46	306	59	425	624	12
2014	308	46	328	59	425	624	12
y	330	46	335	59	425	624	12
2016	337	46	358	59	425	624	12
2014	224	70	237	79	425	624	12
Zacatecas	59	136	67	163	425	624	12
Michoacán	68	137	77	166	425	624	12
Nayarit	77	137	86	157	425	624	12
Guerrero	87	137	95	161	425	624	12
Durango	96	136	105	159	425	624	12
San	105	167	114	177	425	624	12
Luis	105	156	114	166	425	624	12
Potosí	105	137	114	153	425	624	12
Guanajuato	115	136	123	168	425	624	12
Oaxaca	124	137	133	157	425	624	12
Jalisco	133	136	142	154	425	624	12
Aguascalientes	143	137	151	178	425	624	12
Colima	152	137	161	155	425	624	12
Morelos	161	137	170	159	425	624	12
Sinaloa	171	137	179	157	425	624	12
Tamaulipas	180	136	189	168	425	624	12
Puebla	189	137	198	155	425	624	12
Veracruz	199	137	207	160	425	624	12
Sonora	208	137	217	156	425	624	12
Chihuahua	217	137	226	165	425	624	12
BCS	227	136	235	147	425	624	12
Hidalgo	236	136	245	158	425	624	12
Querétaro	245	137	254	165	425	624	12
Tlaxcala	255	137	263	159	425	624	12
Coahuila	264	137	273	160	425	624	12
Chiapas	273	137	282	158	425	624	12
Campeche	283	137	291	165	425	624	12
Nuevo	292	152	301	169	425	624	12
León	292	137	301	150	425	624	12
Yucatán	301	136	310	158	425	624	12
Quintana	311	150	319	175	425	624	12
Roo	311	137	319	147	425	624	12
México	320	136	329	156	425	624	12
BCS	329	136	338	147	425	624	12
Ciudad	339	168	347	186	425	624	12
de	339	159	347	166	425	624	12
México	339	137	347	157	425	624	12
Tabasco	348	136	357	159	425	624	12
2016	187	70	200	79	425	624	12
Fuente:	57	194	78	203	425	624	12
Estimación	80	194	110	203	425	624	12
propia	112	194	130	203	425	624	12
con	132	194	142	203	425	624	12
base	144	194	157	203	425	624	12
en	158	194	165	203	425	624	12
las	167	194	174	203	425	624	12
bases	176	194	191	203	425	624	12
de	193	194	200	203	425	624	12
datos	202	194	217	203	425	624	12
de	218	194	226	203	425	624	12
CONEVAL	227	194	257	203	425	624	12
para	259	194	272	203	425	624	12
la	273	194	278	203	425	624	12
medición	280	194	306	203	425	624	12
de	308	194	315	203	425	624	12
la	317	194	322	203	425	624	12
pobreza	323	194	347	203	425	624	12
2014	57	203	72	212	425	624	12
y	73	203	77	212	425	624	12
2016.	78	203	95	212	425	624	12
Más	71	222	88	234	425	624	12
aún,	90	222	109	234	425	624	12
al	111	222	119	234	425	624	12
enfocarnos	121	222	167	234	425	624	12
en	169	222	180	234	425	624	12
el	182	222	190	234	425	624	12
fenómeno	192	222	235	234	425	624	12
de	238	222	248	234	425	624	12
la	251	222	258	234	425	624	12
pobreza,	260	222	297	234	425	624	12
es	300	222	308	234	425	624	12
posible	311	222	341	234	425	624	12
apreciar	343	222	377	234	425	624	12
en	48	235	59	247	425	624	12
2014	61	235	83	247	425	624	12
13	83	235	90	243	425	624	12
que,	92	235	111	247	425	624	12
para	114	235	132	247	425	624	12
un	135	235	146	247	425	624	12
número	149	235	182	247	425	624	12
importante	184	235	231	247	425	624	12
de	233	235	244	247	425	624	12
hogares	247	235	279	247	425	624	12
por	281	235	296	247	425	624	12
entidad	298	235	330	247	425	624	12
federativa,	333	235	377	247	425	624	12
las	48	248	59	260	425	624	12
remesas	61	248	95	260	425	624	12
no	97	248	107	260	425	624	12
operan	110	248	139	260	425	624	12
como	141	248	165	260	425	624	12
avenida	167	248	200	260	425	624	12
para	202	248	220	260	425	624	12
reducir	222	248	252	260	425	624	12
la	254	248	261	260	425	624	12
pobreza	263	248	298	260	425	624	12
y	300	248	304	260	425	624	12
sí	306	248	312	260	425	624	12
como	314	248	338	260	425	624	12
un	340	248	351	260	425	624	12
factor	353	248	377	260	425	624	12
que	48	260	64	273	425	624	12
indica	68	260	93	273	425	624	12
el	97	260	104	273	425	624	12
riesgo	107	260	132	273	425	624	12
latente,	135	260	166	273	425	624	12
en	170	260	180	273	425	624	12
caso	184	260	202	273	425	624	12
de	205	260	216	273	425	624	12
que	219	260	236	273	425	624	12
se	239	260	248	273	425	624	12
dejasen	251	260	283	273	425	624	12
de	286	260	297	273	425	624	12
recibir,	300	260	329	273	425	624	12
de	332	260	343	273	425	624	12
situar	346	260	369	273	425	624	12
a	372	260	377	273	425	624	12
los	48	273	60	285	425	624	12
dependientes	63	273	120	285	425	624	12
del	123	273	136	285	425	624	12
hogar	140	273	163	285	425	624	12
en	166	273	177	285	425	624	12
situación	180	273	218	285	425	624	12
de	221	273	232	285	425	624	12
mayor	235	273	261	285	425	624	12
vulnerabilidad	265	273	325	285	425	624	12
económica.	328	273	377	285	425	624	12
Llama	48	286	73	298	425	624	12
la	77	286	84	298	425	624	12
atención,	88	286	127	298	425	624	12
en	131	286	142	298	425	624	12
este	146	286	162	298	425	624	12
sentido,	166	286	199	298	425	624	12
el	203	286	211	298	425	624	12
alto	215	286	230	298	425	624	12
porcentaje	234	286	279	298	425	624	12
de	283	286	293	298	425	624	12
hogares	297	286	329	298	425	624	12
receptores	333	286	377	298	425	624	12
de	48	299	59	311	425	624	12
remesas	63	299	97	311	425	624	12
que	101	299	117	311	425	624	12
se	122	299	130	311	425	624	12
ubican	135	299	163	311	425	624	12
en	167	299	178	311	425	624	12
situación	182	299	219	311	425	624	12
de	224	299	234	311	425	624	12
pobreza,	239	299	276	311	425	624	12
particularmente	280	299	346	311	425	624	12
en	351	299	361	311	425	624	12
los	366	299	377	311	425	624	12
estados	48	312	79	324	425	624	12
de	81	312	92	324	425	624	12
Puebla,	94	312	126	324	425	624	12
Chiapas,	128	312	164	324	425	624	12
Guerrero	166	312	205	324	425	624	12
y	207	312	212	324	425	624	12
Michoacán,	214	312	263	324	425	624	12
donde	266	312	293	324	425	624	12
más	295	312	312	324	425	624	12
de	314	312	325	324	425	624	12
seis	327	312	342	324	425	624	12
de	344	312	355	324	425	624	12
cada	357	312	377	324	425	624	12
diez	48	324	66	337	425	624	12
hogares	69	324	101	337	425	624	12
con	104	324	120	337	425	624	12
remesas	123	324	156	337	425	624	12
son	159	324	174	337	425	624	12
pobres.	177	324	208	337	425	624	12
Con	211	324	229	337	425	624	12
todo,	232	324	254	337	425	624	12
los	257	324	268	337	425	624	12
datos	271	324	294	337	425	624	12
en	297	324	307	337	425	624	12
general	310	324	341	337	425	624	12
sobre	344	324	367	337	425	624	12
la	370	324	377	337	425	624	12
proporción	48	337	95	349	425	624	12
de	98	337	108	349	425	624	12
hogares	111	337	143	349	425	624	12
en	146	337	156	349	425	624	12
pobreza	159	337	193	349	425	624	12
son	196	337	211	349	425	624	12
alarmantes	213	337	259	349	425	624	12
(gráfica	261	337	291	349	425	624	12
4).	294	337	305	349	425	624	12
30,4	325	415	333	426	425	624	12
28,0	337	418	345	429	425	624	12
36,8	303	408	311	419	425	624	12
36,1	314	409	322	420	425	624	12
43,9	280	401	288	412	425	624	12
37,0	292	408	299	419	425	624	12
45,0	258	399	266	410	425	624	12
44,3	269	400	277	411	425	624	12
47,2	235	397	243	408	425	624	12
46,3	246	398	254	409	425	624	12
48,4	213	396	220	407	425	624	12
47,4	224	397	232	408	425	624	12
49,6	190	394	198	405	425	624	12
49,1	201	395	209	406	425	624	12
52,0	167	392	175	403	425	624	12
51,5	179	392	187	403	425	624	12
53,0	145	391	153	402	425	624	12
52,1	156	392	164	403	425	624	12
57,4	122	386	130	397	425	624	12
54,1	133	389	141	400	425	624	12
62,0	100	381	107	392	425	624	12
60,1	111	383	119	394	425	624	12
65,0	77	378	85	388	425	624	12
62,7	88	380	96	391	425	624	12
Gráfica	60	358	89	371	425	624	12
4.	91	358	99	371	425	624	12
Porcentaje	101	358	146	371	425	624	12
de	148	358	158	371	425	624	12
hogares	161	358	193	371	425	624	12
perceptores	196	358	245	371	425	624	12
de	247	358	258	371	425	624	12
remesas	260	358	295	371	425	624	12
en	297	358	307	371	425	624	12
pobreza	310	358	343	371	425	624	12
2014	345	358	365	371	425	624	12
Fuente:	54	509	76	517	425	624	12
Estimación	78	509	109	517	425	624	12
propia	111	509	130	517	425	624	12
con	132	509	143	517	425	624	12
base	145	509	158	517	425	624	12
en	160	509	168	517	425	624	12
las	170	509	177	517	425	624	12
bases	179	509	195	517	425	624	12
de	197	509	204	517	425	624	12
datos	206	509	222	517	425	624	12
de	224	509	231	517	425	624	12
CONEVAL	233	509	264	517	425	624	12
para	266	509	279	517	425	624	12
la	281	509	286	517	425	624	12
medición	288	509	315	517	425	624	12
de	317	509	325	517	425	624	12
la	326	509	331	517	425	624	12
pobreza	333	509	357	517	425	624	12
2014.	359	509	376	517	425	624	12
13	48	543	53	549	425	624	12
Este	57	542	70	552	425	624	12
dato	72	542	87	552	425	624	12
no	89	542	98	552	425	624	12
se	100	542	106	552	425	624	12
actualizó	108	542	138	552	425	624	12
a	140	542	144	552	425	624	12
2016	146	542	164	552	425	624	12
debido	166	542	190	552	425	624	12
a	192	542	195	552	425	624	12
que	197	542	210	552	425	624	12
los	212	542	221	552	425	624	12
coeficientes	223	542	263	552	425	624	12
de	265	542	273	552	425	624	12
variación	275	542	306	552	425	624	12
para	308	542	323	552	425	624	12
17	325	542	333	552	425	624	12
estados	335	542	360	552	425	624	12
eran	362	542	377	552	425	624	12
superiores	57	552	91	562	425	624	12
a	94	552	98	562	425	624	12
15%.	100	552	117	562	425	624	12
Para	120	552	135	562	425	624	12
las	137	552	146	562	425	624	12
estimaciones	149	552	192	562	425	624	12
de	194	552	203	562	425	624	12
2014	206	552	223	562	425	624	12
se	226	552	233	562	425	624	12
obtuvieron	236	552	272	562	425	624	12
para	275	552	290	562	425	624	12
BCS,	292	552	309	562	425	624	12
Estados	311	552	336	562	425	624	12
de	339	552	347	562	425	624	12
México,	350	552	377	562	425	624	12
Quintana	57	561	88	571	425	624	12
Roo,	92	561	107	571	425	624	12
Coahuila,	110	561	143	571	425	624	12
Sonora	146	561	169	571	425	624	12
y	172	561	176	571	425	624	12
Yucatán	179	561	206	571	425	624	12
coeficiente	209	561	245	571	425	624	12
de	249	561	257	571	425	624	12
variación	260	561	291	571	425	624	12
entre	294	561	311	571	425	624	12
16	315	561	323	571	425	624	12
y	327	561	330	571	425	624	12
22%.	333	561	351	571	425	624	12
Para	354	561	368	571	425	624	12
la	371	561	377	571	425	624	12
Ciudad	57	571	81	581	425	624	12
de	83	571	92	581	425	624	12
México	94	571	119	581	425	624	12
CV:	121	571	133	581	425	624	12
33.5%	136	571	157	581	425	624	12
y	159	571	163	581	425	624	12
Nuevo	165	571	188	581	425	624	12
León	190	571	207	581	425	624	12
con	209	571	221	581	425	624	12
CV:	223	571	236	581	425	624	12
40.2%.	238	571	262	581	425	624	12
254	52	597	65	607	425	624	12
REMHU,	82	597	107	606	425	624	12
Rev.	109	597	121	606	425	624	12
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	12
Mobil.	157	597	175	606	425	624	12
Hum.,	177	597	196	606	425	624	12
Brasília,	198	597	220	606	425	624	12
v.	222	597	227	606	425	624	12
26,	229	597	238	606	425	624	12
n.	240	597	246	606	425	624	12
52,	248	597	257	606	425	624	12
abr.	259	597	270	606	425	624	12
2018,	272	597	289	606	425	624	12
p.	291	597	297	606	425	624	12
243-263	299	597	324	606	425	624	12
Raúl	245	18	258	28	425	624	13
Delgado	261	18	287	28	425	624	13
Wise,	289	18	307	28	425	624	13
Selene	309	18	330	28	425	624	13
Gaspar	332	18	354	28	425	624	13
Olvera	356	18	377	28	425	624	13
Al	71	46	79	59	425	624	13
analizar	82	46	114	59	425	624	13
el	116	46	124	59	425	624	13
peso	126	46	146	59	425	624	13
relativo	148	46	179	59	425	624	13
que	181	46	197	59	425	624	13
tiene	199	46	220	59	425	624	13
el	222	46	230	59	425	624	13
monto	232	46	259	59	425	624	13
de	262	46	272	59	425	624	13
remesas	274	46	308	59	425	624	13
captadas	310	46	347	59	425	624	13
por	349	46	363	59	425	624	13
los	366	46	377	59	425	624	13
hogares	48	59	80	71	425	624	13
sobre	83	59	106	71	425	624	13
el	109	59	117	71	425	624	13
ingreso	120	59	150	71	425	624	13
corriente,	153	59	193	71	425	624	13
se	196	59	205	71	425	624	13
observa	208	59	240	71	425	624	13
que	243	59	260	71	425	624	13
en	263	59	273	71	425	624	13
los	276	59	288	71	425	624	13
hogares	291	59	323	71	425	624	13
en	326	59	337	71	425	624	13
situación	340	59	377	71	425	624	13
de	48	72	59	84	425	624	13
pobreza	62	72	96	84	425	624	13
las	99	72	110	84	425	624	13
remesas	113	72	147	84	425	624	13
tienen	150	72	176	84	425	624	13
un	179	72	190	84	425	624	13
mayor	193	72	220	84	425	624	13
peso,	223	72	245	84	425	624	13
particularmente	249	72	315	84	425	624	13
en	318	72	328	84	425	624	13
los	332	72	343	84	425	624	13
estados	346	72	377	84	425	624	13
de	48	85	59	97	425	624	13
mayor	61	85	88	97	425	624	13
emigración	90	85	136	97	425	624	13
y	139	85	143	97	425	624	13
menor	146	85	173	97	425	624	13
índice	175	85	201	97	425	624	13
de	203	85	214	97	425	624	13
desarrollo	216	85	258	97	425	624	13
humano.	260	85	298	97	425	624	13
Cabe	300	85	322	97	425	624	13
destacar	324	85	359	97	425	624	13
que	361	85	377	97	425	624	13
aún	48	97	64	110	425	624	13
en	67	97	78	110	425	624	13
los	81	97	93	110	425	624	13
hogares	96	97	128	110	425	624	13
no	132	97	143	110	425	624	13
pobres	146	97	175	110	425	624	13
las	178	97	189	110	425	624	13
remesas	192	97	226	110	425	624	13
tienen	229	97	256	110	425	624	13
un	259	97	270	110	425	624	13
peso	273	97	293	110	425	624	13
relativo	297	97	327	110	425	624	13
importante	331	97	377	110	425	624	13
respecto	48	110	84	123	425	624	13
del	89	110	102	123	425	624	13
ingreso	106	110	136	123	425	624	13
corriente	141	110	179	123	425	624	13
del	184	110	197	123	425	624	13
hogar	201	110	225	123	425	624	13
(Mapa	230	110	257	123	425	624	13
2).	261	110	272	123	425	624	13
Y	277	110	283	123	425	624	13
si	287	110	294	123	425	624	13
bien	298	110	317	123	425	624	13
no	322	110	333	123	425	624	13
existe	337	110	361	123	425	624	13
un	366	110	377	123	425	624	13
vínculo	48	123	79	135	425	624	13
directo	83	123	112	135	425	624	13
entre	116	123	138	135	425	624	13
migración	142	123	183	135	425	624	13
y	187	123	192	135	425	624	13
pobreza,	196	123	233	135	425	624	13
resulta	237	123	264	135	425	624	13
evidente	268	123	305	135	425	624	13
que	309	123	325	135	425	624	13
las	329	123	339	135	425	624	13
remesas	343	123	377	135	425	624	13
familiares	48	136	88	148	425	624	13
operan	91	136	120	148	425	624	13
como	123	136	147	148	425	624	13
un	150	136	161	148	425	624	13
paliativo	163	136	199	148	425	624	13
para	201	136	220	148	425	624	13
aminorar	223	136	260	148	425	624	13
las	263	136	274	148	425	624	13
condiciones	276	136	327	148	425	624	13
de	329	136	340	148	425	624	13
pobreza	343	136	377	148	425	624	13
y	48	149	53	161	425	624	13
marginación,	56	149	110	161	425	624	13
sin	113	149	125	161	425	624	13
que	127	149	144	161	425	624	13
en	146	149	157	161	425	624	13
ello	160	149	175	161	425	624	13
medie	178	149	204	161	425	624	13
la	207	149	214	161	425	624	13
intervención	217	149	269	161	425	624	13
gubernamental.	272	149	338	161	425	624	13
Además,	341	149	377	161	425	624	13
debe	48	161	69	174	425	624	13
considerarse	73	161	125	174	425	624	13
que	128	161	145	174	425	624	13
la	148	161	155	174	425	624	13
emigración	158	161	205	174	425	624	13
internacional	208	161	263	174	425	624	13
implica	266	161	297	174	425	624	13
un	300	161	311	174	425	624	13
costo	315	161	337	174	425	624	13
–además	340	161	377	174	425	624	13
de	48	174	59	187	425	624	13
un	62	174	73	187	425	624	13
riesgo	76	174	101	187	425	624	13
creciente–	104	174	148	187	425	624	13
que	151	174	167	187	425	624	13
se	171	174	179	187	425	624	13
ha	183	174	193	187	425	624	13
venido	196	174	225	187	425	624	13
acrecentando	228	174	285	187	425	624	13
con	289	174	304	187	425	624	13
el	308	174	315	187	425	624	13
reforzamiento	318	174	377	187	425	624	13
de	48	187	59	199	425	624	13
las	62	187	73	199	425	624	13
medidas	77	187	112	199	425	624	13
de	116	187	126	199	425	624	13
control	130	187	159	199	425	624	13
fronterizo;	163	187	207	199	425	624	13
costo	210	187	232	199	425	624	13
que	236	187	252	199	425	624	13
los	255	187	267	199	425	624	13
miembros	270	187	312	199	425	624	13
de	316	187	326	199	425	624	13
los	330	187	341	199	425	624	13
hogares	345	187	377	199	425	624	13
más	48	200	65	212	425	624	13
pobres	68	200	97	212	425	624	13
difícilmente	101	200	150	212	425	624	13
pueden	154	200	186	212	425	624	13
sufragar.	190	200	224	212	425	624	13
De	228	200	240	212	425	624	13
aquí	244	200	262	212	425	624	13
que	266	200	282	212	425	624	13
no	286	200	297	212	425	624	13
se	300	200	309	212	425	624	13
deban	313	200	339	212	425	624	13
