L	71	97	78	115	454	646	1
as	78	100	90	115	454	646	1
trabajadoras	93	100	169	115	454	646	1
nómadas	172	100	221	115	454	646	1
C	71	117	78	134	454	646	1
ambios	78	119	116	134	454	646	1
productivos	118	119	185	134	454	646	1
y	188	119	194	134	454	646	1
sus	197	119	216	134	454	646	1
efectos	219	119	261	134	454	646	1
sobre	71	138	104	153	454	646	1
el	106	138	119	153	454	646	1
trabajo	122	138	166	153	454	646	1
femenino	169	138	221	153	454	646	1
Maria	240	162	266	177	454	646	1
Aparecida	268	162	315	177	454	646	1
de	317	162	329	177	454	646	1
Moraes	332	162	366	177	454	646	1
Silva	369	162	391	177	454	646	1
Resumen	71	199	108	211	454	646	1
Palabras	71	317	101	327	454	646	1
clave:	102	317	122	327	454	646	1
caña	124	317	140	327	454	646	1
de	142	317	150	327	454	646	1
azúcar/trabajo	152	317	201	327	454	646	1
femenino/etnia,	203	317	257	327	454	646	1
género	258	317	281	327	454	646	1
y	283	317	287	327	454	646	1
clase	289	317	307	327	454	646	1
/	307	317	310	327	454	646	1
Brasil.	310	317	331	327	454	646	1
Abstract	71	345	105	357	454	646	1
The	71	361	82	371	454	646	1
nomadics	84	361	116	371	454	646	1
female	118	361	141	371	454	646	1
working:	142	361	171	371	454	646	1
productive	172	361	208	371	454	646	1
changes	209	361	238	371	454	646	1
and	239	361	252	371	454	646	1
effects	254	361	277	371	454	646	1
on	279	361	287	371	454	646	1
the	289	361	299	371	454	646	1
feminine	301	361	330	371	454	646	1
work	332	361	348	371	454	646	1
Keywords:	71	467	107	477	454	646	1
sugarcane	108	467	143	477	454	646	1
/	144	467	147	477	454	646	1
female	147	467	170	477	454	646	1
work	172	467	188	477	454	646	1
/	188	467	191	477	454	646	1
ethnic,	192	467	215	477	454	646	1
gender	216	467	239	477	454	646	1
and	241	467	254	477	454	646	1
class	255	467	273	477	454	646	1
/	273	467	276	477	454	646	1
Brazil.	277	467	298	477	454	646	1
Maria	128	502	144	512	454	646	1
Aparecida	146	502	176	512	454	646	1
de	178	502	185	512	454	646	1
Moraes	187	502	209	512	454	646	1
Silva:	211	502	227	512	454	646	1
Profesora	229	503	257	512	454	646	1
del	258	503	267	512	454	646	1
Programa	269	503	297	512	454	646	1
de	299	503	306	512	454	646	1
Posgrado	308	503	335	512	454	646	1
en	337	503	344	512	454	646	1
Sociología	346	503	375	512	454	646	1
de	377	503	384	512	454	646	1
la	386	503	391	512	454	646	1
Universidade	128	512	166	521	454	646	1
Federal	167	512	189	521	454	646	1
de	190	512	197	521	454	646	1
São	199	512	209	521	454	646	1
Carlos	211	512	229	521	454	646	1
(	230	512	233	521	454	646	1
ufsc	233	513	246	521	454	646	1
ar),	246	512	257	521	454	646	1
Brasil.	258	512	276	521	454	646	1
Investigadora	278	512	317	521	454	646	1
del	319	512	328	521	454	646	1
Conselho	329	512	356	521	454	646	1
Nacional	357	512	382	521	454	646	1
de	384	512	391	521	454	646	1
Desenvolvimento	128	522	178	531	454	646	1
Científico	180	522	207	531	454	646	1
e	209	522	213	531	454	646	1
Tecnológico	214	522	249	531	454	646	1
(	250	522	253	531	454	646	1
cnp	253	523	263	530	454	646	1
q)	263	522	270	531	454	646	1
y	272	522	275	531	454	646	1
la	277	522	282	531	454	646	1
Coordenação	284	522	322	531	454	646	1
de	323	522	331	531	454	646	1
Aperfeiçoamento	332	522	382	531	454	646	1
de	384	522	391	531	454	646	1
Pessoal	128	532	150	540	454	646	1
de	152	532	159	540	454	646	1
Nível	160	532	175	540	454	646	1
Superior	176	532	201	540	454	646	1
(	202	532	205	540	454	646	1
capes	205	533	221	540	454	646	1
),	221	532	225	540	454	646	1
San	226	532	238	540	454	646	1
Pablo,	239	532	256	540	454	646	1
Brasil.	258	532	276	540	454	646	1
E-mail:	277	532	297	540	454	646	1
maria_moraes@terra.com.br	299	532	381	540	454	646	1
Recibido:	71	575	96	583	454	646	1
19	97	575	104	583	454	646	1
de	105	575	112	583	454	646	1
abril	114	575	126	583	454	646	1
de	127	575	134	583	454	646	1
2016.	135	575	151	583	454	646	1
Aprobado:	71	584	98	592	454	646	1
27	99	584	107	592	454	646	1
de	108	584	115	592	454	646	1
agosto	116	584	135	592	454	646	1
de	136	584	143	592	454	646	1
2016.	144	584	160	592	454	646	1
Revista	115	614	140	624	454	646	1
de	141	614	149	624	454	646	1
Ciencias	151	614	179	624	454	646	1
Sociales,	180	614	210	624	454	646	1
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	1
vol.	238	614	250	624	454	646	1
29,	251	614	262	624	454	646	1
n.º	264	614	273	624	454	646	1
39,	274	614	285	624	454	646	1
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	1
2016,	338	614	357	624	454	646	1
pp.	358	614	369	624	454	646	1
15‑34.	370	614	391	624	454	646	1
Introducción	62	137	113	149	454	646	2
La	62	154	73	166	454	646	2
caña	77	154	97	166	454	646	2
de	101	154	111	166	454	646	2
azúcar	114	154	142	166	454	646	2
es	146	154	155	166	454	646	2
un	159	154	169	166	454	646	2
producto	173	154	210	166	454	646	2
que	214	154	229	166	454	646	2
está	233	154	250	166	454	646	2
relacionado	254	154	303	166	454	646	2
con	307	154	322	166	454	646	2
la	326	154	333	166	454	646	2
historia	337	154	369	166	454	646	2
de	373	154	383	166	454	646	2
la	62	167	70	179	454	646	2
agricultura	74	167	119	179	454	646	2
brasileña,	123	167	163	179	454	646	2
desde	167	167	191	179	454	646	2
el	194	167	202	179	454	646	2
inicio	206	167	230	179	454	646	2
de	233	167	243	179	454	646	2
la	247	167	254	179	454	646	2
colonización	258	167	312	179	454	646	2
en	315	167	325	179	454	646	2
el	329	167	336	179	454	646	2
siglo	340	167	361	179	454	646	2
xvi	364	168	380	178	454	646	2
.	380	167	383	179	454	646	2
Durante	62	179	96	191	454	646	2
más	100	179	116	191	454	646	2
de	120	179	130	191	454	646	2
tres	133	179	148	191	454	646	2
siglos,	152	179	179	191	454	646	2
este	182	179	198	191	454	646	2
producto	202	179	239	191	454	646	2
fue	242	179	256	191	454	646	2
dominante	259	179	303	191	454	646	2
en	307	179	317	191	454	646	2
los	320	179	332	191	454	646	2
estados	336	179	367	191	454	646	2
del	370	179	383	191	454	646	2
nordeste,	62	192	101	204	454	646	2
sobre	104	192	126	204	454	646	2
todo	129	192	148	204	454	646	2
en	151	192	161	204	454	646	2
la	164	192	172	204	454	646	2
región	175	192	202	204	454	646	2
conocida	205	192	243	204	454	646	2
como	246	192	269	204	454	646	2
Zona	272	192	294	204	454	646	2
da	297	192	307	204	454	646	2
Mata,	310	192	334	204	454	646	2
próxima	337	192	372	204	454	646	2
al	375	192	383	204	454	646	2
litoral	62	205	87	216	454	646	2
y	91	205	96	216	454	646	2
más	99	205	116	216	454	646	2
húmeda.	119	205	155	216	454	646	2
Las	159	205	174	216	454	646	2
formas	177	205	206	216	454	646	2
de	209	205	219	216	454	646	2
trabajo	223	205	252	216	454	646	2
se	255	205	264	216	454	646	2
basaron	267	205	300	216	454	646	2
en	303	205	313	216	454	646	2
la	316	205	324	216	454	646	2
esclavitud	327	205	369	216	454	646	2
de	373	205	383	216	454	646	2
los	62	217	75	229	454	646	2
africanos/as	78	217	128	229	454	646	2
1	128	218	131	225	454	646	2
.	131	217	133	229	454	646	2
Las	136	217	152	229	454	646	2
esclavas,	155	217	192	229	454	646	2
por	195	217	209	229	454	646	2
lo	212	217	220	229	454	646	2
tanto,	223	217	247	229	454	646	2
ejercían	250	217	283	229	454	646	2
actividades	286	217	333	229	454	646	2
domésticas	336	217	383	229	454	646	2
en	62	230	72	242	454	646	2
las	75	230	86	242	454	646	2
casas	89	230	111	242	454	646	2
de	114	230	124	242	454	646	2
los	126	230	138	242	454	646	2
señores	141	230	172	242	454	646	2
y	175	230	180	242	454	646	2
también	183	230	216	242	454	646	2
en	219	230	229	242	454	646	2
las	231	230	243	242	454	646	2
plantaciones	246	230	298	242	454	646	2
de	301	230	311	242	454	646	2
caña	313	230	332	242	454	646	2
y	335	230	340	242	454	646	2
en	343	230	352	242	454	646	2
el	355	230	363	242	454	646	2
pro-	365	230	383	242	454	646	2
ceso	62	242	81	254	454	646	2
de	84	242	94	254	454	646	2
fabricación	96	242	143	254	454	646	2
del	146	242	159	254	454	646	2
azúcar.	162	242	191	254	454	646	2
Este	194	242	212	254	454	646	2
fue	215	242	228	254	454	646	2
el	231	242	238	254	454	646	2
producto	241	242	278	254	454	646	2
colonial	281	242	315	254	454	646	2
más	318	242	334	254	454	646	2
importante	337	242	383	254	454	646	2
durante	62	255	94	267	454	646	2
casi	96	255	112	267	454	646	2
tres	114	255	130	267	454	646	2
siglos.	132	255	159	267	454	646	2
Estos	161	255	184	267	454	646	2
primeros	186	255	223	267	454	646	2
siglos	225	255	250	267	454	646	2
corresponden	252	255	309	267	454	646	2
al	311	255	318	267	454	646	2
primer	320	255	348	267	454	646	2
período	351	255	383	267	454	646	2
de	62	268	72	279	454	646	2
la	75	268	82	279	454	646	2
inmovilización	85	268	148	279	454	646	2
de	151	268	160	279	454	646	2
la	163	268	171	279	454	646	2
fuerza	173	268	200	279	454	646	2
de	202	268	212	279	454	646	2
trabajo	215	268	244	279	454	646	2
en	246	268	256	279	454	646	2
los	259	268	271	279	454	646	2
ingenios.	274	268	312	279	454	646	2
En	82	285	94	296	454	646	2
la	96	285	104	296	454	646	2
época	106	285	131	296	454	646	2
de	133	285	143	296	454	646	2
la	146	285	154	296	454	646	2
esclavitud,	156	285	201	296	454	646	2
los	204	285	216	296	454	646	2
hombres	218	285	254	296	454	646	2
cortaban	257	285	293	296	454	646	2
la	296	285	303	296	454	646	2
caña	306	285	325	296	454	646	2
y	328	285	333	296	454	646	2
las	335	285	347	296	454	646	2
mujeres	349	285	383	296	454	646	2
ataban	62	297	90	309	454	646	2
los	93	297	105	309	454	646	2
manojos.	109	297	147	309	454	646	2
La	150	297	161	309	454	646	2
tarea	165	297	185	309	454	646	2
impuesta	189	297	226	309	454	646	2
era	230	297	243	309	454	646	2
de	246	297	256	309	454	646	2
350	259	297	275	309	454	646	2
manojos	278	297	314	309	454	646	2
al	317	297	325	309	454	646	2
día	328	297	341	309	454	646	2
(Antonil,	344	297	383	309	454	646	2
1982,	62	310	86	321	454	646	2
p.	89	310	97	321	454	646	2
106).	100	310	122	321	454	646	2
Las	125	310	141	321	454	646	2
mujeres	144	310	177	321	454	646	2
también	180	310	214	321	454	646	2
eran	217	310	236	321	454	646	2
destinadas	239	310	282	321	454	646	2
a	286	310	290	321	454	646	2
la	294	310	301	321	454	646	2
tarea	304	310	325	321	454	646	2
peligrosa	328	310	367	321	454	646	2
del	370	310	383	321	454	646	2
molido.	62	322	95	334	454	646	2
El	97	322	107	334	454	646	2
cansancio	109	322	150	334	454	646	2
y	153	322	158	334	454	646	2
el	161	322	168	334	454	646	2
sueño	171	322	195	334	454	646	2
podían	198	322	226	334	454	646	2
causarles	229	322	267	334	454	646	2
accidentes,	270	322	316	334	454	646	2
ocasionándoles	319	322	383	334	454	646	2
la	62	335	70	347	454	646	2
pérdida	72	335	104	347	454	646	2
de	106	335	116	347	454	646	2
manos,	118	335	148	347	454	646	2
brazos,	150	335	180	347	454	646	2
e	182	335	187	347	454	646	2
incluso	189	335	220	347	454	646	2
la	222	335	229	347	454	646	2
muerte.	231	335	263	347	454	646	2
Un	265	335	278	347	454	646	2
total	280	335	299	347	454	646	2
de	301	335	311	347	454	646	2
ocho	313	335	334	347	454	646	2
esclavas	336	335	371	347	454	646	2
en	373	335	383	347	454	646	2
cada	62	348	82	359	454	646	2
ingenio	84	348	116	359	454	646	2
trabajaba	118	348	157	359	454	646	2
día	159	348	172	359	454	646	2
y	175	348	180	359	454	646	2
noche	182	348	207	359	454	646	2
en	210	348	220	359	454	646	2
esta	222	348	239	359	454	646	2
actividad	241	348	280	359	454	646	2
(Antonil,	282	348	320	359	454	646	2
p.	323	348	331	359	454	646	2
112).	333	348	355	359	454	646	2
Había	358	348	383	359	454	646	2
también	62	360	96	372	454	646	2
esclavas	99	360	134	372	454	646	2
en	137	360	147	372	454	646	2
tareas	150	360	174	372	454	646	2
calificadas	177	360	222	372	454	646	2
como	225	360	248	372	454	646	2
la	251	360	259	372	454	646	2
purificación	262	360	312	372	454	646	2
(acto	315	360	336	372	454	646	2
de	339	360	349	372	454	646	2
purgar)	352	360	383	372	454	646	2
del	62	373	75	384	454	646	2
azúcar.	77	373	107	384	454	646	2
Ellas	109	373	130	384	454	646	2
contaban	132	373	170	384	454	646	2
con	172	373	187	384	454	646	2
la	189	373	197	384	454	646	2
experiencia	199	373	247	384	454	646	2
laboral	249	373	279	384	454	646	2
y	281	373	286	384	454	646	2
eran	288	373	306	384	454	646	2
llamadas	308	373	346	384	454	646	2
“madres	348	373	383	384	454	646	2
del	62	385	75	397	454	646	2
balcón”,	78	385	114	397	454	646	2
que	117	385	132	397	454	646	2
era	135	385	148	397	454	646	2
el	151	385	158	397	454	646	2
lugar	161	385	183	397	454	646	2
en	186	385	196	397	454	646	2
el	199	385	206	397	454	646	2
que	209	385	224	397	454	646	2
se	228	385	236	397	454	646	2
quitaban	239	385	275	397	454	646	2
las	279	385	290	397	454	646	2
impurezas	293	385	336	397	454	646	2
del	339	385	352	397	454	646	2
azúcar	355	385	383	397	454	646	2
moreno	62	398	94	410	454	646	2
(p.	97	398	108	410	454	646	2
129).	111	398	133	410	454	646	2
El	82	415	92	427	454	646	2
segundo	95	415	130	427	454	646	2
período	133	415	165	427	454	646	2
de	168	415	178	427	454	646	2
inmovilización	181	415	244	427	454	646	2
de	247	415	257	427	454	646	2
la	260	415	268	427	454	646	2
fuerza	271	415	297	427	454	646	2
de	300	415	310	427	454	646	2
trabajo,	314	415	345	427	454	646	2
con	349	415	364	427	454	646	2
res-	367	415	383	427	454	646	2
pecto	62	427	85	439	454	646	2
a	88	427	92	439	454	646	2
la	95	427	103	439	454	646	2
producción	105	427	152	439	454	646	2
agrícola,	155	427	192	439	454	646	2
se	194	427	203	439	454	646	2
produjo	206	427	238	439	454	646	2
después	241	427	274	439	454	646	2
de	277	427	287	439	454	646	2
la	289	427	297	439	454	646	2
independencia	300	427	360	439	454	646	2
polí-	363	427	383	439	454	646	2
tica	62	440	78	452	454	646	2
del	80	440	93	452	454	646	2
país	95	440	112	452	454	646	2
(1822).	115	440	146	452	454	646	2
Es	148	440	159	452	454	646	2
denominado	161	440	213	452	454	646	2
período	216	440	248	452	454	646	2
del	250	440	263	452	454	646	2
colonato,	266	440	304	452	454	646	2
y	307	440	312	452	454	646	2
tuvo	315	440	333	452	454	646	2
lugar	336	440	357	452	454	646	2
sobre	360	440	383	452	454	646	2
todo	62	453	81	464	454	646	2
en	84	453	94	464	454	646	2
el	97	453	104	464	454	646	2
estado	107	453	134	464	454	646	2
de	137	453	147	464	454	646	2
San	150	453	166	464	454	646	2
Pablo,	169	453	195	464	454	646	2
a	198	453	203	464	454	646	2
partir	205	453	228	464	454	646	2
de	231	453	241	464	454	646	2
fines	244	453	264	464	454	646	2
del	267	453	280	464	454	646	2
siglo	283	453	303	464	454	646	2
xix	306	454	322	464	454	646	2
2	322	453	325	460	454	646	2
.	325	453	328	464	454	646	2
Era	331	453	345	464	454	646	2
el	348	453	356	464	454	646	2
inicio	359	453	383	464	454	646	2
de	62	465	72	477	454	646	2
las	75	465	87	477	454	646	2
plantaciones	90	465	142	477	454	646	2
de	145	465	155	477	454	646	2
café,	158	465	178	477	454	646	2
y	180	465	186	477	454	646	2
la	189	465	196	477	454	646	2
organización	199	465	253	477	454	646	2
de	256	465	266	477	454	646	2
la	268	465	276	477	454	646	2
fuerza	279	465	305	477	454	646	2
del	308	465	321	477	454	646	2
trabajo	323	465	353	477	454	646	2
estuvo	355	465	383	477	454	646	2
basada	62	478	91	490	454	646	2
en	95	478	105	490	454	646	2
el	109	478	117	490	454	646	2
trabajo	121	478	150	490	454	646	2
familiar	154	478	187	490	454	646	2
de	191	478	201	490	454	646	2
inmigrantes	205	478	254	490	454	646	2
venidos	259	478	291	490	454	646	2
sobre	295	478	318	490	454	646	2
todo	322	478	341	490	454	646	2
de	345	478	354	490	454	646	2
Italia,	359	478	383	490	454	646	2
España,	62	490	95	502	454	646	2
Alemana	98	490	136	502	454	646	2
y,	140	490	147	502	454	646	2
más	151	490	168	502	454	646	2
tarde,	172	490	195	502	454	646	2
de	199	490	209	502	454	646	2
Japón.	213	490	240	502	454	646	2
Los	244	490	260	502	454	646	2
esclavos,	263	490	301	502	454	646	2
aunque	305	490	335	502	454	646	2
trabajaban	339	490	383	502	454	646	2
en	62	503	72	515	454	646	2
las	76	503	87	515	454	646	2
haciendas	91	503	132	515	454	646	2
cafetaleras,	135	503	183	515	454	646	2
fueron	186	503	214	515	454	646	2
progresivamente	217	503	286	515	454	646	2
sustituidos	290	503	335	515	454	646	2
por	338	503	352	515	454	646	2
los	355	503	368	515	454	646	2
in-	371	503	383	515	454	646	2
1	62	537	66	546	454	646	2
Por	82	537	93	546	454	646	2
medio	97	537	117	546	454	646	2
del	120	537	130	546	454	646	2
tráfico	133	537	154	546	454	646	2
de	157	537	164	546	454	646	2
esclavos,	168	537	197	546	454	646	2
5,5	200	537	210	546	454	646	2
millones	213	537	241	546	454	646	2
de	244	537	252	546	454	646	2
ellos	255	537	270	546	454	646	2
se	274	537	280	546	454	646	2
destinaron	284	537	317	546	454	646	2
a	320	537	324	546	454	646	2
Brasil.	327	537	348	546	454	646	2
Del	352	537	363	546	454	646	2
total,	366	537	383	546	454	646	2
660.000	82	547	108	556	454	646	2
murieron	110	547	140	556	454	646	2
en	142	547	149	556	454	646	2
los	152	547	161	556	454	646	2
barcos	163	547	184	556	454	646	2
negreros.	186	547	215	556	454	646	2
La	218	547	226	556	454	646	2
esclavitud	228	547	260	556	454	646	2
existió	263	547	284	556	454	646	2
desde	286	547	304	556	454	646	2
el	306	547	312	556	454	646	2
año	314	547	326	556	454	646	2
1530	328	547	344	556	454	646	2
hasta	346	547	363	556	454	646	2
1888.	365	547	383	556	454	646	2
Ver:	82	556	96	565	454	646	2
<http://noticias.uol.com.br/cotidiano/ultimas-noticias/2015/04/13/perto-do-fim-da-escra-	99	556	383	565	454	646	2
vidao-60-dos-negros-trazidos-ao-pais-eram-criancas.htm>.	82	566	271	575	454	646	2
2	62	578	66	587	454	646	2
Antes	82	578	101	587	454	646	2
de	103	578	111	587	454	646	2
la	113	578	119	587	454	646	2
abolición	121	578	150	587	454	646	2
de	153	578	160	587	454	646	2
la	162	578	168	587	454	646	2
esclavitud,	170	578	205	587	454	646	2
llegaron	207	578	233	587	454	646	2
las	235	578	244	587	454	646	2
primeras	246	578	274	587	454	646	2
familias	276	578	302	587	454	646	2
de	304	578	312	587	454	646	2
inmigrantes	314	578	352	587	454	646	2
europeos	354	578	383	587	454	646	2
para	82	588	96	597	454	646	2
el	98	588	104	597	454	646	2
trabajo	106	588	128	597	454	646	2
en	130	588	138	597	454	646	2
las	140	588	148	597	454	646	2
haciendas	150	588	182	597	454	646	2
de	184	588	191	597	454	646	2
café	193	588	207	597	454	646	2
en	209	588	216	597	454	646	2
San	218	588	230	597	454	646	2
Pablo.	232	588	252	597	454	646	2
Revista	62	614	87	624	454	646	2
de	89	614	97	624	454	646	2
Ciencias	99	614	126	624	454	646	2
Sociales,	128	614	158	624	454	646	2
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	2
vol.	186	614	197	624	454	646	2
29,	199	614	210	624	454	646	2
n.º	211	614	220	624	454	646	2
39,	222	614	233	624	454	646	2
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	2
2016,	286	614	304	624	454	646	2
pp.	306	614	316	624	454	646	2
15‑34.	318	614	339	624	454	646	2
L	71	26	75	37	454	646	3
as	75	28	82	36	454	646	3
trabajadoras	83	28	126	36	454	646	3
nómadas	128	28	155	36	454	646	3
17	383	27	391	37	454	646	3
migrantes	71	61	112	73	454	646	3
blancos.	115	61	150	73	454	646	3
Es	153	61	164	73	454	646	3
importante	167	61	213	73	454	646	3
señalar	216	61	245	73	454	646	3
que,	249	61	266	73	454	646	3
para	270	61	288	73	454	646	3
los	291	61	303	73	454	646	3
capitales	306	61	343	73	454	646	3
empleados	346	61	391	73	454	646	3
en	71	74	81	85	454	646	3
la	83	74	91	85	454	646	3
producción	94	74	141	85	454	646	3
de	144	74	154	85	454	646	3
café,	156	74	176	85	454	646	3
el	179	74	187	85	454	646	3
trabajo	189	74	219	85	454	646	3
familiar	221	74	254	85	454	646	3
de	257	74	267	85	454	646	3
los	270	74	282	85	454	646	3
colonos	285	74	317	85	454	646	3
era	320	74	333	85	454	646	3
una	336	74	351	85	454	646	3
forma	354	74	379	85	454	646	3
de	381	74	391	85	454	646	3
aumentar	71	86	110	98	454	646	3
las	112	86	124	98	454	646	3
ganancias,	126	86	170	98	454	646	3
porque	173	86	202	98	454	646	3
el	204	86	212	98	454	646	3
trabajo	214	86	243	98	454	646	3
de	246	86	255	98	454	646	3
las	258	86	270	98	454	646	3
mujeres	272	86	305	98	454	646	3
y	307	86	313	98	454	646	3
niños	315	86	338	98	454	646	3
no	340	86	351	98	454	646	3
era	353	86	366	98	454	646	3
pago.	368	86	391	98	454	646	3
Nuestras	91	103	127	115	454	646	3
investigaciones	131	103	195	115	454	646	3
muestran	199	103	238	115	454	646	3
que,	242	103	259	115	454	646	3
incluso	263	103	294	115	454	646	3
en	297	103	307	115	454	646	3
el	311	103	319	115	454	646	3
período	323	103	355	115	454	646	3
anterior	358	103	391	115	454	646	3
a	71	116	76	128	454	646	3
la	79	116	87	128	454	646	3
creación	91	116	127	128	454	646	3
de	130	116	140	128	454	646	3
grandes	144	116	177	128	454	646	3
plantaciones	181	116	233	128	454	646	3
e	237	116	242	128	454	646	3
ingenios	246	116	281	128	454	646	3
(usinas),	285	116	321	128	454	646	3
hasta	325	116	347	128	454	646	3
la	351	116	358	128	454	646	3
década	362	116	391	128	454	646	3
del	71	128	84	140	454	646	3
cincuenta,	87	128	130	140	454	646	3
del	133	128	146	140	454	646	3
siglo	149	128	169	140	454	646	3
xx	173	130	185	140	454	646	3
,	185	128	188	140	454	646	3
las	191	128	203	140	454	646	3
mujeres	206	128	239	140	454	646	3
desempeñaron	242	128	303	140	454	646	3
muchas	306	128	338	140	454	646	3
actividades,	342	128	391	140	454	646	3
sobre	71	141	94	153	454	646	3
todo	96	141	115	153	454	646	3
en	117	141	127	153	454	646	3
época	129	141	154	153	454	646	3
de	156	141	166	153	454	646	3
cosecha.	169	141	205	153	454	646	3
Hasta	207	141	231	153	454	646	3
entonces,	233	141	273	153	454	646	3
en	275	141	285	153	454	646	3
el	288	141	295	153	454	646	3
estado	298	141	324	153	454	646	3
de	327	141	337	153	454	646	3
San	339	141	355	153	454	646	3
Pablo	357	141	381	153	454	646	3
la	384	141	391	153	454	646	3
mayoría	71	154	105	165	454	646	3
de	108	154	118	165	454	646	3
los	120	154	132	165	454	646	3
trabajadores	135	154	186	165	454	646	3
rurales	188	154	217	165	454	646	3
vivía	219	154	240	165	454	646	3
en	242	154	252	165	454	646	3
el	255	154	262	165	454	646	3
campo	264	154	292	165	454	646	3
—como	295	154	329	165	454	646	3
en	331	154	341	165	454	646	3
otras	343	154	364	165	454	646	3
partes	366	154	391	165	454	646	3
del	71	166	84	178	454	646	3
país—,	87	166	117	178	454	646	3
incluyendo	119	166	166	178	454	646	3
a	169	166	174	178	454	646	3
aquellos	176	166	211	178	454	646	3
que	214	166	229	178	454	646	3
se	232	166	241	178	454	646	3
dedicaban	244	166	286	178	454	646	3
a	289	166	294	178	454	646	3
trabajar	297	166	329	178	454	646	3
en	332	166	342	178	454	646	3
la	344	166	352	178	454	646	3
caña.	355	166	377	178	454	646	3
En	379	166	391	178	454	646	3
investigaciones	71	179	135	191	454	646	3
recientes	137	179	175	191	454	646	3
sobre	177	179	200	191	454	646	3
la	202	179	210	191	454	646	3
memoria	212	179	250	191	454	646	3
de	252	179	262	191	454	646	3
las	264	179	276	191	454	646	3
mujeres	279	179	312	191	454	646	3
rurales,	314	179	345	191	454	646	3
vimos	348	179	374	191	454	646	3
que	376	179	391	191	454	646	3
las	71	191	83	203	454	646	3
actividades	85	191	132	203	454	646	3
en	134	191	144	203	454	646	3
la	146	191	154	203	454	646	3
caña	156	191	175	203	454	646	3
de	178	191	188	203	454	646	3
azúcar	190	191	217	203	454	646	3
se	220	191	228	203	454	646	3
basaron	231	191	263	203	454	646	3
en	266	191	276	203	454	646	3
el	278	191	286	203	454	646	3
trabajo	288	191	317	203	454	646	3
familiar.	319	191	355	203	454	646	3
Las	357	191	372	203	454	646	3
mu-	374	191	391	203	454	646	3
jeres	71	204	91	216	454	646	3
participaban	94	204	146	216	454	646	3
en	149	204	159	216	454	646	3
diversas	163	204	197	216	454	646	3
tareas,	200	204	227	216	454	646	3
en	231	204	241	216	454	646	3
particular	244	204	284	216	454	646	3
durante	288	204	319	216	454	646	3
la	323	204	330	216	454	646	3
temporada	334	204	378	216	454	646	3
de	381	204	391	216	454	646	3
cosecha.	71	217	107	228	454	646	3
Hasta	109	217	133	228	454	646	3
este	136	217	152	228	454	646	3
período,	155	217	190	228	454	646	3
predominaba	193	217	247	228	454	646	3
el	250	217	258	228	454	646	3
sistema	260	217	292	228	454	646	3
de	295	217	305	228	454	646	3
manojos,	307	217	346	228	454	646	3
por	348	217	362	228	454	646	3
medio	365	217	391	228	454	646	3
de	71	229	81	241	454	646	3
los	83	229	95	241	454	646	3
cuales	98	229	124	241	454	646	3
se	126	229	135	241	454	646	3
establecía	137	229	178	241	454	646	3
una	181	229	196	241	454	646	3
división	198	229	232	241	454	646	3
del	234	229	247	241	454	646	3
trabajo	249	229	278	241	454	646	3
familiar	281	229	314	241	454	646	3
bien	316	229	334	241	454	646	3
definida.	336	229	373	241	454	646	3
Los	375	229	391	241	454	646	3
hombres	71	242	107	254	454	646	3
y	110	242	115	254	454	646	3
mujeres	118	242	151	254	454	646	3
cosechaban	154	242	203	254	454	646	3
la	205	242	213	254	454	646	3
caña	216	242	235	254	454	646	3
y	238	242	243	254	454	646	3
los	246	242	258	254	454	646	3
niños	261	242	284	254	454	646	3
hacían	287	242	314	254	454	646	3
los	317	242	329	254	454	646	3
manojos	332	242	368	254	454	646	3
y	371	242	376	254	454	646	3
los	379	242	391	254	454	646	3
enlazaban	71	254	113	266	454	646	3
con	115	254	131	266	454	646	3
la	133	254	141	266	454	646	3
paja	143	254	161	266	454	646	3
de	163	254	173	266	454	646	3
la	176	254	183	266	454	646	3
misma	186	254	214	266	454	646	3
caña.	216	254	238	266	454	646	3
No	241	254	254	266	454	646	3
disponían	256	254	297	266	454	646	3
de	299	254	309	266	454	646	3
otro	312	254	329	266	454	646	3
tiempo	331	254	360	266	454	646	3
que	363	254	378	266	454	646	3
no	381	254	391	266	454	646	3
fuera	71	267	92	279	454	646	3
el	96	267	104	279	454	646	3
tiempo	107	267	136	279	454	646	3
del	140	267	153	279	454	646	3
trabajo,	156	267	188	279	454	646	3
ya	191	267	201	279	454	646	3
que	205	267	220	279	454	646	3
no	223	267	234	279	454	646	3
tenían	237	267	263	279	454	646	3
derecho	267	267	300	279	454	646	3
a	303	267	308	279	454	646	3
las	311	267	323	279	454	646	3
vacaciones	327	267	372	279	454	646	3
y,	376	267	383	279	454	646	3
a	387	267	391	279	454	646	3
menudo,	71	280	107	291	454	646	3
trabajaban	110	280	154	291	454	646	3
los	156	280	169	291	454	646	3
domingos	171	280	213	291	454	646	3
y	215	280	220	291	454	646	3
los	223	280	235	291	454	646	3
días	238	280	255	291	454	646	3
festivos.	258	280	292	291	454	646	3
Todo	91	296	112	308	454	646	3
dependía	115	296	153	308	454	646	3
de	156	296	165	308	454	646	3
las	168	296	180	308	454	646	3
órdenes	183	296	215	308	454	646	3
de	218	296	228	308	454	646	3
los	231	296	243	308	454	646	3
jefes	246	296	266	308	454	646	3
y	268	296	274	308	454	646	3
de	276	296	286	308	454	646	3
las	289	296	301	308	454	646	3
cuotas	304	296	330	308	454	646	3
de	333	296	343	308	454	646	3
azúcar	346	296	373	308	454	646	3
que	376	296	391	308	454	646	3
se	71	309	80	321	454	646	3
debían	83	309	111	321	454	646	3
enviar	115	309	141	321	454	646	3
a	145	309	149	321	454	646	3
la	153	309	160	321	454	646	3
planta.	164	309	192	321	454	646	3
Por	196	309	211	321	454	646	3
lo	214	309	223	321	454	646	3
tanto,	226	309	250	321	454	646	3
durante	254	309	285	321	454	646	3
la	289	309	296	321	454	646	3
cosecha	300	309	333	321	454	646	3
no	337	309	348	321	454	646	3
tenían	351	309	377	321	454	646	3
un	381	309	391	321	454	646	3
tiempo	71	322	100	333	454	646	3
determinado	104	322	156	333	454	646	3
para	160	322	178	333	454	646	3
la	181	322	189	333	454	646	3
jornada	193	322	224	333	454	646	3
de	228	322	238	333	454	646	3
trabajo,	241	322	273	333	454	646	3
que	277	322	292	333	454	646	3
se	295	322	304	333	454	646	3
prolongaba	308	322	355	333	454	646	3
hasta	358	322	380	333	454	646	3
la	384	322	391	333	454	646	3
noche,	71	334	99	346	454	646	3
especialmente	103	334	162	346	454	646	3
para	166	334	184	346	454	646	3
los	189	334	201	346	454	646	3
carreteros	205	334	246	346	454	646	3
—quienes	250	334	293	346	454	646	3
conducían	297	334	340	346	454	646	3
carretas	344	334	377	346	454	646	3
de	381	334	391	346	454	646	3
bueyes—	71	347	110	359	454	646	3
y	113	347	118	359	454	646	3
los	121	347	133	359	454	646	3
ferrocarrileros.	136	347	198	359	454	646	3
La	91	364	102	375	454	646	3
caña	105	364	125	375	454	646	3
era	128	364	141	375	454	646	3
cortada,	144	364	178	375	454	646	3
echada	182	364	211	375	454	646	3
al	214	364	222	375	454	646	3
suelo,	225	364	250	375	454	646	3
atada	254	364	276	375	454	646	3
en	279	364	289	375	454	646	3
número	293	364	325	375	454	646	3
de	328	364	338	375	454	646	3
diez	342	364	359	375	454	646	3
o	363	364	368	375	454	646	3
más,	372	364	391	375	454	646	3
en	71	376	81	388	454	646	3
forma	84	376	109	388	454	646	3
de	111	376	121	388	454	646	3
manojo	124	376	155	388	454	646	3
con	158	376	173	388	454	646	3
la	176	376	184	388	454	646	3
propia	186	376	213	388	454	646	3
palma,	216	376	244	388	454	646	3
que	247	376	262	388	454	646	3
es	265	376	274	388	454	646	3
la	276	376	284	388	454	646	3
punta	287	376	310	388	454	646	3
de	313	376	323	388	454	646	3
la	325	376	333	388	454	646	3
caña.	336	376	358	388	454	646	3
En	360	376	372	388	454	646	3
esta	375	376	391	388	454	646	3
operación,	71	389	115	401	454	646	3
participaba	118	389	165	401	454	646	3
toda	168	389	186	401	454	646	3
la	189	389	197	401	454	646	3
familia	200	389	229	401	454	646	3
de	232	389	242	401	454	646	3
los	245	389	258	401	454	646	3
trabajadores.	261	389	315	401	454	646	3
Los	318	389	334	401	454	646	3
niños	337	389	360	401	454	646	3
peque-	363	389	391	401	454	646	3
ños	71	402	85	413	454	646	3
ataban	88	402	115	413	454	646	3
la	118	402	125	413	454	646	3
caña,	128	402	150	413	454	646	3
una	152	402	167	413	454	646	3
actividad	169	402	208	413	454	646	3
considerada	210	402	260	413	454	646	3
leve.	263	402	282	413	454	646	3
Los	285	402	301	413	454	646	3
hombres	303	402	339	413	454	646	3
llevaban	341	402	377	413	454	646	3
los	379	402	391	413	454	646	3
paquetes	71	414	108	426	454	646	3
a	111	414	116	426	454	646	3
las	119	414	131	426	454	646	3
carretas	135	414	167	426	454	646	3
de	171	414	181	426	454	646	3
bueyes	184	414	213	426	454	646	3
y	217	414	222	426	454	646	3
luego	225	414	249	426	454	646	3
transportaban	252	414	309	426	454	646	3
la	313	414	320	426	454	646	3
mercancía	324	414	367	426	454	646	3
a	371	414	375	426	454	646	3
los	379	414	391	426	454	646	3
vagones,	71	427	108	438	454	646	3
que	110	427	125	438	454	646	3
tenían	128	427	154	438	454	646	3
cajones	156	427	188	438	454	646	3
para	190	427	209	438	454	646	3
el	211	427	219	438	454	646	3
almacenamiento	221	427	290	438	454	646	3
de	293	427	303	438	454	646	3
la	305	427	313	438	454	646	3
caña.	316	427	337	438	454	646	3
Cuando	91	444	124	455	454	646	3
se	126	444	135	455	454	646	3
llenaban	138	444	174	455	454	646	3
todos	177	444	200	455	454	646	3
los	203	444	215	455	454	646	3
cajones,	218	444	252	455	454	646	3
la	255	444	263	455	454	646	3
carga	265	444	288	455	454	646	3
era	291	444	304	455	454	646	3
transportada	306	444	359	455	454	646	3
por	362	444	376	455	454	646	3
los	379	444	391	455	454	646	3
ferrocarriles,	71	456	126	468	454	646	3
que	130	456	145	468	454	646	3
atravesaban	149	456	199	468	454	646	3
los	203	456	216	468	454	646	3
campos	220	456	252	468	454	646	3
de	256	456	266	468	454	646	3
caña	270	456	289	468	454	646	3
hasta	293	456	315	468	454	646	3
los	319	456	332	468	454	646	3
ingenios.	335	456	374	468	454	646	3
No	378	456	391	468	454	646	3
existían	71	469	104	480	454	646	3
depósitos,	108	469	151	480	454	646	3
porque	155	469	185	480	454	646	3
toda	189	469	207	480	454	646	3
la	211	469	219	480	454	646	3
caña	223	469	242	480	454	646	3
era	246	469	259	480	454	646	3
molida	263	469	293	480	454	646	3
inmediatamente.	297	469	368	480	454	646	3
Esto	372	469	391	480	454	646	3
imponía	71	481	106	493	454	646	3
un	109	481	120	493	454	646	3
ritmo	123	481	146	493	454	646	3
rápido	149	481	176	493	454	646	3
y	179	481	184	493	454	646	3
continuo	187	481	225	493	454	646	3
para	228	481	246	493	454	646	3
cortar,	249	481	277	493	454	646	3
ya	280	481	290	493	454	646	3
que,	293	481	311	493	454	646	3
después	314	481	348	493	454	646	3
del	351	481	364	493	454	646	3
inicio	367	481	391	493	454	646	3
del	71	494	84	506	454	646	3
funcionamiento,	88	494	158	506	454	646	3
la	162	494	170	506	454	646	3
planta	174	494	200	506	454	646	3
no	204	494	215	506	454	646	3
podía	219	494	243	506	454	646	3
parar.	247	494	271	506	454	646	3
De	275	494	287	506	454	646	3
lo	291	494	299	506	454	646	3
contrario,	304	494	345	506	454	646	3
se	349	494	358	506	454	646	3
podían	362	494	391	506	454	646	3
ocasionar	71	507	112	518	454	646	3
riesgos	116	507	146	518	454	646	3
incalculables	151	507	207	518	454	646	3
en	211	507	221	518	454	646	3
las	225	507	237	518	454	646	3
diversas	241	507	276	518	454	646	3
etapas	280	507	307	518	454	646	3
del	311	507	324	518	454	646	3
proceso	328	507	361	518	454	646	3
de	365	507	375	518	454	646	3
fa-	379	507	391	518	454	646	3
bricación	71	519	111	531	454	646	3
del	114	519	127	531	454	646	3
azúcar	131	519	159	531	454	646	3
y	163	519	168	531	454	646	3
el	171	519	179	531	454	646	3
alcohol.	183	519	217	531	454	646	3
En	221	519	232	531	454	646	3
esta	236	519	253	531	454	646	3
operación,	256	519	301	531	454	646	3
también	305	519	339	531	454	646	3
estaban	343	519	375	531	454	646	3
los	379	519	391	531	454	646	3
engranadores,	71	532	131	543	454	646	3
que	133	532	149	543	454	646	3
eran	151	532	170	543	454	646	3
quienes	172	532	205	543	454	646	3
enganchaban	207	532	263	543	454	646	3
los	266	532	278	543	454	646	3
bueyes	281	532	310	543	454	646	3
a	313	532	317	543	454	646	3
las	320	532	332	543	454	646	3
carretas.	334	532	370	543	454	646	3
Más	373	532	391	543	454	646	3
tarde,	71	544	95	556	454	646	3
cuando	98	544	129	556	454	646	3
se	131	544	140	556	454	646	3
comenzaron	143	544	195	556	454	646	3
a	198	544	202	556	454	646	3
utilizar	205	544	236	556	454	646	3
tractores,	238	544	278	556	454	646	3
los	281	544	293	556	454	646	3
manojos	296	544	332	556	454	646	3
eran	335	544	353	556	454	646	3
llevados	356	544	391	556	454	646	3
por	71	557	85	569	454	646	3
los	89	557	102	569	454	646	3
hombres	106	557	143	569	454	646	3
y	147	557	153	569	454	646	3
depositados	157	557	208	569	454	646	3
en	212	557	222	569	454	646	3
las	226	557	238	569	454	646	3
carretas	243	557	276	569	454	646	3
de	280	557	290	569	454	646	3
bueyes,	295	557	327	569	454	646	3
que	331	557	346	569	454	646	3
luego	351	557	374	569	454	646	3
los	379	557	391	569	454	646	3
transportaban	71	570	129	581	454	646	3
a	133	570	137	581	454	646	3
un	141	570	152	581	454	646	3
punto	155	570	179	581	454	646	3
donde	183	570	209	581	454	646	3
estaban	212	570	245	581	454	646	3
los	248	570	260	581	454	646	3
tractores.	264	570	304	581	454	646	3
A	307	570	314	581	454	646	3
continuación,	318	570	376	581	454	646	3
las	379	570	391	581	454	646	3
carretas	71	582	104	594	454	646	3
de	107	582	117	594	454	646	3
bueyes	119	582	148	594	454	646	3
eran	151	582	169	594	454	646	3
enganchadas	172	582	226	594	454	646	3
a	229	582	233	594	454	646	3
los	236	582	248	594	454	646	3
tractores,	250	582	290	594	454	646	3
que	293	582	308	594	454	646	3
los	310	582	323	594	454	646	3
conducían	325	582	369	594	454	646	3
a	372	582	376	594	454	646	3
los	379	582	391	594	454	646	3
Revista	115	614	140	624	454	646	3
de	141	614	149	624	454	646	3
Ciencias	151	614	179	624	454	646	3
Sociales,	180	614	210	624	454	646	3
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	3
vol.	238	614	250	624	454	646	3
29,	251	614	262	624	454	646	3
n.º	264	614	273	624	454	646	3
39,	274	614	285	624	454	646	3
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	3
2016,	338	614	357	624	454	646	3
pp.	358	614	369	624	454	646	3
15‑34.	370	614	391	624	454	646	3
18M	62	27	287	37	454	646	4
aria	287	28	299	36	454	646	4
A	301	26	305	37	454	646	4
parecida	305	28	331	36	454	646	4
de	333	28	341	36	454	646	4
M	342	26	348	37	454	646	4
oraes	348	28	366	36	454	646	4
S	368	26	372	37	454	646	4
ilva	372	28	383	36	454	646	4
vagones.	62	61	100	73	454	646	4
Por	102	61	117	73	454	646	4
lo	120	61	128	73	454	646	4
tanto,	131	61	155	73	454	646	4
la	158	61	165	73	454	646	4
mayoría	168	61	203	73	454	646	4
de	205	61	216	73	454	646	4
las	218	61	230	73	454	646	4
operaciones	233	61	284	73	454	646	4
se	286	61	295	73	454	646	4
realizaban	298	61	342	73	454	646	4
de	345	61	355	73	454	646	4
forma	357	61	383	73	454	646	4
manual.	62	74	97	85	454	646	4
A	99	74	107	85	454	646	4
pesar	111	74	133	85	454	646	4
de	137	74	147	85	454	646	4
la	150	74	158	85	454	646	4
importancia	161	74	213	85	454	646	4
del	216	74	229	85	454	646	4
trabajo	233	74	262	85	454	646	4
de	266	74	276	85	454	646	4
las	279	74	291	85	454	646	4
mujeres,	295	74	331	85	454	646	4
este	335	74	351	85	454	646	4
fue	355	74	369	85	454	646	4
un	372	74	383	85	454	646	4
trabajo	62	86	92	98	454	646	4
invisible,	95	86	134	98	454	646	4
ya	137	86	147	98	454	646	4
que	150	86	166	98	454	646	4
