REFLEXIONES	79	60	178	73	612	792	1
SOBRE	182	60	231	73	612	792	1
LOS	235	60	264	73	612	792	1
SALTAMONTES	268	60	374	73	612	792	1
Y	378	60	388	73	612	792	1
LAS	392	60	419	73	612	792	1
ORUGAS	424	60	485	73	612	792	1
EN	489	60	508	73	612	792	1
LA	512	60	531	73	612	792	1
ERA	81	84	110	97	612	792	1
DE	114	84	134	97	612	792	1
LAS	138	84	165	97	612	792	1
TECNOLOGÍAS	169	84	272	97	612	792	1
DE	276	84	295	97	612	792	1
INFORMACIÓN	299	84	400	97	612	792	1
Y	404	84	413	97	612	792	1
COMUNICACIÓN	417	84	529	97	612	792	1
Reflections	167	128	232	140	612	792	1
about	235	128	268	140	612	792	1
grasshoppers	271	128	351	140	612	792	1
and	354	128	376	140	612	792	1
inchworms	379	128	442	140	612	792	1
in	145	149	155	160	612	792	1
the	159	149	177	160	612	792	1
Information	180	149	246	160	612	792	1
and	250	149	271	160	612	792	1
Communication	274	149	365	160	612	792	1
Technologies	368	149	446	160	612	792	1
Era	449	149	468	160	612	792	1
https://doi.org/10.22235/pe.v10i2.1429	228	180	382	189	612	792	1
BORIS	71	232	108	243	612	792	1
HANDAL	112	232	160	243	612	792	1
MORALES*	164	232	227	243	612	792	1
1	227	231	232	238	612	792	1
HUGO	71	253	107	264	612	792	1
GONZALES*	110	253	180	264	612	792	1
2	180	252	185	259	612	792	1
Recibido:	434	253	475	262	612	792	1
17/03/17	478	253	517	262	612	792	1
*Universidad	71	273	127	282	612	792	1
de	130	273	141	282	612	792	1
Notre	144	273	169	282	612	792	1
Dame,	171	273	201	282	612	792	1
Australia.	204	273	245	282	612	792	1
Correspondencia:	248	273	327	282	612	792	1
Revisado:	431	270	475	280	612	792	1
05/04/17	478	270	517	280	612	792	1
boris.handal@nd.edu.au,	71	290	183	299	612	792	1
hugo.gonzales@nd.edu.au	186	290	305	299	612	792	1
Aceptado:	430	288	475	297	612	792	1
23/05/17	478	288	517	297	612	792	1
Palabras	71	455	117	465	612	792	1
claves:	120	455	157	465	612	792	1
paradojas,	160	455	212	465	612	792	1
saltamontes,	215	455	277	465	612	792	1
orugas,	280	455	317	465	612	792	1
aprendizaje,	320	455	380	465	612	792	1
escuela.	383	455	424	465	612	792	1
Keywords:	71	594	119	602	612	792	1
paradoxes,	122	594	169	602	612	792	1
grasshopper,	172	594	227	602	612	792	1
caterpillar,	230	594	274	602	612	792	1
learning,	276	594	313	602	612	792	1
school.	315	594	346	602	612	792	1
1	71	630	74	635	612	792	1
Doctor	77	631	104	639	612	792	1
en	107	631	117	639	612	792	1
Education,	120	631	162	639	612	792	1
Universidad	165	631	213	639	612	792	1
de	216	631	226	639	612	792	1
Sydney,	229	631	261	639	612	792	1
Australia.	264	631	302	639	612	792	1
Docente	305	631	338	639	612	792	1
asociado	341	631	377	639	612	792	1
e	380	631	385	639	612	792	1
investigador	388	631	437	639	612	792	1
en	440	631	450	639	612	792	1
Educación	453	631	495	639	612	792	1
y	498	631	502	639	612	792	1
TIC	505	632	516	639	612	792	1
en	519	631	529	639	612	792	1
la	532	631	539	639	612	792	1
Universidad	71	641	119	649	612	792	1
de	121	641	131	649	612	792	1
Notre	134	641	156	649	612	792	1
Dame,	158	641	185	649	612	792	1
Australia.	187	641	225	649	612	792	1
Se	228	641	239	649	612	792	1
especializa	241	641	286	649	612	792	1
en	288	641	298	649	612	792	1
tecnologías	301	641	347	649	612	792	1
de	349	641	359	649	612	792	1
la	362	641	369	649	612	792	1
información	371	641	418	649	612	792	1
y	421	641	425	649	612	792	1
comunicación,	428	641	485	649	612	792	1
matemáticas	488	641	539	649	612	792	1
puras,	71	651	96	660	612	792	1
métodos	99	651	133	660	612	792	1
de	136	651	145	660	612	792	1
enseñanza	148	651	192	660	612	792	1
de	194	651	204	660	612	792	1
matemáticas	207	651	258	660	612	792	1
de	260	651	271	660	612	792	1
primaria	273	651	305	660	612	792	1
y	308	651	312	660	612	792	1
secundaria,	315	651	362	660	612	792	1
y	364	651	369	660	612	792	1
unidades	371	651	408	660	612	792	1
de	410	651	420	660	612	792	1
aprendizaje	423	651	469	660	612	792	1
eLearning.	472	651	515	660	612	792	1
2	71	669	74	674	612	792	1
Doctor	78	670	104	678	612	792	1
en	107	670	117	678	612	792	1
Filosofía	121	670	155	678	612	792	1
y	158	670	162	678	612	792	1
Psicología,	166	670	210	678	612	792	1
Universidad	213	670	260	678	612	792	1
de	264	670	274	678	612	792	1
Macquarie,	277	670	321	678	612	792	1
Australia.	325	670	362	678	612	792	1
Magíster	365	670	400	678	612	792	1
en	404	670	414	678	612	792	1
Psicología	417	670	458	678	612	792	1
Clínica	462	670	489	678	612	792	1
y	492	670	497	678	612	792	1
de	500	670	510	678	612	792	1
Salud,	513	670	539	678	612	792	1
Universidad	71	680	119	688	612	792	1
de	120	680	130	688	612	792	1
Curtin,	132	680	159	688	612	792	1
Australia.	161	680	198	688	612	792	1
Sus	200	680	216	688	612	792	1
temas	218	680	242	688	612	792	1
de	244	680	254	688	612	792	1
investigación	256	680	308	688	612	792	1
abarcan	310	680	343	688	612	792	1
el	345	680	352	688	612	792	1
trabajo	354	680	381	688	612	792	1
con	383	680	398	688	612	792	1
trastornos	399	680	439	688	612	792	1
de	441	680	451	688	612	792	1
estrés	453	680	478	688	612	792	1
postraumático,	480	680	539	688	612	792	1
ansiedad	71	690	107	699	612	792	1
y	110	690	115	699	612	792	1
depresión,	118	690	160	699	612	792	1
estrés,	163	690	190	699	612	792	1
ajuste	193	690	217	699	612	792	1
cultural,	220	690	251	699	612	792	1
procesos	254	690	291	699	612	792	1
de	294	690	304	699	612	792	1
asesoramiento	307	690	366	699	612	792	1
de	369	690	379	699	612	792	1
grupo	382	690	405	699	612	792	1
y	408	690	412	699	612	792	1
trabajo	415	690	443	699	612	792	1
terapéutico	446	690	490	699	612	792	1
a	493	690	498	699	612	792	1
través	501	690	526	699	612	792	1
de	529	690	539	699	612	792	1
las	71	701	83	709	612	792	1
culturas.	85	701	119	709	612	792	1
Handal	71	28	95	37	612	792	2
y	98	28	102	37	612	792	2
Gonzales	104	28	136	37	612	792	2
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	2
sobre	181	28	201	37	612	792	2
los	203	28	213	37	612	792	2
saltamontes	215	28	258	37	612	792	2
y	260	28	265	37	612	792	2
las	267	28	277	37	612	792	2
orugas	279	28	303	37	612	792	2
en	305	28	314	37	612	792	2
la	317	28	323	37	612	792	2
era	325	28	337	37	612	792	2
de	339	28	348	37	612	792	2
las	350	28	360	37	612	792	2
TIC	362	30	371	37	612	792	2
143-156	509	28	539	37	612	792	2
INTRODUCCIÓN	71	59	164	71	612	792	2
¿Qué	71	92	101	103	612	792	2
es	105	92	118	103	612	792	2
una	121	92	141	103	612	792	2
paradoja?	145	92	199	103	612	792	2
Una	203	92	225	103	612	792	2
paradoja	228	92	275	103	612	792	2
es	279	92	292	103	612	792	2
una	296	92	315	103	612	792	2
declaración	319	92	381	103	612	792	2
que	385	92	405	103	612	792	2
parece	409	92	445	103	612	792	2
contradictoria	449	92	521	103	612	792	2
en	525	92	538	103	612	792	2
sí	71	108	80	119	612	792	2
misma	87	108	122	119	612	792	2
y,	128	108	138	119	612	792	2
sin	144	108	159	119	612	792	2
embargo,	166	108	216	119	612	792	2
podría	223	108	257	119	612	792	2
expresar	263	108	310	119	612	792	2
una	316	108	336	119	612	792	2
posible	342	108	380	119	612	792	2
verdad.	387	108	427	119	612	792	2
Por	433	108	452	119	612	792	2
lo	458	108	467	119	612	792	2
general,	474	108	517	119	612	792	2
las	523	108	539	119	612	792	2
paradojas	71	124	124	135	612	792	2
son	133	124	152	135	612	792	2
contrarias	162	124	214	135	612	792	2
a	223	124	230	135	612	792	2
las	239	124	255	135	612	792	2
comúnmente	264	124	333	135	612	792	2
aceptadas	343	124	398	135	612	792	2
opiniones,	407	124	462	135	612	792	2
creencias	471	124	522	135	612	792	2
o	532	124	538	135	612	792	2
expectativas.	71	140	141	151	612	792	2
El	144	140	155	151	612	792	2
término	158	140	198	151	612	792	2
‘paradoja'	202	137	254	151	612	792	2
viene	257	140	286	151	612	792	2
de	289	140	303	151	612	792	2
los	306	140	321	151	612	792	2
griegos	325	140	364	151	612	792	2
paradoxo	368	140	418	151	612	792	2
de	421	140	434	151	612	792	2
‘para',	438	137	471	151	612	792	2
“contrario	474	137	525	151	612	792	2
a”	528	140	539	151	612	792	2
y	71	156	77	167	612	792	2
‘doxa',	83	153	117	167	612	792	2
“opinión”,	124	153	174	167	612	792	2
que	180	156	200	167	612	792	2
significa	206	156	249	167	612	792	2
algo	255	156	278	167	612	792	2
ilógico	284	156	317	167	612	792	2
e	323	156	330	167	612	792	2
increíble,	336	156	385	167	612	792	2
opuesto	391	156	433	167	612	792	2
al	439	156	449	167	612	792	2
sentido	455	156	493	167	612	792	2
común.	499	156	539	167	612	792	2
Algunas	71	172	114	183	612	792	2
paradojas,	121	172	177	183	612	792	2
aunque	183	172	223	183	612	792	2
lógicas,	230	172	271	183	612	792	2
se	277	172	290	183	612	792	2
basan	297	172	329	183	612	792	2
en	336	172	349	183	612	792	2
argumentos	356	172	419	183	612	792	2
sin	426	172	441	183	612	792	2
fundamento.	448	172	514	183	612	792	2
Sin	521	172	538	183	612	792	2
embargo,	71	187	122	198	612	792	2
son	124	187	144	198	612	792	2
útiles	146	187	175	198	612	792	2
para	177	187	201	198	612	792	2
el	204	187	213	198	612	792	2
pensamiento	216	187	285	198	612	792	2
analítico	287	187	332	198	612	792	2
y	335	187	341	198	612	792	2
lateral.	344	187	380	198	612	792	2
Por	383	187	401	198	612	792	2
ejemplo,	404	187	449	198	612	792	2
“el	452	185	465	198	612	792	2
agua	468	187	495	198	612	792	2
caliente	498	187	539	198	612	792	2
se	71	203	84	214	612	792	2
congela	86	203	128	214	612	792	2
más	131	203	153	214	612	792	2
rápido	156	203	189	214	612	792	2
que	192	203	212	214	612	792	2
el	214	203	224	214	612	792	2
agua	226	203	253	214	612	792	2
fría”	255	203	277	214	612	792	2
encapsula	279	203	334	214	612	792	2
la	337	203	346	214	612	792	2
llamada	348	203	391	214	612	792	2
paradoja	393	203	440	214	612	792	2
Mpemba.	442	203	492	214	612	792	2
Al	495	203	506	214	612	792	2
poner	508	203	539	214	612	792	2
en	71	219	84	230	612	792	2
el	87	219	96	230	612	792	2
congelador	99	219	159	230	612	792	2
dos	161	219	181	230	612	792	2
botellas	183	219	225	230	612	792	2
que	228	219	248	230	612	792	2
contengan	250	219	306	230	612	792	2
una	309	219	329	230	612	792	2
cantidad	332	219	377	230	612	792	2
similar	380	219	415	230	612	792	2
de	418	219	431	230	612	792	2
agua,	434	219	464	230	612	792	2
pero	467	219	491	230	612	792	2
una	493	219	513	230	612	792	2
más	516	219	539	230	612	792	2
caliente	71	235	112	246	612	792	2
que	116	235	136	246	612	792	2
la	139	235	149	246	612	792	2
otra,	152	235	176	246	612	792	2
se	180	235	192	246	612	792	2
encontrará	196	235	253	246	612	792	2
que	257	235	277	246	612	792	2
el	280	235	290	246	612	792	2
agua	293	235	320	246	612	792	2
más	323	235	346	246	612	792	2
caliente	349	235	391	246	612	792	2
se	394	235	407	246	612	792	2
congela	410	235	452	246	612	792	2
más	456	235	478	246	612	792	2
rápido	482	235	515	246	612	792	2
que	519	235	539	246	612	792	2
la	71	251	80	262	612	792	2
fría.	84	251	104	262	612	792	2
Algunas	106	267	150	278	612	792	2
paradojas	153	267	206	278	612	792	2
son	209	267	228	278	612	792	2
solo	232	267	254	278	612	792	2
el	257	267	266	278	612	792	2
resultado	270	267	319	278	612	792	2
de	322	267	336	278	612	792	2
la	339	267	348	278	612	792	2
falta	351	267	374	278	612	792	2
de	377	267	391	278	612	792	2
conocimiento.	394	267	468	278	612	792	2
Por	471	267	490	278	612	792	2
ejemplo,	493	267	539	278	612	792	2
Galileo	71	283	108	294	612	792	2
fue	111	283	128	294	612	792	2
a	130	283	137	294	612	792	2
la	140	283	149	294	612	792	2
torre	152	283	176	294	612	792	2
de	179	283	192	294	612	792	2
Pisa	195	283	218	294	612	792	2
para	221	283	245	294	612	792	2
demostrar	247	283	301	294	612	792	2
que	304	283	324	294	612	792	2
dos	327	283	346	294	612	792	2
bolas	349	283	377	294	612	792	2
de	380	283	393	294	612	792	2
diferente	396	283	442	294	612	792	2
masa	445	283	474	294	612	792	2
descienden	477	283	538	294	612	792	2
al	71	299	80	310	612	792	2
mismo	88	299	124	310	612	792	2
tiempo	132	299	168	310	612	792	2
en	176	299	189	310	612	792	2
caída	197	299	226	310	612	792	2
libre.	235	299	261	310	612	792	2
Sin	269	299	286	310	612	792	2
embargo,	294	299	345	310	612	792	2
muchas	353	299	395	310	612	792	2
personas	403	299	452	310	612	792	2
antes	460	299	490	310	612	792	2
que	498	299	518	310	612	792	2
él,	526	299	539	310	612	792	2
consideraban	71	314	143	325	612	792	2
este	149	314	172	325	612	792	2
fenómeno	178	314	232	325	612	792	2
como	238	314	267	325	612	792	2
una	274	314	294	325	612	792	2
paradoja.	300	314	350	325	612	792	2
Las	357	314	376	325	612	792	2
paradojas	382	314	435	325	612	792	2
son	441	314	461	325	612	792	2
útiles	467	314	495	325	612	792	2
porque	501	314	539	325	612	792	2
fomentan	71	330	121	341	612	792	2
el	126	330	135	341	612	792	2
descubrimiento	140	330	221	341	612	792	2
de	226	330	239	341	612	792	2
la	244	330	253	341	612	792	2
verdad.	258	330	298	341	612	792	2
La	303	330	316	341	612	792	2
afirmación	321	330	376	341	612	792	2
geocéntrica	381	330	443	341	612	792	2
griega	448	330	481	341	612	792	2
de	486	330	500	341	612	792	2
que	505	330	525	341	612	792	2
la	530	330	539	341	612	792	2
Tierra	71	346	102	357	612	792	2
era	106	346	124	357	612	792	2
el	127	346	137	357	612	792	2
centro	141	346	174	357	612	792	2
del	178	346	194	357	612	792	2
cosmos	198	346	239	357	612	792	2
todavía	243	346	282	357	612	792	2
persiste	286	346	328	357	612	792	2
subrepticiamente	332	346	424	357	612	792	2
en	428	346	441	357	612	792	2
la	445	346	454	357	612	792	2
opinión	458	346	497	357	612	792	2
pública	501	346	539	357	612	792	2
cuando	71	362	110	373	612	792	2
se	117	362	130	373	612	792	2
habla	137	362	166	373	612	792	2
de	173	362	187	373	612	792	2
“puesta	193	360	233	373	612	792	2
de	240	362	254	373	612	792	2
sol”	261	362	280	373	612	792	2
y	287	362	293	373	612	792	2
“salida	300	360	335	373	612	792	2
del	342	362	358	373	612	792	2
sol”.	365	362	388	373	612	792	2
Estos	395	362	425	373	612	792	2
dos	431	362	451	373	612	792	2
conceptos	458	362	512	373	612	792	2
son	519	362	539	373	612	792	2
científicamente	71	378	152	389	612	792	2
equivocados,	157	378	228	389	612	792	2
el	234	378	243	389	612	792	2
sol	249	378	264	389	612	792	2
no	270	378	283	389	612	792	2
entra	289	378	316	389	612	792	2
ni	322	378	331	389	612	792	2
sale,	337	378	362	389	612	792	2
pero	368	378	392	389	612	792	2
subsisten	398	378	449	389	612	792	2
porque	455	378	492	389	612	792	2
es	498	378	511	389	612	792	2
más	516	378	539	389	612	792	2
natural,	71	394	111	405	612	792	2
y	114	394	120	405	612	792	2
por	123	394	141	405	612	792	2
lo	144	394	153	405	612	792	2
tanto	156	394	183	405	612	792	2
fácil,	186	394	211	405	612	792	2
que	214	394	234	405	612	792	2
la	237	394	246	405	612	792	2
gente	250	394	280	405	612	792	2
crea	283	394	306	405	612	792	2
en	309	394	323	405	612	792	2
ellos	326	394	350	405	612	792	2
(Grego,	354	394	394	405	612	792	2
2014).	397	394	431	405	612	792	2
Cuando	434	394	477	405	612	792	2
la	480	394	489	405	612	792	2
paradoja	492	394	539	405	612	792	2
no	71	410	84	421	612	792	2
era	88	410	105	421	612	792	2
sostenible,	109	410	166	421	612	792	2
en	170	410	184	421	612	792	2
particular	187	410	237	421	612	792	2
debido	240	410	276	421	612	792	2
a	280	410	287	421	612	792	2
la	291	410	300	421	612	792	2
creciente	304	410	352	421	612	792	2
evidencia	356	410	407	421	612	792	2
astronómica	410	410	476	421	612	792	2
respaldada	480	410	539	421	612	792	2
por	71	425	88	436	612	792	2
mejores	92	425	134	436	612	792	2
y	138	425	144	436	612	792	2
más	147	425	170	436	612	792	2
poderosos	173	425	229	436	612	792	2
telescopios,	232	425	296	436	612	792	2
se	299	425	312	436	612	792	2
dio	315	425	331	436	612	792	2
paso	334	425	360	436	612	792	2
al	363	425	373	436	612	792	2
modelo	376	425	416	436	612	792	2
heliocéntrico,	419	425	489	436	612	792	2
donde	493	425	526	436	612	792	2
la	529	425	539	436	612	792	2
Tierra	71	441	102	452	612	792	2
y	106	441	112	452	612	792	2
los	115	441	130	452	612	792	2
planetas	134	441	179	452	612	792	2
giran	182	441	209	452	612	792	2
alrededor	212	441	263	452	612	792	2
del	266	441	282	452	612	792	2
Sol.	286	441	307	452	612	792	2
También	106	457	153	468	612	792	2
hay	157	457	176	468	612	792	2
muchas	179	457	222	468	612	792	2
paradojas	225	457	278	468	612	792	2
en	281	457	294	468	612	792	2
la	298	457	307	468	612	792	2
educación.	311	457	369	468	612	792	2
Una	372	457	394	468	612	792	2
de	398	457	411	468	612	792	2
ellas	415	457	439	468	612	792	2
es	443	457	456	468	612	792	2
la	460	457	469	468	612	792	2
paradoja	472	457	519	468	612	792	2
del	523	457	539	468	612	792	2
saltamontes,	71	473	139	484	612	792	2
que	142	473	162	484	612	792	2
representa	166	473	223	484	612	792	2
el	226	473	236	484	612	792	2
tema	239	473	266	484	612	792	2
central	269	473	305	484	612	792	2
de	308	473	322	484	612	792	2
este	325	473	348	484	612	792	2
artículo,	351	473	394	484	612	792	2
sobre	397	473	427	484	612	792	2
todo	431	473	454	484	612	792	2
en	457	473	471	484	612	792	2
relación	474	473	516	484	612	792	2
con	519	473	539	484	612	792	2
las	71	489	86	500	612	792	2
TIC	91	491	106	499	612	792	2
.	106	489	110	500	612	792	2
Esta	115	489	139	500	612	792	2
paradoja	145	489	192	500	612	792	2
tiene	197	489	223	500	612	792	2
su	229	489	242	500	612	792	2
inicio	247	489	275	500	612	792	2
en	280	489	294	500	612	792	2
el	299	489	309	500	612	792	2
conocido	314	489	362	500	612	792	2
debate	368	489	405	500	612	792	2
sobre	410	489	440	500	612	792	2
la	446	489	455	500	612	792	2
linealidad	461	489	512	500	612	792	2
y	517	489	523	500	612	792	2
la	529	489	538	500	612	792	2
multilinealidad,	71	505	150	516	612	792	2
relacionado	153	505	215	516	612	792	2
con	218	505	237	516	612	792	2
las	239	505	255	516	612	792	2
teorías	257	505	294	516	612	792	2
de	297	505	310	516	612	792	2
la	312	505	322	516	612	792	2
dependencia	324	505	393	516	612	792	2
cognitiva	396	505	443	516	612	792	2
en	445	505	459	516	612	792	2
el	461	505	471	516	612	792	2
aprendizaje.	473	505	539	516	612	792	2
Por	106	521	125	532	612	792	2
ejemplo,	129	521	174	532	612	792	2
Witkin,	177	521	214	532	612	792	2
en	217	521	231	532	612	792	2
los	234	521	249	532	612	792	2
años	253	521	279	532	612	792	2
setenta,	283	521	325	532	612	792	2
propuso	329	521	372	532	612	792	2
los	376	521	391	532	612	792	2
conceptos	395	521	449	532	612	792	2
de	453	521	466	532	612	792	2
dependencia	470	521	539	532	612	792	2
e	71	536	78	548	612	792	2
independencia	81	536	159	548	612	792	2
de	163	536	176	548	612	792	2
campo.	180	536	219	548	612	792	2
Witkin,	222	536	259	548	612	792	2
Oltman,	262	536	304	548	612	792	2
Raskin	308	536	344	548	612	792	2
y	348	536	354	548	612	792	2
Karp	358	536	383	548	612	792	2
(1971),	387	536	425	548	612	792	2
basados	428	536	474	548	612	792	2
en	477	536	491	548	612	792	2
estudios	494	536	539	548	612	792	2
empíricos,	71	552	126	563	612	792	2
propusieron	130	552	193	563	612	792	2
que	196	552	216	563	612	792	2
los	220	552	235	563	612	792	2
estudiantes	238	552	300	563	612	792	2
con	303	552	322	563	612	792	2
un	326	552	339	563	612	792	2
estilo	342	552	370	563	612	792	2
de	374	552	387	563	612	792	2
aprendizaje	391	552	452	563	612	792	2
dependiente	456	552	522	563	612	792	2
en	525	552	539	563	612	792	2
relación	71	568	113	579	612	792	2
al	118	568	127	579	612	792	2
campo	132	568	168	579	612	792	2
contextual	173	568	228	579	612	792	2
eran	233	568	257	579	612	792	2
más	262	568	285	579	612	792	2
proclives	290	568	337	579	612	792	2
a	342	568	349	579	612	792	2
crear	354	568	381	579	612	792	2
relaciones	386	568	441	579	612	792	2
unidimensionales	446	568	538	579	612	792	2
entre	71	584	98	595	612	792	2
los	102	584	117	595	612	792	2
elementos	120	584	176	595	612	792	2
visuales	179	584	222	595	612	792	2
y	226	584	232	595	612	792	2
cognitivos	235	584	288	595	612	792	2
que	291	584	311	595	612	792	2
los	315	584	330	595	612	792	2
estudiantes	333	584	395	595	612	792	2
de	398	584	411	595	612	792	2
aprendizaje	414	584	476	595	612	792	2
con	480	584	499	595	612	792	2
campo	502	584	538	595	612	792	2
independiente.	71	600	150	611	612	792	2
Estos	153	600	183	611	612	792	2
últimos	187	600	225	611	612	792	2
desarrollaban	228	600	301	611	612	792	2
la	305	600	314	611	612	792	2
capacidad	318	600	372	611	612	792	2
de	376	600	389	611	612	792	2
hacer	393	600	423	611	612	792	2
inferencias	426	600	484	611	612	792	2
múltiples,	488	600	539	611	612	792	2
interpretar	71	616	126	627	612	792	2
mejor	130	616	160	627	612	792	2
las	165	616	181	627	612	792	2
claves	185	616	219	627	612	792	2
de	224	616	237	627	612	792	2
textos	242	616	274	627	612	792	2
e	279	616	286	627	612	792	2
imágenes	290	616	342	627	612	792	2
y,	347	616	357	627	612	792	2
por	362	616	379	627	612	792	2
ende,	384	616	414	627	612	792	2
tener	419	616	446	627	612	792	2
mayor	451	616	484	627	612	792	2
eficiencia	489	616	539	627	612	792	2
intelectual	71	632	125	643	612	792	2
para	128	632	152	643	612	792	2
resolver	156	632	198	643	612	792	2
problemas	202	632	258	643	612	792	2
(Handal	261	632	303	643	612	792	2
y	306	632	312	643	612	792	2
Herrington,	316	632	375	643	612	792	2
2004).	378	632	412	643	612	792	2
Otros	106	648	136	659	612	792	2
autores,	140	648	183	659	612	792	2
como	187	648	216	659	612	792	2
Marshall	220	648	266	659	612	792	2
McLuhan	269	648	319	659	612	792	2
y	323	648	329	659	612	792	2
Bruce	333	648	364	659	612	792	2
Powers	368	648	408	659	612	792	2
en	412	648	425	659	612	792	2
su	429	648	442	659	612	792	2
libro	446	648	469	659	612	792	2
seminal	473	648	514	659	612	792	2
The	518	648	539	659	612	792	2
Global	71	663	106	675	612	792	2
Village	112	663	148	675	612	792	2
(1989),	154	663	192	675	612	792	2
postularon,	198	663	258	675	612	792	2
aun	264	663	284	675	612	792	2
antes	290	663	319	675	612	792	2
del	325	663	341	675	612	792	2
advenimiento	347	663	419	675	612	792	2
del	425	663	441	675	612	792	2
Internet,	447	663	491	675	612	792	2
que	497	663	517	675	612	792	2
los	524	663	539	675	612	792	2
medios	71	679	110	690	612	792	2
electrónicos	112	679	176	690	612	792	2
favorecían	179	679	235	690	612	792	2
el	238	679	247	690	612	792	2
desarrollo	250	679	302	690	612	792	2
de	305	679	318	690	612	792	2
espacios	321	679	369	690	612	792	2
cognitivos	371	679	424	690	612	792	2
más	427	679	450	690	612	792	2
multisensoriales	453	679	538	690	612	792	2
y	71	695	77	706	612	792	2
complejos.	80	695	138	706	612	792	2
Revista	71	724	96	733	612	792	2
Páginas	99	724	126	733	612	792	2
de	128	724	137	733	612	792	2
Educación.	139	724	177	733	612	792	2
Vol.	180	724	193	733	612	792	2
10,	196	724	207	733	612	792	2
Núm.	210	724	229	733	612	792	2
2	231	724	236	733	612	792	2
(2017)	238	724	262	733	612	792	2
ISSN:	265	724	286	733	612	792	2
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	2
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	2
1688-7468	363	724	402	733	612	792	2
144	499	724	513	733	612	792	2
Handal	71	28	95	37	612	792	3
y	98	28	102	37	612	792	3
Gonzales	104	28	136	37	612	792	3
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	3
sobre	181	28	201	37	612	792	3
los	203	28	213	37	612	792	3
saltamontes	215	28	258	37	612	792	3
y	260	28	265	37	612	792	3
las	267	28	277	37	612	792	3
orugas	279	28	303	37	612	792	3
en	305	28	314	37	612	792	3
la	317	28	323	37	612	792	3
era	325	28	337	37	612	792	3
de	339	28	348	37	612	792	3
las	350	28	360	37	612	792	3
TIC	362	30	371	37	612	792	3
143-156	509	28	539	37	612	792	3
La	71	59	85	71	612	792	3
paradoja	88	59	138	71	612	792	3
del	142	59	159	71	612	792	3
saltamontes	162	59	232	71	612	792	3
Es	71	92	85	103	612	792	3
bien	89	92	112	103	612	792	3
sabido	116	92	152	103	612	792	3
en	156	92	169	103	612	792	3
los	174	92	189	103	612	792	3
círculos	193	92	234	103	612	792	3
educativos	239	92	296	103	612	792	3
que	300	92	320	103	612	792	3
los	324	92	340	103	612	792	3
estudiantes	344	92	405	103	612	792	3
aprenden	410	92	460	103	612	792	3
mejor	465	92	495	103	612	792	3
cuando	499	92	538	103	612	792	3
los	71	108	86	119	612	792	3
contenidos	92	108	150	119	612	792	3
son	155	108	174	119	612	792	3
enseñados	180	108	239	119	612	792	3
de	244	108	257	119	612	792	3
manera	263	108	303	119	612	792	3
sistemática.	309	108	372	119	612	792	3
Sin	377	108	395	119	612	792	3
embargo,	400	108	451	119	612	792	3
la	456	108	465	119	612	792	3
paradoja	471	108	517	119	612	792	3
del	523	108	539	119	612	792	3
saltamontes	71	124	136	135	612	792	3
es	139	124	152	135	612	792	3
interpretada	155	124	219	135	612	792	3
de	222	124	235	135	612	792	3
manera	238	124	279	135	612	792	3
que	282	124	302	135	612	792	3
los	305	124	321	135	612	792	3
estudiantes	324	124	385	135	612	792	3
que	389	124	409	135	612	792	3
no	412	124	425	135	612	792	3
siguen	428	124	464	135	612	792	3
un	467	124	481	135	612	792	3
camino	484	124	522	135	612	792	3
de	526	124	539	135	612	792	3
instrucción	71	140	128	151	612	792	3
secuencial	132	140	188	151	612	792	3
y	192	140	198	151	612	792	3
lógico	201	140	232	151	612	792	3
también	236	140	278	151	612	792	3
aprenden	282	140	332	151	612	792	3
bien.	336	140	362	151	612	792	3
Fue	106	156	127	167	612	792	3
Seymour	131	156	179	167	612	792	3
Papert	182	156	217	167	612	792	3
quien,	221	156	254	167	612	792	3
hace	257	156	283	167	612	792	3
veinte	286	156	318	167	612	792	3
años,	322	156	351	167	612	792	3
acuñó	355	156	387	167	612	792	3
el	391	156	400	167	612	792	3
término	404	156	444	167	612	792	3
‘saltamontes'.	447	153	521	167	612	792	3
En	524	156	539	167	612	792	3
su	71	172	84	183	612	792	3
trabajo	87	172	124	183	612	792	3
de	128	172	141	183	612	792	3
1993,	145	172	175	183	612	792	3
La	179	172	192	183	612	792	3
máquina	196	172	242	183	612	792	3
de	246	172	259	183	612	792	3
los	263	172	278	183	612	792	3
niños:	282	172	314	183	612	792	3
reinterpretando	318	172	399	183	612	792	3
la	403	172	412	183	612	792	3
escuela	416	172	457	183	612	792	3
en	461	172	474	183	612	792	3
la	478	172	487	183	612	792	3
era	491	172	508	183	612	792	3
de	512	172	525	183	612	792	3
la	529	172	538	183	612	792	3
informática,	71	187	133	198	612	792	3
Papert	137	187	172	198	612	792	3
subrayó	176	187	219	198	612	792	3
el	222	187	232	198	612	792	3
valor	236	187	262	198	612	792	3
de	265	187	279	198	612	792	3
la	283	187	292	198	612	792	3
intuición	296	187	340	198	612	792	3
en	343	187	357	198	612	792	3
el	360	187	370	198	612	792	3
desarrollo	374	187	426	198	612	792	3
de	430	187	443	198	612	792	3
la	447	187	456	198	612	792	3
comprensión	460	187	529	198	612	792	3
y	533	187	539	198	612	792	3
el	71	203	80	214	612	792	3
beneficio	85	203	133	214	612	792	3
de	138	203	151	214	612	792	3
las	156	203	172	214	612	792	3
competencias	177	203	250	214	612	792	3
informales	255	203	311	214	612	792	3
y	315	203	321	214	612	792	3
de	326	203	340	214	612	792	3
creación	345	203	390	214	612	792	3
propia	395	203	428	214	612	792	3
en	433	203	446	214	612	792	3
la	451	203	461	214	612	792	3
resolución	465	203	520	214	612	792	3
de	525	203	538	214	612	792	3
problemas.	71	219	130	230	612	792	3
Para	134	219	159	230	612	792	3
Papert	162	219	198	230	612	792	3