plantear	343	200	377	212	425	624	13
vinculaciones	48	213	105	225	425	624	13
mecánicas	107	213	151	225	425	624	13
entre	153	213	174	225	425	624	13
migración	177	213	218	225	425	624	13
y	220	213	225	225	425	624	13
pobreza.	227	213	264	225	425	624	13
En	266	213	277	225	425	624	13
el	279	213	286	225	425	624	13
mejor	288	213	313	225	425	624	13
de	315	213	326	225	425	624	13
los	328	213	339	225	425	624	13
casos,	341	213	366	225	425	624	13
es	368	213	377	225	425	624	13
posible	48	225	78	238	425	624	13
señalar	80	225	110	238	425	624	13
que	112	225	128	238	425	624	13
la	130	225	138	238	425	624	13
migración	140	225	181	238	425	624	13
y	184	225	188	238	425	624	13
las	191	225	201	238	425	624	13
remesas	204	225	237	238	425	624	13
contribuyen	240	225	290	238	425	624	13
a	292	225	297	238	425	624	13
atenuar	299	225	331	238	425	624	13
la	333	225	341	238	425	624	13
pobreza	343	225	377	238	425	624	13
y	48	238	53	251	425	624	13
la	56	238	64	251	425	624	13
marginación	67	238	119	251	425	624	13
en	123	238	133	251	425	624	13
las	137	238	147	251	425	624	13
comunidades	151	238	207	251	425	624	13
de	211	238	222	251	425	624	13
origen,	225	238	254	251	425	624	13
sin	258	238	269	251	425	624	13
que	273	238	289	251	425	624	13
por	293	238	307	251	425	624	13
ello	311	238	326	251	425	624	13
puedan	329	238	362	251	425	624	13
ser	365	238	377	251	425	624	13
concebidas	48	251	95	263	425	624	13
como	98	251	122	263	425	624	13
una	125	251	140	263	425	624	13
solución	143	251	178	263	425	624	13
de	181	251	191	263	425	624	13
fondo	194	251	219	263	425	624	13
para	222	251	240	263	425	624	13
su	243	251	252	263	425	624	13
erradicación	255	251	307	263	425	624	13
o	309	251	315	263	425	624	13
combate.	318	251	357	263	425	624	13
Mapa	61	271	85	284	425	624	13
2.	87	271	95	284	425	624	13
Hogares	97	271	131	284	425	624	13
que	133	271	149	284	425	624	13
reciben	151	271	182	284	425	624	13
remesas	184	271	219	284	425	624	13
según	221	271	246	284	425	624	13
condición	248	271	288	284	425	624	13
de	290	271	301	284	425	624	13
probreza.	303	271	342	284	425	624	13
Peso	345	271	364	284	425	624	13
relativo	55	283	86	296	425	624	13
del	89	283	102	296	425	624	13
monto	104	283	131	296	425	624	13
de	134	283	144	296	425	624	13
remesas	146	283	181	296	425	624	13
respecto	183	283	219	296	425	624	13
del	221	283	234	296	425	624	13
ingreso	236	283	267	296	425	624	13
corriente	269	283	307	296	425	624	13
del	309	283	322	296	425	624	13
hogar	324	283	348	296	425	624	13
2014	350	283	370	296	425	624	13
Fuente:	57	526	77	535	425	624	13
Estimación	78	526	107	535	425	624	13
propia	108	526	126	535	425	624	13
con	126	526	137	535	425	624	13
base	138	526	150	535	425	624	13
en	151	526	158	535	425	624	13
INEGI.	159	526	177	535	425	624	13
Encuesta	178	526	202	535	425	624	13
de	203	526	210	535	425	624	13
Ingreso	211	526	230	535	425	624	13
y	231	526	234	535	425	624	13
Gasto	235	526	251	535	425	624	13
de	252	526	259	535	425	624	13
los	260	526	267	535	425	624	13
Hogares	268	526	291	535	425	624	13
(ENIGH)	291	526	315	535	425	624	13
2014.	316	526	332	535	425	624	13
Base	333	526	345	535	425	624	13
CONEVAL.	346	526	377	535	425	624	13
REMHU,	101	598	126	606	425	624	13
Rev.	128	598	139	606	425	624	13
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	13
Mobil.	175	598	194	606	425	624	13
Hum.,	196	598	214	606	425	624	13
Brasília,	216	598	239	606	425	624	13
v.	241	598	245	606	425	624	13
26,	247	598	257	606	425	624	13
n.	259	598	264	606	425	624	13
52,	266	598	276	606	425	624	13
abr.	278	598	289	606	425	624	13
2018,	291	598	308	606	425	624	13
p.	310	598	316	606	425	624	13
243-263	318	598	343	606	425	624	13
255	360	597	373	607	425	624	13
Confrontando	48	18	92	28	425	624	14
el	94	18	100	28	425	624	14
discurso	102	18	127	28	425	624	14
dominante:	129	18	166	28	425	624	14
las	168	18	176	28	425	624	14
remesas	178	18	203	28	425	624	14
bajo	205	18	219	28	425	624	14
el	221	18	227	28	425	624	14
prisma	229	18	250	28	425	624	14
de	252	18	260	28	425	624	14
la	262	18	267	28	425	624	14
experiencia	269	18	306	28	425	624	14
mexicana	308	18	338	28	425	624	14
De	71	46	83	59	425	624	14
lo	86	46	94	59	425	624	14
hasta	97	46	118	59	425	624	14
aquí	121	46	139	59	425	624	14
analizado,	142	46	185	59	425	624	14
es	188	46	196	59	425	624	14
posible	199	46	229	59	425	624	14
apreciar	232	46	266	59	425	624	14
que:	269	46	288	59	425	624	14
1.	73	60	80	72	425	624	14
2.	73	106	80	118	425	624	14
3.	73	197	80	209	425	624	14
4.	73	243	80	255	425	624	14
Dada	91	60	112	72	425	624	14
la	118	60	125	72	425	624	14
relativa	131	60	160	72	425	624	14
disminución	166	60	215	72	425	624	14
de	221	60	231	72	425	624	14
la	237	60	244	72	425	624	14
migración	250	60	289	72	425	624	14
mexicana	295	60	333	72	425	624	14
hacia	339	60	360	72	425	624	14
los	366	60	377	72	425	624	14
Estados	91	72	120	83	425	624	14
Unidos	125	72	154	83	425	624	14
es	159	72	167	83	425	624	14
previsible	172	72	210	83	425	624	14
que	215	72	230	83	425	624	14
el	235	72	242	83	425	624	14
flujo	247	72	264	83	425	624	14
de	269	72	280	83	425	624	14
remesas	285	72	316	83	425	624	14
hacia	321	72	343	83	425	624	14
México	347	72	377	83	425	624	14
tienda	91	83	116	95	425	624	14
desacelerarse	120	83	173	95	425	624	14
e	178	83	182	95	425	624	14
incluso	187	83	215	95	425	624	14
disminuir	219	83	256	95	425	624	14
–como	261	83	288	95	425	624	14
de	292	83	302	95	425	624	14
hecho	307	83	331	95	425	624	14
ha	336	83	345	95	425	624	14
venido	350	83	377	95	425	624	14
sucediendo–	91	95	141	106	425	624	14
y	144	95	148	106	425	624	14
afectar,	151	95	179	106	425	624	14
con	182	95	196	106	425	624	14
ello,	199	95	216	106	425	624	14
la	218	95	225	106	425	624	14
estabilidad	227	95	270	106	425	624	14
macroeconómica	273	95	342	106	425	624	14
del	344	95	356	106	425	624	14
país.	359	95	377	106	425	624	14
Puesto	91	106	117	118	425	624	14
que	120	106	135	118	425	624	14
el	138	106	145	118	425	624	14
destino	148	106	177	118	425	624	14
principal	180	106	215	118	425	624	14
de	218	106	228	118	425	624	14
las	231	106	241	118	425	624	14
remesas	244	106	276	118	425	624	14
es	279	106	288	118	425	624	14
el	291	106	298	118	425	624	14
consumo	301	106	337	118	425	624	14
familiar	340	106	370	118	425	624	14
y	373	106	377	118	425	624	14
en	91	117	101	129	425	624	14
mucho	104	117	132	129	425	624	14
menor	135	117	161	129	425	624	14
medida	164	117	194	129	425	624	14
la	197	117	204	129	425	624	14
inversión	207	117	243	129	425	624	14
productiva,	246	117	291	129	425	624	14
resulta	294	117	320	129	425	624	14
falaz	323	117	342	129	425	624	14
suponer	345	117	377	129	425	624	14
que	91	129	106	140	425	624	14
puedan	111	129	142	140	425	624	14
convertirse	147	129	190	140	425	624	14
en	195	129	205	140	425	624	14
un	211	129	221	140	425	624	14
fondo	226	129	250	140	425	624	14
social	255	129	277	140	425	624	14
de	282	129	292	140	425	624	14
inversión	297	129	333	140	425	624	14
capaz	339	129	362	140	425	624	14
de	367	129	377	140	425	624	14
detonar	91	140	122	152	425	624	14
el	126	140	133	152	425	624	14
desarrollo	137	140	176	152	425	624	14
local	180	140	199	152	425	624	14
o	203	140	208	152	425	624	14
regional.	213	140	247	152	425	624	14
Más	251	140	268	152	425	624	14
aún,	272	140	289	152	425	624	14
ante	294	140	311	152	425	624	14
las	315	140	325	152	425	624	14
limitaciones	330	140	377	152	425	624	14
del	91	152	103	163	425	624	14
sistema	106	152	136	163	425	624	14
financiero	139	152	179	163	425	624	14
mexicano	182	152	221	163	425	624	14
para	224	152	242	163	425	624	14
proveer	245	152	276	163	425	624	14
de	279	152	289	163	425	624	14
recursos	293	152	325	163	425	624	14
crediticios	329	152	369	163	425	624	14
a	372	152	377	163	425	624	14
las	91	163	101	175	425	624	14
localidades	105	163	149	175	425	624	14
y	153	163	158	175	425	624	14
regiones	162	163	195	175	425	624	14
de	199	163	209	175	425	624	14
origen	213	163	238	175	425	624	14
de	242	163	252	175	425	624	14
los	256	163	267	175	425	624	14
migrantes,	271	163	312	175	425	624	14
el	316	163	323	175	425	624	14
esquema	327	163	363	175	425	624	14
de	367	163	377	175	425	624	14
microfinanzas	91	174	146	186	425	624	14
asociado	148	174	183	186	425	624	14
a	186	174	190	186	425	624	14
la	193	174	200	186	425	624	14
captación	202	174	241	186	425	624	14
de	243	174	253	186	425	624	14
remesas	256	174	288	186	425	624	14
dista	290	174	309	186	425	624	14
mucho	311	174	339	186	425	624	14
de	342	174	352	186	425	624	14
fungir	354	174	377	186	425	624	14
como	91	186	113	197	425	624	14
alternativa	116	186	157	197	425	624	14
de	160	186	170	197	425	624	14
desarrollo	173	186	212	197	425	624	14
a	214	186	219	197	425	624	14
esos	221	186	238	197	425	624	14
niveles	241	186	268	197	425	624	14
14	268	186	274	193	425	624	14
.	274	186	277	197	425	624	14
Puesto	91	197	117	209	425	624	14
que	121	197	137	209	425	624	14
las	141	197	151	209	425	624	14
remesas	156	197	188	209	425	624	14
han	192	197	207	209	425	624	14
demostrado	211	197	259	209	425	624	14
sus	263	197	275	209	425	624	14
limitaciones	279	197	327	209	425	624	14
para	331	197	349	209	425	624	14
elevar	353	197	377	209	425	624	14
el	91	209	98	220	425	624	14
ingreso	102	209	131	220	425	624	14
y	135	209	140	220	425	624	14
contrarrestar	144	209	194	220	425	624	14
la	199	209	206	220	425	624	14
riqueza	210	209	240	220	425	624	14
de	245	209	255	220	425	624	14
los	259	209	270	220	425	624	14
hogares	275	209	305	220	425	624	14
que	310	209	325	220	425	624	14
las	330	209	340	220	425	624	14
reciben,	345	209	377	220	425	624	14
difícilmente	91	220	138	232	425	624	14
pueden	142	220	173	232	425	624	14
suplir	178	220	199	232	425	624	14
las	204	220	214	232	425	624	14
responsabilidades	219	220	290	232	425	624	14
gubernamentales	294	220	362	232	425	624	14
en	367	220	377	232	425	624	14
materia	91	231	121	243	425	624	14
de	123	231	133	243	425	624	14
combate	136	231	171	243	425	624	14
a	173	231	178	243	425	624	14
la	181	231	187	243	425	624	14
pobreza	190	231	222	243	425	624	14
y	225	231	230	243	425	624	14
promoción	232	231	276	243	425	624	14
del	279	231	291	243	425	624	14
desarrollo	293	231	333	243	425	624	14
social.	335	231	360	243	425	624	14
La	91	243	100	254	425	624	14
creciente	108	243	144	254	425	624	14
conformación	152	243	207	254	425	624	14
de	215	243	225	254	425	624	14
hogares	232	243	263	254	425	624	14
con	271	243	285	254	425	624	14
vínculos	293	243	325	254	425	624	14
migratorios	333	243	377	254	425	624	14
internacionales	91	254	151	266	425	624	14
y	155	254	159	266	425	624	14
la	163	254	170	266	425	624	14
relación	173	254	205	266	425	624	14
que	209	254	224	266	425	624	14
guardan	228	254	261	266	425	624	14
con	264	254	279	266	425	624	14
factores	283	254	314	266	425	624	14
de	318	254	328	266	425	624	14
exclusión	332	254	369	266	425	624	14
y	373	254	377	266	425	624	14
dependencia	91	266	143	277	425	624	14
económica	149	266	193	277	425	624	14
–remesas	198	266	235	277	425	624	14
y	241	266	245	277	425	624	14
programas	251	266	293	277	425	624	14
gubernamentales	298	266	366	277	425	624	14
–	372	266	377	277	425	624	14
los	91	277	101	289	425	624	14
coloca	106	277	132	289	425	624	14
en	136	277	146	289	425	624	14
una	150	277	165	289	425	624	14
situación	169	277	204	289	425	624	14
de	208	277	218	289	425	624	14
desventaja	223	277	265	289	425	624	14
y	269	277	273	289	425	624	14
vulnerabilidad	277	277	334	289	425	624	14
social,	338	277	363	289	425	624	14
en	367	277	377	289	425	624	14
comparación	91	288	143	300	425	624	14
con	145	288	160	300	425	624	14
los	163	288	174	300	425	624	14
hogares	176	288	207	300	425	624	14
sin	209	288	220	300	425	624	14
migrantes	223	288	261	300	425	624	14
15	261	289	267	296	425	624	14
.	267	288	270	300	425	624	14
La	71	310	81	324	425	624	14
industria	83	310	124	324	425	624	14
de	126	310	138	324	425	624	14
la	140	310	149	324	425	624	14
migración:	151	310	199	324	425	624	14
impactos	202	310	243	324	425	624	14
y	246	310	251	324	425	624	14
limitaciones	253	310	309	324	425	624	14
La	71	326	81	338	425	624	14
llamada	86	326	119	338	425	624	14
industria	124	326	160	338	425	624	14
de	165	326	175	338	425	624	14
la	180	326	188	338	425	624	14
migración	193	326	234	338	425	624	14
ha	239	326	249	338	425	624	14
sido	254	326	272	338	425	624	14
considerada	277	326	327	338	425	624	14
como	332	326	356	338	425	624	14
una	361	326	377	338	425	624	14
cadena	48	339	79	351	425	624	14
de	83	339	93	351	425	624	14
actividades	98	339	144	351	425	624	14
económicas	148	339	198	351	425	624	14
que	203	339	219	351	425	624	14
se	223	339	232	351	425	624	14
derivan	236	339	267	351	425	624	14
directa	271	339	300	351	425	624	14
e	304	339	309	351	425	624	14
indirectamente	314	339	377	351	425	624	14
de	48	352	59	364	425	624	14
las	62	352	73	364	425	624	14
migraciones	77	352	127	364	425	624	14
internacionales	130	352	193	364	425	624	14
en	197	352	208	364	425	624	14
los	211	352	222	364	425	624	14
países	226	352	251	364	425	624	14
de	255	352	265	364	425	624	14
origen	269	352	295	364	425	624	14
y	299	352	303	364	425	624	14
destino.	307	352	340	364	425	624	14
Además	344	352	377	364	425	624	14
del	48	364	61	377	425	624	14
impacto	64	364	98	377	425	624	14
directo	101	364	131	377	425	624	14
sobre	134	364	156	377	425	624	14
las	159	364	170	377	425	624	14
familias,	173	364	207	377	425	624	14
la	210	364	217	377	425	624	14
migración	220	364	262	377	425	624	14
es	265	364	273	377	425	624	14
creadora	276	364	313	377	425	624	14
de	316	364	327	377	425	624	14
una	330	364	346	377	425	624	14
amplia	349	364	377	377	425	624	14
fábrica	48	377	76	390	425	624	14
de	79	377	89	390	425	624	14
actividades	91	377	138	390	425	624	14
con	140	377	155	390	425	624	14
impactos	158	377	195	390	425	624	14
multiplicadores	197	377	262	390	425	624	14
sobre	264	377	287	390	425	624	14
las	289	377	299	390	425	624	14
economías	302	377	347	390	425	624	14
locales	349	377	377	390	425	624	14
y	48	390	53	402	425	624	14
regionales,	57	390	102	402	425	624	14
sin	106	390	118	402	425	624	14
negar	122	390	145	402	425	624	14
que	150	390	166	402	425	624	14
tiene	170	390	191	402	425	624	14
también	196	390	230	402	425	624	14
consecuencias	234	390	295	402	425	624	14
negativas	299	390	337	402	425	624	14
en	342	390	352	402	425	624	14
estos	356	390	377	402	425	624	14
ámbitos,	48	403	84	415	425	624	14
como	88	403	112	415	425	624	14
es	117	403	125	415	425	624	14
el	130	403	137	415	425	624	14
caso	142	403	160	415	425	624	14
del	164	403	177	415	425	624	14
despoblamiento,	182	403	252	415	425	624	14
el	257	403	264	415	425	624	14
abandono	268	403	311	415	425	624	14
de	315	403	326	415	425	624	14
actividades	331	403	377	415	425	624	14
productivas	48	416	97	428	425	624	14
asociado	98	416	135	428	425	624	14
a	137	416	142	428	425	624	14
él	144	416	151	428	425	624	14
y	153	416	158	428	425	624	14
la	160	416	167	428	425	624	14
dependencia	169	416	224	428	425	624	14
cada	226	416	245	428	425	624	14
vez	247	416	262	428	425	624	14
más	263	416	280	428	425	624	14
crítica	282	416	307	428	425	624	14
de	309	416	320	428	425	624	14
las	322	416	332	428	425	624	14
remesas	334	416	368	428	425	624	14
16	368	416	374	424	425	624	14
.	374	416	377	428	425	624	14
Es	71	431	79	443	425	624	14
evidente,	84	431	123	443	425	624	14
por	128	431	142	443	425	624	14
tanto,	147	431	171	443	425	624	14
que	176	431	192	443	425	624	14
en	197	431	208	443	425	624	14
torno	213	431	235	443	425	624	14
a	240	431	245	443	425	624	14
la	250	431	257	443	425	624	14
economía	262	431	303	443	425	624	14
de	308	431	319	443	425	624	14
la	324	431	331	443	425	624	14
migración	336	431	377	443	425	624	14
concurren	48	443	91	456	425	624	14
tanto	96	443	118	456	425	624	14
ganadores	123	443	165	456	425	624	14
como	170	443	194	456	425	624	14
perdedores.	199	443	249	456	425	624	14
Por	254	443	268	456	425	624	14
un	273	443	284	456	425	624	14
lado,	289	443	310	456	425	624	14
a	315	443	320	456	425	624	14
través	325	443	349	456	425	624	14
de	354	443	365	456	425	624	14
la	370	443	377	456	425	624	14
demanda	48	456	88	469	425	624	14
de	91	456	102	469	425	624	14
bienes	105	456	132	469	425	624	14