fueron	169	86	197	98	454	646	4
consideradas	200	86	255	98	454	646	4
dependientes	258	86	314	98	454	646	4
de	317	86	327	98	454	646	4
los	330	86	342	98	454	646	4
titulares,	345	86	383	98	454	646	4
es	62	99	71	111	454	646	4
decir	74	99	96	111	454	646	4
los	99	99	111	111	454	646	4
que	115	99	130	111	454	646	4
tenían	133	99	159	111	454	646	4
el	163	99	170	111	454	646	4
registro	173	99	206	111	454	646	4
formal	209	99	238	111	454	646	4
de	241	99	251	111	454	646	4
trabajo,	254	99	287	111	454	646	4
por	290	99	304	111	454	646	4
lo	307	99	316	111	454	646	4
general	319	99	350	111	454	646	4
los	353	99	366	111	454	646	4
pa-	369	99	383	111	454	646	4
dres	62	112	80	123	454	646	4
o	83	112	88	123	454	646	4
maridos	91	112	126	123	454	646	4
(Silva,	128	112	156	123	454	646	4
2013,	159	112	183	123	454	646	4
pp.	186	112	200	123	454	646	4
101-124).	202	112	244	123	454	646	4
En	82	128	94	140	454	646	4
las	98	128	110	140	454	646	4
plantaciones	114	128	168	140	454	646	4
de	172	128	182	140	454	646	4
café,	186	128	206	140	454	646	4
en	210	128	220	140	454	646	4
el	224	128	232	140	454	646	4
estado	236	128	263	140	454	646	4
de	267	128	277	140	454	646	4
San	281	128	297	140	454	646	4
Pablo,	301	128	328	140	454	646	4
la	332	128	340	140	454	646	4
situación	344	128	383	140	454	646	4
era	62	141	75	153	454	646	4
similar.	79	141	111	153	454	646	4
Es	114	141	125	153	454	646	4
importante	128	141	175	153	454	646	4
añadir	178	141	205	153	454	646	4
que	209	141	224	153	454	646	4
la	228	141	235	153	454	646	4
organización	239	141	294	153	454	646	4
de	297	141	307	153	454	646	4
la	311	141	319	153	454	646	4
familia	322	141	352	153	454	646	4
estaba	356	141	383	153	454	646	4
basada	62	154	91	165	454	646	4
en	94	154	104	165	454	646	4
el	106	154	114	165	454	646	4
poder	117	154	141	165	454	646	4
del	143	154	156	165	454	646	4
padre/patrón,	159	154	216	165	454	646	4
es	218	154	227	165	454	646	4
decir,	230	154	253	165	454	646	4
de	256	154	266	165	454	646	4
la	268	154	276	165	454	646	4
familia	279	154	309	165	454	646	4
patriarcal.	311	154	355	165	454	646	4
El	357	154	367	165	454	646	4
pa-	369	154	383	165	454	646	4
triarcado	62	166	101	178	454	646	4
fue	103	166	117	178	454	646	4
un	120	166	130	178	454	646	4
factor	133	166	158	178	454	646	4
importante	161	166	207	178	454	646	4
para	210	166	229	178	454	646	4
la	232	166	239	178	454	646	4
ganancia	242	166	280	178	454	646	4
de	283	166	293	178	454	646	4
los	296	166	308	178	454	646	4
patrones,	311	166	350	178	454	646	4
porque	353	166	383	178	454	646	4
el	62	179	70	191	454	646	4
trabajo	73	179	103	191	454	646	4
de	106	179	117	191	454	646	4
las	120	179	132	191	454	646	4
mujeres	135	179	169	191	454	646	4
y	172	179	177	191	454	646	4
los	181	179	193	191	454	646	4
niños	197	179	220	191	454	646	4
no	223	179	234	191	454	646	4
era	237	179	250	191	454	646	4
pago,	253	179	277	191	454	646	4
como	280	179	304	191	454	646	4
ya	307	179	317	191	454	646	4
mencionamos,	321	179	383	191	454	646	4
pero	62	191	81	203	454	646	4
también	84	191	118	203	454	646	4
para	121	191	140	203	454	646	4
el	142	191	150	203	454	646	4
control	153	191	183	203	454	646	4
de	186	191	196	203	454	646	4
la	198	191	206	203	454	646	4
fuerza	209	191	235	203	454	646	4
de	238	191	248	203	454	646	4
trabajo.	251	191	283	203	454	646	4
Era	286	191	301	203	454	646	4
el	303	191	311	203	454	646	4
padre	314	191	338	203	454	646	4
el	340	191	348	203	454	646	4
respon-	351	191	383	203	454	646	4
sable	62	204	84	216	454	646	4
de	88	204	98	216	454	646	4
la	101	204	109	216	454	646	4
producción	112	204	160	216	454	646	4
y,	163	204	171	216	454	646	4
por	174	204	188	216	454	646	4
supuesto,	191	204	232	216	454	646	4
era	235	204	248	216	454	646	4
él	251	204	259	216	454	646	4
quien	262	204	286	216	454	646	4
ejercía	289	204	318	216	454	646	4
el	321	204	329	216	454	646	4
poder	332	204	356	216	454	646	4
sobre	360	204	383	216	454	646	4
todos	62	217	86	228	454	646	4
los	88	217	101	228	454	646	4
miembros	103	217	146	228	454	646	4
de	149	217	159	228	454	646	4
la	162	217	169	228	454	646	4
familia.	172	217	205	228	454	646	4
El	208	217	217	228	454	646	4
patriarcado	220	217	268	228	454	646	4
y	271	217	276	228	454	646	4
el	279	217	287	228	454	646	4
capitalismo	289	217	339	228	454	646	4
formaban	342	217	383	228	454	646	4
un	62	229	73	241	454	646	4
simbiosis	77	229	118	241	454	646	4
perfecta,	122	229	159	241	454	646	4
caracterizada	164	229	220	241	454	646	4
por	225	229	239	241	454	646	4
el	243	229	251	241	454	646	4
sistema	255	229	287	241	454	646	4
de	292	229	302	241	454	646	4
la	306	229	314	241	454	646	4
dominación	318	229	368	241	454	646	4
de	373	229	383	241	454	646	4
clase	62	242	84	254	454	646	4
y	87	242	92	254	454	646	4
género.	95	242	127	254	454	646	4
La	130	242	141	254	454	646	4
fuerza	144	242	171	254	454	646	4
de	174	242	184	254	454	646	4
trabajo	187	242	217	254	454	646	4
—aunque	220	242	261	254	454	646	4
formalmente	264	242	319	254	454	646	4
libre,	322	242	344	254	454	646	4
es	347	242	356	254	454	646	4
decir,	359	242	383	254	454	646	4
no	62	254	73	266	454	646	4
más	77	254	94	266	454	646	4
esclava—	97	254	139	266	454	646	4
era	143	254	156	266	454	646	4
inmovilizada	159	254	215	266	454	646	4
por	219	254	233	266	454	646	4
medio	236	254	263	266	454	646	4
de	267	254	277	266	454	646	4
los	280	254	293	266	454	646	4
contratos	296	254	336	266	454	646	4
de	339	254	349	266	454	646	4
trabajo	353	254	383	266	454	646	4
(cuatro	62	267	93	279	454	646	4
años)	96	267	119	279	454	646	4
impuestos	123	267	166	279	454	646	4
por	170	267	184	279	454	646	4
los	188	267	200	279	454	646	4
patrones.	204	267	243	279	454	646	4
Además	246	267	281	279	454	646	4
del	284	267	297	279	454	646	4
trabajo	301	267	331	279	454	646	4
no	334	267	345	279	454	646	4
pago	348	267	369	279	454	646	4
de	373	267	383	279	454	646	4
las	62	280	74	291	454	646	4
mujeres	77	280	111	291	454	646	4
y	114	280	119	291	454	646	4
los	123	280	135	291	454	646	4
niños,	138	280	164	291	454	646	4
el	167	280	175	291	454	646	4
salario	178	280	206	291	454	646	4
era	209	280	222	291	454	646	4
insuficiente	226	280	275	291	454	646	4
para	279	280	297	291	454	646	4
la	300	280	308	291	454	646	4
sobrevivencia	311	280	370	291	454	646	4
de	373	280	383	291	454	646	4
la	62	292	70	304	454	646	4
familia,	73	292	106	304	454	646	4
así	108	292	120	304	454	646	4
que	123	292	138	304	454	646	4
la	141	292	148	304	454	646	4
reproducción	151	292	207	304	454	646	4
de	210	292	220	304	454	646	4
la	222	292	230	304	454	646	4
fuerza	233	292	259	304	454	646	4
de	262	292	272	304	454	646	4
trabajo	275	292	304	304	454	646	4
debía	307	292	330	304	454	646	4
ser	333	292	345	304	454	646	4
comple-	348	292	383	304	454	646	4
mentada	62	305	99	317	454	646	4
con	101	305	116	317	454	646	4
las	119	305	131	317	454	646	4
huertas	133	305	164	317	454	646	4
donde	167	305	193	317	454	646	4
trabajaban	195	305	240	317	454	646	4
sobre	242	305	265	317	454	646	4
todo	268	305	287	317	454	646	4
las	289	305	301	317	454	646	4
mujeres	304	305	337	317	454	646	4
3	338	305	341	312	454	646	4
.	341	305	343	317	454	646	4
También	346	305	383	317	454	646	4
se	62	317	71	329	454	646	4
trataba	74	317	103	329	454	646	4
de	106	317	116	329	454	646	4
un	119	317	130	329	454	646	4
trabajo	133	317	162	329	454	646	4
invisible	165	317	202	329	454	646	4
y	205	317	210	329	454	646	4
gratuito.	213	317	249	329	454	646	4
Por	252	317	267	329	454	646	4
lo	269	317	278	329	454	646	4
tanto,	281	317	305	329	454	646	4
la	308	317	315	329	454	646	4
tasa	318	317	335	329	454	646	4
de	338	317	348	329	454	646	4
acumu-	351	317	383	329	454	646	4
lación	62	330	89	342	454	646	4
de	93	330	103	342	454	646	4
los	107	330	119	342	454	646	4
capitales	123	330	161	342	454	646	4
cafetaleros	165	330	211	342	454	646	4
fue	215	330	229	342	454	646	4
muy	233	330	252	342	454	646	4
elevada,	256	330	291	342	454	646	4
no	295	330	305	342	454	646	4
solamente	309	330	353	342	454	646	4
por	357	330	371	342	454	646	4
la	375	330	383	342	454	646	4
buena	62	343	88	354	454	646	4
calidad	90	343	121	354	454	646	4
de	124	343	134	354	454	646	4
las	136	343	148	354	454	646	4
tierras,	151	343	180	354	454	646	4
sino	183	343	201	354	454	646	4
también	203	343	238	354	454	646	4
por	240	343	255	354	454	646	4
las	257	343	269	354	454	646	4
formas	272	343	301	354	454	646	4
de	304	343	314	354	454	646	4
pago	317	343	337	354	454	646	4
impuestas	340	343	383	354	454	646	4
a	62	355	67	367	454	646	4
los/as	70	355	95	367	454	646	4
inmigrantes,	98	355	151	367	454	646	4
cuya	155	355	175	367	454	646	4
organización	178	355	233	367	454	646	4
familiar	236	355	270	367	454	646	4
patriarcal	273	355	314	367	454	646	4
ocultaba	317	355	354	367	454	646	4
el	357	355	365	367	454	646	4
tra-	368	355	383	367	454	646	4
bajo	62	368	81	380	454	646	4
femenino	84	368	124	380	454	646	4
doméstico,	127	368	174	380	454	646	4
en	176	368	186	380	454	646	4
las	189	368	201	380	454	646	4
huertas	204	368	235	380	454	646	4
y	238	368	243	380	454	646	4
en	246	368	256	380	454	646	4
las	259	368	271	380	454	646	4
plantaciones.	273	368	330	380	454	646	4
La	82	385	93	396	454	646	4
sumisión	96	385	135	396	454	646	4
a	137	385	142	396	454	646	4
la	144	385	152	396	454	646	4
figura	155	385	180	396	454	646	4
del	183	385	196	396	454	646	4
padre	198	385	222	396	454	646	4
autoritario,	224	385	272	396	454	646	4
por	275	385	289	396	454	646	4
medio	291	385	318	396	454	646	4
de	320	385	330	396	454	646	4
la	333	385	341	396	454	646	4
violencia	343	385	383	396	454	646	4
física,	62	397	88	409	454	646	4
es	91	397	100	409	454	646	4
uno	103	397	119	409	454	646	4
de	121	397	131	409	454	646	4
los	134	397	146	409	454	646	4
reflejos	149	397	181	409	454	646	4
del	184	397	197	409	454	646	4
contenido	200	397	242	409	454	646	4
de	245	397	255	409	454	646	4
la	257	397	265	409	454	646	4
ideología	268	397	307	409	454	646	4
patriarcal,	310	397	353	409	454	646	4
exten-	356	397	383	409	454	646	4
sivo	62	410	80	422	454	646	4
al	83	410	91	422	454	646	4
espacio	95	410	127	422	454	646	4
del	131	410	144	422	454	646	4
trabajo	148	410	177	422	454	646	4
en	181	410	191	422	454	646	4
el	195	410	203	422	454	646	4
campo,	206	410	238	422	454	646	4
donde	241	410	267	422	454	646	4
la	271	410	279	422	454	646	4
figura	283	410	308	422	454	646	4
del	312	410	325	422	454	646	4
padre/patrón	328	410	383	422	454	646	4
se	62	422	71	434	454	646	4
confundía	75	422	118	434	454	646	4
con	122	422	137	434	454	646	4
los	142	422	154	434	454	646	4
fiscales	158	422	190	434	454	646	4
de	194	422	204	434	454	646	4
las	208	422	220	434	454	646	4
haciendas	224	422	266	434	454	646	4
y	270	422	276	434	454	646	4
empresas.	280	422	322	434	454	646	4
(Silva,	326	422	354	434	454	646	4
1997;	358	422	383	434	454	646	4
Andriolli,	62	435	104	447	454	646	4
2006).	107	435	135	447	454	646	4
La	62	460	72	472	454	646	4
modernización	74	460	133	472	454	646	4
de	135	460	144	472	454	646	4
la	146	460	154	472	454	646	4
agricultura	155	460	199	472	454	646	4
y	62	473	67	485	454	646	4
los	69	473	81	485	454	646	4
cambios	83	473	117	485	454	646	4
en	119	473	129	485	454	646	4
la	131	473	138	485	454	646	4
división	140	473	171	485	454	646	4
sexual	173	473	199	485	454	646	4
del	201	473	214	485	454	646	4
trabajo	215	473	244	485	454	646	4
Desde	62	490	89	502	454	646	4
el	92	490	100	502	454	646	4
establecimiento	102	490	170	502	454	646	4
de	173	490	183	502	454	646	4
los	185	490	198	502	454	646	4
ingenios	201	490	237	502	454	646	4
actuales	240	490	274	502	454	646	4
(usinas),	277	490	314	502	454	646	4
en	317	490	327	502	454	646	4
la	330	490	337	502	454	646	4
década	340	490	370	502	454	646	4
de	373	490	383	502	454	646	4
1950,	62	502	86	514	454	646	4
se	89	502	98	514	454	646	4
desmanteló	101	502	149	514	454	646	4
esta	152	502	169	514	454	646	4
estructura	171	502	214	514	454	646	4
productiva,	216	502	265	514	454	646	4
con	267	502	283	514	454	646	4
consecuencias	285	502	347	514	454	646	4
directas	349	502	383	514	454	646	4
sobre	62	515	86	527	454	646	4
el	89	515	97	527	454	646	4
proceso	100	515	134	527	454	646	4
y	137	515	143	527	454	646	4
la	146	515	154	527	454	646	4
organización	157	515	213	527	454	646	4
del	216	515	229	527	454	646	4
trabajo.	233	515	265	527	454	646	4
Los	269	515	285	527	454	646	4
trabajadores	289	515	341	527	454	646	4
que	345	515	360	527	454	646	4
resi-	364	515	383	527	454	646	4
dían	62	528	81	539	454	646	4
en	85	528	95	539	454	646	4
las	98	528	110	539	454	646	4
haciendas	114	528	156	539	454	646	4
(de	160	528	174	539	454	646	4
caña	177	528	197	539	454	646	4
y	201	528	206	539	454	646	4
café)	210	528	231	539	454	646	4
fueran	235	528	262	539	454	646	4
expulsados,	266	528	316	539	454	646	4
convirtiéndose	320	528	383	539	454	646	4
así	62	540	74	552	454	646	4
en	78	540	88	552	454	646	4
el	91	540	99	552	454	646	4
ejército	102	540	134	552	454	646	4
de	138	540	148	552	454	646	4
los	151	540	164	552	454	646	4
llamados	167	540	206	552	454	646	4
trabajadores	209	540	261	552	454	646	4
rurales	265	540	294	552	454	646	4
temporales,	297	540	347	552	454	646	4
conoci-	351	540	383	552	454	646	4
3	62	578	66	587	454	646	4
El	82	578	89	587	454	646	4
colonato	92	578	120	587	454	646	4
fue	123	578	133	587	454	646	4
analizado	136	578	167	587	454	646	4
por	170	578	181	587	454	646	4
historiadores,	184	578	227	587	454	646	4
sociólogos	230	578	265	587	454	646	4
y	268	578	272	587	454	646	4
otros	275	578	291	587	454	646	4
científicos	294	578	327	587	454	646	4
en	330	578	338	587	454	646	4
Brasil.	341	578	362	587	454	646	4
En	365	578	374	587	454	646	4
el	377	578	383	587	454	646	4
marco	82	588	102	597	454	646	4
de	104	588	112	597	454	646	4
este	114	588	126	597	454	646	4
texto,	128	588	146	597	454	646	4
señalamos:	148	588	184	597	454	646	4
Martins	186	588	211	597	454	646	4
(1979);	213	588	236	597	454	646	4
Silva	238	588	254	597	454	646	4
(2013);	256	588	280	597	454	646	4
Stolcke	282	588	306	597	454	646	4
(1986).	308	588	331	597	454	646	4
Revista	62	614	87	624	454	646	4
de	89	614	97	624	454	646	4
Ciencias	99	614	126	624	454	646	4
Sociales,	128	614	158	624	454	646	4
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	4
vol.	186	614	197	624	454	646	4
29,	199	614	210	624	454	646	4
n.º	211	614	220	624	454	646	4
39,	222	614	233	624	454	646	4
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	4
2016,	286	614	304	624	454	646	4
pp.	306	614	316	624	454	646	4
15‑34.	318	614	339	624	454	646	4
L	71	26	75	37	454	646	5
as	75	28	82	36	454	646	5
trabajadoras	83	28	126	36	454	646	5
nómadas	128	28	155	36	454	646	5
19	383	27	391	37	454	646	5
dos	71	61	86	73	454	646	5
como	90	61	113	73	454	646	5
boias	117	61	140	73	454	646	5
frias	144	61	164	73	454	646	5
4	164	62	167	68	454	646	5
.	167	61	170	73	454	646	5
Como	174	61	200	73	454	646	5
resultado,	204	61	246	73	454	646	5
aparece	250	61	282	73	454	646	5
el/la	286	61	305	73	454	646	5
trabajador/a	309	61	360	73	454	646	5
volan-	364	61	391	73	454	646	5
te,	71	74	81	85	454	646	5
individualizado,	86	74	155	85	454	646	5
y	159	74	164	85	454	646	5
ya	169	74	179	85	454	646	5
no	183	74	194	85	454	646	5
organizado	198	74	245	85	454	646	5
en	250	74	260	85	454	646	5
familia,	264	74	297	85	454	646	5
bajo	301	74	320	85	454	646	5
los	324	74	336	85	454	646	5
órdenes	341	74	374	85	454	646	5
del	378	74	391	85	454	646	5
padre	71	86	95	98	454	646	5
o	98	86	103	98	454	646	5
marido.	107	86	140	98	454	646	5
Se	143	86	154	98	454	646	5
inicia	157	86	181	98	454	646	5
así	184	86	196	98	454	646	5
un	199	86	210	98	454	646	5
proceso	213	86	247	98	454	646	5
de	250	86	260	98	454	646	5
modernización	264	86	327	98	454	646	5
trágica	331	86	360	98	454	646	5
(Silva,	363	86	391	98	454	646	5
1999),	71	99	99	111	454	646	5
caracterizado	102	99	159	111	454	646	5
por	163	99	177	111	454	646	5
la	180	99	188	111	454	646	5
concentración	192	99	252	111	454	646	5
de	255	99	265	111	454	646	5
la	269	99	277	111	454	646	5
tierra,	280	99	305	111	454	646	5
la	309	99	317	111	454	646	5
expulsión	320	99	362	111	454	646	5
de	365	99	375	111	454	646	5
los	379	99	391	111	454	646	5
trabajadores,	71	112	126	123	454	646	5
el	129	112	136	123	454	646	5
aglutinamiento	139	112	204	123	454	646	5
de	206	112	216	123	454	646	5
trabajadores	219	112	271	123	454	646	5
en	274	112	284	123	454	646	5
las	287	112	299	123	454	646	5
periferias	301	112	342	123	454	646	5
urbanas,	345	112	381	123	454	646	5
la	383	112	391	123	454	646	5
búsqueda	71	124	111	136	454	646	5
de	115	124	125	136	454	646	5
trabajadores	128	124	181	136	454	646	5
migrantes	185	124	227	136	454	646	5
de	230	124	240	136	454	646	5
otras	244	124	265	136	454	646	5
regiones	268	124	305	136	454	646	5
del	308	124	321	136	454	646	5
país,	325	124	345	136	454	646	5
el	348	124	356	136	454	646	5
empleo	360	124	391	136	454	646	5
creciente	71	137	110	148	454	646	5
de	112	137	122	148	454	646	5
máquinas,	125	137	169	148	454	646	5
plaguicidas	172	137	221	148	454	646	5
y	224	137	229	148	454	646	5
fertilizantes,	232	137	285	148	454	646	5
y	288	137	293	148	454	646	5
cambios	296	137	332	148	454	646	5
en	335	137	345	148	454	646	5
el	347	137	355	148	454	646	5
proceso	358	137	391	148	454	646	5
y	71	149	76	161	454	646	5
la	79	149	87	161	454	646	5
organización	89	149	145	161	454	646	5
del	147	149	160	161	454	646	5
trabajo	163	149	193	161	454	646	5
(Silva,	196	149	224	161	454	646	5
1999).	227	149	255	161	454	646	5
Con	91	166	108	178	454	646	5
la	110	166	117	178	454	646	5
expulsión	120	166	159	178	454	646	5
de	161	166	171	178	454	646	5
los	173	166	185	178	454	646	5
trabajadores,	187	166	240	178	454	646	5
su	242	166	251	178	454	646	5
modo	253	166	277	178	454	646	5
de	279	166	289	178	454	646	5
vida	291	166	308	178	454	646	5
sufrió	310	166	334	178	454	646	5
muchos	336	166	369	178	454	646	5
cam-	371	166	391	178	454	646	5
bios.	71	179	91	191	454	646	5
Desaparecieron	92	179	156	191	454	646	5
las	158	179	170	191	454	646	5
formas	172	179	200	191	454	646	5
anteriores	202	179	243	191	454	646	5
de	245	179	254	191	454	646	5
solidaridad	256	179	302	191	454	646	5
entre	304	179	324	191	454	646	5
vecinos,	326	179	360	191	454	646	5
parien-	362	179	391	191	454	646	5
tes	71	191	82	203	454	646	5
y	85	191	90	203	454	646	5
amigos,	92	191	125	203	454	646	5
aquello	127	191	157	203	454	646	5
que	160	191	175	203	454	646	5
Durkheim	177	191	219	203	454	646	5
llamó	221	191	245	203	454	646	5
solidaridad	247	191	293	203	454	646	5
mecánica.	295	191	337	203	454	646	5
Este	339	191	357	203	454	646	5
proceso	359	191	391	203	454	646	5
puede	71	204	96	216	454	646	5
ser	99	204	111	216	454	646	5
comparado	115	204	161	216	454	646	5
con	165	204	180	216	454	646	5
una	183	204	198	216	454	646	5
auténtica	202	204	239	216	454	646	5
diáspora.	243	204	280	216	454	646	5
En	284	204	296	216	454	646	5
la	299	204	307	216	454	646	5
Gráfica	311	204	341	216	454	646	5
1	345	204	350	216	454	646	5
se	354	204	363	216	454	646	5
puede	366	204	391	216	454	646	5
observar	71	217	106	228	454	646	5
la	109	217	116	228	454	646	5
disminución	118	217	169	228	454	646	5
de	172	217	182	228	454	646	5
la	184	217	192	228	454	646	5
población	194	217	235	228	454	646	5
que	237	217	252	228	454	646	5
vivía	255	217	275	228	454	646	5
en	277	217	287	228	454	646	5
el	290	217	297	228	454	646	5
campo,	300	217	330	228	454	646	5
con	332	217	347	228	454	646	5
respecto	350	217	384	228	454	646	5
a	387	217	391	228	454	646	5
la	71	229	78	241	454	646	5
población	81	229	121	241	454	646	5
total	124	229	142	241	454	646	5
del	144	229	157	241	454	646	5
estado	159	229	186	241	454	646	5
de	188	229	198	241	454	646	5
San	200	229	216	241	454	646	5
Pablo,	218	229	244	241	454	646	5
en	247	229	256	241	454	646	5
un	259	229	269	241	454	646	5
período	272	229	303	241	454	646	5
de	306	229	315	241	454	646	5
50	318	229	328	241	454	646	5
años.	331	229	352	241	454	646	5
Gráfica	114	261	141	272	454	646	5
1.	142	261	149	272	454	646	5
Variación	151	261	185	272	454	646	5
del	187	261	198	272	454	646	5
porcentaje	200	261	239	272	454	646	5
de	241	261	250	272	454	646	5
población	252	261	288	272	454	646	5
rural	290	261	308	272	454	646	5
del	309	261	321	272	454	646	5
estado	322	261	348	272	454	646	5
de	184	270	193	281	454	646	5
San	195	270	209	281	454	646	5
Pablo,	211	270	233	281	454	646	5
1960-2010.	235	270	278	281	454	646	5
Población	74	344	83	371	454	646	5
rural	74	329	83	343	454	646	5
(%)	74	319	83	329	454	646	5
50	88	292	97	302	454	646	5
40	88	311	97	321	454	646	5
30	88	330	97	340	454	646	5
20	88	349	97	359	454	646	5
47	118	341	127	351	454	646	5
37	160	351	168	361	454	646	5
20	201	367	210	377	454	646	5
10	88	368	97	378	454	646	5
0	92	386	97	396	454	646	5
1960	115	394	130	403	454	646	5
1960	157	394	171	403	454	646	5
1970	198	394	212	403	454	646	5
11	242	376	251	386	454	646	5
7	285	379	290	389	454	646	5
7	327	379	331	389	454	646	5
4	368	383	372	392	454	646	5
1980	239	394	254	403	454	646	5
1990	280	394	295	403	454	646	5
2000	321	394	336	403	454	646	5
2010	363	394	377	403	454	646	5
Fuente:	71	415	93	424	454	646	5
Instituto	94	415	119	424	454	646	5
Brasileiro	120	415	148	424	454	646	5
de	150	415	157	424	454	646	5
Geografia	158	415	186	424	454	646	5
e	187	415	191	424	454	646	5
Estatística	192	415	224	424	454	646	5
(2010).	225	415	247	424	454	646	5
Muchos	71	446	105	458	454	646	5
de	108	446	118	458	454	646	5
los	121	446	133	458	454	646	5
expulsados	136	446	183	458	454	646	5
fueron	186	446	213	458	454	646	5
a	217	446	221	458	454	646	5
vivir	225	446	244	458	454	646	5
en	247	446	257	458	454	646	5
las	260	446	272	458	454	646	5
periferias	275	446	315	458	454	646	5
de	318	446	328	458	454	646	5
las	331	446	343	458	454	646	5
ciudades	346	446	383	458	454	646	5
y	386	446	391	458	454	646	5
continuaron	71	459	121	471	454	646	5
trabajando	124	459	168	471	454	646	5
en	171	459	180	471	454	646	5
el	183	459	191	471	454	646	5
campo;	193	459	224	471	454	646	5
otros	227	459	248	471	454	646	5
tantos	250	459	276	471	454	646	5
fueron	278	459	306	471	454	646	5
a	308	459	313	471	454	646	5
las	315	459	327	471	454	646	5
grandes	330	459	362	471	454	646	5
ciuda-	365	459	391	471	454	646	5
des	71	472	85	483	454	646	5
a	88	472	92	483	454	646	5
trabajar	95	472	128	483	454	646	5
en	131	472	140	483	454	646	5
la	143	472	151	483	454	646	5
construcción	154	472	208	483	454	646	5
o	211	472	216	483	454	646	5
en	219	472	229	483	454	646	5
otras	232	472	252	483	454	646	5
ocupaciones	255	472	307	483	454	646	5
más	310	472	327	483	454	646	5
descalificadas,	330	472	391	483	454	646	5
como	71	484	94	496	454	646	5
empleos	98	484	133	496	454	646	5
domésticos.	136	484	186	496	454	646	5
Sin	189	484	203	496	454	646	5
embargo,	207	484	246	496	454	646	5
la	250	484	257	496	454	646	5
gran	261	484	279	496	454	646	5
transformación	283	484	346	496	454	646	5
del	350	484	363	496	454	646	5
sector	366	484	391	496	454	646	5
agrícola	71	497	105	508	454	646	5
también	108	497	142	508	454	646	5
empleó	145	497	175	508	454	646	5
a	178	497	183	508	454	646	5
trabajadores/as	186	497	249	508	454	646	5
migrantes.	252	497	296	508	454	646	5
De	299	497	311	508	454	646	5
esta	314	497	331	508	454	646	5
manera,	334	497	367	508	454	646	5
hubo	370	497	391	508	454	646	5
un	71	509	81	521	454	646	5
cambio	85	509	116	521	454	646	5
en	119	509	129	521	454	646	5
las	132	509	144	521	454	646	5
relaciones	147	509	189	521	454	646	5
de	193	509	203	521	454	646	5
trabajo,	206	509	238	521	454	646	5
tanto	241	509	262	521	454	646	5
desde	265	509	289	521	454	646	5
el	292	509	300	521	454	646	5
punto	303	509	327	521	454	646	5
de	330	509	340	521	454	646	5
vista	343	509	363	521	454	646	5
de	366	509	376	521	454	646	5
las	379	509	391	521	454	646	5
distinciones	71	522	121	534	454	646	5
de	125	522	135	534	454	646	5
género	139	522	168	534	454	646	5
como	172	522	195	534	454	646	5
en	199	522	209	534	454	646	5
las	214	522	225	534	454	646	5
de	229	522	239	534	454	646	5
índole	243	522	270	534	454	646	5
étnico	274	522	300	534	454	646	5
-	300	522	303	534	454	646	5
racial,	304	522	330	534	454	646	5
porque	334	522	363	534	454	646	5
los/as	367	522	391	534	454	646	5
migrantes	71	535	112	546	454	646	5
en	115	535	125	546	454	646	5
este	128	535	144	546	454	646	5
caso	147	535	166	546	454	646	5
no	169	535	179	546	454	646	5
son	182	535	197	546	454	646	5
blancos,	200	535	234	546	454	646	5
sino	237	535	255	546	454	646	5
negros	258	535	286	546	454	646	5
y	288	535	294	546	454	646	5
mestizos.	297	535	336	546	454	646	5
Por	339	535	354	546	454	646	5
lo	356	535	365	546	454	646	5
tanto,	367	535	391	546	454	646	5
4	71	569	75	578	454	646	5
Los	91	569	103	578	454	646	5
trabajadores	105	569	144	578	454	646	5
eran	146	569	160	578	454	646	5
llamados	162	569	191	578	454	646	5
boias	193	569	210	578	454	646	5
frias	212	569	227	578	454	646	5
porque	229	569	251	578	454	646	5
vivían	253	569	273	578	454	646	5
en	275	569	283	578	454	646	5
las	285	569	293	578	454	646	5
periferias	296	569	326	578	454	646	5
de	328	569	335	578	454	646	5
las	337	569	346	578	454	646	5
ciudades	348	569	376	578	454	646	5
y	378	569	382	578	454	646	5
se	385	569	391	578	454	646	5
trasladaban	91	578	127	587	454	646	5
todos	130	578	147	587	454	646	5
los	150	578	159	587	454	646	5
días	162	578	174	587	454	646	5
para	177	578	191	587	454	646	5
el	193	578	199	587	454	646	5
trabajo	202	578	224	587	454	646	5
en	226	578	234	587	454	646	5
el	237	578	242	587	454	646	5
campo,	245	578	268	587	454	646	5
llevando	271	578	298	587	454	646	5
su	301	578	308	587	454	646	5
comida	310	578	334	587	454	646	5
en	336	578	344	587	454	646	5
marmitas	346	578	376	587	454	646	5
y	379	578	383	587	454	646	5
la	385	578	391	587	454	646	5
comían	91	588	114	597	454	646	5
fría.	116	588	129	597	454	646	5
Popularmente,	131	588	178	597	454	646	5
boia	180	588	194	597	454	646	5
significa	196	588	223	597	454	646	5
comida.	225	588	251	597	454	646	5
Revista	115	614	140	624	454	646	5
de	141	614	149	624	454	646	5
Ciencias	151	614	179	624	454	646	5
Sociales,	180	614	210	624	454	646	5
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	5
vol.	238	614	250	624	454	646	5
29,	251	614	262	624	454	646	5
n.º	264	614	273	624	454	646	5
39,	274	614	285	624	454	646	5
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	5
2016,	338	614	357	624	454	646	5
pp.	358	614	369	624	454	646	5
15‑34.	370	614	391	624	454	646	5
20M	62	27	287	37	454	646	6
aria	287	28	299	36	454	646	6
A	301	26	305	37	454	646	6
parecida	305	28	331	36	454	646	6
de	333	28	341	36	454	646	6
M	342	26	348	37	454	646	6
oraes	348	28	366	36	454	646	6
S	368	26	372	37	454	646	6
ilva	372	28	383	36	454	646	6
se	62	61	71	73	454	646	6
dio	74	61	87	73	454	646	6
un	90	61	100	73	454	646	6
cambio	103	61	134	73	454	646	6
de	136	61	146	73	454	646	6
color	149	61	170	73	454	646	6
en	173	61	183	73	454	646	6
los/as	185	61	209	73	454	646	6
trabajadores/as:	212	61	278	73	454	646	6
ya	280	61	290	73	454	646	6
no	293	61	303	73	454	646	6
se	306	61	314	73	454	646	6
trata	317	61	336	73	454	646	6
de	338	61	348	73	454	646	6
blancos	351	61	383	73	454	646	6
descendientes	62	74	121	85	454	646	6
de	124	74	134	85	454	646	6
europeos,	138	74	178	85	454	646	6
sino	182	74	200	85	454	646	6
de	203	74	213	85	454	646	6
los	217	74	229	85	454	646	6
de	233	74	243	85	454	646	6
negros	247	74	274	85	454	646	6
e	278	74	283	85	454	646	6
indígenas.	286	74	329	85	454	646	6
Las	333	74	348	85	454	646	6
hacien-	352	74	383	85	454	646	6
das	62	86	76	98	454	646	6
cafetaleras	79	86	124	98	454	646	6
y	126	86	132	98	454	646	6
también	134	86	168	98	454	646	6
aquellas	171	86	205	98	454	646	6
que	207	86	223	98	454	646	6
cultivaban	225	86	268	98	454	646	6
maíz,	271	86	294	98	454	646	6
frijoles,	297	86	329	98	454	646	6
trigo	331	86	351	98	454	646	6
y	354	86	359	98	454	646	6
otros	362	86	383	98	454	646	6
productos,	62	99	106	111	454	646	6
fueron	110	99	138	111	454	646	6
paulatinamente	142	99	206	111	454	646	6
reemplazadas	210	99	267	111	454	646	6
por	271	99	285	111	454	646	6
gigantescas	289	99	338	111	454	646	6
áreas	342	99	363	111	454	646	6
con	368	99	383	111	454	646	6
plantaciones	62	112	115	123	454	646	6
de	118	112	127	123	454	646	6
caña	130	112	149	123	454	646	6
para	152	112	170	123	454	646	6
la	173	112	180	123	454	646	6
producción	183	112	230	123	454	646	6
de	233	112	243	123	454	646	6
azúcar	246	112	273	123	454	646	6
y	276	112	281	123	454	646	6
etanol.	284	112	312	123	454	646	6
Hoy	315	112	333	123	454	646	6
hay	335	112	350	123	454	646	6
más	353	112	370	123	454	646	6
de	373	112	383	123	454	646	6
cinco	62	124	85	136	454	646	6
millones	88	124	124	136	454	646	6
de	127	124	137	136	454	646	6
hectáreas	139	124	178	136	454	646	6
de	181	124	191	136	454	646	6
este	194	124	210	136	454	646	6
cultivo	213	124	241	136	454	646	6
en	244	124	254	136	454	646	6
el	257	124	264	136	454	646	6
estado	267	124	294	136	454	646	6
de	296	124	306	136	454	646	6
San	309	124	325	136	454	646	6
Pablo.	328	124	354	136	454	646	6
Según	357	124	383	136	454	646	6
Baccarin,	62	137	102	148	454	646	6
de	105	137	115	148	454	646	6
Camargo	118	137	156	148	454	646	6
y	158	137	164	148	454	646	6
Ferreira	166	137	200	148	454	646	6
(2015),	202	137	233	148	454	646	6
entre	236	137	257	148	454	646	6
2007	259	137	280	148	454	646	6
y	283	137	288	148	454	646	6
2015	291	137	312	148	454	646	6
hubo	314	137	335	148	454	646	6
una	338	137	353	148	454	646	6
dismi-	356	137	383	148	454	646	6
nución	62	149	91	161	454	646	6
muy	93	149	112	161	454	646	6
grande	115	149	143	161	454	646	6
del	146	149	158	161	454	646	6
número	161	149	193	161	454	646	6
de	195	149	205	161	454	646	6
los	208	149	220	161	454	646	6
trabajadores	223	149	274	161	454	646	6
en	276	149	286	161	454	646	6
los	289	149	301	161	454	646	6
cañaverales	303	149	352	161	454	646	6
de	355	149	364	161	454	646	6
San	367	149	383	161	454	646	6
Pablo,	62	162	89	174	454	646	6
tal	91	162	102	174	454	646	6
como	104	162	128	174	454	646	6
se	130	162	139	174	454	646	6
muestra	142	162	175	174	454	646	6
en	178	162	188	174	454	646	6
la	190	162	198	174	454	646	6
Gráfica	200	162	232	174	454	646	6
2.	234	162	242	174	454	646	6
Gráfica	76	193	102	204	454	646	6
2.	104	193	111	204	454	646	6
Variación	113	193	147	204	454	646	6
de	149	193	158	204	454	646	6
la	160	193	167	204	454	646	6
cantidad	168	193	200	204	454	646	6
de	202	193	211	204	454	646	6
trabajadores	213	193	260	204	454	646	6
ocupados	262	193	298	204	454	646	6
en	300	193	309	204	454	646	6
los	311	193	322	204	454	646	6
cañaverales	324	193	369	204	454	646	6
del	155	203	167	214	454	646	6
estado	168	203	194	214	454	646	6
de	196	203	205	214	454	646	6
San	207	203	221	214	454	646	6
Pablo,	222	203	244	214	454	646	6
2007-2015.	246	203	290	214	454	646	6
2012	268	346	282	355	454	646	6
2013	298	346	313	355	454	646	6
62.515	362	314	372	337	454	646	6
2011	237	346	251	355	454	646	6
73.271	331	311	341	333	454	646	6
2010	206	346	221	355	454	646	6
94.425	301	302	311	325	454	646	6
2009	176	346	190	355	454	646	6
126.538	239	293	249	321	454	646	6
2008	145	346	160	355	454	646	6
112.268	270	297	280	325	454	646	6
0	97	338	101	348	454	646	6
140.460	209	289	219	317	454	646	6
2007	114	346	129	355	454	646	6
50.000	80	311	101	319	454	646	6
154.274	178	286	188	313	454	646	6
100.000	77	282	101	291	454	646	6
171.228	148	281	157	308	454	646	6
150.000	77	254	101	263	454	646	6
178.510	117	279	127	306	454	646	6
Cantidad	64	298	73	325	454	646	6
de	64	289	73	297	454	646	6
trabajadores	64	249	73	288	454	646	6
200.000	76	228	101	236	454	646	6
2014	329	346	343	355	454	646	6
2015	360	346	374	355	454	646	6
Fuente:	62	367	84	376	454	646	6
Baccarin,	85	367	113	376	454	646	6
de	114	367	121	376	454	646	6
Camargo	123	367	148	376	454	646	6
y	150	367	154	376	454	646	6
Ferreira	155	367	178	376	454	646	6
(2015).	179	367	201	376	454	646	6
Para	62	398	81	410	454	646	6
el	85	398	93	410	454	646	6
año	96	398	112	410	454	646	6
2015,	115	398	139	410	454	646	6
la	143	398	150	410	454	646	6
cantidad	154	398	191	410	454	646	6
de	194	398	204	410	454	646	6
trabajadores	208	398	261	410	454	646	6
se	264	398	273	410	454	646	6
redujo	277	398	304	410	454	646	6
al	308	398	315	410	454	646	6
35%	319	398	338	410	454	646	6
de	342	398	352	410	454	646	6
lo	355	398	364	410	454	646	6
que	367	398	383	410	454	646	6
era	62	411	75	422	454	646	6
en	78	411	89	422	454	646	6
2007.	91	411	116	422	454	646	6
A	82	428	90	439	454	646	6
partir	92	428	115	439	454	646	6
de	117	428	127	439	454	646	6
la	129	428	137	439	454	646	6
mitad	139	428	163	439	454	646	6
de	165	428	175	439	454	646	6
la	178	428	185	439	454	646	6
década	187	428	217	439	454	646	6
de	219	428	229	439	454	646	6
los	231	428	243	439	454	646	6
cincuenta,	246	428	288	439	454	646	6
empieza	291	428	326	439	454	646	6
el	328	428	336	439	454	646	6
proceso	338	428	370	439	454	646	6
de	373	428	383	439	454	646	6
movilización	62	440	117	452	454	646	6
de	120	440	130	452	454	646	6
la	133	440	141	452	454	646	6
fuerza	144	440	170	452	454	646	6
de	173	440	183	452	454	646	6
trabajo	186	440	215	452	454	646	6
y	218	440	224	452	454	646	6
de	227	440	237	452	454	646	6
las	240	440	251	452	454	646	6
migraciones	254	440	306	452	454	646	6
que	309	440	324	452	454	646	6
se	327	440	336	452	454	646	6
convierten	339	440	383	452	454	646	6
en	62	453	72	464	454	646	6
temporeras	75	453	122	464	454	646	6
de	124	453	134	464	454	646	6
forma	137	453	162	464	454	646	6
permanente.	164	453	216	464	454	646	6
Hasta	82	470	106	481	454	646	6
fines	109	470	130	481	454	646	6
de	133	470	143	481	454	646	6
los	146	470	158	481	454	646	6
años	162	470	181	481	454	646	6
ochenta,	184	470	219	481	454	646	6
la	223	470	230	481	454	646	6
presencia	234	470	273	481	454	646	6
de	276	470	286	481	454	646	6
las	290	470	301	481	454	646	6
mujeres	305	470	338	481	454	646	6
en	341	470	351	481	454	646	6
los	354	470	367	481	454	646	6
ca-	370	470	383	481	454	646	6
ñaverales	62	482	102	494	454	646	6
era	106	482	118	494	454	646	6
muy	122	482	141	494	454	646	6
significativa.	145	482	199	494	454	646	6
Trabajaban	203	482	250	494	454	646	6
en	254	482	264	494	454	646	6
tareas	268	482	292	494	454	646	6
como	296	482	319	494	454	646	6
la	323	482	331	494	454	646	6
siembra;	335	482	371	494	454	646	6
el	375	482	383	494	454	646	6
carpido;	62	495	97	506	454	646	6
la	100	495	107	506	454	646	6
cosecha	111	495	144	506	454	646	6
y	147	495	152	506	454	646	6
la	155	495	163	506	454	646	6
recolección	166	495	214	506	454	646	6
de	217	495	227	506	454	646	6
los	230	495	243	506	454	646	6
restos	246	495	270	506	454	646	6
de	273	495	283	506	454	646	6
caña	286	495	306	506	454	646	6
(bitucas)	309	495	346	506	454	646	6
5	346	495	349	502	454	646	6
;	349	495	352	506	454	646	6
la	355	495	363	506	454	646	6
pre-	366	495	383	506	454	646	6
5	62	530	66	539	454	646	6
Las	82	530	94	539	454	646	6
bitucas	96	531	120	539	454	646	6
son	122	530	134	539	454	646	6
los	136	530	146	539	454	646	6
restos	148	530	167	539	454	646	6
de	170	530	177	539	454	646	6
caña	180	530	195	539	454	646	6
dejados	197	530	222	539	454	646	6
por	225	530	235	539	454	646	6
las	238	530	247	539	454	646	6
máquinas	249	530	281	539	454	646	6
en	283	530	291	539	454	646	6
los	293	530	303	539	454	646	6
cañaverales.	305	530	345	539	454	646	6
Para	347	530	362	539	454	646	6
evitar	364	530	383	539	454	646	6
que	82	540	94	549	454	646	6
haya	97	540	112	549	454	646	6
proliferación	115	540	157	549	454	646	6
de	160	540	167	549	454	646	6
bacterias	170	540	199	549	454	646	6
y	202	540	206	549	454	646	6
contaminación	208	540	256	549	454	646	6
del	259	540	269	549	454	646	6
área	271	540	285	549	454	646	6
de	288	540	295	549	454	646	6
la	298	540	304	549	454	646	6
caña,	307	540	323	549	454	646	6
es	326	540	333	549	454	646	6
necesario	336	540	366	549	454	646	6
reti-	369	540	383	549	454	646	6
rarlas.	82	550	102	559	454	646	6
La	105	550	113	559	454	646	6
recolección	116	550	153	559	454	646	6
de	156	550	163	559	454	646	6
bitucas	166	550	189	559	454	646	6
es	192	550	199	559	454	646	6
hecha	201	550	220	559	454	646	6
por	222	550	233	559	454	646	6
las	235	550	245	559	454	646	6
mujeres	247	550	273	559	454	646	6
y	275	550	279	559	454	646	6
consiste	281	550	308	559	454	646	6
en	310	550	318	559	454	646	6
juntar	320	550	339	559	454	646	6
los	342	550	351	559	454	646	6
restos	354	550	373	559	454	646	6
de	375	550	383	559	454	646	6
caña,	82	559	99	568	454	646	6
agrupándolos	101	559	145	568	454	646	6
en	148	559	155	568	454	646	6
montones,	157	559	191	568	454	646	6
para	193	559	207	568	454	646	6
que	210	559	221	568	454	646	6
después	224	559	249	568	454	646	6
puedan	252	559	275	568	454	646	6
ser	277	559	287	568	454	646	6