(1993):	201	219	239	230	612	792	3
La	128	247	140	257	612	792	3
negación	143	247	188	257	612	792	3
del	191	247	205	257	612	792	3
conocimiento	208	247	273	257	612	792	3
personal	276	247	318	257	612	792	3
intuitivo	321	247	358	257	612	792	3
ha	361	247	374	257	612	792	3
llevado	377	247	412	257	612	792	3
a	415	247	421	257	612	792	3
una	424	247	442	257	612	792	3
división	445	247	482	257	612	792	3
profunda	128	259	171	270	612	792	3
en	174	259	187	270	612	792	3
el	190	259	199	270	612	792	3
pensamiento	202	259	265	270	612	792	3
sobre	269	259	296	270	612	792	3
el	299	259	308	270	612	792	3
aprendizaje;	311	259	371	270	612	792	3
la	375	259	383	270	612	792	3
división	387	259	423	270	612	792	3
recuerda	427	259	470	270	612	792	3
la	473	259	482	270	612	792	3
teoría	128	272	156	282	612	792	3
de	159	272	172	282	612	792	3
que	176	272	194	282	612	792	3
cada	198	272	222	282	612	792	3
uno	225	272	244	282	612	792	3
de	247	272	260	282	612	792	3
nosotros	263	272	306	282	612	792	3
tiene	309	272	333	282	612	792	3
dos	337	272	355	282	612	792	3
cerebros	359	272	401	282	612	792	3
que	405	272	423	282	612	792	3
piensan	427	272	466	282	612	792	3
en	470	272	482	282	612	792	3
formas	128	285	161	295	612	792	3
fundamentalmente	165	285	256	295	612	792	3
diferentes.	260	285	311	295	612	792	3
Por	315	285	332	295	612	792	3
analogía,	336	285	381	295	612	792	3
se	385	285	397	295	612	792	3
podría	401	285	432	295	612	792	3
decir	436	285	460	295	612	792	3
que	463	285	482	295	612	792	3
cuando	128	297	164	307	612	792	3
se	168	297	179	307	612	792	3
trata	183	297	205	307	612	792	3
de	209	297	221	307	612	792	3
pensar	225	297	258	307	612	792	3
sobre	262	297	290	307	612	792	3
el	294	297	302	307	612	792	3
aprendizaje,	306	297	366	307	612	792	3
casi	370	297	389	307	612	792	3
todos	393	297	420	307	612	792	3
tenemos	424	297	466	307	612	792	3
un	470	297	482	307	612	792	3
lado	128	310	148	320	612	792	3
escuela	153	310	191	320	612	792	3
del	195	310	209	320	612	792	3
cerebro,	214	310	254	320	612	792	3
que	258	310	277	320	612	792	3
piensa	281	310	313	320	612	792	3
que	317	310	336	320	612	792	3
la	340	310	349	320	612	792	3
escuela	353	310	390	320	612	792	3
es	395	310	406	320	612	792	3
la	411	310	419	320	612	792	3
única	423	310	450	320	612	792	3
forma	454	310	482	320	612	792	3
natural	128	323	161	333	612	792	3
de	166	323	178	333	612	792	3
aprender,	182	323	229	333	612	792	3
y	234	323	239	333	612	792	3
un	244	323	256	333	612	792	3
lado	260	323	281	333	612	792	3
personal,	286	323	331	333	612	792	3
que	335	323	354	333	612	792	3
sabe	358	323	382	333	612	792	3
perfectamente	386	323	457	333	612	792	3
bien	461	323	482	333	612	792	3
que	128	335	146	345	612	792	3
la	149	335	158	345	612	792	3
escuela	161	335	199	345	612	792	3
no	202	335	214	345	612	792	3
es	217	335	229	345	612	792	3
la	232	335	240	345	612	792	3
única	243	335	269	345	612	792	3
manera	273	335	310	345	612	792	3
de	313	335	325	345	612	792	3
obtener	328	335	365	345	612	792	3
conocimiento	369	335	433	345	612	792	3
(p.	437	335	449	345	612	792	3
28).	452	335	471	345	612	792	3
El	71	360	82	371	612	792	3
término	87	360	127	371	612	792	3
saltamontes	132	360	196	371	612	792	3
es	202	360	214	371	612	792	3
quizás	220	360	254	371	612	792	3
una	259	360	279	371	612	792	3
buena	285	360	318	371	612	792	3
metáfora	323	360	370	371	612	792	3
para	376	360	400	371	612	792	3
referirse	405	360	449	371	612	792	3
a	454	360	460	371	612	792	3
una	466	360	486	371	612	792	3
habilidad	491	360	539	371	612	792	3
cognitiva	71	376	118	387	612	792	3
que	122	376	142	387	612	792	3
no	147	376	160	387	612	792	3
mantiene	164	376	213	387	612	792	3
un	218	376	231	387	612	792	3
procedimiento	235	376	310	387	612	792	3
secuencial	314	376	371	387	612	792	3
y	375	376	381	387	612	792	3
lineal	386	376	414	387	612	792	3
en	418	376	431	387	612	792	3
la	435	376	445	387	612	792	3
resolución	449	376	504	387	612	792	3
de	508	376	521	387	612	792	3
un	525	376	539	387	612	792	3
problema	71	392	121	403	612	792	3
o	124	392	131	403	612	792	3
el	134	392	143	403	612	792	3
desarrollo	146	392	198	403	612	792	3
de	201	392	215	403	612	792	3
un	218	392	231	403	612	792	3
concepto.	234	392	286	403	612	792	3
Por	289	392	308	403	612	792	3
el	310	392	320	403	612	792	3
contrario,	323	392	373	403	612	792	3
el	376	392	385	403	612	792	3
saltamontes	388	392	453	403	612	792	3
se	456	392	468	403	612	792	3
mueve	471	392	507	403	612	792	3
hacia	510	392	539	403	612	792	3
atrás	71	408	98	419	612	792	3
y	102	408	108	419	612	792	3
hacia	112	408	141	419	612	792	3
adelante,	145	408	194	419	612	792	3
no	199	408	212	419	612	792	3
de	216	408	230	419	612	792	3
forma	234	408	265	419	612	792	3
secuencial;	269	408	329	419	612	792	3
busca	333	408	365	419	612	792	3
de	369	408	383	419	612	792	3
forma	387	408	418	419	612	792	3
constante	422	408	474	419	612	792	3
conexiones	478	408	539	419	612	792	3
entre	71	424	98	435	612	792	3
ideas	101	424	130	435	612	792	3
no	133	424	146	435	612	792	3
siempre	150	424	192	435	612	792	3
asociadas.	195	424	253	435	612	792	3
En	256	424	270	435	612	792	3
otras	273	424	300	435	612	792	3
palabras,	303	424	353	435	612	792	3
tiene	356	424	382	435	612	792	3
“una	385	421	409	435	612	792	3
tendencia	412	424	464	435	612	792	3
a	467	424	473	435	612	792	3
saltar	477	424	506	435	612	792	3
de	509	424	522	435	612	792	3
un	525	424	539	435	612	792	3
tema	71	440	98	451	612	792	3
a	102	440	109	451	612	792	3
otro,	114	440	138	451	612	792	3
con	142	440	162	451	612	792	3
una	166	440	186	451	612	792	3
capacidad	191	440	246	451	612	792	3
de	250	440	264	451	612	792	3
acceder	268	440	311	451	612	792	3
a	316	440	322	451	612	792	3
la	327	440	336	451	612	792	3
información	341	440	403	451	612	792	3
con	408	440	427	451	612	792	3
rapidez	432	440	471	451	612	792	3
en	476	440	489	451	612	792	3
lugar	494	440	521	451	612	792	3
de	525	440	539	451	612	792	3
tenerla	71	455	108	466	612	792	3
en	110	455	124	466	612	792	3
sus	126	455	145	466	612	792	3
mentes”	147	455	191	466	612	792	3
(Seymour	193	455	245	466	612	792	3
citado	248	455	280	466	612	792	3
en	283	455	296	466	612	792	3
Davis,	299	455	332	466	612	792	3
2001,	334	455	365	466	612	792	3
p.	367	455	377	466	612	792	3
178).	380	455	407	466	612	792	3
Según	410	455	444	466	612	792	3
Copeland	447	455	498	466	612	792	3
(2000),	501	455	539	466	612	792	3
esta	71	471	94	482	612	792	3
“generación	102	469	165	482	612	792	3
procesa	173	471	215	482	612	792	3
información	223	471	285	482	612	792	3
rápidamente,	293	471	363	482	612	792	3
y	370	471	376	482	612	792	3
posee	384	471	417	482	612	792	3
la	425	471	434	482	612	792	3
visión	442	471	472	482	612	792	3
de	480	471	493	482	612	792	3
que	501	471	521	482	612	792	3
la	529	471	538	482	612	792	3
información	71	487	133	498	612	792	3
se	141	487	153	498	612	792	3
presenta	161	487	208	498	612	792	3
de	215	487	229	498	612	792	3
manera	237	487	277	498	612	792	3
eficiente	285	487	330	498	612	792	3
con	337	487	357	498	612	792	3
el	364	487	374	498	612	792	3
uso	381	487	401	498	612	792	3
de	408	487	422	498	612	792	3
íconos	429	487	465	498	612	792	3
e	472	487	479	498	612	792	3
imágenes	487	487	539	498	612	792	3
sustituyendo	71	503	138	514	612	792	3
a	142	503	148	514	612	792	3
la	152	503	161	514	612	792	3
palabra	164	503	204	514	612	792	3
escrita”	208	503	247	514	612	792	3
(p.	250	503	264	514	612	792	3
178).	268	503	295	514	612	792	3
Junto	106	519	136	530	612	792	3
con	140	519	159	530	612	792	3
el	164	519	173	530	612	792	3
concepto	177	519	226	530	612	792	3
de	230	519	244	530	612	792	3
‘saltamontes',	248	517	322	530	612	792	3
la	326	519	335	530	612	792	3
literatura	340	519	386	530	612	792	3
ha	391	517	404	530	612	792	3
empleado	408	517	461	530	612	792	3
el	465	517	475	530	612	792	3
de	479	517	492	530	612	792	3
‘orugas'	497	517	539	530	612	792	3
para	71	535	95	546	612	792	3
caracterizar,	101	535	167	546	612	792	3
a	174	535	180	546	612	792	3
través	187	535	219	546	612	792	3
de	225	535	239	546	612	792	3
ambos,	245	535	285	546	612	792	3
los	291	535	306	546	612	792	3
diferentes	312	535	365	546	612	792	3
estilos	371	535	405	546	612	792	3
de	412	535	425	546	612	792	3
aprendizaje	431	535	493	546	612	792	3
que	500	535	520	546	612	792	3
se	526	535	538	546	612	792	3
imparten	71	551	118	562	612	792	3
en	123	551	137	562	612	792	3
las	142	551	158	562	612	792	3
escuelas.	163	551	214	562	612	792	3
El	219	551	230	562	612	792	3
término	236	551	276	562	612	792	3
‘oruga'	282	548	318	562	612	792	3
se	323	551	336	562	612	792	3
utiliza	342	551	372	562	612	792	3
en	378	551	391	562	612	792	3
contraste	397	551	446	562	612	792	3
con	452	551	471	562	612	792	3
el	477	551	486	562	612	792	3
estilo	492	551	520	562	612	792	3
de	525	551	539	562	612	792	3
aprendizaje	71	566	133	578	612	792	3
saltamontes.	140	566	208	578	612	792	3
Las	214	566	233	578	612	792	3
orugas,	240	566	280	578	612	792	3
sin	287	566	302	578	612	792	3
pretender	308	566	360	578	612	792	3
un	366	566	380	578	612	792	3
uso	386	566	405	578	612	792	3
diminutivo	412	566	466	578	612	792	3
del	472	566	488	578	612	792	3
término,	495	566	538	578	612	792	3
representan	71	582	135	593	612	792	3
una	138	582	158	593	612	792	3
disposición	161	582	221	593	612	792	3
familiar	224	582	263	593	612	792	3
de	266	582	279	593	612	792	3
la	282	582	292	593	612	792	3
cultura	295	582	331	593	612	792	3
escolar,	334	582	376	593	612	792	3
donde	379	582	413	593	612	792	3
el	416	582	425	593	612	792	3
aprendizaje	428	582	490	593	612	792	3
sigue	494	582	522	593	612	792	3
un	525	582	539	593	612	792	3
camino	71	598	110	609	612	792	3
ordenado	114	598	164	609	612	792	3
y	168	598	174	609	612	792	3
predictivo,	178	598	233	609	612	792	3
donde	237	598	270	609	612	792	3
la	274	598	283	609	612	792	3
ambigüedad	287	598	353	609	612	792	3
y	357	598	363	609	612	792	3
el	367	598	376	609	612	792	3
riesgo	380	598	413	609	612	792	3
no	417	598	430	609	612	792	3
son	434	598	454	609	612	792	3
apreciados.	458	598	520	609	612	792	3
En	524	598	538	609	612	792	3
general,	71	614	114	625	612	792	3
las	119	614	134	625	612	792	3
escuelas	139	614	186	625	612	792	3
parecen	190	614	234	625	612	792	3
fomentar	238	614	285	625	612	792	3
un	290	614	303	625	612	792	3
estilo	307	614	335	625	612	792	3
cognitivo	340	614	387	625	612	792	3
que	392	614	412	625	612	792	3
se	416	614	429	625	612	792	3
inclina	433	614	467	625	612	792	3
al	472	614	481	625	612	792	3
apoyo	485	614	518	625	612	792	3
del	522	614	538	625	612	792	3
análisis	71	630	111	641	612	792	3
riguroso	115	630	158	641	612	792	3
y	163	630	169	641	612	792	3
lógico.	173	630	207	641	612	792	3
Para	212	630	237	641	612	792	3
los	241	630	256	641	612	792	3
estudiantes	261	630	322	641	612	792	3
orugas,	326	630	366	641	612	792	3
la	371	630	380	641	612	792	3
capacidad	384	630	439	641	612	792	3
de	443	630	456	641	612	792	3
demostrar	461	630	515	641	612	792	3
que	519	630	539	641	612	792	3
llegaron	71	646	114	657	612	792	3
a	118	646	124	657	612	792	3
una	128	646	148	657	612	792	3
solución	152	646	196	657	612	792	3
basada	200	646	239	657	612	792	3
en	243	646	257	657	612	792	3
esfuerzos	261	646	312	657	612	792	3
sistemáticos	316	646	382	657	612	792	3
y	386	646	392	657	612	792	3
metódicos	396	646	451	657	612	792	3
es	455	646	467	657	612	792	3
una	471	646	491	657	612	792	3
muestra	495	646	539	657	612	792	3
de	71	662	84	673	612	792	3
la	88	662	97	673	612	792	3
validez	100	662	138	673	612	792	3
académica	141	662	199	673	612	792	3
de	202	662	216	673	612	792	3
su	219	662	232	673	612	792	3
práctica.	235	662	280	673	612	792	3
En	106	678	121	689	612	792	3
cambio,	129	678	170	689	612	792	3
los	178	678	193	689	612	792	3
saltamontes	201	678	265	689	612	792	3
han	273	678	293	689	612	792	3
desarrollado	300	678	366	689	612	792	3
una	374	678	394	689	612	792	3
capacidad	401	678	456	689	612	792	3
especial	463	678	507	689	612	792	3
para	515	678	539	689	612	792	3
establecer	71	693	126	705	612	792	3
similitud	132	693	175	705	612	792	3
entre	180	693	207	705	612	792	3
ideas	212	693	241	705	612	792	3
dispares.	246	693	295	705	612	792	3
Para	300	693	325	705	612	792	3
lograrlo,	330	693	374	705	612	792	3
hacen	379	693	412	705	612	792	3
uso	417	693	436	705	612	792	3
de	441	693	454	705	612	792	3
las	459	693	475	705	612	792	3
estrategias	480	693	539	705	612	792	3
Revista	71	724	96	733	612	792	3
Páginas	99	724	126	733	612	792	3
de	128	724	137	733	612	792	3
Educación.	139	724	177	733	612	792	3
Vol.	180	724	193	733	612	792	3
10,	196	724	207	733	612	792	3
Núm.	210	724	229	733	612	792	3
2	231	724	236	733	612	792	3
(2017)	238	724	262	733	612	792	3
ISSN:	265	724	286	733	612	792	3
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	3
1688-7468	363	724	402	733	612	792	3
145	499	724	513	733	612	792	3
Handal	71	28	95	37	612	792	4
y	98	28	102	37	612	792	4
Gonzales	104	28	136	37	612	792	4
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	4
sobre	181	28	201	37	612	792	4
los	203	28	213	37	612	792	4
saltamontes	215	28	258	37	612	792	4
y	260	28	265	37	612	792	4
las	267	28	277	37	612	792	4
orugas	279	28	303	37	612	792	4
en	305	28	314	37	612	792	4
la	317	28	323	37	612	792	4
era	325	28	337	37	612	792	4
de	339	28	348	37	612	792	4
las	350	28	360	37	612	792	4
TIC	362	30	371	37	612	792	4
143-156	509	28	539	37	612	792	4
cognitivas	71	59	124	71	612	792	4
que	127	59	147	71	612	792	4
la	150	59	160	71	612	792	4
escuela	163	59	204	71	612	792	4
común	207	59	243	71	612	792	4
desalienta.	246	59	304	71	612	792	4
Estos	307	59	337	71	612	792	4
estudiantes	340	59	401	71	612	792	4
proyectan	404	59	457	71	612	792	4
soluciones	460	59	516	71	612	792	4
con	519	59	539	71	612	792	4
la	71	75	80	86	612	792	4
finalidad	83	75	128	86	612	792	4
de	131	75	144	86	612	792	4
crear	147	75	175	86	612	792	4
respuestas	178	75	236	86	612	792	4
posibles	239	75	283	86	612	792	4
cuando	286	75	326	86	612	792	4
estas	329	75	358	86	612	792	4
no	360	75	374	86	612	792	4
son	377	75	396	86	612	792	4
aún	399	75	419	86	612	792	4
discernibles.	422	75	489	86	612	792	4
Son	492	75	513	86	612	792	4
muy	516	75	539	86	612	792	4
diestros	71	91	113	102	612	792	4
utilizando	117	91	168	102	612	792	4
una	172	91	192	102	612	792	4
amplia	196	91	231	102	612	792	4
gama	235	91	265	102	612	792	4
de	269	91	282	102	612	792	4
técnicas	286	91	330	102	612	792	4
informales,	334	91	393	102	612	792	4
como	397	91	426	102	612	792	4
el	430	91	440	102	612	792	4
ensayo	444	91	482	102	612	792	4
y	486	91	492	102	612	792	4
error,	496	91	525	102	612	792	4
el	530	91	539	102	612	792	4
impulsarse	71	107	129	118	612	792	4
de	132	107	145	118	612	792	4
atrás	148	107	175	118	612	792	4
para	178	107	202	118	612	792	4
adelante,	205	107	254	118	612	792	4
adivinar	257	107	299	118	612	792	4
y	302	107	308	118	612	792	4
comprobar,	310	107	372	118	612	792	4
buscar	374	107	410	118	612	792	4
un	413	107	427	118	612	792	4
patrón,	429	107	467	118	612	792	4
etcétera.	470	107	516	118	612	792	4
Los	519	107	539	118	612	792	4
saltamontes	71	123	136	134	612	792	4
tienden	142	123	181	134	612	792	4
a	187	123	194	134	612	792	4
evitar	199	123	229	134	612	792	4
técnicas	235	123	279	134	612	792	4
más	285	123	307	134	612	792	4
heurísticas,	313	123	375	134	612	792	4
que	381	123	401	134	612	792	4
suelen	407	123	442	134	612	792	4
requerir	448	123	490	134	612	792	4
análisis,	496	123	539	134	612	792	4
planificación,	71	139	140	150	612	792	4
ejecución	145	139	195	150	612	792	4
y	200	139	206	150	612	792	4
evaluación	210	139	268	150	612	792	4
de	272	139	285	150	612	792	4
soluciones.	290	139	350	150	612	792	4
Por	354	139	373	150	612	792	4
el	377	139	387	150	612	792	4
contrario,	391	139	441	150	612	792	4
las	445	139	461	150	612	792	4
orugas	465	139	502	150	612	792	4
tienen	506	139	539	150	612	792	4
una	71	155	91	166	612	792	4
preferencia	94	155	154	166	612	792	4
por	158	155	175	166	612	792	4
acatar	178	155	212	166	612	792	4
métodos	215	155	261	166	612	792	4
más	264	155	287	166	612	792	4
rigurosos,	290	155	343	166	612	792	4
como	347	155	376	166	612	792	4
el	379	155	389	166	612	792	4
científico.	392	155	443	166	612	792	4
Dentro	106	171	142	182	612	792	4
de	146	171	159	182	612	792	4
los	162	171	178	182	612	792	4
confines	181	171	226	182	612	792	4
del	229	171	245	182	612	792	4
método	248	171	288	182	612	792	4
científico	292	171	339	182	612	792	4
que	342	171	362	182	612	792	4
la	366	171	375	182	612	792	4
escuela	378	171	420	182	612	792	4
les	423	171	438	182	612	792	4
ha	442	171	455	182	612	792	4
proporcionado,	458	171	538	182	612	792	4
los	71	186	86	198	612	792	4
estudiantes	91	186	152	198	612	792	4
orugas	156	186	193	198	612	792	4
siguen	197	186	233	198	612	792	4
una	237	186	257	198	612	792	4
cadena	261	186	301	198	612	792	4
de	305	186	318	198	612	792	4
pasos	322	186	354	198	612	792	4
inalterables.	359	186	423	198	612	792	4
El	428	186	438	198	612	792	4
procedimiento	443	186	518	198	612	792	4
del	522	186	538	198	612	792	4
método	71	202	111	213	612	792	4
científico	114	202	161	213	612	792	4
comprende	164	202	224	213	612	792	4
la	227	202	237	213	612	792	4
observación,	240	202	308	213	612	792	4
evaluación,	311	202	371	213	612	792	4
y	374	202	380	213	612	792	4
experimentación,	383	202	475	213	612	792	4
al	478	202	487	213	612	792	4
igual	490	202	516	213	612	792	4
que	519	202	539	213	612	792	4
la	71	218	80	229	612	792	4
formulación,	83	218	148	229	612	792	4
verificación	151	218	211	229	612	792	4
y	214	218	220	229	612	792	4
modificación	223	218	290	229	612	792	4
de	292	218	306	229	612	792	4
las	309	218	324	229	612	792	4
hipótesis.	327	218	377	229	612	792	4
Cualquier	380	218	431	229	612	792	4
desviación	434	218	491	229	612	792	4
de	494	218	507	229	612	792	4
estos	510	218	539	229	612	792	4
procedimientos	71	234	152	245	612	792	4
lineales	157	234	198	245	612	792	4
es	203	234	215	245	612	792	4
desalentada,	220	234	289	245	612	792	4
porque	294	234	331	245	612	792	4
el	336	234	345	245	612	792	4
conocimiento	350	234	421	245	612	792	4
escolar	425	234	464	245	612	792	4
es	469	234	482	245	612	792	4
distinto	486	234	524	245	612	792	4
al	529	234	538	245	612	792	4
conocimiento	71	250	142	261	612	792	4
proveniente	146	250	208	261	612	792	4
de	212	250	225	261	612	792	4
la	229	250	239	261	612	792	4
vida	243	250	264	261	612	792	4
diaria	268	250	298	261	612	792	4
(Libow	302	250	337	261	612	792	4
y	341	250	347	261	612	792	4
Stager,	351	250	390	261	612	792	4
2013).	394	250	428	261	612	792	4
Las	431	250	451	261	612	792	4
escuelas	455	250	502	261	612	792	4
tienen	506	250	539	261	612	792	4
que	71	266	91	277	612	792	4
someterse	95	266	151	277	612	792	4
a	154	266	161	277	612	792	4
la	165	266	174	277	612	792	4
tradición	178	266	223	277	612	792	4
escolástica	227	266	286	277	612	792	4
alimentada	290	266	348	277	612	792	4
por	352	266	369	277	612	792	4
siglos	373	266	403	277	612	792	4
de	407	266	420	277	612	792	4
historia,	424	266	466	277	612	792	4
consagradas	470	266	538	277	612	792	4
a	71	282	78	293	612	792	4
los	82	282	98	293	612	792	4
libros	102	282	131	293	612	792	4
de	135	282	149	293	612	792	4
texto,	153	282	182	293	612	792	4
con	187	282	206	293	612	792	4
profesores	211	282	268	293	612	792	4
de	272	282	285	293	612	792	4
credenciales	290	282	357	293	612	792	4
académicas	362	282	426	293	612	792	4
y	430	282	436	293	612	792	4
con	441	282	460	293	612	792	4
un	464	282	478	293	612	792	4
lenguaje	482	282	528	293	612	792	4
y	532	282	538	293	612	792	4
criterios	71	297	113	309	612	792	4
de	116	297	130	309	612	792	4
evaluación	133	297	190	309	612	792	4
estrictos	194	297	238	309	612	792	4
que	242	297	262	309	612	792	4
garantizan	265	297	321	309	612	792	4
la	325	297	334	309	612	792	4
sacralidad	337	297	392	309	612	792	4
del	395	297	411	309	612	792	4
sistema.	415	297	459	309	612	792	4
El	106	313	117	324	612	792	4
conocimiento,	120	313	194	324	612	792	4
en	196	313	210	324	612	792	4
la	212	313	222	324	612	792	4
cultura	224	313	260	324	612	792	4
oruga,	263	313	297	324	612	792	4
ha	299	313	313	324	612	792	4
sido	315	313	337	324	612	792	4
finamente	340	313	393	324	612	792	4
estructurado.	395	313	465	324	612	792	4
Hay	468	313	489	324	612	792	4
un	492	313	505	324	612	792	4
grado	508	313	538	324	612	792	4
escolar	71	329	110	340	612	792	4
para	113	329	137	340	612	792	4
cada	140	329	166	340	612	792	4
logro	169	329	196	340	612	792	4
en	199	329	212	340	612	792	4
el	215	329	224	340	612	792	4
proceso	227	329	270	340	612	792	4
del	273	329	289	340	612	792	4
conocimiento.	292	329	366	340	612	792	4
Si	369	329	380	340	612	792	4
se	383	329	396	340	612	792	4
quiere	399	329	432	340	612	792	4
aprender	435	329	484	340	612	792	4
acerca	486	329	522	340	612	792	4
de	526	329	539	340	612	792	4
los	71	345	86	356	612	792	4
agujeros	91	345	137	356	612	792	4
negros	142	345	179	356	612	792	4
en	183	345	197	356	612	792	4
el	202	345	211	356	612	792	4
espacio,	216	345	261	356	612	792	4
se	265	345	278	356	612	792	4
tendrá	283	345	317	356	612	792	4
que	322	345	342	356	612	792	4
esperar	346	345	387	356	612	792	4
a	392	345	399	356	612	792	4
un	404	345	417	356	612	792	4
grado	422	345	452	356	612	792	4
particular	457	345	507	356	612	792	4
de	511	345	525	356	612	792	4
la	529	345	539	356	612	792	4
secundaria,	71	361	133	372	612	792	4
cuando	136	361	176	372	612	792	4
el	179	361	188	372	612	792	4
tópico	191	361	224	372	612	792	4
esté	227	361	249	372	612	792	4
programado.	253	361	321	372	612	792	4
Los	324	361	343	372	612	792	4
contenidos	347	361	405	372	612	792	4
curriculares	408	361	470	372	612	792	4
se	473	361	486	372	612	792	4
basan	489	361	522	372	612	792	4
en	525	361	538	372	612	792	4
las	71	377	86	388	612	792	4
etapas	89	377	126	388	612	792	4
del	129	377	145	388	612	792	4
desarrollo	148	377	200	388	612	792	4
de	204	377	217	388	612	792	4
la	220	377	229	388	612	792	4
personalidad,	233	377	305	388	612	792	4
a	308	377	314	388	612	792	4
su	317	377	330	388	612	792	4
vez	333	377	352	388	612	792	4
asociados	355	377	409	388	612	792	4
con	412	377	432	388	612	792	4
la	435	377	444	388	612	792	4
edad	447	377	474	388	612	792	4
cronológica	477	377	538	388	612	792	4
de	71	393	84	404	612	792	4
los	93	393	108	404	612	792	4
estudiantes.	116	393	181	404	612	792	4
Durante	189	393	232	404	612	792	4
este	240	393	263	404	612	792	4
proceso,	271	393	317	404	612	792	4
se	325	393	338	404	612	792	4
limitan	346	393	381	404	612	792	4
las	389	393	405	404	612	792	4
oportunidades	413	393	489	404	612	792	4
para	497	393	521	404	612	792	4
la	529	393	539	404	612	792	4
aceleración	71	409	132	420	612	792	4
del	139	409	155	420	612	792	4
aprendizaje.	162	409	228	420	612	792	4
En	235	409	249	420	612	792	4
contraste,	257	409	309	420	612	792	4
los	316	409	331	420	612	792	4
saltamontes	339	409	403	420	612	792	4
no	410	409	423	420	612	792	4
se	430	409	443	420	612	792	4
subyugan	450	409	502	420	612	792	4
a	509	409	516	420	612	792	4
los	523	409	538	420	612	792	4
procesos	71	424	120	436	612	792	4
formales	124	424	170	436	612	792	4
del	174	424	190	436	612	792	4
aprendizaje	195	424	257	436	612	792	4
y	261	424	267	436	612	792	4
son	271	424	291	436	612	792	4
eficientes	295	424	346	436	612	792	4
en	350	424	364	436	612	792	4
conseguir	368	424	420	436	612	792	4
las	424	424	440	436	612	792	4
respuestas	444	424	503	436	612	792	4
por	507	424	525	436	612	792	4
sí	529	424	538	436	612	792	4
mismos	71	440	112	451	612	792	4
a	118	440	124	451	612	792	4
través	130	440	162	451	612	792	4
de	168	440	181	451	612	792	4
la	187	440	196	451	612	792	4
tecnología	201	440	256	451	612	792	4
digital.	262	440	297	451	612	792	4
Los	302	440	321	451	612	792	4
saltamontes	327	440	392	451	612	792	4
también	397	440	440	451	612	792	4
quieren	445	440	485	451	612	792	4
aprender	491	440	539	451	612	792	4
cuando	71	456	110	467	612	792	4
el	114	456	124	467	612	792	4
texto	128	456	153	467	612	792	4
se	157	456	170	467	612	792	4
acompaña	174	456	230	467	612	792	4
de	234	456	247	467	612	792	4
imágenes	251	456	303	467	612	792	4
y	307	456	313	467	612	792	4
animación.	317	456	375	467	612	792	4
Asimismo,	379	456	434	467	612	792	4
los	438	456	453	467	612	792	4
saltamontes	457	456	522	467	612	792	4
se	526	456	538	467	612	792	4
entusiasman	71	472	139	483	612	792	4
cuando	144	472	183	483	612	792	4
el	188	472	197	483	612	792	4
conocimiento	202	472	272	483	612	792	4
se	277	472	290	483	612	792	4
presenta	294	472	341	483	612	792	4
en	346	472	359	483	612	792	4
la	364	472	373	483	612	792	4
modalidad	378	472	433	483	612	792	4
hipertexto,	438	472	494	483	612	792	4
que	499	472	519	483	612	792	4
les	524	472	539	483	612	792	4
permite	71	488	111	499	612	792	4
acceder	116	488	158	499	612	792	4
a	163	488	170	499	612	792	4
múltiples	174	488	222	499	612	792	4
páginas	226	488	268	499	612	792	4
con	273	488	292	499	612	792	4
amplia	297	488	332	499	612	792	4
capacidad	337	488	391	499	612	792	4
para	396	488	420	499	612	792	4
escoger.	425	488	471	499	612	792	4
De	475	488	491	499	612	792	4
acuerdo	495	488	539	499	612	792	4
con	71	504	90	515	612	792	4
Carr	94	504	117	515	612	792	4
(2010):	120	504	158	515	612	792	4
Los	128	531	145	542	612	792	4
múltiples	150	531	193	542	612	792	4
enlaces	198	531	236	542	612	792	4
informativos	241	531	300	542	612	792	4
alteran	305	531	338	542	612	792	4
nuestra	343	531	380	542	612	792	4
experiencia	384	531	441	542	612	792	4
con	445	531	463	542	612	792	4
los	468	531	482	542	612	792	4
medios	128	544	163	554	612	792	4
de	166	544	178	554	612	792	4
comunicación.	181	544	251	554	612	792	4
Los	253	544	271	554	612	792	4
enlaces	274	544	312	554	612	792	4
son	314	544	332	554	612	792	4
en	335	544	347	554	612	792	4
cierto	349	544	376	554	612	792	4
sentido	379	544	414	554	612	792	4
una	417	544	435	554	612	792	4
variación	438	544	482	554	612	792	4
de	128	557	140	567	612	792	4
las	145	557	159	567	612	792	4
narrativas	164	557	212	567	612	792	4
textuales,	217	557	264	567	612	792	4
citas	269	557	292	567	612	792	4
y	297	557	302	567	612	792	4
notas	307	557	334	567	612	792	4
al	339	557	348	567	612	792	4
pie	353	557	368	567	612	792	4
que	373	557	391	567	612	792	4
han	396	557	414	567	612	792	4
sido	419	557	440	567	612	792	4
durante	445	557	482	567	612	792	4
mucho	128	569	161	580	612	792	4
tiempo	168	569	201	580	612	792	4
los	208	569	222	580	612	792	4
elementos	228	569	279	580	612	792	4
comunes	286	569	331	580	612	792	4
del	338	569	352	580	612	792	4
análisis	359	569	396	580	612	792	4
de	403	569	415	580	612	792	4
documentos	422	569	482	580	612	792	4
académicos.	128	582	189	592	612	792	4
Pero	195	582	218	592	612	792	4
el	224	582	232	592	612	792	4
efecto	238	582	268	592	612	792	4
cuando	274	582	310	592	612	792	4
lo	315	582	324	592	612	792	4
leemos,	329	582	368	592	612	792	4
no	373	582	386	592	612	792	4
es	391	582	403	592	612	792	4