y	136	456	140	469	425	624	14
servicios	144	456	179	469	425	624	14
asociados	182	456	222	469	425	624	14
a	226	456	231	469	425	624	14
las	234	456	245	469	425	624	14
remesas	248	456	282	469	425	624	14
han	285	456	301	469	425	624	14
surgido	304	456	334	469	425	624	14
empresas	338	456	377	469	425	624	14
que	48	469	64	481	425	624	14
se	67	469	76	481	425	624	14
benefician	79	469	123	481	425	624	14
de	126	469	136	481	425	624	14
sus	139	469	152	481	425	624	14
impactos	155	469	193	481	425	624	14
multiplicadores	196	469	260	481	425	624	14
a	263	469	268	481	425	624	14
nivel	271	469	291	481	425	624	14
local	294	469	313	481	425	624	14
y	316	469	321	481	425	624	14
regional.	324	469	360	481	425	624	14
Por	363	469	377	481	425	624	14
otro	48	482	65	494	425	624	14
lado,	69	482	90	494	425	624	14
la	93	482	100	494	425	624	14
transferencia	103	482	157	494	425	624	14
de	160	482	171	494	425	624	14
remesas	174	482	208	494	425	624	14
entraña	211	482	243	494	425	624	14
un	247	482	258	494	425	624	14
negocio	261	482	294	494	425	624	14
muy	297	482	316	494	425	624	14
lucrativo	319	482	355	494	425	624	14
para	359	482	377	494	425	624	14
empresas	48	495	87	507	425	624	14
como	91	495	114	507	425	624	14
Western	118	495	152	507	425	624	14
Union	155	495	182	507	425	624	14
y	185	495	190	507	425	624	14
Money	193	495	222	507	425	624	14
Gramm,	225	495	260	507	425	624	14
así	263	495	274	507	425	624	14
como	277	495	301	507	425	624	14
una	304	495	320	507	425	624	14
amplia	323	495	351	507	425	624	14
gama	355	495	377	507	425	624	14
14	48	529	53	535	425	624	14
15	48	549	53	554	425	624	14
16	48	559	53	564	425	624	14
CORTINA,	57	528	93	538	425	624	14
Jerónimo,	97	528	129	538	425	624	14
DE	133	528	143	538	425	624	14
LA	147	528	156	538	425	624	14
GARZA,	159	528	187	538	425	624	14
Rodolfo,	190	528	219	538	425	624	14
OCHOA-REZA,	223	528	275	538	425	624	14
Enrique.	279	528	307	538	425	624	14
Remesas:	311	528	342	538	425	624	14
límites	346	528	368	538	425	624	14
al	371	528	377	538	425	624	14
optimismo.	57	538	94	548	425	624	14
GASPAR	57	548	85	558	425	624	14
OLVERA,	87	548	118	558	425	624	14
op.	120	548	131	558	425	624	14
cit.	133	548	143	558	425	624	14
PAPADIMETRIOU,	57	558	119	568	425	624	14
Demetriou.	125	558	164	568	425	624	14
Reflections	170	558	206	568	425	624	14
on	212	558	221	568	425	624	14
the	227	558	238	568	425	624	14
Relationship	244	558	285	568	425	624	14
between	291	558	320	568	425	624	14
Migration	326	558	358	568	425	624	14
and	364	558	377	568	425	624	14
Development.	57	568	105	578	425	624	14
256	52	597	65	607	425	624	14
REMHU,	82	597	107	606	425	624	14
Rev.	109	597	121	606	425	624	14
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	14
Mobil.	157	597	175	606	425	624	14
Hum.,	177	597	196	606	425	624	14
Brasília,	198	597	220	606	425	624	14
v.	222	597	227	606	425	624	14
26,	229	597	238	606	425	624	14
n.	240	597	246	606	425	624	14
52,	248	597	257	606	425	624	14
abr.	259	597	270	606	425	624	14
2018,	272	597	289	606	425	624	14
p.	291	597	297	606	425	624	14
243-263	299	597	324	606	425	624	14
Raúl	245	18	258	28	425	624	15
Delgado	261	18	287	28	425	624	15
Wise,	289	18	307	28	425	624	15
Selene	309	18	330	28	425	624	15
Gaspar	332	18	354	28	425	624	15
Olvera	356	18	377	28	425	624	15
de	48	46	59	59	425	624	15
instituciones	64	46	115	59	425	624	15
bancarias	120	46	159	59	425	624	15
privadas	164	46	199	59	425	624	15
involucradas	204	46	256	59	425	624	15
en	261	46	271	59	425	624	15
el	276	46	283	59	425	624	15
negocio.	288	46	324	59	425	624	15
A	329	46	335	59	425	624	15
pesar	339	46	362	59	425	624	15
de	366	46	377	59	425	624	15
algunos	48	59	80	71	425	624	15
esfuerzos	84	59	122	71	425	624	15
e	126	59	131	71	425	624	15
iniciativas	135	59	176	71	425	624	15
de	180	59	190	71	425	624	15
organismos	194	59	241	71	425	624	15
internacionales	245	59	308	71	425	624	15
como	312	59	336	71	425	624	15
el	339	59	347	71	425	624	15
Banco	351	59	377	71	425	624	15
Interamericano	48	72	112	84	425	624	15
de	116	72	127	84	425	624	15
Desarrollo	131	72	174	84	425	624	15
para	178	72	197	84	425	624	15
disminuir	201	72	240	84	425	624	15
el	244	72	251	84	425	624	15
costo	255	72	277	84	425	624	15
de	282	72	292	84	425	624	15
las	296	72	307	84	425	624	15
transferencias	311	72	368	84	425	624	15
y	372	72	377	84	425	624	15
la	48	85	55	97	425	624	15
formación	60	85	103	97	425	624	15
de	107	85	118	97	425	624	15
un	123	85	134	97	425	624	15
sector	138	85	163	97	425	624	15
microfinanciero	168	85	234	97	425	624	15
vinculado	238	85	279	97	425	624	15
al	284	85	291	97	425	624	15
envío,	296	85	321	97	425	624	15
recepción	326	85	368	97	425	624	15
y	372	85	377	97	425	624	15
uso	48	97	63	110	425	624	15
local	66	97	86	110	425	624	15
de	89	97	100	110	425	624	15
remesas,	103	97	139	110	425	624	15
persisten	143	97	180	110	425	624	15
aún	183	97	199	110	425	624	15
–como	202	97	231	110	425	624	15
se	234	97	243	110	425	624	15
aprecia	246	97	277	110	425	624	15
en	280	97	291	110	425	624	15
el	294	97	302	110	425	624	15
cuadro	305	97	334	110	425	624	15
4–	338	97	348	110	425	624	15
costos	351	97	377	110	425	624	15
elevados	48	110	85	123	425	624	15
de	87	110	98	123	425	624	15
envío	101	110	124	123	425	624	15
de	127	110	137	123	425	624	15
remesas	140	110	174	123	425	624	15
de	176	110	187	123	425	624	15
Estados	190	110	221	123	425	624	15
Unidos	223	110	253	123	425	624	15
a	256	110	261	123	425	624	15
México	264	110	295	123	425	624	15
y	297	110	302	123	425	624	15
Centroamérica.	305	110	370	123	425	624	15
Cuadro	88	131	117	143	425	624	15
4.	120	131	127	143	425	624	15
Costo	130	131	153	143	425	624	15
promedio	155	131	196	143	425	624	15
del	198	131	211	143	425	624	15
envío	213	131	236	143	425	624	15
de	238	131	249	143	425	624	15
remesas	251	131	285	143	425	624	15
2010	288	131	308	143	425	624	15
y	310	131	315	143	425	624	15
2017	317	131	338	143	425	624	15
México	124	154	148	165	425	624	15
Costa	157	150	175	160	425	624	15
Rica*	157	159	174	169	425	624	15
El	196	150	202	160	425	624	15
Salvador	185	159	213	169	425	624	15
Guatemala	222	154	258	165	425	624	15
Honduras	266	154	297	165	425	624	15
Nicaragua	306	154	339	165	425	624	15
Panamá	348	154	374	165	425	624	15
Cuota	59	188	77	197	425	624	15
4.77	129	187	143	197	425	624	15
7.88	159	187	173	197	425	624	15
7.95	192	187	206	197	425	624	15
7.13	233	187	247	197	425	624	15
8.20	275	187	289	197	425	624	15
9.84	315	187	329	197	425	624	15
9.90	354	187	368	197	425	624	15
Margen	59	202	83	211	425	624	15
de	85	202	92	211	425	624	15
cambio	94	202	116	211	425	624	15
2.72	129	205	143	215	425	624	15
1.44	159	205	173	215	425	624	15
0	197	205	201	215	425	624	15
1.21	233	205	247	215	425	624	15
0	280	205	284	215	425	624	15
0	320	205	324	215	425	624	15
0	359	205	363	215	425	624	15
Costo	59	223	76	232	425	624	15
total	78	223	92	232	425	624	15
5.11	129	226	143	236	425	624	15
5.38	159	226	173	236	425	624	15
3.98	192	226	206	236	425	624	15
4.77	233	226	247	236	425	624	15
4.10	275	226	289	236	425	624	15
4.92	315	226	329	236	425	624	15
4.95	354	226	368	236	425	624	15
Costo	59	244	76	253	425	624	15
total	78	244	92	253	425	624	15
(USD)	94	245	108	253	425	624	15
10.20	127	243	145	253	425	624	15
10.76	157	243	175	253	425	624	15
7.95	192	243	206	253	425	624	15
9.55	233	243	247	253	425	624	15
8.20	275	243	289	253	425	624	15
9.85	315	243	329	253	425	624	15
9.90	354	243	368	253	425	624	15
Cuota	59	272	77	281	425	624	15
10.99	127	271	145	281	425	624	15
13.55	157	271	175	281	425	624	15
9.13	192	271	206	281	425	624	15
9.80	233	271	247	281	425	624	15
8.58	275	271	289	281	425	624	15
11.78	313	271	331	281	425	624	15
14.33	352	271	370	281	425	624	15
Margen	59	286	83	295	425	624	15
de	85	286	92	295	425	624	15
cambio	94	286	116	295	425	624	15
1.93	129	289	143	299	425	624	15
1.53	159	289	173	299	425	624	15
0	197	289	201	299	425	624	15
1.41	233	289	247	299	425	624	15
0.12	275	289	289	299	425	624	15
0	320	289	324	299	425	624	15
0	359	289	363	299	425	624	15
Costo	59	307	76	317	425	624	15
total	78	307	92	317	425	624	15
7.42	129	310	143	320	425	624	15
8.30	159	310	173	320	425	624	15
4.57	192	310	206	320	425	624	15
6.31	233	310	247	320	425	624	15
4.41	275	310	289	320	425	624	15
5.89	315	310	329	320	425	624	15
7.17	354	310	368	320	425	624	15
Costo	59	328	76	338	425	624	15
total	78	328	92	338	425	624	15
(USD)	94	329	108	337	425	624	15
14.85	127	328	145	338	425	624	15
16.61	157	328	175	338	425	624	15
9.13	192	328	206	338	425	624	15
12.61	231	328	249	338	425	624	15
8.82	275	328	289	338	425	624	15
11.79	313	328	331	338	425	624	15
14.33	352	328	370	338	425	624	15
2017	52	173	68	183	425	624	15
(por	59	210	69	218	425	624	15
ciento)	71	210	88	218	425	624	15
(por	59	231	69	239	425	624	15
ciento)	71	231	88	239	425	624	15
2010	52	257	68	267	425	624	15
(por	59	294	69	302	425	624	15
ciento)	71	294	88	302	425	624	15
(por	59	316	69	323	425	624	15
ciento)	71	316	88	323	425	624	15
*	54	343	57	351	425	624	15
Datos	59	343	76	351	425	624	15
corresponde	78	343	115	351	425	624	15
a	117	343	120	351	425	624	15
2015.	122	343	139	351	425	624	15
Fuente:	54	351	76	359	425	624	15
Elaboración	78	351	112	359	425	624	15
propia	114	351	133	359	425	624	15
datos	135	351	151	359	425	624	15
del	153	351	162	359	425	624	15
Banco	164	351	182	359	425	624	15
Mundial	184	351	209	359	425	624	15
(<https://remittanceprices.worldbank.org/>).	211	351	343	359	425	624	15
Más	71	369	88	381	425	624	15
aún,	93	369	111	381	425	624	15
como	116	369	140	381	425	624	15
parte	145	369	167	381	425	624	15
de	172	369	182	381	425	624	15
la	187	369	195	381	425	624	15
llamada	200	369	232	381	425	624	15
industria	237	369	273	381	425	624	15
de	278	369	289	381	425	624	15
la	294	369	301	381	425	624	15
migración:	306	369	351	381	425	624	15
a)	356	369	363	381	425	624	15
se	368	369	377	381	425	624	15
han	48	382	64	394	425	624	15
expandido	68	382	112	394	425	624	15
y	116	382	121	394	425	624	15
dinamizado	125	382	174	394	425	624	15
los	178	382	189	394	425	624	15
servicios	193	382	228	394	425	624	15
de	232	382	243	394	425	624	15
transporte	246	382	289	394	425	624	15
aéreo	292	382	316	394	425	624	15
y	320	382	324	394	425	624	15
terrestre	328	382	363	394	425	624	15
de	366	382	377	394	425	624	15
migrantes,	48	395	91	407	425	624	15
incluyendo	96	395	142	407	425	624	15
actividades	147	395	193	407	425	624	15
asociadas	198	395	238	407	425	624	15
al	242	395	249	407	425	624	15
turismo	254	395	285	407	425	624	15
paisano	290	395	322	407	425	624	15
e	326	395	331	407	425	624	15
incluso	336	395	365	407	425	624	15
al	370	395	377	407	425	624	15
traslado	48	407	81	420	425	624	15
de	84	407	95	420	425	624	15
cadáveres;	98	407	143	420	425	624	15
b)	147	407	155	420	425	624	15
se	158	407	167	420	425	624	15
ha	170	407	181	420	425	624	15
dado	184	407	205	420	425	624	15
un	209	407	220	420	425	624	15
importante	223	407	269	420	425	624	15
impulso	273	407	306	420	425	624	15
a	309	407	314	420	425	624	15
los	318	407	329	420	425	624	15
medios	332	407	363	420	425	624	15
de	366	407	377	420	425	624	15
telecomunicación	48	420	123	433	425	624	15
como	127	420	150	433	425	624	15
el	154	420	162	433	425	624	15
Internet	166	420	199	433	425	624	15
y	202	420	207	433	425	624	15
el	211	420	218	433	425	624	15
sistema	222	420	253	433	425	624	15
de	257	420	267	433	425	624	15
telecomunicaciones,	271	420	357	433	425	624	15
y	361	420	366	433	425	624	15
c)	370	420	377	433	425	624	15
se	48	433	57	445	425	624	15
ha	61	433	71	445	425	624	15
ampliado	75	433	114	445	425	624	15
y	118	433	123	445	425	624	15
diversificado	127	433	180	445	425	624	15
el	183	433	191	445	425	624	15
consumo	195	433	233	445	425	624	15
de	237	433	248	445	425	624	15
productos	252	433	294	445	425	624	15
y	298	433	302	445	425	624	15
bienes	306	433	333	445	425	624	15
culturales	337	433	377	445	425	624	15
originarios	48	446	92	458	425	624	15
de	94	446	105	458	425	624	15
los	108	446	119	458	425	624	15
países	122	446	147	458	425	624	15
y	149	446	154	458	425	624	15
localidades	157	446	203	458	425	624	15
de	206	446	217	458	425	624	15
origen	219	446	246	458	425	624	15
de	248	446	259	458	425	624	15
los	262	446	273	458	425	624	15
migrantes,	276	446	319	458	425	624	15
configurando	322	446	377	458	425	624	15
lo	48	459	56	471	425	624	15
que	59	459	75	471	425	624	15
conoce	78	459	108	471	425	624	15
como	111	459	135	471	425	624	15
mercado	138	459	175	471	425	624	15
nostálgico	177	459	219	471	425	624	15
o	222	459	227	471	425	624	15
paisano.	230	459	265	471	425	624	15
Sin	71	474	84	486	425	624	15
embrago,	88	474	128	486	425	624	15
ante	132	474	150	486	425	624	15
el	154	474	161	486	425	624	15
relativamente	166	474	223	486	425	624	15
escaso	227	474	254	486	425	624	15
desarrollo	258	474	299	486	425	624	15
de	303	474	314	486	425	624	15
la	318	474	325	486	425	624	15
comunidad	329	474	377	486	425	624	15
empresarial	48	486	97	499	425	624	15
migrante,	100	486	140	499	425	624	15
las	144	486	154	499	425	624	15
actividades	158	486	205	499	425	624	15
de	208	486	219	499	425	624	15
la	223	486	230	499	425	624	15
llamada	234	486	267	499	425	624	15
industria	270	486	307	499	425	624	15
de	310	486	321	499	425	624	15
la	325	486	332	499	425	624	15
migración	336	486	377	499	425	624	15
tienden	48	499	80	512	425	624	15
a	85	499	90	512	425	624	15
ser	94	499	106	512	425	624	15
aprovechadas	111	499	169	512	425	624	15
por	173	499	188	512	425	624	15
las	192	499	203	512	425	624	15
grandes	208	499	240	512	425	624	15
corporaciones	245	499	304	512	425	624	15
multinacionales,	309	499	377	512	425	624	15
principalmente	48	512	112	524	425	624	15
de	115	512	125	524	425	624	15
los	129	512	140	524	425	624	15
países	143	512	168	524	425	624	15
receptores,	172	512	218	524	425	624	15
y	221	512	226	524	425	624	15
en	229	512	240	524	425	624	15
menor	243	512	271	524	425	624	15
medida	274	512	306	524	425	624	15
de	309	512	320	524	425	624	15
los	323	512	334	524	425	624	15
emisores.	338	512	377	524	425	624	15
Tal	48	525	60	537	425	624	15
es	62	525	71	537	425	624	15
el	74	525	81	537	425	624	15
caso	84	525	102	537	425	624	15
de	105	525	115	537	425	624	15
las	118	525	129	537	425	624	15
tiendas	131	525	161	537	425	624	15
Coppel,	164	525	197	537	425	624	15
Elektra,	200	525	231	537	425	624	15
Famsa	233	525	259	537	425	624	15
(36.8	262	525	284	537	425	624	15
por	287	525	301	537	425	624	15
ciento),	304	525	335	537	425	624	15
empresas	338	525	377	537	425	624	15
como	48	538	72	550	425	624	15
Western	77	538	112	550	425	624	15
Union,	117	538	146	550	425	624	15
Money	152	538	181	550	425	624	15
Gramm,	186	538	221	550	425	624	15
etc	226	538	239	550	425	624	15
(26.6	244	538	266	550	425	624	15
por	272	538	286	550	425	624	15
ciento)	291	538	320	550	425	624	15
y	325	538	330	550	425	624	15
sucursales	335	538	377	550	425	624	15
bancarias	48	550	88	563	425	624	15
(13.7	90	550	112	563	425	624	15
por	115	550	129	563	425	624	15
ciento),	132	550	163	563	425	624	15
estos	166	550	186	563	425	624	15
tres	189	550	204	563	425	624	15
medios	206	550	237	563	425	624	15
agrupan	239	550	273	563	425	624	15
el	276	550	283	563	425	624	15
77.1	286	550	305	563	425	624	15
por	308	550	322	563	425	624	15
ciento	324	550	350	563	425	624	15
de	353	550	364	563	425	624	15
las	366	550	377	563	425	624	15
remesas	48	563	82	576	425	624	15
que	85	563	101	576	425	624	15
ingresan	103	563	138	576	425	624	15
a	141	563	146	576	425	624	15
México	148	563	179	576	425	624	15
(véase	182	563	208	576	425	624	15
cuadro	211	563	240	576	425	624	15
5).	243	563	254	576	425	624	15
REMHU,	101	598	126	606	425	624	15
Rev.	128	598	139	606	425	624	15
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	15
Mobil.	175	598	194	606	425	624	15
Hum.,	196	598	214	606	425	624	15
Brasília,	216	598	239	606	425	624	15
v.	241	598	245	606	425	624	15
26,	247	598	257	606	425	624	15
n.	259	598	264	606	425	624	15
52,	266	598	276	606	425	624	15
abr.	278	598	289	606	425	624	15
2018,	291	598	308	606	425	624	15
p.	310	598	316	606	425	624	15
243-263	318	598	343	606	425	624	15
257	360	597	373	607	425	624	15
Confrontando	48	18	92	28	425	624	16
el	94	18	100	28	425	624	16