transportados	289	559	333	568	454	646	6
a	335	559	339	568	454	646	6
los	341	559	351	568	454	646	6
ingenios.	353	559	383	568	454	646	6
Se	82	569	90	578	454	646	6
trata	93	569	108	578	454	646	6
de	110	569	118	578	454	646	6
una	121	569	132	578	454	646	6
tarea	135	569	151	578	454	646	6
agotadora,	154	569	188	578	454	646	6
porque	191	569	213	578	454	646	6
ellas	216	569	231	578	454	646	6
deben	234	569	253	578	454	646	6
permanecer	256	569	294	578	454	646	6
agachadas	297	569	330	578	454	646	6
durante	333	569	357	578	454	646	6
toda	360	569	374	578	454	646	6
la	377	569	383	578	454	646	6
jornada	82	578	107	587	454	646	6
de	108	578	116	587	454	646	6
trabajo,	118	578	143	587	454	646	6
lo	144	578	151	587	454	646	6
que	152	578	164	587	454	646	6
les	166	578	175	587	454	646	6
ocasiona	177	578	205	587	454	646	6
muchos	207	578	232	587	454	646	6
trastornos	234	578	266	587	454	646	6
de	268	578	276	587	454	646	6
salud,	278	578	297	587	454	646	6
en	299	578	306	587	454	646	6
especial	308	578	334	587	454	646	6
para	336	578	350	587	454	646	6
la	352	578	358	587	454	646	6
colum-	360	578	383	587	454	646	6
na	82	588	90	597	454	646	6
vertebral	92	588	121	597	454	646	6
(Silva,	123	588	145	597	454	646	6
2011).	147	588	168	597	454	646	6
Revista	62	614	87	624	454	646	6
de	89	614	97	624	454	646	6
Ciencias	99	614	126	624	454	646	6
Sociales,	128	614	158	624	454	646	6
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	6
vol.	186	614	197	624	454	646	6
29,	199	614	210	624	454	646	6
n.º	211	614	220	624	454	646	6
39,	222	614	233	624	454	646	6
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	6
2016,	286	614	304	624	454	646	6
pp.	306	614	316	624	454	646	6
15‑34.	318	614	339	624	454	646	6
L	71	26	75	37	454	646	7
as	75	28	82	36	454	646	7
trabajadoras	83	28	126	36	454	646	7
nómadas	128	28	155	36	454	646	7
21	383	27	391	37	454	646	7
paración	71	61	107	73	454	646	7
de	111	61	120	73	454	646	7
las	124	61	136	73	454	646	7
mudas;	139	61	170	73	454	646	7
el	173	61	181	73	454	646	7
control	184	61	214	73	454	646	7
de	218	61	228	73	454	646	7
plagas,	231	61	260	73	454	646	7
por	264	61	278	73	454	646	7
medio	282	61	308	73	454	646	7
de	311	61	321	73	454	646	7
plaguicidas,	325	61	375	73	454	646	7
sin	379	61	391	73	454	646	7
contar	71	74	97	85	454	646	7
con	100	74	115	85	454	646	7
los	117	74	129	85	454	646	7
equipos	132	74	165	85	454	646	7
de	167	74	177	85	454	646	7
protección	180	74	224	85	454	646	7
(	226	74	230	85	454	646	7
epi	230	75	243	85	454	646	7
).	243	74	249	85	454	646	7
En	252	74	264	85	454	646	7
virtud	266	74	291	85	454	646	7
del	294	74	306	85	454	646	7
proceso	309	74	342	85	454	646	7
vertiginoso	344	74	391	85	454	646	7
de	71	86	81	98	454	646	7
reestructuración	85	86	153	98	454	646	7
productiva	157	86	201	98	454	646	7
implantado	205	86	252	98	454	646	7
por	257	86	271	98	454	646	7
las	275	86	286	98	454	646	7
empresas	291	86	330	98	454	646	7
a	334	86	338	98	454	646	7
partir	343	86	365	98	454	646	7
de	370	86	379	98	454	646	7
la	384	86	391	98	454	646	7
década	71	99	100	111	454	646	7
de	103	99	113	111	454	646	7
los	116	99	128	111	454	646	7
noventa,	131	99	166	111	454	646	7
sobre	169	99	192	111	454	646	7
todo	195	99	213	111	454	646	7
en	216	99	226	111	454	646	7
San	229	99	245	111	454	646	7
Pablo,	247	99	274	111	454	646	7
paulatinamente	277	99	341	111	454	646	7
las	343	99	355	111	454	646	7
mujeres	358	99	391	111	454	646	7
fueron	71	112	98	123	454	646	7
perdiendo	102	112	144	123	454	646	7
muchos	147	112	180	123	454	646	7
puestos	183	112	215	123	454	646	7
de	218	112	228	123	454	646	7
trabajo	232	112	261	123	454	646	7
y	264	112	269	123	454	646	7
siendo	273	112	300	123	454	646	7
sustituidas	304	112	348	123	454	646	7
por	352	112	366	123	454	646	7
hom-	369	112	391	123	454	646	7
bres	71	124	88	136	454	646	7
jóvenes	92	124	124	136	454	646	7
migrantes.	128	124	172	136	454	646	7
Actualmente,	175	124	231	136	454	646	7
se	235	124	244	136	454	646	7
ocupan	248	124	278	136	454	646	7
de	282	124	292	136	454	646	7
tareas	295	124	320	136	454	646	7
más	324	124	340	136	454	646	7
precarias	344	124	382	136	454	646	7
y	386	124	391	136	454	646	7
peligrosas	71	137	113	148	454	646	7
para	116	137	134	148	454	646	7
la	137	137	144	148	454	646	7
salud,	147	137	172	148	454	646	7
como	174	137	197	148	454	646	7
el	200	137	208	148	454	646	7
empleo	210	137	241	148	454	646	7
de	243	137	253	148	454	646	7
plaguicidas,	256	137	306	148	454	646	7
que	309	137	324	148	454	646	7
puede	327	137	352	148	454	646	7
provocar	354	137	391	148	454	646	7
el	71	149	78	161	454	646	7
cáncer	81	149	108	161	454	646	7
y	110	149	116	161	454	646	7
la	118	149	125	161	454	646	7
muerte,	128	149	160	161	454	646	7
como	162	149	185	161	454	646	7
les	187	149	199	161	454	646	7
sucedió	201	149	233	161	454	646	7
a	236	149	240	161	454	646	7
muchas	243	149	275	161	454	646	7
de	277	149	287	161	454	646	7
ellas.	289	149	311	161	454	646	7
Esto	313	149	332	161	454	646	7
es	334	149	343	161	454	646	7
parte	345	149	366	161	454	646	7
de	368	149	378	161	454	646	7
un	381	149	391	161	454	646	7
proceso	71	162	104	174	454	646	7
de	106	162	116	174	454	646	7
reconfiguración	118	162	184	174	454	646	7
del	186	162	199	174	454	646	7
trabajo,	201	162	233	174	454	646	7
caracterizado	235	162	291	174	454	646	7
por	293	162	307	174	454	646	7
el	310	162	317	174	454	646	7
aumento	319	162	355	174	454	646	7
de	358	162	368	174	454	646	7
la	370	162	377	174	454	646	7
in-	380	162	391	174	454	646	7
tensidad	71	175	106	186	454	646	7
de	108	175	118	186	454	646	7
los	121	175	133	186	454	646	7
grados	135	175	163	186	454	646	7
de	166	175	176	186	454	646	7
explotación	178	175	227	186	454	646	7
y	229	175	235	186	454	646	7
por	237	175	251	186	454	646	7
nuevas	254	175	282	186	454	646	7
formas	285	175	314	186	454	646	7
de	316	175	326	186	454	646	7
división	329	175	362	186	454	646	7
sexual	365	175	391	186	454	646	7
del	71	187	84	199	454	646	7
trabajo.	87	187	118	199	454	646	7
Así,	121	187	138	199	454	646	7
las	141	187	153	199	454	646	7
mujeres	156	187	189	199	454	646	7
fueran	192	187	219	199	454	646	7
alejadas	222	187	255	199	454	646	7
del	258	187	271	199	454	646	7
corte	274	187	295	199	454	646	7
manual	298	187	329	199	454	646	7
de	332	187	342	199	454	646	7
la	345	187	352	199	454	646	7
caña,	355	187	377	199	454	646	7
ta-	380	187	391	199	454	646	7
rea	71	200	84	211	454	646	7
hoy	86	200	102	211	454	646	7
día	104	200	117	211	454	646	7
esencialmente	120	200	179	211	454	646	7
masculina,	182	200	227	211	454	646	7
y	230	200	235	211	454	646	7
transferidas	238	200	287	211	454	646	7
a	289	200	294	211	454	646	7
actividades	296	200	343	211	454	646	7
insalubres,	346	200	391	211	454	646	7
precarias	71	212	109	224	454	646	7
y	112	212	117	224	454	646	7
penosas,	120	212	156	224	454	646	7
como	159	212	182	224	454	646	7
la	185	212	193	224	454	646	7
recolección	196	212	244	224	454	646	7
de	247	212	257	224	454	646	7
bitucas,	260	213	293	224	454	646	7
de	296	212	306	224	454	646	7
piedras,	309	212	342	224	454	646	7
la	345	212	352	224	454	646	7
siembra,	355	212	391	224	454	646	7
la	71	225	78	237	454	646	7
distribución	81	225	131	237	454	646	7
de	134	225	144	237	454	646	7
plaguicidas	147	225	195	237	454	646	7
en	198	225	208	237	454	646	7
los	211	225	223	237	454	646	7
cañaverales,	226	225	277	237	454	646	7
así	280	225	292	237	454	646	7
como	295	225	318	237	454	646	7
también	321	225	355	237	454	646	7
en	358	225	368	237	454	646	7
otras	371	225	391	237	454	646	7
plantaciones	71	238	123	249	454	646	7
de	126	238	136	249	454	646	7
eucaliptus,	139	238	184	249	454	646	7
naranja,	186	238	220	249	454	646	7
cebolla,	223	238	255	249	454	646	7
mango,	258	238	289	249	454	646	7
tomate.	292	238	323	249	454	646	7
Ellas	326	238	347	249	454	646	7
suelen	349	238	376	249	454	646	7
ser	379	238	391	249	454	646	7
“enganchadas”	71	250	134	262	454	646	7
por	137	250	151	262	454	646	7
un	154	250	165	262	454	646	7
hombre,	168	250	203	262	454	646	7
quien	206	250	230	262	454	646	7
bajo	233	250	251	262	454	646	7
los	255	250	267	262	454	646	7
órdenes	270	250	303	262	454	646	7
de	306	250	316	262	454	646	7
las	319	250	331	262	454	646	7
empresas,	334	250	376	262	454	646	7
las	380	250	391	262	454	646	7
reúne	71	263	94	274	454	646	7
en	98	263	108	274	454	646	7
cuadrillas	111	263	152	274	454	646	7
nómadas	155	263	193	274	454	646	7
que	196	263	211	274	454	646	7
circulan	215	263	249	274	454	646	7
de	252	263	262	274	454	646	7
una	266	263	281	274	454	646	7
plantación	284	263	328	274	454	646	7
a	332	263	336	274	454	646	7
otra	340	263	356	274	454	646	7
durante	360	263	391	274	454	646	7
todo	71	275	90	287	454	646	7
el	92	275	100	287	454	646	7
año	102	275	118	287	454	646	7
(Silva,	120	275	148	287	454	646	7
2014).	150	275	177	287	454	646	7
Es	91	292	101	304	454	646	7
importante	104	292	149	304	454	646	7
escuchar	152	292	189	304	454	646	7
las	191	292	203	304	454	646	7
voces	206	292	230	304	454	646	7
de	232	292	242	304	454	646	7
algunas	245	292	277	304	454	646	7
de	280	292	289	304	454	646	7
estas	292	292	313	304	454	646	7
mujeres,	315	292	351	304	454	646	7
para	354	292	372	304	454	646	7
per-	375	292	391	304	454	646	7
cibir	71	305	90	317	454	646	7
la	93	305	100	317	454	646	7
dominación	103	305	152	317	454	646	7
de	155	305	165	317	454	646	7
clase	167	305	188	317	454	646	7
y	191	305	196	317	454	646	7
género	199	305	227	317	454	646	7
como	230	305	253	317	454	646	7
resabios	256	305	290	317	454	646	7
de	293	305	303	317	454	646	7
la	305	305	313	317	454	646	7
sociedad	315	305	352	317	454	646	7
colonial.	355	305	391	317	454	646	7
La	71	317	82	329	454	646	7
referencia	85	317	127	329	454	646	7
a	130	317	135	329	454	646	7
la	138	317	146	329	454	646	7
dominación	149	317	198	329	454	646	7
étnico	201	317	227	329	454	646	7
-	228	317	231	329	454	646	7
racial	231	317	255	329	454	646	7
todavía	258	317	289	329	454	646	7
está	292	317	308	329	454	646	7
ausente	311	317	343	329	454	646	7
en	346	317	356	329	454	646	7
sus	359	317	372	329	454	646	7
dis-	375	317	391	329	454	646	7
cursos.	71	330	100	342	454	646	7
Sin	104	330	118	342	454	646	7
embargo,	122	330	162	342	454	646	7
haremos	166	330	201	342	454	646	7
algunas	205	330	237	342	454	646	7
reflexiones	241	330	288	342	454	646	7
acerca	292	330	319	342	454	646	7
del	323	330	335	342	454	646	7
concepto	339	330	377	342	454	646	7
de	381	330	391	342	454	646	7
patriarcado,	71	343	121	354	454	646	7
antes	123	343	145	354	454	646	7
de	147	343	157	354	454	646	7
oír	159	343	171	354	454	646	7
las	173	343	184	354	454	646	7
voces	187	343	210	354	454	646	7
de	213	343	223	354	454	646	7
las	225	343	236	354	454	646	7
mujeres	239	343	272	354	454	646	7
—todas	274	343	307	354	454	646	7
ellas	309	343	328	354	454	646	7
negras—,	330	343	371	354	454	646	7
para	373	343	391	354	454	646	7
analizar	71	355	104	367	454	646	7
a	106	355	111	367	454	646	7
continuación	113	355	167	367	454	646	7
las	170	355	181	367	454	646	7
razones	183	355	216	367	454	646	7
del	218	355	231	367	454	646	7
ocultamiento	233	355	288	367	454	646	7
de	290	355	300	367	454	646	7
la	302	355	310	367	454	646	7
dominación	312	355	361	367	454	646	7
étnica.	364	355	391	367	454	646	7
En	91	372	102	384	454	646	7
los	107	372	119	384	454	646	7
testimonios	124	372	173	384	454	646	7
de	177	372	187	384	454	646	7
las	192	372	203	384	454	646	7
mujeres,	208	372	244	384	454	646	7
la	249	372	256	384	454	646	7
ideología	261	372	300	384	454	646	7
del	305	372	318	384	454	646	7
patriarcado	322	372	370	384	454	646	7
está	375	372	391	384	454	646	7
muy	71	385	90	396	454	646	7
clara.	92	385	116	396	454	646	7
El	118	385	128	396	454	646	7
universo	130	385	167	396	454	646	7
simbólico	170	385	212	396	454	646	7
de	214	385	224	396	454	646	7
la	227	385	235	396	454	646	7
religión	237	385	271	396	454	646	7
judeocristiana	273	385	334	396	454	646	7
es	336	385	345	396	454	646	7
uno	348	385	363	396	454	646	7
de	366	385	376	396	454	646	7
los	379	385	391	396	454	646	7
componentes	71	397	127	409	454	646	7
de	130	397	140	409	454	646	7
la	142	397	150	409	454	646	7
ideología	153	397	193	409	454	646	7
del	195	397	208	409	454	646	7
poder	211	397	235	409	454	646	7
patriarcal	238	397	278	409	454	646	7
que	281	397	296	409	454	646	7
domina	299	397	331	409	454	646	7
las	333	397	345	409	454	646	7
relaciones	348	397	391	409	454	646	7
sociales	71	410	105	422	454	646	7
en	109	410	119	422	454	646	7
las	123	410	135	422	454	646	7
cuales	139	410	166	422	454	646	7
ellas	170	410	189	422	454	646	7
están	193	410	215	422	454	646	7
insertas.	219	410	255	422	454	646	7
Los	259	410	275	422	454	646	7
testimonios	279	410	328	422	454	646	7
muestran	333	410	372	422	454	646	7
que	376	410	391	422	454	646	7
la	71	422	79	434	454	646	7
mujer	82	422	107	434	454	646	7
ocupa	111	422	137	434	454	646	7
el	141	422	148	434	454	646	7
lugar	152	422	174	434	454	646	7
del	178	422	191	434	454	646	7
oprimido,	195	422	237	434	454	646	7
es	241	422	249	434	454	646	7
decir,	253	422	277	434	454	646	7
de	281	422	291	434	454	646	7
objeto	295	422	322	434	454	646	7
y	325	422	331	434	454	646	7
no	334	422	345	434	454	646	7
de	349	422	359	434	454	646	7
sujeto.	363	422	391	434	454	646	7
El	71	435	80	447	454	646	7
sufrimiento	83	435	133	447	454	646	7
forma	136	435	161	447	454	646	7
parte	165	435	186	447	454	646	7
de	189	435	199	447	454	646	7
sus	202	435	216	447	454	646	7
representaciones	219	435	290	447	454	646	7
y	293	435	299	447	454	646	7
también	302	435	336	447	454	646	7
de	339	435	349	447	454	646	7
sus	352	435	366	447	454	646	7
auto-	369	435	391	447	454	646	7
rrepresentaciones.	71	448	149	459	454	646	7
En	152	448	164	459	454	646	7
su	167	448	177	459	454	646	7
concepción	180	448	229	459	454	646	7
religiosa,	232	448	272	459	454	646	7
Dios	275	448	296	459	454	646	7
tiene	299	448	320	459	454	646	7
el	323	448	331	459	454	646	7
control	334	448	365	459	454	646	7
sobre	368	448	391	459	454	646	7
todos	71	460	94	472	454	646	7
los	98	460	110	472	454	646	7
hombres	113	460	150	472	454	646	7
y	154	460	159	472	454	646	7
la	162	460	170	472	454	646	7
naturaleza,	174	460	220	472	454	646	7
y	224	460	229	472	454	646	7
para	233	460	251	472	454	646	7
agradarle	254	460	294	472	454	646	7
es	298	460	307	472	454	646	7
necesario	310	460	351	472	454	646	7
seguir	354	460	380	472	454	646	7
el	384	460	391	472	454	646	7
camino	71	473	102	485	454	646	7
duro	106	473	126	485	454	646	7
de	129	473	139	485	454	646	7
la	143	473	151	485	454	646	7
obediencia	154	473	201	485	454	646	7
y	204	473	210	485	454	646	7
de	213	473	223	485	454	646	7
la	227	473	235	485	454	646	7
sumisión.	239	473	280	485	454	646	7
En	284	473	295	485	454	646	7
muchas	299	473	332	485	454	646	7
ocasiones,	335	473	380	485	454	646	7
el	383	473	391	485	454	646	7
sufrimiento	71	485	120	497	454	646	7
resultante	123	485	165	497	454	646	7
de	168	485	178	497	454	646	7
la	181	485	189	497	454	646	7
relación	192	485	226	497	454	646	7
con	229	485	244	497	454	646	7
los	247	485	260	497	454	646	7
hijos	263	485	284	497	454	646	7
y	286	485	292	497	454	646	7
maridos,	295	485	332	497	454	646	7
es	335	485	344	497	454	646	7
considera-	347	485	391	497	454	646	7
do	71	498	81	510	454	646	7
parte	85	498	106	510	454	646	7
constituyente	109	498	166	510	454	646	7
del	170	498	183	510	454	646	7
destino	186	498	217	510	454	646	7
de	220	498	230	510	454	646	7
género.	233	498	265	510	454	646	7
Son	268	498	285	510	454	646	7
muchas	288	498	321	510	454	646	7
las	324	498	336	510	454	646	7
mujeres	339	498	373	510	454	646	7
que	376	498	391	510	454	646	7
soportan	71	511	108	522	454	646	7
la	111	511	118	522	454	646	7
violencia	121	511	161	522	454	646	7
y	164	511	169	522	454	646	7
el	172	511	180	522	454	646	7
alcoholismo	182	511	235	522	454	646	7
de	238	511	248	522	454	646	7
los	251	511	263	522	454	646	7
maridos,	266	511	303	522	454	646	7
y	306	511	312	522	454	646	7
permanecen	315	511	366	522	454	646	7
junto	369	511	391	522	454	646	7
a	71	523	76	535	454	646	7
sus	78	523	92	535	454	646	7
hijos	95	523	115	535	454	646	7
durante	118	523	150	535	454	646	7
toda	153	523	171	535	454	646	7
la	174	523	182	535	454	646	7
vida.	184	523	205	535	454	646	7
Muchas	208	523	242	535	454	646	7
de	245	523	255	535	454	646	7
ellas	257	523	277	535	454	646	7
no	280	523	290	535	454	646	7
logran	293	523	320	535	454	646	7
romper	323	523	354	535	454	646	7
con	357	523	372	535	454	646	7
este	375	523	391	535	454	646	7
destino,	71	536	105	548	454	646	7
llevando	107	536	144	548	454	646	7
consigo	146	536	180	548	454	646	7
el	182	536	190	548	454	646	7
complejo	193	536	232	548	454	646	7
de	235	536	245	548	454	646	7
la	248	536	256	548	454	646	7
culpa,	258	536	284	548	454	646	7
como	287	536	310	548	454	646	7
si	313	536	320	548	454	646	7
fuera	323	536	345	548	454	646	7
un	348	536	358	548	454	646	7
pecado	361	536	391	548	454	646	7
original.	71	548	107	560	454	646	7
La	110	548	121	560	454	646	7
estructura	124	548	166	560	454	646	7
de	169	548	179	560	454	646	7
estas	182	548	203	560	454	646	7
ideas	206	548	228	560	454	646	7
se	230	548	239	560	454	646	7
apoya	242	548	267	560	454	646	7
sobre	270	548	293	560	454	646	7
la	296	548	304	560	454	646	7
base	307	548	326	560	454	646	7
material	329	548	364	560	454	646	7
de	366	548	376	560	454	646	7
las	379	548	391	560	454	646	7
relaciones	71	561	114	573	454	646	7
patriarcales.	118	561	170	573	454	646	7
El	173	561	183	573	454	646	7
concepto	186	561	225	573	454	646	7
de	228	561	238	573	454	646	7
ideología	241	561	281	573	454	646	7
permite	285	561	317	573	454	646	7
la	321	561	328	573	454	646	7
interpretación	332	561	391	573	454	646	7
necesaria	71	574	111	585	454	646	7
de	114	574	124	585	454	646	7
la	126	574	134	585	454	646	7
dominación:	137	574	191	585	454	646	7
Revista	115	614	140	624	454	646	7
de	141	614	149	624	454	646	7
Ciencias	151	614	179	624	454	646	7
Sociales,	180	614	210	624	454	646	7
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	7
vol.	238	614	250	624	454	646	7
29,	251	614	262	624	454	646	7
n.º	264	614	273	624	454	646	7
39,	274	614	285	624	454	646	7
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	7
2016,	338	614	357	624	454	646	7
pp.	358	614	369	624	454	646	7
15‑34.	370	614	391	624	454	646	7
22M	62	27	287	37	454	646	8
aria	287	28	299	36	454	646	8
A	301	26	305	37	454	646	8
parecida	305	28	331	36	454	646	8
de	333	28	341	36	454	646	8
M	342	26	348	37	454	646	8
oraes	348	28	366	36	454	646	8
S	368	26	372	37	454	646	8
ilva	372	28	383	36	454	646	8
“La	82	61	97	72	454	646	8
ideología	100	61	138	72	454	646	8
consiste	141	61	173	72	454	646	8
en	177	61	186	72	454	646	8
un	189	61	199	72	454	646	8
proyecto	203	61	237	72	454	646	8
político	241	61	271	72	454	646	8
de	275	61	284	72	454	646	8
estructuración	287	61	344	72	454	646	8
de	347	61	357	72	454	646	8
la	360	61	367	72	454	646	8
so-	370	61	383	72	454	646	8
ciedad	82	74	108	85	454	646	8
entera,	112	74	139	85	454	646	8
según	143	74	166	85	454	646	8
los	170	74	181	85	454	646	8
interés	185	74	212	85	454	646	8
de	215	74	225	85	454	646	8
la	228	74	236	85	454	646	8
clase	239	74	259	85	454	646	8
social	263	74	286	85	454	646	8
/	287	74	290	85	454	646	8
categoría	290	74	327	85	454	646	8
social	330	74	354	85	454	646	8
que	357	74	372	85	454	646	8
la	375	74	383	85	454	646	8
ha	82	86	92	98	454	646	8
elaborado	95	86	135	98	454	646	8
[…]	139	86	155	98	454	646	8
la	159	86	166	98	454	646	8
ideología	170	86	207	98	454	646	8
tiene	211	86	231	98	454	646	8
la	234	86	242	98	454	646	8
pretensión	245	86	287	98	454	646	8
de	291	86	300	98	454	646	8
expresar	304	86	338	98	454	646	8
el	342	86	349	98	454	646	8
‘interés	353	86	383	98	454	646	8
común',	82	99	115	110	454	646	8
o	118	99	123	110	454	646	8
‘interés	127	99	157	110	454	646	8
general',	160	99	195	110	454	646	8
o	198	99	203	110	454	646	8
‘interés	206	99	236	110	454	646	8
de	240	99	249	110	454	646	8
todos'.	252	99	280	110	454	646	8
Obviamente,	283	99	334	110	454	646	8
esto	337	99	353	110	454	646	8
es	357	99	365	110	454	646	8
una	368	99	383	110	454	646	8
ficción,	82	112	112	123	454	646	8
en	116	112	125	123	454	646	8
la	128	112	136	123	454	646	8
medida	139	112	168	123	454	646	8
en	172	112	181	123	454	646	8
que	184	112	199	123	454	646	8
la	202	112	209	123	454	646	8
sociedad	213	112	248	123	454	646	8
está	251	112	266	123	454	646	8
organizada	270	112	313	123	454	646	8
sobre	317	112	338	123	454	646	8
la	342	112	349	123	454	646	8
base	352	112	370	123	454	646	8
de	373	112	383	123	454	646	8
contradicciones.	82	124	147	135	454	646	8
La	150	124	160	135	454	646	8
ideología,	162	124	202	135	454	646	8
por	204	124	217	135	454	646	8
lo	220	124	227	135	454	646	8
tanto,	230	124	252	135	454	646	8
se	254	124	263	135	454	646	8
presenta	265	124	298	135	454	646	8
como	300	124	322	135	454	646	8
si	324	124	331	135	454	646	8
fuera	333	124	354	135	454	646	8
produ-	356	124	383	135	454	646	8
cida	82	137	99	148	454	646	8
por	101	137	115	148	454	646	8
el	117	137	125	148	454	646	8
conjunto	127	137	162	148	454	646	8
de	165	137	174	148	454	646	8
la	177	137	184	148	454	646	8
sociedad	187	137	222	148	454	646	8
y	224	137	229	148	454	646	8
su	232	137	241	148	454	646	8
propio	243	137	269	148	454	646	8
beneficio.	272	137	311	148	454	646	8
De	314	137	326	148	454	646	8
este	328	137	344	148	454	646	8
modo,	346	137	372	148	454	646	8
es	374	137	383	148	454	646	8
fundamental	82	149	132	161	454	646	8
resaltar	134	149	164	161	454	646	8
lo	166	149	173	161	454	646	8
que	176	149	190	161	454	646	8
hay	192	149	206	161	454	646	8
de	208	149	218	161	454	646	8
muy	220	149	238	161	454	646	8
singular	240	149	272	161	454	646	8
en	274	149	283	161	454	646	8
la	285	149	293	161	454	646	8
ideología:	295	149	335	161	454	646	8
la	337	149	344	161	454	646	8
inversión	346	149	383	161	454	646	8
de	82	162	92	173	454	646	8
los	94	162	106	173	454	646	8
fenómenos…”.	108	162	169	173	454	646	8
“La	82	179	97	190	454	646	8
representación,	99	179	159	190	454	646	8
al	161	179	168	190	454	646	8
contrario,	171	179	209	190	454	646	8
aspira	211	179	234	190	454	646	8
a	237	179	241	190	454	646	8
lo	244	179	252	190	454	646	8
completo	254	179	291	190	454	646	8
[…].	293	179	312	190	454	646	8
Los	314	179	329	190	454	646	8
autores	332	179	360	190	454	646	8
/	360	179	363	190	454	646	8
acto-	363	179	383	190	454	646	8
res	82	191	94	203	454	646	8
de	97	191	106	203	454	646	8
representaciones	110	191	175	203	454	646	8
tienen	178	191	202	203	454	646	8
del	205	191	217	203	454	646	8
fenómeno	220	191	260	203	454	646	8
representado	263	191	313	203	454	646	8
un	316	191	326	203	454	646	8
retrato	329	191	355	203	454	646	8
entero	358	191	383	203	454	646	8
y	82	204	87	215	454	646	8
operativo	91	204	127	215	454	646	8
[…]	131	204	147	215	454	646	8
la	151	204	158	215	454	646	8
representación	161	204	218	215	454	646	8
no	222	204	232	215	454	646	8
se	235	204	243	215	454	646	8
confunde	247	204	283	215	454	646	8
con	287	204	301	215	454	646	8
la	304	204	311	215	454	646	8
vivencia,	315	204	350	215	454	646	8
pero	354	204	371	215	454	646	8
se	375	204	383	215	454	646	8
aproxima	82	217	119	228	454	646	8
a	122	217	127	228	454	646	8
refigurar	130	217	164	228	454	646	8
la	167	217	174	228	454	646	8
vivencia.	177	217	212	228	454	646	8
Se	215	217	225	228	454	646	8
trata	228	217	245	228	454	646	8
de	248	217	258	228	454	646	8
las	261	217	272	228	454	646	8
imágenes	275	217	312	228	454	646	8
que	315	217	329	228	454	646	8
las	332	217	343	228	454	646	8
vivencias	346	217	383	228	454	646	8
asumen	82	229	112	240	454	646	8
en	115	229	124	240	454	646	8
el	127	229	134	240	454	646	8
nivel	137	229	156	240	454	646	8
simbólico	159	229	198	240	454	646	8
y	201	229	206	240	454	646	8
de	208	229	218	240	454	646	8
cuya	220	229	239	240	454	646	8
elaboración,	242	229	290	240	454	646	8
el	293	229	300	240	454	646	8
inconsciente	303	229	351	240	454	646	8
—indi-	354	229	383	240	454	646	8
vidual	82	242	107	253	454	646	8
o	109	242	114	253	454	646	8
colectivo—	116	242	162	253	454	646	8
participa	164	242	198	253	454	646	8
activamente.	200	242	250	253	454	646	8
(Saffioti	252	242	284	253	454	646	8
y	286	242	291	253	454	646	8
Almeida,	293	242	329	253	454	646	8
1995,	332	242	354	253	454	646	8
p.	356	242	363	253	454	646	8
49).	366	242	381	253	454	646	8
La	62	258	73	270	454	646	8
siembra	76	258	109	270	454	646	8
de	112	258	122	270	454	646	8
la	124	258	132	270	454	646	8
caña:	135	258	157	270	454	646	8
“Nosotras	82	276	122	287	454	646	8
cubrimos	127	276	164	287	454	646	8
la	168	276	176	287	454	646	8
caña	180	276	198	287	454	646	8
con	203	276	217	287	454	646	8
agroquímicos.	222	276	279	287	454	646	8
Así	282	276	296	287	454	646	8
como	301	276	323	287	454	646	8
la	327	276	335	287	454	646	8
caña	339	276	357	287	454	646	8
nace,	362	276	383	287	454	646	8
ponemos	82	288	118	299	454	646	8
el	122	288	129	299	454	646	8
plaguicida.	132	288	176	299	454	646	8
Solamente	179	288	222	299	454	646	8
cuando	225	288	254	299	454	646	8
ya	257	288	266	299	454	646	8
está	270	288	285	299	454	646	8
grande	289	288	316	299	454	646	8
es	319	288	327	299	454	646	8
que	331	288	345	299	454	646	8
la	348	288	355	299	454	646	8
llevan	359	288	383	299	454	646	8
para	82	301	99	312	454	646	8
el	102	301	109	312	454	646	8
área	112	301	128	312	454	646	8
de	131	301	140	312	454	646	8
la	143	301	150	312	454	646	8
siembra.	153	301	187	312	454	646	8
Ahí	189	301	204	312	454	646	8
la	207	301	214	312	454	646	8
caña	216	301	235	312	454	646	8
es	237	301	246	312	454	646	8
puesta	248	301	274	312	454	646	8
dentro	276	301	302	312	454	646	8
de	304	301	314	312	454	646	8
los	316	301	328	312	454	646	8
surcos	331	301	356	312	454	646	8
llenos	359	301	383	312	454	646	8
de	82	313	92	325	454	646	8
agua.	95	313	116	325	454	646	8
Nosotras	119	313	154	325	454	646	8
teníamos	157	313	194	325	454	646	8
que	197	313	211	325	454	646	8
trabajar	214	313	244	325	454	646	8
sin	247	313	259	325	454	646	8
los	262	313	274	325	454	646	8
zapatos,	277	313	309	325	454	646	8
porque	312	313	340	325	454	646	8
la	343	313	350	325	454	646	8
caña	353	313	371	325	454	646	8
es	374	313	383	325	454	646	8
puesta	82	326	108	337	454	646	8
con	111	326	125	337	454	646	8
un	128	326	138	337	454	646	8
palo	141	326	158	337	454	646	8
(chucho)	161	326	197	337	454	646	8
para	200	326	217	337	454	646	8
perforar	220	326	252	337	454	646	8
la	255	326	262	337	454	646	8
tierra.	265	326	289	337	454	646	8
A	291	326	299	337	454	646	8
cada	302	326	320	337	454	646	8
20	323	326	333	337	454	646	8
centímetros	336	326	383	337	454	646	8
colocamos	82	339	125	350	454	646	8
una	127	339	142	350	454	646	8
yema	144	339	166	350	454	646	8
de	168	339	178	350	454	646	8
caña.	180	339	201	350	454	646	8
Tiene	203	339	225	350	454	646	8
que	228	339	242	350	454	646	8
ser	245	339	256	350	454	646	8
con	259	339	273	350	454	646	8
las	275	339	286	350	454	646	8
manos	289	339	315	350	454	646	8
o	317	339	322	350	454	646	8
los	325	339	336	350	454	646	8
pies	339	339	355	350	454	646	8
dentro	357	339	383	350	454	646	8
del	82	351	94	362	454	646	8
agua,	97	351	118	362	454	646	8
por	120	351	134	362	454	646	8
eso	136	351	149	362	454	646	8
hay	152	351	166	362	454	646	8
que	168	351	183	362	454	646	8
estar	185	351	204	362	454	646	8
sin	206	351	218	362	454	646	8
zapatos”.	220	351	257	362	454	646	8
(Maria,	259	351	289	362	454	646	8
50	291	351	301	362	454	646	8
años.	303	351	324	362	454	646	8
Santa	326	351	349	362	454	646	8
Rosa	351	351	371	362	454	646	8
de	373	351	383	362	454	646	8
Viterbo	82	364	112	375	454	646	8
-	113	364	116	375	454	646	8
sp	116	365	126	375	454	646	8
,	126	364	128	375	454	646	8
1998)	131	364	154	375	454	646	8
A	62	380	70	392	454	646	8
los	72	380	85	392	454	646	8
seis	87	380	103	392	454	646	8
meses	105	380	131	392	454	646	8
de	133	380	143	392	454	646	8
la	146	380	153	392	454	646	8
entrevista,	156	380	199	392	454	646	8
Maria	201	380	226	392	454	646	8
murió	229	380	254	392	454	646	8
con	256	380	271	392	454	646	8
cáncer	274	380	301	392	454	646	8
en	304	380	314	392	454	646	8
la	316	380	324	392	454	646	8
garganta.	326	380	365	392	454	646	8
Ha-	367	380	383	392	454	646	8
cía	62	393	75	404	454	646	8
tres	77	393	92	404	454	646	8
años	95	393	114	404	454	646	8
que	117	393	132	404	454	646	8
trabajaba	135	393	173	404	454	646	8
en	176	393	186	404	454	646	8
esta	188	393	205	404	454	646	8
actividad	207	393	246	404	454	646	8
empleando	248	393	294	404	454	646	8
el	297	393	304	404	454	646	8
plaguicida.	307	393	353	404	454	646	8
Otro	82	410	101	421	454	646	8
relato	104	410	128	421	454	646	8
muestra	130	410	163	421	454	646	8
una	165	410	181	421	454	646	8
nueva	183	410	207	421	454	646	8
técnica	210	410	239	421	454	646	8
de	242	410	252	421	454	646	8
siembra,	254	410	290	421	454	646	8
por	292	410	306	421	454	646	8
medio	308	410	334	421	454	646	8
del	337	410	349	421	454	646	8
empleo	352	410	383	421	454	646	8
de	62	422	72	434	454	646	8
camiones	75	422	115	434	454	646	8
y	117	422	122	434	454	646	8
tractores,	125	422	164	434	454	646	8
realizada	166	422	204	434	454	646	8
por	207	422	221	434	454	646	8
hombres	224	422	260	434	454	646	8
y	262	422	268	434	454	646	8
mujeres:	270	422	306	434	454	646	8
“Para	82	440	104	451	454	646	8
plantar,	108	440	137	451	454	646	8
ellos	141	440	160	451	454	646	8
nos	163	440	177	451	454	646	8
elegían	180	440	209	451	454	646	8
solamente	212	440	252	451	454	646	8
a	256	440	260	451	454	646	8
nosotras,	263	440	299	451	454	646	8
las	303	440	314	451	454	646	8
mujeres.	317	440	351	451	454	646	8
Porque	354	440	383	451	454	646	8
nosotras	82	452	116	463	454	646	8
seguíamos	118	452	160	463	454	646	8
el	162	452	170	463	454	646	8
camión	172	452	201	463	454	646	8
cortando	204	452	239	463	454	646	8
la	241	452	248	463	454	646	8
caña	251	452	269	463	454	646	8
en	271	452	281	463	454	646	8
los	283	452	295	463	454	646	8
surcos,	297	452	325	463	454	646	8
porque	328	452	355	463	454	646	8
el	358	452	365	463	454	646	8
sur-	367	452	383	463	454	646	8
co	82	465	92	476	454	646	8
es	94	465	103	476	454	646	8
así.	106	465	119	476	454	646	8
La	122	465	133	476	454	646	8
caña	135	465	154	476	454	646	8
es	157	465	165	476	454	646	8
colocada	168	465	203	476	454	646	8
dentro	206	465	232	476	454	646	8
de	234	465	244	476	454	646	8
los	247	465	258	476	454	646	8
surcos.	261	465	289	476	454	646	8
Los	292	465	307	476	454	646	8
hombres	310	465	344	476	454	646	8
se	347	465	355	476	454	646	8
ponen	358	465	383	476	454	646	8
arriba	82	477	106	488	454	646	8
de	108	477	117	488	454	646	8
los	119	477	131	488	454	646	8
camiones	133	477	170	488	454	646	8
cargados	172	477	208	488	454	646	8
de	210	477	219	488	454	646	8
caña.	221	477	242	488	454	646	8
Ellos	244	477	265	488	454	646	8
van	267	477	281	488	454	646	8
metiendo	283	477	320	488	454	646	8
las	322	477	333	488	454	646	8
cañas	335	477	357	488	454	646	8
en	360	477	369	488	454	646	8
los	371	477	383	488	454	646	8
surcos.	82	490	110	501	454	646	8
Las	113	490	127	501	454	646	8
mujeres	129	490	161	501	454	646	8
van	163	490	178	501	454	646	8
cortando	180	490	215	501	454	646	8
las	217	490	228	501	454	646	8
cañas.	231	490	255	501	454	646	8
Se	258	490	268	501	454	646	8
tiene	270	490	289	501	454	646	8
que	292	490	306	501	454	646	8
tomar	309	490	332	501	454	646	8
con	334	490	349	501	454	646	8
cuidado	351	490	383	501	454	646	8
para	82	503	99	514	454	646	8
que	103	503	117	514	454	646	8
la	120	503	128	514	454	646	8
caña	131	503	149	514	454	646	8
no	152	503	162	514	454	646	8
caiga	166	503	187	514	454	646	8
en	190	503	199	514	454	646	8
nuestras	203	503	235	514	454	646	8
cabezas.	239	503	272	514	454	646	8
Entonces	276	503	312	514	454	646	8
nos	316	503	329	514	454	646	8
quedábamos	333	503	383	514	454	646	8
atrás	82	515	101	526	454	646	8
de	104	515	113	526	454	646	8
los	116	515	128	526	454	646	8
camiones	131	515	169	526	454	646	8
y	171	515	176	526	454	646	8
por	179	515	193	526	454	646	8
eso	195	515	209	526	454	646	8
recibíamos	212	515	255	526	454	646	8
el	258	515	266	526	454	646	8
vapor	268	515	291	526	454	646	8
del	294	515	306	526	454	646	8
caño	309	515	328	526	454	646	8
de	331	515	340	526	454	646	8
escape,	343	515	372	526	454	646	8
lo	375	515	383	526	454	646	8
que	82	528	97	539	454	646	8
nos	100	528	114	539	454	646	8
causaba	117	528	149	539	454	646	8
mucho	152	528	179	539	454	646	8
dolor	182	528	203	539	454	646	8
de	207	528	216	539	454	646	8
cabeza	219	528	247	539	454	646	8
[…].	250	528	269	539	454	646	8
Detrás	272	528	298	539	454	646	8
de	301	528	311	539	454	646	8
nosotras	314	528	347	539	454	646	8
venía	351	528	372	539	454	646	8
el	375	528	383	539	454	646	8
tractor	82	540	108	551	454	646	8
tapando	112	540	143	551	454	646	8
los	147	540	159	551	454	646	8
surcos	162	540	188	551	454	646	8
con	191	540	205	551	454	646	8
tierra.	209	540	233	551	454	646	8
Todo	236	540	256	551	454	646	8
era	260	540	272	551	454	646	8
muy	275	540	293	551	454	646	8
rápido.	296	540	325	551	454	646	8
Era	328	540	342	551	454	646	8
una	345	540	360	551	454	646	8
tarea	363	540	383	551	454	646	8
muy	82	553	100	564	454	646	8
dura.	103	553	123	564	454	646	8
A	126	553	133	564	454	646	8
veces	136	553	158	564	454	646	8
yo	161	553	171	564	454	646	8
trabajaba	174	553	211	564	454	646	8
de	214	553	223	564	454	646	8
rodillas	226	553	256	564	454	646	8
porque	259	553	287	564	454	646	8
el	290	553	297	564	454	646	8
cansancio	300	553	339	564	454	646	8
era	342	553	355	564	454	646	8
dema-	358	553	383	564	454	646	8
siado.	82	566	106	577	454	646	8
(Clarice,	108	566	143	577	454	646	8
71	146	566	156	577	454	646	8
años.	158	566	179	577	454	646	8
Ibaté	181	566	201	577	454	646	8
-	202	566	205	577	454	646	8
sp	206	567	215	576	454	646	8
,	215	566	217	577	454	646	8
2005)	220	566	243	577	454	646	8
Revista	62	614	87	624	454	646	8
de	89	614	97	624	454	646	8
Ciencias	99	614	126	624	454	646	8
Sociales,	128	614	158	624	454	646	8
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	8
vol.	186	614	197	624	454	646	8
29,	199	614	210	624	454	646	8
n.º	211	614	220	624	454	646	8
39,	222	614	233	624	454	646	8
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	8
2016,	286	614	304	624	454	646	8
pp.	306	614	316	624	454	646	8
15‑34.	318	614	339	624	454	646	8
L	71	26	75	37	454	646	9
as	75	28	82	36	454	646	9
trabajadoras	83	28	126	36	454	646	9
nómadas	128	28	155	36	454	646	9
23	383	27	391	37	454	646	9
La	71	61	80	73	454	646	9
cosecha	82	61	115	73	454	646	9
de	117	61	126	73	454	646	9
la	128	61	135	73	454	646	9
naranja	137	61	167	73	454	646	9
En	91	78	102	89	454	646	9
la	105	78	112	89	454	646	9
naranja	115	78	144	89	454	646	9
es	147	78	155	89	454	646	9
así:	158	78	172	89	454	646	9
cuando	175	78	204	89	454	646	9
llegamos	206	78	242	89	454	646	9
hay	245	78	259	89	454	646	9
que	262	78	277	89	454	646	9
mojar	279	78	303	89	454	646	9
los	306	78	317	89	454	646	9
pies	320	78	336	89	454	646	9
y	339	78	344	89	454	646	9
los	347	78	358	89	454	646	9
zapatos	361	78	391	89	454	646	9
en	91	91	100	102	454	646	9
el	103	91	111	102	454	646	9
plaguicida	114	91	156	102	454	646	9
antes	159	91	180	102	454	646	9
de	183	91	192	102	454	646	9
entrar	196	91	219	102	454	646	9
en	222	91	232	102	454	646	9
el	235	91	242	102	454	646	9
pomar.	246	91	273	102	454	646	9
Uno	276	91	294	102	454	646	9
tiene	297	91	316	102	454	646	9
que	320	91	334	102	454	646	9
vestir	337	91	360	102	454	646	9
la	363	91	370	102	454	646	9
ropa	373	91	391	102	454	646	9
que	91	103	105	115	454	646	9
ellos	108	103	127	115	454	646	9
dan	130	103	145	115	454	646	9
para	148	103	165	115	454	646	9
evitar	168	103	190	115	454	646	9
la	193	103	201	115	454	646	9
contaminación.	204	103	265	115	454	646	9
Es	268	103	278	115	454	646	9
pantalón	281	103	315	115	454	646	9
y	319	103	324	115	454	646	9
camisa.	327	103	357	115	454	646	9
La	360	103	370	115	454	646	9
ropa	373	103	391	115	454	646	9
con	91	116	105	127	454	646	9
plaguicida	108	116	149	127	454	646	9
es	152	116	160	127	454	646	9
lavada	162	116	188	127	454	646	9
por	190	116	204	127	454	646	9
ellos	206	116	225	127	454	646	9
en	228	116	237	127	454	646	9
la	239	116	247	127	454	646	9
hacienda.	249	116	287	127	454	646	9
No	289	116	302	127	454	646	9
la	304	116	311	127	454	646	9
llevamos	314	116	349	127	454	646	9
para	352	116	369	127	454	646	9
casa.	371	116	391	127	454	646	9
El	91	129	100	140	454	646	9
bus	102	129	116	140	454	646	9
también	119	129	151	140	454	646	9
es	153	129	162	140	454	646	9
mojado	164	129	194	140	454	646	9
con	197	129	211	140	454	646	9
plaguicida.	214	129	258	140	454	646	9
Así	260	129	274	140	454	646	9
que	277	129	291	140	454	646	9
llegamos,	294	129	332	140	454	646	9