en	408	582	421	592	612	792	4
absoluto	426	582	468	592	612	792	4
el	473	582	482	592	612	792	4
mismo.	128	595	163	605	612	792	4
Los	167	595	185	605	612	792	4
enlaces	189	595	227	605	612	792	4
no	232	595	244	605	612	792	4
solo	248	595	268	605	612	792	4
nos	273	595	290	605	612	792	4
señalan	295	595	333	605	612	792	4
las	338	595	352	605	612	792	4
obras	356	595	384	605	612	792	4
complementarias	388	595	472	605	612	792	4
o	476	595	482	605	612	792	4
relacionadas;	128	607	193	618	612	792	4
nos	197	607	215	618	612	792	4
impulsan	219	607	263	618	612	792	4
hacia	268	607	294	618	612	792	4
ellos.	298	607	324	618	612	792	4
Nos	328	607	348	618	612	792	4
animan	352	607	388	618	612	792	4
a	392	607	398	618	612	792	4
entrar	403	607	431	618	612	792	4
y	435	607	441	618	612	792	4
salir	445	607	465	618	612	792	4
de	470	607	482	618	612	792	4
una	128	620	146	630	612	792	4
serie	150	620	174	630	612	792	4
de	179	620	191	630	612	792	4
textos	195	620	225	630	612	792	4
en	229	620	242	630	612	792	4
lugar	246	620	270	630	612	792	4
de	275	620	287	630	612	792	4
dedicar	291	620	327	630	612	792	4
demasiada	332	620	386	630	612	792	4
atención	390	620	432	630	612	792	4
a	436	620	442	630	612	792	4
uno	447	620	465	630	612	792	4
de	470	620	482	630	612	792	4
ellos.	128	633	153	643	612	792	4
Los	161	633	179	643	612	792	4
múltiples	187	633	230	643	612	792	4
enlaces	238	633	276	643	612	792	4
están	284	633	311	643	612	792	4
diseñados	319	633	369	643	612	792	4
para	377	633	399	643	612	792	4
captar	407	633	437	643	612	792	4
nuestra	445	633	482	643	612	792	4
atención.	128	645	172	656	612	792	4
Su	175	645	189	656	612	792	4
valor	192	645	215	656	612	792	4
como	218	645	245	656	612	792	4
herramientas	248	645	313	656	612	792	4
de	316	645	328	656	612	792	4
navegación	331	645	387	656	612	792	4
son	390	645	408	656	612	792	4
inseparables	411	645	473	656	612	792	4
a	476	645	482	656	612	792	4
la	128	658	136	668	612	792	4
distracción	139	658	192	668	612	792	4
que	195	658	213	668	612	792	4
nos	216	658	234	668	612	792	4
causan	237	658	273	668	612	792	4
(p.	276	658	288	668	612	792	4
90).	292	658	311	668	612	792	4
Revista	71	724	96	733	612	792	4
Páginas	99	724	126	733	612	792	4
de	128	724	137	733	612	792	4
Educación.	139	724	177	733	612	792	4
Vol.	180	724	193	733	612	792	4
10,	196	724	207	733	612	792	4
Núm.	210	724	229	733	612	792	4
2	231	724	236	733	612	792	4
(2017)	238	724	262	733	612	792	4
ISSN:	265	724	286	733	612	792	4
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	4
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	4
1688-7468	363	724	402	733	612	792	4
146	499	724	513	733	612	792	4
Handal	71	28	95	37	612	792	5
y	98	28	102	37	612	792	5
Gonzales	104	28	136	37	612	792	5
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	5
sobre	181	28	201	37	612	792	5
los	203	28	213	37	612	792	5
saltamontes	215	28	258	37	612	792	5
y	260	28	265	37	612	792	5
las	267	28	277	37	612	792	5
orugas	279	28	303	37	612	792	5
en	305	28	314	37	612	792	5
la	317	28	323	37	612	792	5
era	325	28	337	37	612	792	5
de	339	28	348	37	612	792	5
las	350	28	360	37	612	792	5
TIC	362	30	371	37	612	792	5
143-156	509	28	539	37	612	792	5
Algunos	71	59	114	71	612	792	5
de	120	59	133	71	612	792	5
estos	139	59	167	71	612	792	5
saltamontes	173	59	238	71	612	792	5
pueden	243	59	283	71	612	792	5
derivar	289	59	325	71	612	792	5
el	331	59	340	71	612	792	5
trabajo	346	59	382	71	612	792	5
de	388	59	401	71	612	792	5
clase	407	59	435	71	612	792	5
a	440	59	447	71	612	792	5
la	453	59	462	71	612	792	5
casa,	468	59	496	71	612	792	5
porque	502	59	539	71	612	792	5
piensan	71	75	113	86	612	792	5
que	116	75	136	86	612	792	5
tal	140	75	153	86	612	792	5
aprendizaje	156	75	218	86	612	792	5
puede	221	75	255	86	612	792	5
ser	258	75	275	86	612	792	5
adquirido	278	75	328	86	612	792	5
sin	331	75	346	86	612	792	5
necesidad	350	75	404	86	612	792	5
de	408	75	421	86	612	792	5
maestros	425	75	474	86	612	792	5
ni	478	75	487	86	612	792	5
de	491	75	504	86	612	792	5
asistir	507	75	539	86	612	792	5
a	71	91	78	102	612	792	5
la	84	91	93	102	612	792	5
escuela.	99	91	144	102	612	792	5
Un	150	91	165	102	612	792	5
estudiante	171	91	226	102	612	792	5
oruga	232	91	263	102	612	792	5
basa	269	91	295	102	612	792	5
su	301	91	313	102	612	792	5
aprendizaje	319	91	381	102	612	792	5
en	387	91	401	102	612	792	5
literatura	406	91	453	102	612	792	5
autorizada	459	91	515	102	612	792	5
por	521	91	538	102	612	792	5
expertos,	71	107	120	118	612	792	5
en	124	107	138	118	612	792	5
su	142	107	154	118	612	792	5
mayoría	158	107	201	118	612	792	5
impresa,	205	107	251	118	612	792	5
como	255	107	285	118	612	792	5
libros	289	107	317	118	612	792	5
de	321	107	335	118	612	792	5
texto	339	107	365	118	612	792	5
y	369	107	375	118	612	792	5
enciclopedias.	378	107	455	118	612	792	5
En	459	107	473	118	612	792	5
cambio,	477	107	519	118	612	792	5
los	523	107	538	118	612	792	5
estudiantes	71	123	132	134	612	792	5
saltamontes	138	123	203	134	612	792	5
entran	209	123	243	134	612	792	5
al	249	123	258	134	612	792	5
espacio	264	123	305	134	612	792	5
virtual,	311	123	346	134	612	792	5
en	352	123	366	134	612	792	5
cualquier	371	123	420	134	612	792	5
lugar	426	123	453	134	612	792	5
y	458	123	464	134	612	792	5
en	470	123	484	134	612	792	5
cualquier	489	123	538	134	612	792	5
momento,	71	139	124	150	612	792	5
y	129	139	135	150	612	792	5
acceden	139	139	185	150	612	792	5
a	189	139	196	150	612	792	5
bases	200	139	233	150	612	792	5
de	237	139	250	150	612	792	5
datos	255	139	284	150	612	792	5
de	289	139	302	150	612	792	5
medios	307	139	345	150	612	792	5
sociales	350	139	393	150	612	792	5
como	398	139	427	150	612	792	5
Wikipedia,	432	139	487	150	612	792	5
donde	492	139	525	150	612	792	5
el	529	139	539	150	612	792	5
conocimiento	71	155	142	166	612	792	5
no	148	155	162	166	612	792	5
está	169	155	191	166	612	792	5
necesariamente	198	155	284	166	612	792	5
validado,	291	155	338	166	612	792	5
hablando	345	155	395	166	612	792	5
en	402	155	415	166	612	792	5
términos	422	155	468	166	612	792	5
académicos	475	155	539	166	612	792	5
estrictos,	71	171	119	182	612	792	5
ni	122	171	131	182	612	792	5
avalados	134	171	182	182	612	792	5
por	185	171	203	182	612	792	5
la	206	171	215	182	612	792	5
escuela.	218	171	263	182	612	792	5
Los	266	171	285	182	612	792	5
saltamontes	288	171	353	182	612	792	5
prosperan	356	171	410	182	612	792	5
en	413	171	426	182	612	792	5
la	429	171	439	182	612	792	5
abundancia	442	171	504	182	612	792	5
de	507	171	520	182	612	792	5
las	524	171	539	182	612	792	5
múltiples	71	186	118	198	612	792	5
fuentes	125	186	164	198	612	792	5
que	170	186	190	198	612	792	5
ofrece	196	186	230	198	612	792	5
Internet,	236	186	280	198	612	792	5
mientras	286	186	332	198	612	792	5
que	339	186	359	198	612	792	5
las	365	186	380	198	612	792	5
orugas	387	186	423	198	612	792	5
se	429	186	442	198	612	792	5
limitan	448	186	483	198	612	792	5
a	489	186	496	198	612	792	5
buscar	502	186	538	198	612	792	5
información	71	202	133	213	612	792	5
en	137	202	151	213	612	792	5
los	155	202	170	213	612	792	5
catálogos	174	202	226	213	612	792	5
de	230	202	243	213	612	792	5
bibliotecas	247	202	304	213	612	792	5
escolares	308	202	359	213	612	792	5
durante	364	202	404	213	612	792	5
las	409	202	424	213	612	792	5
horas	428	202	458	213	612	792	5
de	462	202	475	213	612	792	5
atención	480	202	525	213	612	792	5
al	529	202	538	213	612	792	5
usuario.	71	218	114	229	612	792	5
Para	118	218	143	229	612	792	5
ellos,	147	218	175	229	612	792	5
la	179	218	189	229	612	792	5
múltiple	193	218	234	229	612	792	5
direccionalidad	238	218	318	229	612	792	5
es	322	218	335	229	612	792	5
la	339	218	348	229	612	792	5
mayor	352	218	386	229	612	792	5
ventaja	390	218	429	229	612	792	5
de	433	218	446	229	612	792	5
Internet	450	218	491	229	612	792	5
sobre	495	218	525	229	612	792	5
el	529	218	538	229	612	792	5
conocimiento	71	234	142	245	612	792	5
impreso,	151	234	197	245	612	792	5
pues	207	234	233	245	612	792	5
además	243	234	285	245	612	792	5
les	295	234	310	245	612	792	5
permite	320	234	360	245	612	792	5
compartir	370	234	420	245	612	792	5
en	429	234	443	245	612	792	5
simultáneo	452	234	510	245	612	792	5
sus	520	234	539	245	612	792	5
indagaciones	71	250	142	261	612	792	5
con	146	250	166	261	612	792	5
sus	171	250	189	261	612	792	5
amigos	194	250	233	261	612	792	5
a	237	250	244	261	612	792	5
través	249	250	281	261	612	792	5
del	286	250	302	261	612	792	5
envío	307	250	336	261	612	792	5
y	341	250	347	261	612	792	5
recibo	352	250	384	261	612	792	5
de	389	250	402	261	612	792	5
mensajes	407	250	458	261	612	792	5
electrónicos	463	250	527	261	612	792	5
u	532	250	539	261	612	792	5
otras	71	266	98	277	612	792	5
formas	101	266	138	277	612	792	5
de	141	266	154	277	612	792	5
distribución	158	266	218	277	612	792	5
de	222	266	235	277	612	792	5
archivos	238	266	283	277	612	792	5
en	286	266	300	277	612	792	5
línea	303	266	329	277	612	792	5
(Carr,	332	266	363	277	612	792	5
2010).	366	266	400	277	612	792	5
Los	106	282	126	293	612	792	5
saltamontes	131	282	195	293	612	792	5
están	200	282	229	293	612	792	5
cambiando	234	282	293	293	612	792	5
los	298	282	313	293	612	792	5
parámetros	318	282	378	293	612	792	5
del	383	282	399	293	612	792	5
aprendizaje.	404	282	469	293	612	792	5
En	474	282	489	293	612	792	5
lugar	494	282	520	293	612	792	5
de	525	282	538	293	612	792	5
limitarse	71	297	116	309	612	792	5
al	122	297	132	309	612	792	5
aprendizaje	138	297	200	309	612	792	5
escolar,	207	297	249	309	612	792	5
los	256	297	271	309	612	792	5
alumnos	278	297	323	309	612	792	5
aprenden	330	297	380	309	612	792	5
por	387	297	404	309	612	792	5
sí	411	297	421	309	612	792	5
mismos,	427	297	472	309	612	792	5
porque	479	297	516	309	612	792	5
así	523	297	539	309	612	792	5
obtienen	71	313	117	324	612	792	5
más	123	313	145	324	612	792	5
rápido	151	313	184	324	612	792	5
lo	190	313	199	324	612	792	5
que	205	313	225	324	612	792	5
quieren	231	313	271	324	612	792	5
saber.	276	313	310	324	612	792	5
Para	315	313	340	324	612	792	5
ellos,	346	313	374	324	612	792	5
el	380	313	389	324	612	792	5
aprendizaje	395	313	457	324	612	792	5
se	462	313	475	324	612	792	5
materializa	480	313	538	324	612	792	5
tomando	71	329	118	340	612	792	5
caminos	122	329	166	340	612	792	5
alternativos	170	329	232	340	612	792	5
que	236	329	256	340	612	792	5
no	260	329	273	340	612	792	5
son	277	329	296	340	612	792	5
necesariamente	300	329	386	340	612	792	5
formales.	390	329	439	340	612	792	5
Después	443	329	490	340	612	792	5
de	494	329	508	340	612	792	5
todo,	512	329	538	340	612	792	5
les	71	345	86	356	612	792	5
resulta	92	345	128	356	612	792	5
un	133	345	147	356	612	792	5
proceso	152	345	195	356	612	792	5
inconsciente,	201	345	271	356	612	792	5
como	276	345	306	356	612	792	5
conducir	311	345	356	356	612	792	5
un	362	345	375	356	612	792	5
automóvil	381	345	432	356	612	792	5
o	438	345	445	356	612	792	5
una	450	345	470	356	612	792	5
bicicleta.	476	345	523	356	612	792	5
El	528	345	539	356	612	792	5
conductor	71	361	124	372	612	792	5
no	128	361	141	372	612	792	5
piensa	146	361	181	372	612	792	5
qué	185	361	205	372	612	792	5
pasos	210	361	242	372	612	792	5
tomar	246	361	277	372	612	792	5
antes	281	361	310	372	612	792	5
de	314	361	328	372	612	792	5
hacer	332	361	362	372	612	792	5
un	366	361	380	372	612	792	5
giro	384	361	404	372	612	792	5
a	408	361	415	372	612	792	5
la	419	361	429	372	612	792	5
izquierda.	433	361	485	372	612	792	5
De	490	361	505	372	612	792	5
todos	509	361	539	372	612	792	5
modos,	71	377	110	388	612	792	5
el	114	377	123	388	612	792	5
conductor	127	377	179	388	612	792	5
racionaliza	183	377	240	388	612	792	5
que,	243	377	267	388	612	792	5
si	271	377	279	388	612	792	5
el	283	377	292	388	612	792	5
giro	295	377	315	388	612	792	5
es	319	377	332	388	612	792	5
en	335	377	348	388	612	792	5
diez	352	377	374	388	612	792	5
segundos,	377	377	433	388	612	792	5
tiene	436	377	462	388	612	792	5
que	466	377	486	388	612	792	5
poner	489	377	520	388	612	792	5
las	523	377	539	388	612	792	5
luces	71	393	99	404	612	792	5
direccionales	108	393	178	404	612	792	5
para	188	393	212	404	612	792	5
indicar	221	393	256	404	612	792	5
que	266	393	286	404	612	792	5
está	295	393	318	404	612	792	5
girando,	327	393	371	404	612	792	5
reducir	380	393	417	404	612	792	5
la	426	393	435	404	612	792	5
velocidad,	445	393	499	404	612	792	5
tomar	508	393	539	404	612	792	5
precauciones	71	409	142	420	612	792	5
al	145	409	154	420	612	792	5
maniobrar	157	409	211	420	612	792	5
el	214	409	223	420	612	792	5
volante,	225	409	267	420	612	792	5
cambiar	270	409	312	420	612	792	5
el	315	409	324	420	612	792	5
engranaje	327	409	380	420	612	792	5
y	383	409	389	420	612	792	5
otras	391	409	418	420	612	792	5
operaciones	421	409	486	420	612	792	5
menores.	489	409	539	420	612	792	5
La	71	424	84	436	612	792	5
mente	88	424	122	436	612	792	5
sabe	125	424	151	436	612	792	5
cómo	155	424	185	436	612	792	5
actuar	188	424	222	436	612	792	5
si	226	424	234	436	612	792	5
un	238	424	252	436	612	792	5
peatón	255	424	292	436	612	792	5
se	296	424	309	436	612	792	5
cruza	313	424	342	436	612	792	5
de	346	424	360	436	612	792	5
improviso	363	424	415	436	612	792	5
en	419	424	432	436	612	792	5
su	436	424	449	436	612	792	5
camino.	452	424	494	436	612	792	5
Si	498	424	509	436	612	792	5
se	513	424	526	436	612	792	5
lo	530	424	539	436	612	792	5
llena	71	440	96	451	612	792	5
con	99	440	118	451	612	792	5
instrucciones	121	440	191	451	612	792	5
detalladas,	194	440	252	451	612	792	5
el	255	440	264	451	612	792	5
sistema	267	440	308	451	612	792	5
cognitivo	311	440	358	451	612	792	5
colapsaría	361	440	416	451	612	792	5
y	419	440	425	451	612	792	5
cesaría	428	440	467	451	612	792	5
de	470	440	483	451	612	792	5
funcionar.	486	440	539	451	612	792	5
En	71	456	86	467	612	792	5
definitiva,	90	456	140	467	612	792	5
lo	144	456	154	467	612	792	5
que	158	456	178	467	612	792	5
se	182	456	194	467	612	792	5
hace	198	456	224	467	612	792	5
es	228	456	241	467	612	792	5
dejar	245	456	272	467	612	792	5
que	276	456	296	467	612	792	5
el	300	456	309	467	612	792	5
subconsciente	313	456	389	467	612	792	5
articule	393	456	432	467	612	792	5
el	436	456	446	467	612	792	5
aprendizaje,	449	456	515	467	612	792	5
que	519	456	539	467	612	792	5
no	71	472	84	483	612	792	5
necesariamente	88	472	173	483	612	792	5
es	176	472	189	483	612	792	5
formal	192	472	225	483	612	792	5
o	228	472	235	483	612	792	5
tiene	238	472	264	483	612	792	5
que	268	472	288	483	612	792	5
desarrollarse	291	472	360	483	612	792	5
en	363	472	377	483	612	792	5
un	380	472	393	483	612	792	5
aula	396	472	419	483	612	792	5
y	422	472	428	483	612	792	5
frente	431	472	462	483	612	792	5
a	465	472	472	483	612	792	5
un	475	472	488	483	612	792	5
maestro.	492	472	538	483	612	792	5
Los	71	500	92	511	612	792	5
saltamontes	96	500	166	511	612	792	5
y	169	500	176	511	612	792	5
la	179	500	189	511	612	792	5
intuición	192	500	242	511	612	792	5
Pero	71	533	96	544	612	792	5
los	99	533	115	544	612	792	5
saltamontes	118	533	183	544	612	792	5
no	186	533	199	544	612	792	5
están	202	533	232	544	612	792	5
solo	235	533	257	544	612	792	5
en	260	533	273	544	612	792	5
las	276	533	292	544	612	792	5
escuelas.	295	533	346	544	612	792	5
Este	349	533	373	544	612	792	5
tipo	376	533	395	544	612	792	5
de	398	533	412	544	612	792	5
aprendizaje	415	533	477	544	612	792	5
es	480	533	493	544	612	792	5
también	496	533	539	544	612	792	5
evidente	71	548	116	560	612	792	5
en	120	548	133	560	612	792	5
el	136	548	146	560	612	792	5
mundo	149	548	185	560	612	792	5
de	189	548	202	560	612	792	5
la	205	548	215	560	612	792	5
medicina,	218	548	269	560	612	792	5
en	272	548	286	560	612	792	5
el	289	548	298	560	612	792	5
que	302	548	321	560	612	792	5
los	325	548	340	560	612	792	5
pacientes	343	548	395	560	612	792	5
están	398	548	427	560	612	792	5
bien	430	548	453	560	612	792	5
informados	456	548	516	560	612	792	5
con	519	548	538	560	612	792	5
respecto	71	564	117	575	612	792	5
a	120	564	126	575	612	792	5
sus	129	564	148	575	612	792	5
problemas	151	564	207	575	612	792	5
de	209	564	223	575	612	792	5
salud	226	564	254	575	612	792	5
y	257	564	263	575	612	792	5
posibles	266	564	310	575	612	792	5
soluciones	312	564	369	575	612	792	5
con	372	564	391	575	612	792	5
la	394	564	403	575	612	792	5
que	406	564	426	575	612	792	5
sus	429	564	448	575	612	792	5
médicos	450	564	495	575	612	792	5
podrían	498	564	538	575	612	792	5
contribuir.	71	580	124	591	612	792	5
Esta	127	580	151	591	612	792	5
es	154	580	166	591	612	792	5
una	169	580	189	591	612	792	5
evidencia	192	580	243	591	612	792	5
de	246	580	259	591	612	792	5
que	262	580	282	591	612	792	5
la	285	580	295	591	612	792	5
gente	298	580	328	591	612	792	5
puede	331	580	364	591	612	792	5
llegar	367	580	396	591	612	792	5
a	399	580	406	591	612	792	5
conclusiones	409	580	478	591	612	792	5
complejas,	481	580	538	591	612	792	5
incluso	71	596	108	607	612	792	5
cuando	112	596	151	607	612	792	5
no	154	596	167	607	612	792	5
fue	170	596	187	607	612	792	5
expuesta	190	596	239	607	612	792	5
al	242	596	252	607	612	792	5
conocimiento	255	596	325	607	612	792	5
de	329	596	342	607	612	792	5
la	345	596	354	607	612	792	5
enseñanza	358	596	416	607	612	792	5
tradicional.	419	596	477	607	612	792	5
Al	481	596	491	607	612	792	5
parecer,	494	596	538	607	612	792	5
la	71	612	80	623	612	792	5
intuición	84	612	128	623	612	792	5
predomina	131	612	187	623	612	792	5
en	191	612	204	623	612	792	5
la	207	612	217	623	612	792	5
primera	220	612	260	623	612	792	5
infancia,	264	612	308	623	612	792	5
pero	311	612	335	623	612	792	5
disminuye	338	612	392	623	612	792	5
a	396	612	402	623	612	792	5
lo	406	612	415	623	612	792	5
largo	418	612	445	623	612	792	5
de	448	612	461	623	612	792	5
la	465	612	474	623	612	792	5
escolaridad	477	612	539	623	612	792	5
debido	71	628	107	639	612	792	5
a	112	628	119	639	612	792	5
la	124	628	134	639	612	792	5
introducción	139	628	203	639	612	792	5
de	209	628	222	639	612	792	5
métodos	227	628	273	639	612	792	5
más	279	628	301	639	612	792	5
formalizados	306	628	375	639	612	792	5
de	380	628	393	639	612	792	5
aprendizaje.	398	628	464	639	612	792	5
Por	469	628	488	639	612	792	5
ejemplo,	493	628	538	639	612	792	5
cuando	71	644	110	655	612	792	5
los	114	644	129	655	612	792	5
niños	133	644	162	655	612	792	5
juegan,	165	644	205	655	612	792	5
recurren	208	644	253	655	612	792	5
a	256	644	263	655	612	792	5
la	267	644	276	655	612	792	5
intuición	280	644	324	655	612	792	5
y	327	644	333	655	612	792	5
a	337	644	343	655	612	792	5
la	347	644	356	655	612	792	5
negociación	360	644	424	655	612	792	5
para	427	644	451	655	612	792	5
crear,	455	644	486	655	612	792	5
participar	489	644	539	655	612	792	5
y	71	660	77	671	612	792	5
expandir	80	660	126	671	612	792	5
las	129	660	144	671	612	792	5
reglas	147	660	179	671	612	792	5
de	182	660	196	671	612	792	5
sus	199	660	217	671	612	792	5
juegos,	220	660	259	671	612	792	5
combinando	262	660	327	671	612	792	5
realidad	330	660	372	671	612	792	5
y	375	660	381	671	612	792	5
fantasía.	384	660	430	671	612	792	5
La	433	660	446	671	612	792	5
intuición	449	660	493	671	612	792	5
también	496	660	539	671	612	792	5
está	71	675	94	687	612	792	5
íntimamente	99	675	165	687	612	792	5
relacionada	171	675	233	687	612	792	5
con	238	675	258	687	612	792	5
la	263	675	272	687	612	792	5
creatividad,	278	675	340	687	612	792	5
puesto	345	675	381	687	612	792	5
que	387	675	407	687	612	792	5
esta	412	675	435	687	612	792	5
se	440	675	453	687	612	792	5
nutre	458	675	486	687	612	792	5
de	491	675	505	687	612	792	5
ideas	510	675	539	687	612	792	5
Revista	71	724	96	733	612	792	5
Páginas	99	724	126	733	612	792	5
de	128	724	137	733	612	792	5
Educación.	139	724	177	733	612	792	5
Vol.	180	724	193	733	612	792	5
10,	196	724	207	733	612	792	5
Núm.	210	724	229	733	612	792	5
2	231	724	236	733	612	792	5
(2017)	238	724	262	733	612	792	5
ISSN:	265	724	286	733	612	792	5
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	5
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	5
1688-7468	363	724	402	733	612	792	5
147	499	724	513	733	612	792	5
Handal	71	28	95	37	612	792	6
y	98	28	102	37	612	792	6
Gonzales	104	28	136	37	612	792	6
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	6
sobre	181	28	201	37	612	792	6
los	203	28	213	37	612	792	6
saltamontes	215	28	258	37	612	792	6
y	260	28	265	37	612	792	6
las	267	28	277	37	612	792	6
orugas	279	28	303	37	612	792	6
en	305	28	314	37	612	792	6
la	317	28	323	37	612	792	6
era	325	28	337	37	612	792	6
de	339	28	348	37	612	792	6
las	350	28	360	37	612	792	6
TIC	362	30	371	37	612	792	6
143-156	509	28	539	37	612	792	6
alternativas,	71	59	136	71	612	792	6
o	139	59	146	71	612	792	6
como	150	59	179	71	612	792	6
se	183	59	195	71	612	792	6
dice	199	59	221	71	612	792	6
de	225	59	238	71	612	792	6
forma	242	59	273	71	612	792	6
coloquial,	277	59	327	71	612	792	6
cuando	331	59	370	71	612	792	6
se	374	59	387	71	612	792	6
empieza	390	59	436	71	612	792	6
a	439	59	446	71	612	792	6
pensar	450	59	487	71	612	792	6
“fuera	491	57	522	71	612	792	6
de	526	57	539	71	612	792	6
la	71	73	80	86	612	792	6
caja”.	84	73	113	86	612	792	6
Jerome	106	91	146	102	612	792	6
Bruner	151	91	187	102	612	792	6
(2009)	191	91	226	102	612	792	6
define	230	91	263	102	612	792	6
la	267	91	276	102	612	792	6
intuición	281	91	325	102	612	792	6
como	329	91	358	102	612	792	6
un	363	91	376	102	612	792	6
componente	380	91	446	102	612	792	6
importante	451	91	508	102	612	792	6
en	512	91	525	102	612	792	6
el	530	91	539	102	612	792	6
proceso	71	107	114	118	612	792	6
de	122	107	135	118	612	792	6
aprendizaje.	143	107	208	118	612	792	6
Para	216	107	241	118	612	792	6
él,	249	107	262	118	612	792	6
la	269	107	279	118	612	792	6
intuición	287	107	331	118	612	792	6
es	338	107	351	118	612	792	6
“la	359	105	373	118	612	792	6
técnica	380	107	418	118	612	792	6
intelectual	426	107	480	118	612	792	6
de	488	107	502	118	612	792	6
llegar	509	107	539	118	612	792	6
tentativamente	71	123	150	134	612	792	6
a	153	123	159	134	612	792	6
formulaciones	163	123	237	134	612	792	6
plausibles	240	123	294	134	612	792	6
pero	297	123	321	134	612	792	6
tentativas	324	123	375	134	612	792	6
sin	378	123	394	134	612	792	6
necesidad	397	123	452	134	612	792	6
de	455	123	468	134	612	792	6
análisis	471	123	511	134	612	792	6
para	514	123	538	134	612	792	6
llegar	71	139	100	150	612	792	6
a	105	139	111	150	612	792	6
formulaciones	116	139	191	150	612	792	6
validas	195	139	232	150	612	792	6
o	237	139	243	150	612	792	6
inválidas”.	248	139	302	150	612	792	6
Bruner	306	139	343	150	612	792	6
también	347	139	390	150	612	792	6
considera	394	139	446	150	612	792	6
que	450	139	470	150	612	792	6
expertos	475	139	521	150	612	792	6
en	525	139	539	150	612	792	6
diversas	71	155	116	166	612	792	6
disciplinas	119	155	174	166	612	792	6
confirman	177	155	230	166	612	792	6
que	233	155	253	166	612	792	6
“saltan	256	152	292	166	612	792	6
intuitivamente	295	155	369	166	612	792	6
a	372	155	379	166	612	792	6
una	382	155	402	166	612	792	6
decisión	405	155	449	166	612	792	6
o	452	155	459	166	612	792	6
una	462	155	482	166	612	792	6
solución	485	155	529	166	612	792	6
a	532	155	539	166	612	792	6
un	71	171	84	182	612	792	6
problema”	88	171	142	182	612	792	6
(p.	145	171	159	182	612	792	6
62).	162	171	183	182	612	792	6
Popper	106	186	145	198	612	792	6
(1961),	150	186	188	198	612	792	6
uno	193	186	213	198	612	792	6
de	218	186	231	198	612	792	6
los	236	186	251	198	612	792	6
científicos	256	186	309	198	612	792	6
más	314	186	337	198	612	792	6
influyentes	341	186	399	198	612	792	6
del	403	186	419	198	612	792	6
siglo	424	186	449	198	612	792	6
pasado,	454	186	496	198	612	792	6
explica	501	186	538	198	612	792	6
cómo	71	202	100	213	612	792	6
la	104	202	113	213	612	792	6
formulación	117	202	179	213	612	792	6
de	183	202	196	213	612	792	6
importantes	200	202	262	213	612	792	6
teorías	266	202	303	213	612	792	6
y	306	202	312	213	612	792	6
las	316	202	331	213	612	792	6
hipótesis	335	202	382	213	612	792	6
pueden	386	202	426	213	612	792	6
no	429	202	443	213	612	792	6
seguir	447	202	479	213	612	792	6
un	483	202	496	213	612	792	6
camino	500	202	538	213	612	792	6
lógico:	71	218	106	229	612	792	6
Mi	128	246	139	256	612	792	6
visión	142	246	170	256	612	792	6
del	172	246	187	256	612	792	6
tema	190	246	214	256	612	792	6
es	217	246	229	256	612	792	6
que	231	246	250	256	612	792	6
no	252	246	264	256	612	792	6
hay	267	246	285	256	612	792	6
tal	287	246	299	256	612	792	6
cosa	301	246	325	256	612	792	6
como	327	246	354	256	612	792	6
un	357	246	369	256	612	792	6
método	371	246	408	256	612	792	6
lógico	411	246	440	256	612	792	6
de	442	246	454	256	612	792	6
crear	457	246	482	256	612	792	6
nuevas	128	258	163	269	612	792	6
ideas,	167	258	196	269	612	792	6
o	200	258	206	269	612	792	6
una	209	258	228	269	612	792	6
restricción	231	258	281	269	612	792	6
lógica	285	258	314	269	612	792	6
a	317	258	323	269	612	792	6
este	327	258	348	269	612	792	6
proceso.	351	258	394	269	612	792	6
Mi	397	258	409	269	612	792	6
punto	412	258	440	269	612	792	6
de	443	258	456	269	612	792	6
vista	459	258	482	269	612	792	6
se	128	271	139	281	612	792	6
puede	142	271	173	281	612	792	6
expresar	176	271	219	281	612	792	6
diciendo	222	271	263	281	612	792	6
que	266	271	284	281	612	792	6
todo	287	271	309	281	612	792	6
descubrimiento	311	271	386	281	612	792	6
contiene	389	271	431	281	612	792	6
“cualquier	434	269	482	281	612	792	6
elemento	128	284	173	294	612	792	6
racional”,	178	284	224	294	612	792	6
o	229	284	236	294	612	792	6
“una	241	282	263	294	612	792	6
intuición	269	284	309	294	612	792	6
creativa”,	315	284	360	294	612	792	6
citando	365	284	401	294	612	792	6
a	407	284	413	294	612	792	6
Bergson.	418	284	462	294	612	792	6
De	468	284	482	294	612	792	6
manera	128	296	165	307	612	792	6
similar,	174	296	209	307	612	792	6
Einstein	218	296	257	307	612	792	6
habla	266	296	293	307	612	792	6
de	302	296	315	307	612	792	6
“la	324	294	336	307	612	792	6
búsqueda	345	296	393	307	612	792	6
de	403	296	415	307	612	792	6
esas	424	296	447	307	612	792	6
leyes	456	296	482	307	612	792	6
universales…	128	309	194	319	612	792	6
de	198	309	210	319	612	792	6
las	214	309	228	319	612	792	6
cuales	232	309	263	319	612	792	6
una	267	309	285	319	612	792	6
imagen	289	309	325	319	612	792	6
del	329	309	344	319	612	792	6
mundo	347	309	381	319	612	792	6
se	385	309	396	319	612	792	6
puede	400	309	431	319	612	792	6
conseguir	434	309	482	319	612	792	6
por	128	322	143	332	612	792	6
pura	148	322	170	332	612	792	6
deducción.	175	322	228	332	612	792	6
No	233	322	247	332	612	792	6
hay	252	322	269	332	612	792	6
un	274	322	286	332	612	792	6
camino	291	322	326	332	612	792	6
lógico”,	331	322	367	332	612	792	6
dice,	371	322	395	332	612	792	6