discurso	102	18	127	28	425	624	16
dominante:	129	18	166	28	425	624	16
las	168	18	176	28	425	624	16
remesas	178	18	203	28	425	624	16
bajo	205	18	219	28	425	624	16
el	221	18	227	28	425	624	16
prisma	229	18	250	28	425	624	16
de	252	18	260	28	425	624	16
la	262	18	267	28	425	624	16
experiencia	269	18	306	28	425	624	16
mexicana	308	18	338	28	425	624	16
Cuadro	80	46	110	59	425	624	16
5.	112	46	120	59	425	624	16
Empresas	122	46	162	59	425	624	16
que	164	46	180	59	425	624	16
participan	183	46	225	59	425	624	16
en	227	46	237	59	425	624	16
el	239	46	247	59	425	624	16
negocio	249	46	282	59	425	624	16
de	284	46	294	59	425	624	16
las	297	46	308	59	425	624	16
remesas	310	46	345	59	425	624	16
Total	263	65	279	75	425	624	16
Urbano	301	65	325	75	425	624	16
Rural	347	65	364	75	425	624	16
Tiendas	52	79	77	89	425	624	16
(Coppel,	79	79	106	89	425	624	16
Elektra,	108	79	132	89	425	624	16
Famsa)	134	79	157	89	425	624	16
36.8	264	79	278	89	425	624	16
36.8	306	79	320	89	425	624	16
36.7	349	79	363	89	425	624	16
Remesadora	52	93	93	103	425	624	16
(Western	94	93	124	103	425	624	16
Union,	126	93	148	103	425	624	16
Money	149	93	172	103	425	624	16
Gram,	174	93	194	103	425	624	16
etc.)	196	93	210	103	425	624	16
26.6	264	93	278	103	425	624	16
32.3	306	93	320	103	425	624	16
19.9	349	93	363	103	425	624	16
En	52	107	60	117	425	624	16
una	62	107	74	117	425	624	16
sucursal	76	107	103	117	425	624	16
bancaria	104	107	132	117	425	624	16
(orden	134	107	156	117	425	624	16
de	157	107	166	117	425	624	16
pago	167	107	183	117	425	624	16
o	185	107	189	117	425	624	16
cheque)	191	107	218	117	425	624	16
13.7	264	107	278	117	425	624	16
9.3	308	107	318	117	425	624	16
18.9	349	107	363	117	425	624	16
Cuenta	52	121	75	131	425	624	16
Bancaria	77	121	105	131	425	624	16
9.5	266	121	276	131	425	624	16
12.8	306	121	320	131	425	624	16
5.5	351	121	361	131	425	624	16
Familiar	52	135	78	145	425	624	16
o	80	135	84	145	425	624	16
conocido(a)	86	135	124	145	425	624	16
6.3	266	135	276	145	425	624	16
5.3	308	135	318	145	425	624	16
7.5	351	135	361	145	425	624	16
Telecomm	52	149	85	159	425	624	16
o	87	149	92	159	425	624	16
Sepomex	93	149	123	159	425	624	16
6.3	266	149	276	159	425	624	16
2.1	308	149	318	159	425	624	16
10.3	349	149	363	159	425	624	16
Supermercado	52	163	100	173	425	624	16
2.1	266	163	276	173	425	624	16
4.3	308	163	318	173	425	624	16
0.6	351	163	361	173	425	624	16
Transferencia	52	177	95	187	425	624	16
electrónica	97	177	133	187	425	624	16
1.8	266	177	276	187	425	624	16
3.6	308	177	318	187	425	624	16
1.0	351	177	361	187	425	624	16
Otro	52	191	67	201	425	624	16
4.7	266	191	276	201	425	624	16
4.1	308	191	318	201	425	624	16
6.8	351	191	361	201	425	624	16
Fuente.	53	207	75	215	425	624	16
Elaboración	77	207	111	215	425	624	16
propia	113	207	132	215	425	624	16
con	134	207	145	215	425	624	16
base	147	207	160	215	425	624	16
en	162	207	169	215	425	624	16
INEGI,	171	207	191	215	425	624	16
Encuesta	193	207	219	215	425	624	16
Nacional	220	207	247	215	425	624	16
de	249	207	256	215	425	624	16
Inclusión	258	207	284	215	425	624	16
Financiera	286	207	316	215	425	624	16
(INIF,	318	207	333	215	425	624	16
2015).	335	207	354	215	425	624	16
En	71	224	81	236	425	624	16
un	86	224	97	236	425	624	16
sentido	101	224	132	236	425	624	16
más	136	224	153	236	425	624	16
amplio,	157	224	189	236	425	624	16
la	193	224	200	236	425	624	16
vida	205	224	222	236	425	624	16
transnacional	227	224	282	236	425	624	16
ha	287	224	297	236	425	624	16
dado	301	224	323	236	425	624	16
lugar	327	224	348	236	425	624	16
a	352	224	357	236	425	624	16
una	361	224	377	236	425	624	16
amplia	48	236	76	249	425	624	16
gama	81	236	103	249	425	624	16
de	108	236	118	249	425	624	16
actividades	123	236	169	249	425	624	16
económicas	174	236	223	249	425	624	16
en	228	236	238	249	425	624	16
los	243	236	254	249	425	624	16
lugares	258	236	287	249	425	624	16
de	292	236	302	249	425	624	16
origen	307	236	333	249	425	624	16
y	337	236	342	249	425	624	16
destino	346	236	377	249	425	624	16
inscritas	48	249	81	262	425	624	16
en	84	249	95	262	425	624	16
la	98	249	105	262	425	624	16
lógica	108	249	133	262	425	624	16
y	136	249	140	262	425	624	16
dinámica	144	249	182	262	425	624	16
global	185	249	210	262	425	624	16
del	213	249	226	262	425	624	16
desarrollo	229	249	271	262	425	624	16
económico	274	249	321	262	425	624	16
de	324	249	334	262	425	624	16
los	338	249	349	262	425	624	16
países	352	249	377	262	425	624	16
que	48	262	64	274	425	624	16
encabezan	68	262	113	274	425	624	16
los	117	262	128	274	425	624	16
procesos	132	262	169	274	425	624	16
de	172	262	183	274	425	624	16
globalización	187	262	241	274	425	624	16
neoliberal,	245	262	290	274	425	624	16
como	293	262	317	274	425	624	16
es	321	262	329	274	425	624	16
el	333	262	341	274	425	624	16
caso	344	262	363	274	425	624	16
de	366	262	377	274	425	624	16
Estados	48	275	79	287	425	624	16
Unidos.	82	275	115	287	425	624	16
Lo	119	275	129	287	425	624	16
importante	132	275	179	287	425	624	16
a	182	275	187	287	425	624	16
destacar	190	275	225	287	425	624	16
es	228	275	237	287	425	624	16
que	240	275	257	287	425	624	16
más	260	275	277	287	425	624	16
allá	280	275	294	287	425	624	16
de	298	275	308	287	425	624	16
la	312	275	319	287	425	624	16
modificación	322	275	377	287	425	624	16
de	48	288	59	300	425	624	16
los	62	288	73	300	425	624	16
patrones	76	288	112	300	425	624	16
de	114	288	125	300	425	624	16
consumo	128	288	166	300	425	624	16
tanto	169	288	190	300	425	624	16
en	193	288	203	300	425	624	16
los	206	288	217	300	425	624	16
lugares	220	288	249	300	425	624	16
de	252	288	262	300	425	624	16
origen	265	288	291	300	425	624	16
como	294	288	318	300	425	624	16
de	321	288	331	300	425	624	16
destino,	334	288	367	300	425	624	16
la	370	288	377	300	425	624	16
llamada	48	300	81	313	425	624	16
industria	84	300	120	313	425	624	16
de	123	300	134	313	425	624	16
la	137	300	144	313	425	624	16
migración	147	300	188	313	425	624	16
se	191	300	200	313	425	624	16
inserta	203	300	230	313	425	624	16
en	233	300	244	313	425	624	16
el	247	300	254	313	425	624	16
engranaje	257	300	298	313	425	624	16
que	301	300	317	313	425	624	16
reproduce	320	300	363	313	425	624	16
las	366	300	377	313	425	624	16
asimetrías	48	313	89	326	425	624	16
y	93	313	97	326	425	624	16
mantiene	101	313	140	326	425	624	16
el	144	313	151	326	425	624	16
statu	155	313	174	326	425	624	16
quo	178	313	194	326	425	624	16
entre	197	313	219	326	425	624	16
los	223	313	234	326	425	624	16
países	237	313	262	326	425	624	16
de	266	313	277	326	425	624	16
origen	280	313	306	326	425	624	16
y	310	313	314	326	425	624	16
destino	318	313	348	326	425	624	16
de	352	313	362	326	425	624	16
los	366	313	377	326	425	624	16
migrantes	48	326	89	338	425	624	16
17	89	327	95	334	425	624	16
.	95	326	98	338	425	624	16
¿Quién	71	350	104	364	425	624	16
subsidia	106	350	143	364	425	624	16
a	146	350	151	364	425	624	16
quién?:	154	350	188	364	425	624	16
estimación	190	350	240	364	425	624	16
en	243	350	254	364	425	624	16
sentido	256	350	290	364	425	624	16
amplio	293	350	325	364	425	624	16
del	327	350	341	364	425	624	16
costo	344	350	368	364	425	624	16
de	48	363	60	378	425	624	16
las	62	363	75	378	425	624	16
remesas	77	363	115	378	425	624	16
Nuestro	71	380	104	392	425	624	16
análisis	110	380	140	392	425	624	16
de	146	380	156	392	425	624	16
la	162	380	169	392	425	624	16
relación	175	380	209	392	425	624	16
entre	215	380	237	392	425	624	16
remesas	243	380	276	392	425	624	16
y	282	380	287	392	425	624	16
desarrollo	293	380	334	392	425	624	16
quedaría	340	380	377	392	425	624	16
incompleto	48	392	96	405	425	624	16
si	101	392	107	405	425	624	16
no	111	392	122	405	425	624	16
consideramos	127	392	185	405	425	624	16
una	190	392	205	405	425	624	16
dimensión	210	392	254	405	425	624	16
crítica	259	392	284	405	425	624	16
de	289	392	299	405	425	624	16
las	304	392	315	405	425	624	16
remesas,	320	392	356	405	425	624	16
que	361	392	377	405	425	624	16
por	48	405	63	418	425	624	16
lo	66	405	74	418	425	624	16
general	77	405	108	418	425	624	16
ha	111	405	121	418	425	624	16
sido	125	405	142	418	425	624	16
ofuscada	145	405	183	418	425	624	16
en	186	405	197	418	425	624	16
la	200	405	207	418	425	624	16
literatura	211	405	248	418	425	624	16
disponible	251	405	295	418	425	624	16
en	298	405	309	418	425	624	16
la	312	405	319	418	425	624	16
materia.	323	405	357	418	425	624	16
Nos	361	405	377	418	425	624	16
referimos	48	418	87	430	425	624	16
al	90	418	97	430	425	624	16
costo	99	418	121	430	425	624	16
en	123	418	134	430	425	624	16
sentido	136	418	167	430	425	624	16
amplio	169	418	198	430	425	624	16
–i.e.	200	418	218	430	425	624	16
más	221	418	237	430	425	624	16
allá	239	418	254	430	425	624	16
de	256	418	267	430	425	624	16
los	269	418	280	430	425	624	16
costos	283	418	308	430	425	624	16
de	311	418	321	430	425	624	16
transferencia	323	418	377	430	425	624	16
o	48	431	54	443	425	624	16
envío–	56	431	84	443	425	624	16
de	87	431	98	443	425	624	16
las	100	431	111	443	425	624	16
remesas	114	431	147	443	425	624	16
para	150	431	168	443	425	624	16
los	171	431	182	443	425	624	16
países	185	431	210	443	425	624	16
de	212	431	223	443	425	624	16
origen	226	431	252	443	425	624	16
de	255	431	265	443	425	624	16
los	268	431	279	443	425	624	16
migrantes.	282	431	325	443	425	624	16
Al	328	431	336	443	425	624	16
respecto,	339	431	377	443	425	624	16
resulta	48	444	76	456	425	624	16
importante	78	444	124	456	425	624	16
advertir	127	444	159	456	425	624	16
que	162	444	178	456	425	624	16
además	181	444	213	456	425	624	16
del	215	444	228	456	425	624	16
beneficio	231	444	270	456	425	624	16
económico	273	444	319	456	425	624	16
que	322	444	338	456	425	624	16
implican	341	444	377	456	425	624	16
las	48	456	59	469	425	624	16
remesas	62	456	95	469	425	624	16
para	98	456	117	469	425	624	16
el	120	456	127	469	425	624	16
país	130	456	146	469	425	624	16
de	149	456	160	469	425	624	16
origen,	163	456	192	469	425	624	16
las	195	456	206	469	425	624	16
familias	209	456	240	469	425	624	16
y	243	456	248	469	425	624	16
las	251	456	261	469	425	624	16
empresas	264	456	303	469	425	624	16
relacionadas	306	456	359	469	425	624	16
con	361	456	377	469	425	624	16
la	48	469	55	482	425	624	16
llamada	59	469	92	482	425	624	16
industria	96	469	132	482	425	624	16
de	136	469	147	482	425	624	16
la	151	469	158	482	425	624	16
migración,	162	469	206	482	425	624	16
la	210	469	217	482	425	624	16
migración	221	469	262	482	425	624	16
y	266	469	271	482	425	624	16
la	275	469	282	482	425	624	16
posibilidad	286	469	332	482	425	624	16
de	336	469	346	482	425	624	16
recibir	350	469	377	482	425	624	16
remesas	48	482	82	494	425	624	16
implica	86	482	117	494	425	624	16
un	122	482	132	494	425	624	16
costo	137	482	159	494	425	624	16
primigenio	164	482	209	494	425	624	16
para	213	482	232	494	425	624	16
el	236	482	244	494	425	624	16
país	248	482	265	494	425	624	16
de	269	482	280	494	425	624	16
origen.	285	482	314	494	425	624	16
Los	318	482	332	494	425	624	16
migrantes	337	482	377	494	425	624	16
no	48	495	59	507	425	624	16
crecen	63	495	91	507	425	624	16
por	95	495	109	507	425	624	16
generación	113	495	159	507	425	624	16
espontánea	163	495	211	507	425	624	16
ni	214	495	222	507	425	624	16
adquieren	226	495	269	507	425	624	16
la	273	495	280	507	425	624	16
educación	283	495	327	507	425	624	16
que	331	495	347	507	425	624	16
tienen	351	495	377	507	425	624	16
al	48	508	55	520	425	624	16
momento	59	508	100	520	425	624	16
en	103	508	114	520	425	624	16
que	118	508	134	520	425	624	16
emigran	137	508	171	520	425	624	16
sin	175	508	186	520	425	624	16
costo	190	508	212	520	425	624	16
alguno.	216	508	246	520	425	624	16
En	250	508	260	520	425	624	16
efecto,	264	508	293	520	425	624	16
la	296	508	303	520	425	624	16
inserción	307	508	345	520	425	624	16
laboral	349	508	377	520	425	624	16
de	48	520	59	533	425	624	16
los	63	520	74	533	425	624	16
migrantes	78	520	119	533	425	624	16
mexicanos	123	520	167	533	425	624	16
en	171	520	182	533	425	624	16
Estados	186	520	216	533	425	624	16
Unidos	220	520	250	533	425	624	16
implica	254	520	285	533	425	624	16
una	289	520	305	533	425	624	16
transferencia	309	520	362	533	425	624	16
de	366	520	377	533	425	624	16
recursos	48	533	83	546	425	624	16
derivados	85	533	125	546	425	624	16
de	128	533	138	546	425	624	16
los	140	533	152	546	425	624	16
costos	154	533	180	546	425	624	16
de	182	533	193	546	425	624	16
reproducción	195	533	251	546	425	624	16
educativa	254	533	294	546	425	624	16
y	296	533	301	546	425	624	16
social	303	533	326	546	425	624	16
de	329	533	339	546	425	624	16
la	342	533	349	546	425	624	16
fuerza	351	533	377	546	425	624	16
17	48	568	53	574	425	624	16
GUARNIZO,	57	568	99	578	425	624	16
Luis	102	568	115	578	425	624	16
Eduardo.	117	568	147	578	425	624	16
The	149	568	162	578	425	624	16
economics	164	568	200	578	425	624	16
of	203	568	209	578	425	624	16
transnational	211	568	254	578	425	624	16
living.	256	568	277	578	425	624	16
258	52	597	65	607	425	624	16
REMHU,	82	597	107	606	425	624	16
Rev.	109	597	121	606	425	624	16
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	16
Mobil.	157	597	175	606	425	624	16
Hum.,	177	597	196	606	425	624	16
Brasília,	198	597	220	606	425	624	16
v.	222	597	227	606	425	624	16
26,	229	597	238	606	425	624	16
n.	240	597	246	606	425	624	16
52,	248	597	257	606	425	624	16
abr.	259	597	270	606	425	624	16
2018,	272	597	289	606	425	624	16
p.	291	597	297	606	425	624	16
243-263	299	597	324	606	425	624	16
Raúl	245	18	258	28	425	624	17
Delgado	261	18	287	28	425	624	17
Wise,	289	18	307	28	425	624	17
Selene	309	18	330	28	425	624	17
Gaspar	332	18	354	28	425	624	17
Olvera	356	18	377	28	425	624	17
de	48	46	59	59	425	624	17
trabajo.	62	46	94	59	425	624	17
Estos	97	46	118	59	425	624	17
costos	121	46	146	59	425	624	17
fueron	150	46	177	59	425	624	17
cubiertos	180	46	219	59	425	624	17
en	222	46	233	59	425	624	17
México	236	46	267	59	425	624	17
a	270	46	275	59	425	624	17
través	278	46	302	59	425	624	17
de	306	46	316	59	425	624	17
programas	320	46	363	59	425	624	17
de	366	46	377	59	425	624	17
educación,	48	59	95	71	425	624	17
salud	98	59	120	71	425	624	17
y	124	59	128	71	425	624	17
asistencia	132	59	172	71	425	624	17
social.	175	59	201	71	425	624	17
La	205	59	215	71	425	624	17
migración	218	59	260	71	425	624	17
laboral	264	59	292	71	425	624	17
representa,	296	59	343	71	425	624	17
en	346	59	357	71	425	624	17
este	360	59	377	71	425	624	17
sentido,	48	72	81	84	425	624	17
un	86	72	97	84	425	624	17
ahorro	101	72	129	84	425	624	17
en	134	72	144	84	425	624	17
términos	149	72	185	84	425	624	17
de	190	72	201	84	425	624	17
la	205	72	212	84	425	624	17
formación	217	72	259	84	425	624	17
de	264	72	275	84	425	624	17
fuerza	279	72	305	84	425	624	17
de	310	72	320	84	425	624	17
trabajo	325	72	354	84	425	624	17
para	359	72	377	84	425	624	17
Estados	48	85	79	97	425	624	17
Unidos	82	85	112	97	425	624	17
y	115	85	119	97	425	624	17
un	122	85	133	97	425	624	17
costo	136	85	158	97	425	624	17
para	160	85	179	97	425	624	17
México.	182	85	215	97	425	624	17
Partiendo	71	100	111	112	425	624	17
de	116	100	127	112	425	624	17
las	132	100	142	112	425	624	17
consideraciones	147	100	214	112	425	624	17
anteriores,	219	100	263	112	425	624	17
al	268	100	275	112	425	624	17
considerar	280	100	324	112	425	624	17
el	329	100	336	112	425	624	17
nivel	341	100	361	112	425	624	17
de	366	100	377	112	425	624	17
escolaridad	48	112	96	125	425	624	17
de	101	112	112	125	425	624	17
los	117	112	129	125	425	624	17
migrantes	134	112	174	125	425	624	17
mexicanos	180	112	224	125	425	624	17
que	230	112	246	125	425	624	17
arribaron	251	112	289	125	425	624	17
por	295	112	309	125	425	624	17
vez	315	112	329	125	425	624	17
primera	334	112	367	125	425	624	17
a	372	112	377	125	425	624	17
Estados	48	125	79	138	425	624	17
Unidos	83	125	113	138	425	624	17
y	117	125	122	138	425	624	17
el	126	125	133	138	425	624	17
costo	138	125	160	138	425	624	17
implícito	164	125	200	138	425	624	17
en	204	125	215	138	425	624	17
la	219	125	226	138	425	624	17
formación	230	125	273	138	425	624	17