almorzamos	335	129	384	140	454	646	9
y	386	129	391	140	454	646	9
en	91	141	100	152	454	646	9
seguida	103	141	133	152	454	646	9
cada	136	141	154	152	454	646	9
una	156	141	171	152	454	646	9
tiene	173	141	193	152	454	646	9
una	195	141	210	152	454	646	9
bolsa	212	141	233	152	454	646	9
con	236	141	250	152	454	646	9
tiras	253	141	270	152	454	646	9
sujetas	273	141	300	152	454	646	9
al	302	141	310	152	454	646	9
cuello,	312	141	339	152	454	646	9
y	342	141	347	152	454	646	9
la	349	141	356	152	454	646	9
escalera	359	141	391	152	454	646	9
de	91	154	100	165	454	646	9
hierro	103	154	126	165	454	646	9
para	129	154	146	165	454	646	9
recoger	149	154	179	165	454	646	9
las	181	154	192	165	454	646	9
naranjas	195	154	228	165	454	646	9
que	230	154	245	165	454	646	9
están	247	154	268	165	454	646	9
más	270	154	286	165	454	646	9
altas.	289	154	310	165	454	646	9
Subo	312	154	333	165	454	646	9
en	335	154	344	165	454	646	9
la	347	154	354	165	454	646	9
escalera,	357	154	391	165	454	646	9
cosecho	91	166	123	178	454	646	9
las	126	166	137	178	454	646	9
naranjas	140	166	173	178	454	646	9
bajo	176	166	193	178	454	646	9
la	196	166	203	178	454	646	9
escalera	206	166	238	178	454	646	9
y	241	166	246	178	454	646	9
después	248	166	280	178	454	646	9
las	283	166	294	178	454	646	9
pongo	297	166	322	178	454	646	9
en	324	166	334	178	454	646	9
las	337	166	348	178	454	646	9
cajas.	350	166	373	178	454	646	9
Du-	376	166	391	178	454	646	9
rante	91	179	111	190	454	646	9
todo	113	179	131	190	454	646	9
el	133	179	140	190	454	646	9
día	143	179	155	190	454	646	9
cargamos	157	179	195	190	454	646	9
las	197	179	209	190	454	646	9
naranjas,	211	179	247	190	454	646	9
subimos	249	179	282	190	454	646	9
y	285	179	290	190	454	646	9
bajamos	292	179	325	190	454	646	9
en	327	179	337	190	454	646	9
las	339	179	350	190	454	646	9
escaleras.	353	179	391	190	454	646	9
Las	91	192	105	203	454	646	9
bolsas	108	192	133	203	454	646	9
son	135	192	149	203	454	646	9
muy	152	192	170	203	454	646	9
pesadas	172	192	203	203	454	646	9
y	206	192	211	203	454	646	9
además	213	192	243	203	454	646	9
uno	246	192	261	203	454	646	9
tiene	264	192	283	203	454	646	9
que	286	192	300	203	454	646	9
mantener	303	192	340	203	454	646	9
el	342	192	350	203	454	646	9
equilibrio	352	192	391	203	454	646	9
para	91	204	108	215	454	646	9
no	111	204	121	215	454	646	9
caer	125	204	142	215	454	646	9
de	145	204	155	215	454	646	9
las	158	204	169	215	454	646	9
escaleras	173	204	209	215	454	646	9
y	212	204	217	215	454	646	9
lastimarte.	221	204	263	215	454	646	9
Tiene	266	204	289	215	454	646	9
que	292	204	307	215	454	646	9
trabajar	310	204	341	215	454	646	9
muy	344	204	362	215	454	646	9
rápido	366	204	391	215	454	646	9
para	91	217	108	228	454	646	9
alcanzar	110	217	144	228	454	646	9
un	146	217	156	228	454	646	9
poco	159	217	178	228	454	646	9
más	181	217	197	228	454	646	9
de	200	217	209	228	454	646	9
salario.	212	217	241	228	454	646	9
Si	243	217	252	228	454	646	9
trabajas	254	217	285	228	454	646	9
lento,	288	217	311	228	454	646	9
no	313	217	323	228	454	646	9
logras	326	217	350	228	454	646	9
nada.	353	217	374	228	454	646	9
Ahí	376	217	391	228	454	646	9
yo	91	229	101	241	454	646	9
tomo	103	229	123	241	454	646	9
otra	126	229	141	241	454	646	9
bolsa,	143	229	167	241	454	646	9
y	169	229	174	241	454	646	9
entonces	176	229	211	241	454	646	9
salgo	214	229	235	241	454	646	9
de	237	229	246	241	454	646	9
nuevo	249	229	273	241	454	646	9
y	275	229	280	241	454	646	9
vuelvo	282	229	309	241	454	646	9
a	311	229	316	241	454	646	9
salir	318	229	335	241	454	646	9
otra	337	229	353	241	454	646	9
vez.	355	229	371	241	454	646	9
Para	374	229	391	241	454	646	9
beber	91	242	113	253	454	646	9
agua	115	242	134	253	454	646	9
se	136	242	145	253	454	646	9
hace	147	242	165	253	454	646	9
muy	167	242	185	253	454	646	9
rápido,	187	242	215	253	454	646	9
no	218	242	228	253	454	646	9
se	230	242	238	253	454	646	9
puede	240	242	264	253	454	646	9
perder	266	242	292	253	454	646	9
tiempo.	294	242	325	253	454	646	9
Acabo	326	242	352	253	454	646	9
de	354	242	364	253	454	646	9
comer	366	242	391	253	454	646	9
y	91	255	96	266	454	646	9
salgo	98	255	119	266	454	646	9
en	122	255	131	266	454	646	9
seguida	133	255	164	266	454	646	9
para	166	255	183	266	454	646	9
trabajar.	186	255	218	266	454	646	9
Es	221	255	231	266	454	646	9
así.	233	255	247	266	454	646	9
Consigo	249	255	283	266	454	646	9
recoger	285	255	315	266	454	646	9
hasta	317	255	338	266	454	646	9
cien	340	255	357	266	454	646	9
cajas	359	255	379	266	454	646	9
de	382	255	391	266	454	646	9
naranjas	91	267	124	278	454	646	9
al	127	267	134	278	454	646	9
día.	136	267	151	278	454	646	9
(Maria,	153	267	183	278	454	646	9
45	186	267	196	278	454	646	9
años,	198	267	219	278	454	646	9
Rincão	222	267	250	278	454	646	9
-	250	267	254	278	454	646	9
sp	254	269	263	278	454	646	9
,	263	267	266	278	454	646	9
2004)	268	267	292	278	454	646	9
El	71	292	78	304	454	646	9
trabajo	80	292	108	304	454	646	9
en	110	292	119	304	454	646	9
la	121	292	128	304	454	646	9
caña	130	292	149	304	454	646	9
“Nosotros	91	309	131	321	454	646	9
[el	135	309	145	321	454	646	9
padre,	148	309	173	321	454	646	9
el	176	309	184	321	454	646	9
hermano	187	309	222	321	454	646	9
y	225	309	230	321	454	646	9
la	233	309	241	321	454	646	9
entrevistada]	244	309	295	321	454	646	9
salíamos	299	309	334	321	454	646	9
con	337	309	351	321	454	646	9
las	355	309	366	321	454	646	9
estre-	369	309	391	321	454	646	9
llas	91	322	105	333	454	646	9
y	108	322	113	333	454	646	9
volvíamos	116	322	157	333	454	646	9
con	160	322	175	333	454	646	9
las	178	322	189	333	454	646	9
estrellas,	192	322	228	333	454	646	9
de	231	322	240	333	454	646	9
domingo	243	322	279	333	454	646	9
a	282	322	286	333	454	646	9
domingo.	289	322	328	333	454	646	9
En	331	322	342	333	454	646	9
la	345	322	352	333	454	646	9
época	355	322	379	333	454	646	9
de	382	322	391	333	454	646	9
invierno,	91	335	126	346	454	646	9
íbamos	129	335	158	346	454	646	9
trabajar	161	335	191	346	454	646	9
muy	194	335	212	346	454	646	9
temprano	215	335	253	346	454	646	9
y	256	335	261	346	454	646	9
no	264	335	274	346	454	646	9
teníamos	277	335	313	346	454	646	9
zapatos	316	335	346	346	454	646	9
suficientes	349	335	391	346	454	646	9
para	91	347	108	358	454	646	9
el	110	347	118	358	454	646	9
frío.	120	347	137	358	454	646	9
Cuando	139	347	170	358	454	646	9
había	173	347	194	358	454	646	9
helada,	197	347	225	358	454	646	9
para	228	347	245	358	454	646	9
evitar	247	347	270	358	454	646	9
la	272	347	280	358	454	646	9
pérdida	282	347	312	358	454	646	9
del	314	347	327	358	454	646	9
tomate,	329	347	359	358	454	646	9
durante	361	347	391	358	454	646	9
la	91	360	98	371	454	646	9
madrugada	101	360	146	371	454	646	9
íbamos	149	360	178	371	454	646	9
al	181	360	188	371	454	646	9
campo	192	360	218	371	454	646	9
y	222	360	227	371	454	646	9
hacíamos	230	360	268	371	454	646	9
fuego	271	360	294	371	454	646	9
con	297	360	311	371	454	646	9
polvo	315	360	337	371	454	646	9
de	341	360	350	371	454	646	9
madera	353	360	383	371	454	646	9
y	386	360	391	371	454	646	9
gasoil.	91	372	117	384	454	646	9
El	120	372	129	384	454	646	9
humo	131	372	154	384	454	646	9
evitaba	157	372	186	384	454	646	9
que	188	372	203	384	454	646	9
las	205	372	217	384	454	646	9
plantaciones	219	372	269	384	454	646	9
de	272	372	281	384	454	646	9
tomate	284	372	311	384	454	646	9
se	314	372	322	384	454	646	9
quemasen	325	372	365	384	454	646	9
por	368	372	381	384	454	646	9
la	384	372	391	384	454	646	9
helada.	91	385	119	396	454	646	9
Me	123	385	136	396	454	646	9
acuerdo	139	385	171	396	454	646	9
que	174	385	189	396	454	646	9
tenía	192	385	212	396	454	646	9
mucho	215	385	242	396	454	646	9
dolor	246	385	267	396	454	646	9
en	270	385	280	396	454	646	9
los	283	385	295	396	454	646	9
pies	298	385	314	396	454	646	9
por	318	385	331	396	454	646	9
el	334	385	342	396	454	646	9
frío.	345	385	362	396	454	646	9
Yo	364	385	376	396	454	646	9
me	379	385	391	396	454	646	9
ponía	91	398	113	409	454	646	9
un	115	398	125	409	454	646	9
paño	128	398	147	409	454	646	9
en	150	398	159	409	454	646	9
los	162	398	173	409	454	646	9
pies”.	176	398	199	409	454	646	9
“En	91	415	106	426	454	646	9
1983	109	415	129	426	454	646	9
fui	132	415	144	426	454	646	9
a	147	415	151	426	454	646	9
trabajar	154	415	185	426	454	646	9
en	188	415	197	426	454	646	9
la	201	415	208	426	454	646	9
usina	211	415	232	426	454	646	9
de	235	415	245	426	454	646	9
caña.	248	415	268	426	454	646	9
[…].	272	415	291	426	454	646	9
Ahí	293	415	308	426	454	646	9
yo	311	415	321	426	454	646	9
fui	325	415	336	426	454	646	9
a	339	415	343	426	454	646	9
cortar	346	415	370	426	454	646	9
caña	373	415	391	426	454	646	9
y	91	427	96	438	454	646	9
tenía	99	427	119	438	454	646	9
hambre.	123	427	155	438	454	646	9
Hasta	159	427	182	438	454	646	9
hoy	186	427	200	438	454	646	9
los	204	427	216	438	454	646	9
trabajadores	220	427	269	438	454	646	9
tienen	272	427	297	438	454	646	9
hambre,	301	427	333	438	454	646	9
¿tú	337	427	349	438	454	646	9
sabes?	353	427	379	438	454	646	9
Si	383	427	391	438	454	646	9
hay	91	440	105	451	454	646	9
alguien	108	440	137	451	454	646	9
sin	140	440	152	451	454	646	9
comida	155	440	184	451	454	646	9
en	187	440	196	451	454	646	9
la	199	440	207	451	454	646	9
marmita,	209	440	245	451	454	646	9
cada	248	440	266	451	454	646	9
uno	269	440	284	451	454	646	9
pone	287	440	307	451	454	646	9
una	309	440	324	451	454	646	9
cucharada	327	440	367	451	454	646	9
de	370	440	379	451	454	646	9
su	382	440	391	451	454	646	9
comida	91	452	120	463	454	646	9
en	123	452	132	463	454	646	9
la	134	452	142	463	454	646	9
marmita	144	452	177	463	454	646	9
vacía	180	452	201	463	454	646	9
de	203	452	212	463	454	646	9
él.	215	452	224	463	454	646	9
Yo	226	452	237	463	454	646	9
tenía	239	452	259	463	454	646	9
la	261	452	269	463	454	646	9
comida	271	452	300	463	454	646	9
porque	303	452	331	463	454	646	9
los	333	452	345	463	454	646	9
otros	347	452	367	463	454	646	9
me	369	452	382	463	454	646	9
la	384	452	391	463	454	646	9
daban.	91	465	117	476	454	646	9
Todavía,	119	465	154	476	454	646	9
a	156	465	161	476	454	646	9
la	163	465	170	476	454	646	9
hora	173	465	190	476	454	646	9
de	193	465	202	476	454	646	9
comer,	205	465	232	476	454	646	9
yo	234	465	244	476	454	646	9
pensaba	247	465	279	476	454	646	9
en	282	465	291	476	454	646	9
mis	293	465	308	476	454	646	9
hijos	310	465	330	476	454	646	9
que	332	465	347	476	454	646	9
estaban	349	465	379	476	454	646	9
en	382	465	391	476	454	646	9
la	91	478	98	489	454	646	9
casa	100	478	117	489	454	646	9
sin	119	478	131	489	454	646	9
comida.	133	478	165	489	454	646	9
Así,	167	478	183	489	454	646	9
yo	185	478	195	489	454	646	9
comía	198	478	222	489	454	646	9
un	224	478	234	489	454	646	9
poco	236	478	256	489	454	646	9
y	258	478	263	489	454	646	9
dejaba	265	478	291	489	454	646	9
otra	293	478	309	489	454	646	9
parte	311	478	331	489	454	646	9
para	333	478	350	489	454	646	9
mis	353	478	367	489	454	646	9
hijos.	369	478	391	489	454	646	9
Después	91	490	125	501	454	646	9
de	127	490	137	501	454	646	9
15	139	490	149	501	454	646	9
días	152	490	168	501	454	646	9
de	170	490	180	501	454	646	9
trabajo,	182	490	212	501	454	646	9
yo	215	490	225	501	454	646	9
logré	227	490	248	501	454	646	9
comprar	250	490	284	501	454	646	9
algo	286	490	303	501	454	646	9
para	306	490	323	501	454	646	9
comer”.	326	490	358	501	454	646	9
“…	91	507	105	518	454	646	9
Uno	108	507	125	518	454	646	9
trabajaba	127	507	164	518	454	646	9
los	166	507	178	518	454	646	9
sábados	180	507	212	518	454	646	9
y	214	507	219	518	454	646	9
no	222	507	232	518	454	646	9
había	234	507	256	518	454	646	9
límite	258	507	282	518	454	646	9
de	284	507	294	518	454	646	9
tiempo.	296	507	326	518	454	646	9
Así,	328	507	345	518	454	646	9
yo	347	507	357	518	454	646	9
cuestio-	359	507	391	518	454	646	9
naba	91	520	110	531	454	646	9
aquella	112	520	141	531	454	646	9
situación.	143	520	181	531	454	646	9
Yo	182	520	193	531	454	646	9
me	195	520	208	531	454	646	9
puse	210	520	228	531	454	646	9
a	230	520	235	531	454	646	9
organizar	237	520	274	531	454	646	9
los	276	520	288	531	454	646	9
trabajadores.	290	520	341	531	454	646	9
Poco	343	520	363	531	454	646	9
a	365	520	370	531	454	646	9
poco	372	520	391	531	454	646	9
yo	91	532	101	543	454	646	9
me	103	532	116	543	454	646	9
fui	118	532	130	543	454	646	9
transformando	132	532	191	543	454	646	9
en	193	532	203	543	454	646	9
líder	206	532	224	543	454	646	9
para	227	532	244	543	454	646	9
ellos.	247	532	268	543	454	646	9
Una	271	532	287	543	454	646	9
vez,	290	532	306	543	454	646	9
el	309	532	316	543	454	646	9
cuadrillero	319	532	362	543	454	646	9
puso	365	532	384	543	454	646	9
a	387	532	391	543	454	646	9
Julinha	91	545	120	556	454	646	9
[una	122	545	140	556	454	646	9
amiga	142	545	166	556	454	646	9
de	168	545	178	556	454	646	9
la	180	545	187	556	454	646	9
entrevistada]	189	545	241	556	454	646	9
“de	243	545	257	556	454	646	9
gancho”	259	545	292	556	454	646	9
[una	294	545	312	556	454	646	9
suspensión]	314	545	361	556	454	646	9
porque	363	545	391	556	454	646	9
ella	91	557	105	569	454	646	9
chupó	109	557	133	569	454	646	9
una	137	557	151	569	454	646	9
caña	155	557	173	569	454	646	9
porque	177	557	205	569	454	646	9
tenía	209	557	228	569	454	646	9
hambre.	232	557	264	569	454	646	9
Era	268	557	282	569	454	646	9
ya	286	557	295	569	454	646	9
en	299	557	308	569	454	646	9
el	312	557	319	569	454	646	9
final	323	557	341	569	454	646	9
de	345	557	354	569	454	646	9
la	358	557	365	569	454	646	9
tarde.	369	557	391	569	454	646	9
Estábamos	91	570	134	581	454	646	9
yendo	137	570	161	581	454	646	9
para	164	570	182	581	454	646	9
casa.	185	570	204	581	454	646	9
Entonces,	207	570	246	581	454	646	9
fui	249	570	261	581	454	646	9
a	264	570	268	581	454	646	9
conversar	271	570	309	581	454	646	9
con	312	570	327	581	454	646	9
el	330	570	337	581	454	646	9
cuadrillero	340	570	383	581	454	646	9
y	386	570	391	581	454	646	9
le	91	583	98	594	454	646	9
dije	100	583	115	594	454	646	9
que	118	583	133	594	454	646	9
ella	135	583	150	594	454	646	9
chupó	152	583	177	594	454	646	9
la	179	583	186	594	454	646	9
caña	189	583	207	594	454	646	9
porque	210	583	238	594	454	646	9
tenía	240	583	260	594	454	646	9
hambre	262	583	292	594	454	646	9
y	295	583	300	594	454	646	9
que	302	583	317	594	454	646	9
si	319	583	326	594	454	646	9
él	329	583	336	594	454	646	9
no	338	583	348	594	454	646	9
retiraba	351	583	381	594	454	646	9
la	384	583	391	594	454	646	9
Revista	115	614	140	624	454	646	9
de	141	614	149	624	454	646	9
Ciencias	151	614	179	624	454	646	9
Sociales,	180	614	210	624	454	646	9
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	9
vol.	238	614	250	624	454	646	9
29,	251	614	262	624	454	646	9
n.º	264	614	273	624	454	646	9
39,	274	614	285	624	454	646	9
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	9
2016,	338	614	357	624	454	646	9
pp.	358	614	369	624	454	646	9
15‑34.	370	614	391	624	454	646	9
24M	62	27	287	37	454	646	10
aria	287	28	299	36	454	646	10
A	301	26	305	37	454	646	10
parecida	305	28	331	36	454	646	10
de	333	28	341	36	454	646	10
M	342	26	348	37	454	646	10
oraes	348	28	366	36	454	646	10
S	368	26	372	37	454	646	10
ilva	372	28	383	36	454	646	10
suspensión	82	61	126	72	454	646	10
toda	129	61	146	72	454	646	10
la	149	61	156	72	454	646	10
cuadrilla	159	61	194	72	454	646	10
no	197	61	207	72	454	646	10
venía	210	61	231	72	454	646	10
a	234	61	239	72	454	646	10
trabajar	242	61	272	72	454	646	10
el	275	61	282	72	454	646	10
próximo	285	61	319	72	454	646	10
día.	322	61	337	72	454	646	10
Al	339	61	349	72	454	646	10
final,	352	61	373	72	454	646	10
el	375	61	383	72	454	646	10
canceló	82	74	113	85	454	646	10
la	115	74	122	85	454	646	10
suspensión…”.	125	74	186	85	454	646	10
Era	82	91	96	102	454	646	10
la	99	91	106	102	454	646	10
época	109	91	133	102	454	646	10
del	135	91	148	102	454	646	10
camión	151	91	180	102	454	646	10
6	180	91	183	98	454	646	10
.	183	91	185	102	454	646	10
Había	188	91	212	102	454	646	10
un	215	91	225	102	454	646	10
cuadrillero	228	91	272	102	454	646	10
que	274	91	289	102	454	646	10
tenía	292	91	311	102	454	646	10
25	314	91	324	102	454	646	10
cuadrillas,	327	91	369	102	454	646	10
to-	372	91	383	102	454	646	10
das	82	103	96	114	454	646	10
controladas	98	103	144	114	454	646	10
por	147	103	160	114	454	646	10
él.	163	103	173	114	454	646	10
Había	175	103	199	114	454	646	10
mucha	202	103	229	114	454	646	10
injusticia	231	103	268	114	454	646	10
en	271	103	280	114	454	646	10
el	283	103	290	114	454	646	10
campo.	293	103	322	114	454	646	10
Además	324	103	357	114	454	646	10
de	359	103	369	114	454	646	10
las	372	103	383	114	454	646	10
cuestiones	82	116	124	127	454	646	10
de	126	116	135	127	454	646	10
trabajo,	137	116	168	127	454	646	10
había	170	116	191	127	454	646	10
acoso	194	116	216	127	454	646	10
sexual	218	116	244	127	454	646	10
a	246	116	250	127	454	646	10
las	252	116	263	127	454	646	10
mujeres,	266	116	300	127	454	646	10
sobre	302	116	323	127	454	646	10
todo,	325	116	346	127	454	646	10
sobre	348	116	369	127	454	646	10
las	372	116	383	127	454	646	10
más	82	128	98	140	454	646	10
bonitas.	101	128	132	140	454	646	10
Esta	135	128	153	140	454	646	10
debía	155	128	177	140	454	646	10
ser	180	128	191	140	454	646	10
amante	194	128	223	140	454	646	10
del	226	128	238	140	454	646	10
fiscal,	241	128	265	140	454	646	10
o	268	128	273	140	454	646	10
del	275	128	288	140	454	646	10
cuadrillero	290	128	334	140	454	646	10
o	337	128	342	140	454	646	10
del	344	128	357	140	454	646	10
admi-	359	128	383	140	454	646	10
nistrador.	82	141	120	152	454	646	10
Había	123	141	146	152	454	646	10
siempre	149	141	181	152	454	646	10
una	184	141	198	152	454	646	10
fuerte	201	141	224	152	454	646	10
presión	227	141	257	152	454	646	10
sobre	259	141	281	152	454	646	10
las	284	141	295	152	454	646	10
mujeres	298	141	330	152	454	646	10
más	332	141	348	152	454	646	10
bonitas.	351	141	383	152	454	646	10
Yo	82	154	93	165	454	646	10
siempre	97	154	128	165	454	646	10
defendí	132	154	162	165	454	646	10
los	165	154	177	165	454	646	10
objetivos	180	154	216	165	454	646	10
de	219	154	229	165	454	646	10
todos	232	154	254	165	454	646	10
mis	257	154	272	165	454	646	10
compañeros	275	154	323	165	454	646	10
y	327	154	332	165	454	646	10
compañeras	335	154	383	165	454	646	10
de	82	166	92	177	454	646	10
trabajo	95	166	123	177	454	646	10
[…].	126	166	146	177	454	646	10
Cierta	149	166	173	177	454	646	10
vez,	177	166	193	177	454	646	10
un	197	166	207	177	454	646	10
fiscal	210	166	232	177	454	646	10
nos	235	166	249	177	454	646	10
obligó	253	166	278	177	454	646	10
a	282	166	286	177	454	646	10
retirar	289	166	314	177	454	646	10
caña	317	166	336	177	454	646	10
podrida	339	166	370	177	454	646	10
de	373	166	383	177	454	646	10
un	82	179	92	190	454	646	10
lago.	95	179	115	190	454	646	10
Había	118	179	142	190	454	646	10
mujeres	145	179	177	190	454	646	10
menstruando,	180	179	234	190	454	646	10
otras	237	179	257	190	454	646	10
que	260	179	274	190	454	646	10
no	277	179	287	190	454	646	10
podían	290	179	318	190	454	646	10
quedarse	321	179	356	190	454	646	10
moja-	359	179	383	190	454	646	10
das.	82	191	98	203	454	646	10
Llovía	101	191	127	203	454	646	10
mucho.	129	191	159	203	454	646	10
Nosotras	162	191	197	203	454	646	10
trabajando	200	191	242	203	454	646	10
bajo	245	191	262	203	454	646	10
la	265	191	272	203	454	646	10
lluvia	274	191	297	203	454	646	10
y	300	191	305	203	454	646	10
él	308	191	315	203	454	646	10
con	317	191	332	203	454	646	10
un	335	191	345	203	454	646	10
paraguas	347	191	383	203	454	646	10
dándonos	82	204	121	215	454	646	10
órdenes.	123	204	157	215	454	646	10
De	159	204	171	215	454	646	10
pronto,	174	204	202	215	454	646	10
vi	205	204	213	215	454	646	10
que	215	204	230	215	454	646	10
Lucia,	232	204	257	215	454	646	10
que	260	204	274	215	454	646	10
era	277	204	289	215	454	646	10
gorda,	292	204	317	215	454	646	10
cayó	320	204	338	215	454	646	10
en	341	204	351	215	454	646	10
el	353	204	360	215	454	646	10
lago.	363	204	383	215	454	646	10
Fue	82	217	97	228	454	646	10
una	100	217	114	228	454	646	10
injusticia.	117	217	156	228	454	646	10
El	158	217	167	228	454	646	10
fiscal	170	217	191	228	454	646	10
se	194	217	202	228	454	646	10
puso	204	217	223	228	454	646	10
a	226	217	230	228	454	646	10
reír.	233	217	248	228	454	646	10
Yo	250	217	261	228	454	646	10
me	264	217	276	228	454	646	10
dirigí	278	217	300	228	454	646	10
hasta	303	217	323	228	454	646	10
el	326	217	333	228	454	646	10
lugar	335	217	356	228	454	646	10
donde	358	217	383	228	454	646	10
él	82	229	89	240	454	646	10
estaba	92	229	117	240	454	646	10
y	120	229	125	240	454	646	10
le	128	229	136	240	454	646	10
pregunté:	139	229	176	240	454	646	10
¿Cuál	179	229	202	240	454	646	10
es	205	229	214	240	454	646	10
el	217	229	224	240	454	646	10
registro	227	229	257	240	454	646	10
en	260	229	270	240	454	646	10
tu	273	229	281	240	454	646	10
cartera	284	229	311	240	454	646	10
de	314	229	323	240	454	646	10
trabajo?	326	229	358	240	454	646	10
Él	361	229	370	240	454	646	10
ha	373	229	383	240	454	646	10
dicho:	82	242	107	253	454	646	10
como	110	242	132	253	454	646	10
trabajador	134	242	175	253	454	646	10
rural.	177	242	199	253	454	646	10
Entonces,	201	242	240	253	454	646	10
nosotras	243	242	276	253	454	646	10
tenemos	279	242	312	253	454	646	10
los	314	242	326	253	454	646	10
mismos	329	242	360	253	454	646	10
dere-	362	242	383	253	454	646	10
chos	82	254	101	266	454	646	10
que	104	254	118	266	454	646	10
usted,	121	254	145	266	454	646	10
porque	148	254	176	266	454	646	10
también	179	254	211	266	454	646	10
somos	214	254	240	266	454	646	10
trabajadoras	243	254	292	266	454	646	10
rurales.	295	254	324	266	454	646	10
Si	328	254	336	266	454	646	10
usted	339	254	360	266	454	646	10
tiene	363	254	383	266	454	646	10
el	82	267	89	278	454	646	10
derecho	92	267	124	278	454	646	10
de	126	267	136	278	454	646	10
estar	138	267	157	278	454	646	10
protegido	160	267	198	278	454	646	10
de	201	267	210	278	454	646	10
la	213	267	220	278	454	646	10
lluvia,	223	267	248	278	454	646	10
nosotras	251	267	284	278	454	646	10
lo	287	267	294	278	454	646	10
tenemos	297	267	330	278	454	646	10
también.	333	267	368	278	454	646	10
No	370	267	383	278	454	646	10
vamos	82	280	108	291	454	646	10
más	111	280	128	291	454	646	10
a	131	280	135	291	454	646	10
trabajar	139	280	169	291	454	646	10
dentro	173	280	198	291	454	646	10
del	201	280	214	291	454	646	10
lago	217	280	234	291	454	646	10
bajo	238	280	255	291	454	646	10
la	258	280	265	291	454	646	10
lluvia.	269	280	294	291	454	646	10
‘¡Pero	297	280	322	291	454	646	10
es	326	280	334	291	454	646	10
un	337	280	347	291	454	646	10
orden!'.	351	280	383	291	454	646	10
‘¿De	82	292	102	303	454	646	10
quién?,	104	292	133	303	454	646	10
yo	135	292	145	303	454	646	10
le	148	292	155	303	454	646	10
dije,	157	292	175	303	454	646	10
no	177	292	187	303	454	646	10
vamos	190	292	215	303	454	646	10
a	218	292	222	303	454	646	10
trabajar	224	292	255	303	454	646	10
más.	257	292	276	303	454	646	10
Vamos	278	292	305	303	454	646	10
a	307	292	312	303	454	646	10
esperar	314	292	343	303	454	646	10
hasta	345	292	366	303	454	646	10
que	368	292	383	303	454	646	10
termine	82	305	113	316	454	646	10
la	115	305	123	316	454	646	10
lluvia.	125	305	151	316	454	646	10
Las	153	305	168	316	454	646	10
llamé	170	305	193	316	454	646	10
y	195	305	200	316	454	646	10
todas	203	305	224	316	454	646	10
han	227	305	241	316	454	646	10
venido	244	305	271	316	454	646	10
para	274	305	291	316	454	646	10
el	294	305	301	316	454	646	10
camión.	303	305	335	316	454	646	10
Yo	337	305	348	316	454	646	10
siempre	351	305	383	316	454	646	10
contesté	82	317	115	329	454	646	10
el	118	317	125	329	454	646	10
poder	127	317	150	329	454	646	10
y	153	317	158	329	454	646	10
los	160	317	172	329	454	646	10
abusos	174	317	201	329	454	646	10
en	204	317	213	329	454	646	10
las	216	317	227	329	454	646	10
usinas”.	230	317	262	329	454	646	10
(Carlita,	264	317	297	329	454	646	10
presidente	300	317	341	329	454	646	10
del	343	317	356	329	454	646	10
Sindi-	358	317	383	329	454	646	10
cato	82	330	99	341	454	646	10
de	101	330	111	341	454	646	10
los	113	330	125	341	454	646	10
Empleados	127	330	172	341	454	646	10
Rurales	174	330	205	341	454	646	10
de	207	330	217	341	454	646	10
Cosmópolis	219	330	267	341	454	646	10
-	268	330	271	341	454	646	10
sp	271	331	281	341	454	646	10
,	281	330	283	341	454	646	10
2006)	286	330	309	341	454	646	10
Estos	62	346	84	358	454	646	10
relatos	87	346	114	358	454	646	10
muestran	117	346	154	358	454	646	10
que	157	346	172	358	454	646	10
las	174	346	186	358	454	646	10
mujeres	188	346	220	358	454	646	10
no	223	346	233	358	454	646	10
son	236	346	250	358	454	646	10
pasivas.	253	346	285	358	454	646	10
Siempre	287	346	321	358	454	646	10
hay	324	346	339	358	454	646	10
alguna	341	346	369	358	454	646	10
re-	371	346	383	358	454	646	10
sistencia.	62	359	100	371	454	646	10
Sin	103	359	117	371	454	646	10
embargo,	120	359	158	371	454	646	10
las	161	359	172	371	454	646	10
formas	175	359	204	371	454	646	10
de	207	359	217	371	454	646	10
dominación	220	359	268	371	454	646	10
impuestas	271	359	312	371	454	646	10
se	315	359	323	371	454	646	10
asemejan	326	359	364	371	454	646	10
a	368	359	372	371	454	646	10
la	375	359	383	371	454	646	10
institución	62	372	105	383	454	646	10
total,	107	372	128	383	454	646	10
es	130	372	139	383	454	646	10
decir,	141	372	163	383	454	646	10
si	165	372	172	383	454	646	10
hay	174	372	189	383	454	646	10
resistencia,	191	372	236	383	454	646	10
se	239	372	247	383	454	646	10
aplica	249	372	274	383	454	646	10
“el	276	372	288	383	454	646	10
gancho”,	290	372	326	383	454	646	10
la	328	372	336	383	454	646	10
suspensión	338	372	383	383	454	646	10
del	62	384	75	396	454	646	10
trabajo	77	384	106	396	454	646	10
sin	108	384	120	396	454	646	10
recibir	123	384	149	396	454	646	10
el	152	384	159	396	454	646	10
salario,	162	384	191	396	454	646	10
y	194	384	199	396	454	646	10
en	202	384	211	396	454	646	10
los	214	384	226	396	454	646	10
casos	228	384	250	396	454	646	10
que	253	384	268	396	454	646	10
se	270	384	279	396	454	646	10
repitan	282	384	310	396	454	646	10
muchos	312	384	344	396	454	646	10
ganchos,	347	384	383	396	454	646	10
existe	62	397	86	409	454	646	10
el	88	397	96	409	454	646	10
riesgo	98	397	123	409	454	646	10
de	125	397	135	409	454	646	10
perder	137	397	163	409	454	646	10
el	165	397	173	409	454	646	10
empleo.	175	397	208	409	454	646	10
Las	210	397	225	409	454	646	10
formas	227	397	255	409	454	646	10
punitivas	258	397	294	409	454	646	10
remiten	297	397	328	409	454	646	10
a	330	397	335	409	454	646	10
la	337	397	345	409	454	646	10
época	347	397	371	409	454	646	10
de	373	397	383	409	454	646	10
esclavitud,	62	409	106	421	454	646	10
además	109	409	139	421	454	646	10
de	142	409	152	421	454	646	10
los	154	409	166	421	454	646	10
acosos	169	409	196	421	454	646	10
sexuales	199	409	233	421	454	646	10
de	236	409	246	421	454	646	10
los	249	409	260	421	454	646	10
enganchadores	263	409	324	421	454	646	10
a	326	409	331	421	454	646	10
las	334	409	345	421	454	646	10
mujeres.	348	409	383	421	454	646	10
Los	62	422	78	434	454	646	10
bajos	80	422	101	434	454	646	10
salarios	103	422	134	434	454	646	10
son	136	422	150	434	454	646	10
el	152	422	159	434	454	646	10
reflejo	161	422	188	434	454	646	10
de	189	422	199	434	454	646	10
los	201	422	213	434	454	646	10
niveles	215	422	243	434	454	646	10
de	245	422	255	434	454	646	10
explotación.	257	422	306	434	454	646	10
El	308	422	317	434	454	646	10
hambre,	319	422	352	434	454	646	10
la	354	422	362	434	454	646	10
mar-	364	422	383	434	454	646	10
mita	62	435	81	446	454	646	10
sin	83	435	95	446	454	646	10
comida,	97	435	130	446	454	646	10
la	132	435	139	446	454	646	10
vergüenza	142	435	183	446	454	646	10
de	185	435	195	446	454	646	10
llevar	197	435	220	446	454	646	10
la	222	435	230	446	454	646	10
marmita	232	435	266	446	454	646	10
vacía	268	435	290	446	454	646	10
aparece	292	435	323	446	454	646	10
en	325	435	335	446	454	646	10
muchos	337	435	369	446	454	646	10
re-	371	435	383	446	454	646	10
latos.	62	447	84	459	454	646	10
De	86	447	98	459	454	646	10
todos	101	447	123	459	454	646	10
modo,	125	447	151	459	454	646	10
hay	153	447	168	459	454	646	10
que	171	447	185	459	454	646	10
considerar	188	447	230	459	454	646	10
las	232	447	244	459	454	646	10
formas	246	447	274	459	454	646	10
de	277	447	286	459	454	646	10
solidaridad	289	447	334	459	454	646	10
entre	336	447	356	459	454	646	10
ellas	359	447	377	459	454	646	10
7	377	448	380	455	454	646	10
.	380	447	383	459	454	646	10
6	62	508	66	517	454	646	10
Hasta	82	508	100	517	454	646	10
fines	104	508	119	517	454	646	10
de	122	508	129	517	454	646	10
los	133	508	142	517	454	646	10
años	145	508	160	517	454	646	10
ochenta,	163	508	190	517	454	646	10
los	193	508	202	517	454	646	10
trabajadores	205	508	244	517	454	646	10
eran	248	508	261	517	454	646	10
llevados	264	508	291	517	454	646	10
al	294	508	300	517	454	646	10
campo	303	508	324	517	454	646	10
en	327	508	335	517	454	646	10
camiones,	338	508	370	517	454	646	10
sin	373	508	383	517	454	646	10
seguridad.	82	518	115	527	454	646	10
Hubo	117	518	135	527	454	646	10
muchos	136	518	161	527	454	646	10
accidentes	163	518	196	527	454	646	10
con	198	518	210	527	454	646	10
varias	211	518	230	527	454	646	10
muertes.	232	518	259	527	454	646	10
En	261	518	270	527	454	646	10
verdad,	272	518	295	527	454	646	10
los	297	518	306	527	454	646	10
trabajadores	308	518	347	527	454	646	10
eran	349	518	363	527	454	646	10
trans-	364	518	383	527	454	646	10
portados	82	528	110	537	454	646	10
como	112	528	129	537	454	646	10
ganado.	131	528	156	537	454	646	10
Después	158	528	185	537	454	646	10
de	187	528	195	537	454	646	10
muchas	197	528	221	537	454	646	10
huelgas,	223	528	250	537	454	646	10
los	251	528	261	537	454	646	10
empresarios	263	528	301	537	454	646	10
fueron	303	528	324	537	454	646	10
obligados	326	528	357	537	454	646	10
a	359	528	363	537	454	646	10
trans-	364	528	383	537	454	646	10
portarlos	82	537	111	546	454	646	10
en	113	537	120	546	454	646	10
autobús.	122	537	149	546	454	646	10
7	62	550	66	559	454	646	10
En	82	550	91	559	454	646	10
la	93	550	98	559	454	646	10
época	100	550	119	559	454	646	10
de	120	550	128	559	454	646	10
la	130	550	135	559	454	646	10
esclavitud,	137	550	171	559	454	646	10
los	173	550	182	559	454	646	10
esclavos	184	550	211	559	454	646	10
tenían	212	550	232	559	454	646	10
el	233	550	239	559	454	646	10
derecho	241	550	266	559	454	646	10
de	268	550	275	559	454	646	10
sembrar	277	550	303	559	454	646	10
mandioca,	304	550	337	559	454	646	10
maíz,	339	550	356	559	454	646	10
frijoles,	358	550	383	559	454	646	10
durante	82	559	106	568	454	646	10
los	109	559	118	568	454	646	10
domingos,	121	559	154	568	454	646	10
para	157	559	171	568	454	646	10
su	174	559	181	568	454	646	10
propia	183	559	204	568	454	646	10
supervivencia.	207	559	253	568	454	646	10
Era	255	559	266	568	454	646	10
una	269	559	281	568	454	646	10
forma	283	559	303	568	454	646	10
de	305	559	313	568	454	646	10
evitar	315	559	334	568	454	646	10
el	336	559	342	568	454	646	10
hambre,	345	559	371	568	454	646	10
sin	373	559	383	568	454	646	10
contar	82	569	102	578	454	646	10
que	104	569	116	578	454	646	10
los	118	569	127	578	454	646	10
costos	129	569	149	578	454	646	10
con	151	569	162	578	454	646	10
alimentación	164	569	205	578	454	646	10
de	207	569	215	578	454	646	10
los	217	569	226	578	454	646	10
esclavos	228	569	255	578	454	646	10
disminuían,	257	569	294	578	454	646	10
aumentando	296	569	335	578	454	646	10
la	337	569	343	578	454	646	10
ganancia	345	569	373	578	454	646	10
de	375	569	383	578	454	646	10
los	82	578	92	587	454	646	10
propietarios.	94	578	134	587	454	646	10
En	137	578	146	587	454	646	10
la	148	578	154	587	454	646	10
época	156	578	175	587	454	646	10
actual,	178	578	199	587	454	646	10
los	201	578	211	587	454	646	10
dueños	213	578	236	587	454	646	10
de	238	578	246	587	454	646	10
las	248	578	257	587	454	646	10
empresas	260	578	290	587	454	646	10
no	292	578	300	587	454	646	10
tienen	303	578	322	587	454	646	10
esta	325	578	337	587	454	646	10
preocupación	340	578	383	587	454	646	10
con	82	588	94	597	454	646	10
sus	96	588	106	597	454	646	10
obreros.	108	588	134	597	454	646	10
Revista	62	614	87	624	454	646	10
de	89	614	97	624	454	646	10
Ciencias	99	614	126	624	454	646	10
Sociales,	128	614	158	624	454	646	10
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	10
vol.	186	614	197	624	454	646	10
29,	199	614	210	624	454	646	10
n.º	211	614	220	624	454	646	10
39,	222	614	233	624	454	646	10
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	10
2016,	286	614	304	624	454	646	10
pp.	306	614	316	624	454	646	10
15‑34.	318	614	339	624	454	646	10
L	71	26	75	37	454	646	11
as	75	28	82	36	454	646	11
trabajadoras	83	28	126	36	454	646	11
nómadas	128	28	155	36	454	646	11
25	382	27	391	37	454	646	11
La	71	61	80	73	454	646	11
nueva	82	61	107	73	454	646	11
morfología	108	61	151	73	454	646	11
del	153	61	165	73	454	646	11
trabajo	167	61	196	73	454	646	11
y	71	74	76	85	454	646	11
sus	78	74	92	85	454	646	11
reflejos	94	74	124	85	454	646	11
sobre	126	74	149	85	454	646	11
las	151	74	163	85	454	646	11
trabajadoras	165	74	216	85	454	646	11
El	71	90	80	102	454	646	11
proceso	83	90	115	102	454	646	11
de	118	90	128	102	454	646	11
reconfiguración	130	90	197	102	454	646	11
del	199	90	212	102	454	646	11
trabajo,	215	90	246	102	454	646	11
resultante	249	90	290	102	454	646	11
de	292	90	302	102	454	646	11
las	305	90	316	102	454	646	11
transformaciones	319	90	391	102	454	646	11
tecnológicas	71	103	123	115	454	646	11
a	126	103	130	115	454	646	11
partir	133	103	156	115	454	646	11
de	158	103	168	115	454	646	11
los	170	103	183	115	454	646	11
años	185	103	204	115	454	646	11
2000	207	103	228	115	454	646	11
—sobre	230	103	263	115	454	646	11
todo	266	103	284	115	454	646	11
con	287	103	302	115	454	646	11
el	304	103	312	115	454	646	11
surgimiento	314	103	364	115	454	646	11
de	367	103	377	115	454	646	11
los	379	103	391	115	454	646	11
coches	71	116	99	127	454	646	11
de	103	116	113	127	454	646	11
tecnología	116	116	160	127	454	646	11
flex,	163	116	181	127	454	646	11
movidos	184	116	220	127	454	646	11
por	223	116	237	127	454	646	11
gasolina	241	116	276	127	454	646	11
o	279	116	284	127	454	646	11
alcohol—,	287	116	331	127	454	646	11
fue	335	116	348	127	454	646	11
caracteri-	351	116	391	127	454	646	11
zado	71	128	91	140	454	646	11
por	93	128	107	140	454	646	11
una	110	128	125	140	454	646	11
disminución	127	128	179	140	454	646	11
acelerada	182	128	221	140	454	646	11
del	224	128	237	140	454	646	11
empleo	239	128	270	140	454	646	11
de	273	128	283	140	454	646	11
trabajadores	285	128	337	140	454	646	11
manuales	339	128	379	140	454	646	11
en	381	128	391	140	454	646	11
los	71	141	83	153	454	646	11
cañaverales	86	141	135	153	454	646	11
8	135	141	138	148	454	646	11
.	138	141	141	153	454	646	11
Como	144	141	170	153	454	646	11
fue	173	141	186	153	454	646	11
dicho	189	141	213	153	454	646	11
más	216	141	233	153	454	646	11
arriba,	236	141	263	153	454	646	11
este	267	141	283	153	454	646	11
proceso	286	141	319	153	454	646	11
también	322	141	356	153	454	646	11
implicó	359	141	391	153	454	646	11
una	71	153	86	165	454	646	11
nueva	89	153	114	165	454	646	11
división	118	153	151	165	454	646	11
sexual	155	153	181	165	454	646	11
del	185	153	198	165	454	646	11
trabajo,	201	153	233	165	454	646	11
incrementando	236	153	299	165	454	646	11
la	302	153	310	165	454	646	11
precariedad	313	153	362	165	454	646	11
y	366	153	371	165	454	646	11
vul-	374	153	391	165	454	646	11
nerabilidad.	71	166	121	178	454	646	11
El	124	166	133	178	454	646	11
uso	136	166	150	178	454	646	11
de	153	166	163	178	454	646	11
máquinas	166	166	206	178	454	646	11
y	209	166	215	178	454	646	11
tecnología	218	166	261	178	454	646	11
avanzada	264	166	303	178	454	646	11
significó	306	166	342	178	454	646	11
un	345	166	356	178	454	646	11
proceso	359	166	391	178	454	646	11
de	71	179	81	190	454	646	11
degradación	83	179	134	190	454	646	11
del	137	179	150	190	454	646	11
trabajo	152	179	182	190	454	646	11
(Silva,	184	179	212	190	454	646	11
Bueno	214	179	242	190	454	646	11
y	244	179	249	190	454	646	11
de	252	179	262	190	454	646	11
Melo,	264	179	289	190	454	646	11
2015).	292	179	319	190	454	646	11
En	321	179	333	190	454	646	11
el	336	179	343	190	454	646	11
caso	346	179	365	190	454	646	11
de	367	179	377	190	454	646	11