“que	399	320	422	332	612	792	6
nos	426	322	444	332	612	792	6
lleva	449	322	471	332	612	792	6
a	476	322	482	332	612	792	6
estas…	128	334	165	344	612	792	6
leyes.	169	334	198	344	612	792	6
Solo	202	334	224	344	612	792	6
se	228	334	240	344	612	792	6
llega	244	334	267	344	612	792	6
a	271	334	278	344	612	792	6
ellos	282	334	304	344	612	792	6
a	308	334	315	344	612	792	6
través	319	334	349	344	612	792	6
de	353	334	365	344	612	792	6
la	369	334	378	344	612	792	6
intuición,	382	334	425	344	612	792	6
basado	430	334	466	344	612	792	6
en	470	334	482	344	612	792	6
algo	128	347	148	357	612	792	6
así	153	347	167	357	612	792	6
como	171	347	198	357	612	792	6
un	203	347	215	357	612	792	6
amor	219	347	244	357	612	792	6
intelectual	248	347	298	357	612	792	6
de	302	347	314	357	612	792	6
los	318	347	332	357	612	792	6
objetos	336	347	372	357	612	792	6
de	376	347	388	357	612	792	6
la	392	347	401	357	612	792	6
experiencia”	405	347	465	357	612	792	6
(p.	469	347	482	357	612	792	6
27).	128	360	147	370	612	792	6
La	71	385	84	396	612	792	6
investigación	91	385	161	396	612	792	6
contemporánea	168	385	251	396	612	792	6
revela	258	385	291	396	612	792	6
que	298	385	318	396	612	792	6
la	325	385	334	396	612	792	6
gente	342	385	372	396	612	792	6
no	379	385	392	396	612	792	6
aprende	399	385	443	396	612	792	6
de	450	385	463	396	612	792	6
una	470	385	491	396	612	792	6
manera	498	385	538	396	612	792	6
jerárquica,	71	400	127	411	612	792	6
sino	130	400	152	411	612	792	6
que	156	400	176	411	612	792	6
llega	179	400	204	411	612	792	6
a	207	400	214	411	612	792	6
pensamientos	217	400	292	411	612	792	6
complejos	295	400	349	411	612	792	6
a	352	400	359	411	612	792	6
través	362	400	395	411	612	792	6
de	398	400	411	411	612	792	6
la	415	400	424	411	612	792	6
intuición	427	400	471	411	612	792	6
(Lieberman,	475	400	539	411	612	792	6
2000).	71	416	105	427	612	792	6
Por	110	416	129	427	612	792	6
otra	133	416	154	427	612	792	6
parte,	159	416	189	427	612	792	6
es	194	416	207	427	612	792	6
claro	212	416	238	427	612	792	6
que	242	416	262	427	612	792	6
a	267	416	274	427	612	792	6
menudo	279	416	322	427	612	792	6
las	327	416	343	427	612	792	6
personas	347	416	397	427	612	792	6
no	402	416	415	427	612	792	6
siguen	420	416	455	427	612	792	6
una	460	416	480	427	612	792	6
secuencia	485	416	539	427	612	792	6
jerárquica	71	432	124	443	612	792	6
cuando	129	432	168	443	612	792	6
se	174	432	186	443	612	792	6
embarcan	192	432	245	443	612	792	6
en	251	432	264	443	612	792	6
una	269	432	289	443	612	792	6
tarea	295	432	322	443	612	792	6
cognitiva.	327	432	378	443	612	792	6
Es	383	432	397	443	612	792	6
justificable	403	432	459	443	612	792	6
conceder	464	432	514	443	612	792	6
que	519	432	539	443	612	792	6
muchas	71	448	113	459	612	792	6
personas	122	448	171	459	612	792	6
piensan	180	448	222	459	612	792	6
saltando	231	448	276	459	612	792	6
de	285	448	298	459	612	792	6
una	307	448	327	459	612	792	6
idea	336	448	358	459	612	792	6
a	367	448	374	459	612	792	6
otra,	383	448	407	459	612	792	6
comparando	416	448	482	459	612	792	6
múltiples	491	448	538	459	612	792	6
posibilidades,	71	464	144	475	612	792	6
moviéndose	147	464	211	475	612	792	6
en	214	464	228	475	612	792	6
varias	231	464	263	475	612	792	6
direcciones,	266	464	329	475	612	792	6
hacia	332	464	361	475	612	792	6
atrás	364	464	391	475	612	792	6
y	394	464	400	475	612	792	6
hacia	403	464	431	475	612	792	6
delante,	434	464	477	475	612	792	6
a	480	464	487	475	612	792	6
través	490	464	522	475	612	792	6
de	525	464	538	475	612	792	6
los	71	480	86	491	612	792	6
nodos	89	480	122	491	612	792	6
en	124	480	137	491	612	792	6
los	140	480	155	491	612	792	6
que	158	480	178	491	612	792	6
almacenan	181	480	239	491	612	792	6
información	242	480	304	491	612	792	6
en	306	480	320	491	612	792	6
su	322	480	335	491	612	792	6
esquema	337	480	387	491	612	792	6
cognitivo.	389	480	440	491	612	792	6
En	443	480	457	491	612	792	6
otras	460	480	487	491	612	792	6
palabras,	489	480	538	491	612	792	6
es	71	496	84	507	612	792	6
un	87	496	101	507	612	792	6
sistema	104	496	145	507	612	792	6
altamente	149	496	201	507	612	792	6
iterativo,	205	496	250	507	612	792	6
que	254	496	274	507	612	792	6
no	278	496	291	507	612	792	6
reconoce	294	496	344	507	612	792	6
protocolos	347	496	403	507	612	792	6
específicos	406	496	466	507	612	792	6
para	470	496	494	507	612	792	6
generar	497	496	539	507	612	792	6
entendimiento.	71	512	150	523	612	792	6
Este	155	512	179	523	612	792	6
esquema	183	512	233	523	612	792	6
cognitivo	238	512	285	523	612	792	6
es	290	512	303	523	612	792	6
único	307	512	336	523	612	792	6
para	341	512	365	523	612	792	6
cada	370	512	396	523	612	792	6
individuo,	401	512	452	523	612	792	6
autoconstruido,	457	512	539	523	612	792	6
cultivado	71	527	118	538	612	792	6
y	121	527	127	538	612	792	6
poblado	130	527	173	538	612	792	6
con	176	527	195	538	612	792	6
un	198	527	211	538	612	792	6
repertorio	214	527	265	538	612	792	6
de	268	527	282	538	612	792	6
técnicas,	285	527	332	538	612	792	6
entendimientos	335	527	416	538	612	792	6
y	419	527	425	538	612	792	6
datos.	428	527	461	538	612	792	6
Cada	463	527	492	538	612	792	6
persona	495	527	539	538	612	792	6
utiliza	71	543	101	554	612	792	6
su	107	543	119	554	612	792	6
esquema	125	543	174	554	612	792	6
para	180	543	203	554	612	792	6
explorar	209	543	252	554	612	792	6
nuevas	257	543	296	554	612	792	6
interrogantes	301	543	371	554	612	792	6
y	377	543	383	554	612	792	6
establecer	388	543	443	554	612	792	6
su	448	543	461	554	612	792	6
propio	466	543	500	554	612	792	6
marco	505	543	538	554	612	792	6
conceptual	71	559	129	570	612	792	6
que	135	559	155	570	612	792	6
permita	160	559	200	570	612	792	6
validar	206	559	241	570	612	792	6
sus	247	559	266	570	612	792	6
formulaciones.	271	559	349	570	612	792	6
La	355	559	368	570	612	792	6
intuición	374	559	418	570	612	792	6
es,	423	559	439	570	612	792	6
por	445	559	463	570	612	792	6
lo	468	559	477	570	612	792	6
tanto,	483	559	513	570	612	792	6
una	519	559	539	570	612	792	6
importante	71	575	128	586	612	792	6
fuente	133	575	166	586	612	792	6
de	172	575	185	586	612	792	6
contribución	190	575	255	586	612	792	6
al	261	575	270	586	612	792	6
descubrimiento,	275	575	360	586	612	792	6
el	366	575	375	586	612	792	6
aprendizaje	380	575	442	586	612	792	6
y	448	575	454	586	612	792	6
la	459	575	469	586	612	792	6
exploración,	474	575	539	586	612	792	6
donde	71	591	104	602	612	792	6
el	108	591	117	602	612	792	6
alumno	120	591	160	602	612	792	6
trabaja	163	591	200	602	612	792	6
a	203	591	210	602	612	792	6
través	213	591	246	602	612	792	6
de	249	591	262	602	612	792	6
conjeturas	266	591	321	602	612	792	6
formales	324	591	370	602	612	792	6
e	374	591	380	602	612	792	6
informales.	384	591	442	602	612	792	6
Como	106	607	138	618	612	792	6
consecuencia,	145	607	221	618	612	792	6
los	228	607	243	618	612	792	6
procesos	249	607	298	618	612	792	6
cognitivos	305	607	358	618	612	792	6
de	364	607	378	618	612	792	6
los	384	607	399	618	612	792	6
saltamontes	406	607	470	618	612	792	6
son	476	607	496	618	612	792	6
menos	502	607	538	618	612	792	6
lineales	71	623	112	634	612	792	6
y	119	623	125	634	612	792	6
secuenciales	132	623	201	634	612	792	6
cuando	209	623	248	634	612	792	6
se	255	623	268	634	612	792	6
trata	275	623	299	634	612	792	6
de	306	623	320	634	612	792	6
organizar	327	623	377	634	612	792	6
el	384	623	393	634	612	792	6
conocimiento.	400	623	475	634	612	792	6
Las	482	623	501	634	612	792	6
redes	508	623	538	634	612	792	6
cognitivas	71	638	124	650	612	792	6
de	128	638	141	650	612	792	6
sus	145	638	163	650	612	792	6
sistemas	167	638	214	650	612	792	6
son	218	638	237	650	612	792	6
más	241	638	264	650	612	792	6
heterárquicas	267	638	340	650	612	792	6
que	343	638	363	650	612	792	6
jerárquicas	367	638	426	650	612	792	6
porque	429	638	467	650	612	792	6
los	470	638	485	650	612	792	6
nodos	489	638	522	650	612	792	6
de	525	638	539	650	612	792	6
información	71	654	133	665	612	792	6
“hablan”	137	652	181	666	612	792	6
entre	185	654	212	665	612	792	6
sí,	216	654	229	665	612	792	6
de	233	654	246	665	612	792	6
la	250	654	260	665	612	792	6
misma	264	654	299	665	612	792	6
manera	303	654	344	665	612	792	6
que	348	654	368	665	612	792	6
las	372	654	387	665	612	792	6
interconexiones	391	654	475	665	612	792	6
neuronales	479	654	539	665	612	792	6
del	71	670	87	681	612	792	6
cerebro	91	670	131	681	612	792	6
humano	135	670	179	681	612	792	6
se	182	670	195	681	612	792	6
comunican	199	670	257	681	612	792	6
entre	261	670	288	681	612	792	6
ellas.	292	670	320	681	612	792	6
Como	324	670	356	681	612	792	6
se	359	670	372	681	612	792	6
señaló,	376	670	414	681	612	792	6
las	418	670	434	681	612	792	6
escuelas	437	670	485	681	612	792	6
fomentan	488	670	538	681	612	792	6
el	71	686	80	697	612	792	6
proceso	84	686	127	697	612	792	6
opuesto	131	686	174	697	612	792	6
al	178	686	187	697	612	792	6
utilizar	191	686	226	697	612	792	6
estructuras	230	686	290	697	612	792	6
cognitivas	294	686	347	697	612	792	6
jerárquicas	351	686	410	697	612	792	6
orientadas	414	686	470	697	612	792	6
linealmente,	474	686	539	697	612	792	6
Revista	71	724	96	733	612	792	6
Páginas	99	724	126	733	612	792	6
de	128	724	137	733	612	792	6
Educación.	139	724	177	733	612	792	6
Vol.	180	724	193	733	612	792	6
10,	196	724	207	733	612	792	6
Núm.	210	724	229	733	612	792	6
2	231	724	236	733	612	792	6
(2017)	238	724	262	733	612	792	6
ISSN:	265	724	286	733	612	792	6
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	6
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	6
1688-7468	363	724	402	733	612	792	6
148	499	724	513	733	612	792	6
Handal	71	28	95	37	612	792	7
y	98	28	102	37	612	792	7
Gonzales	104	28	136	37	612	792	7
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	7
sobre	181	28	201	37	612	792	7
los	203	28	213	37	612	792	7
saltamontes	215	28	258	37	612	792	7
y	260	28	265	37	612	792	7
las	267	28	277	37	612	792	7
orugas	279	28	303	37	612	792	7
en	305	28	314	37	612	792	7
la	317	28	323	37	612	792	7
era	325	28	337	37	612	792	7
de	339	28	348	37	612	792	7
las	350	28	360	37	612	792	7
TIC	362	30	371	37	612	792	7
143-156	509	28	539	37	612	792	7
tal	71	59	84	71	612	792	7
como	86	59	116	71	612	792	7
el	118	59	128	71	612	792	7
método	130	59	171	71	612	792	7
científico,	173	59	224	71	612	792	7
que	227	59	247	71	612	792	7
propicia	249	59	291	71	612	792	7
un	294	59	307	71	612	792	7
enfoque	310	59	353	71	612	792	7
unidireccional	356	59	429	71	612	792	7
en	432	59	445	71	612	792	7
el	448	59	458	71	612	792	7
que	461	59	481	71	612	792	7
la	483	59	493	71	612	792	7
persona	495	59	539	71	612	792	7
establece	71	75	122	86	612	792	7
relaciones	125	75	180	86	612	792	7
entre	182	75	209	86	612	792	7
las	212	75	227	86	612	792	7
diferentes	230	75	282	86	612	792	7
piezas	285	75	320	86	612	792	7
de	322	75	336	86	612	792	7
información	338	75	400	86	612	792	7
con	403	75	422	86	612	792	7
el	424	75	434	86	612	792	7
fin	436	75	449	86	612	792	7
de	451	75	465	86	612	792	7
hacer	467	75	497	86	612	792	7
sentido	500	75	538	86	612	792	7
de	71	91	84	102	612	792	7
ellas.	88	91	116	102	612	792	7
En	106	107	121	118	612	792	7
la	124	107	134	118	612	792	7
década	137	107	176	118	612	792	7
pasada,	180	107	223	118	612	792	7
la	226	107	235	118	612	792	7
escuela	238	107	280	118	612	792	7
del	283	107	299	118	612	792	7
conectivismo	303	107	372	118	612	792	7
apareció,	375	107	425	118	612	792	7
con	428	107	447	118	612	792	7
la	451	107	460	118	612	792	7
sugerencia	463	107	522	118	612	792	7
de	525	107	539	118	612	792	7
que	71	123	91	134	612	792	7
el	94	123	103	134	612	792	7
conocimiento	106	123	177	134	612	792	7
y	179	123	185	134	612	792	7
el	188	123	197	134	612	792	7
aprendizaje	200	123	262	134	612	792	7
pueden	265	123	305	134	612	792	7
describirse	308	123	366	134	612	792	7
y	369	123	375	134	612	792	7
explicarse	378	123	431	134	612	792	7
utilizando	434	123	485	134	612	792	7
principios	488	123	538	134	612	792	7
de	71	139	84	150	612	792	7
las	87	139	103	150	612	792	7
redes:	106	139	139	150	612	792	7
“el	142	137	155	150	612	792	7
tubo	158	139	181	150	612	792	7
es	184	139	197	150	612	792	7
más	200	139	222	150	612	792	7
importante	225	139	282	150	612	792	7
que	285	139	305	150	612	792	7
el	308	139	317	150	612	792	7
contenido	320	139	372	150	612	792	7
dentro	375	139	409	150	612	792	7
de	412	139	425	150	612	792	7
la	428	139	437	150	612	792	7
tubería”	440	139	482	150	612	792	7
(Siemens,	485	139	539	150	612	792	7
2005,	71	155	101	166	612	792	7
p.	105	155	116	166	612	792	7
8).	120	155	134	166	612	792	7
Similarmente,	138	155	212	166	612	792	7
el	216	155	225	166	612	792	7
célebre	230	155	269	166	612	792	7
artista	274	155	306	166	612	792	7
John	311	155	337	166	612	792	7
Brinckerhoff	341	155	405	166	612	792	7
Jackson	410	155	453	166	612	792	7
(1994)	458	155	493	166	612	792	7
escribió	498	155	539	166	612	792	7
una	71	171	91	182	612	792	7
vez:	96	171	118	182	612	792	7
“los	123	168	143	182	612	792	7
caminos	148	171	193	182	612	792	7
no	198	171	211	182	612	792	7
son	216	171	236	182	612	792	7
más	241	171	264	182	612	792	7
para	269	171	293	182	612	792	7
conducirnos	298	171	363	182	612	792	7
a	368	171	374	182	612	792	7
lugares;	380	171	422	182	612	792	7
son	427	171	447	182	612	792	7
el	452	171	461	182	612	792	7
destino	467	171	505	182	612	792	7
en	510	171	524	182	612	792	7
sí	529	171	538	182	612	792	7
mismos”	71	186	116	198	612	792	7
(p.	120	186	134	198	612	792	7
190).	137	186	164	198	612	792	7
Para	106	202	132	213	612	792	7
los	135	202	151	213	612	792	7
conectivistas,	154	202	226	213	612	792	7
el	229	202	239	213	612	792	7
aprendizaje	242	202	304	213	612	792	7
no	308	202	321	213	612	792	7
es	324	202	337	213	612	792	7
la	340	202	350	213	612	792	7
adquisición	353	202	413	213	612	792	7
de	417	202	430	213	612	792	7
un	433	202	447	213	612	792	7
producto,	450	202	501	213	612	792	7
sino	504	202	526	213	612	792	7
la	530	202	539	213	612	792	7
capacidad	71	218	126	229	612	792	7
de	130	218	143	229	612	792	7
ordenarlos	147	218	204	229	612	792	7
en	208	218	222	229	612	792	7
una	226	218	246	229	612	792	7
determinada	250	218	317	229	612	792	7
configuración	321	218	392	229	612	792	7
neural.	396	218	433	229	612	792	7
Implica	438	218	476	229	612	792	7
impulsar	480	218	525	229	612	792	7
el	529	218	539	229	612	792	7
conocimiento	71	234	142	245	612	792	7
de	148	234	162	245	612	792	7
una	168	234	188	245	612	792	7
determinada	195	234	261	245	612	792	7
manera	268	234	309	245	612	792	7
y	315	234	321	245	612	792	7
dentro	328	234	362	245	612	792	7
de	368	234	382	245	612	792	7
los	388	234	404	245	612	792	7
esquemas	410	234	466	245	612	792	7
individuales.	472	234	538	245	612	792	7
Conocer	71	250	116	261	612	792	7
implica	119	250	156	261	612	792	7
el	159	250	168	261	612	792	7
reconocimiento	171	250	252	261	612	792	7
de	255	250	268	261	612	792	7
patrones	271	250	318	261	612	792	7
alrededor	321	250	371	261	612	792	7
de	374	250	387	261	612	792	7
hechos	390	250	428	261	612	792	7
e	431	250	438	261	612	792	7
ideas.	441	250	473	261	612	792	7
Por	475	250	494	261	612	792	7
lo	497	250	506	261	612	792	7
tanto,	509	250	539	261	612	792	7
el	71	266	80	277	612	792	7
aprendizaje	84	266	146	277	612	792	7
no	149	266	163	277	612	792	7
puede	166	266	200	277	612	792	7
seguir	203	266	236	277	612	792	7
una	240	266	260	277	612	792	7
secuencia	263	266	317	277	612	792	7
lineal,	321	266	353	277	612	792	7
porque	356	266	393	277	612	792	7
es	397	266	410	277	612	792	7
un	413	266	427	277	612	792	7
proceso	430	266	473	277	612	792	7
de	476	266	490	277	612	792	7
creación	493	266	539	277	612	792	7
de	71	282	84	293	612	792	7
redes,	88	282	122	293	612	792	7
donde	125	282	159	293	612	792	7
el	163	282	172	293	612	792	7
contenido	176	282	228	293	612	792	7
viene	232	282	260	293	612	792	7
a	264	282	271	293	612	792	7
ser	275	282	291	293	612	792	7
el	295	282	305	293	612	792	7
subproducto	308	282	374	293	612	792	7
del	378	282	394	293	612	792	7
proceso	398	282	441	293	612	792	7
más	445	282	467	293	612	792	7
que	471	282	491	293	612	792	7
el	495	282	505	293	612	792	7
punto	508	282	538	293	612	792	7
de	71	297	84	309	612	792	7
partida	87	297	124	309	612	792	7
(Siemens,	127	297	181	309	612	792	7
2005).	184	297	218	309	612	792	7
El	221	297	232	309	612	792	7
aprendizaje	235	297	297	309	612	792	7
es,	299	297	315	309	612	792	7
en	319	297	332	309	612	792	7
consecuencia,	335	297	412	309	612	792	7
el	415	297	424	309	612	792	7
producto	427	297	473	309	612	792	7
de	476	297	490	309	612	792	7
conectar	493	297	539	309	612	792	7
nodos	71	313	104	324	612	792	7
de	107	313	121	324	612	792	7
información,	125	313	190	324	612	792	7
un	194	313	207	324	612	792	7
proceso	211	313	253	324	612	792	7
que	257	313	277	324	612	792	7
requiere	281	313	325	324	612	792	7
retroceder	329	313	384	324	612	792	7
y	387	313	393	324	612	792	7
avanzar,	397	313	443	324	612	792	7
buscar	447	313	483	324	612	792	7
ideas	487	313	516	324	612	792	7
con	520	313	539	324	612	792	7
sentido,	71	329	113	340	612	792	7
contrastar	123	329	176	340	612	792	7
y	186	329	192	340	612	792	7
relacionar	202	329	254	340	612	792	7
la	264	329	274	340	612	792	7
información	283	329	345	340	612	792	7
con	355	329	374	340	612	792	7
el	384	329	394	340	612	792	7
fin	403	329	416	340	612	792	7
de	426	329	439	340	612	792	7
generar	449	329	490	340	612	792	7
nuevos	500	329	539	340	612	792	7
conocimientos.	71	345	151	356	612	792	7
Cuando	106	361	148	372	612	792	7
nueva	152	361	184	372	612	792	7
información	188	361	250	372	612	792	7
entra	253	361	281	372	612	792	7
al	284	361	294	372	612	792	7
sistema,	297	361	342	372	612	792	7
esta	345	361	368	372	612	792	7
es	371	361	384	372	612	792	7
validada	388	361	432	372	612	792	7
al	436	361	445	372	612	792	7
iniciar	449	361	480	372	612	792	7
su	483	361	496	372	612	792	7
tránsito	499	361	539	372	612	792	7
a	71	377	78	388	612	792	7
través	84	377	116	388	612	792	7
de	122	377	135	388	612	792	7
los	141	377	157	388	612	792	7
nodos	162	377	195	388	612	792	7
y	201	377	207	388	612	792	7
enlaces	213	377	254	388	612	792	7
cognitivos.	260	377	317	388	612	792	7
Debido	322	377	361	388	612	792	7
a	366	377	373	388	612	792	7
que	379	377	399	388	612	792	7
el	405	377	414	388	612	792	7
sistema	420	377	461	388	612	792	7
es	467	377	480	388	612	792	7
altamente	486	377	538	388	612	792	7
dinámico,	71	393	122	404	612	792	7
se	125	393	138	404	612	792	7
retroalimenta	141	393	211	404	612	792	7
de	214	393	227	404	612	792	7
forma	230	393	261	404	612	792	7
constante;	264	393	319	404	612	792	7
toda	322	393	346	404	612	792	7
nueva	349	393	381	404	612	792	7
información	384	393	446	404	612	792	7
es	449	393	462	404	612	792	7
transformada,	465	393	539	404	612	792	7
y	71	409	77	420	612	792	7
se	80	409	93	420	612	792	7
hace	96	409	122	420	612	792	7
difícil	126	409	153	420	612	792	7
establecer	156	409	212	420	612	792	7
su	215	409	228	420	612	792	7
condición	231	409	282	420	612	792	7
inicial	285	409	315	420	612	792	7
o	318	409	325	420	612	792	7
predecir	328	409	372	420	612	792	7
su	375	409	388	420	612	792	7
estado	391	409	427	420	612	792	7
final.	430	409	456	420	612	792	7
Este	106	424	130	436	612	792	7
enfoque	134	424	177	436	612	792	7
multilineal	181	424	235	436	612	792	7
no	238	424	252	436	612	792	7
siempre	255	424	298	436	612	792	7
se	302	424	314	436	612	792	7
alinea	318	424	350	436	612	792	7
con	354	424	373	436	612	792	7
las	377	424	392	436	612	792	7
premisas	396	424	444	436	612	792	7
de	448	424	461	436	612	792	7
los	465	424	480	436	612	792	7
conceptos	484	424	539	436	612	792	7
clásicos	71	440	114	451	612	792	7
sobre	117	440	147	451	612	792	7
la	151	440	160	451	612	792	7
enseñanza	164	440	222	451	612	792	7
y	226	440	232	451	612	792	7
el	235	440	244	451	612	792	7
aprendizaje.	248	440	313	451	612	792	7
Se	317	440	332	451	612	792	7
sabe	335	440	361	451	612	792	7
que	365	440	385	451	612	792	7
estas	388	440	417	451	612	792	7
premisas	420	440	469	451	612	792	7
siempre	473	440	515	451	612	792	7
han	519	440	539	451	612	792	7
cambiado	71	456	123	467	612	792	7
y	126	456	132	467	612	792	7
seguirán	134	456	180	467	612	792	7
cambiando	183	456	241	467	612	792	7
de	244	456	257	467	612	792	7
acuerdo	260	456	303	467	612	792	7
con	306	456	325	467	612	792	7
el	328	456	337	467	612	792	7
ambiente	339	456	389	467	612	792	7
educativo	391	456	442	467	612	792	7
y	445	456	451	467	612	792	7
las	453	456	469	467	612	792	7
necesidades	471	456	539	467	612	792	7
de	71	472	84	483	612	792	7
los	91	472	106	483	612	792	7
tiempos	112	472	154	483	612	792	7
(Kuhn,	161	472	196	483	612	792	7
2005).	202	472	236	483	612	792	7
La	243	472	256	483	612	792	7
mayoría	262	472	306	483	612	792	7
de	312	472	325	483	612	792	7
las	332	472	347	483	612	792	7
escuelas	353	472	401	483	612	792	7
de	407	472	420	483	612	792	7
psicología	427	472	480	483	612	792	7
educativa	487	472	538	483	612	792	7
emergieron	71	488	132	499	612	792	7
antes	137	488	167	499	612	792	7
de	172	488	185	499	612	792	7
la	191	488	200	499	612	792	7
aparición	206	488	255	499	612	792	7
del	260	488	276	499	612	792	7
Internet.	282	488	326	499	612	792	7
Teorías	331	488	372	499	612	792	7
del	378	488	394	499	612	792	7
condicionamiento	399	488	493	499	612	792	7
clásico,	498	488	538	499	612	792	7
conductismo,	71	504	142	515	612	792	7
cognitivismo,	146	504	215	515	612	792	7
e	220	504	226	515	612	792	7
inclusive	231	504	277	515	612	792	7
el	281	504	290	515	612	792	7
constructivismo,	295	504	381	515	612	792	7
fueron	385	504	419	515	612	792	7
modelos	423	504	469	515	612	792	7
discretos	473	504	521	515	612	792	7
en	525	504	539	515	612	792	7
los	71	520	86	531	612	792	7
que	93	520	113	531	612	792	7
la	119	520	129	531	612	792	7
suma	135	520	164	531	612	792	7
de	171	520	184	531	612	792	7
las	190	520	206	531	612	792	7
partes	212	520	246	531	612	792	7
se	252	520	265	531	612	792	7
añadió	271	520	307	531	612	792	7
mecánicamente,	313	520	402	531	612	792	7
sin	408	520	424	531	612	792	7
crear	430	520	457	531	612	792	7
ningún	464	520	500	531	612	792	7
efecto	506	520	539	531	612	792	7
multiplicador	71	536	138	547	612	792	7
sobre	143	536	173	547	612	792	7
el	178	536	187	547	612	792	7
resultado	192	536	241	547	612	792	7
final.	246	536	271	547	612	792	7
Todo	276	536	303	547	612	792	7
proceso	308	536	351	547	612	792	7
de	355	536	369	547	612	792	7
aprendizaje,	374	536	439	547	612	792	7
para	444	536	468	547	612	792	7
ser	473	536	489	547	612	792	7
efectivo,	494	536	539	547	612	792	7
tenía	71	551	98	562	612	792	7
que	101	551	121	562	612	792	7
ser	124	551	141	562	612	792	7
secuencial,	144	551	204	562	612	792	7
lo	208	551	217	562	612	792	7
que	220	551	240	562	612	792	7
determinaba	244	551	310	562	612	792	7
que	314	551	334	562	612	792	7
los	337	551	353	562	612	792	7
saltamontes	356	551	421	562	612	792	7
no	424	551	437	562	612	792	7
pudiesen	441	551	489	562	612	792	7
saltar	493	551	522	562	612	792	7
en	525	551	539	562	612	792	7
más	71	567	94	578	612	792	7
de	97	567	110	578	612	792	7
un	113	567	126	578	612	792	7
paso.	129	567	158	578	612	792	7
Incluso	161	567	199	578	612	792	7
Piaget	202	567	236	578	612	792	7
(1926)	239	567	274	578	612	792	7
enfatizó	277	567	319	578	612	792	7
un	321	567	335	578	612	792	7
crecimiento	338	567	399	578	612	792	7
de	402	567	415	578	612	792	7
fases	418	567	447	578	612	792	7
cognitivas	450	567	503	578	612	792	7
desde	506	567	539	578	612	792	7
la	71	583	80	594	612	792	7
etapa	91	583	121	594	612	792	7
sensorio-motora	131	583	218	594	612	792	7
(nacimiento-2	229	583	301	594	612	792	7
años),	312	583	345	594	612	792	7
pre-operacional	356	583	439	594	612	792	7
(2-7	450	583	471	594	612	792	7
años),	482	583	515	594	612	792	7
de	525	583	539	594	612	792	7
operaciones	71	599	136	610	612	792	7
concretas	141	599	193	610	612	792	7
(7-11	197	599	225	610	612	792	7
años),	229	599	262	610	612	792	7
para	266	599	290	610	612	792	7
concluir	295	599	336	610	612	792	7
en	340	599	353	610	612	792	7
la	358	599	367	610	612	792	7
etapa	371	599	401	610	612	792	7
de	405	599	419	610	612	792	7
operaciones	423	599	488	610	612	792	7
formales	492	599	538	610	612	792	7
(11-16	71	615	106	626	612	792	7
años).	109	615	142	626	612	792	7
Revista	71	724	96	733	612	792	7
Páginas	99	724	126	733	612	792	7
de	128	724	137	733	612	792	7
Educación.	139	724	177	733	612	792	7
Vol.	180	724	193	733	612	792	7
10,	196	724	207	733	612	792	7
Núm.	210	724	229	733	612	792	7
2	231	724	236	733	612	792	7
(2017)	238	724	262	733	612	792	7
ISSN:	265	724	286	733	612	792	7
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	7
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	7
1688-7468	363	724	402	733	612	792	7
149	499	724	513	733	612	792	7
Handal	71	28	95	37	612	792	8
y	98	28	102	37	612	792	8
Gonzales	104	28	136	37	612	792	8
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	8
sobre	181	28	201	37	612	792	8
los	203	28	213	37	612	792	8
saltamontes	215	28	258	37	612	792	8
y	260	28	265	37	612	792	8
las	267	28	277	37	612	792	8
orugas	279	28	303	37	612	792	8
en	305	28	314	37	612	792	8
la	317	28	323	37	612	792	8
era	325	28	337	37	612	792	8
de	339	28	348	37	612	792	8
las	350	28	360	37	612	792	8
TIC	362	30	371	37	612	792	8
143-156	509	28	539	37	612	792	8
¿Pueden	71	59	122	71	612	792	8
los	125	59	142	71	612	792	8
ordenadores	146	59	218	71	612	792	8
convertirse	222	59	286	71	612	792	8
en	290	59	304	71	612	792	8
extensiones	307	59	376	71	612	792	8
del	380	59	397	71	612	792	8
cerebro?	401	59	452	71	612	792	8
Mientras	71	92	117	103	612	792	8
que	122	92	142	103	612	792	8
la	147	92	156	103	612	792	8
cultura	161	92	197	103	612	792	8
escolar	202	92	241	103	612	792	8
tipo	246	92	265	103	612	792	8
oruga	270	92	301	103	612	792	8
se	306	92	318	103	612	792	8
conserva	323	92	372	103	612	792	8
ofreciendo	377	92	433	103	612	792	8
información	438	92	500	103	612	792	8
en	505	92	518	103	612	792	8
los	523	92	539	103	612	792	8
textos	71	108	103	119	612	792	8
y	107	108	113	119	612	792	8
las	117	108	133	119	612	792	8
imágenes,	137	108	192	119	612	792	8
los	196	108	211	119	612	792	8
saltamontes	216	108	280	119	612	792	8
son	284	108	304	119	612	792	8
más	308	108	331	119	612	792	8
partidarios	335	108	391	119	612	792	8
de	395	108	408	119	612	792	8
procesar	412	108	459	119	612	792	8
la	463	108	472	119	612	792	8
información	476	108	538	119	612	792	8
que	71	124	91	135	612	792	8
combina	96	124	141	135	612	792	8
sonido,	145	124	184	135	612	792	8
video	189	124	217	135	612	792	8
y	222	124	228	135	612	792	8
animaciones.	232	124	303	135	612	792	8
Después	308	124	355	135	612	792	8
de	359	124	373	135	612	792	8
todo,	377	124	404	135	612	792	8
al	409	124	418	135	612	792	8
ser	423	124	439	135	612	792	8
ellos	444	124	469	135	612	792	8
mismos	473	124	514	135	612	792	8