de	277	125	288	138	425	624	17
la	292	125	299	138	425	624	17
fuerza	303	125	329	138	425	624	17
de	333	125	344	138	425	624	17
trabajo	348	125	377	138	425	624	17
tomando	48	138	86	150	425	624	17
como	90	138	114	150	425	624	17
referente	118	138	156	150	425	624	17
los	159	138	171	150	425	624	17
costos	175	138	200	150	425	624	17
correspondientes	204	138	276	150	425	624	17
a	280	138	284	150	425	624	17
los	288	138	300	150	425	624	17
diferentes	303	138	345	150	425	624	17
niveles	348	138	377	150	425	624	17
de	48	151	59	163	425	624	17
educación	61	151	105	163	425	624	17
pública	108	151	138	163	425	624	17
en	141	151	152	163	425	624	17
México,	154	151	188	163	425	624	17
es	191	151	199	163	425	624	17
posible	202	151	232	163	425	624	17
sostener	234	151	269	163	425	624	17
que	271	151	287	163	425	624	17
entre	290	151	312	163	425	624	17
1994	314	151	336	163	425	624	17
y	339	151	343	163	425	624	17
2008	346	151	368	163	425	624	17
18	368	152	374	159	425	624	17
,	374	151	377	163	425	624	17
el	48	164	56	176	425	624	17
país	58	164	75	176	425	624	17
transfirió	78	164	114	176	425	624	17
83	117	164	128	176	425	624	17
mil	130	164	144	176	425	624	17
millones	146	164	181	176	425	624	17
de	184	164	195	176	425	624	17
dólares	197	164	228	176	425	624	17
(a	230	164	238	176	425	624	17
precios	241	164	271	176	425	624	17
de	273	164	284	176	425	624	17
2008)	287	164	311	176	425	624	17
a	314	164	319	176	425	624	17
su	322	164	331	176	425	624	17
vecino	334	164	361	176	425	624	17
del	364	164	377	176	425	624	17
norte.	48	176	73	189	425	624	17
Más	76	176	93	189	425	624	17
aún,	97	176	115	189	425	624	17
haciendo	119	176	158	189	425	624	17
esta	161	176	177	189	425	624	17
misma	181	176	208	189	425	624	17
estimación	212	176	257	189	425	624	17
bajo	260	176	279	189	425	624	17
el	282	176	289	189	425	624	17
supuesto	293	176	330	189	425	624	17
alterno	334	176	363	189	425	624	17
de	366	176	377	189	425	624	17
que	48	189	64	202	425	624	17
los	67	189	79	202	425	624	17
niveles	82	189	110	202	425	624	17
de	113	189	124	202	425	624	17
escolaridad	127	189	175	202	425	624	17
que	178	189	194	202	425	624	17
los	197	189	208	202	425	624	17
migrantes	211	189	251	202	425	624	17
mexicanos	254	189	299	202	425	624	17
trajeron	302	189	335	202	425	624	17
consigo	338	189	369	202	425	624	17
a	372	189	377	202	425	624	17
Estados	48	202	79	214	425	624	17
Unidos	82	202	112	214	425	624	17
se	114	202	123	214	425	624	17
hubieran	126	202	163	214	425	624	17
alcanzado	166	202	208	214	425	624	17
en	211	202	222	214	425	624	17
las	224	202	235	214	425	624	17
escuelas	238	202	272	214	425	624	17
públicas	275	202	309	214	425	624	17
de	312	202	322	214	425	624	17
ese	325	202	339	214	425	624	17
país	341	202	358	214	425	624	17
19	358	203	364	210	425	624	17
,	364	202	367	214	425	624	17
el	370	202	377	214	425	624	17
costo	48	215	70	227	425	624	17
educativo	72	215	113	227	425	624	17
habría	115	215	142	227	425	624	17
sido	144	215	161	227	425	624	17
de	163	215	174	227	425	624	17
613	176	215	192	227	425	624	17
mil	194	215	207	227	425	624	17
millones	209	215	244	227	425	624	17
de	246	215	257	227	425	624	17
dólares	259	215	289	227	425	624	17
(a	291	215	299	227	425	624	17
precios	301	215	331	227	425	624	17
constantes	333	215	377	227	425	624	17
de	48	228	59	240	425	624	17
2008)	62	228	86	240	425	624	17
en	89	228	100	240	425	624	17
el	102	228	110	240	425	624	17
mismo	112	228	140	240	425	624	17
periodo.	143	228	179	240	425	624	17
Si	71	243	78	255	425	624	17
además	82	243	114	255	425	624	17
del	118	243	131	255	425	624	17
costo	135	243	157	255	425	624	17
educativo,	161	243	205	255	425	624	17
consideramos	209	243	266	255	425	624	17
que	270	243	286	255	425	624	17
la	290	243	297	255	425	624	17
migración	301	243	343	255	425	624	17
implica	346	243	377	255	425	624	17
una	48	255	64	268	425	624	17
transferencia	67	255	120	268	425	624	17
de	123	255	134	268	425	624	17
recursos	137	255	171	268	425	624	17
invertidos	174	255	215	268	425	624	17
en	218	255	229	268	425	624	17
la	232	255	239	268	425	624	17
reproducción	242	255	298	268	425	624	17
social	301	255	324	268	425	624	17
de	327	255	338	268	425	624	17
la	341	255	348	268	425	624	17
fuerza	351	255	377	268	425	624	17
de	48	268	59	281	425	624	17
trabajo	63	268	93	281	425	624	17
antes	97	268	119	281	425	624	17
de	123	268	134	281	425	624	17
que	138	268	154	281	425	624	17
emigre.	159	268	190	281	425	624	17
Estos	195	268	215	281	425	624	17
recursos	220	268	254	281	425	624	17
incluyen	259	268	294	281	425	624	17
una	299	268	314	281	425	624	17
diversidad	319	268	362	281	425	624	17
de	366	268	377	281	425	624	17
rubros	48	281	75	293	425	624	17
como	78	281	102	293	425	624	17
el	104	281	112	293	425	624	17
bienestar	115	281	153	293	425	624	17
público,	156	281	190	293	425	624	17
programas	193	281	237	293	425	624	17
sociales	240	281	271	293	425	624	17
y	274	281	279	293	425	624	17
gastos	282	281	307	293	425	624	17
familiares	310	281	350	293	425	624	17
(entre	353	281	377	293	425	624	17
ellos	48	294	67	306	425	624	17
una	70	294	86	306	425	624	17
porción	90	294	122	306	425	624	17
notable	125	294	157	306	425	624	17
de	160	294	171	306	425	624	17
las	174	294	185	306	425	624	17
remesas,	188	294	225	306	425	624	17
que	228	294	244	306	425	624	17
contribuyen	248	294	298	306	425	624	17
a	302	294	306	306	425	624	17
la	310	294	317	306	425	624	17
formación	320	294	363	306	425	624	17
de	366	294	377	306	425	624	17
la	48	307	55	319	425	624	17
nueva	59	307	84	319	425	624	17
fuerza	87	307	113	319	425	624	17
laboral	116	307	145	319	425	624	17
emigrante).	148	307	195	319	425	624	17
Se	199	307	208	319	425	624	17
trata	212	307	230	319	425	624	17
de	234	307	244	319	425	624	17
costos	247	307	273	319	425	624	17
que	276	307	292	319	425	624	17
de	296	307	306	319	425	624	17
suyo	309	307	329	319	425	624	17
difíciles	332	307	363	319	425	624	17
de	366	307	377	319	425	624	17
medir,	48	319	75	332	425	624	17
pero	78	319	98	332	425	624	17
que	101	319	117	332	425	624	17
constituyen	121	319	169	332	425	624	17
la	172	319	180	332	425	624	17
base	183	319	202	332	425	624	17
socioeconómica	206	319	273	332	425	624	17
para	277	319	295	332	425	624	17
la	299	319	306	332	425	624	17
formación	310	319	352	332	425	624	17
de	356	319	366	332	425	624	17
la	370	319	377	332	425	624	17
fuerza	48	332	74	345	425	624	17
de	77	332	87	345	425	624	17
trabajo	90	332	119	345	425	624	17
que	122	332	138	345	425	624	17
migra	141	332	164	345	425	624	17
allende	167	332	198	345	425	624	17
las	201	332	211	345	425	624	17
fronteras.	214	332	253	345	425	624	17
Si	71	347	78	360	425	624	17
calculamos	82	347	129	360	425	624	17
el	133	347	140	360	425	624	17
costo	144	347	166	360	425	624	17
de	170	347	181	360	425	624	17
reproducción	185	347	241	360	425	624	17
social	245	347	268	360	425	624	17
a	272	347	277	360	425	624	17
partir	281	347	304	360	425	624	17
de	308	347	318	360	425	624	17
un	322	347	333	360	425	624	17
indicador	337	347	377	360	425	624	17
simple	48	360	75	373	425	624	17
y	79	360	83	373	425	624	17
en	87	360	97	373	425	624	17
múltiples	101	360	139	373	425	624	17
sentidos	142	360	176	373	425	624	17
la	237	360	244	373	425	624	17
canasta	248	360	279	373	425	624	17
básica	282	360	308	373	425	624	17
estimada	311	360	349	373	425	624	17
por	352	360	366	373	425	624	17
el	370	360	377	373	425	624	17
Consejo	48	373	82	385	425	624	17
Nacional	87	373	124	385	425	624	17
para	128	373	147	385	425	624	17
la	151	373	158	385	425	624	17
Evaluación	162	373	207	385	425	624	17
de	212	373	222	385	425	624	17
la	227	373	234	385	425	624	17
Política	238	373	268	385	425	624	17
de	273	373	283	385	425	624	17
Desarrollo	287	373	331	385	425	624	17
Social,	335	373	362	385	425	624	17
en	366	373	377	385	425	624	17
tanto	48	386	70	398	425	624	17
una	74	386	89	398	425	624	17
expresión	93	386	134	398	425	624	17
del	138	386	151	398	425	624	17
costo	155	386	177	398	425	624	17
de	181	386	191	398	425	624	17
vida,	195	386	215	398	425	624	17
la	219	386	226	398	425	624	17
transferencia	230	386	284	398	425	624	17
de	288	386	299	398	425	624	17
México	302	386	334	398	425	624	17
a	337	386	342	398	425	624	17
Estados	346	386	377	398	425	624	17
Unidos	48	399	78	411	425	624	17
entre	81	399	103	411	425	624	17
1994	106	399	128	411	425	624	17
y	132	399	136	411	425	624	17
2008	139	399	161	411	425	624	17
por	165	399	179	411	425	624	17
este	182	399	199	411	425	624	17
concepto	202	399	241	411	425	624	17
asciende	244	399	281	411	425	624	17
a	284	399	289	411	425	624	17
257	292	399	309	411	425	624	17
mil	312	399	325	411	425	624	17
millones	328	399	363	411	425	624	17
de	366	399	377	411	425	624	17
dólares	48	411	78	424	425	624	17
(a	81	411	89	424	425	624	17
precios	91	411	121	424	425	624	17
de	124	411	135	424	425	624	17
2008).	138	411	165	424	425	624	17
Al	71	426	79	439	425	624	17
sumar	83	426	109	439	425	624	17
los	113	426	124	439	425	624	17
costos	128	426	153	439	425	624	17
educativos	157	426	202	439	425	624	17
a	206	426	211	439	425	624	17
los	214	426	226	439	425	624	17
de	230	426	240	439	425	624	17
reproducción	244	426	301	439	425	624	17
social,	305	426	331	439	425	624	17
es	335	426	343	439	425	624	17
posible	347	426	377	439	425	624	17
concluir	48	439	82	452	425	624	17
que	86	439	102	452	425	624	17
el	107	439	114	452	425	624	17
costo	118	439	140	452	425	624	17
total	145	439	163	452	425	624	17
transferido	167	439	212	452	425	624	17
por	216	439	231	452	425	624	17
México	235	439	266	452	425	624	17
a	270	439	275	452	425	624	17
Estados	279	439	310	452	425	624	17
Unidos	314	439	344	452	425	624	17
fue	349	439	362	452	425	624	17
de	366	439	377	452	425	624	17
al	48	452	55	464	425	624	17
menos	59	452	87	464	425	624	17
340	91	452	107	464	425	624	17
mil	111	452	124	464	425	624	17
millones	128	452	163	464	425	624	17
de	166	452	177	464	425	624	17
dólares,	181	452	214	464	425	624	17
lo	218	452	225	464	425	624	17
que	229	452	245	464	425	624	17
implica	249	452	280	464	425	624	17
1.8	283	452	297	464	425	624	17
veces	301	452	324	464	425	624	17
del	327	452	340	464	425	624	17
total	344	452	363	464	425	624	17
de	366	452	377	464	425	624	17
remesas	48	465	82	477	425	624	17
recibidas	86	465	124	477	425	624	17
en	128	465	138	477	425	624	17
el	143	465	150	477	425	624	17
periodo	154	465	187	477	425	624	17
de	192	465	202	477	425	624	17
referencia.	207	465	251	477	425	624	17
Más	256	465	273	477	425	624	17
aún,	277	465	296	477	425	624	17
esta	300	465	316	477	425	624	17
cifra	321	465	339	477	425	624	17
de	343	465	354	477	425	624	17
suyo	358	465	377	477	425	624	17
reveladora	48	478	92	490	425	624	17
del	96	478	109	490	425	624	17
costo	112	478	134	490	425	624	17
en	137	478	148	490	425	624	17
sentido	151	478	182	490	425	624	17
amplio	185	478	214	490	425	624	17
–y	217	478	227	490	425	624	17
no	231	478	241	490	425	624	17
reconocido–	245	478	297	490	425	624	17
de	301	478	311	490	425	624	17
las	315	478	325	490	425	624	17
remesas,	329	478	365	490	425	624	17
se	368	478	377	490	425	624	17
elevaría	48	490	81	503	425	624	17
significativamente	85	490	160	503	425	624	17
al	164	490	171	503	425	624	17
considerar	175	490	219	503	425	624	17
los	223	490	235	503	425	624	17
costos	239	490	265	503	425	624	17
de	269	490	280	503	425	624	17
reproducción	284	490	340	503	425	624	17
social	345	490	368	503	425	624	17
y	372	490	377	503	425	624	17
18	48	520	53	525	425	624	17
19	48	549	53	555	425	624	17
Escogimos	57	519	91	529	425	624	17
este	93	519	106	529	425	624	17
año	108	519	120	529	425	624	17
y	122	519	126	529	425	624	17
no	127	519	136	529	425	624	17
2015	138	519	155	529	425	624	17
para	157	519	172	529	425	624	17
estas	174	519	190	529	425	624	17
estimaciones	191	519	234	529	425	624	17
a	236	519	240	529	425	624	17
fin	241	519	250	529	425	624	17
de	252	519	260	529	425	624	17
evitar	262	519	280	529	425	624	17
la	282	519	288	529	425	624	17
distorsión	289	519	322	529	425	624	17
en	323	519	332	529	425	624	17
la	333	519	339	529	425	624	17
estimación	341	519	377	529	425	624	17
que	57	529	70	539	425	624	17
pudiera	73	529	99	539	425	624	17
derivarse	102	529	132	539	425	624	17
del	136	529	146	539	425	624	17
efecto	150	529	170	539	425	624	17
de	174	529	182	539	425	624	17
la	186	529	192	539	425	624	17
crisis	195	529	211	539	425	624	17
financiera	214	529	247	539	425	624	17
desencadenada	251	529	303	539	425	624	17
en	307	529	315	539	425	624	17
2007-2008	319	529	356	539	425	624	17
y	360	529	363	539	425	624	17
sus	367	529	377	539	425	624	17
secuelas.	57	538	86	548	425	624	17
En	57	549	65	558	425	624	17
este	67	549	80	558	425	624	17
caso	82	549	97	558	425	624	17
nuestra	99	549	124	558	425	624	17
estimación	126	549	162	558	425	624	17
se	164	549	171	558	425	624	17
basó	173	549	188	558	425	624	17
en	190	549	199	558	425	624	17
información	201	549	241	558	425	624	17
del	243	549	253	558	425	624	17
National	255	549	284	558	425	624	17
Center	286	549	309	558	425	624	17
for	311	549	320	558	425	624	17
Education	322	549	355	558	425	624	17
y	357	549	361	558	425	624	17
U.S.	363	549	377	558	425	624	17
Department	57	558	97	568	425	624	17
of	100	558	106	568	425	624	17
Education	108	558	142	568	425	624	17
en	144	558	152	568	425	624	17
combinación	154	558	198	568	425	624	17
con	200	558	213	568	425	624	17
datos	215	558	233	568	425	624	17
de	235	558	243	568	425	624	17
la	246	558	251	568	425	624	17
Current	253	558	279	568	425	624	17
Population	281	558	317	568	425	624	17
Survey	319	558	342	568	425	624	17
referentes	344	558	377	568	425	624	17
al	57	568	62	578	425	624	17
nivel	65	568	81	578	425	624	17
de	83	568	91	578	425	624	17
escolaridad	93	568	132	578	425	624	17
de	134	568	142	578	425	624	17
los	144	568	154	578	425	624	17
inmigrantes	156	568	194	578	425	624	17
mexicanos	197	568	232	578	425	624	17
a	234	568	238	578	425	624	17
su	240	568	248	578	425	624	17
llegada	250	568	273	578	425	624	17
a	276	568	279	578	425	624	17
Estados	282	568	306	578	425	624	17
Unidos.	308	568	335	578	425	624	17
REMHU,	101	598	126	606	425	624	17
Rev.	128	598	139	606	425	624	17
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	17
Mobil.	175	598	194	606	425	624	17
Hum.,	196	598	214	606	425	624	17
Brasília,	216	598	239	606	425	624	17
v.	241	598	245	606	425	624	17
26,	247	598	257	606	425	624	17
n.	259	598	264	606	425	624	17
52,	266	598	276	606	425	624	17
abr.	278	598	289	606	425	624	17
2018,	291	598	308	606	425	624	17
p.	310	598	316	606	425	624	17
243-263	318	598	343	606	425	624	17
259	360	597	373	607	425	624	17
Confrontando	48	18	92	28	425	624	18
el	94	18	100	28	425	624	18
discurso	102	18	127	28	425	624	18
dominante:	129	18	166	28	425	624	18
las	168	18	176	28	425	624	18
remesas	178	18	203	28	425	624	18
bajo	205	18	219	28	425	624	18
el	221	18	227	28	425	624	18
prisma	229	18	250	28	425	624	18
de	252	18	260	28	425	624	18
la	262	18	267	28	425	624	18
experiencia	269	18	306	28	425	624	18
mexicana	308	18	338	28	425	624	18
educativos	48	46	93	59	425	624	18
en	95	46	106	59	425	624	18
Estados	108	46	139	59	425	624	18
Unidos,	141	46	174	59	425	624	18
es	176	46	185	59	425	624	18
decir,	187	46	210	59	425	624	18
el	213	46	220	59	425	624	18
costo	223	46	245	59	425	624	18
de	247	46	258	59	425	624	18
oportunidad	260	46	312	59	425	624	18
que	314	46	331	59	425	624	18
representa	333	46	377	59	425	624	18
la	48	59	55	71	425	624	18
fuerza	58	59	84	71	425	624	18
de	87	59	97	71	425	624	18
trabajo	100	59	129	71	425	624	18
migrante	132	59	169	71	425	624	18
para	172	59	190	71	425	624	18
ese	193	59	207	71	425	624	18
país.	209	59	228	71	425	624	18
Al	71	74	79	86	425	624	18
considerar	82	74	125	86	425	624	18
el	127	74	135	86	425	624	18
costo	137	74	159	86	425	624	18
en	161	74	172	86	425	624	18
sentido	174	74	204	86	425	624	18
amplio	206	74	235	86	425	624	18
de	238	74	248	86	425	624	18
las	250	74	261	86	425	624	18
remesas,	263	74	300	86	425	624	18
en	302	74	312	86	425	624	18
los	314	74	326	86	425	624	18
términos	328	74	364	86	425	624	18
en	367	74	377	86	425	624	18
los	48	87	60	99	425	624	18
que	63	87	79	99	425	624	18
lo	82	87	90	99	425	624	18
hemos	93	87	120	99	425	624	18
discutido	123	87	162	99	425	624	18