las	380	179	391	190	454	646	11
mujeres,	71	191	107	203	454	646	11
ellas	109	191	128	203	454	646	11
pasaron	130	191	163	203	454	646	11
a	165	191	170	203	454	646	11
formar	172	191	201	203	454	646	11
parte	203	191	224	203	454	646	11
de	226	191	236	203	454	646	11
cuadrillas	238	191	279	203	454	646	11
(turmas),	281	191	320	203	454	646	11
bajo	323	191	341	203	454	646	11
el	343	191	350	203	454	646	11
comando	353	191	391	203	454	646	11
de	71	204	81	216	454	646	11
los	83	204	96	216	454	646	11
enganchadores	98	204	161	216	454	646	11
que	163	204	178	216	454	646	11
circulan	181	204	215	216	454	646	11
por	217	204	231	216	454	646	11
diversas	234	204	268	216	454	646	11
plantaciones.	271	204	326	216	454	646	11
Las	91	221	106	232	454	646	11
formas	109	221	138	232	454	646	11
de	141	221	151	232	454	646	11
control	154	221	184	232	454	646	11
son	187	221	201	232	454	646	11
las	204	221	216	232	454	646	11
mismas.	219	221	253	232	454	646	11
El	256	221	266	232	454	646	11
trabajo	269	221	298	232	454	646	11
es	301	221	310	232	454	646	11
a	313	221	317	232	454	646	11
destajo.	320	221	353	232	454	646	11
Son	356	221	372	232	454	646	11
em-	375	221	391	232	454	646	11
pleadas	71	233	102	245	454	646	11
en	106	233	116	245	454	646	11
la	119	233	127	245	454	646	11
cosecha	130	233	163	245	454	646	11
de	167	233	177	245	454	646	11
naranja,	180	233	214	245	454	646	11
mango,	217	233	248	245	454	646	11
cebolla,	252	233	285	245	454	646	11
tomate	288	233	317	245	454	646	11
y	320	233	325	245	454	646	11
también	329	233	363	245	454	646	11
en	366	233	376	245	454	646	11
las	380	233	391	245	454	646	11
distribución	71	246	121	258	454	646	11
de	124	246	134	258	454	646	11
herbicidas	138	246	181	258	454	646	11
y	185	246	190	258	454	646	11
plaguicidas	194	246	242	258	454	646	11
en	245	246	255	258	454	646	11
la	259	246	266	258	454	646	11
caña	270	246	289	258	454	646	11
y	293	246	298	258	454	646	11
eucaliptus,	302	246	347	258	454	646	11
como	351	246	374	258	454	646	11
fue	378	246	391	258	454	646	11
dicho	71	258	94	270	454	646	11
arriba.	97	258	124	270	454	646	11
Cuando	127	258	160	270	454	646	11
no	163	258	173	270	454	646	11
logran	176	258	203	270	454	646	11
la	206	258	213	270	454	646	11
cantidad	216	258	252	270	454	646	11
exigida	255	258	285	270	454	646	11
por	288	258	302	270	454	646	11
los	305	258	317	270	454	646	11
fiscales	320	258	352	270	454	646	11
y	355	258	360	270	454	646	11
engan-	363	258	391	270	454	646	11
chadores	71	271	108	283	454	646	11
trabajan	111	271	144	283	454	646	11
en	147	271	157	283	454	646	11
parejas.	159	271	192	283	454	646	11
Al	194	271	204	283	454	646	11
final	207	271	226	283	454	646	11
de	228	271	238	283	454	646	11
la	241	271	248	283	454	646	11
jornada	251	271	282	283	454	646	11
de	285	271	295	283	454	646	11
trabajo,	297	271	329	283	454	646	11
la	331	271	339	283	454	646	11
producción,	341	271	391	283	454	646	11
es	71	284	80	295	454	646	11
contabilizada	83	284	139	295	454	646	11
en	142	284	152	295	454	646	11
nombre	156	284	188	295	454	646	11
de	191	284	201	295	454	646	11
sólo	204	284	222	295	454	646	11
una	225	284	240	295	454	646	11
persona,	244	284	279	295	454	646	11
aquella	282	284	313	295	454	646	11
empleada	316	284	356	295	454	646	11
formal-	360	284	391	295	454	646	11
mente,	71	296	99	308	454	646	11
que	103	296	118	308	454	646	11
tiene	121	296	141	308	454	646	11
el	145	296	152	308	454	646	11
registro	156	296	188	308	454	646	11
de	191	296	201	308	454	646	11
trabajo	204	296	234	308	454	646	11
en	237	296	247	308	454	646	11
la	250	296	258	308	454	646	11
cartera.	261	296	292	308	454	646	11
Muchas	296	296	329	308	454	646	11
veces,	332	296	358	308	454	646	11
son	362	296	376	308	454	646	11
las	380	296	391	308	454	646	11
mujeres	71	309	104	321	454	646	11
las	106	309	118	321	454	646	11
que	120	309	136	321	454	646	11
están	138	309	160	321	454	646	11
en	162	309	172	321	454	646	11
parejas	174	309	204	321	454	646	11
con	206	309	221	321	454	646	11
los	224	309	236	321	454	646	11
maridos	238	309	272	321	454	646	11
o	275	309	280	321	454	646	11
hijos.	282	309	305	321	454	646	11
Esta	308	309	326	321	454	646	11
es	328	309	337	321	454	646	11
otra	339	309	356	321	454	646	11
práctica	358	309	391	321	454	646	11
de	71	321	81	333	454	646	11
las	83	321	95	333	454	646	11
empresas	98	321	137	333	454	646	11
para	139	321	157	333	454	646	11
burlar	160	321	185	333	454	646	11
las	188	321	199	333	454	646	11
leyes	202	321	223	333	454	646	11
y	226	321	231	333	454	646	11
no	234	321	244	333	454	646	11
pagar	247	321	270	333	454	646	11
los	273	321	285	333	454	646	11
encargos	288	321	325	333	454	646	11
de	327	321	337	333	454	646	11
trabajo.	340	321	372	333	454	646	11
Para	91	338	109	350	454	646	11
facilitar	114	338	146	350	454	646	11
la	151	338	159	350	454	646	11
exposición,	163	338	211	350	454	646	11
a	216	338	221	350	454	646	11
continuación	225	338	280	350	454	646	11
describimos	284	338	335	350	454	646	11
las	340	338	351	350	454	646	11
distintas	356	338	391	350	454	646	11
ocupaciones	71	351	123	363	454	646	11
de	125	351	135	363	454	646	11
las	138	351	150	363	454	646	11
mujeres:	152	351	188	363	454	646	11
n	71	372	74	376	454	646	11
8	71	559	75	568	454	646	11
En	91	368	102	379	454	646	11
la	104	368	112	379	454	646	11
caña,	113	368	135	379	454	646	11
además	137	368	168	379	454	646	11
de	170	368	180	379	454	646	11
las	182	368	193	379	454	646	11
bituqueiras,	195	368	245	379	454	646	11
están	247	368	269	379	454	646	11
las	270	368	282	379	454	646	11
que	284	368	299	379	454	646	11
trabajan	301	368	334	379	454	646	11
en	336	368	346	379	454	646	11
la	348	368	355	379	454	646	11
pérdida,	357	368	391	379	454	646	11
es	91	380	99	392	454	646	11
decir,	101	380	124	392	454	646	11
las	126	380	137	392	454	646	11
que	139	380	154	392	454	646	11
rehacen	155	380	188	392	454	646	11
el	190	380	197	392	454	646	11
trabajo	199	380	228	392	454	646	11
de	229	380	239	392	454	646	11
los	241	380	253	392	454	646	11
hombres	255	380	291	392	454	646	11
en	292	380	302	392	454	646	11
el	304	380	311	392	454	646	11
corte	313	380	334	392	454	646	11
manual.	335	380	369	392	454	646	11
Ellas	370	380	391	392	454	646	11
son	91	393	105	405	454	646	11
responsables	108	393	162	405	454	646	11
por	164	393	178	405	454	646	11
cortar	181	393	206	405	454	646	11
todos	209	393	231	405	454	646	11
los	234	393	246	405	454	646	11
tocones	249	393	281	405	454	646	11
altos	284	393	304	405	454	646	11
(la	307	393	318	405	454	646	11
caña	320	393	340	405	454	646	11
necesita	342	393	376	405	454	646	11
ser	379	393	391	405	454	646	11
cortada	91	406	122	417	454	646	11
muy	123	406	142	417	454	646	11
cerca	143	406	165	417	454	646	11
del	167	406	180	417	454	646	11
suelo	181	406	203	417	454	646	11
para	205	406	223	417	454	646	11
evitar	224	406	248	417	454	646	11
la	250	406	257	417	454	646	11
proliferación	259	406	313	417	454	646	11
de	314	406	324	417	454	646	11
bacterias).	326	406	369	417	454	646	11
Ade-	370	406	391	417	454	646	11
más,	91	418	110	430	454	646	11
también	112	418	146	430	454	646	11
cortan	148	418	174	430	454	646	11
las	176	418	187	430	454	646	11
cañas	189	418	213	430	454	646	11
que	214	418	230	430	454	646	11
salen	231	418	253	430	454	646	11
por	255	418	269	430	454	646	11
fuera	271	418	292	430	454	646	11
de	294	418	304	430	454	646	11
las	306	418	317	430	454	646	11
carrocerías	319	418	365	430	454	646	11
de	367	418	377	430	454	646	11
los	379	418	391	430	454	646	11
camiones	91	431	130	442	454	646	11
para	132	431	150	442	454	646	11
evitar	152	431	175	442	454	646	11
que	177	431	192	442	454	646	11
se	194	431	203	442	454	646	11
caigan	204	431	232	442	454	646	11
durante	233	431	265	442	454	646	11
el	266	431	274	442	454	646	11
transporte	276	431	318	442	454	646	11
para	319	431	337	442	454	646	11
los	339	431	351	442	454	646	11
ingenios.	353	431	391	442	454	646	11
Las	91	443	106	455	454	646	11
tareas	110	443	134	455	454	646	11
de	139	443	148	455	454	646	11
la	153	443	160	455	454	646	11
pérdida	164	443	196	455	454	646	11
y	200	443	205	455	454	646	11
de	209	443	219	455	454	646	11
la	223	443	231	455	454	646	11
bituca	235	444	261	455	454	646	11
exigen	265	443	293	455	454	646	11
que	297	443	312	455	454	646	11
las	316	443	328	455	454	646	11
mujeres	332	443	366	455	454	646	11
estén	370	443	391	455	454	646	11
agachadas	91	456	134	468	454	646	11
todo	137	456	155	468	454	646	11
el	158	456	166	468	454	646	11
tiempo.	168	456	200	468	454	646	11
Ellas	203	456	224	468	454	646	11
son	227	456	241	468	454	646	11
preferidas	244	456	286	468	454	646	11
porque	289	456	318	468	454	646	11
existe	321	456	345	468	454	646	11
el	348	456	355	468	454	646	11
estereo-	358	456	391	468	454	646	11
tipo	91	469	107	480	454	646	11
de	110	469	120	480	454	646	11
que	124	469	139	480	454	646	11
ellas	142	469	162	480	454	646	11
son	165	469	180	480	454	646	11
más	183	469	200	480	454	646	11
cuidadosas,	204	469	252	480	454	646	11
al	256	469	263	480	454	646	11
contrario	267	469	305	480	454	646	11
de	308	469	318	480	454	646	11
los	322	469	334	480	454	646	11
hombres.	337	469	376	480	454	646	11
En	379	469	391	480	454	646	11
realidad,	91	481	127	493	454	646	11
ellas	131	481	150	493	454	646	11
limpian	154	481	186	493	454	646	11
los	190	481	202	493	454	646	11
cañaverales,	206	481	257	493	454	646	11
reproduciendo	261	481	321	493	454	646	11
los	325	481	337	493	454	646	11
estereotipos	341	481	391	493	454	646	11
sexistas	91	494	123	505	454	646	11
por	126	494	140	505	454	646	11
medio	143	494	169	505	454	646	11
de	172	494	182	505	454	646	11
la	185	494	192	505	454	646	11
naturalización	195	494	254	505	454	646	11
de	257	494	267	505	454	646	11
los	270	494	282	505	454	646	11
padrones	285	494	323	505	454	646	11
del	326	494	339	505	454	646	11
patriarcado,	341	494	391	505	454	646	11
Son	91	506	107	518	454	646	11
actividades	110	506	157	518	454	646	11
precarizadas	159	506	212	518	454	646	11
y	214	506	220	518	454	646	11
desvalorizadas.	222	506	286	518	454	646	11
Entre	91	559	108	568	454	646	11
2015-2016,	110	559	147	568	454	646	11
la	149	559	154	568	454	646	11
producción	156	559	192	568	454	646	11
de	194	559	202	568	454	646	11
etanol	204	559	223	568	454	646	11
en	225	559	233	568	454	646	11
el	235	559	240	568	454	646	11
estado	242	559	263	568	454	646	11
de	265	559	272	568	454	646	11
San	274	559	286	568	454	646	11
Pablo	288	559	306	568	454	646	11
fue	308	559	318	568	454	646	11
de:	320	559	330	568	454	646	11
13.723.000.000	332	559	382	568	454	646	11
de	384	559	391	568	454	646	11
litros;	91	569	109	578	454	646	11
la	112	569	118	578	454	646	11
producción	120	569	156	578	454	646	11
de	159	569	166	578	454	646	11
azúcar	169	569	190	578	454	646	11
fue	192	569	202	578	454	646	11
de:	205	569	215	578	454	646	11
21.877.000	217	569	253	578	454	646	11
de	256	569	263	578	454	646	11
toneladas.	266	569	298	578	454	646	11
Ver:	300	569	314	578	454	646	11
<http://www.unicadata.	316	569	391	578	454	646	11
com.br/historico-de-producao-e-moagem.php?idMn=31&tipoHistorico=2&acao=visualizar&	91	578	390	587	454	646	11
idTabela=1802>.	91	588	145	597	454	646	11
Revista	115	614	140	624	454	646	11
de	141	614	149	624	454	646	11
Ciencias	151	614	179	624	454	646	11
Sociales,	180	614	210	624	454	646	11
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	11
vol.	238	614	250	624	454	646	11
29,	251	614	262	624	454	646	11
n.º	264	614	273	624	454	646	11
39,	274	614	285	624	454	646	11
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	11
2016,	338	614	357	624	454	646	11
pp.	358	614	369	624	454	646	11
15‑34.	370	614	391	624	454	646	11
26M	62	27	287	37	454	646	12
aria	287	28	299	36	454	646	12
A	301	26	305	37	454	646	12
parecida	305	28	331	36	454	646	12
de	333	28	341	36	454	646	12
M	342	26	348	37	454	646	12
oraes	348	28	366	36	454	646	12
S	368	26	372	37	454	646	12
ilva	372	28	383	36	454	646	12
n	62	66	66	69	454	646	12
n	62	133	66	137	454	646	12
n	62	314	66	317	454	646	12
n	62	356	66	359	454	646	12
n	62	473	66	477	454	646	12
Están	82	61	106	73	454	646	12
aquellas	109	61	143	73	454	646	12
que	146	61	161	73	454	646	12
ejercen	164	61	195	73	454	646	12
una	198	61	213	73	454	646	12
actividad	216	61	254	73	454	646	12
denominada	257	61	308	73	454	646	12
“abrir	312	61	336	73	454	646	12
eito”.	339	61	362	73	454	646	12
Eito	365	61	383	73	454	646	12
es	82	74	91	85	454	646	12
una	94	74	109	85	454	646	12
palabra	112	74	143	85	454	646	12
de	146	74	156	85	454	646	12
la	159	74	167	85	454	646	12
época	170	74	194	85	454	646	12
de	197	74	207	85	454	646	12
la	210	74	218	85	454	646	12
esclavitud	221	74	263	85	454	646	12
y	266	74	271	85	454	646	12
significa	274	74	310	85	454	646	12
lugar	313	74	335	85	454	646	12
de	338	74	348	85	454	646	12
trabajo.	351	74	383	85	454	646	12
Abrir	82	86	105	98	454	646	12
eito	109	87	125	98	454	646	12
significa	129	86	165	98	454	646	12
cortar	169	86	193	98	454	646	12
las	197	86	209	98	454	646	12
hileras	213	86	241	98	454	646	12
de	245	86	255	98	454	646	12
caña	259	86	278	98	454	646	12
que	282	86	297	98	454	646	12
se	301	86	310	98	454	646	12
hallan	314	86	340	98	454	646	12
sobre	344	86	366	98	454	646	12
los	370	86	383	98	454	646	12
surcos	82	99	109	111	454	646	12
hechos	112	99	141	111	454	646	12
para	144	99	162	111	454	646	12
el	165	99	172	111	454	646	12
drenaje	175	99	206	111	454	646	12
del	209	99	222	111	454	646	12
agua	224	99	244	111	454	646	12
de	247	99	257	111	454	646	12
lluvia,	260	99	286	111	454	646	12
antes	289	99	311	111	454	646	12
de	314	99	323	111	454	646	12
que	326	99	341	111	454	646	12
pasen	344	99	368	111	454	646	12
las	371	99	383	111	454	646	12
máquinas,	82	112	125	123	454	646	12
ya	128	112	138	123	454	646	12
que	140	112	155	123	454	646	12
estas	158	112	178	123	454	646	12
pueden	181	112	211	123	454	646	12
operar	214	112	241	123	454	646	12
solamente	243	112	286	123	454	646	12
en	289	112	299	123	454	646	12
partes	301	112	326	123	454	646	12
planas.	329	112	358	123	454	646	12
Están	82	128	106	140	454	646	12
también	108	128	142	140	454	646	12
las	144	128	156	140	454	646	12
llamadas	158	128	195	140	454	646	12
“mujeres	198	128	236	140	454	646	12
de	238	128	248	140	454	646	12
la	250	128	258	140	454	646	12
piedra”.	260	128	294	140	454	646	12
Se	296	128	306	140	454	646	12
trata	309	128	327	140	454	646	12
de	330	128	340	140	454	646	12
cuadrillas	342	128	383	140	454	646	12
de	82	141	92	153	454	646	12
mujeres	95	141	128	153	454	646	12
contratadas	131	141	179	153	454	646	12
para	182	141	200	153	454	646	12
retirar	203	141	228	153	454	646	12
las	231	141	243	153	454	646	12
piedras	246	141	276	153	454	646	12
de	279	141	289	153	454	646	12
los	292	141	304	153	454	646	12
cañaverales,	307	141	358	153	454	646	12
antes	361	141	383	153	454	646	12
del	82	154	95	165	454	646	12
corte	98	154	119	165	454	646	12
que	122	154	137	165	454	646	12
realizan	139	154	173	165	454	646	12
las	175	154	187	165	454	646	12
máquinas.	190	154	233	165	454	646	12
Es	235	154	246	165	454	646	12
una	249	154	264	165	454	646	12
actividad	267	154	305	165	454	646	12
muy	308	154	326	165	454	646	12
peligrosa,	329	154	370	165	454	646	12
ya	373	154	383	165	454	646	12
que	82	166	97	178	454	646	12
existe	101	166	125	178	454	646	12
el	128	166	136	178	454	646	12
riesgo	139	166	165	178	454	646	12
de	168	166	178	178	454	646	12
que	182	166	197	178	454	646	12
aparezcan	200	166	242	178	454	646	12
víboras	246	166	276	178	454	646	12
y	280	166	285	178	454	646	12
escorpiones	288	166	338	178	454	646	12
debajo	341	166	369	178	454	646	12
de	373	166	383	178	454	646	12
las	82	179	94	191	454	646	12
piedras.	96	179	129	191	454	646	12
En	132	179	144	191	454	646	12
general,	146	179	180	191	454	646	12
estas	182	179	203	191	454	646	12
mujeres	205	179	238	191	454	646	12
sienten	241	179	271	191	454	646	12
vergüenza	273	179	316	191	454	646	12
de	319	179	329	191	454	646	12
hablar	331	179	357	191	454	646	12
sobre	360	179	383	191	454	646	12
esta	82	191	99	203	454	646	12
actividad,	101	191	142	203	454	646	12
puesto	145	191	172	203	454	646	12
que	175	191	190	203	454	646	12
es	193	191	201	203	454	646	12
un	204	191	215	203	454	646	12
trabajo	217	191	246	203	454	646	12
muy	249	191	268	203	454	646	12
devaluado.	270	191	316	203	454	646	12
Ellas	318	191	339	203	454	646	12
dicen	342	191	365	203	454	646	12
que	367	191	383	203	454	646	12
es	82	204	91	216	454	646	12
una	94	204	110	216	454	646	12
actividad	113	204	151	216	454	646	12
de	155	204	164	216	454	646	12
la	168	204	175	216	454	646	12
época	179	204	203	216	454	646	12
de	207	204	217	216	454	646	12
la	220	204	228	216	454	646	12
esclavitud.	231	204	276	216	454	646	12
El	279	204	289	216	454	646	12
control	292	204	322	216	454	646	12
del	325	204	338	216	454	646	12
trabajo	341	204	371	216	454	646	12
es	374	204	383	216	454	646	12
hecho	82	217	107	228	454	646	12
por	110	217	124	228	454	646	12
los	127	217	140	228	454	646	12
fiscales	143	217	174	228	454	646	12
y	177	217	182	228	454	646	12
enganchadores.	185	217	250	228	454	646	12
Junto	253	217	276	228	454	646	12
con	279	217	294	228	454	646	12
las	297	217	309	228	454	646	12
bituqueiras	312	217	360	228	454	646	12
y	363	217	368	228	454	646	12
las	371	217	383	228	454	646	12
mujeres	82	229	115	241	454	646	12
de	118	229	128	241	454	646	12
la	130	229	138	241	454	646	12
pérdida,	140	229	174	241	454	646	12
las	177	229	188	241	454	646	12
de	191	229	201	241	454	646	12
la	203	229	211	241	454	646	12
piedra	213	229	239	241	454	646	12
son	242	229	256	241	454	646	12
las	259	229	271	241	454	646	12
verdaderas	273	229	318	241	454	646	12
limpiadoras	321	229	370	241	454	646	12
de	373	229	383	241	454	646	12
los	82	242	94	254	454	646	12
cañaverales.	98	242	149	254	454	646	12
Las	152	242	167	254	454	646	12
tareas	171	242	195	254	454	646	12
de	198	242	208	254	454	646	12
retirar	211	242	237	254	454	646	12
las	240	242	252	254	454	646	12
piedras	255	242	285	254	454	646	12
es	289	242	297	254	454	646	12
esencial	301	242	334	254	454	646	12
para	338	242	356	254	454	646	12
evitar	359	242	383	254	454	646	12
que	82	254	97	266	454	646	12
las	101	254	112	266	454	646	12
láminas	116	254	148	266	454	646	12
de	152	254	162	266	454	646	12
las	165	254	177	266	454	646	12
máquinas	180	254	220	266	454	646	12
se	224	254	232	266	454	646	12
rompan	236	254	268	266	454	646	12
durante	271	254	303	266	454	646	12
la	306	254	314	266	454	646	12
operación	317	254	358	266	454	646	12
de	362	254	372	266	454	646	12
la	375	254	383	266	454	646	12
cosecha.	82	267	118	279	454	646	12
Así,	120	267	137	279	454	646	12
las	140	267	151	279	454	646	12
limpiadoras	154	267	203	279	454	646	12
de	206	267	216	279	454	646	12
los	218	267	230	279	454	646	12
cañaverales	233	267	282	279	454	646	12
contribuyen	284	267	334	279	454	646	12
al	336	267	344	279	454	646	12
aumento	347	267	383	279	454	646	12
de	82	280	92	291	454	646	12
las	95	280	106	291	454	646	12
ganancias	109	280	150	291	454	646	12
de	153	280	163	291	454	646	12
las	166	280	177	291	454	646	12
empresas.	180	280	222	291	454	646	12
Son	224	280	241	291	454	646	12
las	243	280	255	291	454	646	12
cuidadoras	258	280	303	291	454	646	12
de	306	280	316	291	454	646	12
la	318	280	326	291	454	646	12
caña	329	280	348	291	454	646	12
y	350	280	356	291	454	646	12
de	358	280	368	291	454	646	12
las	371	280	383	291	454	646	12
máquinas.	82	292	125	304	454	646	12
Esto	128	292	146	304	454	646	12
es	149	292	158	304	454	646	12
una	160	292	176	304	454	646	12
señal	178	292	200	304	454	646	12
de	202	292	212	304	454	646	12
la	215	292	222	304	454	646	12
segregación	225	292	275	304	454	646	12
sexual	278	292	304	304	454	646	12
del	307	292	320	304	454	646	12
trabajo.	322	292	354	304	454	646	12
Además	82	309	117	321	454	646	12
de	119	309	129	321	454	646	12
estas	132	309	152	321	454	646	12
actividades,	155	309	204	321	454	646	12
las	207	309	218	321	454	646	12
mujeres	221	309	254	321	454	646	12
se	257	309	265	321	454	646	12
desempeñan	268	309	320	321	454	646	12
como	322	309	346	321	454	646	12
bombei-	348	309	383	321	454	646	12
ras,	82	322	98	333	454	646	12
llevando	101	322	136	333	454	646	12
el	139	322	146	333	454	646	12
agua	149	322	169	333	454	646	12
en	172	322	181	333	454	646	12
garrafones	184	322	228	333	454	646	12
para	231	322	249	333	454	646	12
los	252	322	264	333	454	646	12
trabajadores	266	322	318	333	454	646	12
y	320	322	326	333	454	646	12
también	328	322	362	333	454	646	12
para	365	322	383	333	454	646	12
las	82	334	94	346	454	646	12
trabajadoras	96	334	148	346	454	646	12
en	150	334	160	346	454	646	12
el	163	334	171	346	454	646	12
eito.	173	334	192	346	454	646	12
En	82	351	94	363	454	646	12
el	97	351	105	363	454	646	12
caso	108	351	127	363	454	646	12
de	130	351	140	363	454	646	12
la	144	351	151	363	454	646	12
cosecha	155	351	188	363	454	646	12
de	192	351	201	363	454	646	12
naranja,	205	351	238	363	454	646	12
hay	242	351	257	363	454	646	12
formas	261	351	290	363	454	646	12
específicas	293	351	339	363	454	646	12
utilizadas	342	351	383	363	454	646	12
para	82	364	100	375	454	646	12
la	103	364	111	375	454	646	12
explotación	114	364	162	375	454	646	12
de	165	364	175	375	454	646	12
las	178	364	190	375	454	646	12
trabajadoras.	192	364	246	375	454	646	12
Después	249	364	285	375	454	646	12
que	288	364	303	375	454	646	12
recogen	306	364	339	375	454	646	12
las	342	364	353	375	454	646	12
frutas,	356	364	383	375	454	646	12
las	82	376	94	388	454	646	12
ponen	97	376	122	388	454	646	12
en	125	376	135	388	454	646	12
un	138	376	148	388	454	646	12
saco	151	376	170	388	454	646	12
que	172	376	187	388	454	646	12
tiene	190	376	211	388	454	646	12
capacidad	213	376	255	388	454	646	12
para	258	376	276	388	454	646	12
50	279	376	289	388	454	646	12
cajas	292	376	313	388	454	646	12
de	316	376	326	388	454	646	12
naranjas.	328	376	366	388	454	646	12
Sin	369	376	383	388	454	646	12
embargo,	82	389	121	401	454	646	12
los	125	389	137	401	454	646	12
cuadrilleros	141	389	190	401	454	646	12
dicen	194	389	217	401	454	646	12
que	220	389	236	401	454	646	12
la	239	389	247	401	454	646	12
capacidad	250	389	292	401	454	646	12
de	296	389	306	401	454	646	12
estos	309	389	330	401	454	646	12
sacos	334	389	357	401	454	646	12
es	360	389	369	401	454	646	12
de	373	389	383	401	454	646	12
30	82	402	93	413	454	646	12
cajas.	96	402	119	413	454	646	12
Así,	122	402	139	413	454	646	12
¡son	142	402	160	413	454	646	12
20	163	402	174	413	454	646	12
cajas	177	402	198	413	454	646	12
robadas	201	402	234	413	454	646	12
por	237	402	251	413	454	646	12
cada	254	402	273	413	454	646	12
saco!	276	402	298	413	454	646	12
Las	301	402	316	413	454	646	12
mujeres	320	402	353	413	454	646	12
logran	356	402	383	413	454	646	12
cantidades	82	414	127	426	454	646	12
mayores	129	414	165	426	454	646	12
que	168	414	183	426	454	646	12
los	186	414	198	426	454	646	12
hombres,	201	414	240	426	454	646	12
por	243	414	257	426	454	646	12
lo	260	414	268	426	454	646	12
cual	271	414	288	426	454	646	12
son	291	414	306	426	454	646	12
preferidas	309	414	351	426	454	646	12
por	354	414	367	426	454	646	12
los	370	414	383	426	454	646	12
enganchadores,	82	427	147	438	454	646	12
ya	151	427	161	438	454	646	12
que	165	427	180	438	454	646	12
sus	184	427	198	438	454	646	12
propios	201	427	233	438	454	646	12
salarios	237	427	269	438	454	646	12
derivan	273	427	304	438	454	646	12
de	308	427	318	438	454	646	12
la	322	427	329	438	454	646	12
cantidad	333	427	369	438	454	646	12
de	373	427	383	438	454	646	12
naranjas	82	439	117	451	454	646	12
cosechadas	120	439	167	451	454	646	12
por	169	439	183	451	454	646	12
los/as	186	439	209	451	454	646	12
trabajadores/as.	212	439	277	451	454	646	12
A	279	439	287	451	454	646	12
más	289	439	306	451	454	646	12
naranjas	309	439	344	451	454	646	12
cosecha-	346	439	383	451	454	646	12
das,	82	452	99	464	454	646	12
¡mayores	101	452	141	464	454	646	12
son	143	452	158	464	454	646	12
sus	160	452	174	464	454	646	12
salarios!	176	452	212	464	454	646	12
(Farias,	215	452	246	464	454	646	12
2013).	249	452	276	464	454	646	12
Otras	82	469	105	480	454	646	12
mujeres	108	469	141	480	454	646	12
trabajan	144	469	178	480	454	646	12
en	181	469	191	480	454	646	12
la	194	469	201	480	454	646	12
cosecha	204	469	238	480	454	646	12
de	240	469	250	480	454	646	12
otras	253	469	274	480	454	646	12
frutas	277	469	301	480	454	646	12
como	304	469	327	480	454	646	12
mango,	330	469	361	480	454	646	12
gua-	364	469	383	480	454	646	12
yaba	82	481	102	493	454	646	12
y	105	481	110	493	454	646	12
tomate.	113	481	145	493	454	646	12
El	148	481	157	493	454	646	12
trabajo	160	481	189	493	454	646	12
de	192	481	202	493	454	646	12
la	205	481	213	493	454	646	12
cosecha	216	481	249	493	454	646	12
de	252	481	262	493	454	646	12
cebolla	265	481	295	493	454	646	12
es	298	481	307	493	454	646	12
considerado	310	481	361	493	454	646	12
muy	364	481	383	493	454	646	12
duro,	82	494	104	506	454	646	12
porque	107	494	136	506	454	646	12
trabajan	139	494	172	506	454	646	12
de	175	494	185	506	454	646	12
rodillas	188	494	219	506	454	646	12
o	222	494	227	506	454	646	12
sentadas	230	494	265	506	454	646	12
en	268	494	278	506	454	646	12
el	281	494	288	506	454	646	12
suelo	291	494	313	506	454	646	12
caliente	316	494	348	506	454	646	12
durante	351	494	383	506	454	646	12
toda	82	507	100	518	454	646	12
la	103	507	111	518	454	646	12
jornada.	114	507	148	518	454	646	12
La	151	507	163	518	454	646	12
tarea	166	507	186	518	454	646	12
consiste	189	507	223	518	454	646	12
en	226	507	236	518	454	646	12
retirar	239	507	265	518	454	646	12
las	268	507	280	518	454	646	12
cáscaras	283	507	318	518	454	646	12
de	321	507	331	518	454	646	12
cebolla	334	507	364	518	454	646	12
con	368	507	383	518	454	646	12
un	82	519	93	531	454	646	12
cuchillo.	95	519	131	531	454	646	12
Para	134	519	152	531	454	646	12
eso,	154	519	171	531	454	646	12
usan	173	519	192	531	454	646	12
guantes	195	519	227	531	454	646	12
y	229	519	234	531	454	646	12
se	236	519	245	531	454	646	12
cubren	247	519	276	531	454	646	12
los	278	519	290	531	454	646	12
dedos	293	519	317	531	454	646	12
con	319	519	334	531	454	646	12
cinta	337	519	357	531	454	646	12
adhe-	359	519	383	531	454	646	12
siva	82	532	99	543	454	646	12
para	101	532	119	543	454	646	12
evitar	122	532	145	543	454	646	12
lesiones.	148	532	184	543	454	646	12
El	186	532	196	543	454	646	12
hecho	198	532	223	543	454	646	12
de	226	532	236	543	454	646	12
estar	238	532	258	543	454	646	12
sentadas	260	532	296	543	454	646	12
en	298	532	308	543	454	646	12
el	311	532	318	543	454	646	12
suelo	321	532	343	543	454	646	12
les	345	532	357	543	454	646	12
causa	359	532	383	543	454	646	12
muchos	82	544	115	556	454	646	12
problemas	118	544	161	556	454	646	12
de	164	544	174	556	454	646	12
salud,	177	544	201	556	454	646	12
como	204	544	227	556	454	646	12
dolores	230	544	261	556	454	646	12
en	264	544	274	556	454	646	12
la	276	544	284	556	454	646	12
columna	287	544	323	556	454	646	12
y	325	544	331	556	454	646	12
sangrados	333	544	375	556	454	646	12
e	378	544	383	556	454	646	12
infecciones	82	557	130	569	454	646	12
ginecológicas.	133	557	194	569	454	646	12
Los	197	557	213	569	454	646	12
tractores	216	557	252	569	454	646	12
arrancan	255	557	292	569	454	646	12
las	295	557	307	569	454	646	12
cebollas,	310	557	347	569	454	646	12
a	350	557	355	569	454	646	12
conti-	358	557	383	569	454	646	12
nuación	82	570	115	581	454	646	12
las	118	570	129	581	454	646	12
mujeres	132	570	165	581	454	646	12
retiran	167	570	195	581	454	646	12
las	197	570	209	581	454	646	12
cáscaras	211	570	246	581	454	646	12
secas,	248	570	273	581	454	646	12
y	275	570	281	581	454	646	12
las	283	570	295	581	454	646	12
colocan	297	570	330	581	454	646	12
en	332	570	342	581	454	646	12
cajas	344	570	365	581	454	646	12
que	367	570	383	581	454	646	12
son	82	582	97	594	454	646	12
transportadas	101	582	157	594	454	646	12
por	160	582	174	594	454	646	12
los	178	582	190	594	454	646	12
hombres	194	582	230	594	454	646	12
y	234	582	239	594	454	646	12
colocadas	243	582	284	594	454	646	12
en	288	582	298	594	454	646	12
sacos	302	582	325	594	454	646	12
grandes	328	582	361	594	454	646	12
que,	365	582	383	594	454	646	12
Revista	62	614	87	624	454	646	12
de	89	614	97	624	454	646	12
Ciencias	99	614	126	624	454	646	12
Sociales,	128	614	158	624	454	646	12
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	12
vol.	186	614	197	624	454	646	12
29,	199	614	210	624	454	646	12
n.º	211	614	220	624	454	646	12
39,	222	614	233	624	454	646	12
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	12
2016,	286	614	304	624	454	646	12
pp.	306	614	316	624	454	646	12
15‑34.	318	614	339	624	454	646	12
L	71	26	75	37	454	646	13
as	75	28	82	36	454	646	13
trabajadoras	83	28	126	36	454	646	13
nómadas	128	28	155	36	454	646	13
27	383	27	391	37	454	646	13
a	91	61	95	73	454	646	13
su	99	61	108	73	454	646	13
vez,	111	61	129	73	454	646	13
son	132	61	146	73	454	646	13
llevados	150	61	184	73	454	646	13
hasta	188	61	209	73	454	646	13
los	213	61	225	73	454	646	13
camiones.	228	61	271	73	454	646	13
Cada	274	61	296	73	454	646	13
una	299	61	314	73	454	646	13
de	317	61	327	73	454	646	13
las	331	61	342	73	454	646	13
mujeres	346	61	379	73	454	646	13
es	382	61	391	73	454	646	13
responsable	91	74	140	85	454	646	13
por	143	74	157	85	454	646	13
cuatro	160	74	186	85	454	646	13
hileras	188	74	216	85	454	646	13
de	219	74	229	85	454	646	13
cebolla	232	74	262	85	454	646	13
al	264	74	272	85	454	646	13
día.	275	74	290	85	454	646	13
Según	71	91	98	102	454	646	13
los	102	91	115	102	454	646	13
relatos	120	91	149	102	454	646	13
de	153	91	163	102	454	646	13
mujeres	168	91	202	102	454	646	13
de	207	91	217	102	454	646	13
Guariba	222	91	256	102	454	646	13
-	257	91	261	102	454	646	13
sp	261	92	272	102	454	646	13
,	272	91	274	102	454	646	13
se	279	91	288	102	454	646	13
trata	293	91	312	102	454	646	13
de	317	91	327	102	454	646	13
una	331	91	347	102	454	646	13
actividad	352	91	391	102	454	646	13
extenuante,	71	103	120	115	454	646	13
en	125	103	135	115	454	646	13
la	139	103	147	115	454	646	13
cual	151	103	169	115	454	646	13
el	173	103	181	115	454	646	13
esfuerzo	185	103	222	115	454	646	13
se	226	103	235	115	454	646	13
suma	240	103	262	115	454	646	13
al	267	103	274	115	454	646	13
tiempo	279	103	309	115	454	646	13
de	313	103	323	115	454	646	13
viaje	327	103	348	115	454	646	13
hasta	353	103	375	115	454	646	13
las	379	103	391	115	454	646	13
plantaciones,	71	116	128	128	454	646	13
más	131	116	149	128	454	646	13
de	152	116	162	128	454	646	13
dos	166	116	181	128	454	646	13
horas	184	116	207	128	454	646	13
por	211	116	225	128	454	646	13
día.	229	116	245	128	454	646	13
En	248	116	260	128	454	646	13
razón	264	116	288	128	454	646	13
del	291	116	304	128	454	646	13
corto	308	116	330	128	454	646	13
período	333	116	366	128	454	646	13
de	370	116	380	128	454	646	13
la	383	116	391	128	454	646	13
cosecha	71	128	105	140	454	646	13
de	109	128	119	140	454	646	13
cebolla	123	128	154	140	454	646	13
—cuatro	158	128	195	140	454	646	13
meses—,	199	128	239	140	454	646	13
las	243	128	255	140	454	646	13
cuadrillas	258	128	301	140	454	646	13
son	304	128	319	140	454	646	13
llevadas	323	128	358	140	454	646	13
a	362	128	366	140	454	646	13
otras	370	128	391	140	454	646	13
plantaciones.	71	141	128	153	454	646	13
Así,	131	141	149	153	454	646	13
se	153	141	162	153	454	646	13
configura	166	141	207	153	454	646	13
la	211	141	218	153	454	646	13
movilidad	222	141	266	153	454	646	13
del	270	141	283	153	454	646	13
trabajo	287	141	317	153	454	646	13
por	321	141	335	153	454	646	13
las	339	141	351	153	454	646	13
distintas	355	141	391	153	454	646	13
plantaciones.	71	154	128	165	454	646	13
Los	132	154	148	165	454	646	13
relatos	152	154	181	165	454	646	13
muestran	185	154	224	165	454	646	13
que	228	154	244	165	454	646	13
el	247	154	255	165	454	646	13
trabajo	259	154	289	165	454	646	13
en	293	154	303	165	454	646	13
las	307	154	319	165	454	646	13
plantaciones	323	154	377	165	454	646	13
de	381	154	391	165	454	646	13
cebolla	71	166	102	178	454	646	13
es	105	166	114	178	454	646	13
el	117	166	125	178	454	646	13
más	128	166	145	178	454	646	13
penoso:	148	166	181	178	454	646	13
“La	91	183	106	195	454	646	13
cebolla	108	183	137	195	454	646	13
que	139	183	154	195	454	646	13
sembramos	156	183	202	195	454	646	13
hace	204	183	222	195	454	646	13
noventa	225	183	256	195	454	646	13
días	258	183	274	195	454	646	13
atrás,	277	183	298	195	454	646	13
la	300	183	308	195	454	646	13
estamos	310	183	342	195	454	646	13
cosechando	345	183	391	195	454	646	13
ahora.	91	196	115	207	454	646	13
Es	118	196	128	207	454	646	13
un	130	196	140	207	454	646	13
trabajo	142	196	170	207	454	646	13
que	172	196	187	207	454	646	13
afecta	189	196	213	207	454	646	13
la	215	196	222	207	454	646	13
columna;	225	196	262	207	454	646	13
traba	264	196	284	207	454	646	13
la	287	196	294	207	454	646	13
pierna	296	196	321	207	454	646	13
porque	323	196	351	207	454	646	13
es	353	196	362	207	454	646	13
mucho	364	196	391	207	454	646	13
tiempo	91	209	118	220	454	646	13
sentada	121	209	151	220	454	646	13
en	153	209	162	220	454	646	13
el	165	209	172	220	454	646	13
suelo	174	209	195	220	454	646	13
o	198	209	203	220	454	646	13
sobre	205	209	227	220	454	646	13
el	229	209	236	220	454	646	13
garrafón	238	209	272	220	454	646	13
[de	274	209	287	220	454	646	13
agua];	289	209	314	220	454	646	13
estoy	317	209	338	220	454	646	13
con	340	209	354	220	454	646	13
la	357	209	364	220	454	646	13
pierna	366	209	391	220	454	646	13
hinchada	91	221	127	232	454	646	13
y	129	221	134	232	454	646	13
también	137	221	169	232	454	646	13
el	172	221	179	232	454	646	13
brazo.	181	221	206	232	454	646	13
Es	209	221	219	232	454	646	13
necesario	221	221	259	232	454	646	13
juntar	261	221	285	232	454	646	13
montones	287	221	326	232	454	646	13
de	329	221	338	232	454	646	13
cebolla.	341	221	372	232	454	646	13
Una	374	221	391	232	454	646	13
pierna	91	234	116	245	454	646	13
queda	118	234	142	245	454	646	13
plegada	145	234	175	245	454	646	13
y	178	234	183	245	454	646	13
la	185	234	193	245	454	646	13
otra	195	234	211	245	454	646	13
estirada.	213	234	247	245	454	646	13
Esta	249	234	266	245	454	646	13
es	269	234	277	245	454	646	13
la	280	234	287	245	454	646	13
posición	289	234	323	245	454	646	13
para	326	234	343	245	454	646	13
ir	345	234	351	245	454	646	13
poniendo	354	234	391	245	454	646	13
la	91	246	98	258	454	646	13
cebolla	101	246	130	258	454	646	13
en	133	246	143	258	454	646	13
las	146	246	157	258	454	646	13
cajas.	160	246	183	258	454	646	13
Es	186	246	196	258	454	646	13
un	199	246	209	258	454	646	13
sacrificio.	213	246	252	258	454	646	13
La	255	246	266	258	454	646	13
cantidad	269	246	303	258	454	646	13
máxima	306	246	339	258	454	646	13
que	342	246	356	258	454	646	13
logro	360	246	381	258	454	646	13
al	384	246	391	258	454	646	13
día	91	259	103	270	454	646	13
es	106	259	114	270	454	646	13
quince	116	259	143	270	454	646	13
reales.	146	259	172	270	454	646	13
Cuando	174	259	205	270	454	646	13
la	208	259	215	270	454	646	13
cebolla	218	259	247	270	454	646	13
es	249	259	258	270	454	646	13
grande,	260	259	290	270	454	646	13
consigo	292	259	324	270	454	646	13
setenta	326	259	354	270	454	646	13
centavos	357	259	391	270	454	646	13
[por	91	272	107	283	454	646	13
caja].	110	272	132	283	454	646	13
Cosecho	134	272	169	283	454	646	13
alrededor	171	272	209	283	454	646	13
de	212	272	221	283	454	646	13
treinta	224	272	249	283	454	646	13
cajas	252	272	272	283	454	646	13
por	275	272	288	283	454	646	13
día,	290	272	305	283	454	646	13
veintiún	308	272	340	283	454	646	13
reales.	343	272	369	283	454	646	13
Es	371	272	381	283	454	646	13
el	384	272	391	283	454	646	13
máximo	91	284	123	295	454	646	13
que	126	284	140	295	454	646	13
logro”.	143	284	171	295	454	646	13
(Cícera,	173	284	205	295	454	646	13
Guariba	208	284	240	295	454	646	13
-	241	284	244	295	454	646	13
sp	244	286	254	295	454	646	13
,	254	284	256	295	454	646	13
agosto	259	284	285	295	454	646	13
de	287	284	297	295	454	646	13
2010)	299	284	323	295	454	646	13
Al	71	301	81	312	454	646	13
terminar	84	301	119	312	454	646	13
la	122	301	130	312	454	646	13
cosecha	132	301	165	312	454	646	13
de	168	301	178	312	454	646	13
cebolla,	180	301	213	312	454	646	13
esta	216	301	232	312	454	646	13
misma	235	301	263	312	454	646	13
cuadrilla	265	301	302	312	454	646	13
es	305	301	313	312	454	646	13
llevada	316	301	346	312	454	646	13
a	348	301	353	312	454	646	13
las	355	301	367	312	454	646	13
plan-	370	301	391	312	454	646	13
taciones	71	313	105	325	454	646	13
de	108	313	118	325	454	646	13