una	519	124	539	135	612	792	8
importante	71	140	128	151	612	792	8
audiencia	131	140	182	151	612	792	8
comercial,	186	140	240	151	612	792	8
han	243	140	263	151	612	792	8
aprendido	267	140	320	151	612	792	8
que	323	140	343	151	612	792	8
las	346	140	362	151	612	792	8
ideas	365	140	394	151	612	792	8
se	397	140	410	151	612	792	8
pueden	413	140	453	151	612	792	8
vender	456	140	493	151	612	792	8
a	496	140	503	151	612	792	8
través	506	140	538	151	612	792	8
del	71	156	87	167	612	792	8
fascinante	91	156	145	167	612	792	8
mundo	149	156	186	167	612	792	8
multimediático.	189	156	269	167	612	792	8
Para	273	156	298	167	612	792	8
hacer	302	156	332	167	612	792	8
el	335	156	345	167	612	792	8
escenario	348	156	400	167	612	792	8
más	404	156	426	167	612	792	8
complejo,	430	156	481	167	612	792	8
hay	485	156	504	167	612	792	8
ahora	508	156	538	167	612	792	8
evidencias	71	172	128	183	612	792	8
de	131	172	144	183	612	792	8
que	147	172	167	183	612	792	8
estas	170	172	199	183	612	792	8
herramientas	202	172	272	183	612	792	8
digitales	275	172	319	183	612	792	8
les	322	172	338	183	612	792	8
ayudan,	341	172	384	183	612	792	8
como	387	172	416	183	612	792	8
“prótesis	419	169	465	183	612	792	8
cognitivas”,	468	172	529	183	612	792	8
a	532	172	539	183	612	792	8
pensar	71	187	108	198	612	792	8
más	113	187	136	198	612	792	8
poderosamente	141	187	224	198	612	792	8
a	229	187	236	198	612	792	8
través	241	187	274	198	612	792	8
de	279	187	292	198	612	792	8
los	298	187	313	198	612	792	8
ordenadores.	318	187	389	198	612	792	8
Se	395	187	409	198	612	792	8
podría	414	187	448	198	612	792	8
decir	453	187	480	198	612	792	8
que	485	187	505	198	612	792	8
estas	510	187	539	198	612	792	8
aplicaciones	71	203	137	214	612	792	8
no-humanas	142	203	209	214	612	792	8
se	214	203	227	214	612	792	8
han	232	203	252	214	612	792	8
convertido	258	203	313	214	612	792	8
en	318	203	331	214	612	792	8
la	337	203	346	214	612	792	8
extensión	351	203	403	214	612	792	8
de	408	203	421	214	612	792	8
los	427	203	442	214	612	792	8
cerebros	447	203	494	214	612	792	8
(Lajoie,	499	203	539	214	612	792	8
2005).	71	219	105	230	612	792	8
Por	106	235	125	246	612	792	8
ejemplo,	128	235	173	246	612	792	8
cálculos	176	235	219	246	612	792	8
complejos	222	235	276	246	612	792	8
pueden	279	235	319	246	612	792	8
llevarse	321	235	363	246	612	792	8
a	365	235	372	246	612	792	8
cabo	375	235	401	246	612	792	8
a	403	235	410	246	612	792	8
través	413	235	445	246	612	792	8
de	448	235	462	246	612	792	8
un	464	235	478	246	612	792	8
ordenador,	480	235	539	246	612	792	8
lo	71	251	80	262	612	792	8
que	84	251	104	262	612	792	8
deja	107	251	130	262	612	792	8
espacio	133	251	174	262	612	792	8
para	178	251	202	262	612	792	8
que	205	251	225	262	612	792	8
el	228	251	238	262	612	792	8
estudiante	241	251	296	262	612	792	8
se	299	251	312	262	612	792	8
concentre	315	251	368	262	612	792	8
en	371	251	385	262	612	792	8
las	388	251	403	262	612	792	8
estrategias	407	251	465	262	612	792	8
para	469	251	493	262	612	792	8
resolver	496	251	538	262	612	792	8
un	71	267	84	278	612	792	8
problema.	89	267	143	278	612	792	8
Los	147	267	167	278	612	792	8
programas	171	267	229	278	612	792	8
de	233	267	247	278	612	792	8
dibujo	251	267	283	278	612	792	8
en	288	267	302	278	612	792	8
2D	306	267	322	278	612	792	8
and	326	267	346	278	612	792	8
3D	351	267	367	278	612	792	8
ayudan	371	267	411	278	612	792	8
también	415	267	458	278	612	792	8
a	463	267	469	278	612	792	8
componer	474	267	528	278	612	792	8
y	532	267	538	278	612	792	8
visualizar	71	283	121	294	612	792	8
dinámicamente	129	283	210	294	612	792	8
modelos	219	283	264	294	612	792	8
teóricos	272	283	314	294	612	792	8
complejos	322	283	376	294	612	792	8
mientras	384	283	430	294	612	792	8
en	439	283	452	294	612	792	8
simultáneo	460	283	518	294	612	792	8
se	526	283	539	294	612	792	8
manipulan	71	299	126	310	612	792	8
sus	131	299	150	310	612	792	8
variables	154	299	202	310	612	792	8
numéricas.	207	299	266	310	612	792	8
A	270	299	278	310	612	792	8
través	283	299	316	310	612	792	8
de	320	299	334	310	612	792	8
una	338	299	358	310	612	792	8
aplicación	363	299	416	310	612	792	8
móvil,	421	299	452	310	612	792	8
los	457	299	473	310	612	792	8
estudiantes	477	299	539	310	612	792	8
pueden	71	314	111	325	612	792	8
incluso	114	314	152	325	612	792	8
navegar	155	314	198	325	612	792	8
por	202	314	219	325	612	792	8
el	222	314	232	325	612	792	8
espacio,	235	314	280	325	612	792	8
teniendo	283	314	329	325	612	792	8
sus	332	314	351	325	612	792	8
pies	354	314	376	325	612	792	8
en	380	314	393	325	612	792	8
la	396	314	406	325	612	792	8
Tierra.	409	314	444	325	612	792	8
De	447	314	463	325	612	792	8
igual	466	314	491	325	612	792	8
manera,	495	314	539	325	612	792	8
pueden	71	330	111	341	612	792	8
crear	115	330	142	341	612	792	8
simulaciones	146	330	216	341	612	792	8
digitales	220	330	264	341	612	792	8
de	268	330	281	341	612	792	8
experimentos	285	330	357	341	612	792	8
físicos,	361	330	399	341	612	792	8
que	403	330	423	341	612	792	8
por	427	330	445	341	612	792	8
su	449	330	461	341	612	792	8
naturaleza	465	330	521	341	612	792	8
no	525	330	539	341	612	792	8
podrían	71	346	112	357	612	792	8
realizarse	116	346	168	357	612	792	8
en	173	346	186	357	612	792	8
un	191	346	204	357	612	792	8
ambiente	209	346	258	357	612	792	8
de	263	346	277	357	612	792	8
clases	281	346	315	357	612	792	8
o	320	346	327	357	612	792	8
en	331	346	345	357	612	792	8
un	349	346	363	357	612	792	8
laboratorio	368	346	424	357	612	792	8
de	429	346	442	357	612	792	8
colegio.	447	346	489	357	612	792	8
Para	493	346	519	357	612	792	8
los	524	346	539	357	612	792	8
saltamontes,	71	362	139	373	612	792	8
pensar	146	362	183	373	612	792	8
a	190	362	197	373	612	792	8
través	204	362	236	373	612	792	8
de	244	362	257	373	612	792	8
los	264	362	279	373	612	792	8
ordenadores	287	362	354	373	612	792	8
es	361	362	374	373	612	792	8
posible	381	362	419	373	612	792	8
y	426	362	432	373	612	792	8
útil,	439	362	458	373	612	792	8
porque	466	362	503	373	612	792	8
estas	510	362	539	373	612	792	8
herramientas	71	378	141	389	612	792	8
toman	146	378	180	389	612	792	8
la	185	378	194	389	612	792	8
carga	199	378	229	389	612	792	8
cognitiva	235	378	282	389	612	792	8
de	287	378	300	389	612	792	8
nuestras	306	378	352	389	612	792	8
mentes	357	378	396	389	612	792	8
y	401	378	407	389	612	792	8
permiten	413	378	460	389	612	792	8
que	465	378	485	389	612	792	8
procesos	490	378	539	389	612	792	8
cognitivos	71	394	124	405	612	792	8
más	130	394	153	405	612	792	8
complejos	158	394	212	405	612	792	8
tengan	218	394	255	405	612	792	8
lugar	261	394	287	405	612	792	8
en	293	394	306	405	612	792	8
un	312	394	325	405	612	792	8
espacio	331	394	373	405	612	792	8
que	378	394	398	405	612	792	8
no	404	394	417	405	612	792	8
está	423	394	446	405	612	792	8
en	452	394	465	405	612	792	8
los	471	394	486	405	612	792	8
cerebros	492	394	539	405	612	792	8
biológicos,	71	410	128	421	612	792	8
o	131	410	138	421	612	792	8
en	141	410	154	421	612	792	8
el	158	410	167	421	612	792	8
espacio	170	410	212	421	612	792	8
cibernético,	215	410	277	421	612	792	8
o	280	410	287	421	612	792	8
aun	290	410	310	421	612	792	8
dentro	313	410	347	421	612	792	8
de	351	410	364	421	612	792	8
la	367	410	377	421	612	792	8
herramienta	380	410	444	421	612	792	8
digital	447	410	478	421	612	792	8
misma.	482	410	520	421	612	792	8
La	106	425	120	436	612	792	8
proliferación	124	425	189	436	612	792	8
de	193	425	207	436	612	792	8
sitios	211	425	238	436	612	792	8
web	242	425	264	436	612	792	8
de	268	425	282	436	612	792	8
acceso	286	425	324	436	612	792	8
abierto	328	425	365	436	612	792	8
que	369	425	389	436	612	792	8
proveen	393	425	436	436	612	792	8
herramientas	440	425	510	436	612	792	8
para	514	425	538	436	612	792	8
crear	71	441	98	452	612	792	8
objetos	102	441	141	452	612	792	8
digitales,	145	441	193	452	612	792	8
en	197	441	210	452	612	792	8
gran	214	441	238	452	612	792	8
parte,	242	441	273	452	612	792	8
están	277	441	307	452	612	792	8
apoyadas	311	441	363	452	612	792	8
en	367	441	380	452	612	792	8
una	384	441	404	452	612	792	8
navegación	408	441	470	452	612	792	8
intuitiva	474	441	514	452	612	792	8
que	519	441	539	452	612	792	8
permite	71	457	111	468	612	792	8
a	117	457	123	468	612	792	8
los	129	457	144	468	612	792	8
saltamontes	150	457	214	468	612	792	8
explorar,	220	457	266	468	612	792	8
descubrir,	272	457	324	468	612	792	8
investigar	330	457	381	468	612	792	8
y	387	457	393	468	612	792	8
experimentar	398	457	468	468	612	792	8
a	474	457	481	468	612	792	8
su	486	457	499	468	612	792	8
entera	504	457	538	468	612	792	8
satisfacción.	71	473	137	484	612	792	8
Los	141	473	161	484	612	792	8
saltamontes	165	473	230	484	612	792	8
han	234	473	254	484	612	792	8
aprendido	259	473	312	484	612	792	8
por	316	473	334	484	612	792	8
sí	338	473	348	484	612	792	8
mismos	352	473	393	484	612	792	8
a	398	473	404	484	612	792	8
producir	409	473	452	484	612	792	8
en	456	473	470	484	612	792	8
formatos	474	473	521	484	612	792	8
de	525	473	539	484	612	792	8
multimedia	71	489	129	500	612	792	8
y,	133	489	142	500	612	792	8
de	146	489	159	500	612	792	8
manera	163	489	204	500	612	792	8
creciente,	208	489	260	500	612	792	8
demandan	263	489	320	500	612	792	8
a	324	489	331	500	612	792	8
sus	335	489	353	500	612	792	8
maestros	357	489	406	500	612	792	8
que	410	489	430	500	612	792	8
sus	434	489	453	500	612	792	8
proyectos	456	489	508	500	612	792	8
sean	512	489	538	500	612	792	8
aceptados	71	505	126	516	612	792	8
digitalmente,	130	505	198	516	612	792	8
en	201	505	214	516	612	792	8
lugar	218	505	244	516	612	792	8
del	248	505	264	516	612	792	8
lápiz	267	505	292	516	612	792	8
y	295	505	301	516	612	792	8
el	304	505	314	516	612	792	8
papel,	317	505	350	516	612	792	8
para	353	505	377	516	612	792	8
propósitos	380	505	436	516	612	792	8
de	439	505	452	516	612	792	8
evaluación.	456	505	516	516	612	792	8
Esto	106	521	130	532	612	792	8
está	140	521	162	532	612	792	8
respaldado	172	521	231	532	612	792	8
por	241	521	258	532	612	792	8
investigaciones	267	521	349	532	612	792	8
recientes,	359	521	411	532	612	792	8
que	421	521	441	532	612	792	8
muestran	450	521	500	532	612	792	8
cómo	509	521	539	532	612	792	8
estudiantes,	71	536	136	548	612	792	8
sin	139	536	155	548	612	792	8
maestros,	158	536	211	548	612	792	8
organizan	215	536	267	548	612	792	8
sus	271	536	290	548	612	792	8
propias	294	536	333	548	612	792	8
prioridades	337	536	396	548	612	792	8
de	400	536	413	548	612	792	8
aprendizaje	417	536	479	548	612	792	8
al	483	536	492	548	612	792	8
acceder	496	536	539	548	612	792	8
a	71	552	78	563	612	792	8
recursos	84	552	130	563	612	792	8
en	135	552	149	563	612	792	8
línea	155	552	181	563	612	792	8
(Chou,	187	552	223	563	612	792	8
2012).	229	552	263	563	612	792	8
Por	269	552	287	563	612	792	8
otra	293	552	314	563	612	792	8
parte,	320	552	350	563	612	792	8
el	356	552	366	563	612	792	8
manejo	371	552	411	563	612	792	8
del	417	552	433	563	612	792	8
aprendizaje	439	552	501	563	612	792	8
se	507	552	519	563	612	792	8
ha	525	552	538	563	612	792	8
transformado	71	568	142	579	612	792	8
con	147	568	166	579	612	792	8
la	171	568	181	579	612	792	8
irrupción	186	568	232	579	612	792	8
del	237	568	253	579	612	792	8
entorno	258	568	299	579	612	792	8
digital,	304	568	339	579	612	792	8
que	344	568	364	579	612	792	8
permite	369	568	409	579	612	792	8
que	414	568	434	579	612	792	8
los	439	568	454	579	612	792	8
estudiantes	460	568	521	579	612	792	8
se	526	568	539	579	612	792	8
vuelvan	71	584	112	595	612	792	8
más	115	584	138	595	612	792	8
autónomos,	141	584	203	595	612	792	8
con	206	584	226	595	612	792	8
más	229	584	251	595	612	792	8
posibilidades	254	584	323	595	612	792	8
de	326	584	340	595	612	792	8
elección	342	584	386	595	612	792	8
y	389	584	395	595	612	792	8
diversidad.	398	584	456	595	612	792	8
Ellos	459	584	485	595	612	792	8
aprenden	488	584	538	595	612	792	8
manipulando	71	600	140	611	612	792	8
las	143	600	159	611	612	792	8
TIC	161	602	177	611	612	792	8
,	177	600	180	611	612	792	8
a	184	600	190	611	612	792	8
través	194	600	226	611	612	792	8
de	230	600	243	611	612	792	8
las	247	600	262	611	612	792	8
TIC	265	602	280	611	612	792	8
,	280	600	284	611	612	792	8
en	286	600	300	611	612	792	8
vez	303	600	322	611	612	792	8
de	325	600	339	611	612	792	8
aprender	342	600	390	611	612	792	8
sobre	394	600	424	611	612	792	8
las	428	600	443	611	612	792	8
TIC	446	602	461	611	612	792	8
.	461	600	464	611	612	792	8
En	468	600	483	611	612	792	8
particular,	486	600	539	611	612	792	8
los	71	616	86	627	612	792	8
saltamontes	90	616	155	627	612	792	8
están	159	616	188	627	612	792	8
creciendo	192	616	244	627	612	792	8
en	248	616	262	627	612	792	8
formatos	266	616	312	627	612	792	8
de	316	616	330	627	612	792	8
aprendizaje	334	616	396	627	612	792	8
dominados	400	616	458	627	612	792	8
por	462	616	480	627	612	792	8
los	484	616	499	627	612	792	8
juegos	503	616	538	627	612	792	8
electrónicos,	71	632	138	643	612	792	8
es	142	632	154	643	612	792	8
decir,	158	632	187	643	612	792	8
módulos	190	632	236	643	612	792	8
que	239	632	259	643	612	792	8
son	262	632	282	643	612	792	8
orientados	285	632	341	643	612	792	8
a	344	632	351	643	612	792	8
una	354	632	374	643	612	792	8
meta	378	632	404	643	612	792	8
que	408	632	428	643	612	792	8
es	431	632	444	643	612	792	8
resolver	447	632	490	643	612	792	8
un	493	632	506	643	612	792	8
caso,	510	632	538	643	612	792	8
donde	71	648	104	659	612	792	8
la	109	648	118	659	612	792	8
toma	123	648	149	659	612	792	8
de	154	648	167	659	612	792	8
decisiones	172	648	228	659	612	792	8
está	233	648	255	659	612	792	8
dada	260	648	287	659	612	792	8
a	291	648	298	659	612	792	8
la	302	648	312	659	612	792	8
persona,	316	648	363	659	612	792	8
y	367	648	373	659	612	792	8
donde	378	648	411	659	612	792	8
la	416	648	425	659	612	792	8
retroalimentación	429	648	521	659	612	792	8
es	526	648	539	659	612	792	8
instantánea	71	663	133	675	612	792	8
y	136	663	142	675	612	792	8
gratificante.	146	663	208	675	612	792	8
En	106	679	121	690	612	792	8
otras	126	679	152	690	612	792	8
palabras,	157	679	206	690	612	792	8
la	210	679	220	690	612	792	8
ludificación	224	679	284	690	612	792	8
permite	288	679	328	690	612	792	8
que	333	679	352	690	612	792	8
el	357	679	366	690	612	792	8
desafío	371	679	410	690	612	792	8
del	415	679	431	690	612	792	8
aprendizaje	435	679	497	690	612	792	8
sea	501	679	521	690	612	792	8
un	525	679	539	690	612	792	8
reto,	71	695	95	706	612	792	8
poniendo	99	695	149	706	612	792	8
grados	153	695	190	706	612	792	8
de	194	695	207	706	612	792	8
dificultad	211	695	259	706	612	792	8
para	263	695	287	706	612	792	8
cada	291	695	317	706	612	792	8
nivel	321	695	346	706	612	792	8
de	350	695	363	706	612	792	8
habilidad.	367	695	419	706	612	792	8
El	423	695	434	706	612	792	8
aprendizaje,	438	695	504	706	612	792	8
por	508	695	525	706	612	792	8
lo	530	695	539	706	612	792	8
Revista	71	724	96	733	612	792	8
Páginas	99	724	126	733	612	792	8
de	128	724	137	733	612	792	8
Educación.	139	724	177	733	612	792	8
Vol.	180	724	193	733	612	792	8
10,	196	724	207	733	612	792	8
Núm.	210	724	229	733	612	792	8
2	231	724	236	733	612	792	8
(2017)	238	724	262	733	612	792	8
ISSN:	265	724	286	733	612	792	8
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	8
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	8
1688-7468	363	724	402	733	612	792	8
150	499	724	513	733	612	792	8
Handal	71	28	95	37	612	792	9
y	98	28	102	37	612	792	9
Gonzales	104	28	136	37	612	792	9
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	9
sobre	181	28	201	37	612	792	9
los	203	28	213	37	612	792	9
saltamontes	215	28	258	37	612	792	9
y	260	28	265	37	612	792	9
las	267	28	277	37	612	792	9
orugas	279	28	303	37	612	792	9
en	305	28	314	37	612	792	9
la	317	28	323	37	612	792	9
era	325	28	337	37	612	792	9
de	339	28	348	37	612	792	9
las	350	28	360	37	612	792	9
TIC	362	30	371	37	612	792	9
143-156	509	28	539	37	612	792	9
tanto,	71	59	101	71	612	792	9
llega	105	59	130	71	612	792	9
a	134	59	141	71	612	792	9
ser	145	59	161	71	612	792	9
altamente	165	59	218	71	612	792	9
personalizado,	222	59	300	71	612	792	9
lo	304	59	313	71	612	792	9
que	317	59	337	71	612	792	9
contrasta	341	59	390	71	612	792	9
con	394	59	413	71	612	792	9
las	417	59	432	71	612	792	9
metodologías	436	59	508	71	612	792	9
de	512	59	525	71	612	792	9
la	529	59	539	71	612	792	9
escuela.	71	75	116	86	612	792	9
En	119	75	134	86	612	792	9
muchas	137	75	179	86	612	792	9
escuelas,	182	75	233	86	612	792	9
los	236	75	251	86	612	792	9
estudiantes	254	75	316	86	612	792	9
reciben	319	75	358	86	612	792	9
instrucciones	361	75	431	86	612	792	9
en	434	75	448	86	612	792	9
forma	451	75	482	86	612	792	9
pasiva,	485	75	523	86	612	792	9
se	526	75	539	86	612	792	9
sientan	71	91	110	102	612	792	9
en	114	91	127	102	612	792	9
filas	131	91	152	102	612	792	9
por	156	91	174	102	612	792	9
largo	178	91	204	102	612	792	9
períodos	208	91	255	102	612	792	9
de	259	91	272	102	612	792	9
tiempo,	276	91	316	102	612	792	9
con	320	91	339	102	612	792	9
lecciones	343	91	393	102	612	792	9
muchas	397	91	439	102	612	792	9
veces	443	91	475	102	612	792	9
aburridas	479	91	529	102	612	792	9
y	533	91	539	102	612	792	9
dominadas	71	107	130	118	612	792	9
por	133	107	150	118	612	792	9
las	154	107	169	118	612	792	9
excesivas	172	107	225	118	612	792	9
exposiciones	228	107	298	118	612	792	9
orales	301	107	334	118	612	792	9
de	337	107	350	118	612	792	9
los	354	107	369	118	612	792	9
maestros.	372	107	425	118	612	792	9
La	71	135	85	146	612	792	9
pasividad	88	135	144	146	612	792	9
y	147	135	154	146	612	792	9
la	157	135	167	146	612	792	9
actividad	170	135	222	146	612	792	9
en	226	135	240	146	612	792	9
las	243	135	260	146	612	792	9
TIC	262	137	278	146	612	792	9
No	71	168	86	179	612	792	9
es	91	168	103	179	612	792	9
de	108	168	121	179	612	792	9
sorprenderse,	125	168	199	179	612	792	9
entonces,	204	168	256	179	612	792	9
que	260	168	280	179	612	792	9
muchas	285	168	327	179	612	792	9
escuelas	331	168	378	179	612	792	9
obliguen	383	168	428	179	612	792	9
a	432	168	439	179	612	792	9
los	443	168	459	179	612	792	9
saltamontes	463	168	528	179	612	792	9
a	532	168	539	179	612	792	9
operar	71	184	106	195	612	792	9
como	110	184	139	195	612	792	9
orugas	143	184	179	195	612	792	9
durante	183	184	224	195	612	792	9
el	228	184	237	195	612	792	9
día	241	184	258	195	612	792	9
escolar.	261	184	303	195	612	792	9
Para	307	184	333	195	612	792	9
muchos	337	184	379	195	612	792	9
de	383	184	396	195	612	792	9
ellos,	400	184	428	195	612	792	9
las	432	184	447	195	612	792	9
escuelas	451	184	498	195	612	792	9
son	502	184	522	195	612	792	9
un	525	184	539	195	612	792	9
ejercicio	71	199	115	210	612	792	9
aburrido	118	199	162	210	612	792	9
e	164	199	171	210	612	792	9
irrelevante	173	199	229	210	612	792	9
que	232	199	252	210	612	792	9
tienen	255	199	287	210	612	792	9
que	290	199	310	210	612	792	9
soportar	312	199	357	210	612	792	9
con	359	199	378	210	612	792	9
el	381	199	390	210	612	792	9
fin	393	199	406	210	612	792	9
de	408	199	422	210	612	792	9
lograr	424	199	455	210	612	792	9
una	457	199	477	210	612	792	9
calificación	480	199	538	210	612	792	9
académica.	71	215	132	226	612	792	9
Se	136	215	151	226	612	792	9
presupone	154	215	211	226	612	792	9
que	215	215	235	226	612	792	9
sentarse	238	215	284	226	612	792	9
durante	288	215	329	226	612	792	9
horas,	332	215	366	226	612	792	9
en	369	215	383	226	612	792	9
ambientes	386	215	442	226	612	792	9
que	445	215	465	226	612	792	9
se	469	215	481	226	612	792	9
parecen	485	215	528	226	612	792	9
a	532	215	539	226	612	792	9
cajas	71	231	99	242	612	792	9
de	104	231	117	242	612	792	9
zapatos	122	231	164	242	612	792	9
y	169	231	175	242	612	792	9
edificios	179	231	223	242	612	792	9
construidos	227	231	289	242	612	792	9
al	293	231	303	242	612	792	9
estilo	307	231	336	242	612	792	9
de	340	231	354	242	612	792	9
las	358	231	374	242	612	792	9
fábricas,	378	231	424	242	612	792	9
proveerá	428	231	476	242	612	792	9
contenidos	481	231	539	242	612	792	9
útiles	71	247	99	258	612	792	9
para	102	247	126	258	612	792	9
sus	128	247	147	258	612	792	9
vidas.	149	247	181	258	612	792	9
Como	183	247	215	258	612	792	9
resultado	218	247	267	258	612	792	9
de	270	247	283	258	612	792	9
esta	285	247	308	258	612	792	9
cultura	311	247	347	258	612	792	9
oruga,	349	247	383	258	612	792	9
se	386	247	399	258	612	792	9
presenta	401	247	448	258	612	792	9
un	450	247	464	258	612	792	9
mundo	466	247	503	258	612	792	9
donde	505	247	539	258	612	792	9
los	71	263	86	274	612	792	9
estudiantes	90	263	152	274	612	792	9
son	155	263	175	274	612	792	9
pasivos,	178	263	222	274	612	792	9
mientras	226	263	272	274	612	792	9
que	276	263	296	274	612	792	9
el	300	263	309	274	612	792	9
maestro	313	263	356	274	612	792	9
desempeña	360	263	423	274	612	792	9
un	427	263	440	274	612	792	9
papel	444	263	473	274	612	792	9
activo	477	263	508	274	612	792	9
en	512	263	525	274	612	792	9
el	529	263	539	274	612	792	9
proceso	71	279	114	290	612	792	9
educativo.	120	279	175	290	612	792	9
El	181	279	192	290	612	792	9
primero	198	279	239	290	612	792	9
es	245	279	258	290	612	792	9
el	264	279	273	290	612	792	9
consumidor	280	279	342	290	612	792	9
del	348	279	364	290	612	792	9
conocimiento,	370	279	445	290	612	792	9
mientras	451	279	497	290	612	792	9
que	503	279	523	290	612	792	9
el	529	279	539	290	612	792	9
segundo,	71	295	120	306	612	792	9
productor.	126	295	180	306	612	792	9
Sin	185	295	202	306	612	792	9
dudas,	208	295	244	306	612	792	9
durante	249	295	290	306	612	792	9
siglos	295	295	326	306	612	792	9
las	331	295	346	306	612	792	9
escuelas	352	295	399	306	612	792	9
han	404	295	424	306	612	792	9
creado	429	295	466	306	612	792	9
límites	471	295	506	306	612	792	9
entre	511	295	539	306	612	792	9
estas	71	311	100	322	612	792	9
dos	103	311	122	322	612	792	9
funciones	126	311	177	322	612	792	9
que	180	311	200	322	612	792	9
no	204	311	217	322	612	792	9
se	220	311	233	322	612	792	9
pueden	236	311	276	322	612	792	9
trastocar.	280	311	330	322	612	792	9
En	106	326	121	337	612	792	9
realidad,	125	326	171	337	612	792	9
esos	175	326	200	337	612	792	9
límites	204	326	239	337	612	792	9
se	243	326	256	337	612	792	9
están	259	326	289	337	612	792	9
transformando.	293	326	373	337	612	792	9
Hace	377	326	405	337	612	792	9
quince	409	326	445	337	612	792	9
años,	449	326	478	337	612	792	9
la	482	326	491	337	612	792	9
mayoría	495	326	539	337	612	792	9
de	71	342	84	353	612	792	9
las	89	342	104	353	612	792	9
escuelas	108	342	155	353	612	792	9
prohibía	159	342	203	353	612	792	9
los	207	342	222	353	612	792	9
dispositivos	226	342	288	353	612	792	9
móviles	292	342	333	353	612	792	9
y	337	342	343	353	612	792	9
su	347	342	360	353	612	792	9
presencia	364	342	416	353	612	792	9
era	420	342	437	353	612	792	9
censurada	441	342	497	353	612	792	9
por	502	342	519	353	612	792	9
los	523	342	538	353	612	792	9
maestros	71	358	120	369	612	792	9
y	126	358	132	369	612	792	9
los	137	358	152	369	612	792	9
administradores.	157	358	246	369	612	792	9
Algunas	251	358	295	369	612	792	9
escuelas	300	358	347	369	612	792	9
aún	352	358	372	369	612	792	9
lo	377	358	387	369	612	792	9
hacen.	392	358	428	369	612	792	9
Pero	433	358	458	369	612	792	9
es	464	358	476	369	612	792	9
importante	482	358	538	369	612	792	9
reconocer	71	374	124	385	612	792	9
que	128	374	148	385	612	792	9
las	153	374	168	385	612	792	9
tecnologías	172	374	233	385	612	792	9
de	238	374	251	385	612	792	9
educación	255	374	310	385	612	792	9
del	314	374	330	385	612	792	9
pasado	334	374	373	385	612	792	9
son	378	374	397	385	612	792	9
diferentes	401	374	454	385	612	792	9
con	458	374	477	385	612	792	9
respecto	481	374	528	385	612	792	9
a	532	374	539	385	612	792	9
las	71	390	86	401	612	792	9
actuales.	90	390	138	401	612	792	9
Televisión,	141	390	199	401	612	792	9
películas	202	390	250	401	612	792	9
fijas,	253	390	278	401	612	792	9
retroproyectores,	281	390	372	401	612	792	9
proyectores	375	390	438	401	612	792	9
de	441	390	455	401	612	792	9
vídeo	458	390	487	401	612	792	9
e	491	390	498	401	612	792	9
incluso	501	390	539	401	612	792	9
pizarras	71	406	114	417	612	792	9
interactivas	116	406	177	417	612	792	9
eran	180	406	204	417	612	792	9
instrumentos	207	406	276	417	612	792	9
donde	278	406	312	417	612	792	9
el	314	406	324	417	612	792	9
foco	327	406	349	417	612	792	9
principal	352	406	397	417	612	792	9
era	400	406	417	417	612	792	9
el	420	406	429	417	612	792	9
maestro.	432	406	479	417	612	792	9
El	482	406	492	417	612	792	9
maestro	495	406	538	417	612	792	9
hablaba	71	422	114	433	612	792	9
a	119	422	125	433	612	792	9
través	130	422	163	433	612	792	9
de	168	422	181	433	612	792	9
ellos	186	422	211	433	612	792	9
a	216	422	223	433	612	792	9
los	228	422	243	433	612	792	9
estudiantes	248	422	309	433	612	792	9
en	314	422	327	433	612	792	9
lugar	332	422	359	433	612	792	9
de	364	422	377	433	612	792	9
dejar	382	422	409	433	612	792	9
que	414	422	434	433	612	792	9
los	439	422	455	433	612	792	9
estudiantes	460	422	521	433	612	792	9
se	526	422	539	433	612	792	9
comunicaran	71	437	140	448	612	792	9
a	143	437	150	448	612	792	9
través	153	437	186	448	612	792	9
de	190	437	203	448	612	792	9
las	207	437	222	448	612	792	9
TIC	225	439	240	448	612	792	9
.	240	437	243	448	612	792	9
Curiosamente,	247	437	325	448	612	792	9
los	329	437	344	448	612	792	9
dispositivos	347	437	409	448	612	792	9
móviles	413	437	453	448	612	792	9
como	457	437	486	448	612	792	9
teléfonos	490	437	539	448	612	792	9
inteligentes	71	453	132	464	612	792	9
y	137	453	143	464	612	792	9
tabletas	148	453	190	464	612	792	9
son	195	453	214	464	612	792	9
herramientas	219	453	289	464	612	792	9
más	294	453	317	464	612	792	9
centradas	322	453	374	464	612	792	9
en	380	453	393	464	612	792	9
el	398	453	407	464	612	792	9
estudiante,	412	453	471	464	612	792	9
quienes	476	453	518	464	612	792	9
las	523	453	538	464	612	792	9
compran	71	469	118	480	612	792	9
y	122	469	128	480	612	792	9
utilizan	132	469	169	480	612	792	9
en	173	469	186	480	612	792	9
su	190	469	203	480	612	792	9
vida	207	469	229	480	612	792	9
diaria.	233	469	266	480	612	792	9
Un	270	469	285	480	612	792	9
dispositivo	289	469	345	480	612	792	9
móvil	349	469	377	480	612	792	9
tiene	381	469	407	480	612	792	9
ahora	411	469	442	480	612	792	9
más	446	469	469	480	612	792	9
poder	473	469	503	480	612	792	9
digital	507	469	539	480	612	792	9
que	71	485	91	496	612	792	9
el	95	485	105	496	612	792	9
Apolo	109	485	140	496	612	792	9
XI	144	485	155	496	612	792	9
que	159	485	179	496	612	792	9
llevó	184	485	208	496	612	792	9
el	212	485	222	496	612	792	9
hombre	226	485	267	496	612	792	9
a	271	485	278	496	612	792	9
la	282	485	291	496	612	792	9
Luna	296	485	322	496	612	792	9