en	165	87	175	99	425	624	18
este	178	87	195	99	425	624	18
apartado,	198	87	238	99	425	624	18
resulta	241	87	268	99	425	624	18
evidente	271	87	307	99	425	624	18
que	310	87	327	99	425	624	18
la	330	87	337	99	425	624	18
sociedad	340	87	377	99	425	624	18
mexicana	48	100	88	112	425	624	18
subsidia	93	100	126	112	425	624	18
a	131	100	136	112	425	624	18
la	141	100	148	112	425	624	18
economía	153	100	194	112	425	624	18
estadounidense	199	100	265	112	425	624	18
a	270	100	274	112	425	624	18
través	279	100	303	112	425	624	18
de	308	100	319	112	425	624	18
la	324	100	331	112	425	624	18
migración	336	100	377	112	425	624	18
laboral	48	112	77	125	425	624	18
y	80	112	85	125	425	624	18
no	88	112	99	125	425	624	18
al	102	112	110	125	425	624	18
revés	113	112	134	125	425	624	18
como	138	112	162	125	425	624	18
lo	165	112	173	125	425	624	18
postula	176	112	206	125	425	624	18
el	210	112	217	125	425	624	18
discurso	220	112	255	125	425	624	18
dominante	258	112	303	125	425	624	18
sobre	307	112	330	125	425	624	18
la	333	112	340	125	425	624	18
relación	343	112	377	125	425	624	18
entre	48	125	70	138	425	624	18
remesas	75	125	109	138	425	624	18
y	114	125	119	138	425	624	18
desarrollo.	124	125	168	138	425	624	18
Se	173	125	183	138	425	624	18
trata,	188	125	210	138	425	624	18
por	215	125	229	138	425	624	18
consiguiente,	235	125	290	138	425	624	18
de	295	125	306	138	425	624	18
una	311	125	327	138	425	624	18
modalidad	332	125	377	138	425	624	18
de	48	138	59	150	425	624	18
intercambio	63	138	113	150	425	624	18
desigual	118	138	152	150	425	624	18
entre	156	138	178	150	425	624	18
el	182	138	189	150	425	624	18
país	194	138	210	150	425	624	18
de	214	138	225	150	425	624	18
origen	229	138	256	150	425	624	18
y	260	138	265	150	425	624	18
destino	269	138	299	150	425	624	18
que	304	138	320	150	425	624	18
no	324	138	335	150	425	624	18
suele	339	138	361	150	425	624	18
ser	365	138	377	150	425	624	18
reconocida	48	151	95	163	425	624	18
y	98	151	103	163	425	624	18
que,	106	151	124	163	425	624	18
de	127	151	138	163	425	624	18
considerársele,	141	151	203	163	425	624	18
cambiaría	206	151	247	163	425	624	18
radicalmente	250	151	305	163	425	624	18
las	308	151	318	163	425	624	18
percepciones	321	151	377	163	425	624	18
que	48	164	64	176	425	624	18
comúnmente	67	164	123	176	425	624	18
se	126	164	134	176	425	624	18
tienen	137	164	164	176	425	624	18
del	166	164	179	176	425	624	18
fenómeno	182	164	225	176	425	624	18
migratorio.	228	164	274	176	425	624	18
A	71	188	78	202	425	624	18
manera	80	188	115	202	425	624	18
de	117	188	129	202	425	624	18
conclusión	131	188	180	202	425	624	18
Nos	71	204	87	216	425	624	18
encontramos	91	204	145	216	425	624	18
ante	149	204	167	216	425	624	18
un	170	204	181	216	425	624	18
escenario	185	204	225	216	425	624	18
internacional	228	204	283	216	425	624	18
hegemonizado	286	204	349	216	425	624	18
por	352	204	366	216	425	624	18
la	370	204	377	216	425	624	18
ideología	48	217	86	229	425	624	18
neoliberal,	90	217	134	229	425	624	18
que	138	217	154	229	425	624	18
denuesta	157	217	195	229	425	624	18
la	199	217	206	229	425	624	18
intervención	209	217	262	229	425	624	18
estatal	265	217	291	229	425	624	18
a	295	217	300	229	425	624	18
favor	303	217	324	229	425	624	18
del	327	217	340	229	425	624	18
mito	344	217	363	229	425	624	18
de	366	217	377	229	425	624	18
“libre	48	230	71	242	425	624	18
mercado”,	74	230	118	242	425	624	18
escatimando	121	230	174	242	425	624	18
el	177	230	184	242	425	624	18
hecho	187	230	213	242	425	624	18
de	216	230	226	242	425	624	18
que	229	230	245	242	425	624	18
nos	248	230	262	242	425	624	18
encontramos	265	230	319	242	425	624	18
en	322	230	333	242	425	624	18
una	335	230	351	242	425	624	18
etapa	354	230	377	242	425	624	18
del	48	242	61	255	425	624	18
capitalismo	67	242	114	255	425	624	18
mundial	120	242	154	255	425	624	18
donde	160	242	187	255	425	624	18
las	192	242	203	255	425	624	18
grandes	209	242	241	255	425	624	18
corporaciones	247	242	306	255	425	624	18
multinacionales	311	242	377	255	425	624	18
controlan	48	255	88	268	425	624	18
el	91	255	98	268	425	624	18
grueso	102	255	129	268	425	624	18
del	132	255	145	268	425	624	18
mercado	148	255	185	268	425	624	18
mundial.	188	255	225	268	425	624	18
Bajo	229	255	247	268	425	624	18
estas	250	255	270	268	425	624	18
circunstancias,	273	255	334	268	425	624	18
la	337	255	344	268	425	624	18
gestión	348	255	377	268	425	624	18
del	48	268	61	280	425	624	18
desarrollo	65	268	106	280	425	624	18
tiende	110	268	137	280	425	624	18
a	141	268	146	280	425	624	18
ser	150	268	162	280	425	624	18
relegada	166	268	201	280	425	624	18
por	205	268	219	280	425	624	18
los	223	268	235	280	425	624	18
organismos	239	268	286	280	425	624	18
internacionales	290	268	353	280	425	624	18
y	357	268	362	280	425	624	18
los	366	268	377	280	425	624	18
gobiernos	48	281	89	293	425	624	18
nacionales,	94	281	141	293	425	624	18
particularmente	146	281	213	293	425	624	18
en	218	281	229	293	425	624	18
el	234	281	241	293	425	624	18
caso	247	281	265	293	425	624	18
de	270	281	281	293	425	624	18
los	286	281	298	293	425	624	18
países	303	281	328	293	425	624	18
periféricos	333	281	377	293	425	624	18
exportadores	48	294	103	306	425	624	18
de	107	294	117	306	425	624	18
fuerza	121	294	147	306	425	624	18
de	150	294	161	306	425	624	18
trabajo.	165	294	197	306	425	624	18
Para	200	294	218	306	425	624	18
estos	222	294	243	306	425	624	18
últimos	246	294	277	306	425	624	18
la	280	294	287	306	425	624	18
migración	291	294	333	306	425	624	18
laboral	336	294	365	306	425	624	18
es	368	294	377	306	425	624	18
visualizada	48	306	94	319	425	624	18
como	96	306	120	319	425	624	18
una	122	306	138	319	425	624	18
fuente	141	306	167	319	425	624	18
insoslayable	170	306	220	319	425	624	18
de	222	306	233	319	425	624	18
divisas	235	306	262	319	425	624	18
y	265	306	269	319	425	624	18
una	272	306	288	319	425	624	18
vía	290	306	302	319	425	624	18
para	304	306	323	319	425	624	18
suplementar	325	306	377	319	425	624	18
las	48	319	59	332	425	624	18
limitaciones	60	319	110	332	425	624	18
nacionales	112	319	156	332	425	624	18
de	157	319	168	332	425	624	18
empleo.	170	319	204	332	425	624	18
En	206	319	216	332	425	624	18
el	218	319	225	332	425	624	18
caso	226	319	245	332	425	624	18
particular	246	319	286	332	425	624	18
de	288	319	298	332	425	624	18
México,	300	319	334	332	425	624	18
el	335	319	342	332	425	624	18
proceso	344	319	377	332	425	624	18
de	48	332	59	344	425	624	18
integración	62	332	109	344	425	624	18
económica	112	332	159	344	425	624	18
con	162	332	178	344	425	624	18
Estados	181	332	212	344	425	624	18
Unidos	216	332	246	344	425	624	18
bajo	249	332	268	344	425	624	18
el	271	332	278	344	425	624	18
andamiaje	282	332	326	344	425	624	18
del	329	332	342	344	425	624	18
Tratado	346	332	377	344	425	624	18
de	48	345	59	357	425	624	18
Libre	62	345	83	357	425	624	18
Comercio	86	345	127	357	425	624	18
de	130	345	141	357	425	624	18
América	144	345	179	357	425	624	18
del	182	345	195	357	425	624	18
Norte	198	345	222	357	425	624	18
encierra	225	345	259	357	425	624	18
una	262	345	278	357	425	624	18
dinámica	281	345	319	357	425	624	18
de	322	345	333	357	425	624	18
desarrollo	336	345	377	357	425	624	18
desigual	48	358	82	370	425	624	18
(sustentada	85	358	132	370	425	624	18
en	135	358	146	370	425	624	18
la	149	358	156	370	425	624	18
emergencia	159	358	208	370	425	624	18
de	211	358	221	370	425	624	18
nuevas	224	358	253	370	425	624	18
modalidades	256	358	310	370	425	624	18
de	313	358	324	370	425	624	18
intercambio	327	358	377	370	425	624	18
desigual)	48	370	85	383	425	624	18
que,	89	370	108	383	425	624	18
por	112	370	126	383	425	624	18
un	130	370	141	383	425	624	18
lado,	145	370	166	383	425	624	18
contribuyen	170	370	221	383	425	624	18
al	225	370	232	383	425	624	18
crecimiento	236	370	286	383	425	624	18
de	290	370	300	383	425	624	18
la	304	370	311	383	425	624	18
economía	315	370	357	383	425	624	18
y	361	370	366	383	425	624	18
la	370	370	377	383	425	624	18
satisfacción	48	383	96	396	425	624	18
de	99	383	110	396	425	624	18
las	113	383	124	396	425	624	18
necesidades	127	383	178	396	425	624	18
del	181	383	194	396	425	624	18
mercado	198	383	235	396	425	624	18
laboral	238	383	267	396	425	624	18
estadounidenses	270	383	339	396	425	624	18
y,	342	383	349	396	425	624	18
por	352	383	366	396	425	624	18
el	370	383	377	396	425	624	18
otro,	48	396	68	408	425	624	18
al	72	396	79	408	425	624	18
desmantelamiento	83	396	161	408	425	624	18
de	165	396	175	408	425	624	18
las	179	396	190	408	425	624	18
cadenas	194	396	228	408	425	624	18
productivas	232	396	280	408	425	624	18
y	284	396	289	408	425	624	18
el	293	396	300	408	425	624	18
estrechamiento	304	396	368	408	425	624	18
y	372	396	377	408	425	624	18
precarización	48	409	105	421	425	624	18
del	108	409	121	421	425	624	18
mercado	124	409	161	421	425	624	18
laboral	165	409	193	421	425	624	18
formal	197	409	224	421	425	624	18
y	227	409	232	421	425	624	18
el	235	409	242	421	425	624	18
creciente	246	409	284	421	425	624	18
mercado	288	409	325	421	425	624	18
informal	328	409	363	421	425	624	18
en	366	409	377	421	425	624	18
México.	48	422	82	434	425	624	18
Bajo	71	437	90	449	425	624	18
estas	94	437	114	449	425	624	18
circunstancias,	118	437	179	449	425	624	18
las	184	437	195	449	425	624	18
remesas	199	437	233	449	425	624	18
familiares	237	437	277	449	425	624	18
figuran	281	437	310	449	425	624	18
como	315	437	339	449	425	624	18
un	343	437	354	449	425	624	18
pilar	359	437	377	449	425	624	18
fundamental	48	450	101	462	425	624	18
para	105	450	124	462	425	624	18
el	128	450	136	462	425	624	18
sostenimiento	140	450	198	462	425	624	18
de	202	450	213	462	425	624	18
la	217	450	224	462	425	624	18
alicaída	229	450	261	462	425	624	18
economía	265	450	307	462	425	624	18
mexicana	311	450	351	462	425	624	18
tanto	356	450	377	462	425	624	18
a	48	462	53	475	425	624	18
nivel	57	462	77	475	425	624	18
micro	80	462	105	475	425	624	18
(principalmente	108	462	175	475	425	624	18
como	178	462	202	475	425	624	18
fuente	206	462	233	475	425	624	18
de	236	462	247	475	425	624	18
subsistencia	251	462	300	475	425	624	18
familiar),	304	462	341	475	425	624	18
como	345	462	368	475	425	624	18
a	372	462	377	475	425	624	18
nivel	48	475	68	488	425	624	18
macro	72	475	98	488	425	624	18
(en	102	475	115	488	425	624	18
tanto	118	475	140	488	425	624	18
fuente	143	475	170	488	425	624	18
insoslayable	174	475	224	488	425	624	18
de	227	475	238	488	425	624	18
divisas	241	475	268	488	425	624	18
para	272	475	290	488	425	624	18
el	294	475	301	488	425	624	18
sostenimiento	305	475	363	488	425	624	18
de	366	475	377	488	425	624	18
la	48	488	55	500	425	624	18
economía	58	488	100	500	425	624	18
nacional).	102	488	143	500	425	624	18
Figuran,	146	488	179	500	425	624	18
por	182	488	196	500	425	624	18
tanto,	199	488	223	500	425	624	18
como	226	488	250	500	425	624	18
una	253	488	268	500	425	624	18
pieza	271	488	294	500	425	624	18
clave	296	488	318	500	425	624	18
del	320	488	333	500	425	624	18
engranaje	336	488	377	500	425	624	18
neoliberal	48	501	90	513	425	624	18
del	93	501	106	513	425	624	18
país.	108	501	128	513	425	624	18
Por	71	516	85	528	425	624	18
su	90	516	99	528	425	624	18
parte,	105	516	129	528	425	624	18
las	135	516	145	528	425	624	18
remesas	151	516	184	528	425	624	18
colectivas	190	516	230	528	425	624	18
han	236	516	252	528	425	624	18
posibilitado,	257	516	308	528	425	624	18
en	314	516	324	528	425	624	18
un	330	516	341	528	425	624	18
sentido	346	516	377	528	425	624	18
muy	48	529	67	541	425	624	18
restringido,	71	529	118	541	425	624	18
la	122	529	129	541	425	624	18
realización	133	529	178	541	425	624	18
de	182	529	193	541	425	624	18
obras	197	529	220	541	425	624	18
sociales	224	529	256	541	425	624	18
comunitarias	260	529	314	541	425	624	18
y	318	529	322	541	425	624	18
aunque	327	529	358	541	425	624	18
son	363	529	377	541	425	624	18
un	48	541	59	554	425	624	18
termómetro	63	541	113	554	425	624	18
de	117	541	127	554	425	624	18
la	131	541	138	554	425	624	18
vitalidad	142	541	178	554	425	624	18
(en	181	541	195	554	425	624	18
descenso)	198	541	239	554	425	624	18
del	243	541	256	554	425	624	18
llamado	260	541	294	554	425	624	18
“transnacionalismo	297	541	377	554	425	624	18
desde	48	554	73	567	425	624	18
abajo”,	76	554	106	567	425	624	18
lo	110	554	117	567	425	624	18
cierto	121	554	145	567	425	624	18
es	148	554	156	567	425	624	18
que	160	554	176	567	425	624	18
representan	179	554	229	567	425	624	18
también,	232	554	269	567	425	624	18
sin	272	554	284	567	425	624	18
que	287	554	303	567	425	624	18
ello	306	554	322	567	425	624	18
sea	325	554	338	567	425	624	18
parte	342	554	363	567	425	624	18
de	366	554	377	567	425	624	18
260	52	597	65	607	425	624	18
REMHU,	82	597	107	606	425	624	18
Rev.	109	597	121	606	425	624	18
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	18
Mobil.	157	597	175	606	425	624	18
Hum.,	177	597	196	606	425	624	18
Brasília,	198	597	220	606	425	624	18
v.	222	597	227	606	425	624	18
26,	229	597	238	606	425	624	18
n.	240	597	246	606	425	624	18
52,	248	597	257	606	425	624	18
abr.	259	597	270	606	425	624	18
2018,	272	597	289	606	425	624	18
p.	291	597	297	606	425	624	18
243-263	299	597	324	606	425	624	18
Raúl	245	18	258	28	425	624	19
Delgado	261	18	287	28	425	624	19
Wise,	289	18	307	28	425	624	19
Selene	309	18	330	28	425	624	19
Gaspar	332	18	354	28	425	624	19
Olvera	356	18	377	28	425	624	19
la	48	46	55	59	425	624	19
agenda	60	46	90	59	425	624	19
de	94	46	105	59	425	624	19
los	110	46	121	59	425	624	19
migrantes,	125	46	168	59	425	624	19
un	173	46	184	59	425	624	19
elemento	188	46	228	59	425	624	19
que	232	46	248	59	425	624	19
favorece	253	46	288	59	425	624	19
la	293	46	300	59	425	624	19
estabilidad	304	46	349	59	425	624	19
social	354	46	377	59	425	624	19
del	48	59	61	71	425	624	19
país	64	59	81	71	425	624	19
sin	84	59	96	71	425	624	19
tocar	99	59	120	71	425	624	19
las	123	59	134	71	425	624	19
fibras	137	59	159	71	425	624	19
más	163	59	179	71	425	624	19
sensibles	183	59	219	71	425	624	19
del	222	59	235	71	425	624	19
modelo	239	59	271	71	425	624	19
exportador	274	59	320	71	425	624	19
de	323	59	334	71	425	624	19
fuerza	337	59	363	71	425	624	19
de	366	59	377	71	425	624	19
trabajo	48	72	77	84	425	624	19
imperante.	80	72	126	84	425	624	19
El	71	87	78	99	425	624	19
fenómeno	83	87	126	99	425	624	19
migratorio	130	87	173	99	425	624	19
ha	177	87	187	99	425	624	19
dado	192	87	213	99	425	624	19
lugar	218	87	238	99	425	624	19
al	243	87	250	99	425	624	19
surgimiento	254	87	303	99	425	624	19
de	307	87	318	99	425	624	19
una	322	87	338	99	425	624	19
serie	343	87	362	99	425	624	19
de	366	87	377	99	425	624	19
empresas	48	100	87	112	425	624	19
que	92	100	108	112	425	624	19
brindan	113	100	146	112	425	624	19
servicios	151	100	186	112	425	624	19
de	191	100	201	112	425	624	19
envío	206	100	229	112	425	624	19
de	234	100	245	112	425	624	19
remesas,	250	100	286	112	425	624	19
telecomunicaciones,	291	100	377	112	425	624	19
transporte,	48	112	93	125	425	624	19
turismo,	100	112	134	125	425	624	19
construcción,	141	112	198	125	425	624	19
medios	205	112	235	125	425	624	19
de	242	112	253	125	425	624	19
comunicación	260	112	319	125	425	624	19
y	326	112	331	125	425	624	19
empresas	338	112	377	125	425	624	19
culturales	48	125	88	138	425	624	19
y	90	125	95	138	425	624	19
del	97	125	110	138	425	624	19
entretenimiento,	112	125	182	138	425	624	19
entre	184	125	205	138	425	624	19
otros,	207	125	231	138	425	624	19
que	233	125	249	138	425	624	19
configuran	251	125	295	138	425	624	19
la	297	125	304	138	425	624	19
llamada	306	125	339	138	425	624	19
industria	341	125	377	138	425	624	19
de	48	138	59	150	425	624	19
la	65	138	73	150	425	624	19
migración	79	138	121	150	425	624	19
comandada	127	138	177	150	425	624	19
por	183	138	197	150	425	624	19
grandes	204	138	236	150	425	624	19
corporaciones	243	138	302	150	425	624	19
multinacionales,	309	138	377	150	425	624	19
principalmente	48	151	112	163	425	624	19
de	114	151	125	163	425	624	19
origen	128	151	154	163	425	624	19