guayaba,	121	313	158	325	454	646	13
mango	161	313	190	325	454	646	13
y	193	313	198	325	454	646	13
tomate.	201	313	232	325	454	646	13
En	235	313	246	325	454	646	13
las	249	313	261	325	454	646	13
plantaciones	264	313	316	325	454	646	13
de	319	313	329	325	454	646	13
guayaba,	331	313	369	325	454	646	13
reci-	372	313	391	325	454	646	13
ben	71	326	86	338	454	646	13
los	89	326	101	338	454	646	13
peores	104	326	132	338	454	646	13
salarios,	134	326	169	338	454	646	13
solamente	172	326	215	338	454	646	13
cincuenta	218	326	258	338	454	646	13
centavos	261	326	297	338	454	646	13
de	300	326	310	338	454	646	13
reales	313	326	337	338	454	646	13
por	340	326	354	338	454	646	13
caja.	357	326	377	338	454	646	13
En	380	326	391	338	454	646	13
el	71	338	78	350	454	646	13
tomate,	81	338	112	350	454	646	13
reciben	115	338	146	350	454	646	13
noventa	148	338	181	350	454	646	13
centavos	184	338	220	350	454	646	13
por	223	338	237	350	454	646	13
caja.	239	338	259	350	454	646	13
La	262	338	273	350	454	646	13
cosecha	275	338	308	350	454	646	13
de	311	338	321	350	454	646	13
tomate	324	338	352	350	454	646	13
y	355	338	360	350	454	646	13
mango	363	338	391	350	454	646	13
dura	71	351	90	363	454	646	13
solamente	92	351	135	363	454	646	13
tres	137	351	153	363	454	646	13
meses	155	351	181	363	454	646	13
al	183	351	191	363	454	646	13
año.	194	351	211	363	454	646	13
Todas	214	351	239	363	454	646	13
las	241	351	253	363	454	646	13
tareas	256	351	280	363	454	646	13
se	283	351	291	363	454	646	13
pagan	294	351	319	363	454	646	13
a	322	351	326	363	454	646	13
destajo.	329	351	361	363	454	646	13
Nosotras	91	368	126	380	454	646	13
salimos	129	368	159	380	454	646	13
de	162	368	171	380	454	646	13
la	174	368	181	380	454	646	13
cebolla	184	368	213	380	454	646	13
y	215	368	220	380	454	646	13
fuimos	223	368	250	380	454	646	13
para	253	368	270	380	454	646	13
la	273	368	280	380	454	646	13
guayaba,	283	368	318	380	454	646	13
enseguida	321	368	361	380	454	646	13
fuimos	363	368	391	380	454	646	13
a	91	381	95	392	454	646	13
retirar	97	381	122	392	454	646	13
las	124	381	135	392	454	646	13
florecitas	137	381	174	392	454	646	13
del	177	381	189	392	454	646	13
mango.	191	381	221	392	454	646	13
Acabó	222	381	248	392	454	646	13
la	251	381	258	392	454	646	13
florecita	260	381	293	392	454	646	13
el	296	381	303	392	454	646	13
10	305	381	315	392	454	646	13
de	317	381	327	392	454	646	13
agosto	329	381	355	392	454	646	13
de	357	381	366	392	454	646	13
2010,	369	381	391	392	454	646	13
enseguida	91	394	131	405	454	646	13
fuimos	134	394	161	405	454	646	13
para	164	394	181	405	454	646	13
la	184	394	192	405	454	646	13
cebolla.	195	394	226	405	454	646	13
Pero	229	394	247	405	454	646	13
es	250	394	259	405	454	646	13
bueno	262	394	286	405	454	646	13
retirar	289	394	313	405	454	646	13
las	316	394	327	405	454	646	13
florecitas.	330	394	370	405	454	646	13
Pero	373	394	391	405	454	646	13
tenemos	91	406	124	417	454	646	13
que	127	406	142	417	454	646	13
trabajar	145	406	176	417	454	646	13
en	179	406	188	417	454	646	13
parejas.	192	406	222	417	454	646	13
Había	226	406	250	417	454	646	13
mango	253	406	280	417	454	646	13
ya	283	406	293	417	454	646	13
grande,	296	406	326	417	454	646	13
era	329	406	341	417	454	646	13
una	345	406	359	417	454	646	13
lástima	362	406	391	417	454	646	13
retirarlo	91	419	123	430	454	646	13
entero.	126	419	153	430	454	646	13
[…].	156	419	176	430	454	646	13
Tiene	179	419	201	430	454	646	13
que	204	419	218	430	454	646	13
tener	221	419	241	430	454	646	13
un	244	419	254	430	454	646	13
gancho	258	419	286	430	454	646	13
para	289	419	307	430	454	646	13
bajar	310	419	330	430	454	646	13
los	333	419	344	430	454	646	13
gajos,	347	419	371	430	454	646	13
para	374	419	391	430	454	646	13
retirar	91	431	115	443	454	646	13
las	117	431	128	443	454	646	13
florecitas.	131	431	170	443	454	646	13
Hay	173	431	189	443	454	646	13
lugares	191	431	220	443	454	646	13
que	222	431	237	443	454	646	13
logramos	239	431	276	443	454	646	13
tres	279	431	293	443	454	646	13
reales	295	431	318	443	454	646	13
[por	321	431	337	443	454	646	13
cada	340	431	358	443	454	646	13
árbol]	360	431	384	443	454	646	13
o	386	431	391	443	454	646	13
tres	91	444	105	455	454	646	13
con	108	444	122	455	454	646	13
cincuenta;	125	444	166	455	454	646	13
a	168	444	173	455	454	646	13
veces,	175	444	200	455	454	646	13
seis	203	444	218	455	454	646	13
reales.	220	444	246	455	454	646	13
Es	249	444	259	455	454	646	13
así,	261	444	275	455	454	646	13
muy	277	444	295	455	454	646	13
variable.	298	444	332	455	454	646	13
Es	335	444	345	455	454	646	13
de	347	444	357	455	454	646	13
acuerdo	359	444	391	455	454	646	13
con	91	457	105	468	454	646	13
la	109	457	116	468	454	646	13
cantidad	120	457	154	468	454	646	13
de	157	457	167	468	454	646	13
árboles.	170	457	202	468	454	646	13
Yo	205	457	216	468	454	646	13
lograba	219	457	249	468	454	646	13
entre	253	457	273	468	454	646	13
cinco	277	457	299	468	454	646	13
y	302	457	307	468	454	646	13
ocho	311	457	330	468	454	646	13
árboles.	334	457	365	468	454	646	13
En	369	457	380	468	454	646	13
la	384	457	391	468	454	646	13
guayaba,	91	469	127	480	454	646	13
nosotras	130	469	163	480	454	646	13
cosechábamos.	167	469	227	480	454	646	13
Se	231	469	241	480	454	646	13
obtenía	244	469	273	480	454	646	13
un	277	469	287	480	454	646	13
poco	290	469	310	480	454	646	13
más	313	469	329	480	454	646	13
de	333	469	342	480	454	646	13
dinero.	346	469	374	480	454	646	13
Era	377	469	391	480	454	646	13
siete	91	482	109	493	454	646	13
reales	112	482	135	493	454	646	13
por	138	482	151	493	454	646	13
cada	154	482	172	493	454	646	13
guayabo.	175	482	212	493	454	646	13
A	214	482	221	493	454	646	13
veces	224	482	246	493	454	646	13
los	249	482	261	493	454	646	13
árboles	263	482	292	493	454	646	13
eran	295	482	312	493	454	646	13
muy	315	482	333	493	454	646	13
altos,	336	482	357	493	454	646	13
pero	360	482	378	493	454	646	13
te-	381	482	391	493	454	646	13
níamos	91	494	120	506	454	646	13
que	123	494	137	506	454	646	13
cosechar.	140	494	177	506	454	646	13
Cuando	180	494	211	506	454	646	13
eran	214	494	231	506	454	646	13
altos,	234	494	255	506	454	646	13
usábamos	258	494	298	506	454	646	13
los	301	494	312	506	454	646	13
ganchos	315	494	348	506	454	646	13
y	351	494	356	506	454	646	13
también	359	494	391	506	454	646	13
trabajábamos	91	507	144	518	454	646	13
en	147	507	156	518	454	646	13
parejas.	159	507	189	518	454	646	13
Una	192	507	209	518	454	646	13
cosechaba	211	507	252	518	454	646	13
más	255	507	271	518	454	646	13
abajo	273	507	295	518	454	646	13
y	298	507	303	518	454	646	13
otra	305	507	321	518	454	646	13
más	323	507	339	518	454	646	13
arriba.	342	507	368	518	454	646	13
En	370	507	381	518	454	646	13
el	384	507	391	518	454	646	13
mango	91	520	118	531	454	646	13
es	120	520	129	531	454	646	13
siempre	131	520	163	531	454	646	13
en	165	520	175	531	454	646	13
pareja.	177	520	204	531	454	646	13
En	206	520	217	531	454	646	13
la	220	520	227	531	454	646	13
guayaba	229	520	263	531	454	646	13
no.	265	520	278	531	454	646	13
Ahí,	279	520	297	531	454	646	13
la	299	520	307	531	454	646	13
gente	309	520	331	531	454	646	13
trabaja	333	520	360	531	454	646	13
con	363	520	377	531	454	646	13
los	380	520	391	531	454	646	13
guayabos	91	532	128	543	454	646	13
más	131	532	147	543	454	646	13
bajitos.	149	532	178	543	454	646	13
Se	181	532	191	543	454	646	13
recoge	193	532	220	543	454	646	13
con	222	532	236	543	454	646	13
los	239	532	250	543	454	646	13
ganchos	252	532	285	543	454	646	13
y	287	532	292	543	454	646	13
las	295	532	306	543	454	646	13
frutas	308	532	331	543	454	646	13
caen	333	532	352	543	454	646	13
en	354	532	363	543	454	646	13
las	366	532	377	543	454	646	13
ca-	379	532	391	543	454	646	13
jas.	91	545	104	556	454	646	13
Es	107	545	117	556	454	646	13
mejor	119	545	142	556	454	646	13
en	144	545	154	556	454	646	13
la	156	545	163	556	454	646	13
guayaba	165	545	199	556	454	646	13
que	201	545	215	556	454	646	13
en	217	545	227	556	454	646	13
la	229	545	236	556	454	646	13
naranja.	239	545	270	556	454	646	13
Los	273	545	288	556	454	646	13
naranjeros	290	545	332	556	454	646	13
son	334	545	348	556	454	646	13
muy	350	545	368	556	454	646	13
altos.	370	545	391	556	454	646	13
Yo	91	557	102	569	454	646	13
cosechaba	105	557	146	569	454	646	13
40	148	557	158	569	454	646	13
cajas	161	557	181	569	454	646	13
de	184	557	193	569	454	646	13
guayaba	196	557	229	569	454	646	13
al	232	557	239	569	454	646	13
día	242	557	254	569	454	646	13
por	257	557	270	569	454	646	13
cincuenta	273	557	311	569	454	646	13
centavos	314	557	349	569	454	646	13
cada	351	557	370	569	454	646	13
caja.	373	557	391	569	454	646	13
(Cícera,	91	570	123	581	454	646	13
Guariba	125	570	157	581	454	646	13
-	158	570	161	581	454	646	13
sp	162	571	171	581	454	646	13
,	171	570	173	581	454	646	13
agosto	176	570	202	581	454	646	13
de	205	570	214	581	454	646	13
2010)	217	570	240	581	454	646	13
Revista	115	614	140	624	454	646	13
de	141	614	149	624	454	646	13
Ciencias	151	614	179	624	454	646	13
Sociales,	180	614	210	624	454	646	13
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	13
vol.	238	614	250	624	454	646	13
29,	251	614	262	624	454	646	13
n.º	264	614	273	624	454	646	13
39,	274	614	285	624	454	646	13
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	13
2016,	338	614	357	624	454	646	13
pp.	358	614	369	624	454	646	13
15‑34.	370	614	391	624	454	646	13
28M	62	27	287	37	454	646	14
aria	287	28	299	36	454	646	14
A	301	26	305	37	454	646	14
parecida	305	28	331	36	454	646	14
de	333	28	341	36	454	646	14
M	342	26	348	37	454	646	14
oraes	348	28	366	36	454	646	14
S	368	26	372	37	454	646	14
ilva	372	28	383	36	454	646	14
Sobre	62	61	87	73	454	646	14
otros	89	61	110	73	454	646	14
cultivos,	113	61	149	73	454	646	14
la	151	61	159	73	454	646	14
entrevistada	161	61	212	73	454	646	14
afirmó:	214	61	245	73	454	646	14
Tomate	82	78	112	90	454	646	14
también	115	78	148	90	454	646	14
cosechamos.	151	78	202	90	454	646	14
Cobrábamos	205	78	256	90	454	646	14
noventa	259	78	291	90	454	646	14
centavos	294	78	329	90	454	646	14
la	332	78	339	90	454	646	14
caja,	343	78	361	90	454	646	14
pero	365	78	383	90	454	646	14
ahora	82	91	104	102	454	646	14
la	106	91	114	102	454	646	14
cosecha	116	91	147	102	454	646	14
ha	150	91	159	102	454	646	14
terminado.	161	91	204	102	454	646	14
La	206	91	217	102	454	646	14
cosecha	219	91	250	102	454	646	14
de	253	91	262	102	454	646	14
cebolla	264	91	293	102	454	646	14
es	295	91	303	102	454	646	14
de	305	91	315	102	454	646	14
tres	317	91	331	102	454	646	14
meses	333	91	358	102	454	646	14
y	360	91	365	102	454	646	14
me-	367	91	383	102	454	646	14
dio	82	104	95	115	454	646	14
y	98	104	103	115	454	646	14
la	106	104	113	115	454	646	14
del	116	104	128	115	454	646	14
mango	131	104	158	115	454	646	14
es	161	104	170	115	454	646	14
de	172	104	182	115	454	646	14
tres	185	104	199	115	454	646	14
meses.	202	104	229	115	454	646	14
Retiramos	232	104	273	115	454	646	14
las	276	104	287	115	454	646	14
florecitas	290	104	327	115	454	646	14
para	330	104	347	115	454	646	14
permitir	350	104	383	115	454	646	14
que	82	116	97	127	454	646	14
haya	100	116	118	127	454	646	14
dos	121	116	135	127	454	646	14
cosechas	138	116	174	127	454	646	14
al	176	116	184	127	454	646	14
año.	186	116	203	127	454	646	14
Es	206	116	216	127	454	646	14
para	219	116	236	127	454	646	14
evitar	239	116	262	127	454	646	14
que	265	116	279	127	454	646	14
los	282	116	294	127	454	646	14
mangos	296	116	328	127	454	646	14
nazcan	330	116	358	127	454	646	14
todos	361	116	383	127	454	646	14
de	82	129	92	140	454	646	14
una	94	129	109	140	454	646	14
única	112	129	133	140	454	646	14
vez.	136	129	152	140	454	646	14
Es	155	129	165	140	454	646	14
así	168	129	179	140	454	646	14
la	182	129	189	140	454	646	14
naturaleza.	192	129	235	140	454	646	14
Yo	237	129	248	140	454	646	14
aprendí	251	129	281	140	454	646	14
mucho.	284	129	313	140	454	646	14
Aprendí	316	129	348	140	454	646	14
que	351	129	365	140	454	646	14
hay	368	129	383	140	454	646	14
maíz	82	141	102	153	454	646	14
macho	104	141	131	153	454	646	14
y	133	141	138	153	454	646	14
hembra.	140	141	173	153	454	646	14
El	175	141	184	153	454	646	14
macho	187	141	213	153	454	646	14
es	216	141	224	153	454	646	14
el	226	141	233	153	454	646	14
rojo	236	141	252	153	454	646	14
y	254	141	259	153	454	646	14
la	262	141	269	153	454	646	14
hembra	271	141	301	153	454	646	14
es	304	141	312	153	454	646	14
blanco.	314	141	344	153	454	646	14
La	346	141	356	153	454	646	14
forma	359	141	383	153	454	646	14
de	82	154	92	165	454	646	14
cosechar	95	154	130	165	454	646	14
también	133	154	165	165	454	646	14
es	168	154	176	165	454	646	14
distinta.	179	154	211	165	454	646	14
Ahí	214	154	229	165	454	646	14
se	232	154	240	165	454	646	14
aprende	243	154	275	165	454	646	14
de	278	154	287	165	454	646	14
todo.	290	154	311	165	454	646	14
Por	314	154	328	165	454	646	14
eso	331	154	344	165	454	646	14
es	347	154	355	165	454	646	14
bueno	358	154	383	165	454	646	14
trabajar.	82	167	115	178	454	646	14
(Cícera,	117	167	149	178	454	646	14
Guariba	152	167	184	178	454	646	14
-	184	167	188	178	454	646	14
sp	188	168	197	177	454	646	14
,	197	167	200	178	454	646	14
agosto	202	167	229	178	454	646	14
de	231	167	240	178	454	646	14
2010)	243	167	266	178	454	646	14
La	62	183	73	195	454	646	14
entrevistada	77	183	127	195	454	646	14
afirmó	130	183	158	195	454	646	14
que	161	183	176	195	454	646	14
es	179	183	188	195	454	646	14
contratada	191	183	235	195	454	646	14
por	238	183	252	195	454	646	14
el	255	183	263	195	454	646	14
enganchador	266	183	319	195	454	646	14
para	322	183	340	195	454	646	14
las	343	183	355	195	454	646	14
tareas	358	183	383	195	454	646	14
en	62	196	72	207	454	646	14
todas	76	196	98	207	454	646	14
las	101	196	113	207	454	646	14
actividades.	116	196	166	207	454	646	14
A	168	196	176	207	454	646	14
veces	179	196	202	207	454	646	14
puede	206	196	231	207	454	646	14
ocurrir	234	196	262	207	454	646	14
que	266	196	281	207	454	646	14
hay	284	196	299	207	454	646	14
preferencia	303	196	350	207	454	646	14
por	353	196	367	207	454	646	14
los	370	196	383	207	454	646	14
hombres,	62	208	101	220	454	646	14
porque	105	208	134	220	454	646	14
se	137	208	146	220	454	646	14
juzga	149	208	172	220	454	646	14
que	175	208	190	220	454	646	14
es	194	208	203	220	454	646	14
una	206	208	221	220	454	646	14
tarea	224	208	245	220	454	646	14
pesada	248	208	277	220	454	646	14
para	280	208	298	220	454	646	14
las	302	208	313	220	454	646	14
mujeres.	317	208	353	220	454	646	14
En	356	208	368	220	454	646	14
to-	371	208	383	220	454	646	14
das	62	221	76	233	454	646	14
las	79	221	91	233	454	646	14
actividades,	94	221	144	233	454	646	14
el	147	221	154	233	454	646	14
salario	158	221	186	233	454	646	14
es	189	221	197	233	454	646	14
a	200	221	205	233	454	646	14
destajo	208	221	238	233	454	646	14
y	241	221	246	233	454	646	14
las	249	221	261	233	454	646	14
mujeres	264	221	297	233	454	646	14
trabajan	300	221	334	233	454	646	14
en	337	221	347	233	454	646	14
parejas.	350	221	383	233	454	646	14
Además,	62	233	99	245	454	646	14
afirmó	102	233	130	245	454	646	14
también	132	233	166	245	454	646	14
que	169	233	184	245	454	646	14
hay	186	233	201	245	454	646	14
mayores	204	233	239	245	454	646	14
oportunidades	242	233	301	245	454	646	14
de	304	233	314	245	454	646	14
empleo	316	233	347	245	454	646	14
para	350	233	368	245	454	646	14
los	370	233	383	245	454	646	14
hombres.	62	246	101	258	454	646	14
La	104	246	115	258	454	646	14
circulación	118	246	165	258	454	646	14
del	168	246	181	258	454	646	14
trabajo	184	246	213	258	454	646	14
es	216	246	225	258	454	646	14
rural,	228	246	251	258	454	646	14
pero	254	246	272	258	454	646	14
también	275	246	309	258	454	646	14
se	312	246	321	258	454	646	14
extiende	324	246	360	258	454	646	14
a	363	246	367	258	454	646	14
los	370	246	383	258	454	646	14
espacios	62	259	98	270	454	646	14
urbanos.	100	259	136	270	454	646	14
Muchas	139	259	172	270	454	646	14
mujeres	175	259	208	270	454	646	14
trabajan	210	259	244	270	454	646	14
como	247	259	270	270	454	646	14
amas	272	259	294	270	454	646	14
de	297	259	306	270	454	646	14
casa	309	259	327	270	454	646	14
en	330	259	339	270	454	646	14
la	342	259	350	270	454	646	14
ciudad,	352	259	383	270	454	646	14
sobre	62	271	85	283	454	646	14
todo,	88	271	109	283	454	646	14
cuando	112	271	142	283	454	646	14
no	145	271	155	283	454	646	14
encuentran	158	271	204	283	454	646	14
empleo	206	271	237	283	454	646	14
en	240	271	250	283	454	646	14
el	252	271	260	283	454	646	14
campo.	263	271	293	283	454	646	14
Yo	82	289	93	300	454	646	14
trabajé	95	289	123	300	454	646	14
como	125	289	147	300	454	646	14
empleada	149	289	188	300	454	646	14
doméstica	190	289	230	300	454	646	14
durante	232	289	262	300	454	646	14
muchos	265	289	296	300	454	646	14
años;	298	289	319	300	454	646	14
trabajé	321	289	348	300	454	646	14
también	350	289	383	300	454	646	14
en	82	301	92	312	454	646	14
la	95	301	102	312	454	646	14
caña	105	301	124	312	454	646	14
por	127	301	140	312	454	646	14
veinticinco	143	301	188	312	454	646	14
años;	191	301	212	312	454	646	14
hoy	215	301	230	312	454	646	14
no	233	301	243	312	454	646	14
trabajo	246	301	274	312	454	646	14
en	277	301	287	312	454	646	14
la	290	301	297	312	454	646	14
caña	300	301	319	312	454	646	14
y	322	301	327	312	454	646	14
en	330	301	340	312	454	646	14
la	343	301	350	312	454	646	14
naranja	353	301	383	312	454	646	14
porque	82	314	110	325	454	646	14
tengo	113	314	135	325	454	646	14
problemas	138	314	180	325	454	646	14
de	182	314	192	325	454	646	14
columna	195	314	229	325	454	646	14
y	232	314	237	325	454	646	14
miedo	240	314	265	325	454	646	14
de	268	314	277	325	454	646	14
la	280	314	287	325	454	646	14
escalera	290	314	322	325	454	646	14
[utilizada	325	314	363	325	454	646	14
para	365	314	383	325	454	646	14
la	82	326	89	338	454	646	14
cosecha	92	326	123	338	454	646	14
de	126	326	135	338	454	646	14
naranjas]	138	326	174	338	454	646	14
y	177	326	182	338	454	646	14
ahora	184	326	206	338	454	646	14
estoy	209	326	230	338	454	646	14
en	232	326	241	338	454	646	14
la	244	326	251	338	454	646	14
cebolla;	253	326	285	338	454	646	14
ya	287	326	297	338	454	646	14
trabajé	299	326	326	338	454	646	14
haciendo	329	326	365	338	454	646	14
cer-	367	326	383	338	454	646	14
cas	82	339	95	350	454	646	14
y	97	339	102	350	454	646	14
retirando	105	339	141	350	454	646	14
la	144	339	151	350	454	646	14
maleza.	153	339	184	350	454	646	14
(Cícera,	187	339	219	350	454	646	14
Guariba	221	339	253	350	454	646	14
-	254	339	257	350	454	646	14
sp	257	340	267	350	454	646	14
,	267	339	269	350	454	646	14
agosto	272	339	298	350	454	646	14
de	300	339	310	350	454	646	14
2010)	312	339	336	350	454	646	14
Las	62	355	78	367	454	646	14
trabajadoras	80	355	132	367	454	646	14
de	134	355	144	367	454	646	14
la	147	355	154	367	454	646	14
cuadrilla	157	355	194	367	454	646	14
del	197	355	209	367	454	646	14
plaguicida	212	355	256	367	454	646	14
almuerzan	259	355	302	367	454	646	14
con	305	355	320	367	454	646	14
la	323	355	331	367	454	646	14
misma	333	355	361	367	454	646	14
ropa	364	355	383	367	454	646	14
que	62	368	78	380	454	646	14
utilizan	80	368	112	380	454	646	14
en	115	368	125	380	454	646	14
el	128	368	135	380	454	646	14
trabajo,	138	368	170	380	454	646	14
lo	173	368	181	380	454	646	14
que	184	368	199	380	454	646	14
les	202	368	214	380	454	646	14
trae	217	368	233	380	454	646	14
muchas	236	368	268	380	454	646	14
complicaciones	271	368	336	380	454	646	14
para	339	368	357	380	454	646	14
la	360	368	367	380	454	646	14
sa-	370	368	383	380	454	646	14
lud.	62	381	78	392	454	646	14
En	81	381	92	392	454	646	14
general,	94	381	128	392	454	646	14
trabajan	130	381	164	392	454	646	14
seis	166	381	182	392	454	646	14
días	184	381	201	392	454	646	14
de	203	381	213	392	454	646	14
la	215	381	222	392	454	646	14
semana	225	381	256	392	454	646	14
y	258	381	263	392	454	646	14
tienen	266	381	291	392	454	646	14
solamente	293	381	336	392	454	646	14
los	338	381	350	392	454	646	14
domin-	352	381	383	392	454	646	14
gos	62	393	77	405	454	646	14
para	80	393	98	405	454	646	14
el	101	393	108	405	454	646	14
descanso.	111	393	152	405	454	646	14
Sin	155	393	169	405	454	646	14
embargo,	171	393	211	405	454	646	14
los	213	393	226	405	454	646	14
domingos	228	393	270	405	454	646	14
tienen	273	393	298	405	454	646	14
que	301	393	316	405	454	646	14
hacer	319	393	342	405	454	646	14
todos	345	393	368	405	454	646	14
los	370	393	383	405	454	646	14
trabajos	62	406	96	417	454	646	14
de	98	406	108	417	454	646	14
la	111	406	119	417	454	646	14
casa:	122	406	143	417	454	646	14
lavar	146	406	166	417	454	646	14
la	169	406	177	417	454	646	14
ropa,	179	406	201	417	454	646	14
cuidar	204	406	230	417	454	646	14
de	233	406	243	417	454	646	14
los	245	406	258	417	454	646	14
niños.	261	406	286	417	454	646	14
Los	289	406	305	417	454	646	14
sábados,	307	406	343	417	454	646	14
las	346	406	358	417	454	646	14
guar-	361	406	383	417	454	646	14
derías	62	418	87	430	454	646	14
municipales	90	418	140	430	454	646	14
están	143	418	164	430	454	646	14
cerradas.	167	418	204	430	454	646	14
Así,	206	418	223	430	454	646	14
las	225	418	237	430	454	646	14
mujeres	239	418	273	430	454	646	14
que	275	418	290	430	454	646	14
tienen	292	418	318	430	454	646	14
hijos	320	418	341	430	454	646	14
pequeños	343	418	383	430	454	646	14
están	62	431	84	443	454	646	14
obligadas	87	431	127	443	454	646	14
a	130	431	135	443	454	646	14
pagar	138	431	162	443	454	646	14
a	165	431	169	443	454	646	14
una	173	431	188	443	454	646	14
persona	191	431	224	443	454	646	14
para	227	431	245	443	454	646	14
cuidarlos.	248	431	289	443	454	646	14
De	292	431	305	443	454	646	14
este	308	431	324	443	454	646	14
modo,	327	431	354	443	454	646	14
tienen	357	431	383	443	454	646	14
más	62	444	79	455	454	646	14
gastos	82	444	108	455	454	646	14
aún.	111	444	129	455	454	646	14
Por	131	444	146	455	454	646	14
esta	148	444	165	455	454	646	14
razón	167	444	191	455	454	646	14
afirman	193	444	226	455	454	646	14
que	228	444	243	455	454	646	14
sus	246	444	260	455	454	646	14
vidas	262	444	284	455	454	646	14
son	287	444	302	455	454	646	14
una	304	444	319	455	454	646	14
verdadera	322	444	363	455	454	646	14
“es-	366	444	383	455	454	646	14
clavitud”,	62	456	103	468	454	646	14
porque	106	456	135	468	454	646	14
“viven	138	456	165	468	454	646	14
para	168	456	186	468	454	646	14
las	189	456	200	468	454	646	14
empresas”.	203	456	249	468	454	646	14
El	62	482	70	493	454	646	14
trabajo	72	482	100	493	454	646	14
femenino	102	482	140	493	454	646	14
y	141	482	146	493	454	646	14
los	148	482	160	493	454	646	14
marcadores	162	482	210	493	454	646	14
de	212	482	221	493	454	646	14
raza	223	482	240	493	454	646	14
En	62	498	74	510	454	646	14
esta	78	498	95	510	454	646	14
parte	98	498	120	510	454	646	14
del	123	498	136	510	454	646	14
texto,	140	498	164	510	454	646	14
intentaremos	168	498	223	510	454	646	14
hacer	227	498	250	510	454	646	14
algunas	254	498	287	510	454	646	14
reflexiones	290	498	338	510	454	646	14
acerca	342	498	369	510	454	646	14
de	373	498	383	510	454	646	14
la	62	511	70	523	454	646	14
raza,	73	511	94	523	454	646	14
así	97	511	109	523	454	646	14
como	112	511	135	523	454	646	14
de	138	511	148	523	454	646	14
su	152	511	161	523	454	646	14
ocultamiento,	164	511	223	523	454	646	14
no	226	511	236	523	454	646	14
solamente	240	511	283	523	454	646	14
en	286	511	296	523	454	646	14
los	299	511	312	523	454	646	14
discursos	315	511	355	523	454	646	14
de	358	511	368	523	454	646	14
las	371	511	383	523	454	646	14
personas	62	524	100	535	454	646	14
entrevistadas,	104	524	162	535	454	646	14
sino	166	524	184	535	454	646	14
también	187	524	222	535	454	646	14
en	225	524	235	535	454	646	14
los	239	524	252	535	454	646	14
estudios	255	524	290	535	454	646	14
rurales	294	524	323	535	454	646	14
en	327	524	337	535	454	646	14
Brasil,	341	524	369	535	454	646	14
de	373	524	383	535	454	646	14
forma	62	536	88	548	454	646	14
general.	92	536	126	548	454	646	14
No	131	536	144	548	454	646	14
es	148	536	157	548	454	646	14
nuestra	161	536	192	548	454	646	14
intención	196	536	236	548	454	646	14
adentrarnos	240	536	290	548	454	646	14
en	295	536	305	548	454	646	14
la	309	536	317	548	454	646	14
discusión	321	536	361	548	454	646	14
más	366	536	383	548	454	646	14
amplia	62	549	91	560	454	646	14
acerca	94	549	122	560	454	646	14
de	124	549	134	560	454	646	14
la	137	549	145	560	454	646	14
distinción	147	549	190	560	454	646	14
entre	192	549	214	560	454	646	14
raza	217	549	234	560	454	646	14
y	237	549	242	560	454	646	14
color	245	549	267	560	454	646	14
de	270	549	280	560	454	646	14
la	282	549	290	560	454	646	14
piel,	293	549	312	560	454	646	14
presente	314	549	350	560	454	646	14
en	353	549	363	560	454	646	14
mu-	365	549	383	560	454	646	14
chos	62	561	82	573	454	646	14
estudios	85	561	120	573	454	646	14
brasileños,	123	561	169	573	454	646	14
en	172	561	182	573	454	646	14
virtud	185	561	210	573	454	646	14
de	213	561	223	573	454	646	14
la	226	561	234	573	454	646	14
mezcla	237	561	267	573	454	646	14
interétnica	270	561	315	573	454	646	14
que	318	561	333	573	454	646	14
caracteriza	336	561	383	573	454	646	14
a	62	574	67	586	454	646	14
la	70	574	78	586	454	646	14
población.	80	574	125	586	454	646	14
Lo	128	574	140	586	454	646	14
que	143	574	158	586	454	646	14
es	161	574	170	586	454	646	14
importante	173	574	219	586	454	646	14
considerar	222	574	267	586	454	646	14
es	270	574	279	586	454	646	14
que	282	574	297	586	454	646	14
los/as	300	574	324	586	454	646	14
trabajadores/	327	574	383	586	454	646	14
Revista	62	614	87	624	454	646	14
de	89	614	97	624	454	646	14
Ciencias	99	614	126	624	454	646	14
Sociales,	128	614	158	624	454	646	14
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	14
vol.	186	614	197	624	454	646	14
29,	199	614	210	624	454	646	14
n.º	211	614	220	624	454	646	14
39,	222	614	233	624	454	646	14
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	14
2016,	286	614	304	624	454	646	14
pp.	306	614	316	624	454	646	14
15‑34.	318	614	339	624	454	646	14
L	71	26	75	37	454	646	15
as	75	28	82	36	454	646	15
trabajadoras	83	28	126	36	454	646	15
nómadas	128	28	155	36	454	646	15
29	382	27	391	37	454	646	15
as	71	61	80	73	454	646	15
rurales	83	61	112	73	454	646	15
en	116	61	126	73	454	646	15
el	129	61	137	73	454	646	15
estado	140	61	167	73	454	646	15
de	171	61	181	73	454	646	15
San	184	61	200	73	454	646	15
Pablo,	203	61	230	73	454	646	15
en	233	61	243	73	454	646	15
los	247	61	259	73	454	646	15
ingenios	263	61	299	73	454	646	15
de	302	61	312	73	454	646	15
azúcar	315	61	343	73	454	646	15
y	347	61	352	73	454	646	15
en	355	61	365	73	454	646	15
todas	369	61	391	73	454	646	15
las	71	74	83	85	454	646	15
otras	86	74	107	85	454	646	15
plantaciones	109	74	163	85	454	646	15
son,	166	74	184	85	454	646	15
en	187	74	197	85	454	646	15
general,	199	74	234	85	454	646	15
no	237	74	247	85	454	646	15
blancos,	250	74	286	85	454	646	15
migrantes	289	74	331	85	454	646	15
o	334	74	339	85	454	646	15
sus	342	74	356	85	454	646	15
descen-	359	74	391	85	454	646	15
dientes,	71	86	104	98	454	646	15
venidos	107	86	140	98	454	646	15
del	144	86	157	98	454	646	15
nordeste	160	86	196	98	454	646	15
o	199	86	205	98	454	646	15
del	208	86	221	98	454	646	15
norte	224	86	246	98	454	646	15
de	249	86	259	98	454	646	15
Minas	263	86	289	98	454	646	15
Gerais.	293	86	323	98	454	646	15
En	327	86	338	98	454	646	15
general	342	86	373	98	454	646	15
son	376	86	391	98	454	646	15
descendientes	71	99	130	111	454	646	15
de	133	99	143	111	454	646	15
negros	146	99	174	111	454	646	15
y	177	99	182	111	454	646	15
indígenas.	185	99	228	111	454	646	15
En	231	99	243	111	454	646	15
Brasil	245	99	271	111	454	646	15
predomina	274	99	319	111	454	646	15
el	322	99	330	111	454	646	15
discurso	332	99	368	111	454	646	15
de	371	99	381	111	454	646	15
la	383	99	391	111	454	646	15
clase	71	112	92	123	454	646	15
dominante	96	112	141	123	454	646	15
sobre	144	112	168	123	454	646	15
la	171	112	179	123	454	646	15
democracia	182	112	232	123	454	646	15
racial.	235	112	262	123	454	646	15
Es	265	112	276	123	454	646	15
decir,	279	112	303	123	454	646	15
que	307	112	322	123	454	646	15
se	326	112	334	123	454	646	15
propaga	338	112	372	123	454	646	15
que	376	112	391	123	454	646	15
aquí	71	124	89	136	454	646	15
es	92	124	101	136	454	646	15
un	104	124	114	136	454	646	15
lugar	117	124	139	136	454	646	15
donde	142	124	168	136	454	646	15
no	171	124	181	136	454	646	15
hay	184	124	199	136	454	646	15
prejuicios	202	124	244	136	454	646	15
contra	247	124	274	136	454	646	15
los	277	124	289	136	454	646	15
negros	292	124	320	136	454	646	15
e	323	124	328	136	454	646	15
indígenas.	330	124	374	136	454	646	15
Sin	377	124	391	136	454	646	15
embargo,	71	137	111	148	454	646	15
existe	115	137	140	148	454	646	15
un	144	137	154	148	454	646	15
discurso	159	137	194	148	454	646	15
ideológico	198	137	244	148	454	646	15
para	248	137	266	148	454	646	15
ocultar	270	137	300	148	454	646	15
las	304	137	316	148	454	646	15
diferencias	320	137	367	148	454	646	15
étni-	372	137	391	148	454	646	15
cas	71	149	84	161	454	646	15
y,	87	149	95	161	454	646	15
por	98	149	112	161	454	646	15
supuesto,	115	149	155	161	454	646	15
las	158	149	170	161	454	646	15
desigualdades	173	149	233	161	454	646	15
sociales	236	149	270	161	454	646	15
derivadas	273	149	313	161	454	646	15
de	316	149	326	161	454	646	15
esta	329	149	346	161	454	646	15
ideología.	349	149	391	161	454	646	15
Es	71	162	81	174	454	646	15
una	84	162	100	174	454	646	15
forma	103	162	128	174	454	646	15
de	131	162	141	174	454	646	15
enmascaramiento	144	162	219	174	454	646	15
de	222	162	232	174	454	646	15
las	235	162	247	174	454	646	15
desigualdades	250	162	310	174	454	646	15
sociales	313	162	347	174	454	646	15
y	350	162	356	174	454	646	15
étnicas.	359	162	391	174	454	646	15
Este	71	175	89	186	454	646	15
discurso	93	175	129	186	454	646	15
es	132	175	141	186	454	646	15
internalizado	145	175	201	186	454	646	15
por	205	175	219	186	454	646	15
toda	223	175	241	186	454	646	15
la	245	175	252	186	454	646	15
sociedad,	256	175	296	186	454	646	15
incluso	300	175	331	186	454	646	15
por	335	175	349	186	454	646	15
los/as	352	175	377	186	454	646	15
no	381	175	391	186	454	646	15
blancos/as.	71	187	118	199	454	646	15
El	122	187	132	199	454	646	15
ocultamiento	136	187	192	199	454	646	15
de	196	187	206	199	454	646	15
esta	210	187	227	199	454	646	15
categoría	231	187	270	199	454	646	15
es	274	187	283	199	454	646	15
muy	287	187	306	199	454	646	15
importante	310	187	357	199	454	646	15
para	361	187	379	199	454	646	15
la	383	187	391	199	454	646	15
reproducción	71	200	127	211	454	646	15
de	131	200	141	211	454	646	15
las	144	200	156	211	454	646	15
relaciones	159	200	203	211	454	646	15
sociales	206	200	240	211	454	646	15
y	244	200	249	211	454	646	15
también	252	200	287	211	454	646	15
para	290	200	308	211	454	646	15
el	312	200	319	211	454	646	15
proceso	323	200	356	211	454	646	15
de	359	200	369	211	454	646	15
acu-	373	200	391	211	454	646	15
mulación	71	212	111	224	454	646	15
del	113	212	127	224	454	646	15
capital	129	212	158	224	454	646	15
en	161	212	171	224	454	646	15
este	174	212	190	224	454	646	15
sector	193	212	219	224	454	646	15
de	221	212	232	224	454	646	15
la	234	212	242	224	454	646	15
agricultura,	245	212	294	224	454	646	15
porque	297	212	327	224	454	646	15
se	329	212	338	224	454	646	15
trata	341	212	360	224	454	646	15
de	363	212	373	224	454	646	15
una	376	212	391	224	454	646	15
fuerza	71	225	98	237	454	646	15
de	100	225	110	237	454	646	15
trabajo	113	225	143	237	454	646	15
devaluada	146	225	189	237	454	646	15
históricamente.	192	225	258	237	454	646	15
Marx,	91	242	116	254	454	646	15
al	119	242	126	254	454	646	15
definir	129	242	157	254	454	646	15
el	160	242	167	254	454	646	15
valor	170	242	191	254	454	646	15
de	194	242	204	254	454	646	15
la	207	242	214	254	454	646	15
fuerza	217	242	243	254	454	646	15
de	246	242	256	254	454	646	15
trabajo,	259	242	290	254	454	646	15
afirmaba	293	242	330	254	454	646	15
que	333	242	348	254	454	646	15
este	351	242	367	254	454	646	15
valor	370	242	391	254	454	646	15
está	71	254	87	266	454	646	15
determinado	91	254	143	266	454	646	15
por	146	254	160	266	454	646	15
la	164	254	171	266	454	646	15
cantidad	175	254	210	266	454	646	15
de	214	254	224	266	454	646	15
mercancías	227	254	274	266	454	646	15
que	277	254	293	266	454	646	15
son	296	254	311	266	454	646	15
necesarias	314	254	357	266	454	646	15
para	360	254	379	266	454	646	15
su	382	254	391	266	454	646	15
reproducción.	71	267	129	279	454	646	15
Según	133	267	159	279	454	646	15
Marx	163	267	186	279	454	646	15
(1978,	190	267	217	279	454	646	15
p.	221	267	229	279	454	646	15
173),	233	267	255	279	454	646	15
el	259	267	266	279	454	646	15
capitalismo	270	267	319	279	454	646	15
surge	323	267	345	279	454	646	15
cuando	349	267	380	279	454	646	15
la	384	267	391	279	454	646	15
fuerza	71	280	97	291	454	646	15
de	100	280	110	291	454	646	15
trabajo	112	280	141	291	454	646	15
se	144	280	152	291	454	646	15
constituye	155	280	198	291	454	646	15
como	201	280	224	291	454	646	15
mercancía.	227	280	272	291	454	646	15
Por	275	280	289	291	454	646	15
lo	292	280	300	291	454	646	15
tanto,	303	280	326	291	454	646	15
uno	329	280	345	291	454	646	15
de	347	280	357	291	454	646	15
los	359	280	372	291	454	646	15
pre-	374	280	391	291	454	646	15
supuestos	71	292	112	304	454	646	15
de	114	292	124	304	454	646	15
este	127	292	143	304	454	646	15
sistema	146	292	177	304	454	646	15
es	180	292	189	304	454	646	15
que	191	292	206	304	454	646	15
el	209	292	216	304	454	646	15
portador	219	292	255	304	454	646	15
de	257	292	267	304	454	646	15
esta	270	292	286	304	454	646	15
mercancía	289	292	332	304	454	646	15
sea	334	292	348	304	454	646	15
libre	350	292	370	304	454	646	15
(for-	372	292	391	304	454	646	15
malmente),	71	305	118	317	454	646	15
o	121	305	127	317	454	646	15
sea,	130	305	146	317	454	646	15
que	149	305	164	317	454	646	15
las	167	305	179	317	454	646	15
formas	182	305	211	317	454	646	15
pretéritas,	214	305	256	317	454	646	15
tales	259	305	278	317	454	646	15
como	281	305	304	317	454	646	15
la	307	305	315	317	454	646	15
esclavitud,	318	305	363	317	454	646	15
hayan	366	305	391	317	454	646	15
sido	71	317	88	329	454	646	15
abolidas.	92	317	129	329	454	646	15
La	133	317	144	329	454	646	15
fuerza	147	317	174	329	454	646	15
de	177	317	187	329	454	646	15
trabajo,	190	317	222	329	454	646	15
además	226	317	257	329	454	646	15
de	261	317	270	329	454	646	15
ser	274	317	286	329	454	646	15
una	290	317	305	329	454	646	15
mercancía	308	317	351	329	454	646	15
especial,	355	317	391	329	454	646	15
dado	71	330	91	342	454	646	15
que	94	330	109	342	454	646	15
crea	112	330	129	342	454	646	15
valor,	132	330	155	342	454	646	15
no	158	330	168	342	454	646	15
puede	171	330	196	342	454	646	15
ser	199	330	211	342	454	646	15
separada	214	330	250	342	454	646	15
de	253	330	263	342	454	646	15
quien	265	330	289	342	454	646	15
la	291	330	299	342	454	646	15
posee.	302	330	328	342	454	646	15
Todo	331	330	352	342	454	646	15
ser	354	330	367	342	454	646	15
es	369	330	378	342	454	646	15
un	381	330	391	342	454	646	15
ser	71	343	83	354	454	646	15
social,	87	343	114	354	454	646	15
o	117	343	122	354	454	646	15
sea,	126	343	142	354	454	646	15
pertenece	145	343	185	354	454	646	15
a	189	343	194	354	454	646	15
una	197	343	212	354	454	646	15
familia,	216	343	248	354	454	646	15
posee	251	343	275	354	454	646	15
una	279	343	294	354	454	646	15
fe	297	343	305	354	454	646	15
religiosa	309	343	345	354	454	646	15
y	348	343	354	354	454	646	15
política,	357	343	391	354	454	646	15
pertenece	71	355	111	367	454	646	15
a	113	355	118	367	454	646	15
una	120	355	135	367	454	646	15
ciudad,	137	355	168	367	454	646	15
una	170	355	185	367	454	646	15
región,	187	355	217	367	454	646	15
un	219	355	229	367	454	646	15
país,	231	355	251	367	454	646	15
es	253	355	262	367	454	646	15
decir,	264	355	287	367	454	646	15
es	289	355	298	367	454	646	15
un	300	355	310	367	454	646	15
ser	313	355	325	367	454	646	15
social	327	355	351	367	454	646	15
que	354	355	369	367	454	646	15
tiene	371	355	391	367	454	646	15
muchas	71	368	103	380	454	646	15
particularidades	106	368	173	380	454	646	15
que	176	368	191	380	454	646	15
están	195	368	216	380	454	646	15
inscriptas	219	368	260	380	454	646	15
en	263	368	273	380	454	646	15
su	276	368	285	380	454	646	15