o	326	485	333	496	612	792	9
el	337	485	347	496	612	792	9
Voyager,	351	485	399	496	612	792	9
que	404	485	424	496	612	792	9
hoy	428	485	447	496	612	792	9
se	452	485	464	496	612	792	9
encuentra	469	485	522	496	612	792	9
ya	526	485	539	496	612	792	9
fuera	71	501	98	512	612	792	9
del	103	501	119	512	612	792	9
sistema	123	501	165	512	612	792	9
solar	169	501	195	512	612	792	9
en	200	501	213	512	612	792	9
su	218	501	230	512	612	792	9
misión	235	501	270	512	612	792	9
interestelar.	274	501	337	512	612	792	9
Los	342	501	361	512	612	792	9
saltamontes	365	501	430	512	612	792	9
son,	435	501	457	512	612	792	9
por	462	501	479	512	612	792	9
tanto,	484	501	514	512	612	792	9
una	518	501	538	512	612	792	9
generación	71	517	130	528	612	792	9
influyente	133	517	184	528	612	792	9
que	187	517	207	528	612	792	9
ya	209	517	222	528	612	792	9
no	225	517	238	528	612	792	9
necesita	240	517	285	528	612	792	9
ser	288	517	304	528	612	792	9
tratada	307	517	344	528	612	792	9
con	347	517	366	528	612	792	9
una	369	517	389	528	612	792	9
condescendencia	392	517	485	528	612	792	9
medieval.	487	517	539	528	612	792	9
Es	71	533	85	544	612	792	9
más,	93	533	119	544	612	792	9
estos	127	533	156	544	612	792	9
dispositivos	164	533	226	544	612	792	9
móviles	235	533	275	544	612	792	9
los	283	533	299	544	612	792	9
están	307	533	336	544	612	792	9
haciendo	345	533	393	544	612	792	9
psicológicamente	402	533	494	544	612	792	9
menos	502	533	538	544	612	792	9
dependientes	71	548	143	560	612	792	9
de	146	548	160	560	612	792	9
sus	163	548	182	560	612	792	9
padres	185	548	222	560	612	792	9
y	225	548	231	560	612	792	9
maestros.	234	548	287	560	612	792	9
Por	106	564	125	575	612	792	9
ejemplo,	128	564	173	575	612	792	9
cuando	176	564	215	575	612	792	9
la	217	564	227	575	612	792	9
radio	229	564	256	575	612	792	9
y	259	564	265	575	612	792	9
la	267	564	276	575	612	792	9
televisión	279	564	329	575	612	792	9
se	332	564	344	575	612	792	9
inventaron	347	564	403	575	612	792	9
y	405	564	411	575	612	792	9
luego	414	564	444	575	612	792	9
fueron	446	564	480	575	612	792	9
adaptadas	483	564	539	575	612	792	9
para	71	580	95	591	612	792	9
el	98	580	108	591	612	792	9
currículo	111	580	157	591	612	792	9
escolar,	160	580	202	591	612	792	9
los	205	580	220	591	612	792	9
únicos	224	580	258	591	612	792	9
actores	261	580	301	591	612	792	9
visibles	304	580	343	591	612	792	9
eran	346	580	370	591	612	792	9
el	374	580	383	591	612	792	9
fabricante	386	580	439	591	612	792	9
(las	442	580	461	591	612	792	9
emisoras)	464	580	517	591	612	792	9
y	520	580	526	591	612	792	9
el	529	580	539	591	612	792	9
maestro.	71	596	118	607	612	792	9
Estos	121	596	152	607	612	792	9
dos	155	596	175	607	612	792	9
medios	178	596	217	607	612	792	9
de	221	596	234	607	612	792	9
comunicación	238	596	311	607	612	792	9
fueron	315	596	349	607	612	792	9
promovidos	353	596	415	607	612	792	9
como	418	596	448	607	612	792	9
la	451	596	461	607	612	792	9
panacea	465	596	511	607	612	792	9
para	514	596	538	607	612	792	9
la	71	612	80	623	612	792	9
enseñanza	84	612	142	623	612	792	9
a	146	612	152	623	612	792	9
distancia,	156	612	206	623	612	792	9
pero	210	612	234	623	612	792	9
en	237	612	250	623	612	792	9
realidad	254	612	296	623	612	792	9
el	300	612	309	623	612	792	9
papel	312	612	342	623	612	792	9
del	345	612	361	623	612	792	9
maestro	364	612	408	623	612	792	9
era	411	612	428	623	612	792	9
activar	432	612	467	623	612	792	9
un	470	612	484	623	612	792	9
programa	487	612	538	623	612	792	9
pregrabado	71	628	132	639	612	792	9
para	137	628	161	639	612	792	9
consumo	165	628	214	639	612	792	9
estudiantil.	218	628	275	639	612	792	9
Esos	279	628	306	639	612	792	9
eran	310	628	334	639	612	792	9
tiempos	339	628	381	639	612	792	9
en	385	628	398	639	612	792	9
los	403	628	418	639	612	792	9
que	422	628	442	639	612	792	9
los	446	628	462	639	612	792	9
materiales	466	628	521	639	612	792	9
de	525	628	539	639	612	792	9
instrucción	71	644	128	655	612	792	9
docente	132	644	174	655	612	792	9
eran	177	644	201	655	612	792	9
diseñados	205	644	259	655	612	792	9
con	262	644	282	655	612	792	9
la	285	644	294	655	612	792	9
idea	297	644	320	655	612	792	9
de	323	644	336	655	612	792	9
que	340	644	360	655	612	792	9
podrían	363	644	403	655	612	792	9
ser	407	644	423	655	612	792	9
exitosos	426	644	470	655	612	792	9
en	473	644	487	655	612	792	9
cualquier	490	644	539	655	612	792	9
lugar	71	660	98	671	612	792	9
sin	102	660	117	671	612	792	9
importar	121	660	165	671	612	792	9
las	169	660	185	671	612	792	9
condiciones	189	660	252	671	612	792	9
específicas	256	660	316	671	612	792	9
del	320	660	336	671	612	792	9
ambiente	341	660	390	671	612	792	9
escolar	394	660	433	671	612	792	9
ni	437	660	446	671	612	792	9
las	450	660	466	671	612	792	9
opiniones	470	660	521	671	612	792	9
de	525	660	539	671	612	792	9
los	71	675	86	687	612	792	9
maestros	91	675	140	687	612	792	9
o	144	675	151	687	612	792	9
alumnos.	155	675	204	687	612	792	9
En	208	675	223	687	612	792	9
otras	227	675	254	687	612	792	9
palabras,	258	675	307	687	612	792	9
la	312	675	321	687	612	792	9
retroalimentación	325	675	417	687	612	792	9
a	422	675	428	687	612	792	9
los	432	675	448	687	612	792	9
diseñadores	452	675	517	687	612	792	9
fue	522	675	538	687	612	792	9
siempre	71	691	114	702	612	792	9
pobre,	116	691	150	702	612	792	9
con	153	691	172	702	612	792	9
la	175	691	184	702	612	792	9
consiguiente	187	691	254	702	612	792	9
ausencia	257	691	305	702	612	792	9
de	307	691	321	702	612	792	9
recomendaciones	323	691	418	702	612	792	9
para	421	691	445	702	612	792	9
su	447	691	460	702	612	792	9
mejoramiento.	463	691	539	702	612	792	9
Revista	71	724	96	733	612	792	9
Páginas	99	724	126	733	612	792	9
de	128	724	137	733	612	792	9
Educación.	139	724	177	733	612	792	9
Vol.	180	724	193	733	612	792	9
10,	196	724	207	733	612	792	9
Núm.	210	724	229	733	612	792	9
2	231	724	236	733	612	792	9
(2017)	238	724	262	733	612	792	9
ISSN:	265	724	286	733	612	792	9
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	9
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	9
1688-7468	363	724	402	733	612	792	9
151	499	724	513	733	612	792	9
Handal	71	28	95	37	612	792	10
y	98	28	102	37	612	792	10
Gonzales	104	28	136	37	612	792	10
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	10
sobre	181	28	201	37	612	792	10
los	203	28	213	37	612	792	10
saltamontes	215	28	258	37	612	792	10
y	260	28	265	37	612	792	10
las	267	28	277	37	612	792	10
orugas	279	28	303	37	612	792	10
en	305	28	314	37	612	792	10
la	317	28	323	37	612	792	10
era	325	28	337	37	612	792	10
de	339	28	348	37	612	792	10
las	350	28	360	37	612	792	10
TIC	362	30	371	37	612	792	10
143-156	509	28	539	37	612	792	10
En	71	59	86	71	612	792	10
contraste,	90	59	142	71	612	792	10
con	146	59	166	71	612	792	10
los	170	59	185	71	612	792	10
dispositivos	189	59	251	71	612	792	10
móviles	255	59	295	71	612	792	10
de	299	59	313	71	612	792	10
hoy	317	59	336	71	612	792	10
en	340	59	353	71	612	792	10
día,	357	59	377	71	612	792	10
los	381	59	397	71	612	792	10
estudiantes	401	59	462	71	612	792	10
se	466	59	479	71	612	792	10
han	483	59	502	71	612	792	10
vuelto	506	59	538	71	612	792	10
más	71	75	94	86	612	792	10
activos	100	75	137	86	612	792	10
que	143	75	163	86	612	792	10
los	169	75	184	86	612	792	10
usuarios	190	75	236	86	612	792	10
pasivos	241	75	282	86	612	792	10
del	288	75	304	86	612	792	10
pasado	310	75	349	86	612	792	10
con	355	75	375	86	612	792	10
respecto	381	75	427	86	612	792	10
a	433	75	439	86	612	792	10
la	445	75	455	86	612	792	10
tecnología,	461	75	519	86	612	792	10
en	526	75	539	86	612	792	10
particular	71	91	120	102	612	792	10
cuando	126	91	165	102	612	792	10
en	171	91	185	102	612	792	10
esta	190	91	213	102	612	792	10
época	218	91	251	102	612	792	10
la	257	91	266	102	612	792	10
tecnología	272	91	327	102	612	792	10
es	333	91	346	102	612	792	10
más	351	91	374	102	612	792	10
poderosa	380	91	430	102	612	792	10
y	435	91	441	102	612	792	10
económicamente	447	91	538	102	612	792	10
accesible	71	107	121	118	612	792	10
para	126	107	150	118	612	792	10
la	155	107	164	118	612	792	10
gente	169	107	199	118	612	792	10
joven.	204	107	236	118	612	792	10
Se	241	107	255	118	612	792	10
ha	260	107	273	118	612	792	10
dicho	278	107	307	118	612	792	10
que	312	107	332	118	612	792	10
la	336	107	346	118	612	792	10
nave	351	107	377	118	612	792	10
Voyager	381	107	426	118	612	792	10
que	431	107	451	118	612	792	10
actualmente	456	107	521	118	612	792	10
se	526	107	539	118	612	792	10
encuentra	71	123	124	134	612	792	10
en	129	123	142	134	612	792	10
el	147	123	156	134	612	792	10
espacio	161	123	202	134	612	792	10
interestelar,	207	123	270	134	612	792	10
lanzada	275	123	317	134	612	792	10
en	321	123	335	134	612	792	10
1977,	339	123	369	134	612	792	10
tiene	374	123	400	134	612	792	10
menos	405	123	441	134	612	792	10
poder	445	123	476	134	612	792	10
cibernético	481	123	539	134	612	792	10
que	71	139	91	150	612	792	10
un	94	139	108	150	612	792	10
teléfono	111	139	154	150	612	792	10
celular	157	139	192	150	612	792	10
(Handal,	196	139	241	150	612	792	10
2015).	244	139	278	150	612	792	10
Caracterización	71	167	160	178	612	792	10
popular	164	167	208	178	612	792	10
de	211	167	225	178	612	792	10
los	228	167	246	178	612	792	10
saltamontes	249	167	319	178	612	792	10
El	71	199	82	210	612	792	10
término	87	199	127	210	612	792	10
saltamontes	132	199	196	210	612	792	10
se	201	199	214	210	612	792	10
utilizó	219	199	249	210	612	792	10
en	254	199	268	210	612	792	10
el	272	199	282	210	612	792	10
pasado	287	199	326	210	612	792	10
para	331	199	355	210	612	792	10
describir	360	199	405	210	612	792	10
el	410	199	420	210	612	792	10
aprendizaje	424	199	486	210	612	792	10
en	491	199	505	210	612	792	10
niños	510	199	538	210	612	792	10
autistas	71	215	112	226	612	792	10
y	116	215	122	226	612	792	10
con	126	215	145	226	612	792	10
dislexia,	149	215	192	226	612	792	10
a	196	215	202	226	612	792	10
causa	206	215	238	226	612	792	10
de	242	215	255	226	612	792	10
su	259	215	272	226	612	792	10
alto	275	215	295	226	612	792	10
funcionamiento	298	215	380	226	612	792	10
cognitivo	383	215	430	226	612	792	10
en	434	215	447	226	612	792	10
el	451	215	460	226	612	792	10
modo	464	215	494	226	612	792	10
intuitivo	498	215	538	226	612	792	10
(Jackson,	71	231	122	242	612	792	10
2002;	127	231	157	242	612	792	10
Folb,	162	231	189	242	612	792	10
2013).	194	231	228	242	612	792	10
Tal	233	231	249	242	612	792	10
uso	254	231	274	242	612	792	10
de	279	231	292	242	612	792	10
capacidades	297	231	364	242	612	792	10
intuitivas	369	231	416	242	612	792	10
fue	421	231	438	242	612	792	10
el	443	231	452	242	612	792	10
resultado	457	231	506	242	612	792	10
de	511	231	524	242	612	792	10
la	529	231	539	242	612	792	10
integración	71	247	130	258	612	792	10
de	137	247	151	258	612	792	10
la	159	247	168	258	612	792	10
información	176	247	238	258	612	792	10
fragmentaria	245	247	313	258	612	792	10
y	321	247	327	258	612	792	10
discontinua	334	247	395	258	612	792	10
en	403	247	416	258	612	792	10
forma	424	247	455	258	612	792	10
de	463	247	476	258	612	792	10
conceptos	484	247	538	258	612	792	10
sostenibles,	71	263	134	274	612	792	10
que	141	263	161	274	612	792	10
mostraban	168	263	225	274	612	792	10
grados	231	263	268	274	612	792	10
satisfactorios	275	263	345	274	612	792	10
de	352	263	365	274	612	792	10
entendimiento	372	263	447	274	612	792	10
y	454	263	460	274	612	792	10
comprensión.	466	263	538	274	612	792	10
Debido	71	279	109	290	612	792	10
a	113	279	119	290	612	792	10
sus	123	279	142	290	612	792	10
limitaciones	146	279	208	290	612	792	10
cognitivas,	212	279	269	290	612	792	10
estas	272	279	301	290	612	792	10
poblaciones	305	279	369	290	612	792	10
encontraron	373	279	437	290	612	792	10
en	441	279	454	290	612	792	10
la	458	279	467	290	612	792	10
intuición	471	279	515	290	612	792	10
una	518	279	538	290	612	792	10
poderosa	71	295	121	306	612	792	10
herramienta	131	295	195	306	612	792	10
para	206	295	230	306	612	792	10
encontrar	240	295	290	306	612	792	10
sentido	301	295	339	306	612	792	10
en	350	295	363	306	612	792	10
el	373	295	383	306	612	792	10
mundo	393	295	429	306	612	792	10
y	440	295	446	306	612	792	10
funcionar	456	295	505	306	612	792	10
más	516	295	538	306	612	792	10
adecuadamente.	71	311	160	322	612	792	10
Con	106	326	128	337	612	792	10
el	132	326	142	337	612	792	10
aumento	146	326	192	337	612	792	10
del	196	326	213	337	612	792	10
comportamiento	217	326	302	337	612	792	10
saltamontes	307	326	371	337	612	792	10
en	375	326	388	337	612	792	10
la	392	326	402	337	612	792	10
generación	406	326	465	337	612	792	10
Z	469	326	476	337	612	792	10
—es	481	324	506	337	612	792	10
decir,	509	326	539	337	612	792	10
la	71	342	80	353	612	792	10
población	86	342	137	353	612	792	10
nacida	143	342	178	353	612	792	10
a	184	342	191	353	612	792	10
mediados	196	342	249	353	612	792	10
o	254	342	261	353	612	792	10
finales	266	342	301	353	612	792	10
de	307	342	320	353	612	792	10
la	326	342	335	353	612	792	10
década	341	342	380	353	612	792	10
de	386	342	399	353	612	792	10
1990—	405	342	444	353	612	792	10
el	450	342	459	353	612	792	10
debate	465	342	501	353	612	792	10
se	507	342	520	353	612	792	10
ha	525	342	539	353	612	792	10
desplazado	71	358	132	369	612	792	10
de	137	358	150	369	612	792	10
una	155	358	175	369	612	792	10
disfuncionalidad	179	358	265	369	612	792	10
a	270	358	276	369	612	792	10
una	281	358	301	369	612	792	10
diferencia	305	358	357	369	612	792	10
humana	362	358	405	369	612	792	10
en	410	358	423	369	612	792	10
el	427	358	437	369	612	792	10
aprendizaje,	441	358	507	369	612	792	10
en	512	358	525	369	612	792	10
la	530	358	539	369	612	792	10
que	71	374	91	385	612	792	10
hay	95	374	114	385	612	792	10
un	118	374	131	385	612	792	10
reconocimiento	135	374	216	385	612	792	10
al	220	374	229	385	612	792	10
inmenso	233	374	278	385	612	792	10
papel	282	374	311	385	612	792	10
que	315	374	335	385	612	792	10
juega	339	374	368	385	612	792	10
la	372	374	381	385	612	792	10
intuición	385	374	429	385	612	792	10
en	432	374	446	385	612	792	10
el	449	374	459	385	612	792	10
vivir	462	374	483	385	612	792	10
cotidiano.	487	374	539	385	612	792	10
Tal	71	390	88	401	612	792	10
análisis	94	390	134	401	612	792	10
tiene	141	390	167	401	612	792	10
su	173	390	186	401	612	792	10
apoyo	192	390	225	401	612	792	10
en	231	390	245	401	612	792	10
varios	251	390	283	401	612	792	10
marcos	290	390	329	401	612	792	10
académicos,	335	390	403	401	612	792	10
tales	410	390	435	401	612	792	10
como	441	390	471	401	612	792	10
la	477	390	486	401	612	792	10
zona	493	390	519	401	612	792	10
de	525	390	539	401	612	792	10
desenvolvimiento	71	406	164	417	612	792	10
proximal	171	406	216	417	612	792	10
propuesta	224	406	277	417	612	792	10
por	285	406	302	417	612	792	10
el	309	406	319	417	612	792	10
Ruso	326	406	354	417	612	792	10
Lev	361	406	381	417	612	792	10
Vygotsky.	388	406	440	417	612	792	10
Vygotsky	447	406	496	417	612	792	10
(1978)	504	406	539	417	612	792	10
describió	71	422	119	433	612	792	10
el	122	422	131	433	612	792	10
espacio	134	422	176	433	612	792	10
marginal	179	422	225	433	612	792	10
como	228	422	257	433	612	792	10
aquel	260	422	289	433	612	792	10
en	292	422	306	433	612	792	10
el	309	422	318	433	612	792	10
que	321	422	341	433	612	792	10
los	344	422	359	433	612	792	10
alumnos	362	422	408	433	612	792	10
saben	411	422	443	433	612	792	10
y	446	422	452	433	612	792	10
son	455	422	475	433	612	792	10
capaces	478	422	522	433	612	792	10
de	525	422	539	433	612	792	10
aprender	71	437	119	448	612	792	10
sin	123	437	139	448	612	792	10
la	143	437	152	448	612	792	10
ayuda	156	437	189	448	612	792	10
del	193	437	209	448	612	792	10
maestro.	213	437	260	448	612	792	10
Es	264	437	278	448	612	792	10
en	282	437	296	448	612	792	10
este	300	437	322	448	612	792	10
punto	327	437	357	448	612	792	10
caótico	361	437	399	448	612	792	10
donde	403	437	436	448	612	792	10
los	441	437	456	448	612	792	10
estudiantes	461	437	522	448	612	792	10
se	526	437	539	448	612	792	10
perfilan	71	453	110	464	612	792	10
en	117	453	131	464	612	792	10
el	138	453	147	464	612	792	10
umbral	154	453	191	464	612	792	10
de	198	453	212	464	612	792	10
un	219	453	232	464	612	792	10
nuevo	239	453	272	464	612	792	10
aprendizaje,	279	453	344	464	612	792	10
preparados	351	453	412	464	612	792	10
para	419	453	443	464	612	792	10
vivir	450	453	471	464	612	792	10
una	478	453	499	464	612	792	10
nueva	506	453	538	464	612	792	10
experiencia	71	469	132	480	612	792	10
cognitiva.	137	469	188	480	612	792	10
Es	193	469	207	480	612	792	10
en	212	469	225	480	612	792	10
este	230	469	253	480	612	792	10
momento	258	469	308	480	612	792	10
cuando	313	469	352	480	612	792	10
el	357	469	367	480	612	792	10
alumno,	372	469	414	480	612	792	10
guiado	419	469	455	480	612	792	10
por	460	469	477	480	612	792	10
su	483	469	495	480	612	792	10
sentido	500	469	539	480	612	792	10
intuitivo,	71	485	115	496	612	792	10
está	121	485	144	496	612	792	10
por	150	485	167	496	612	792	10
llegar	173	485	202	496	612	792	10
a	209	485	215	496	612	792	10
la	221	485	231	496	612	792	10
verdad,	237	485	277	496	612	792	10
e	283	485	290	496	612	792	10
integra	296	485	332	496	612	792	10
positivamente	338	485	412	496	612	792	10
su	419	485	431	496	612	792	10
conocimiento	437	485	508	496	612	792	10
y	514	485	520	496	612	792	10
su	526	485	539	496	612	792	10
repertorio	71	501	122	512	612	792	10
de	126	501	139	512	612	792	10
técnicas	143	501	187	512	612	792	10
de	190	501	204	512	612	792	10
resolución	207	501	262	512	612	792	10
con	266	501	285	512	612	792	10
el	288	501	298	512	612	792	10
fin	301	501	314	512	612	792	10
de	318	501	331	512	612	792	10
obtener	334	501	375	512	612	792	10
una	379	501	399	512	612	792	10
solución	402	501	446	512	612	792	10
final	450	501	472	512	612	792	10
al	475	501	485	512	612	792	10
problema	488	501	538	512	612	792	10
planteado.	71	517	127	528	612	792	10
La	106	533	120	544	612	792	10
principal	122	533	167	544	612	792	10
implicación	169	533	229	544	612	792	10
de	231	533	245	544	612	792	10
esta	247	533	270	544	612	792	10
perspectiva	272	533	334	544	612	792	10
es	336	533	349	544	612	792	10
que	351	533	371	544	612	792	10
los	374	533	389	544	612	792	10
maestros	392	533	441	544	612	792	10
no	444	533	457	544	612	792	10
pueden	459	533	499	544	612	792	10
pensar	502	533	539	544	612	792	10
por	71	548	88	560	612	792	10
los	93	548	108	560	612	792	10
estudiantes.	112	548	177	560	612	792	10
Lo	181	548	194	560	612	792	10
mejor	198	548	228	560	612	792	10
que	232	548	252	560	612	792	10
pueden	257	548	297	560	612	792	10
hacer	301	548	331	560	612	792	10
es	335	548	348	560	612	792	10
acompañarlos	352	548	427	560	612	792	10
hacia	431	548	460	560	612	792	10
el	464	548	474	560	612	792	10
punto	478	548	508	560	612	792	10
en	512	548	525	560	612	792	10
el	529	548	539	560	612	792	10
que	71	564	91	575	612	792	10
puedan	99	564	139	575	612	792	10
aprender	146	564	194	575	612	792	10
por	202	564	219	575	612	792	10
sí	227	564	236	575	612	792	10
mismos	244	564	285	575	612	792	10
sin	293	564	308	575	612	792	10
ningún	316	564	352	575	612	792	10
tipo	359	564	379	575	612	792	10
de	386	564	399	575	612	792	10
asistencia.	407	564	464	575	612	792	10
La	471	564	485	575	612	792	10
segunda	492	564	538	575	612	792	10
implicación	71	580	130	591	612	792	10
es	138	580	150	591	612	792	10
que,	158	580	181	591	612	792	10
como	188	580	218	591	612	792	10
la	225	580	234	591	612	792	10
modalidad	241	580	297	591	612	792	10
saltamontes	304	580	368	591	612	792	10
es	376	580	389	591	612	792	10
una	396	580	416	591	612	792	10
forma	423	580	454	591	612	792	10
emergente	461	580	518	591	612	792	10
de	525	580	539	591	612	792	10
aprendizaje	71	596	133	607	612	792	10
—y	138	594	156	607	612	792	10
en	160	596	173	607	612	792	10
parte	178	596	205	607	612	792	10
debido	210	596	246	607	612	792	10
a	250	596	257	607	612	792	10
la	262	596	271	607	612	792	10
explosión	275	596	326	607	612	792	10
de	331	596	344	607	612	792	10
la	348	596	358	607	612	792	10
información	362	596	424	607	612	792	10
que	429	596	449	607	612	792	10
la	453	596	463	607	612	792	10
generación	467	596	527	607	612	792	10
Z	531	596	538	607	612	792	10
está	71	612	94	623	612	792	10
siendo	102	612	137	623	612	792	10
expuesta—,	145	612	209	623	612	792	10
los	218	612	233	623	612	792	10
maestros	241	612	290	623	612	792	10
tienen	299	612	331	623	612	792	10
que	339	612	359	623	612	792	10
centrarse	367	612	417	623	612	792	10
en	426	612	439	623	612	792	10
el	447	612	456	623	612	792	10
desarrollo	464	612	517	623	612	792	10
de	525	612	538	623	612	792	10
habilidades	71	628	132	639	612	792	10
metacognitivas	137	628	217	639	612	792	10
de	222	628	236	639	612	792	10
los	241	628	257	639	612	792	10
estudiantes.	262	628	327	639	612	792	10
Esto	332	628	356	639	612	792	10
quiere	362	628	395	639	612	792	10
decir	401	628	427	639	612	792	10
aprender	432	628	481	639	612	792	10
a	486	628	493	639	612	792	10
“pensar	498	626	539	639	612	792	10
sobre	71	644	101	655	612	792	10
el	105	644	114	655	612	792	10
pensar”	117	644	158	655	612	792	10
para	161	644	185	655	612	792	10
ser	189	644	205	655	612	792	10
mejores	209	644	252	655	612	792	10
pensadores.	255	644	321	655	612	792	10
En	324	644	339	655	612	792	10
palabras	343	644	389	655	612	792	10
de	392	644	405	655	612	792	10
Papert	409	644	444	655	612	792	10
(citado	448	644	484	655	612	792	10
en	487	644	501	655	612	792	10
Wang,	504	644	539	655	612	792	10
2009):	71	660	105	671	612	792	10
“no	109	657	127	671	612	792	10
se	131	660	143	671	612	792	10
puede	148	660	181	671	612	792	10
enseñar	185	660	229	671	612	792	10
a	233	660	239	671	612	792	10
la	244	660	253	671	612	792	10
gente	257	660	287	671	612	792	10
todo	291	660	315	671	612	792	10
lo	319	660	328	671	612	792	10
que	332	660	352	671	612	792	10
necesitan	357	660	408	671	612	792	10
saber.	412	660	446	671	612	792	10
Lo	450	660	463	671	612	792	10
mejor	467	660	497	671	612	792	10
que	501	660	521	671	612	792	10
se	526	660	538	671	612	792	10
puede	71	675	104	687	612	792	10
hacer	110	675	140	687	612	792	10
es	145	675	158	687	612	792	10
colocarlos	163	675	217	687	612	792	10
donde	223	675	256	687	612	792	10
pueden	262	675	302	687	612	792	10
encontrar	307	675	358	687	612	792	10
lo	363	675	373	687	612	792	10
que	378	675	398	687	612	792	10
necesitan	403	675	455	687	612	792	10
saber,	460	675	494	687	612	792	10
cuando	500	675	539	687	612	792	10
necesitan	71	691	122	702	612	792	10
saberlo”	126	691	169	702	612	792	10
(p.	172	691	186	702	612	792	10
75).	190	691	210	702	612	792	10
Revista	71	724	96	733	612	792	10
Páginas	99	724	126	733	612	792	10
de	128	724	137	733	612	792	10
Educación.	139	724	177	733	612	792	10
Vol.	180	724	193	733	612	792	10
10,	196	724	207	733	612	792	10
Núm.	210	724	229	733	612	792	10
2	231	724	236	733	612	792	10
(2017)	238	724	262	733	612	792	10
ISSN:	265	724	286	733	612	792	10
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	10
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	10
1688-7468	363	724	402	733	612	792	10
152	499	724	513	733	612	792	10
Handal	71	28	95	37	612	792	11
y	98	28	102	37	612	792	11
Gonzales	104	28	136	37	612	792	11
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	11
sobre	181	28	201	37	612	792	11
los	203	28	213	37	612	792	11
saltamontes	215	28	258	37	612	792	11
y	260	28	265	37	612	792	11
las	267	28	277	37	612	792	11
orugas	279	28	303	37	612	792	11
en	305	28	314	37	612	792	11
la	317	28	323	37	612	792	11
era	325	28	337	37	612	792	11
de	339	28	348	37	612	792	11
las	350	28	360	37	612	792	11
TIC	362	30	371	37	612	792	11
143-156	509	28	539	37	612	792	11
Hacer	71	59	104	71	612	792	11
frente	108	59	141	71	612	792	11
a	144	59	151	71	612	792	11
una	154	59	176	71	612	792	11
explosión	179	59	235	71	612	792	11
de	238	59	252	71	612	792	11
información	256	59	324	71	612	792	11
Como	71	92	103	103	612	792	11
ya	110	92	122	103	612	792	11
se	129	92	142	103	612	792	11
mencionó,	148	92	204	103	612	792	11
ser	210	92	227	103	612	792	11
un	233	92	247	103	612	792	11
saltamontes	253	92	318	103	612	792	11
estuvo	325	92	360	103	612	792	11
asociado	367	92	415	103	612	792	11
en	421	92	435	103	612	792	11
el	441	92	451	103	612	792	11
pasado	457	92	497	103	612	792	11
con	503	92	523	103	612	792	11
la	529	92	538	103	612	792	11
educación	71	108	126	119	612	792	11
especial,	136	108	183	119	612	792	11
donde	193	108	226	119	612	792	11
estudiantes	236	108	298	119	612	792	11
recurrían	308	108	356	119	612	792	11
al	366	108	375	119	612	792	11
pensamiento	385	108	454	119	612	792	11
intuitivo	464	108	504	119	612	792	11
para	514	108	538	119	612	792	11
compensar	71	124	130	135	612	792	11
la	134	124	143	135	612	792	11
falta	147	124	170	135	612	792	11
de	173	124	187	135	612	792	11
otras	190	124	217	135	612	792	11
habilidades	221	124	282	135	612	792	11
de	285	124	299	135	612	792	11
procesamiento	302	124	381	135	612	792	11
cognitivo.	385	124	435	135	612	792	11
Sin	439	124	456	135	612	792	11
embargo,	460	124	511	135	612	792	11
para	514	124	538	135	612	792	11
la	71	140	80	151	612	792	11
generación	86	140	145	151	612	792	11
del	151	140	167	151	612	792	11
nuevo	173	140	205	151	612	792	11
milenio,	211	140	252	151	612	792	11
la	258	140	267	151	612	792	11
imagen	273	140	312	151	612	792	11
parece	318	140	355	151	612	792	11
diferente.	360	140	410	151	612	792	11
Lo	416	140	429	151	612	792	11
que	435	140	455	151	612	792	11
antes	460	140	490	151	612	792	11
era	495	140	513	151	612	792	11
una	519	140	539	151	612	792	11
disfuncionalidad	71	156	157	167	612	792	11
es	161	156	173	167	612	792	11
ahora	177	156	208	167	612	792	11
una	211	156	232	167	612	792	11
cualidad,	235	156	283	167	612	792	11
en	287	156	300	167	612	792	11
particular	304	156	353	167	612	792	11
la	357	156	366	167	612	792	11
reacción	370	156	415	167	612	792	11
hacia	419	156	448	167	612	792	11
el	451	156	461	167	612	792	11
actual	464	156	497	167	612	792	11
exceso	500	156	538	167	612	792	11
de	71	172	84	183	612	792	11
información.	87	172	152	183	612	792	11
Si	155	172	166	183	612	792	11
se	168	172	181	183	612	792	11
considera	183	172	235	183	612	792	11
la	238	172	247	183	612	792	11
posibilidad	250	172	306	183	612	792	11
de	309	172	322	183	612	792	11
una	325	172	345	183	612	792	11
tarea	347	172	375	183	612	792	11
escolar	377	172	416	183	612	792	11
requerida	418	172	469	183	612	792	11
sobre	471	172	501	183	612	792	11
China,	504	172	539	183	612	792	11
una	71	187	91	198	612	792	11
búsqueda	98	187	150	198	612	792	11
en	157	187	171	198	612	792	11
Google	177	187	216	198	612	792	11
daría	222	187	250	198	612	792	11
nada	256	187	283	198	612	792	11
menos	290	187	326	198	612	792	11
que	333	187	353	198	612	792	11