estadounidenses.	157	151	229	163	425	624	19
Más	71	166	88	178	425	624	19
allá	91	166	105	178	425	624	19
del	108	166	121	178	425	624	19
espejismo	124	166	166	178	425	624	19
o	169	166	174	178	425	624	19
mantra	178	166	207	178	425	624	19
de	210	166	221	178	425	624	19
las	224	166	235	178	425	624	19
remesas,	238	166	274	178	425	624	19
que	277	166	293	178	425	624	19
implica	296	166	327	178	425	624	19
concebirlas	330	166	377	178	425	624	19
–como	48	179	77	191	425	624	19
lo	80	179	87	191	425	624	19
sigue	90	179	111	191	425	624	19
haciendo	114	179	153	191	425	624	19
el	155	179	163	191	425	624	19
Banco	165	179	192	191	425	624	19
Mundial	194	179	229	191	425	624	19
y	232	179	237	191	425	624	19
sus	239	179	252	191	425	624	19
epígonos–	254	179	297	191	425	624	19
como	300	179	324	191	425	624	19
una	326	179	342	191	425	624	19
palanca	345	179	377	191	425	624	19
de	48	191	59	204	425	624	19
desarrollo	63	191	104	204	425	624	19
para	108	191	126	204	425	624	19
los	130	191	142	204	425	624	19
países	146	191	171	204	425	624	19
de	175	191	185	204	425	624	19
origen,	189	191	218	204	425	624	19
lo	222	191	230	204	425	624	19
cierto	234	191	258	204	425	624	19
es	262	191	270	204	425	624	19
que,	274	191	293	204	425	624	19
como	297	191	321	204	425	624	19
se	325	191	334	204	425	624	19
demostró	337	191	377	204	425	624	19
en	48	204	59	217	425	624	19
el	63	204	70	217	425	624	19
apartado	74	204	111	217	425	624	19
anterior,	115	204	149	217	425	624	19
lejos	153	204	172	217	425	624	19
de	176	204	187	217	425	624	19
representar	190	204	238	217	425	624	19
un	242	204	253	217	425	624	19
subsidio	256	204	291	217	425	624	19
norte-sur,	294	204	334	217	425	624	19
significan	338	204	377	217	425	624	19
exactamente	48	217	102	229	425	624	19
lo	107	217	115	229	425	624	19
opuesto:	120	217	157	229	425	624	19
una	163	217	178	229	425	624	19
transferencia	184	217	237	229	425	624	19
de	243	217	253	229	425	624	19
los	259	217	270	229	425	624	19
costos	275	217	301	229	425	624	19
educativos	306	217	351	229	425	624	19
y	356	217	361	229	425	624	19
de	366	217	377	229	425	624	19
reproducción	48	230	105	242	425	624	19
social	108	230	131	242	425	624	19
de	134	230	144	242	425	624	19
la	147	230	155	242	425	624	19
fuerza	158	230	183	242	425	624	19
de	186	230	197	242	425	624	19
trabajo	200	230	229	242	425	624	19
migrante	232	230	269	242	425	624	19
del	272	230	285	242	425	624	19
país	288	230	305	242	425	624	19
de	307	230	318	242	425	624	19
origen	321	230	347	242	425	624	19
al	350	230	358	242	425	624	19
país	361	230	377	242	425	624	19
de	48	243	59	255	425	624	19
destino.	61	243	94	255	425	624	19
Se	96	243	106	255	425	624	19
trata,	108	243	130	255	425	624	19
en	132	243	142	255	425	624	19
este	144	243	161	255	425	624	19
sentido,	163	243	196	255	425	624	19
de	198	243	209	255	425	624	19
una	211	243	226	255	425	624	19
modalidad	228	243	273	255	425	624	19
de	275	243	286	255	425	624	19
intercambio	288	243	338	255	425	624	19
desigual.	340	243	377	255	425	624	19
A	71	258	77	270	425	624	19
esto	81	258	98	270	425	624	19
último	102	258	129	270	425	624	19
habría	133	258	159	270	425	624	19
que	163	258	179	270	425	624	19
agregar	183	258	213	270	425	624	19
otro	217	258	235	270	425	624	19
dato	238	258	257	270	425	624	19
que	261	258	277	270	425	624	19
por	281	258	296	270	425	624	19
lo	299	258	307	270	425	624	19
general	311	258	342	270	425	624	19
ha	346	258	356	270	425	624	19
sido	360	258	377	270	425	624	19
invisibilizado	48	271	102	283	425	624	19
en	105	271	116	283	425	624	19
el	119	271	126	283	425	624	19
debate	129	271	158	283	425	624	19
internacional	161	271	216	283	425	624	19
en	219	271	230	283	425	624	19
materia	233	271	264	283	425	624	19
de	267	271	278	283	425	624	19
migración	281	271	322	283	425	624	19
y	325	271	330	283	425	624	19
desarrollo.	333	271	377	283	425	624	19
Nos	48	283	65	296	425	624	19
referimos	70	283	109	296	425	624	19
a	115	283	119	296	425	624	19
la	125	283	132	296	425	624	19
contribución	137	283	191	296	425	624	19
directa	196	283	225	296	425	624	19
que	230	283	246	296	425	624	19
los	251	283	263	296	425	624	19
migrantes	268	283	309	296	425	624	19
y	356	283	361	296	425	624	19
en	366	283	377	296	425	624	19
particular	48	296	88	309	425	624	19
los	91	296	102	309	425	624	19
mexicanos	105	296	150	309	425	624	19
hacen	153	296	178	309	425	624	19
a	181	296	186	309	425	624	19
la	189	296	196	309	425	624	19
economía	199	296	241	309	425	624	19
de	244	296	254	309	425	624	19
Estados	257	296	288	309	425	624	19
Unidos.	291	296	324	309	425	624	19
Al	327	296	336	309	425	624	19
respecto,	339	296	377	309	425	624	19
se	48	309	57	321	425	624	19
estima	60	309	87	321	425	624	19
que	90	309	106	321	425	624	19
el	109	309	117	321	425	624	19
aporte	120	309	147	321	425	624	19
de	150	309	160	321	425	624	19
los	164	309	175	321	425	624	19
migrantes	178	309	218	321	425	624	19
mexicanos	221	309	266	321	425	624	19
al	269	309	276	321	425	624	19
Producto	279	309	317	321	425	624	19
Interno	321	309	351	321	425	624	19
Bruto	354	309	377	321	425	624	19
(PIB)	48	322	68	334	425	624	19
de	71	322	82	334	425	624	19
los	85	322	96	334	425	624	19
Estados	100	322	130	334	425	624	19
Unidos	134	322	164	334	425	624	19
creció	167	322	192	334	425	624	19
en	196	322	206	334	425	624	19
136.7	209	322	234	334	425	624	19
por	237	322	252	334	425	624	19
ciento	255	322	281	334	425	624	19
entre	284	322	306	334	425	624	19
1997	309	322	331	334	425	624	19
y	334	322	339	334	425	624	19
2016,	342	322	367	334	425	624	19
al	370	322	377	334	425	624	19
pasar	48	335	70	347	425	624	19
de	73	335	83	347	425	624	19
346	86	335	102	347	425	624	19
a	105	335	110	347	425	624	19
819	112	335	129	347	425	624	19
mil	131	335	144	347	425	624	19
millones	147	335	181	347	425	624	19
de	184	335	195	347	425	624	19
dólares.	197	335	230	347	425	624	19
Más	232	335	250	347	425	624	19
aún,	252	335	271	347	425	624	19
a	273	335	278	347	425	624	19
pesar	280	335	303	347	425	624	19
de	305	335	316	347	425	624	19
la	318	335	325	347	425	624	19
contracción	328	335	377	347	425	624	19
y	48	347	53	360	425	624	19
estancamiento	59	347	120	360	425	624	19
relativo	127	347	157	360	425	624	19
de	164	347	174	360	425	624	19
la	181	347	188	360	425	624	19
economía	194	347	236	360	425	624	19
estadounidense	242	347	308	360	425	624	19
en	314	347	325	360	425	624	19
el	331	347	338	360	425	624	19
periodo	345	347	377	360	425	624	19
2008-2016,	48	360	97	373	425	624	19
los	101	360	112	373	425	624	19
mexicanos	116	360	160	373	425	624	19
incrementaron	164	360	224	373	425	624	19
su	228	360	237	373	425	624	19
contribución	241	360	293	373	425	624	19
al	297	360	304	373	425	624	19
PIB	308	360	322	373	425	624	19
en	326	360	336	373	425	624	19
14.3	340	360	359	373	425	624	19
por	363	360	377	373	425	624	19
ciento	48	373	74	385	425	624	19
y	77	373	82	385	425	624	19
pagaron	85	373	119	385	425	624	19
en	122	373	133	385	425	624	19
impuestos	136	373	178	385	425	624	19
al	181	373	188	385	425	624	19
fisco	192	373	210	385	425	624	19
26.2	213	373	232	385	425	624	19
mil	236	373	249	385	425	624	19
millones	252	373	286	385	425	624	19
de	290	373	300	385	425	624	19
dólares;	304	373	337	385	425	624	19
cifra	340	373	358	385	425	624	19
esta	361	373	377	385	425	624	19
última	48	386	74	398	425	624	19
que	77	386	93	398	425	624	19
equivale	96	386	130	398	425	624	19
al	133	386	140	398	425	624	19
monto	143	386	170	398	425	624	19
total	173	386	191	398	425	624	19
de	194	386	205	398	425	624	19
remesas	207	386	240	398	425	624	19
recibidas	243	386	280	398	425	624	19
por	283	386	297	398	425	624	19
México	300	386	330	398	425	624	19
en	333	386	344	398	425	624	19
2016	346	386	368	398	425	624	19
20	368	386	374	394	425	624	19
.	374	386	377	398	425	624	19
Se	48	399	58	411	425	624	19
trata,	61	399	82	411	425	624	19
sin	84	399	96	411	425	624	19
duda,	98	399	122	411	425	624	19
de	125	399	135	411	425	624	19
un	138	399	149	411	425	624	19
dato	151	399	170	411	425	624	19
que	172	399	188	411	425	624	19
pone	191	399	212	411	425	624	19
de	215	399	225	411	425	624	19
relieve	228	399	255	411	425	624	19
los	258	399	269	411	425	624	19
verdaderos	272	399	317	411	425	624	19
alcances	320	399	354	411	425	624	19
de	357	399	367	411	425	624	19
la	370	399	377	411	425	624	19
relación	48	411	81	424	425	624	19
entre	83	411	105	424	425	624	19
remesas	107	411	140	424	425	624	19
y	142	411	147	424	425	624	19
desarrollo,	149	411	192	424	425	624	19
así	194	411	205	424	425	624	19
como	207	411	231	424	425	624	19
la	233	411	240	424	425	624	19
distribución	242	411	290	424	425	624	19
desigual	293	411	326	424	425	624	19
o	328	411	333	424	425	624	19
asimétrica	336	411	377	424	425	624	19
de	48	424	59	437	425	624	19
sus	62	424	75	437	425	624	19
resultados.	78	424	122	437	425	624	19
Queda	125	424	154	437	425	624	19
claro,	157	424	180	437	425	624	19
por	183	424	198	437	425	624	19
tanto,	201	424	225	437	425	624	19
el	228	424	235	437	425	624	19
carácter	239	424	271	437	425	624	19
restringido	275	424	318	437	425	624	19
y	321	424	326	437	425	624	19
mistificador	329	424	377	437	425	624	19
del	48	437	61	449	425	624	19
discurso	64	437	97	449	425	624	19
dominante	100	437	144	449	425	624	19
en	147	437	157	449	425	624	19
torno	160	437	182	449	425	624	19
a	185	437	189	449	425	624	19
las	192	437	202	449	425	624	19
remesas	205	437	238	449	425	624	19
y	241	437	245	449	425	624	19
el	248	437	255	449	425	624	19
significado	258	437	301	449	425	624	19
real	304	437	319	449	425	624	19
de	321	437	332	449	425	624	19
la	335	437	342	449	425	624	19
relación	344	437	377	449	425	624	19
dialéctica	48	450	87	462	425	624	19
que	90	450	105	462	425	624	19
se	108	450	117	462	425	624	19
teje	119	450	134	462	425	624	19
entre	137	450	158	462	425	624	19
migración	161	450	201	462	425	624	19
y	204	450	209	462	425	624	19
desarrollo	211	450	251	462	425	624	19
en	254	450	264	462	425	624	19
el	267	450	274	462	425	624	19
horizonte	277	450	316	462	425	624	19
norte-sur.	319	450	358	462	425	624	19
Referencias	48	474	101	488	425	624	19
BANCO	48	490	80	502	425	624	19
DE	83	490	95	502	425	624	19
MÉXICO.	97	490	133	502	425	624	19
Remesas	136	490	170	502	425	624	19
familiares.	172	490	211	502	425	624	19
Recuperado	214	490	261	502	425	624	19
de	263	490	273	502	425	624	19
<www.banxico.org.mx>.	276	490	377	502	425	624	19
BANCO	48	504	81	515	425	624	19
IBEROAMERICANO	85	504	166	515	425	624	19
DE	170	504	182	515	425	624	19
DESARROLLO	187	504	245	515	425	624	19
(BID).	249	504	273	515	425	624	19
Recuperado	277	504	326	515	425	624	19
de	330	504	340	515	425	624	19
<http://	345	504	377	515	425	624	19
www.iadb.org/es/banco-interamericano-de-desarrollo,2837.html>.	60	516	328	528	425	624	19
20	48	559	53	564	425	624	19
DELGADO	57	558	94	568	425	624	19
WISE,	98	558	118	568	425	624	19
Raúl,	123	558	140	568	425	624	19
GASPAR	144	558	172	568	425	624	19
OLVERA,	176	558	207	568	425	624	19
Selene.	211	558	236	568	425	624	19
Demystifying	240	558	283	568	425	624	19
irregular	287	558	314	568	425	624	19
migration;	318	558	352	568	425	624	19
IDEM.	356	558	377	568	425	624	19
¿Quién	57	568	81	578	425	624	19
subsidia	83	568	110	578	425	624	19
a	112	568	116	578	425	624	19
quién?	118	568	141	578	425	624	19
Contribuciones	143	568	194	578	425	624	19
de	196	568	205	578	425	624	19
los	207	568	216	578	425	624	19
migrantes	218	568	250	578	425	624	19
mexicanos	253	568	288	578	425	624	19
a	290	568	294	578	425	624	19
la	296	568	302	578	425	624	19
economía	304	568	338	578	425	624	19
de	340	568	348	578	425	624	19
EE.UU.	350	568	374	578	425	624	19
REMHU,	101	598	126	606	425	624	19
Rev.	128	598	139	606	425	624	19
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	19
Mobil.	175	598	194	606	425	624	19
Hum.,	196	598	214	606	425	624	19
Brasília,	216	598	239	606	425	624	19
v.	241	598	245	606	425	624	19
26,	247	598	257	606	425	624	19
n.	259	598	264	606	425	624	19
52,	266	598	276	606	425	624	19
abr.	278	598	289	606	425	624	19
2018,	291	598	308	606	425	624	19
p.	310	598	316	606	425	624	19
243-263	318	598	343	606	425	624	19
261	360	597	373	607	425	624	19
Confrontando	48	18	92	28	425	624	20
el	94	18	100	28	425	624	20
discurso	102	18	127	28	425	624	20
dominante:	129	18	166	28	425	624	20
las	168	18	176	28	425	624	20
remesas	178	18	203	28	425	624	20
bajo	205	18	219	28	425	624	20
el	221	18	227	28	425	624	20
prisma	229	18	250	28	425	624	20
de	252	18	260	28	425	624	20
la	262	18	267	28	425	624	20
experiencia	269	18	306	28	425	624	20
mexicana	308	18	338	28	425	624	20
CASTLES,	48	46	87	58	425	624	20
Stephen;	91	46	127	58	425	624	20
DELGADO	131	46	175	58	425	624	20
WISE,	179	46	203	58	425	624	20
Raúl.	207	46	227	58	425	624	20
Migración	231	46	270	58	425	624	20
y	274	46	278	58	425	624	20
Desarrollo:	282	46	325	58	425	624	20
perspectivas	329	46	377	58	425	624	20
desde	60	59	83	70	425	624	20
el	85	59	92	70	425	624	20
sur.	95	59	108	70	425	624	20
México:	111	59	143	70	425	624	20
Miguel	146	59	173	70	425	624	20
Ángel	176	59	198	70	425	624	20
Porrúa,	201	59	229	70	425	624	20
2007.	232	59	256	70	425	624	20
CONEVAL,	48	72	93	84	425	624	20
Consejo	97	72	129	84	425	624	20
Nacional	133	72	169	84	425	624	20
de	173	72	183	84	425	624	20
Evaluación	187	72	230	84	425	624	20
de	234	72	244	84	425	624	20
la	248	72	255	84	425	624	20
Política	259	72	288	84	425	624	20
de	292	72	302	84	425	624	20
Desarrollo	306	72	347	84	425	624	20
Social.	351	72	377	84	425	624	20
Recuperado	60	84	108	96	425	624	20
de	111	84	121	96	425	624	20
<http://www.coneval.org.mx/>.	123	84	253	96	425	624	20
CORTINA,	48	98	91	109	425	624	20
Jerónimo;	94	98	134	109	425	624	20
DE	137	98	148	109	425	624	20
LA	151	98	162	109	425	624	20
GARZA,	165	98	197	109	425	624	20
Rodolfo;	200	98	235	109	425	624	20
OCHOA-REZA,	238	98	300	109	425	624	20
Enrique.	303	98	337	109	425	624	20
Remesas:	339	98	377	109	425	624	20
límites	60	110	85	122	425	624	20
al	88	110	95	122	425	624	20
optimismo.	97	110	142	122	425	624	20
Foreign	145	110	173	122	425	624	20
Affairs	176	110	200	122	425	624	20
en	202	110	212	122	425	624	20
español,	215	110	248	122	425	624	20
v.	250	110	256	122	425	624	20
5,	259	110	267	122	425	624	20
n.	269	110	277	122	425	624	20
3,	280	110	288	122	425	624	20
2005,	290	110	314	122	425	624	20
p.	316	110	324	122	425	624	20
27-36.	327	110	353	122	425	624	20
CYPHER,	48	123	85	135	425	624	20
James;	92	123	118	135	425	624	20
DELGADO	125	123	170	135	425	624	20
WISE	176	123	198	135	425	624	20
Raúl.	205	123	225	135	425	624	20
Mexico's	232	124	265	135	425	624	20
Economic	272	124	310	135	425	624	20
Dilemma:	317	124	356	135	425	624	20
The	363	124	377	135	425	624	20
Developmental	60	136	120	148	425	624	20
Failure	122	136	148	148	425	624	20
of	150	136	158	148	425	624	20
Neoliberalism.	161	136	217	148	425	624	20
New	220	136	239	148	425	624	20
York:	241	136	262	148	425	624	20
Rowman	264	136	300	148	425	624	20
&	302	136	309	148	425	624	20
Littlefield,	312	136	351	148	425	624	20
2011.	354	136	377	148	425	624	20
DEPARTAMENTO	48	149	119	161	425	624	20
DE	123	149	135	161	425	624	20
ASUNTOS	139	149	181	161	425	624	20
ECONÓMICOS	184	149	248	161	425	624	20
Y	251	149	256	161	425	624	20
SOCIALES.	260	149	304	161	425	624	20
World	307	149	331	161	425	624	20
Population	335	149	377	161	425	624	20
Prospects.	60	162	99	173	425	624	20
Revision	103	161	136	173	425	624	20
2006.	139	161	163	173	425	624	20
Recuperado	167	161	215	173	425	624	20
de	218	161	229	173	425	624	20
<http://www.un.org/esa/population/	232	161	377	173	425	624	20
publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf>.	60	174	279	186	425	624	20
DELGADO	48	187	93	199	425	624	20
WISE,	95	187	119	199	425	624	20
Raúl;	121	187	142	199	425	624	20
GASPAR	144	187	177	199	425	624	20
OLVERA,	180	187	216	199	425	624	20
Selene.	218	187	247	199	425	624	20
Demystifying	250	187	300	199	425	624	20
irregular	303	187	335	199	425	624	20
migration.	337	187	377	199	425	624	20
2017.	60	200	83	211	425	624	20
Recuperado	86	200	135	211	425	624	20
de	138	200	148	211	425	624	20
<https://www.researchgate.net/publication/318216823_	152	200	377	211	425	624	20