subjetividad	288	368	339	380	454	646	15
(Durkheim,	343	368	391	380	454	646	15
1970,	71	380	94	392	454	646	15
p.	97	380	105	392	454	646	15
85).	107	380	124	392	454	646	15
En	126	380	138	392	454	646	15
este	140	380	157	392	454	646	15
sentido,	159	380	192	392	454	646	15
es	195	380	203	392	454	646	15
imposible	206	380	247	392	454	646	15
concebir	250	380	286	392	454	646	15
la	288	380	296	392	454	646	15
fuerza	298	380	324	392	454	646	15
de	327	380	337	392	454	646	15
trabajo	339	380	368	392	454	646	15
sola-	371	380	391	392	454	646	15
mente	71	393	97	405	454	646	15
desde	99	393	123	405	454	646	15
la	125	393	132	405	454	646	15
perspectiva	135	393	182	405	454	646	15
económica	184	393	229	405	454	646	15
de	232	393	242	405	454	646	15
la	244	393	251	405	454	646	15
mercancía,	253	393	299	405	454	646	15
del	301	393	314	405	454	646	15
hombre	316	393	349	405	454	646	15
abstracto,	351	393	391	405	454	646	15
sin	71	406	83	417	454	646	15
sus	86	406	100	417	454	646	15
particularidades	103	406	170	417	454	646	15
físicas,	173	406	203	417	454	646	15
psíquicas	206	406	245	417	454	646	15
y	248	406	253	417	454	646	15
sociales.	257	406	292	417	454	646	15
Para	296	406	314	417	454	646	15
Marx,	317	406	343	417	454	646	15
el	346	406	354	417	454	646	15
valor	357	406	378	417	454	646	15
de	381	406	391	417	454	646	15
la	71	418	78	430	454	646	15
fuerza	81	418	107	430	454	646	15
de	110	418	120	430	454	646	15
trabajo	122	418	151	430	454	646	15
es	154	418	162	430	454	646	15
variable,	165	418	201	430	454	646	15
según	204	418	228	430	454	646	15
las	231	418	242	430	454	646	15
condiciones	245	418	295	430	454	646	15
históricas	297	418	338	430	454	646	15
de	340	418	350	430	454	646	15
cada	352	418	372	430	454	646	15
país	374	418	391	430	454	646	15
o	71	431	76	443	454	646	15
región.	80	431	109	443	454	646	15
Sin	113	431	127	443	454	646	15
embargo,	131	431	170	443	454	646	15
una	174	431	189	443	454	646	15
de	192	431	202	443	454	646	15
las	206	431	218	443	454	646	15
condiciones	221	431	272	443	454	646	15
que	275	431	291	443	454	646	15
diferencia	294	431	336	443	454	646	15
la	340	431	348	443	454	646	15
fuerza	351	431	378	443	454	646	15
de	381	431	391	443	454	646	15
trabajo	71	443	100	455	454	646	15
de	103	443	113	455	454	646	15
las	117	443	128	455	454	646	15
otras	132	443	152	455	454	646	15
mercancías	156	443	203	455	454	646	15
es	206	443	215	455	454	646	15
que	218	443	234	455	454	646	15
ella	237	443	252	455	454	646	15
tiene	255	443	276	455	454	646	15
un	279	443	290	455	454	646	15
valor	293	443	314	455	454	646	15
histórico	318	443	355	455	454	646	15
y	358	443	363	455	454	646	15
moral	367	443	391	455	454	646	15
(Marx,	71	456	100	468	454	646	15
1978,	102	456	126	468	454	646	15
p.	128	456	136	468	454	646	15
174).	139	456	161	468	454	646	15
En	163	456	175	468	454	646	15
otros	177	456	198	468	454	646	15
términos,	201	456	240	468	454	646	15
la	242	456	250	468	454	646	15
fuerza	252	456	279	468	454	646	15
de	281	456	291	468	454	646	15
trabajo	294	456	323	468	454	646	15
posee	325	456	349	468	454	646	15
marcado-	352	456	391	468	454	646	15
res	71	469	83	480	454	646	15
históricos	86	469	127	480	454	646	15
y	129	469	134	480	454	646	15
sociales	137	469	170	480	454	646	15
(raciales,	173	469	211	480	454	646	15
de	214	469	224	480	454	646	15
género,	226	469	257	480	454	646	15
edad,	260	469	283	480	454	646	15
etcétera).	285	469	324	480	454	646	15
Según	91	485	116	497	454	646	15
el	120	485	127	497	454	646	15
autor	130	485	151	497	454	646	15
marxista	154	485	190	497	454	646	15
Gaudemar	193	485	236	497	454	646	15
(1977),	239	485	269	497	454	646	15
la	272	485	280	497	454	646	15
fuerza	283	485	309	497	454	646	15
de	312	485	322	497	454	646	15
trabajo	325	485	353	497	454	646	15
debe	356	485	376	497	454	646	15
ser	379	485	391	497	454	646	15
libre	71	498	90	510	454	646	15
desde	92	498	115	510	454	646	15
dos	118	498	132	510	454	646	15
puntos	134	498	162	510	454	646	15
de	164	498	174	510	454	646	15
vista:	176	498	199	510	454	646	15
la	201	498	208	510	454	646	15
libertad	211	498	242	510	454	646	15
positiva	244	498	276	510	454	646	15
y	279	498	284	510	454	646	15
la	286	498	294	510	454	646	15
negativa.	296	498	333	510	454	646	15
La	335	498	346	510	454	646	15
primera	348	498	380	510	454	646	15
se	383	498	391	510	454	646	15
refiere	71	511	97	522	454	646	15
al	100	511	108	522	454	646	15
derecho	110	511	143	522	454	646	15
de	146	511	156	522	454	646	15
ir	158	511	165	522	454	646	15
y	167	511	173	522	454	646	15
venir	175	511	196	522	454	646	15
y	199	511	205	522	454	646	15
significa	207	511	242	522	454	646	15
que	245	511	260	522	454	646	15
el	263	511	270	522	454	646	15
poseedor	273	511	310	522	454	646	15
de	313	511	323	522	454	646	15
la	326	511	333	522	454	646	15
fuerza	336	511	362	522	454	646	15
de	364	511	374	522	454	646	15
tra-	377	511	391	522	454	646	15
bajo	71	523	89	535	454	646	15
puede	91	523	116	535	454	646	15
venderla	118	523	154	535	454	646	15
a	156	523	161	535	454	646	15
cualquiera;	164	523	209	535	454	646	15
la	212	523	219	535	454	646	15
segunda,	222	523	258	535	454	646	15
sin	261	523	273	535	454	646	15
embargo,	275	523	314	535	454	646	15
se	316	523	325	535	454	646	15
refiere	327	523	354	535	454	646	15
al	357	523	364	535	454	646	15
hecho	367	523	391	535	454	646	15
de	71	536	81	548	454	646	15
que	84	536	99	548	454	646	15
este	102	536	118	548	454	646	15
dispone	122	536	154	548	454	646	15
de	157	536	167	548	454	646	15
una	170	536	185	548	454	646	15
única	189	536	211	548	454	646	15
mercancía,	214	536	259	548	454	646	15
y	263	536	268	548	454	646	15
no	271	536	282	548	454	646	15
tiene	285	536	305	548	454	646	15
otra	308	536	324	548	454	646	15
alternativa	328	536	371	548	454	646	15
sino	374	536	391	548	454	646	15
venderla:	71	548	109	560	454	646	15
“…	112	548	127	560	454	646	15
en	131	548	140	560	454	646	15
la	144	548	151	560	454	646	15
práctica,	155	548	190	560	454	646	15
o	193	548	198	560	454	646	15
vende	201	548	226	560	454	646	15
su	229	548	238	560	454	646	15
fuerza	242	548	268	560	454	646	15
de	271	548	281	560	454	646	15
trabajo	284	548	312	560	454	646	15
para	316	548	334	560	454	646	15
vivir,	337	548	358	560	454	646	15
o	361	548	367	560	454	646	15
no	370	548	380	560	454	646	15
la	384	548	391	560	454	646	15
vende	71	561	95	573	454	646	15
y	98	561	103	573	454	646	15
muere”	106	561	136	573	454	646	15
(Gaudemar,	139	561	187	573	454	646	15
1977,	190	561	213	573	454	646	15
p.	216	561	224	573	454	646	15
190).	226	561	248	573	454	646	15
Esta	250	561	268	573	454	646	15
concepción	271	561	318	573	454	646	15
se	320	561	329	573	454	646	15
aleja	332	561	351	573	454	646	15
de	354	561	364	573	454	646	15
la	366	561	374	573	454	646	15
que	376	561	391	573	454	646	15
concibe	71	574	103	585	454	646	15
el	105	574	113	585	454	646	15
mercado	115	574	151	585	454	646	15
de	153	574	163	585	454	646	15
trabajo	166	574	194	585	454	646	15
como	197	574	220	585	454	646	15
fijo	222	574	236	585	454	646	15
y	239	574	244	585	454	646	15
puntual.	247	574	280	585	454	646	15
Al	282	574	293	585	454	646	15
contrario,	295	574	335	585	454	646	15
provee	337	574	365	585	454	646	15
de	367	574	377	585	454	646	15
las	380	574	391	585	454	646	15
Revista	115	614	140	624	454	646	15
de	141	614	149	624	454	646	15
Ciencias	151	614	179	624	454	646	15
Sociales,	180	614	210	624	454	646	15
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	15
vol.	238	614	250	624	454	646	15
29,	251	614	262	624	454	646	15
n.º	264	614	273	624	454	646	15
39,	274	614	285	624	454	646	15
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	15
2016,	338	614	357	624	454	646	15
pp.	358	614	369	624	454	646	15
15‑34.	370	614	391	624	454	646	15
30M	62	27	287	37	454	646	16
aria	287	28	299	36	454	646	16
A	301	26	305	37	454	646	16
parecida	305	28	331	36	454	646	16
de	333	28	341	36	454	646	16
M	342	26	348	37	454	646	16
oraes	348	28	366	36	454	646	16
S	368	26	372	37	454	646	16
ilva	372	28	383	36	454	646	16
herramientas	62	61	115	73	454	646	16
necesarias	117	61	160	73	454	646	16
para	162	61	179	73	454	646	16
la	181	61	189	73	454	646	16
comprensión	191	61	244	73	454	646	16
de	246	61	256	73	454	646	16
la	257	61	265	73	454	646	16
movilidad	267	61	308	73	454	646	16
capitalista	310	61	352	73	454	646	16
del	354	61	366	73	454	646	16
tra-	368	61	383	73	454	646	16
bajo.	62	74	83	85	454	646	16
Así,	85	74	102	85	454	646	16
esta	104	74	120	85	454	646	16
movilidad	123	74	165	85	454	646	16
aparece	167	74	199	85	454	646	16
como	201	74	224	85	454	646	16
condición	227	74	268	85	454	646	16
necesaria	270	74	309	85	454	646	16
y	311	74	316	85	454	646	16
hasta	319	74	340	85	454	646	16
suficiente	343	74	383	85	454	646	16
para	62	86	80	98	454	646	16
el	82	86	90	98	454	646	16
surgimiento	92	86	141	98	454	646	16
del	143	86	155	98	454	646	16
capitalismo,	158	86	207	98	454	646	16
y	209	86	215	98	454	646	16
como	217	86	240	98	454	646	16
un	242	86	252	98	454	646	16
índice	254	86	280	98	454	646	16
de	282	86	291	98	454	646	16
su	294	86	303	98	454	646	16
desarrollo	305	86	346	98	454	646	16
(p.	348	86	359	98	454	646	16
192).	361	86	383	98	454	646	16
Por	82	103	97	115	454	646	16
lo	100	103	108	115	454	646	16
tanto,	111	103	135	115	454	646	16
la	138	103	146	115	454	646	16
movilidad	149	103	191	115	454	646	16
de	195	103	205	115	454	646	16
la	208	103	215	115	454	646	16
fuerza	219	103	245	115	454	646	16
de	248	103	258	115	454	646	16
trabajo	261	103	290	115	454	646	16
no	294	103	304	115	454	646	16
es	307	103	316	115	454	646	16
una	319	103	334	115	454	646	16
excepción,	338	103	383	115	454	646	16
sino	62	116	80	128	454	646	16
una	83	116	98	128	454	646	16
de	101	116	111	128	454	646	16
las	114	116	125	128	454	646	16
condiciones	128	116	178	128	454	646	16
esenciales	181	116	224	128	454	646	16
para	227	116	245	128	454	646	16
garantizar	248	116	290	128	454	646	16
el	292	116	300	128	454	646	16
proceso	303	116	336	128	454	646	16
de	338	116	348	128	454	646	16
acumu-	351	116	383	128	454	646	16
lación	62	128	88	140	454	646	16
capitalista.	92	128	137	140	454	646	16
Por	141	128	155	140	454	646	16
otro	159	128	176	140	454	646	16
lado,	180	128	200	140	454	646	16
es	204	128	213	140	454	646	16
necesario	217	128	256	140	454	646	16
saber	260	128	282	140	454	646	16
quién	286	128	309	140	454	646	16
se	313	128	322	140	454	646	16
mueve,	325	128	356	140	454	646	16
quién	359	128	383	140	454	646	16
se	62	141	71	153	454	646	16
queda	74	141	100	153	454	646	16
y	103	141	108	153	454	646	16
hacia	111	141	134	153	454	646	16
dónde	137	141	163	153	454	646	16
se	166	141	175	153	454	646	16
mueve.	178	141	208	153	454	646	16
La	212	141	223	153	454	646	16
movilidad	226	141	268	153	454	646	16
espacial	272	141	306	153	454	646	16
es	309	141	318	153	454	646	16
controlada	321	141	365	153	454	646	16
por	369	141	383	153	454	646	16
las	62	154	74	165	454	646	16
necesidades	77	154	127	165	454	646	16
del	130	154	143	165	454	646	16
capital.	146	154	177	165	454	646	16
Vimos	180	154	207	165	454	646	16
arriba	210	154	235	165	454	646	16
que	238	154	253	165	454	646	16
el	256	154	264	165	454	646	16
ser	267	154	279	165	454	646	16
social	282	154	307	165	454	646	16
trae	310	154	325	165	454	646	16
en	329	154	339	165	454	646	16
su	342	154	351	165	454	646	16
cuerpo	354	154	383	165	454	646	16
los	62	166	75	178	454	646	16
marcadores	78	166	127	178	454	646	16
sociales	130	166	164	178	454	646	16
(raza,	167	166	191	178	454	646	16
género,	194	166	226	178	454	646	16
clase,	229	166	253	178	454	646	16
lugar	257	166	278	178	454	646	16
de	282	166	292	178	454	646	16
pertenencia,	295	166	346	178	454	646	16
religión	350	166	383	178	454	646	16
etcétera).	62	179	101	191	454	646	16
Así,	103	179	121	191	454	646	16
hay	123	179	139	191	454	646	16
un	141	179	152	191	454	646	16
control	155	179	185	191	454	646	16
espacial	187	179	221	191	454	646	16
de	224	179	234	191	454	646	16
la	237	179	244	191	454	646	16
movilidad.	247	179	292	191	454	646	16
En	295	179	307	191	454	646	16
el	310	179	317	191	454	646	16
caso	320	179	339	191	454	646	16
brasileño,	342	179	383	191	454	646	16
los	62	191	75	203	454	646	16
marcadores	79	191	127	203	454	646	16
de	131	191	141	203	454	646	16
raza,	145	191	165	203	454	646	16
históricamente,	169	191	234	203	454	646	16
fueron	238	191	265	203	454	646	16
ocultados	269	191	310	203	454	646	16
por	314	191	328	203	454	646	16
la	332	191	339	203	454	646	16
ideología	344	191	383	203	454	646	16
dominante.	62	204	109	216	454	646	16
El	112	204	121	216	454	646	16
enmascaramiento	124	204	197	216	454	646	16
de	200	204	210	216	454	646	16
la	213	204	220	216	454	646	16
raza/color	223	204	265	216	454	646	16
de	267	204	277	216	454	646	16
la	280	204	288	216	454	646	16
piel	290	204	306	216	454	646	16
constituye	309	204	352	216	454	646	16
uno	354	204	370	216	454	646	16
de	373	204	383	216	454	646	16
los	62	217	75	228	454	646	16
elementos	77	217	120	228	454	646	16
esenciales	123	217	165	228	454	646	16
para	168	217	186	228	454	646	16
la	189	217	196	228	454	646	16
reproducción	199	217	255	228	454	646	16
de	257	217	267	228	454	646	16
la	270	217	277	228	454	646	16
devaluación	280	217	330	228	454	646	16
del	333	217	346	228	454	646	16
valor	349	217	370	228	454	646	16
de	373	217	383	228	454	646	16
la	62	229	70	241	454	646	16
fuerza	73	229	100	241	454	646	16
de	103	229	113	241	454	646	16
trabajo	116	229	145	241	454	646	16
de	149	229	159	241	454	646	16
negros,	162	229	193	241	454	646	16
mestizos,	196	229	235	241	454	646	16
y	239	229	244	241	454	646	16
también	247	229	281	241	454	646	16
de	285	229	294	241	454	646	16
aquellos	298	229	333	241	454	646	16
que	336	229	351	241	454	646	16
vienen	355	229	383	241	454	646	16
del	62	242	75	254	454	646	16
nordeste	78	242	113	254	454	646	16
y	116	242	121	254	454	646	16
del	123	242	136	254	454	646	16
norte	138	242	160	254	454	646	16
de	162	242	172	254	454	646	16
Minas	175	242	201	254	454	646	16
Gerais	203	242	231	254	454	646	16
(regiones	233	242	272	254	454	646	16
donde	275	242	300	254	454	646	16
hay	303	242	318	254	454	646	16
mayor	320	242	347	254	454	646	16
concen-	349	242	383	254	454	646	16
tración	62	254	92	266	454	646	16
de	95	254	105	266	454	646	16
población	108	254	149	266	454	646	16
no	152	254	163	266	454	646	16
blanca).	166	254	200	266	454	646	16
De	203	254	215	266	454	646	16
este	218	254	234	266	454	646	16
modo,	238	254	264	266	454	646	16
se	267	254	276	266	454	646	16
produce	279	254	313	266	454	646	16
la	316	254	324	266	454	646	16
simbiosis	327	254	367	266	454	646	16
del	370	254	383	266	454	646	16
proceso	62	267	95	279	454	646	16
de	97	267	107	279	454	646	16
dominación	109	267	159	279	454	646	16
/	159	267	162	279	454	646	16
explotación,	163	267	214	279	454	646	16
en	216	267	226	279	454	646	16
el	229	267	236	279	454	646	16
cual	238	267	256	279	454	646	16
las	258	267	270	279	454	646	16
tres	272	267	287	279	454	646	16
categorías	289	267	332	279	454	646	16
—clase	334	267	366	279	454	646	16
/	366	267	369	279	454	646	16
gé-	369	267	383	279	454	646	16
nero	62	280	81	291	454	646	16
/	81	280	84	291	454	646	16
raza—	85	280	113	291	454	646	16
forman	115	280	146	291	454	646	16
un	148	280	159	291	454	646	16
verdadero	162	280	203	291	454	646	16
nudo	206	280	227	291	454	646	16
(Saffioti,	230	280	267	291	454	646	16
1992).	269	280	296	291	454	646	16
En	82	296	94	308	454	646	16
el	97	296	105	308	454	646	16
caso	109	296	127	308	454	646	16
de	131	296	141	308	454	646	16
la	144	296	152	308	454	646	16
movilidad	156	296	198	308	454	646	16
de	202	296	212	308	454	646	16
las	215	296	227	308	454	646	16
mujeres	230	296	264	308	454	646	16
trabajadoras	267	296	319	308	454	646	16
rurales,	322	296	353	308	454	646	16
vimos	357	296	383	308	454	646	16
que	62	309	78	321	454	646	16
hay	80	309	95	321	454	646	16
una	98	309	113	321	454	646	16
internalización	115	309	178	321	454	646	16
de	180	309	190	321	454	646	16
las	193	309	204	321	454	646	16
formas	207	309	236	321	454	646	16
de	239	309	249	321	454	646	16
dominación,	251	309	303	321	454	646	16
sobre	306	309	329	321	454	646	16
todo	331	309	350	321	454	646	16
cuando	352	309	383	321	454	646	16
relatan	62	322	91	333	454	646	16
las	93	322	105	333	454	646	16
condiciones	107	322	157	333	454	646	16
de	160	322	170	333	454	646	16
trabajo,	172	322	204	333	454	646	16
las	206	322	218	333	454	646	16
formas	220	322	249	333	454	646	16
de	251	322	261	333	454	646	16
pago,	264	322	287	333	454	646	16
los	289	322	301	333	454	646	16
salarios	303	322	336	333	454	646	16
bajos,	338	322	363	333	454	646	16
que,	365	322	383	333	454	646	16
entre	62	334	83	346	454	646	16
otras	87	334	107	346	454	646	16
cosas,	110	334	136	346	454	646	16
las	139	334	150	346	454	646	16
obligan	154	334	185	346	454	646	16
a	188	334	193	346	454	646	16
trabajar	196	334	228	346	454	646	16
en	231	334	241	346	454	646	16
pareja	244	334	270	346	454	646	16
para	273	334	291	346	454	646	16
cumplir	294	334	327	346	454	646	16
las	330	334	342	346	454	646	16
metas	345	334	370	346	454	646	16
de	373	334	383	346	454	646	16
producción	62	347	110	359	454	646	16
impuestas,	112	347	157	359	454	646	16
así	159	347	171	359	454	646	16
como	173	347	197	359	454	646	16
el	199	347	207	359	454	646	16
robo	209	347	228	359	454	646	16
de	231	347	241	359	454	646	16
la	243	347	251	359	454	646	16
producción.	253	347	303	359	454	646	16
Hay	305	347	323	359	454	646	16
también	325	347	359	359	454	646	16
otros	362	347	383	359	454	646	16
elementos	62	359	105	371	454	646	16
importantes,	108	359	160	371	454	646	16
tales	163	359	182	371	454	646	16
como	185	359	208	371	454	646	16
el	211	359	219	371	454	646	16
trabajo	222	359	251	371	454	646	16
doméstico	254	359	297	371	454	646	16
(lavar,	300	359	326	371	454	646	16
cocinar,	329	359	362	371	454	646	16
lim-	365	359	383	371	454	646	16
piar,	62	372	81	384	454	646	16
cuidar	84	372	110	384	454	646	16
de	113	372	123	384	454	646	16
los	126	372	138	384	454	646	16
hijos)	141	372	165	384	454	646	16
que	167	372	183	384	454	646	16
no	185	372	196	384	454	646	16
es	199	372	207	384	454	646	16
pago.	210	372	233	384	454	646	16
La	236	372	247	384	454	646	16
rutina	250	372	275	384	454	646	16
de	277	372	287	384	454	646	16
trabajo	290	372	319	384	454	646	16
de	322	372	332	384	454	646	16
las	335	372	347	384	454	646	16
mujeres	349	372	383	384	454	646	16
empieza	62	385	97	396	454	646	16
en	100	385	110	396	454	646	16
la	113	385	121	396	454	646	16
madrugada,	123	385	173	396	454	646	16
cuando	176	385	206	396	454	646	16
preparan	209	385	245	396	454	646	16
la	248	385	256	396	454	646	16
comida	259	385	290	396	454	646	16
para	293	385	311	396	454	646	16
ellas	313	385	333	396	454	646	16
y	336	385	341	396	454	646	16
para	344	385	362	396	454	646	16
toda	365	385	383	396	454	646	16
la	62	397	70	409	454	646	16
familia.	72	397	104	409	454	646	16
Al	106	397	116	409	454	646	16
llegar	118	397	142	409	454	646	16
a	144	397	149	409	454	646	16
la	151	397	159	409	454	646	16
casa	161	397	179	409	454	646	16
al	181	397	189	409	454	646	16
final	191	397	210	409	454	646	16
de	212	397	222	409	454	646	16
la	224	397	231	409	454	646	16
tarde,	233	397	257	409	454	646	16
tienen	259	397	285	409	454	646	16
que	287	397	302	409	454	646	16
lavar	304	397	325	409	454	646	16
la	327	397	334	409	454	646	16
ropa,	337	397	358	409	454	646	16
hacer	360	397	383	409	454	646	16
la	62	410	70	422	454	646	16
comida	73	410	104	422	454	646	16
y	106	410	112	422	454	646	16
cuidar	114	410	141	422	454	646	16
de	143	410	153	422	454	646	16
los	156	410	168	422	454	646	16
niños.	171	410	196	422	454	646	16
En	199	410	211	422	454	646	16
general,	214	410	247	422	454	646	16
disponen	250	410	288	422	454	646	16
apenas	291	410	319	422	454	646	16
de	322	410	332	422	454	646	16
cinco	335	410	357	422	454	646	16
horas	360	410	383	422	454	646	16
para	62	422	80	434	454	646	16
dormir	83	422	111	434	454	646	16
y	114	422	119	434	454	646	16
descansar.	122	422	165	434	454	646	16
Los	167	422	183	434	454	646	16
domingos	185	422	227	434	454	646	16
limpian	229	422	261	434	454	646	16
la	264	422	271	434	454	646	16
casa,	274	422	294	434	454	646	16
planchan	297	422	335	434	454	646	16
la	337	422	345	434	454	646	16
ropa	347	422	366	434	454	646	16
y,	368	422	376	434	454	646	16
a	378	422	383	434	454	646	16
veces,	62	435	88	447	454	646	16
van	91	435	105	447	454	646	16
a	108	435	112	447	454	646	16
la	115	435	122	447	454	646	16
iglesia.	125	435	155	447	454	646	16
Todo	157	435	178	447	454	646	16
este	181	435	197	447	454	646	16
trabajo	199	435	228	447	454	646	16
doméstico	231	435	274	447	454	646	16
no	276	435	287	447	454	646	16
pago,	289	435	312	447	454	646	16
referente	314	435	352	447	454	646	16
a	354	435	359	447	454	646	16
la	361	435	369	447	454	646	16
re-	371	435	383	447	454	646	16
producción	62	448	110	459	454	646	16
de	112	448	122	459	454	646	16
la	124	448	132	459	454	646	16
fuerza	134	448	160	459	454	646	16
de	163	448	173	459	454	646	16
trabajo,	175	448	207	459	454	646	16
contribuye	209	448	254	459	454	646	16
aún	256	448	271	459	454	646	16
más	274	448	291	459	454	646	16
a	293	448	298	459	454	646	16
elevar	300	448	325	459	454	646	16
las	327	448	339	459	454	646	16
ganancias	341	448	383	459	454	646	16
de	62	460	72	472	454	646	16
las	75	460	87	472	454	646	16
empresas.	90	460	132	472	454	646	16
Este	135	460	153	472	454	646	16
trabajo	156	460	185	472	454	646	16
reproductivo	189	460	242	472	454	646	16
se	245	460	254	472	454	646	16
refiere	257	460	284	472	454	646	16
también	287	460	321	472	454	646	16
a	324	460	329	472	454	646	16
los	332	460	344	472	454	646	16
aspectos	347	460	383	472	454	646	16
afectivos.	62	473	102	485	454	646	16
Podemos	106	473	144	485	454	646	16
preguntarnos:	148	473	205	485	454	646	16
¿cuánto	209	473	242	485	454	646	16
tiempo	245	473	274	485	454	646	16
estas	278	473	298	485	454	646	16
madres	302	473	332	485	454	646	16
tienen	335	473	361	485	454	646	16
para	365	473	383	485	454	646	16
cuidar	62	485	89	497	454	646	16
de	91	485	101	497	454	646	16
sus	104	485	117	497	454	646	16
hijos	120	485	140	497	454	646	16
y	143	485	148	497	454	646	16
darles	151	485	176	497	454	646	16
afecto?	178	485	209	497	454	646	16
El	82	502	92	514	454	646	16
afecto	94	502	120	514	454	646	16
forma	122	502	147	514	454	646	16
parte	150	502	171	514	454	646	16
de	173	502	183	514	454	646	16
la	185	502	193	514	454	646	16
estructura	195	502	237	514	454	646	16
de	239	502	249	514	454	646	16
los	252	502	264	514	454	646	16
sentimientos,	266	502	322	514	454	646	16
o	324	502	330	514	454	646	16
sea,	332	502	348	514	454	646	16
es	351	502	359	514	454	646	16
parte	362	502	383	514	454	646	16
constitutiva	62	515	111	527	454	646	16
de	115	515	125	527	454	646	16
las	129	515	141	527	454	646	16
emociones,	145	515	192	527	454	646	16
de	196	515	206	527	454	646	16
la	210	515	218	527	454	646	16
estructura	222	515	263	527	454	646	16
psíquica	267	515	302	527	454	646	16
de	306	515	316	527	454	646	16
los	320	515	333	527	454	646	16
sujetos	337	515	366	527	454	646	16
so-	370	515	383	527	454	646	16
ciales.	62	528	89	539	454	646	16
En	93	528	104	539	454	646	16
la	108	528	116	539	454	646	16
esclavitud,	120	528	165	539	454	646	16
los	169	528	181	539	454	646	16
negros	185	528	213	539	454	646	16
no	216	528	227	539	454	646	16
eran	231	528	249	539	454	646	16
considerados	253	528	308	539	454	646	16
capaces	311	528	344	539	454	646	16
de	348	528	358	539	454	646	16
tener	362	528	383	539	454	646	16
sentimientos.	62	540	118	552	454	646	16
Eran	120	540	140	552	454	646	16
tratados	142	540	176	552	454	646	16
como	178	540	201	552	454	646	16
animales,	203	540	243	552	454	646	16
no	246	540	256	552	454	646	16
civilizados.	258	540	306	552	454	646	16
Así,	308	540	325	552	454	646	16
los	327	540	340	552	454	646	16
hijos	342	540	362	552	454	646	16
eran	365	540	383	552	454	646	16
separados	62	553	104	564	454	646	16
y	107	553	112	564	454	646	16
vendidos,	115	553	156	564	454	646	16
independientemente	159	553	243	564	454	646	16
de	246	553	256	564	454	646	16
sus	259	553	273	564	454	646	16
madres	276	553	306	564	454	646	16
y	309	553	315	564	454	646	16
padres.	318	553	348	564	454	646	16
La	351	553	362	564	454	646	16
idea	365	553	383	564	454	646	16
de	62	565	72	577	454	646	16
familia	75	565	105	577	454	646	16
existía	108	565	135	577	454	646	16
solamente	139	565	181	577	454	646	16
para	184	565	202	577	454	646	16
los	205	565	218	577	454	646	16
blancos	221	565	253	577	454	646	16
cristianos	256	565	296	577	454	646	16
y	299	565	305	577	454	646	16
no	308	565	318	577	454	646	16
para	321	565	339	577	454	646	16
los	343	565	355	577	454	646	16
salva-	358	565	383	577	454	646	16
jes.	62	578	77	590	454	646	16
Aunque	80	578	113	590	454	646	16
hoy	117	578	133	590	454	646	16
día	137	578	150	590	454	646	16
no	154	578	164	590	454	646	16
existen	168	578	198	590	454	646	16
las	202	578	213	590	454	646	16
relaciones	217	578	260	590	454	646	16
basadas	264	578	297	590	454	646	16
en	301	578	311	590	454	646	16
la	315	578	322	590	454	646	16
esclavitud,	326	578	371	590	454	646	16
el	375	578	383	590	454	646	16
Revista	62	614	87	624	454	646	16
de	89	614	97	624	454	646	16
Ciencias	99	614	126	624	454	646	16
Sociales,	128	614	158	624	454	646	16
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	16
vol.	186	614	197	624	454	646	16
29,	199	614	210	624	454	646	16
n.º	211	614	220	624	454	646	16
39,	222	614	233	624	454	646	16
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	16
2016,	286	614	304	624	454	646	16
pp.	306	614	316	624	454	646	16
15‑34.	318	614	339	624	454	646	16
L	71	26	75	37	454	646	17
as	75	28	82	36	454	646	17
trabajadoras	83	28	126	36	454	646	17
nómadas	128	28	155	36	454	646	17
31	383	27	391	37	454	646	17
imaginario	71	61	116	73	454	646	17
colectivo	120	61	158	73	454	646	17
en	161	61	171	73	454	646	17
este	174	61	190	73	454	646	17
país	193	61	210	73	454	646	17
todavía	214	61	244	73	454	646	17
no	247	61	258	73	454	646	17
ha	261	61	271	73	454	646	17
cambiado	274	61	315	73	454	646	17
totalmente.	318	61	365	73	454	646	17
Estos	368	61	391	73	454	646	17
elementos	71	74	113	85	454	646	17
históricos	116	74	157	85	454	646	17
están	159	74	181	85	454	646	17
presentes	183	74	222	85	454	646	17
en	225	74	235	85	454	646	17
las	237	74	249	85	454	646	17
relaciones	251	74	294	85	454	646	17
sociales	296	74	330	85	454	646	17
y	332	74	337	85	454	646	17
son	340	74	354	85	454	646	17
esencia-	357	74	391	85	454	646	17
les	71	86	83	98	454	646	17
para	86	86	104	98	454	646	17
devaluar	107	86	142	98	454	646	17
la	146	86	153	98	454	646	17
fuerza	156	86	183	98	454	646	17
de	186	86	196	98	454	646	17
trabajo	199	86	228	98	454	646	17
de	231	86	241	98	454	646	17
estas	244	86	264	98	454	646	17
mujeres	268	86	301	98	454	646	17
pobres	304	86	332	98	454	646	17
y	335	86	340	98	454	646	17
no	343	86	354	98	454	646	17
blancas.	357	86	391	98	454	646	17
Es	71	99	81	111	454	646	17
porque	85	99	114	111	454	646	17
ellas	117	99	136	111	454	646	17
son	139	99	154	111	454	646	17
consideradas	157	99	211	111	454	646	17
las	214	99	226	111	454	646	17
brutas,	229	99	258	111	454	646	17
capaces	261	99	293	111	454	646	17
para	297	99	315	111	454	646	17
recoger	318	99	349	111	454	646	17
piedras	352	99	383	111	454	646	17
y	386	99	391	111	454	646	17
emplear	71	112	105	123	454	646	17
los	107	112	120	123	454	646	17
plaguicidas,	122	112	173	123	454	646	17
porque	175	112	204	123	454	646	17
sus	207	112	220	123	454	646	17
vidas	223	112	245	123	454	646	17
valen	248	112	270	123	454	646	17
poco.	273	112	296	123	454	646	17
En	91	128	102	140	454	646	17
la	105	128	113	140	454	646	17
época	115	128	140	140	454	646	17
de	142	128	152	140	454	646	17
la	155	128	162	140	454	646	17
esclavitud,	165	128	210	140	454	646	17
las	213	128	224	140	454	646	17
mujeres	227	128	260	140	454	646	17
trabajaban	263	128	306	140	454	646	17
en	309	128	319	140	454	646	17
la	322	128	329	140	454	646	17
molienda,	332	128	373	140	454	646	17
una	376	128	391	140	454	646	17
de	71	141	81	153	454	646	17
las	84	141	96	153	454	646	17
tareas	99	141	124	153	454	646	17
más	127	141	144	153	454	646	17
peligrosas	148	141	190	153	454	646	17
de	194	141	204	153	454	646	17
la	207	141	215	153	454	646	17
fabricación	218	141	265	153	454	646	17
del	269	141	281	153	454	646	17
azúcar.	285	141	314	153	454	646	17
Los	318	141	334	153	454	646	17
hombres	337	141	373	153	454	646	17
tra-	377	141	391	153	454	646	17
bajaban	71	154	104	165	454	646	17
en	107	154	117	165	454	646	17
los	121	154	133	165	454	646	17
hornos,	137	154	168	165	454	646	17
con	172	154	187	165	454	646	17
grilletes	190	154	224	165	454	646	17
en	228	154	238	165	454	646	17
los	242	154	254	165	454	646	17
pies.	258	154	277	165	454	646	17
Esta	281	154	299	165	454	646	17
tarea	303	154	323	165	454	646	17
era	327	154	339	165	454	646	17
destinada	343	154	383	165	454	646	17
a	386	154	391	165	454	646	17
aquellos	71	166	106	178	454	646	17
que	109	166	124	178	454	646	17
había	127	166	150	178	454	646	17
cometido	153	166	192	178	454	646	17
algún	195	166	218	178	454	646	17
delito	221	166	245	178	454	646	17
o	248	166	253	178	454	646	17
que	256	166	272	178	454	646	17
tenían	275	166	300	178	454	646	17
heridas	303	166	334	178	454	646	17
en	337	166	346	178	454	646	17
el	349	166	357	178	454	646	17
cuerpo.	360	166	391	178	454	646	17
Era	71	179	85	191	454	646	17
una	88	179	103	191	454	646	17
forma	105	179	130	191	454	646	17
de	133	179	143	191	454	646	17
purgar	145	179	172	191	454	646	17
los	175	179	187	191	454	646	17
males	189	179	214	191	454	646	17
del	216	179	229	191	454	646	17
cuerpo	231	179	260	191	454	646	17
y	262	179	267	191	454	646	17
del	270	179	283	191	454	646	17
alma	285	179	305	191	454	646	17
por	308	179	322	191	454	646	17
medio	324	179	350	191	454	646	17
del	353	179	366	191	454	646	17
sudor	368	179	391	191	454	646	17
y	71	191	76	203	454	646	17
el	79	191	86	203	454	646	17
sufrimiento.	89	191	140	203	454	646	17
Era	142	191	157	203	454	646	17
la	159	191	167	203	454	646	17
forma	169	191	194	203	454	646	17
cristiana	197	191	232	203	454	646	17
de	235	191	244	203	454	646	17
civilizarlos,	247	191	296	203	454	646	17
educarlos,	298	191	341	203	454	646	17
disciplinar-	344	191	391	203	454	646	17
los	71	204	83	216	454	646	17
para	86	204	105	216	454	646	17
el	108	204	115	216	454	646	17
trabajo	119	204	148	216	454	646	17
y	151	204	157	216	454	646	17
para	160	204	178	216	454	646	17
salvarlos	181	204	218	216	454	646	17
de	222	204	232	216	454	646	17
su	235	204	244	216	454	646	17
naturaleza	248	204	291	216	454	646	17
impía	294	204	318	216	454	646	17
dominada	321	204	363	216	454	646	17
por	366	204	380	216	454	646	17
el	384	204	391	216	454	646	17
diablo.	71	217	100	228	454	646	17
Durante	102	217	136	228	454	646	17
casi	138	217	155	228	454	646	17
cuatro	157	217	183	228	454	646	17
siglos,	186	217	213	228	454	646	17
esta	215	217	232	228	454	646	17
estructura	234	217	275	228	454	646	17
de	278	217	288	228	454	646	17
pensamiento	290	217	343	228	454	646	17
predominó	346	217	391	228	454	646	17
en	71	229	81	241	454	646	17
el	85	229	92	241	454	646	17
país.	96	229	115	241	454	646	17
La	119	229	130	241	454	646	17
abolición	134	229	173	241	454	646	17
de	177	229	187	241	454	646	17
la	190	229	198	241	454	646	17
esclavitud	202	229	244	241	454	646	17
(1888)	248	229	276	241	454	646	17
no	279	229	290	241	454	646	17
se	294	229	302	241	454	646	17
correspondió	306	229	361	241	454	646	17
con	365	229	380	241	454	646	17
la	384	229	391	241	454	646	17
abolición	71	242	110	254	454	646	17
de	113	242	122	254	454	646	17
estas	125	242	146	254	454	646	17
ideas.	148	242	172	254	454	646	17
Consideraciones	71	267	137	279	454	646	17
finales	139	267	166	279	454	646	17
Nuestro	71	284	105	296	454	646	17
esfuerzo	108	284	145	296	454	646	17
fue	148	284	162	296	454	646	17
intentar	165	284	198	296	454	646	17
mostrar	202	284	235	296	454	646	17
que,	238	284	256	296	454	646	17
históricamente,	260	284	326	296	454	646	17
hay	329	284	345	296	454	646	17
una	348	284	364	296	454	646	17
estre-	367	284	391	296	454	646	17
cha	71	297	86	308	454	646	17
relación	89	297	124	308	454	646	17
entre	127	297	149	308	454	646	17
raza,	152	297	173	308	454	646	17
clase	176	297	197	308	454	646	17
y	201	297	206	308	454	646	17
género.	210	297	241	308	454	646	17
Algunas	244	297	280	308	454	646	17
ideas	283	297	305	308	454	646	17
de	309	297	319	308	454	646	17
los	322	297	335	308	454	646	17
autores	338	297	369	308	454	646	17
pos-	373	297	391	308	454	646	17
coloniales	71	309	114	321	454	646	17
pueden	118	309	149	321	454	646	17
aclarar	153	309	183	321	454	646	17
aún	187	309	202	321	454	646	17
más	206	309	223	321	454	646	17
nuestra	227	309	258	321	454	646	17
hipótesis.	262	309	303	321	454	646	17
Según	307	309	334	321	454	646	17
Quijano,	338	309	375	321	454	646	17
las	379	309	391	321	454	646	17
diferencias	71	322	118	334	454	646	17
entre	121	322	143	334	454	646	17
los	146	322	159	334	454	646	17
conquistadores	162	322	226	334	454	646	17
y	230	322	235	334	454	646	17
conquistados	238	322	294	334	454	646	17
fueron	298	322	326	334	454	646	17
codificadas	329	322	378	334	454	646	17
en	381	322	391	334	454	646	17
la	71	334	79	346	454	646	17
idea	83	334	100	346	454	646	17
de	104	334	114	346	454	646	17
raza,	118	334	139	346	454	646	17
posicionado	143	334	194	346	454	646	17
a	198	334	203	346	454	646	17
los	207	334	220	346	454	646	17
conquistados	223	334	279	346	454	646	17
en	283	334	293	346	454	646	17
un	297	334	308	346	454	646	17
lugar	312	334	334	346	454	646	17
inferior	338	334	370	346	454	646	17
bio-	374	334	391	346	454	646	17
lógicamente,	71	347	126	359	454	646	17
con	130	347	145	359	454	646	17
base	149	347	168	359	454	646	17
en	171	347	181	359	454	646	17
sus	185	347	198	359	454	646	17
trazos	202	347	228	359	454	646	17
fenotípicos	231	347	279	359	454	646	17
y	283	347	288	359	454	646	17
culturales.	291	347	336	359	454	646	17
En	340	347	351	359	454	646	17
la	355	347	363	359	454	646	17
nueva	366	347	391	359	454	646	17
estructura	71	360	113	371	454	646	17
de	116	360	127	371	454	646	17
poder	130	360	154	371	454	646	17
formada	157	360	193	371	454	646	17
con	196	360	212	371	454	646	17
el	215	360	223	371	454	646	17
mundo	226	360	256	371	454	646	17
colonial,	259	360	296	371	454	646	17
este	299	360	316	371	454	646	17
proceso	319	360	353	371	454	646	17
de	356	360	366	371	454	646	17
natu-	369	360	391	371	454	646	17
ralización	71	372	113	384	454	646	17
de	116	372	126	384	454	646	17
las	129	372	141	384	454	646	17
estructuras	144	372	190	384	454	646	17
biológicas	193	372	238	384	454	646	17
distintas,	240	372	279	384	454	646	17
de	282	372	292	384	454	646	17
diferencias	295	372	342	384	454	646	17
esenciales,	345	372	391	384	454	646	17
la	71	385	79	397	454	646	17
raza	83	385	100	397	454	646	17
operó	104	385	129	397	454	646	17
como	133	385	156	397	454	646	17
criterio	160	385	191	397	454	646	17
fundamental	195	385	249	397	454	646	17
en	253	385	263	397	454	646	17
la	267	385	274	397	454	646	17
distribución	278	385	329	397	454	646	17
racista	333	385	361	397	454	646	17
en	365	385	375	397	454	646	17
las	379	385	391	397	454	646	17
jerarquías,	71	397	116	409	454	646	17
lugares	120	397	151	409	454	646	17
y	155	397	160	409	454	646	17
roles	164	397	185	409	454	646	17
sociales,	189	397	226	409	454	646	17
en	230	397	240	409	454	646	17
una	244	397	259	409	454	646	17
cristalización	263	397	321	409	454	646	17
morfológica	325	397	377	409	454	646	17
de	381	397	391	409	454	646	17
las	71	410	83	422	454	646	17
posiciones	85	410	131	422	454	646	17
(Quijano,	133	410	174	422	454	646	17
2014,	177	410	201	422	454	646	17
pp.	204	410	217	422	454	646	17
778‑779).	220	410	262	422	454	646	17
Las	264	410	280	422	454	646	17
formas	282	410	312	422	454	646	17
de	315	410	325	422	454	646	17
control	328	410	358	422	454	646	17
del	361	410	374	422	454	646	17
tra-	376	410	391	422	454	646	17
bajo	71	423	89	434	454	646	17
fueron	92	423	120	434	454	646	17
naturalmente	123	423	179	434	454	646	17
asociadas	182	423	223	434	454	646	17
a	226	423	230	434	454	646	17
una	233	423	249	434	454	646	17
raza	251	423	269	434	454	646	17
particular,	272	423	316	434	454	646	17
tanto	318	423	340	434	454	646	17
en	343	423	353	434	454	646	17
la	356	423	363	434	454	646	17
nueva	366	423	391	434	454	646	17
estructura	71	435	113	447	454	646	17
global	117	435	144	447	454	646	17
de	147	435	157	447	454	646	17
división	161	435	195	447	454	646	17
y	199	435	204	447	454	646	17
control	208	435	238	447	454	646	17
del	242	435	255	447	454	646	17