911.000.000	359	187	426	198	612	792	11
resultados	433	187	488	198	612	792	11
en	495	187	508	198	612	792	11
0,38	515	187	538	198	612	792	11
segundos,	71	203	126	214	612	792	11
mientras	129	203	175	214	612	792	11
que	178	203	198	214	612	792	11
la	201	203	211	214	612	792	11
biblioteca	214	203	264	214	612	792	11
de	267	203	281	214	612	792	11
la	284	203	293	214	612	792	11
escuela	296	203	337	214	612	792	11
probablemente	340	203	420	214	612	792	11
contendría	423	203	480	214	612	792	11
no	483	203	496	214	612	792	11
más	499	203	522	214	612	792	11
de	525	203	538	214	612	792	11
diez	71	219	93	230	612	792	11
libros.	98	219	130	230	612	792	11
Uno	136	219	158	230	612	792	11
se	164	219	176	230	612	792	11
pregunta	182	219	229	230	612	792	11
si	235	219	244	230	612	792	11
los	249	219	264	230	612	792	11
saltamontes,	270	219	338	230	612	792	11
en	344	219	357	230	612	792	11
su	362	219	375	230	612	792	11
búsqueda	381	219	433	230	612	792	11
de	439	219	452	230	612	792	11
información	458	219	520	230	612	792	11
de	525	219	538	230	612	792	11
millones	71	235	115	246	612	792	11
de	120	235	133	246	612	792	11
datos	138	235	168	246	612	792	11
ofrecidos	172	235	221	246	612	792	11
por	226	235	243	246	612	792	11
el	248	235	258	246	612	792	11
Internet,	262	235	306	246	612	792	11
han	311	235	331	246	612	792	11
perfeccionado	336	235	412	246	612	792	11
una	416	235	436	246	612	792	11
habilidad	441	235	489	246	612	792	11
especial	494	235	538	246	612	792	11
para	71	251	95	262	612	792	11
discernir	98	251	144	262	612	792	11
y	147	251	153	262	612	792	11
discriminar	156	251	214	262	612	792	11
información	218	251	280	262	612	792	11
del	283	251	299	262	612	792	11
texto	302	251	328	262	612	792	11
impreso	332	251	374	262	612	792	11
al	378	251	387	262	612	792	11
texto	390	251	416	262	612	792	11
digital.	420	251	454	262	612	792	11
Es	106	267	120	278	612	792	11
esta	124	267	146	278	612	792	11
enorme	150	267	190	278	612	792	11
cantidad	194	267	239	278	612	792	11
de	243	267	256	278	612	792	11
información	259	267	321	278	612	792	11
la	325	267	334	278	612	792	11
que	338	267	358	278	612	792	11
podría	361	267	395	278	612	792	11
explicar	398	267	440	278	612	792	11
el	443	267	452	278	612	792	11
fenómeno	456	267	509	278	612	792	11
de	513	267	526	278	612	792	11
la	529	267	539	278	612	792	11
multitarea,	71	283	127	294	612	792	11
es	130	283	143	294	612	792	11
decir,	146	283	175	294	612	792	11
la	179	283	188	294	612	792	11
habilidad	191	283	239	294	612	792	11
de	243	283	256	294	612	792	11
hacer	259	283	289	294	612	792	11
varias	292	283	324	294	612	792	11
cosas	328	283	359	294	612	792	11
al	362	283	372	294	612	792	11
mismo	375	283	410	294	612	792	11
tiempo,	413	283	453	294	612	792	11
una	456	283	476	294	612	792	11
disposición	479	283	538	294	612	792	11
rampante	71	299	122	310	612	792	11
en	127	299	140	310	612	792	11
la	145	299	155	310	612	792	11
nueva	160	299	192	310	612	792	11
generación.	198	299	260	310	612	792	11
La	265	299	279	310	612	792	11
evidencia	284	299	335	310	612	792	11
anecdótica	340	299	398	310	612	792	11
parece	403	299	439	310	612	792	11
demostrar	445	299	499	310	612	792	11
que	504	299	524	310	612	792	11
la	529	299	538	310	612	792	11
generación	71	314	130	325	612	792	11
del	138	314	154	325	612	792	11
milenio	161	314	199	325	612	792	11
se	206	314	219	325	612	792	11
siente	227	314	259	325	612	792	11
a	266	314	273	325	612	792	11
gusto	280	314	309	325	612	792	11
trabajando	317	314	374	325	612	792	11
simultáneamente	381	314	473	325	612	792	11
con	480	314	499	325	612	792	11
varias	507	314	539	325	612	792	11
actividades.	71	330	134	341	612	792	11
Por	137	330	156	341	612	792	11
ejemplo,	159	330	204	341	612	792	11
se	207	330	219	341	612	792	11
les	222	330	237	341	612	792	11
puede	240	330	274	341	612	792	11
ver	276	330	293	341	612	792	11
frente	296	330	326	341	612	792	11
a	329	330	336	341	612	792	11
su	339	330	351	341	612	792	11
teléfono	354	330	397	341	612	792	11
móvil,	399	330	431	341	612	792	11
utilizando	433	330	484	341	612	792	11
su	487	330	500	341	612	792	11
laptop,	502	330	538	341	612	792	11
escuchando	71	346	136	357	612	792	11
música	140	346	178	357	612	792	11
con	182	346	202	357	612	792	11
unos	206	346	232	357	612	792	11
auriculares,	236	346	298	357	612	792	11
viendo	303	346	338	357	612	792	11
la	342	346	352	357	612	792	11
televisión	356	346	406	357	612	792	11
y,	410	346	420	357	612	792	11
sin	424	346	439	357	612	792	11
embargo,	444	346	494	357	612	792	11
pueden	499	346	539	357	612	792	11
todavía	71	362	110	373	612	792	11
mantener	113	362	164	373	612	792	11
una	167	362	187	373	612	792	11
conversación	190	362	261	373	612	792	11
cara	264	362	287	373	612	792	11
a	290	362	297	373	612	792	11
cara	300	362	323	373	612	792	11
con	326	362	346	373	612	792	11
otra	349	362	369	373	612	792	11
persona.	372	362	419	373	612	792	11
Aunque	422	362	463	373	612	792	11
los	466	362	482	373	612	792	11
beneficios	485	362	539	373	612	792	11
de	71	378	84	389	612	792	11
la	88	378	97	389	612	792	11
multitarea	100	378	153	389	612	792	11
son	156	378	175	389	612	792	11
controvertidos	178	378	254	389	612	792	11
—con	257	376	288	389	612	792	11
argumentos	292	378	355	389	612	792	11
como	358	378	387	389	612	792	11
que,	391	378	414	389	612	792	11
debido	417	378	453	389	612	792	11
a	456	378	463	389	612	792	11
la	466	378	476	389	612	792	11
sobrecarga	479	378	539	389	612	792	11
cognitiva,	71	394	122	405	612	792	11
el	126	394	136	405	612	792	11
individuo	140	394	187	405	612	792	11
no	192	394	205	405	612	792	11
puede	210	394	243	405	612	792	11
ser	248	394	264	405	612	792	11
igual	269	394	294	405	612	792	11
de	299	394	312	405	612	792	11
con	353	394	372	405	612	792	11
todas	377	394	406	405	612	792	11
las	410	394	426	405	612	792	11
tareas—	430	394	476	405	612	792	11
la	480	394	490	405	612	792	11
cuestión	494	394	539	405	612	792	11
sigue	71	410	100	421	612	792	11
siendo	103	410	139	421	612	792	11
si	143	410	151	421	612	792	11
esta	155	410	178	421	612	792	11
múltiple	181	410	223	421	612	792	11
disposición	226	410	286	421	612	792	11
es	290	410	302	421	612	792	11
el	306	410	315	421	612	792	11
resultado	319	410	369	421	612	792	11
de	372	410	386	421	612	792	11
un	389	410	403	421	612	792	11
instinto	406	410	444	421	612	792	11
de	448	410	462	421	612	792	11
sobrevivencia	465	410	539	421	612	792	11
frente	71	425	102	436	612	792	11
a	106	425	113	436	612	792	11
las	117	425	133	436	612	792	11
demandas	137	425	193	436	612	792	11
de	198	425	211	436	612	792	11
información	215	425	277	436	612	792	11
y	282	425	288	436	612	792	11
comunicación	292	425	366	436	612	792	11
que	370	425	390	436	612	792	11
las	395	425	410	436	612	792	11
TIC	414	427	429	436	612	792	11
les	433	425	448	436	612	792	11
imponen.	453	425	502	436	612	792	11
Por	506	425	525	436	612	792	11
lo	530	425	539	436	612	792	11
tanto,	71	441	101	452	612	792	11
es	105	441	118	452	612	792	11
saludable	122	441	174	452	612	792	11
la	178	441	187	452	612	792	11
reflexión	191	441	237	452	612	792	11
de	241	441	254	452	612	792	11
que	259	441	279	452	612	792	11
las	283	441	298	452	612	792	11
escuelas,	303	441	353	452	612	792	11
en	358	441	371	452	612	792	11
lugar	375	441	402	452	612	792	11
de	406	441	420	452	612	792	11
mantener	424	441	475	452	612	792	11
una	479	441	499	452	612	792	11
actitud	504	441	539	452	612	792	11
punitiva	71	457	112	468	612	792	11
frente	124	457	154	468	612	792	11
al	166	457	175	468	612	792	11
comportamiento	187	457	273	468	612	792	11
multitarea,	284	457	340	468	612	792	11
deben	352	457	385	468	612	792	11
apoyar	396	457	433	468	612	792	11
la	445	457	454	468	612	792	11
alfabetización	465	457	539	468	612	792	11
informacional	71	473	142	484	612	792	11
que	146	473	166	484	612	792	11
facilite	169	473	203	484	612	792	11
las	206	473	222	484	612	792	11
tareas	225	473	258	484	612	792	11
de	262	473	275	484	612	792	11
búsqueda	278	473	331	484	612	792	11
con	334	473	354	484	612	792	11
más	357	473	380	484	612	792	11
precisión	383	473	431	484	612	792	11
y	434	473	440	484	612	792	11
productividad.	443	473	518	484	612	792	11
Los	71	501	92	512	612	792	11
saltamontes	96	501	166	512	612	792	11
y	169	501	176	512	612	792	11
la	179	501	189	512	612	792	11
vigencia	192	501	240	512	612	792	11
de	244	501	258	512	612	792	11
la	261	501	271	512	612	792	11
escuela	274	501	318	512	612	792	11
Parte	71	534	100	545	612	792	11
del	107	534	123	545	612	792	11
problema	130	534	180	545	612	792	11
generacional	187	534	256	545	612	792	11
es	263	534	275	545	612	792	11
la	282	534	292	545	612	792	11
diferencia	299	534	351	545	612	792	11
entre	358	534	385	545	612	792	11
la	392	534	402	545	612	792	11
información	409	534	470	545	612	792	11
digital	478	534	509	545	612	792	11
y	516	534	522	545	612	792	11
la	529	534	538	545	612	792	11
información	71	549	133	561	612	792	11
presentada	142	549	202	561	612	792	11
en	211	549	225	561	612	792	11
la	234	549	243	561	612	792	11
escuela.	253	549	297	561	612	792	11
La	307	549	320	561	612	792	11
información	329	549	391	561	612	792	11
disponible	401	549	454	561	612	792	11
en	464	549	477	561	612	792	11
línea	486	549	512	561	612	792	11
fue	521	549	538	561	612	792	11
originalmente	71	565	143	576	612	792	11
orientada	148	565	198	576	612	792	11
al	203	565	213	576	612	792	11
adulto,	218	565	254	576	612	792	11
en	259	565	272	576	612	792	11
el	277	565	287	576	612	792	11
sentido	292	565	330	576	612	792	11
de	335	565	349	576	612	792	11
que	354	565	374	576	612	792	11
nada	379	565	406	576	612	792	11
se	411	565	423	576	612	792	11
filtraba.	428	565	468	576	612	792	11
El	473	565	484	576	612	792	11
problema	489	565	539	576	612	792	11
parece	71	581	108	592	612	792	11
haber	111	581	142	592	612	792	11
empezado	145	581	201	592	612	792	11
cuando	205	581	244	592	612	792	11
la	248	581	257	592	612	792	11
tecnología	261	581	316	592	612	792	11
en	320	581	333	592	612	792	11
línea	337	581	362	592	612	792	11
pasó	366	581	392	592	612	792	11
fácilmente	396	581	451	592	612	792	11
a	454	581	461	592	612	792	11
las	464	581	480	592	612	792	11
manos	483	581	519	592	612	792	11
del	523	581	539	592	612	792	11
niño	71	597	94	608	612	792	11
y	97	597	103	608	612	792	11
le	107	597	116	608	612	792	11
permitió	120	597	163	608	612	792	11
experimentar	166	597	236	608	612	792	11
un	240	597	254	608	612	792	11
mundo	257	597	294	608	612	792	11
que	298	597	317	608	612	792	11
la	321	597	331	608	612	792	11
cultura	334	597	370	608	612	792	11
de	374	597	387	608	612	792	11
la	391	597	400	608	612	792	11
escuela	404	597	445	608	612	792	11
había	449	597	479	608	612	792	11
censurado	483	597	539	608	612	792	11
por	71	613	88	624	612	792	11
su	96	613	109	624	612	792	11
violencia,	116	613	166	624	612	792	11
sexualidad,	174	613	235	624	612	792	11
lenguaje,	242	613	291	624	612	792	11
entre	299	613	326	624	612	792	11
otros	334	613	361	624	612	792	11
motivos.	368	613	413	624	612	792	11
Los	421	613	440	624	612	792	11
saltamontes,	448	613	516	624	612	792	11
sin	523	613	539	624	612	792	11
embargo,	71	629	122	640	612	792	11
creen	125	629	156	640	612	792	11
que	159	629	179	640	612	792	11
la	183	629	192	640	612	792	11
información	196	629	258	640	612	792	11
en	262	629	275	640	612	792	11
línea	279	629	305	640	612	792	11
es	309	629	322	640	612	792	11
válida	326	629	357	640	612	792	11
y	361	629	367	640	612	792	11
relevante	370	629	420	640	612	792	11
y,	424	629	433	640	612	792	11
por	437	629	454	640	612	792	11
tanto,	458	629	488	640	612	792	11
dejan	492	629	521	640	612	792	11
de	525	629	538	640	612	792	11
pensar	71	645	108	656	612	792	11
en	111	645	124	656	612	792	11
los	128	645	143	656	612	792	11
maestros	146	645	196	656	612	792	11
como	199	645	228	656	612	792	11
los	232	645	247	656	612	792	11
únicos	250	645	285	656	612	792	11
jueces	288	645	323	656	612	792	11
del	326	645	342	656	612	792	11
conocimiento	346	645	416	656	612	792	11
o	420	645	426	656	612	792	11
a	430	645	436	656	612	792	11
la	440	645	449	656	612	792	11
escuela	452	645	494	656	612	792	11
como	497	645	526	656	612	792	11
el	529	645	539	656	612	792	11
gran	71	661	95	672	612	792	11
censor.	98	661	138	672	612	792	11
El	106	676	117	688	612	792	11
sistema	123	676	164	688	612	792	11
educativo	169	676	221	688	612	792	11
asume	226	676	262	688	612	792	11
que	268	676	288	688	612	792	11
los	293	676	308	688	612	792	11
saltamontes	314	676	379	688	612	792	11
encuentran	384	676	444	688	612	792	11
mucha	449	676	485	688	612	792	11
dificultad	491	676	538	688	612	792	11
navegando	71	692	130	703	612	792	11
en	134	692	148	703	612	792	11
el	152	692	161	703	612	792	11
mar	165	692	186	703	612	792	11
de	190	692	204	703	612	792	11
información	208	692	270	703	612	792	11
que	274	692	294	703	612	792	11
se	298	692	311	703	612	792	11
presenta	315	692	361	703	612	792	11
de	366	692	379	703	612	792	11
modo	383	692	413	703	612	792	11
caótico	418	692	456	703	612	792	11
en	460	692	473	703	612	792	11
Internet,	477	692	521	703	612	792	11
en	525	692	539	703	612	792	11
Revista	71	724	96	733	612	792	11
Páginas	99	724	126	733	612	792	11
de	128	724	137	733	612	792	11
Educación.	139	724	177	733	612	792	11
Vol.	180	724	193	733	612	792	11
10,	196	724	207	733	612	792	11
Núm.	210	724	229	733	612	792	11
2	231	724	236	733	612	792	11
(2017)	238	724	262	733	612	792	11
ISSN:	265	724	286	733	612	792	11
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	11
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	11
1688-7468	363	724	402	733	612	792	11
153	499	724	513	733	612	792	11
Handal	71	28	95	37	612	792	12
y	98	28	102	37	612	792	12
Gonzales	104	28	136	37	612	792	12
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	12
sobre	181	28	201	37	612	792	12
los	203	28	213	37	612	792	12
saltamontes	215	28	258	37	612	792	12
y	260	28	265	37	612	792	12
las	267	28	277	37	612	792	12
orugas	279	28	303	37	612	792	12
en	305	28	314	37	612	792	12
la	317	28	323	37	612	792	12
era	325	28	337	37	612	792	12
de	339	28	348	37	612	792	12
las	350	28	360	37	612	792	12
TIC	362	30	371	37	612	792	12
143-156	509	28	539	37	612	792	12
contraste	71	59	120	71	612	792	12
con	123	59	142	71	612	792	12
el	145	59	155	71	612	792	12
conocimiento	157	59	228	71	612	792	12
atomizado	231	59	286	71	612	792	12
y	289	59	295	71	612	792	12
estructurado	298	59	364	71	612	792	12
de	367	59	380	71	612	792	12
las	383	59	399	71	612	792	12
escuelas.	401	59	452	71	612	792	12
Por	455	59	474	71	612	792	12
el	477	59	486	71	612	792	12
contrario,	489	59	539	71	612	792	12
los	71	75	86	86	612	792	12
saltamontes	90	75	155	86	612	792	12
encuentran	158	75	218	86	612	792	12
la	221	75	231	86	612	792	12
información	234	75	296	86	612	792	12
digital	300	75	331	86	612	792	12
más	334	75	357	86	612	792	12
dinámica	360	75	408	86	612	792	12
y	412	75	418	86	612	792	12
pertinente	421	75	475	86	612	792	12
para	479	75	503	86	612	792	12
lo	506	75	515	86	612	792	12
que	519	75	539	86	612	792	12
estaban	71	91	114	102	612	792	12
buscando.	116	91	172	102	612	792	12
Internet	174	91	215	102	612	792	12
les	218	91	233	102	612	792	12
proporciona	236	91	299	102	612	792	12
una	302	91	322	102	612	792	12
respuesta	325	91	377	102	612	792	12
instantánea.	380	91	445	102	612	792	12
Además,	448	91	495	102	612	792	12
Internet	498	91	539	102	612	792	12
les	71	107	86	118	612	792	12
permite	90	107	130	118	612	792	12
volar	133	107	159	118	612	792	12
por	162	107	180	118	612	792	12
el	183	107	192	118	612	792	12
espacio	196	107	237	118	612	792	12
cibernético,	240	107	302	118	612	792	12
más	305	107	328	118	612	792	12
allá	331	107	350	118	612	792	12
de	353	107	367	118	612	792	12
los	370	107	385	118	612	792	12
ladrillos	389	107	429	118	612	792	12
de	433	107	446	118	612	792	12
la	449	107	459	118	612	792	12
escuela,	462	107	507	118	612	792	12
hacia	510	107	539	118	612	792	12
a	71	123	78	134	612	792	12
un	81	123	94	134	612	792	12
universo	97	123	143	134	612	792	12
de	146	123	159	134	612	792	12
conocimiento	162	123	233	134	612	792	12
donde	236	123	269	134	612	792	12
no	272	123	286	134	612	792	12
existen	289	123	327	134	612	792	12
el	330	123	339	134	612	792	12
tiempo	342	123	378	134	612	792	12
o	382	123	388	134	612	792	12
el	391	123	401	134	612	792	12
espacio.	404	123	448	134	612	792	12
Si	451	123	462	134	612	792	12
lo	465	123	475	134	612	792	12
desean,	478	123	520	134	612	792	12
los	523	123	539	134	612	792	12
saltamontes	71	139	136	150	612	792	12
pueden	138	139	178	150	612	792	12
visitar	181	139	212	150	612	792	12
el	215	139	224	150	612	792	12
museo	227	139	263	150	612	792	12
virtual	266	139	298	150	612	792	12
del	300	139	316	150	612	792	12
Louvre	319	139	356	150	612	792	12
en	358	139	372	150	612	792	12
París	375	139	402	150	612	792	12
a	405	139	412	150	612	792	12
cualquier	415	139	463	150	612	792	12
hora,	466	139	493	150	612	792	12
conocer	496	139	539	150	612	792	12
a	71	155	78	166	612	792	12
sus	81	155	100	166	612	792	12
amigos	103	155	142	166	612	792	12
por	145	155	162	166	612	792	12
correspondencia	166	155	254	166	612	792	12
electrónica	258	155	316	166	612	792	12
o	319	155	326	166	612	792	12
videoconferencia	329	155	420	166	612	792	12
en	423	155	436	166	612	792	12
una	440	155	460	166	612	792	12
aldea	463	155	492	166	612	792	12
africana	496	155	538	166	612	792	12
o	71	171	78	182	612	792	12
interactuar	81	171	138	182	612	792	12
digitalmente	141	171	206	182	612	792	12
con	209	171	228	182	612	792	12
datos	232	171	261	182	612	792	12
reales	264	171	297	182	612	792	12
en	300	171	314	182	612	792	12
tres	317	171	337	182	612	792	12
dimensiones.	340	171	411	182	612	792	12
Como	106	186	138	198	612	792	12
se	144	186	156	198	612	792	12
ha	162	186	175	198	612	792	12
dicho,	180	186	212	198	612	792	12
los	218	186	233	198	612	792	12
saltamontes	238	186	303	198	612	792	12
han	308	186	328	198	612	792	12
encontrado	334	186	394	198	612	792	12
que	399	186	419	198	612	792	12
pueden	424	186	464	198	612	792	12
aprender	470	186	518	198	612	792	12
sin	523	186	538	198	612	792	12
maestros	71	202	120	213	612	792	12
y	126	202	132	213	612	792	12
que	138	202	158	213	612	792	12
las	164	202	179	213	612	792	12
escuelas	185	202	233	213	612	792	12
no	238	202	252	213	612	792	12
son	258	202	277	213	612	792	12
los	283	202	298	213	612	792	12
únicos	304	202	339	213	612	792	12
dispensarios	345	202	412	213	612	792	12
de	418	202	432	213	612	792	12
conocimiento.	437	202	511	213	612	792	12
Son	517	202	539	213	612	792	12
capaces	71	218	116	229	612	792	12
de	122	218	135	229	612	792	12
demostrar	141	218	195	229	612	792	12
su	202	218	214	229	612	792	12
conocimiento	221	218	291	229	612	792	12
a	297	218	304	229	612	792	12
través	310	218	343	229	612	792	12
de	349	218	363	229	612	792	12
otros	369	218	396	229	612	792	12
medios,	402	218	444	229	612	792	12
que	450	218	470	229	612	792	12
no	477	218	490	229	612	792	12
estaban	496	218	539	229	612	792	12
disponibles	71	234	131	245	612	792	12
en	135	234	148	245	612	792	12
el	152	234	162	245	612	792	12
sistema	166	234	207	245	612	792	12
educativo	211	234	262	245	612	792	12
de	266	234	280	245	612	792	12
antes.	284	234	316	245	612	792	12
Es	321	234	335	245	612	792	12
evidente	339	234	384	245	612	792	12
que	388	234	408	245	612	792	12
la	412	234	421	245	612	792	12
nueva	425	234	458	245	612	792	12
generación	462	234	521	245	612	792	12
ha	525	234	539	245	612	792	12
descubierto	71	250	133	261	612	792	12
la	136	250	145	261	612	792	12
magia	148	250	181	261	612	792	12
de	184	250	197	261	612	792	12
las	201	250	216	261	612	792	12
herramientas	219	250	289	261	612	792	12
digitales	292	250	336	261	612	792	12
creativas	339	250	387	261	612	792	12
de	390	250	403	261	612	792	12
una	406	250	427	261	612	792	12
manera	430	250	470	261	612	792	12
autodidacta,	473	250	539	261	612	792	12
y	71	266	77	277	612	792	12
publica	81	266	119	277	612	792	12
sus	123	266	142	277	612	792	12
trabajos	146	266	189	277	612	792	12
al	193	266	202	277	612	792	12
mundo	206	266	243	277	612	792	12
a	247	266	254	277	612	792	12
través	258	266	290	277	612	792	12
de	294	266	308	277	612	792	12
blogs,	312	266	344	277	612	792	12
wikis	348	266	374	277	612	792	12
y	378	266	384	277	612	792	12
una	388	266	408	277	612	792	12
multitud	412	266	454	277	612	792	12
de	459	266	472	277	612	792	12
plataformas	476	266	539	277	612	792	12
que	71	282	91	293	612	792	12
las	94	282	109	293	612	792	12
tecnologías	112	282	174	293	612	792	12
cibernéticas	177	282	241	293	612	792	12
han	244	282	264	293	612	792	12
puesto	267	282	303	293	612	792	12
a	306	282	312	293	612	792	12
su	315	282	328	293	612	792	12
disposición	331	282	390	293	612	792	12
(Finger,	393	282	435	293	612	792	12
Russell,	438	282	480	293	612	792	12
Jamieson-	483	282	539	293	612	792	12
Proctor	71	297	110	309	612	792	12
y	116	297	122	309	612	792	12
Russell,	127	297	170	309	612	792	12
2007).	176	297	210	309	612	792	12
En	216	297	231	309	612	792	12
el	236	297	246	309	612	792	12
uso	252	297	271	309	612	792	12
de	277	297	290	309	612	792	12
esas	296	297	321	309	612	792	12
herramientas,	327	297	401	309	612	792	12
se	407	297	419	309	612	792	12
encuentran	425	297	485	309	612	792	12
con	491	297	510	309	612	792	12
más	516	297	539	309	612	792	12
conocimiento	71	313	142	324	612	792	12
que	145	313	165	324	612	792	12
sus	168	313	187	324	612	792	12
maestros,	190	313	243	324	612	792	12
e	246	313	253	324	612	792	12
incluso	256	313	294	324	612	792	12
son	297	313	316	324	612	792	12
incrédulos	320	313	374	324	612	792	12
con	377	313	397	324	612	792	12
respecto	400	313	446	324	612	792	12
a	449	313	456	324	612	792	12
las	459	313	475	324	612	792	12
habilidades	478	313	539	324	612	792	12
técnicas	71	329	115	340	612	792	12
de	118	329	132	340	612	792	12
sus	135	329	154	340	612	792	12
instructores.	157	329	222	340	612	792	12
Una	106	345	128	356	612	792	12
brecha	132	345	169	356	612	792	12
generacional	172	345	241	356	612	792	12
aparece	245	345	288	356	612	792	12
a	292	345	298	356	612	792	12
la	302	345	311	356	612	792	12
vez	315	345	334	356	612	792	12
que	337	345	357	356	612	792	12
una	361	345	381	356	612	792	12
brecha	384	345	421	356	612	792	12
comunicacional	425	345	508	356	612	792	12
entre	511	345	539	356	612	792	12
maestros	71	361	120	372	612	792	12
y	123	361	129	372	612	792	12
alumnos,	132	361	181	372	612	792	12
que	184	361	204	372	612	792	12
pone	207	361	234	372	612	792	12
en	237	361	250	372	612	792	12
peligro	253	361	289	372	612	792	12
la	292	361	301	372	612	792	12
conservación	304	361	375	372	612	792	12
de	378	361	392	372	612	792	12
las	395	361	410	372	612	792	12
estructuras	413	361	472	372	612	792	12
de	475	361	488	372	612	792	12
poder	492	361	522	372	612	792	12
en	525	361	538	372	612	792	12
las	71	377	86	388	612	792	12
escuelas	91	377	138	388	612	792	12
que	142	377	162	388	612	792	12
todavía	167	377	206	388	612	792	12
siguen	210	377	246	388	612	792	12
una	250	377	270	388	612	792	12
estructura	274	377	328	388	612	792	12
jerárquica	332	377	385	388	612	792	12
medieval.	389	377	440	388	612	792	12
Las	445	377	464	388	612	792	12
herramientas	468	377	538	388	612	792	12
digitales	71	393	115	404	612	792	12
hacen	118	393	151	404	612	792	12
que	153	393	173	404	612	792	12
la	176	393	186	404	612	792	12
información	189	393	251	404	612	792	12
sea	253	393	273	404	612	792	12
accesible	276	393	325	404	612	792	12
a	328	393	335	404	612	792	12
los	338	393	353	404	612	792	12
saltamontes,	356	393	424	404	612	792	12
lo	427	393	437	404	612	792	12
que	439	393	459	404	612	792	12
determina	462	393	516	404	612	792	12
que	519	393	539	404	612	792	12
colapse	71	409	112	420	612	792	12
el	116	409	125	420	612	792	12
monopolio	129	409	184	420	612	792	12
del	188	409	204	420	612	792	12
conocimiento	208	409	278	420	612	792	12
detentado	282	409	335	420	612	792	12
por	339	409	356	420	612	792	12
los	360	409	375	420	612	792	12
maestros	379	409	428	420	612	792	12
y	432	409	438	420	612	792	12
las	441	409	457	420	612	792	12
escuelas.	460	409	511	420	612	792	12
Si	515	409	525	420	612	792	12
el	529	409	538	420	612	792	12
conocimiento	71	424	142	436	612	792	12
es	146	424	158	436	612	792	12
poder,	162	424	196	436	612	792	12
entonces	200	424	249	436	612	792	12
las	252	424	268	436	612	792	12
estructuras	271	424	331	436	612	792	12
organizativas	335	424	405	436	612	792	12
de	409	424	422	436	612	792	12
la	426	424	435	436	612	792	12
escuela	439	424	481	436	612	792	12
deben	484	424	518	436	612	792	12
ser	522	424	538	436	612	792	12
revisadas	71	440	122	451	612	792	12
para	126	440	150	451	612	792	12
tomar	153	440	184	451	612	792	12
en	187	440	200	451	612	792	12
cuenta	204	440	240	451	612	792	12
más	243	440	266	451	612	792	12
democráticamente	269	440	368	451	612	792	12
a	371	440	378	451	612	792	12
sus	381	440	400	451	612	792	12
principales	403	440	461	451	612	792	12
usuarios.	464	440	513	451	612	792	12
Reflexiones	71	468	138	479	612	792	12
finales	142	468	180	479	612	792	12
Lo	71	501	84	512	612	792	12
anterior	88	501	129	512	612	792	12
no	132	501	145	512	612	792	12
puede	149	501	182	512	612	792	12
soslayar	186	501	230	512	612	792	12
el	234	501	243	512	612	792	12
hecho	246	501	279	512	612	792	12
que	283	501	303	512	612	792	12
los	306	501	321	512	612	792	12
saltamontes	325	501	390	512	612	792	12
están	393	501	422	512	612	792	12
expuestos	426	501	481	512	612	792	12
a	484	501	491	512	612	792	12
posibles	494	501	538	512	612	792	12
problemas	71	517	127	528	612	792	12
de	130	517	143	528	612	792	12
aprendizaje.	147	517	212	528	612	792	12
Un	215	517	230	528	612	792	12
director	233	517	274	528	612	792	12
adjunto	277	517	316	528	612	792	12
entrevistado	319	517	384	528	612	792	12
por	387	517	405	528	612	792	12
los	408	517	423	528	612	792	12
autores	426	517	466	528	612	792	12
comentó	469	517	515	528	612	792	12
que	519	517	538	528	612	792	12
los	71	533	86	544	612	792	12
saltamontes	90	533	155	544	612	792	12
tienden	159	533	198	544	612	792	12
a	203	533	209	544	612	792	12
saltar	213	533	243	544	612	792	12
de	247	533	260	544	612	792	12
un	264	533	278	544	612	792	12
tema	282	533	308	544	612	792	12
a	312	533	319	544	612	792	12
otro,	323	533	348	544	612	792	12
lo	352	533	361	544	612	792	12
que	365	533	385	544	612	792	12
no	389	533	403	544	612	792	12
permite	407	533	446	544	612	792	12
la	451	533	460	544	612	792	12
concentración	464	533	539	544	612	792	12
profunda	71	548	118	560	612	792	12
y,	125	548	134	560	612	792	12
por	140	548	157	560	612	792	12
consiguiente,	164	548	235	560	612	792	12
es	241	548	253	560	612	792	12
una	260	548	280	560	612	792	12
desventaja.	286	548	347	560	612	792	12
Los	353	548	373	560	612	792	12
saltamontes	379	548	443	560	612	792	12
también	450	548	492	560	612	792	12
pueden	499	548	539	560	612	792	12
impacientarse	71	564	146	575	612	792	12
cuando	149	564	188	575	612	792	12