Demystifying_Irregular_Migration_A_critical_perspective>.	60	212	294	224	425	624	20
DELGADO	48	225	93	237	425	624	20
WISE,	98	225	122	237	425	624	20
Raúl;	127	225	148	237	425	624	20
CHÁVEZ	153	225	189	237	425	624	20
ELORZA,	194	225	230	237	425	624	20
Mónica	236	225	266	237	425	624	20
Guadalupe;	271	225	318	237	425	624	20
RODRÍGUEZ	324	225	377	237	425	624	20
RAMÍREZ	60	238	98	249	425	624	20
Héctor.	102	238	132	249	425	624	20
La	136	238	145	249	425	624	20
Innovación	149	238	193	249	425	624	20
y	198	238	202	249	425	624	20
la	206	238	213	249	425	624	20
Migración	217	238	257	249	425	624	20
calificada	261	238	298	249	425	624	20
en	303	238	313	249	425	624	20
la	317	238	324	249	425	624	20
Encrucijada:	328	238	377	249	425	624	20
reflexiones	60	250	102	262	425	624	20
a	105	250	110	262	425	624	20
partir	113	250	134	262	425	624	20
de	137	250	147	262	425	624	20
la	150	250	156	262	425	624	20
Experiencia	159	250	205	262	425	624	20
Mexicana.	208	250	249	262	425	624	20
REMHU,	252	250	286	262	425	624	20
Revista	289	250	316	262	425	624	20
Interdisciplinar	319	250	377	262	425	624	20
da	60	262	69	274	425	624	20
Mobilidade	72	262	116	274	425	624	20
Humana,	119	262	155	274	425	624	20
v.	158	262	164	274	425	624	20
24,	167	262	180	274	425	624	20
n.	182	262	190	274	425	624	20
47,	193	262	206	274	425	624	20
2016,	208	262	232	274	425	624	20
p.	234	262	242	274	425	624	20
24-47.	245	262	272	274	425	624	20
DELGADO	48	276	93	287	425	624	20
WISE,	98	276	122	287	425	624	20
Raúl;	127	276	148	287	425	624	20
GASPAR	153	276	187	287	425	624	20
OLVERA,	192	276	229	287	425	624	20
Selene.	234	276	263	287	425	624	20
¿Quién	269	276	298	287	425	624	20
subsidia	303	276	335	287	425	624	20
a	340	276	345	287	425	624	20
quién?	350	276	377	287	425	624	20
Contribuciones	60	288	120	300	425	624	20
de	122	288	132	300	425	624	20
los	133	288	144	300	425	624	20
migrantes	145	288	184	300	425	624	20
mexicanos	185	288	227	300	425	624	20
a	229	288	233	300	425	624	20
la	235	288	242	300	425	624	20
economía	243	288	283	300	425	624	20
de	284	288	294	300	425	624	20
EE.UU.	296	288	324	300	425	624	20
Observatorio	325	288	377	300	425	624	20
del	60	300	72	312	425	624	20
Desarrollo,	74	300	117	312	425	624	20
n.	119	300	127	312	425	624	20
2,	129	300	137	312	425	624	20
UAED,	140	300	166	312	425	624	20
UAZ,	169	300	190	312	425	624	20
2012,	193	300	216	312	425	624	20
p.	219	300	227	312	425	624	20
4-9.	229	300	245	312	425	624	20
GARCÍA	48	314	81	325	425	624	20
ZAMORA,	83	314	125	325	425	624	20
Rodolfo;	127	314	162	325	425	624	20
GASPAR	163	314	197	325	425	624	20
OLVERA,	199	314	235	325	425	624	20
Selene.	237	314	266	325	425	624	20
La	268	314	278	325	425	624	20
inclusión	279	314	315	325	425	624	20
de	317	314	327	325	425	624	20
la	329	314	336	325	425	624	20
migración	338	314	377	325	425	624	20
en	60	326	70	338	425	624	20
la	72	326	79	338	425	624	20
revisión	81	326	112	338	425	624	20
del	115	326	127	338	425	624	20
TLC	130	326	146	338	425	624	20
elemento	148	326	186	338	425	624	20
impostergable	188	326	244	338	425	624	20
en	247	326	257	338	425	624	20
la	259	326	266	338	425	624	20
relación	269	326	300	338	425	624	20
binacional.	303	326	347	338	425	624	20
Brújula	349	326	377	338	425	624	20
ciudadana,	60	338	103	350	425	624	20
Nueva	105	338	131	350	425	624	20
Época,	133	338	160	350	425	624	20
n.	162	338	170	350	425	624	20
89,	173	338	186	350	425	624	20
Junio	188	338	209	350	425	624	20
2017,	211	338	235	350	425	624	20
p.	237	338	245	350	425	624	20
45-54.	248	338	275	350	425	624	20
GARCÍA	48	352	81	363	425	624	20
ZAMORA,	86	352	128	363	425	624	20
Rodolfo.	133	352	167	363	425	624	20
Migración,	172	352	213	363	425	624	20
remesas	218	352	250	363	425	624	20
y	255	352	259	363	425	624	20
desarrollo:	264	352	305	363	425	624	20
Los	310	352	323	363	425	624	20
retos	328	352	347	363	425	624	20
de	352	352	362	363	425	624	20
las	367	352	377	363	425	624	20
organizaciones	60	364	118	376	425	624	20
migrantes	121	364	159	376	425	624	20
mexicanas	162	364	203	376	425	624	20
en	206	364	216	376	425	624	20
Estados	219	364	248	376	425	624	20
Unidos.	251	364	282	376	425	624	20
Doctorado	285	364	328	376	425	624	20
en	331	364	341	376	425	624	20
Estudios	345	364	377	376	425	624	20
del	60	376	72	388	425	624	20
Desarrollo	74	376	115	388	425	624	20
UAZ,	118	376	139	388	425	624	20
2005.	142	376	165	388	425	624	20
GASPAR	48	390	81	401	425	624	20
OLVERA,	85	390	121	401	425	624	20
Selene.	125	390	153	401	425	624	20
Vulnerabilidad	157	390	214	401	425	624	20
de	218	390	228	401	425	624	20
los	232	390	242	401	425	624	20
hogares	246	390	276	401	425	624	20
con	280	390	294	401	425	624	20
vínculos	298	390	330	401	425	624	20
migratorios	334	390	377	401	425	624	20
internacionales	60	402	118	414	425	624	20
en	120	402	130	414	425	624	20
México.	133	402	164	414	425	624	20
Revista	166	402	193	414	425	624	20
Diarios	195	402	222	414	425	624	20
de	224	402	234	414	425	624	20
Terruño,	236	402	268	414	425	624	20
n.	271	402	278	414	425	624	20
3,	280	402	288	414	425	624	20
2017,	290	402	313	414	425	624	20
p.	316	402	323	414	425	624	20
13-39.	326	402	352	414	425	624	20
2017.	354	402	377	414	425	624	20
GOLDRING,	48	415	100	427	425	624	20
Luin.	106	415	126	427	425	624	20
El	132	415	139	427	425	624	20
Estado	146	415	172	427	425	624	20
mexicano	178	415	217	427	425	624	20
y	224	415	228	427	425	624	20
las	234	415	245	427	425	624	20
organizaciones	251	415	310	427	425	624	20
transmigrantes:	317	415	377	427	425	624	20
¿reconfigurando	60	428	124	439	425	624	20
la	128	428	135	439	425	624	20
nación	140	428	167	439	425	624	20
y	172	428	176	439	425	624	20
las	181	428	191	439	425	624	20
relaciones	195	428	235	439	425	624	20
entre	240	428	261	439	425	624	20
Estado	266	428	291	439	425	624	20
y	296	428	301	439	425	624	20
sociedad	305	428	341	439	425	624	20
civil?	345	428	365	439	425	624	20
In	369	428	377	439	425	624	20
MUMMERT,	60	440	109	452	425	624	20
Gail	113	440	129	452	425	624	20
(comp.).	133	440	166	452	425	624	20
Fronteras	170	440	206	452	425	624	20
fragmentadas.	211	440	266	452	425	624	20
Michoacán:	270	440	317	452	425	624	20
El	321	440	328	452	425	624	20
Colegio	332	440	363	452	425	624	20
de	367	440	377	452	425	624	20
Michoacán/Centro	60	452	134	464	425	624	20
de	139	452	149	464	425	624	20
Investigación	155	452	206	464	425	624	20
y	212	452	216	464	425	624	20
Desarrollo	222	452	263	464	425	624	20
del	268	452	280	464	425	624	20
Estado	286	452	312	464	425	624	20
de	317	452	327	464	425	624	20
Michoacán	333	452	377	464	425	624	20
(CIDEM),	60	465	96	476	425	624	20
1999.	99	465	122	476	425	624	20
GUARNIZO,	48	478	99	490	425	624	20
Luis	103	478	119	490	425	624	20
Eduardo.	123	478	159	490	425	624	20
The	164	478	179	490	425	624	20
economics	184	478	226	490	425	624	20
of	231	478	239	490	425	624	20
transnational	243	478	294	490	425	624	20
living.	299	478	323	490	425	624	20
International	327	478	377	490	425	624	20
migration	60	490	97	502	425	624	20
review,	99	490	128	502	425	624	20
v.	130	490	136	502	425	624	20
37,	139	490	152	502	425	624	20
n.	155	490	162	502	425	624	20
3,	165	490	173	502	425	624	20
2003,	175	490	199	502	425	624	20
p.	201	490	209	502	425	624	20
666-699.	212	490	249	502	425	624	20
INEE.	48	504	70	516	425	624	20
Indicadores	72	504	118	516	425	624	20
del	120	504	132	516	425	624	20
Sistema	134	504	164	516	425	624	20
Educativos	166	504	207	516	425	624	20
Nacional.	210	504	247	516	425	624	20
Panorama	249	504	289	516	425	624	20
Educativo	292	504	330	516	425	624	20
de	333	504	343	516	425	624	20
México.	345	504	377	516	425	624	20
<http://www.oei.es/historico/pdf2/panorama-educativo-mexico-2008.pdf>.	60	516	364	528	425	624	20
INEGI.	48	530	75	541	425	624	20
INIF	80	530	96	541	425	624	20
2015.	101	530	125	541	425	624	20
Encuesta	130	530	164	541	425	624	20
Nacional	169	530	204	541	425	624	20
de	210	530	219	541	425	624	20
Inclusión	225	530	260	541	425	624	20
Financera.	265	530	305	541	425	624	20
Recuperado	310	530	359	541	425	624	20
de:	364	530	377	541	425	624	20
<http://www.cnbv.gob.mx/Inclusión/Documents/Encuesta%20Nacional%20	60	542	377	554	425	624	20
de%20IF/ENIF%202015.pdf>.	60	554	181	566	425	624	20
262	52	597	65	607	425	624	20
REMHU,	82	597	107	606	425	624	20
Rev.	109	597	121	606	425	624	20
Interdiscip.	123	597	155	606	425	624	20
Mobil.	157	597	175	606	425	624	20
Hum.,	177	597	196	606	425	624	20
Brasília,	198	597	220	606	425	624	20
v.	222	597	227	606	425	624	20
26,	229	597	238	606	425	624	20
n.	240	597	246	606	425	624	20
52,	248	597	257	606	425	624	20
abr.	259	597	270	606	425	624	20
2018,	272	597	289	606	425	624	20
p.	291	597	297	606	425	624	20
243-263	299	597	324	606	425	624	20
Raúl	245	18	258	28	425	624	21
Delgado	261	18	287	28	425	624	21
Wise,	289	18	307	28	425	624	21
Selene	309	18	330	28	425	624	21
Gaspar	332	18	354	28	425	624	21
Olvera	356	18	377	28	425	624	21
INEGI.	48	46	75	58	425	624	21
ENIGH.	77	46	108	58	425	624	21
Encuesta	111	46	146	58	425	624	21
Nacional	148	46	184	58	425	624	21
de	186	46	196	58	425	624	21
Ingreso	198	46	227	58	425	624	21
y	229	46	234	58	425	624	21
Gasto	236	46	259	58	425	624	21
de	261	46	272	58	425	624	21
los	274	46	285	58	425	624	21
Hogares.	287	46	322	58	425	624	21
<www.inegi.	325	46	377	58	425	624	21
org.mx>.	60	59	98	70	425	624	21
INSTITUTO	48	72	95	84	425	624	21
NACIONAL	100	72	148	84	425	624	21
PARA	153	72	175	84	425	624	21
LA	180	72	190	84	425	624	21
EVALUACIÓN	196	72	252	84	425	624	21
DE	257	72	269	84	425	624	21
LA	274	72	285	84	425	624	21
EDUCACIÓN	290	72	345	84	425	624	21
(INEE).	350	72	377	84	425	624	21
<http://www.inee.edu.mx/>.	60	84	178	96	425	624	21
OROZCO,	48	98	91	109	425	624	21
Manuel.	98	98	130	109	425	624	21
The	137	98	151	109	425	624	21
remittance	157	98	199	109	425	624	21
marketplace:	205	98	256	109	425	624	21
Prices,	263	98	287	109	425	624	21
policy	294	98	317	109	425	624	21
and	323	98	338	109	425	624	21
financial	344	98	377	109	425	624	21
institutions.	60	110	105	122	425	624	21
Washington,	108	110	157	122	425	624	21
DC:	160	110	176	122	425	624	21
Pew	179	110	195	122	425	624	21
Hispanic	198	110	233	122	425	624	21
Center,	235	110	264	122	425	624	21
2004.	267	110	290	122	425	624	21
OROZCO,	48	123	91	135	425	624	21
Manuel.	94	123	127	135	425	624	21
Globalization	130	123	183	135	425	624	21
and	185	123	200	135	425	624	21
migration:	203	123	244	135	425	624	21
The	246	123	261	135	425	624	21
impact	264	123	291	135	425	624	21
of	294	123	302	135	425	624	21
family	304	123	328	135	425	624	21
remittances	331	123	377	135	425	624	21
in	60	136	67	148	425	624	21
Latin	70	136	89	148	425	624	21
America.	91	136	127	148	425	624	21
Latin	129	136	148	148	425	624	21
American	151	136	188	148	425	624	21
politics	190	136	218	148	425	624	21
and	221	136	235	148	425	624	21
society,	238	136	267	148	425	624	21
v.	270	136	276	148	425	624	21
44,	278	136	291	148	425	624	21
n.	294	136	302	148	425	624	21
2,	304	136	312	148	425	624	21
2002,	314	136	338	148	425	624	21
p.	340	136	348	148	425	624	21
41-66.	350	136	377	148	425	624	21
PAPADIMETRIOU,	48	149	122	161	425	624	21
Demetriou.	125	149	171	161	425	624	21
Reflections	174	149	217	161	425	624	21
on	220	149	231	161	425	624	21
the	234	149	246	161	425	624	21
Relationship	249	149	298	161	425	624	21
between	301	149	336	161	425	624	21
Migration	339	149	377	161	425	624	21
and	60	161	75	173	425	624	21
Development.	80	161	137	173	425	624	21
Seminar	142	162	173	173	425	624	21
on	178	162	189	173	425	624	21
International	194	162	244	173	425	624	21
Migration	249	162	286	173	425	624	21
and	291	162	306	173	425	624	21
Development	311	162	365	173	425	624	21
in	370	162	377	173	425	624	21
North	60	174	83	186	425	624	21
and	85	174	100	186	425	624	21
Central	103	174	131	186	425	624	21
America,	134	174	169	186	425	624	21
México,	171	174	203	186	425	624	21
1998.	206	174	229	186	425	624	21
SCHIANTARELLI,	48	187	117	199	425	624	21
Fabio.	121	187	145	199	425	624	21
Global	148	187	174	199	425	624	21
economic	178	187	216	199	425	624	21
prospects	220	187	257	199	425	624	21
2006:	261	187	284	199	425	624	21
economic	288	187	326	199	425	624	21
implications	330	187	377	199	425	624	21
of	60	200	67	211	425	624	21
remittances	70	200	115	211	425	624	21
and	118	200	133	211	425	624	21
migration.	135	200	175	211	425	624	21
The	178	200	193	211	425	624	21
World	195	200	220	211	425	624	21
Bank,	223	200	245	211	425	624	21
2005.	248	200	271	211	425	624	21
SISTEMA	48	213	84	225	425	624	21
DE	87	213	99	225	425	624	21
INFORMACIÓN	101	213	167	225	425	624	21
SOBRE	170	213	198	225	425	624	21
MIGRACIÓN	201	213	254	225	425	624	21
Y	256	213	262	225	425	624	21
DESARROLLO	264	213	322	225	425	624	21
(SIMDE).	325	213	360	225	425	624	21
U.S.	48	226	65	238	425	624	21
CENSUS	72	226	107	238	425	624	21
BUREAU,	114	226	152	238	425	624	21
CURRENT	160	226	201	238	425	624	21
POPULATION	209	226	267	238	425	624	21
SURVEY	274	226	307	238	425	624	21
(CPS)	315	226	336	238	425	624	21
MARCH	344	226	377	238	425	624	21
SUPPLEMENT.	60	239	118	250	425	624	21
WORLD	48	252	83	264	425	624	21
BANK.	83	252	110	264	425	624	21
Migration	111	252	149	264	425	624	21
and	149	252	164	264	425	624	21
Remittances	165	252	213	264	425	624	21
Factbook	214	252	250	264	425	624	21
2016.	251	252	274	264	425	624	21
Third	275	252	296	264	425	624	21
edition.	296	252	327	264	425	624	21
Washington,	328	252	377	264	425	624	21
D.C.:	60	264	81	276	425	624	21
World	83	264	108	276	425	624	21
Bank,	110	264	133	276	425	624	21
2016.	135	264	159	276	425	624	21
Recuperado	161	264	210	276	425	624	21
de:	212	264	225	276	425	624	21
<https://siteresources.worldbank.org/	228	264	377	276	425	624	21
INTPROSPECTS/Resources/334934-1199807908806/4549025-1450455807487/	60	277	377	288	425	624	21
Factbookpart1.pdf>.	60	289	140	301	425	624	21
Recibido	237	319	266	329	425	624	21
para	269	319	283	329	425	624	21
publicación	286	319	325	329	425	624	21
en	327	319	335	329	425	624	21
16.10.2017	338	319	377	329	425	624	21
Aceptado	234	330	266	340	425	624	21
para	269	330	283	340	425	624	21
publicación	286	330	325	340	425	624	21
en	327	330	335	340	425	624	21
23.01.2018	338	330	377	340	425	624	21
Received	213	342	243	351	425	624	21
for	245	342	254	351	425	624	21
publication	256	342	294	351	425	624	21
in	296	342	302	351	425	624	21
in	304	342	310	351	425	624	21
October	312	342	340	351	425	624	21
16	342	342	351	351	425	624	21
th	351	342	355	348	425	624	21
,	355	342	357	351	425	624	21
2017	359	342	377	351	425	624	21
Accepted	223	353	254	363	425	624	21
for	256	353	265	363	425	624	21
publication	268	353	305	363	425	624	21
in	307	353	313	363	425	624	21
January	315	353	340	363	425	624	21
23	342	353	351	363	425	624	21
th	351	353	355	359	425	624	21
,	355	353	357	363	425	624	21
2018	359	353	377	363	425	624	21
ISSN	295	376	310	385	425	624	21
impresso	312	376	340	385	425	624	21
1980-8585	342	376	377	385	425	624	21
ISSN	291	387	306	397	425	624	21
eletrônico	308	387	340	397	425	624	21
2237-9843	342	387	377	397	425	624	21
http://dx.doi.org/10.1590/1980-85852503880005214	206	407	377	416	425	624	21
This	84	564	96	573	425	624	21
is	97	564	102	573	425	624	21
an	103	564	110	573	425	624	21
open-access	112	564	147	573	425	624	21
article	149	564	166	573	425	624	21
distributed	168	564	199	573	425	624	21
under	200	564	218	573	425	624	21
the	219	564	229	573	425	624	21
terms	230	564	246	573	425	624	21
of	248	564	254	573	425	624	21
the	255	564	264	573	425	624	21
Creative	266	564	290	573	425	624	21
Commons	292	564	321	573	425	624	21
Attribution	323	564	354	573	425	624	21
License	356	564	377	573	425	624	21
REMHU,	101	598	126	606	425	624	21
Rev.	128	598	139	606	425	624	21
Interdiscip.	141	598	173	606	425	624	21
Mobil.	175	598	194	606	425	624	21
Hum.,	196	598	214	606	425	624	21
Brasília,	216	598	239	606	425	624	21
v.	241	598	245	606	425	624	21
26,	247	598	257	606	425	624	21
n.	259	598	264	606	425	624	21
52,	266	598	276	606	425	624	21
abr.	278	598	289	606	425	624	21
2018,	291	598	308	606	425	624	21
p.	310	598	316	606	425	624	21
243-263	318	598	343	606	425	624	21
263	360	597	373	607	425	624	21