una	192	564	212	575	612	792	12
solución	215	564	259	575	612	792	12
no	262	564	276	575	612	792	12
es	279	564	292	575	612	792	12
fácil	295	564	316	575	612	792	12
de	320	564	333	575	612	792	12
encontrar.	336	564	390	575	612	792	12
Considerando	106	580	181	591	612	792	12
que	187	580	207	591	612	792	12
la	212	580	222	591	612	792	12
investigación	227	580	296	591	612	792	12
relacionada	302	580	364	591	612	792	12
al	370	580	379	591	612	792	12
estilo	384	580	412	591	612	792	12
de	418	580	431	591	612	792	12
aprendizaje	437	580	499	591	612	792	12
de	504	580	517	591	612	792	12
los	523	580	538	591	612	792	12
saltamontes	71	596	136	607	612	792	12
está	139	596	162	607	612	792	12
aún	165	596	185	607	612	792	12
en	188	596	202	607	612	792	12
progreso,	205	596	256	607	612	792	12
destacados	259	596	320	607	612	792	12
profesionales	324	596	395	607	612	792	12
presentaron	398	596	462	607	612	792	12
los	466	596	481	607	612	792	12
siguientes	484	596	539	607	612	792	12
consejos	71	612	118	623	612	792	12
prácticos:	122	612	173	623	612	792	12
-	89	628	92	640	612	792	12
Múltiples	107	628	154	639	612	792	12
maestros	157	628	207	639	612	792	12
benefician	210	628	265	639	612	792	12
el	268	628	277	639	612	792	12
aprendizaje	281	628	343	639	612	792	12
de	346	628	359	639	612	792	12
los	363	628	378	639	612	792	12
saltamontes	381	628	446	639	612	792	12
-	89	649	92	661	612	792	12
Crear	107	649	137	660	612	792	12
senderos	140	649	189	660	612	792	12
de	193	649	206	660	612	792	12
instrucción	209	649	267	660	612	792	12
individualizada	270	649	349	660	612	792	12
-	89	669	92	681	612	792	12
Permitir	107	670	148	681	612	792	12
que	151	670	171	681	612	792	12
salten	175	670	207	681	612	792	12
sobre	210	670	240	681	612	792	12
la	243	670	253	681	612	792	12
base	256	670	282	681	612	792	12
de	285	670	299	681	612	792	12
sus	302	670	321	681	612	792	12
conocimientos	324	670	401	681	612	792	12
previos	404	670	443	681	612	792	12
-	89	690	92	702	612	792	12
Proveer	107	691	149	702	612	792	12
la	151	691	161	702	612	792	12
capacidad	164	691	218	702	612	792	12
de	221	691	234	702	612	792	12
elección	237	691	281	702	612	792	12
y	284	691	290	702	612	792	12
estimular	293	691	342	702	612	792	12
senderos	345	691	394	702	612	792	12
cognitivos	397	691	450	702	612	792	12
no	453	691	467	702	612	792	12
secuenciales	469	691	539	702	612	792	12
Revista	71	724	96	733	612	792	12
Páginas	99	724	126	733	612	792	12
de	128	724	137	733	612	792	12
Educación.	139	724	177	733	612	792	12
Vol.	180	724	193	733	612	792	12
10,	196	724	207	733	612	792	12
Núm.	210	724	229	733	612	792	12
2	231	724	236	733	612	792	12
(2017)	238	724	262	733	612	792	12
ISSN:	265	724	286	733	612	792	12
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	12
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	12
1688-7468	363	724	402	733	612	792	12
154	499	724	513	733	612	792	12
Handal	71	28	95	37	612	792	13
y	98	28	102	37	612	792	13
Gonzales	104	28	136	37	612	792	13
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	13
sobre	181	28	201	37	612	792	13
los	203	28	213	37	612	792	13
saltamontes	215	28	258	37	612	792	13
y	260	28	265	37	612	792	13
las	267	28	277	37	612	792	13
orugas	279	28	303	37	612	792	13
en	305	28	314	37	612	792	13
la	317	28	323	37	612	792	13
era	325	28	337	37	612	792	13
de	339	28	348	37	612	792	13
las	350	28	360	37	612	792	13
TIC	362	30	371	37	612	792	13
-	89	59	92	71	612	792	13
143-156	509	28	539	37	612	792	13
Exponerlos	107	60	167	71	612	792	13
a	175	60	182	71	612	792	13
ambientes	191	60	246	71	612	792	13
digitales	255	60	299	71	612	792	13
de	308	60	321	71	612	792	13
aprendizaje	330	60	392	71	612	792	13
que	401	60	421	71	612	792	13
sean	430	60	456	71	612	792	13
multimodales,	464	60	539	71	612	792	13
permitiéndoles	107	80	185	91	612	792	13
moverse	188	80	234	91	612	792	13
a	237	80	244	91	612	792	13
su	247	80	260	91	612	792	13
propio	263	80	297	91	612	792	13
paso	300	80	326	91	612	792	13
-	89	101	92	113	612	792	13
Proporcionarles	107	101	191	112	612	792	13
espacios	198	101	246	112	612	792	13
de	253	101	266	112	612	792	13
aprendizaje	274	101	336	112	612	792	13
donde	344	101	377	112	612	792	13
sea	385	101	404	112	612	792	13
posible	412	101	450	112	612	792	13
la	458	101	467	112	612	792	13
movilidad	474	101	525	112	612	792	13
y	533	101	539	112	612	792	13
colaboración.	107	122	178	133	612	792	13
En	71	143	86	154	612	792	13
resumen,	89	143	139	154	612	792	13
el	142	143	151	154	612	792	13
fenómeno	154	143	207	154	612	792	13
saltamontes	210	143	274	154	612	792	13
se	277	143	290	154	612	792	13
está	293	143	316	154	612	792	13
haciendo	318	143	367	154	612	792	13
más	370	143	393	154	612	792	13
visible	396	143	429	154	612	792	13
en	432	143	445	154	612	792	13
la	448	143	457	154	612	792	13
medida	460	143	499	154	612	792	13
en	502	143	516	154	612	792	13
que	518	143	538	154	612	792	13
se	71	158	84	170	612	792	13
reproducen.	88	158	152	170	612	792	13
Queda	155	158	192	170	612	792	13
mucho	195	158	231	170	612	792	13
por	235	158	253	170	612	792	13
hacer	256	158	286	170	612	792	13
en	290	158	304	170	612	792	13
el	308	158	317	170	612	792	13
campo	321	158	357	170	612	792	13
de	361	158	374	170	612	792	13
la	378	158	387	170	612	792	13
investigación	391	158	460	170	612	792	13
empírica	464	158	510	170	612	792	13
para	514	158	538	170	612	792	13
entender	71	174	118	185	612	792	13
este	122	174	144	185	612	792	13
fenómeno	148	174	201	185	612	792	13
y	205	174	211	185	612	792	13
para	214	174	238	185	612	792	13
convencer	242	174	297	185	612	792	13
al	301	174	310	185	612	792	13
público	313	174	352	185	612	792	13
de	355	174	369	185	612	792	13
que	372	174	392	185	612	792	13
los	396	174	411	185	612	792	13
tiempos	414	174	456	185	612	792	13
han	460	174	480	185	612	792	13
cambiado.	483	174	539	185	612	792	13
La	71	190	84	201	612	792	13
mente	88	190	122	201	612	792	13
saltamontes	126	190	190	201	612	792	13
siempre	194	190	237	201	612	792	13
ha	241	190	254	201	612	792	13
existido,	258	190	302	201	612	792	13
aunque	306	190	346	201	612	792	13
se	350	190	363	201	612	792	13
ha	367	190	380	201	612	792	13
exacerbado	384	190	447	201	612	792	13
con	451	190	470	201	612	792	13
la	474	190	484	201	612	792	13
explosión	488	190	538	201	612	792	13
de	71	206	84	217	612	792	13
la	89	206	98	217	612	792	13
información	103	206	165	217	612	792	13
digital	169	206	200	217	612	792	13
en	205	206	218	217	612	792	13
sus	222	206	241	217	612	792	13
múltiples	245	206	293	217	612	792	13
modalidades.	297	206	369	217	612	792	13
Es	373	206	387	217	612	792	13
posible	391	206	429	217	612	792	13
que	434	206	454	217	612	792	13
se	458	206	471	217	612	792	13
acelere	475	206	515	217	612	792	13
con	519	206	538	217	612	792	13
una	71	222	91	233	612	792	13
mayor	97	222	131	233	612	792	13
diversificación	137	222	213	233	612	792	13
tecnológica	219	222	280	233	612	792	13
y	286	222	292	233	612	792	13
la	299	222	308	233	612	792	13
selección	315	222	365	233	612	792	13
en	371	222	385	233	612	792	13
la	391	222	401	233	612	792	13
diversidad.	407	222	465	233	612	792	13
Por	472	222	490	233	612	792	13
eso,	497	222	520	233	612	792	13
es	526	222	539	233	612	792	13
importante	71	238	128	249	612	792	13
que	133	238	153	249	612	792	13
la	158	238	167	249	612	792	13
relevancia	172	238	227	249	612	792	13
de	232	238	246	249	612	792	13
la	251	238	260	249	612	792	13
mente	265	238	299	249	612	792	13
saltamontes,	304	238	372	249	612	792	13
como	377	238	406	249	612	792	13
un	411	238	425	249	612	792	13
estilo	430	238	458	249	612	792	13
cognitivo,	463	238	514	249	612	792	13
sea	519	238	538	249	612	792	13
reconocida	71	254	130	265	612	792	13
de	133	254	146	265	612	792	13
forma	150	254	180	265	612	792	13
adecuada	184	254	236	265	612	792	13
en	240	254	253	265	612	792	13
los	257	254	272	265	612	792	13
procesos	275	254	324	265	612	792	13
de	327	254	340	265	612	792	13
enseñanza	344	254	402	265	612	792	13
y	406	254	412	265	612	792	13
aprendizaje.	415	254	480	265	612	792	13
REFERENCIAS	71	282	157	293	612	792	13
Bruner,	71	314	104	323	612	792	13
J.	106	314	114	323	612	792	13
S.	117	314	126	323	612	792	13
(2009).	129	314	161	323	612	792	13
The	164	314	181	323	612	792	13
process	184	314	219	323	612	792	13
of	221	314	230	323	612	792	13
evolution.	233	314	275	323	612	792	13
Cambridge,	278	314	330	323	612	792	13
MA:	333	314	350	323	612	792	13
Harvard	353	314	389	323	612	792	13
University	391	314	435	323	612	792	13
Press.	438	314	467	323	612	792	13
Carr,	71	331	93	340	612	792	13
N.	95	331	105	340	612	792	13
(2010).	108	331	139	340	612	792	13
The	142	331	159	340	612	792	13
shallows:	161	331	202	340	612	792	13
How	204	331	224	340	612	792	13
the	227	331	240	340	612	792	13
internet	243	331	276	340	612	792	13
is	278	331	285	340	612	792	13
changing	288	331	328	340	612	792	13
the	331	331	344	340	612	792	13
way	347	331	364	340	612	792	13
we	367	331	379	340	612	792	13
think,	382	331	406	340	612	792	13
read	408	331	428	340	612	792	13
and	430	331	447	340	612	792	13
remember.	449	331	498	340	612	792	13
Londres,	500	331	539	340	612	792	13
Inglaterra:	106	348	151	358	612	792	13
Atlantic	154	348	187	358	612	792	13
Books.	190	348	220	358	612	792	13
Chou,	71	365	97	375	612	792	13
P.	100	365	110	375	612	792	13
N.	112	365	122	375	612	792	13
(2012).	125	365	157	375	612	792	13
Effect	159	364	185	375	612	792	13
of	188	364	196	375	612	792	13
Students'	199	364	240	375	612	792	13
Self-Directed	243	364	301	375	612	792	13
Learning	303	365	342	375	612	792	13
Abilities	345	365	379	375	612	792	13
on	382	365	393	375	612	792	13
Online	396	365	425	375	612	792	13
Learning	427	365	466	375	612	792	13
Outcomes:	469	365	517	375	612	792	13
Two	520	365	539	375	612	792	13
Exploratory	106	383	157	392	612	792	13
Experiments	160	383	215	392	612	792	13
in	218	383	226	392	612	792	13
Electronic	229	383	272	392	612	792	13
Engineering.	275	383	331	392	612	792	13
International	334	383	389	392	612	792	13
Journal	392	383	425	392	612	792	13
of	428	383	436	392	612	792	13
Humanities	439	383	489	392	612	792	13
and	492	383	508	392	612	792	13
Social	511	383	538	392	612	792	13
Science,	106	400	145	409	612	792	13
2(6),	147	400	168	409	612	792	13
172-176.	171	400	210	409	612	792	13
Copeland,	71	417	116	427	612	792	13
B.	119	417	129	427	612	792	13
(2000).	131	417	163	427	612	792	13
The	166	417	183	427	612	792	13
Turing	186	417	214	427	612	792	13
test.	217	417	236	427	612	792	13
Minds	239	417	265	427	612	792	13
and	268	417	285	427	612	792	13
Machines,	288	417	333	427	612	792	13
10(4),	336	417	362	427	612	792	13
519-539.	365	417	404	427	612	792	13
Davis,	71	435	99	444	612	792	13
J.	102	435	109	444	612	792	13
(Ed.).	112	435	137	444	612	792	13
(2001).	140	435	171	444	612	792	13
Stalking	174	435	210	444	612	792	13
crimes	213	435	242	444	612	792	13
and	245	435	262	444	612	792	13
victim	265	435	290	444	612	792	13
protection:	293	435	340	444	612	792	13
Prevention,	343	435	393	444	612	792	13
intervention,	396	435	451	444	612	792	13
threat	454	435	479	444	612	792	13
assessment,	482	435	538	444	612	792	13
and	106	452	123	461	612	792	13
case	126	452	147	461	612	792	13
management.	150	452	211	461	612	792	13
Boca	214	452	236	461	612	792	13
Ratón,	239	452	269	461	612	792	13
FL:	271	452	286	461	612	792	13
CRC	289	452	310	461	612	792	13
Press.	313	452	341	461	612	792	13
Finger,	71	469	102	478	612	792	13
G.,	104	469	118	478	612	792	13
Russell,	120	469	156	478	612	792	13
G.,	158	469	172	478	612	792	13
Jamieson-Proctor,	174	469	255	478	612	792	13
R.,	258	469	271	478	612	792	13
y	273	469	278	478	612	792	13
Russell,	280	469	316	478	612	792	13
N.	319	469	329	478	612	792	13
(2007).	331	469	363	478	612	792	13
Transforming	365	469	424	478	612	792	13
learning	427	469	462	478	612	792	13
with	465	469	482	478	612	792	13
ICT:	485	469	504	478	612	792	13
making	506	469	539	478	612	792	13
IT	106	486	115	495	612	792	13
happen!.	118	486	157	495	612	792	13
New	160	486	180	495	612	792	13
South	182	486	208	495	612	792	13
Wales,	211	486	242	495	612	792	13
Australia:	245	486	286	495	612	792	13
Pearson	289	486	326	495	612	792	13
Education	329	486	374	495	612	792	13
Australia.	376	486	418	495	612	792	13
Folb,	71	504	93	513	612	792	13
N.	97	504	107	513	612	792	13
(2013).	110	504	142	513	612	792	13
How	145	504	165	513	612	792	13
thinking	169	504	203	513	612	792	13
against	207	504	239	513	612	792	13
the	242	504	256	513	612	792	13
grain	260	504	282	513	612	792	13
teaches	285	504	321	513	612	792	13
you	324	504	340	513	612	792	13
to	344	504	352	513	612	792	13
love	355	504	374	513	612	792	13
what	377	504	398	513	612	792	13
school	402	504	431	513	612	792	13
hates.	434	504	461	513	612	792	13
En	466	504	478	513	612	792	13
A.	481	504	491	513	612	792	13
Azzopardi	494	504	539	513	612	792	13
(Ed.),	106	521	131	530	612	792	13
Youth:	133	521	162	530	612	792	13
Responding	165	521	218	530	612	792	13
to	221	521	230	530	612	792	13
Lives	232	521	256	530	612	792	13
(pp.	259	521	276	530	612	792	13
233-244).	279	521	321	530	612	792	13
Rotterdam,	324	521	374	530	612	792	13
Países	377	521	407	530	612	792	13
Bajos:	410	521	437	530	612	792	13
Sense	440	521	469	530	612	792	13
Publishers.	472	521	521	530	612	792	13
Grego,	71	538	101	547	612	792	13
P.	104	538	114	547	612	792	13
(2014).	116	538	148	547	612	792	13
Blazing	151	538	184	547	612	792	13
a	186	538	192	547	612	792	13
Ghostly	195	538	229	547	612	792	13
Trail.	231	538	254	547	612	792	13
Loncres,	257	538	295	547	612	792	13
Inglaterra:	298	538	343	547	612	792	13
Springer	346	538	383	547	612	792	13
Cham.	386	538	416	547	612	792	13
Handal,	71	555	105	564	612	792	13
B.,	109	555	122	564	612	792	13
y	126	555	131	564	612	792	13
Herrington,	135	555	184	564	612	792	13
T.	188	555	197	564	612	792	13
(2004).	201	555	233	564	612	792	13
On	237	555	250	564	612	792	13
being	254	555	279	564	612	792	13
dependent	283	555	330	564	612	792	13
and	334	555	351	564	612	792	13
independent	355	555	410	564	612	792	13
in	414	555	422	564	612	792	13
computer	426	555	467	564	612	792	13
based	472	555	499	564	612	792	13
learning	503	555	538	564	612	792	13
environments.	106	573	169	582	612	792	13
e-Journal	177	573	219	582	612	792	13
of	227	573	235	582	612	792	13
Instructional	243	573	297	582	612	792	13
Science	305	573	341	582	612	792	13
and	349	573	365	582	612	792	13
Technology,	373	573	428	582	612	792	13
7(2).	436	573	457	582	612	792	13
Recuperado	465	573	519	582	612	792	13
de	528	573	539	582	612	792	13
http://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ850352.pdf	106	590	297	599	612	792	13
Handal,	71	607	105	616	612	792	13
B.	110	607	119	616	612	792	13
(2015).	124	607	155	616	612	792	13
Mobile	160	607	189	616	612	792	13
makes	194	607	223	616	612	792	13
learning	227	607	263	616	612	792	13
free:	267	607	287	616	612	792	13
building	292	607	326	616	612	792	13
conceptual,	331	607	382	616	612	792	13
professional	386	607	440	616	612	792	13
and	444	607	461	616	612	792	13
school	466	607	494	616	612	792	13
capacity.	499	607	539	616	612	792	13
Charlotte,	106	624	150	633	612	792	13
NC:	152	624	170	633	612	792	13
IAP.	172	624	191	633	612	792	13
Jackson,	71	642	110	651	612	792	13
J.	113	642	121	651	612	792	13
B.	124	642	133	651	612	792	13
(1994).	136	642	168	651	612	792	13
A	170	642	177	651	612	792	13
sense	180	642	207	651	612	792	13
of	209	642	218	651	612	792	13
place,	220	642	247	651	612	792	13
a	250	642	255	651	612	792	13
sense	258	642	285	651	612	792	13
of	288	642	296	651	612	792	13
time.	299	642	321	651	612	792	13
New	323	642	343	651	612	792	13
Haven,	346	642	378	651	612	792	13
CT:	381	642	397	651	612	792	13
Yale	400	642	419	651	612	792	13
University	422	642	466	651	612	792	13
Press.	469	642	497	651	612	792	13
Jackson,	71	659	110	668	612	792	13
L.	116	659	124	668	612	792	13
(2002).	129	659	161	668	612	792	13
Freaks,	166	659	199	668	612	792	13
geeks	204	659	231	668	612	792	13
and	236	659	253	668	612	792	13
Asperger	258	659	299	668	612	792	13
syndrome:	304	659	350	668	612	792	13
A	356	659	362	668	612	792	13
user	367	659	387	668	612	792	13
guide	392	659	417	668	612	792	13
to	422	659	430	668	612	792	13
adolescence.	435	659	495	668	612	792	13
Londres,	500	659	539	668	612	792	13
Inglaterra:	106	676	151	685	612	792	13
Jessica	154	676	187	685	612	792	13
Kingsley	190	676	228	685	612	792	13
Publishers.	231	676	280	685	612	792	13
Kuhn,	71	693	97	702	612	792	13
D.	100	693	110	702	612	792	13
(2005).	112	693	144	702	612	792	13
Education	147	693	191	702	612	792	13
for	194	693	206	702	612	792	13
Thinking.	209	693	249	702	612	792	13
Cambridge,	252	693	304	702	612	792	13
MA:	307	693	324	702	612	792	13
Harvard	327	693	363	702	612	792	13
University	365	693	409	702	612	792	13
Press.	412	693	441	702	612	792	13
Revista	71	724	96	733	612	792	13
Páginas	99	724	126	733	612	792	13
de	128	724	137	733	612	792	13
Educación.	139	724	177	733	612	792	13
Vol.	180	724	193	733	612	792	13
10,	196	724	207	733	612	792	13
Núm.	210	724	229	733	612	792	13
2	231	724	236	733	612	792	13
(2017)	238	724	262	733	612	792	13
ISSN:	265	724	286	733	612	792	13
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	13
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	13
1688-7468	363	724	402	733	612	792	13
155	499	724	513	733	612	792	13
Handal	71	28	95	37	612	792	14
y	98	28	102	37	612	792	14
Gonzales	104	28	136	37	612	792	14
Reflexiones	138	28	179	37	612	792	14
sobre	181	28	201	37	612	792	14
los	203	28	213	37	612	792	14
saltamontes	215	28	258	37	612	792	14
y	260	28	265	37	612	792	14
las	267	28	277	37	612	792	14
orugas	279	28	303	37	612	792	14
en	305	28	314	37	612	792	14
la	317	28	323	37	612	792	14
era	325	28	337	37	612	792	14
de	339	28	348	37	612	792	14
las	350	28	360	37	612	792	14
TIC	362	30	371	37	612	792	14
143-156	509	28	539	37	612	792	14
Lajoie,	71	59	100	68	612	792	14
S.	103	59	112	68	612	792	14
P.	115	59	124	68	612	792	14
(2005).	127	59	159	68	612	792	14
Cognitive	161	59	203	68	612	792	14
tools	206	59	227	68	612	792	14
for	229	59	241	68	612	792	14
the	244	59	258	68	612	792	14
mind:	260	59	285	68	612	792	14
The	288	59	305	68	612	792	14
promises	307	59	348	68	612	792	14
of	351	59	359	68	612	792	14
technology-cognitive	362	59	453	68	612	792	14
amplifiers	456	59	498	68	612	792	14
or	501	59	510	68	612	792	14
bionic	513	59	538	68	612	792	14
prosthetics.	106	76	157	85	612	792	14
En	160	76	172	85	612	792	14
R.	174	76	185	85	612	792	14
Sternberg	187	76	231	85	612	792	14
y	234	76	239	85	612	792	14
D.	241	76	251	85	612	792	14
Preiss	253	76	281	85	612	792	14
(Eds.),	284	76	313	85	612	792	14
Intelligence	316	76	366	85	612	792	14
and	369	76	385	85	612	792	14
technology:	388	76	439	85	612	792	14
The	441	76	458	85	612	792	14
impact	461	76	490	85	612	792	14
of	493	76	501	85	612	792	14
tools	504	76	525	85	612	792	14
on	527	76	538	85	612	792	14
the	106	93	120	103	612	792	14
nature	123	93	151	103	612	792	14
and	154	93	171	103	612	792	14
development	174	93	231	103	612	792	14
of	234	93	242	103	612	792	14
human	245	93	275	103	612	792	14
abilities	278	93	311	103	612	792	14
(pp.	314	93	331	103	612	792	14
87-102).	334	93	371	103	612	792	14
Mahwah,	374	93	415	103	612	792	14
NJ:	418	93	433	103	612	792	14
Lawrence	435	93	479	103	612	792	14
Erlbaum.	482	93	522	103	612	792	14
Libow	71	111	97	120	612	792	14
Martínez,	102	111	143	120	612	792	14
S.,	148	111	160	120	612	792	14
y	164	111	169	120	612	792	14
Stager,	174	111	206	120	612	792	14
G.	210	111	221	120	612	792	14
S.	226	111	235	120	612	792	14
(2013).	240	111	271	120	612	792	14
Invent	276	111	303	120	612	792	14
to	308	111	316	120	612	792	14
learn:	320	111	345	120	612	792	14
Making,	350	111	385	120	612	792	14
tinkering,	389	111	430	120	612	792	14
and	434	111	451	120	612	792	14
engineering	455	111	508	120	612	792	14
in	512	111	520	120	612	792	14
the	525	111	538	120	612	792	14
classroom.	106	128	155	137	612	792	14
Torrance,	157	128	200	137	612	792	14
CA:	203	128	220	137	612	792	14
Constructing	223	128	279	137	612	792	14
Modern	281	128	315	137	612	792	14
Knowledge	318	128	367	137	612	792	14
Press.	370	128	399	137	612	792	14
Lieberman,	71	145	121	154	612	792	14
M.	126	145	137	154	612	792	14
D.	142	145	152	154	612	792	14
(2000).	157	145	188	154	612	792	14
Intuition:	194	145	231	154	612	792	14
A	236	145	243	154	612	792	14
social	248	145	273	154	612	792	14
cognitive	278	145	318	154	612	792	14
neuroscience	323	145	382	154	612	792	14
approach.	387	145	432	154	612	792	14
Psychological	437	145	498	154	612	792	14
Bulletin,	503	145	539	154	612	792	14
126(1),	106	162	138	172	612	792	14
109-137.	141	162	180	172	612	792	14
McLuhan,	71	180	115	189	612	792	14
M.,	118	180	132	189	612	792	14
y	136	180	141	189	612	792	14
Powers,	144	180	180	189	612	792	14
B.	184	180	193	189	612	792	14
R.	197	180	207	189	612	792	14
(1989).	210	180	242	189	612	792	14
The	246	180	263	189	612	792	14
global	267	180	293	189	612	792	14
village:	297	180	328	189	612	792	14
Transformations	331	180	403	189	612	792	14
in	407	180	415	189	612	792	14
world	418	180	442	189	612	792	14
life	446	180	459	189	612	792	14
and	462	180	479	189	612	792	14
media	482	180	510	189	612	792	14
in	513	180	521	189	612	792	14
the	524	180	538	189	612	792	14
21st	106	197	125	206	612	792	14
century.	128	197	164	206	612	792	14
Nueva	166	197	195	206	612	792	14
York,	198	197	221	206	612	792	14
NY:	224	197	241	206	612	792	14
Oxford	244	197	274	206	612	792	14
University	276	197	320	206	612	792	14
Press..	323	197	354	206	612	792	14
Papert,	71	214	103	223	612	792	14
S.	106	214	115	223	612	792	14
(1993).	118	214	150	223	612	792	14
The	153	212	170	223	612	792	14
children's	172	212	215	223	612	792	14
machine:	217	212	258	223	612	792	14
Rethinking	261	212	308	223	612	792	14
school	311	212	340	223	612	792	14
in	342	212	350	223	612	792	14
the	353	212	367	223	612	792	14
age	370	212	386	223	612	792	14
of	389	212	397	223	612	792	14
the	400	212	414	223	612	792	14
computer.	417	212	461	223	612	792	14
Nueva	464	214	493	223	612	792	14
York,	496	214	519	223	612	792	14
NY:	522	214	539	223	612	792	14
BasicBooks.	106	231	161	241	612	792	14
Piaget,	71	249	102	258	612	792	14
J.	105	249	113	258	612	792	14
(1926).	115	249	147	258	612	792	14
The	150	249	167	258	612	792	14
language	170	249	211	258	612	792	14
and	214	249	230	258	612	792	14
thought	233	249	266	258	612	792	14
of	269	249	277	258	612	792	14
the	280	249	294	258	612	792	14
child.	297	249	320	258	612	792	14
New	323	249	343	258	612	792	14
York,	346	249	370	258	612	792	14
NY:	372	249	389	258	612	792	14
Harcourt.	392	249	433	258	612	792	14
Popper,	71	266	106	275	612	792	14
K.	109	266	118	275	612	792	14
R.	121	266	131	275	612	792	14
(1961).	134	266	165	275	612	792	14
The	168	266	185	275	612	792	14
logical	188	266	216	275	612	792	14
of	219	266	228	275	612	792	14
scientific	230	266	269	275	612	792	14
discovery.	272	266	317	275	612	792	14
New	319	266	340	275	612	792	14
York,	342	266	366	275	612	792	14
NY:	368	266	385	275	612	792	14
Basic	388	266	412	275	612	792	14
Books.	415	266	446	275	612	792	14
Siemens,	71	283	113	293	612	792	14
G.	115	283	125	293	612	792	14
(2005).	127	283	159	293	612	792	14
Connectivism:	161	283	224	293	612	792	14
A	226	283	233	293	612	792	14
learning	235	283	270	293	612	792	14
theory	272	283	300	293	612	792	14
for	302	283	314	293	612	792	14
the	316	283	330	293	612	792	14
digital	332	283	359	293	612	792	14
age.	361	283	380	293	612	792	14
International	382	283	437	293	612	792	14
Journal	439	283	472	293	612	792	14
of	474	283	483	293	612	792	14
Instructional	485	283	539	293	612	792	14
Technology	106	300	158	310	612	792	14
and	161	300	177	310	612	792	14
Distance	180	300	219	310	612	792	14
Learning,	222	300	264	310	612	792	14
2(1),	266	300	287	310	612	792	14
3-10.	290	300	313	310	612	792	14
Vygotsky,	71	318	114	327	612	792	14
L.	116	318	125	327	612	792	14
(1978).	127	318	158	327	612	792	14
Mind	161	318	182	327	612	792	14
in	185	318	192	327	612	792	14
society;	195	318	228	327	612	792	14
The	231	318	248	327	612	792	14
development	250	318	307	327	612	792	14
of	310	318	318	327	612	792	14
higher	320	318	348	327	612	792	14
psychological	350	318	410	327	612	792	14
processes	412	318	458	327	612	792	14
(M.	460	318	475	327	612	792	14
Cole,	477	318	500	327	612	792	14
V.	502	318	512	327	612	792	14
John-	514	318	539	327	612	792	14
Steiner,	106	335	141	344	612	792	14
S.	144	335	153	344	612	792	14
Scribner	156	335	193	344	612	792	14
y	196	335	201	344	612	792	14
E.	203	335	213	344	612	792	14
Souberman,	216	335	270	344	612	792	14
Trad.).	273	335	302	344	612	792	14
Cambridge,	305	335	357	344	612	792	14
MA:	359	335	377	344	612	792	14
Harvard	380	335	415	344	612	792	14
University	418	335	462	344	612	792	14
Press.	465	335	493	344	612	792	14
Wang,	71	352	100	361	612	792	14
H.	102	352	112	361	612	792	14
(2009).	115	352	146	361	612	792	14
Teaching	149	352	190	361	612	792	14
and	193	352	209	361	612	792	14
learning	212	352	247	361	612	792	14
how	250	352	268	361	612	792	14
to	270	352	279	361	612	792	14
write	281	352	302	361	612	792	14
proofs	305	352	333	361	612	792	14
in	335	352	343	361	612	792	14
concepts	346	352	385	361	612	792	14
of	388	352	396	361	612	792	14
Geometry.	399	352	445	361	612	792	14
US-China	448	352	492	361	612	792	14
Education	494	352	539	361	612	792	14
Review,	106	369	142	379	612	792	14
6(12),	145	369	171	379	612	792	14
74-80.	173	369	202	379	612	792	14
Witkin,	71	387	101	396	612	792	14
H.	104	387	114	396	612	792	14
A.,	116	387	129	396	612	792	14
Oltman,	131	387	166	396	612	792	14
P.K.,	169	387	191	396	612	792	14
Raskin,	194	387	227	396	612	792	14
E.,	230	387	242	396	612	792	14
y	245	387	250	396	612	792	14
Karp,	253	387	276	396	612	792	14
S.	279	387	289	396	612	792	14
A.	291	387	301	396	612	792	14
(1971).	304	387	335	396	612	792	14
A	338	387	345	396	612	792	14
Manual	348	387	380	396	612	792	14
for	383	387	395	396	612	792	14
the	398	387	411	396	612	792	14
embedded	414	387	461	396	612	792	14
figures	464	387	494	396	612	792	14
test.	497	387	516	396	612	792	14
Palo	519	387	539	396	612	792	14
Alto,	106	404	126	413	612	792	14
CA:	129	404	146	413	612	792	14
Consulting	148	404	196	413	612	792	14
Psychologists	199	404	260	413	612	792	14
Press.	262	404	291	413	612	792	14
Revista	71	724	96	733	612	792	14
Páginas	99	724	126	733	612	792	14
de	128	724	137	733	612	792	14
Educación.	139	724	177	733	612	792	14
Vol.	180	724	193	733	612	792	14
10,	196	724	207	733	612	792	14
Núm.	210	724	229	733	612	792	14
2	231	724	236	733	612	792	14
(2017)	238	724	262	733	612	792	14
ISSN:	265	724	286	733	612	792	14
1688-5287;	288	724	330	733	612	792	14
e-ISSN:	332	724	361	733	612	792	14
1688-7468	363	724	402	733	612	792	14
156	499	724	513	733	612	792	14