trabajo,	258	435	291	447	454	646	17
como	294	435	318	447	454	646	17
en	322	435	332	447	454	646	17
el	335	435	343	447	454	646	17
continente	346	435	391	447	454	646	17
americano.	71	448	118	460	454	646	17
La	122	448	133	460	454	646	17
“blancura	137	448	179	460	454	646	17
social”	183	448	213	460	454	646	17
de	217	448	227	460	454	646	17
blancos	231	448	263	460	454	646	17
y	267	448	273	460	454	646	17
europeos,	277	448	318	460	454	646	17
como	322	448	346	460	454	646	17
españoles	350	448	391	460	454	646	17
y	71	460	76	472	454	646	17
portugueses,	79	460	133	472	454	646	17
y	137	460	142	472	454	646	17
posteriormente	145	460	210	472	454	646	17
de	213	460	223	472	454	646	17
mestizos	226	460	264	472	454	646	17
“blanqueados”,	267	460	333	472	454	646	17
permitió	336	460	373	472	454	646	17
que	376	460	391	472	454	646	17
recibieran	71	473	114	485	454	646	17
salario,	118	473	149	485	454	646	17
como	154	473	177	485	454	646	17
privilegio	181	473	223	485	454	646	17
de	227	473	237	485	454	646	17
los	241	473	254	485	454	646	17
blancos,	258	473	293	485	454	646	17
en	297	473	307	485	454	646	17
tanto	312	473	333	485	454	646	17
los	337	473	350	485	454	646	17
negros	354	473	382	485	454	646	17
e	387	473	391	485	454	646	17
indígenas	71	486	112	497	454	646	17
eran	115	486	133	497	454	646	17
destinados	137	486	182	497	454	646	17
a	185	486	190	497	454	646	17
las	193	486	205	497	454	646	17
tareas	208	486	233	497	454	646	17
no	236	486	247	497	454	646	17
pagas	250	486	274	497	454	646	17
de	277	486	287	497	454	646	17
la	290	486	298	497	454	646	17
esclavitud	301	486	344	497	454	646	17
y	348	486	353	497	454	646	17
la	356	486	364	497	454	646	17
servi-	367	486	391	497	454	646	17
dumbre.	71	498	106	510	454	646	17
(Quijano,	109	498	150	510	454	646	17
2014,	153	498	177	510	454	646	17
pp.	180	498	193	510	454	646	17
779,	196	498	214	510	454	646	17
782).	217	498	240	510	454	646	17
La	91	515	102	527	454	646	17
raza	105	515	122	527	454	646	17
aparece	125	515	158	527	454	646	17
como	161	515	184	527	454	646	17
el	187	515	195	527	454	646	17
principal	198	515	236	527	454	646	17
elemento	239	515	278	527	454	646	17
para	281	515	299	527	454	646	17
garantizar	302	515	345	527	454	646	17
la	347	515	355	527	454	646	17
eficacia	358	515	391	527	454	646	17
de	71	528	81	539	454	646	17
la	84	528	91	539	454	646	17
dominación	94	528	145	539	454	646	17
física,	148	528	174	539	454	646	17
material	176	528	212	539	454	646	17
y	214	528	220	539	454	646	17
subjetiva,	222	528	263	539	454	646	17
transformando	266	528	329	539	454	646	17
a	332	528	336	539	454	646	17
los	339	528	351	539	454	646	17
conquis-	354	528	391	539	454	646	17
tadores	71	540	102	552	454	646	17
blancos	104	540	137	552	454	646	17
(europeos)	139	540	185	552	454	646	17
en	188	540	198	552	454	646	17
dominadores	200	540	255	552	454	646	17
y	258	540	263	552	454	646	17
a	265	540	270	552	454	646	17
los	272	540	285	552	454	646	17
conquistados	287	540	343	552	454	646	17
no	345	540	356	552	454	646	17
blancos	358	540	391	552	454	646	17
(no	71	553	85	565	454	646	17
europeos)	88	553	130	565	454	646	17
en	133	553	143	565	454	646	17
dominados.	146	553	195	565	454	646	17
La	198	553	209	565	454	646	17
raza	212	553	230	565	454	646	17
legitima	233	553	268	565	454	646	17
las	271	553	283	565	454	646	17
“relaciones	285	553	334	565	454	646	17
de	337	553	347	565	454	646	17
superiori-	349	553	391	565	454	646	17
dad	71	565	86	577	454	646	17
/	87	565	90	577	454	646	17
inferioridad	90	565	141	577	454	646	17
entre	144	565	165	577	454	646	17
dominadores	168	565	224	577	454	646	17
y	227	565	232	577	454	646	17
dominados	235	565	282	577	454	646	17
pasando	285	565	320	577	454	646	17
a	323	565	327	577	454	646	17
demostrar	330	565	373	577	454	646	17
que	376	565	391	577	454	646	17
es	71	578	80	590	454	646	17
“…	82	578	98	590	454	646	17
el	100	578	108	590	454	646	17
más	110	578	127	590	454	646	17
eficaz	130	578	155	590	454	646	17
y	158	578	163	590	454	646	17
durable	166	578	198	590	454	646	17
instrumento	200	578	252	590	454	646	17
de	254	578	264	590	454	646	17
dominación	267	578	317	590	454	646	17
social	320	578	345	590	454	646	17
universal”	348	578	391	590	454	646	17
Revista	115	614	140	624	454	646	17
de	141	614	149	624	454	646	17
Ciencias	151	614	179	624	454	646	17
Sociales,	180	614	210	624	454	646	17
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	17
vol.	238	614	250	624	454	646	17
29,	251	614	262	624	454	646	17
n.º	264	614	273	624	454	646	17
39,	274	614	285	624	454	646	17
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	17
2016,	338	614	357	624	454	646	17
pp.	358	614	369	624	454	646	17
15‑34.	370	614	391	624	454	646	17
32M	62	27	287	37	454	646	18
aria	287	28	299	36	454	646	18
A	301	26	305	37	454	646	18
parecida	305	28	331	36	454	646	18
de	333	28	341	36	454	646	18
M	342	26	348	37	454	646	18
oraes	348	28	366	36	454	646	18
S	368	26	372	37	454	646	18
ilva	372	28	383	36	454	646	18
(Quijano,	62	61	103	73	454	646	18
2014,	106	61	131	73	454	646	18
p.	134	61	142	73	454	646	18
780).	145	61	167	73	454	646	18
La	171	61	182	73	454	646	18
raza	185	61	203	73	454	646	18
está	206	61	223	73	454	646	18
inscripta	226	61	263	73	454	646	18
en	267	61	277	73	454	646	18
el	280	61	288	73	454	646	18
cuerpo,	291	61	323	73	454	646	18
en	326	61	336	73	454	646	18
la	340	61	347	73	454	646	18
piel,	351	61	369	73	454	646	18
en	373	61	383	73	454	646	18
la	62	74	70	85	454	646	18
subjetividad.	74	74	129	85	454	646	18
La	134	74	145	85	454	646	18
efectividad	149	74	197	85	454	646	18
de	201	74	211	85	454	646	18
la	215	74	223	85	454	646	18
dominación	227	74	278	85	454	646	18
es	282	74	291	85	454	646	18
un	295	74	306	85	454	646	18
requisito	310	74	348	85	454	646	18
para	352	74	371	85	454	646	18
la	375	74	383	85	454	646	18
explotación.	62	86	115	98	454	646	18
“Raza	119	86	145	98	454	646	18
y	149	86	154	98	454	646	18
trabajo”	158	86	193	98	454	646	18
aparecen	197	86	235	98	454	646	18
como	239	86	263	98	454	646	18
naturalmente	267	86	323	98	454	646	18
asociados	327	86	369	98	454	646	18
en	373	86	383	98	454	646	18
una	62	99	78	111	454	646	18
racialidad	81	99	123	111	454	646	18
del	126	99	139	111	454	646	18
trabajo,	142	99	174	111	454	646	18
como	177	99	201	111	454	646	18
una	203	99	219	111	454	646	18
nueva	222	99	247	111	454	646	18
tecnología	249	99	294	111	454	646	18
de	297	99	307	111	454	646	18
“dominación	310	99	365	111	454	646	18
/	366	99	369	111	454	646	18
ex-	369	99	383	111	454	646	18
plotación”	62	112	107	123	454	646	18
(pp.	110	112	127	123	454	646	18
781‑782).	130	112	172	123	454	646	18
Las	82	128	97	140	454	646	18
ideas	100	128	122	140	454	646	18
poscoloniales	125	128	182	140	454	646	18
de	185	128	195	140	454	646	18
Quijano	197	128	231	140	454	646	18
acerca	234	128	261	140	454	646	18
de	264	128	274	140	454	646	18
la	276	128	284	140	454	646	18
raza,	287	128	307	140	454	646	18
como	310	128	333	140	454	646	18
invento,	336	128	369	140	454	646	18
no	372	128	383	140	454	646	18
como	62	141	86	153	454	646	18
algo	88	141	106	153	454	646	18
real,	109	141	127	153	454	646	18
coinciden	130	141	171	153	454	646	18
con	173	141	189	153	454	646	18
el	191	141	199	153	454	646	18
autor	201	141	223	153	454	646	18
brasileño	226	141	264	153	454	646	18
Guimarães	267	141	312	153	454	646	18
(2003):	315	141	346	153	454	646	18
Cuál	82	158	102	170	454	646	18
es	105	158	113	170	454	646	18
el	116	158	124	170	454	646	18
significado	126	158	173	170	454	646	18
de	175	158	185	170	454	646	18
raza	188	158	205	170	454	646	18
para	208	158	226	170	454	646	18
la	229	158	236	170	454	646	18
sociología,	239	158	285	170	454	646	18
pregunta	287	158	324	170	454	646	18
Guimarães:	327	158	375	170	454	646	18
Son	82	175	98	186	454	646	18
discursos	100	175	137	186	454	646	18
acerca	140	175	165	186	454	646	18
de	168	175	177	186	454	646	18
los	180	175	191	186	454	646	18
orígenes	194	175	227	186	454	646	18
de	230	175	239	186	454	646	18
un	242	175	252	186	454	646	18
grupo	254	175	277	186	454	646	18
que	280	175	294	186	454	646	18
usan	297	175	315	186	454	646	18
términos	317	175	352	186	454	646	18
que	355	175	369	186	454	646	18
re-	372	175	383	186	454	646	18
miten	82	188	105	199	454	646	18
a	108	188	112	199	454	646	18
la	115	188	122	199	454	646	18
transmisión	125	188	172	199	454	646	18
de	175	188	184	199	454	646	18
trazos	187	188	211	199	454	646	18
fisionómicos,	214	188	268	199	454	646	18
cualidades	271	188	313	199	454	646	18
morales,	316	188	350	199	454	646	18
intelec-	353	188	383	199	454	646	18
tuales,	82	200	108	212	454	646	18
psicológicas,	111	200	163	212	454	646	18
etcétera	165	200	196	212	454	646	18
[…].Hay	199	200	235	212	454	646	18
otros	237	200	257	212	454	646	18
discursos	260	200	297	212	454	646	18
acerca	300	200	325	212	454	646	18
de	328	200	337	212	454	646	18
los	340	200	351	212	454	646	18
lugares	354	200	383	212	454	646	18
geográficos	82	213	129	224	454	646	18
de	132	213	141	224	454	646	18
origen	144	213	170	224	454	646	18
[…],	173	213	192	224	454	646	18
el	195	213	202	224	454	646	18
lugar	205	213	226	224	454	646	18
donde	229	213	253	224	454	646	18
se	256	213	265	224	454	646	18
vive	268	213	285	224	454	646	18
y	288	213	293	224	454	646	18
que	296	213	310	224	454	646	18
permite	313	213	344	224	454	646	18
la	347	213	354	224	454	646	18
propia	357	213	383	224	454	646	18
identificación	82	226	137	237	454	646	18
con	140	226	155	237	454	646	18
cierto	158	226	180	237	454	646	18
grupo	184	226	207	237	454	646	18
de	210	226	219	237	454	646	18
personas.	223	226	260	237	454	646	18
Cuando	263	226	294	237	454	646	18
hablamos	297	226	336	237	454	646	18
de	339	226	348	237	454	646	18
lugares,	351	226	383	237	454	646	18
hablamos	82	238	121	249	454	646	18
de	123	238	132	249	454	646	18
etnias.	135	238	161	249	454	646	18
(Guimarães,	163	238	212	249	454	646	18
2003,	215	238	237	249	454	646	18
p.	240	238	247	249	454	646	18
96)	250	238	263	249	454	646	18
9	263	239	266	245	454	646	18
Acerca	82	255	112	266	454	646	18
del	115	255	127	266	454	646	18
color	130	255	152	266	454	646	18
de	154	255	164	266	454	646	18
la	167	255	174	266	454	646	18
piel,	177	255	195	266	454	646	18
este	198	255	214	266	454	646	18
autor	217	255	238	266	454	646	18
afirma:	241	255	271	266	454	646	18
Mi	82	272	94	283	454	646	18
argumento	96	272	139	283	454	646	18
es	141	272	149	283	454	646	18
el	152	272	159	283	454	646	18
siguiente:	161	272	200	283	454	646	18
“color”	202	272	232	283	454	646	18
no	234	272	244	283	454	646	18
es	246	272	255	283	454	646	18
un	257	272	267	283	454	646	18
a	269	272	274	283	454	646	18
categoría	276	272	313	283	454	646	18
objetiva,	315	272	349	283	454	646	18
color	351	272	372	283	454	646	18
es	374	272	383	283	454	646	18
una	82	284	97	296	454	646	18
categoría	100	284	136	296	454	646	18
racial,	139	284	164	296	454	646	18
pues	167	284	186	296	454	646	18
cuando	189	284	218	296	454	646	18
se	221	284	229	296	454	646	18
clasifica	232	284	265	296	454	646	18
a	268	284	273	296	454	646	18
las	276	284	287	296	454	646	18
personas	290	284	325	296	454	646	18
como	328	284	351	296	454	646	18
negros,	354	284	383	296	454	646	18
mulatos	82	297	114	308	454	646	18
o	118	297	123	308	454	646	18
pardos	126	297	153	308	454	646	18
es	157	297	165	308	454	646	18
la	169	297	176	308	454	646	18
idea	180	297	197	308	454	646	18
de	200	297	210	308	454	646	18
raza	214	297	230	308	454	646	18
la	234	297	241	308	454	646	18
que	245	297	260	308	454	646	18
orienta	263	297	291	308	454	646	18
esta	295	297	310	308	454	646	18
forma	314	297	338	308	454	646	18
de	342	297	351	308	454	646	18
clasifi-	355	297	383	308	454	646	18
cación.	82	310	111	321	454	646	18
Si	114	310	123	321	454	646	18
pensamos	126	310	166	321	454	646	18
en	169	310	178	321	454	646	18
“raza”	182	310	208	321	454	646	18
como	211	310	233	321	454	646	18
una	237	310	251	321	454	646	18
categoría	255	310	291	321	454	646	18
que	295	310	309	321	454	646	18
expresa	313	310	343	321	454	646	18
un	346	310	356	321	454	646	18
modo	360	310	383	321	454	646	18
de	82	322	92	333	454	646	18
clasificación,	95	322	148	333	454	646	18
basado	151	322	179	333	454	646	18
en	182	322	192	333	454	646	18
la	195	322	202	333	454	646	18
idea	206	322	222	333	454	646	18
de	225	322	235	333	454	646	18
raza,	238	322	257	333	454	646	18
podemos	261	322	297	333	454	646	18
afirmar	300	322	329	333	454	646	18
que	333	322	347	333	454	646	18
estamos	350	322	383	333	454	646	18
tratando	82	335	115	346	454	646	18
de	118	335	127	346	454	646	18
un	130	335	140	346	454	646	18
concepto	143	335	180	346	454	646	18
sociológico,	183	335	231	346	454	646	18
ciertamente	234	335	281	346	454	646	18
no	284	335	294	346	454	646	18
realista,	297	335	328	346	454	646	18
en	331	335	341	346	454	646	18
el	344	335	351	346	454	646	18
sentido	354	335	383	346	454	646	18
ontológico,	82	347	127	359	454	646	18
pues	129	347	148	359	454	646	18
no	150	347	160	359	454	646	18
refleja	162	347	187	359	454	646	18
algo	189	347	207	359	454	646	18
existente	209	347	244	359	454	646	18
en	246	347	255	359	454	646	18
el	257	347	265	359	454	646	18
mundo	267	347	294	359	454	646	18
real,	296	347	314	359	454	646	18
sino	316	347	333	359	454	646	18
un	335	347	345	359	454	646	18
concepto	347	347	383	359	454	646	18
analítico	82	360	117	371	454	646	18
nominalista,	119	360	168	371	454	646	18
en	170	360	180	371	454	646	18
el	182	360	189	371	454	646	18
sentido	192	360	221	371	454	646	18
de	223	360	232	371	454	646	18
que	235	360	249	371	454	646	18
se	252	360	260	371	454	646	18
refiere	262	360	288	371	454	646	18
a	290	360	295	371	454	646	18
algo	297	360	314	371	454	646	18
y	317	360	322	371	454	646	18
orienta	324	360	352	371	454	646	18
y	354	360	359	371	454	646	18
orde-	362	360	383	371	454	646	18
na	82	373	92	384	454	646	18
el	94	373	101	384	454	646	18
discurso	104	373	137	384	454	646	18
sobre	140	373	161	384	454	646	18
la	164	373	171	384	454	646	18
vida	174	373	191	384	454	646	18
social.	193	373	219	384	454	646	18
(pp.	222	373	237	384	454	646	18
103-104)	240	373	277	384	454	646	18
10	277	373	282	380	454	646	18
Lo	62	389	74	401	454	646	18
que	76	389	92	401	454	646	18
existe	94	389	118	401	454	646	18
es	121	389	130	401	454	646	18
la	132	389	140	401	454	646	18
idea	142	389	159	401	454	646	18
de	162	389	172	401	454	646	18
raza	174	389	192	401	454	646	18
para	194	389	212	401	454	646	18
justificar	215	389	252	401	454	646	18
la	254	389	262	401	454	646	18
clasificación	264	389	317	401	454	646	18
de	319	389	329	401	454	646	18
las	332	389	343	401	454	646	18
personas	346	389	383	401	454	646	18
en	62	402	72	413	454	646	18
la	75	402	83	413	454	646	18
sociedad,	85	402	125	413	454	646	18
es	127	402	136	413	454	646	18
decir,	139	402	162	413	454	646	18
que	165	402	180	413	454	646	18
es	182	402	191	413	454	646	18
un	194	402	204	413	454	646	18
concepto	207	402	245	413	454	646	18
analítico	248	402	284	413	454	646	18
nominalista,	287	402	338	413	454	646	18
o	341	402	346	413	454	646	18
sea,	349	402	365	413	454	646	18
que	367	402	383	413	454	646	18
orienta	62	414	92	426	454	646	18
y	95	414	100	426	454	646	18
ordena	103	414	131	426	454	646	18
el	134	414	142	426	454	646	18
discurso,	145	414	183	426	454	646	18
según	186	414	210	426	454	646	18
el	213	414	220	426	454	646	18
autor.	223	414	247	426	454	646	18
Por	250	414	265	426	454	646	18
lo	268	414	276	426	454	646	18
tanto,	279	414	302	426	454	646	18
la	306	414	313	426	454	646	18
permanencia	316	414	370	426	454	646	18
de	373	414	383	426	454	646	18
esta	62	427	79	439	454	646	18
clasificación	81	427	134	439	454	646	18
es	136	427	145	439	454	646	18
importante	147	427	193	439	454	646	18
para	195	427	213	439	454	646	18
el	216	427	223	439	454	646	18
análisis	226	427	257	439	454	646	18
de	259	427	269	439	454	646	18
las	272	427	283	439	454	646	18
relaciones	286	427	328	439	454	646	18
concretas	331	427	370	439	454	646	18
de	373	427	383	439	454	646	18
trabajo.	62	439	94	451	454	646	18
El	96	439	106	451	454	646	18
valor	108	439	129	451	454	646	18
de	131	439	141	451	454	646	18
la	143	439	151	451	454	646	18
fuerza	153	439	179	451	454	646	18
de	181	439	191	451	454	646	18
trabajo,	193	439	225	451	454	646	18
al	227	439	235	451	454	646	18
incorporar	237	439	281	451	454	646	18
estos	283	439	304	451	454	646	18
elementos	306	439	348	451	454	646	18
creados	351	439	383	451	454	646	18
en	62	452	72	464	454	646	18
otros	75	452	96	464	454	646	18
momentos	98	452	142	464	454	646	18
históricos,	144	452	187	464	454	646	18
reproducidos	190	452	245	464	454	646	18
con	247	452	262	464	454	646	18
otra	264	452	281	464	454	646	18
cara	283	452	301	464	454	646	18
—como	303	452	337	464	454	646	18
el	339	452	347	464	454	646	18
color	349	452	370	464	454	646	18
de	373	452	383	464	454	646	18
la	62	465	70	476	454	646	18
piel—,	72	465	101	476	454	646	18
o	103	465	108	476	454	646	18
siendo	111	465	138	476	454	646	18
ocultados	140	465	181	476	454	646	18
—prejuicio	183	465	231	476	454	646	18
racial—,	233	465	269	476	454	646	18
desmitifica	271	465	318	476	454	646	18
la	320	465	328	476	454	646	18
idea	330	465	347	476	454	646	18
abstrac-	349	465	383	476	454	646	18
ta	62	477	70	489	454	646	18
del	72	477	85	489	454	646	18
valor	88	477	109	489	454	646	18
y	112	477	117	489	454	646	18
contribuye	119	477	164	489	454	646	18
a	167	477	171	489	454	646	18
la	174	477	181	489	454	646	18
comprensión	184	477	238	489	454	646	18
del	241	477	253	489	454	646	18
proceso	256	477	289	489	454	646	18
de	291	477	301	489	454	646	18
explotación	304	477	352	489	454	646	18
y	355	477	360	489	454	646	18
de	363	477	373	489	454	646	18
la	375	477	383	489	454	646	18
dominación	62	490	112	502	454	646	18
vigente	115	490	145	502	454	646	18
(Silva,	148	490	176	502	454	646	18
2015).	178	490	205	502	454	646	18
El	82	507	92	518	454	646	18
relato	96	507	121	518	454	646	18
siguiente	125	507	164	518	454	646	18
de	169	507	179	518	454	646	18
una	183	507	199	518	454	646	18
trabajadora	203	507	252	518	454	646	18
en	256	507	266	518	454	646	18
la	271	507	278	518	454	646	18
cosecha	283	507	317	518	454	646	18
de	321	507	332	518	454	646	18
la	336	507	344	518	454	646	18
naranja,	348	507	383	518	454	646	18
sobre	62	519	86	531	454	646	18
el	90	519	98	531	454	646	18
accidente	103	519	144	531	454	646	18
de	148	519	158	531	454	646	18
trabajo	163	519	193	531	454	646	18
de	198	519	208	531	454	646	18
una	213	519	228	531	454	646	18
compañera,	233	519	283	531	454	646	18
puede	288	519	313	531	454	646	18
ejemplificar	318	519	370	531	454	646	18
la	375	519	383	531	454	646	18
simbiosis	62	532	103	544	454	646	18
explotación	106	532	157	544	454	646	18
/	158	532	161	544	454	646	18
dominación,	161	532	215	544	454	646	18
así	218	532	230	544	454	646	18
como	233	532	257	544	454	646	18
el	260	532	268	544	454	646	18
“valor”	271	532	303	544	454	646	18
que	306	532	321	544	454	646	18
estas	324	532	345	544	454	646	18
mujeres	348	532	383	544	454	646	18
tienen	62	545	89	556	454	646	18
para	92	545	110	556	454	646	18
la	113	545	121	556	454	646	18
empresa:	124	545	163	556	454	646	18
9	62	576	66	585	454	646	18
Traducción	82	576	118	585	454	646	18
de	120	576	128	585	454	646	18
la	130	576	136	585	454	646	18
autora.	138	576	160	585	454	646	18
10	62	588	70	597	454	646	18
Traducción	82	588	118	597	454	646	18
de	120	588	128	597	454	646	18
la	130	588	136	597	454	646	18
autora.	138	588	160	597	454	646	18
Revista	62	614	87	624	454	646	18
de	89	614	97	624	454	646	18
Ciencias	99	614	126	624	454	646	18
Sociales,	128	614	158	624	454	646	18
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	18
vol.	186	614	197	624	454	646	18
29,	199	614	210	624	454	646	18
n.º	211	614	220	624	454	646	18
39,	222	614	233	624	454	646	18
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	18
2016,	286	614	304	624	454	646	18
pp.	306	614	316	624	454	646	18
15‑34.	318	614	339	624	454	646	18
L	71	26	75	37	454	646	19
as	75	28	82	36	454	646	19
trabajadoras	83	28	126	36	454	646	19
nómadas	128	28	155	36	454	646	19
33	382	27	391	37	454	646	19
Estaba	91	61	117	72	454	646	19
trabajando	121	61	163	72	454	646	19
con	167	61	181	72	454	646	19
una	185	61	199	72	454	646	19
amiga	203	61	227	72	454	646	19
en	231	61	240	72	454	646	19
la	244	61	251	72	454	646	19
cosecha	255	61	286	72	454	646	19
de	290	61	299	72	454	646	19
la	303	61	310	72	454	646	19
naranja.	314	61	346	72	454	646	19
En	349	61	361	72	454	646	19
el	364	61	371	72	454	646	19
mo-	375	61	391	72	454	646	19
mento	91	74	116	85	454	646	19
en	119	74	128	85	454	646	19
que	131	74	146	85	454	646	19
ella	149	74	163	85	454	646	19
bajó	166	74	184	85	454	646	19
de	187	74	196	85	454	646	19
la	199	74	207	85	454	646	19
escalera	210	74	242	85	454	646	19
fue	245	74	258	85	454	646	19
herida	261	74	286	85	454	646	19
por	289	74	302	85	454	646	19
una	305	74	320	85	454	646	19
espina	323	74	348	85	454	646	19
grande	351	74	379	85	454	646	19
en	382	74	391	85	454	646	19
la	91	86	98	98	454	646	19
pierna.	101	86	129	98	454	646	19
Se	132	86	142	98	454	646	19
le	146	86	153	98	454	646	19
formó	157	86	181	98	454	646	19
en	185	86	194	98	454	646	19
seguida	198	86	228	98	454	646	19
un	232	86	242	98	454	646	19
bulto	245	86	266	98	454	646	19
muy	269	86	287	98	454	646	19
grande,	290	86	320	98	454	646	19
porque	324	86	351	98	454	646	19
la	355	86	362	98	454	646	19
espina	366	86	391	98	454	646	19
llegó	91	99	111	110	454	646	19
al	114	99	121	110	454	646	19
hueso.	124	99	150	110	454	646	19
Ella	153	99	169	110	454	646	19
lloraba	172	99	200	110	454	646	19
de	203	99	213	110	454	646	19
dolor.	216	99	239	110	454	646	19
El	242	99	251	110	454	646	19
cuadrillero	254	99	298	110	454	646	19
afirmó	301	99	327	110	454	646	19
que	330	99	345	110	454	646	19
ella	348	99	362	110	454	646	19
podría	366	99	391	110	454	646	19
retirar	91	112	115	123	454	646	19
la	118	112	125	123	454	646	19
espina	128	112	154	123	454	646	19
con	157	112	171	123	454	646	19
una	174	112	188	123	454	646	19
aguja,	191	112	215	123	454	646	19
pero	218	112	236	123	454	646	19
ella	239	112	253	123	454	646	19
no	256	112	266	123	454	646	19
soportaba	269	112	308	123	454	646	19
el	311	112	318	123	454	646	19
dolor.	321	112	344	123	454	646	19
En	347	112	358	123	454	646	19
seguida	361	112	391	123	454	646	19
la	91	124	98	135	454	646	19
puso	101	124	120	135	454	646	19
debajo	124	124	150	135	454	646	19
de	154	124	163	135	454	646	19
la	167	124	174	135	454	646	19
naranjera,	177	124	217	135	454	646	19
hasta	220	124	241	135	454	646	19
el	244	124	252	135	454	646	19
final	255	124	273	135	454	646	19
de	277	124	286	135	454	646	19
la	289	124	297	135	454	646	19
jornada	300	124	330	135	454	646	19
de	334	124	343	135	454	646	19
trabajo.	346	124	377	135	454	646	19
En	380	124	391	135	454	646	19
aquella	91	137	120	148	454	646	19
época,	122	137	148	148	454	646	19
éramos	150	137	179	148	454	646	19
en	238	137	247	148	454	646	19
los	250	137	262	148	454	646	19
camiones.	264	137	304	148	454	646	19
Tuvimos	307	137	342	148	454	646	19
que	344	137	359	148	454	646	19
ponerla	361	137	391	148	454	646	19
en	91	149	100	161	454	646	19
el	102	149	110	161	454	646	19
camión	112	149	141	161	454	646	19
porque	143	149	171	161	454	646	19
sentía	173	149	197	161	454	646	19
mucho	199	149	226	161	454	646	19
dolor.	228	149	251	161	454	646	19
En	253	149	264	161	454	646	19
el	266	149	274	161	454	646	19
hospital	276	149	308	161	454	646	19
se	310	149	318	161	454	646	19
necesitó	320	149	353	161	454	646	19
anestesia	355	149	391	161	454	646	19
para	91	162	108	173	454	646	19
retirarle	110	162	142	173	454	646	19
la	145	162	152	173	454	646	19
espina.	154	162	182	173	454	646	19
Los	185	162	200	173	454	646	19
días	203	162	219	173	454	646	19
en	221	162	231	173	454	646	19
que	233	162	248	173	454	646	19
dejó	250	162	267	173	454	646	19
de	270	162	279	173	454	646	19
trabajar	282	162	312	173	454	646	19
no	315	162	325	173	454	646	19
la	328	162	335	173	454	646	19
pagaron.	337	162	372	173	454	646	19
Con	374	162	391	173	454	646	19
el	91	175	98	186	454	646	19
salario	101	175	128	186	454	646	19
que	130	175	145	186	454	646	19
recibió	148	175	176	186	454	646	19
no	178	175	188	186	454	646	19
ha	191	175	201	186	454	646	19
podido	204	175	232	186	454	646	19
ni	234	175	242	186	454	646	19
siquiera	245	175	277	186	454	646	19
comprar	280	175	313	186	454	646	19
pan	316	175	330	186	454	646	19
para	333	175	351	186	454	646	19
sus	353	175	366	186	454	646	19
hijos.	369	175	391	186	454	646	19
(Graça,	91	187	120	198	454	646	19
Matão	123	187	148	198	454	646	19
-	149	187	152	198	454	646	19
sp	153	189	162	198	454	646	19
,	162	187	165	198	454	646	19
1990)	167	187	190	198	454	646	19
El	71	204	80	215	454	646	19
proceso	84	204	117	215	454	646	19
de	121	204	131	215	454	646	19
acumulación	135	204	189	215	454	646	19
del	193	204	205	215	454	646	19
capital	210	204	238	215	454	646	19
exige	242	204	264	215	454	646	19
que	268	204	283	215	454	646	19
los/as	287	204	311	215	454	646	19
trabajadores/as	315	204	378	215	454	646	19
se	382	204	391	215	454	646	19
movilicen	71	216	113	228	454	646	19
en	117	216	126	228	454	646	19
un	130	216	141	228	454	646	19
espacio	145	216	176	228	454	646	19
determinado.	180	216	235	228	454	646	19
Además,	238	216	275	228	454	646	19
hay	279	216	294	228	454	646	19
que	298	216	313	228	454	646	19
considerar	317	216	361	228	454	646	19
que	365	216	380	228	454	646	19
al	384	216	391	228	454	646	19
mismo	71	229	99	241	454	646	19
tiempo	102	229	132	241	454	646	19
que	135	229	150	241	454	646	19
existe	153	229	177	241	454	646	19
la	180	229	188	241	454	646	19
movilización,	191	229	248	241	454	646	19
también	251	229	285	241	454	646	19
existe	288	229	312	241	454	646	19
la	315	229	323	241	454	646	19
inmovilización,	326	229	391	241	454	646	19
según	71	241	95	253	454	646	19
los	98	241	111	253	454	646	19
objetivos	114	241	152	253	454	646	19
capitalistas.	155	241	204	253	454	646	19
En	207	241	219	253	454	646	19
el	222	241	230	253	454	646	19
caso	233	241	252	253	454	646	19
de	255	241	265	253	454	646	19
las	268	241	279	253	454	646	19
cuadrillas	283	241	323	253	454	646	19
de	327	241	336	253	454	646	19
mujeres	340	241	373	253	454	646	19
que	376	241	391	253	454	646	19
trabajan	71	254	105	266	454	646	19
en	108	254	118	266	454	646	19
distintas	121	254	156	266	454	646	19
plantaciones	158	254	211	266	454	646	19
es	214	254	223	266	454	646	19
posible	226	254	256	266	454	646	19
analizar	259	254	292	266	454	646	19
los	295	254	307	266	454	646	19
dos	310	254	325	266	454	646	19
procesos.	328	254	367	266	454	646	19
Aun-	370	254	391	266	454	646	19
que	71	267	86	278	454	646	19
existe	89	267	113	278	454	646	19
el	116	267	123	278	454	646	19
nomadismo	126	267	175	278	454	646	19
de	178	267	188	278	454	646	19
una	191	267	206	278	454	646	19
plantación	209	267	252	278	454	646	19
a	255	267	260	278	454	646	19
otra,	263	267	282	278	454	646	19
solamente	284	267	327	278	454	646	19
se	330	267	338	278	454	646	19
pueden	341	267	372	278	454	646	19
mo-	374	267	391	278	454	646	19
ver	71	279	84	291	454	646	19
en	87	279	97	291	454	646	19
el	101	279	108	291	454	646	19
espacio	112	279	143	291	454	646	19
previamente	146	279	198	291	454	646	19
determinado	201	279	254	291	454	646	19
por	257	279	271	291	454	646	19
el	275	279	282	291	454	646	19
capital.	286	279	316	291	454	646	19
Este,	319	279	340	291	454	646	19
tal	344	279	354	291	454	646	19
vez,	357	279	374	291	454	646	19
sea	378	279	391	291	454	646	19
el	71	292	78	304	454	646	19
otro	82	292	99	304	454	646	19
significado	102	292	149	304	454	646	19
de	152	292	162	304	454	646	19
la	165	292	173	304	454	646	19
“libertad	176	292	213	304	454	646	19
negativa”:	216	292	259	304	454	646	19
moverse	262	292	297	304	454	646	19
para	301	292	319	304	454	646	19
vivir	322	292	342	304	454	646	19
y	345	292	350	304	454	646	19
quedarse	354	292	391	304	454	646	19
para	71	304	89	316	454	646	19
no	92	304	102	316	454	646	19
morir.	105	304	130	316	454	646	19
Referencias	71	363	119	375	454	646	19
bibliográficas	121	363	175	375	454	646	19
Andriolli,	71	393	106	404	454	646	19
Carmen	109	393	138	404	454	646	19
Silvia	141	393	162	404	454	646	19
(2006).	166	393	192	404	454	646	19
Nas	195	394	209	404	454	646	19
entrelinhas	212	394	253	404	454	646	19
da	256	394	265	404	454	646	19
história,	268	394	298	404	454	646	19
memória	302	394	334	404	454	646	19
e	337	394	341	404	454	646	19
gênero:	344	394	372	404	454	646	19
lem-	375	394	391	404	454	646	19
branças	91	404	120	414	454	646	19
da	121	404	130	414	454	646	19
antiga	132	404	155	414	454	646	19
fazenda	157	404	185	414	454	646	19
Jatahy	187	404	211	414	454	646	19
(1925-1959).	213	404	260	414	454	646	19
Tesis	262	404	280	414	454	646	19
de	282	404	291	414	454	646	19
maestría	292	404	323	414	454	646	19
en	325	404	333	414	454	646	19
Ciencias	335	404	366	414	454	646	19
Socia-	368	404	391	414	454	646	19
les.	91	415	103	425	454	646	19
Universidade	106	415	153	425	454	646	19
Federal	156	415	183	425	454	646	19
de	185	415	194	425	454	646	19
São	197	415	210	425	454	646	19
Carlos,	213	415	238	425	454	646	19
San	241	415	255	425	454	646	19
Pablo,	257	415	280	425	454	646	19
Brasil.	282	415	306	425	454	646	19
Disponible	309	415	348	425	454	646	19
en:	351	415	362	425	454	646	19
<http://	365	415	391	425	454	646	19
www.dominiopublico.gov.br/pesquisa/PesquisaObraForm.do?select_action=&co_	91	426	391	436	454	646	19
autor=8576>	91	437	137	447	454	646	19
[acceso	140	437	167	447	454	646	19
12/4/2008].	169	437	211	447	454	646	19
Antonil,	71	450	101	460	454	646	19
André	103	450	126	460	454	646	19
João	129	450	146	460	454	646	19
(1982).	149	450	175	460	454	646	19
Cultura	178	450	206	460	454	646	19
e	209	450	213	460	454	646	19
opulência	217	450	252	460	454	646	19
do	255	450	264	460	454	646	19
Brasil.	268	450	292	460	454	646	19
3ª	295	450	302	460	454	646	19
ed.	305	450	316	460	454	646	19
Belo	319	450	336	460	454	646	19
Horizonte	339	450	375	460	454	646	19
/	376	450	378	460	454	646	19
Ita-	379	450	391	460	454	646	19
tiaia	91	461	106	471	454	646	19
/	107	461	109	471	454	646	19
San	109	461	123	471	454	646	19
Pablo:	125	461	148	471	454	646	19
edusp	150	462	175	471	454	646	19
.	175	461	177	471	454	646	19
Baccarin,	71	475	105	485	454	646	19
José	109	475	124	485	454	646	19
Giacomo;	128	475	164	485	454	646	19
Regina	167	475	193	485	454	646	19
Aparecida	196	475	233	485	454	646	19
Leite	237	475	255	485	454	646	19
de	259	475	267	485	454	646	19
Camargo	271	475	304	485	454	646	19
y	308	475	312	485	454	646	19
João	316	475	332	485	454	646	19
Victor	335	475	358	485	454	646	19
Barretto	362	475	391	485	454	646	19
Nogueira	91	486	124	496	454	646	19
Ferreira	128	486	156	496	454	646	19
(2015).	160	486	186	496	454	646	19
Boletim	190	486	218	496	454	646	19
Sucrocupação	222	486	273	496	454	646	19
Centro-Sul,	277	486	318	496	454	646	19
69.	322	486	333	496	454	646	19
Disponible	337	486	376	496	454	646	19
en:	380	486	391	496	454	646	19
<http://www.fcav.unesp.br/Home/departamentos/economiarural/josegiacomobac-	91	496	391	506	454	646	19
carin1559/boletim-69.pdf>	91	507	188	517	454	646	19
[acceso	190	507	217	517	454	646	19
10/1/2016].	220	507	261	517	454	646	19
Durkheim,	71	521	110	531	454	646	19
Émile	112	521	133	531	454	646	19
(1970).	136	521	162	531	454	646	19
La	164	521	174	531	454	646	19
science	176	521	202	531	454	646	19
sociale	205	521	230	531	454	646	19
et	232	521	239	531	454	646	19
l'action.	241	521	271	531	454	646	19
París,	274	521	294	531	454	646	19
puf	296	522	310	531	454	646	19
.	310	521	312	531	454	646	19
Farias,	71	534	95	544	454	646	19
Luiz	98	534	115	544	454	646	19
Felipe	118	534	140	544	454	646	19
Ferrari	144	534	168	544	454	646	19
Cerqueira	171	534	207	544	454	646	19
(2013).	210	534	236	544	454	646	19
Agronegócio	239	535	285	544	454	646	19
e	288	535	292	544	454	646	19
luta	295	535	309	544	454	646	19
de	313	535	321	544	454	646	19
classes:	324	535	353	544	454	646	19
diferentes	356	535	391	544	454	646	19
formas	91	545	116	555	454	646	19
de	118	545	126	555	454	646	19
subordinação	128	545	177	555	454	646	19
do	179	545	188	555	454	646	19
trabalho	190	545	221	555	454	646	19
ao	223	545	232	555	454	646	19
capital	233	545	258	555	454	646	19
no	260	545	269	555	454	646	19
complexo	271	545	305	555	454	646	19
agroindustrial	307	545	359	555	454	646	19
citrícola	361	545	391	555	454	646	19
paulista.	91	556	122	566	454	646	19
Tesis	124	556	142	566	454	646	19
de	144	556	153	566	454	646	19
maestría.	155	556	188	566	454	646	19
Instituto	190	556	220	566	454	646	19
de	222	556	230	566	454	646	19
Filosofia	232	556	264	566	454	646	19
e	266	556	270	566	454	646	19
Ciências	272	556	303	566	454	646	19
Humanas,	305	556	342	566	454	646	19
Universidade	344	556	391	566	454	646	19
Estadual	91	567	122	577	454	646	19
de	124	567	132	577	454	646	19
Campinas	135	567	171	577	454	646	19
(	173	567	176	577	454	646	19
unicamp	176	568	211	577	454	646	19
),	211	567	216	577	454	646	19
Campinas,	219	567	257	577	454	646	19
sp	259	568	268	577	454	646	19
,	268	567	270	577	454	646	19
Brasil.	272	567	296	577	454	646	19
Revista	115	614	140	624	454	646	19
de	141	614	149	624	454	646	19
Ciencias	151	614	179	624	454	646	19
Sociales,	180	614	210	624	454	646	19
DS-FCS,	211	614	236	624	454	646	19
vol.	238	614	250	624	454	646	19
29,	251	614	262	624	454	646	19
n.º	264	614	273	624	454	646	19
39,	274	614	285	624	454	646	19
julio-diciembre	287	614	336	624	454	646	19
2016,	338	614	357	624	454	646	19
pp.	358	614	369	624	454	646	19
15‑34.	370	614	391	624	454	646	19
34M	62	27	287	37	454	646	20
aria	287	28	299	36	454	646	20
A	301	26	305	37	454	646	20
parecida	305	28	331	36	454	646	20
de	333	28	341	36	454	646	20
M	342	26	348	37	454	646	20
oraes	348	28	366	36	454	646	20
S	368	26	372	37	454	646	20
ilva	372	28	383	36	454	646	20
Gaudemar,	62	61	102	71	454	646	20
Jean-Paul	104	61	139	71	454	646	20
(1977).	142	61	168	71	454	646	20
Mobilidade	171	61	213	71	454	646	20
do	215	61	224	71	454	646	20
trabalho	227	61	258	71	454	646	20
e	261	61	265	71	454	646	20
acumulação	267	61	311	71	454	646	20
do	314	61	323	71	454	646	20
capital.	326	61	353	71	454	646	20
Lisboa:	356	61	383	71	454	646	20
Estampa.	82	72	115	82	454	646	20
Guimarães,	62	86	104	96	454	646	20
Antonio	105	86	135	96	454	646	20
Sérgio	137	86	160	96	454	646	20
(2003).	162	86	189	96	454	646	20
Como	191	86	213	96	454	646	20
trabalhar	215	86	247	96	454	646	20
com	249	86	265	96	454	646	20
“raça”	267	86	290	96	454	646	20
em	292	86	303	96	454	646	20
sociologia.	305	86	345	96	454	646	20
Educação	347	86	383	96	454	646	20
e	82	97	86	107	454	646	20
Pesquisa,	88	97	122	107	454	646	20
29	125	97	134	107	454	646	20
(1),	136	97	149	107	454	646	20
pp.	151	97	162	107	454	646	20
93-107.	164	97	192	107	454	646	20
Instituto	62	110	92	120	454	646	20
Brasileiro	96	110	132	120	454	646	20
de	135	110	144	120	454	646	20
Geografia	147	110	183	120	454	646	20
e	187	110	191	120	454	646	20
Estatística	194	110	231	120	454	646	20
(2010).	235	110	261	120	454	646	20
Sinopse	265	110	293	120	454	646	20
do	297	110	306	120	454	646	20
Censo	309	110	332	120	454	646	20
Demográfico	335	110	383	120	454	646	20
2010	82	121	100	131	454	646	20
[online].	104	121	135	131	454	646	20
ibge	139	122	157	131	454	646	20
.	157	121	159	131	454	646	20
Disponible	163	121	203	131	454	646	20
en:	207	121	218	131	454	646	20
<http://www.censo2010.ibge.gov.br/sinopse/	222	121	383	131	454	646	20
index.php?dados=8.Consulta>	82	132	192	142	454	646	20
[acceso	194	132	221	142	454	646	20
10/1/2015].	223	132	265	142	454	646	20
Martins,	62	145	93	155	454	646	20
José	95	145	110	155	454	646	20
de	112	145	121	155	454	646	20
Souza	123	145	145	155	454	646	20
(1979).	147	145	173	155	454	646	20
O	176	146	182	155	454	646	20
cativeiro	184	146	216	155	454	646	20
da	218	146	227	155	454	646	20
terra.	229	146	249	155	454	646	20
San	251	145	265	155	454	646	20
Pablo:	267	145	290	155	454	646	20
Livraria	292	145	321	155	454	646	20
Editora	323	145	349	155	454	646	20
Ciências	352	145	383	155	454	646	20
Humanas.	82	156	118	166	454	646	20
Marx,	62	170	84	180	454	646	20
Karl	86	170	102	180	454	646	20
(1978).	105	170	131	180	454	646	20
Le	133	170	142	180	454	646	20
capital,	144	170	172	180	454	646	20
libro	174	170	191	180	454	646	20
primero,	193	170	224	180	454	646	20
tomo	226	170	245	180	454	646	20
i	247	171	249	180	454	646	20
.	249	170	252	180	454	646	20
París:	254	170	274	180	454	646	20
Éditions	277	170	307	180	454	646	20
Sociales.	309	170	341	180	454	646	20
Quijano,	62	184	94	194	454	646	20
Aníbal	95	184	120	194	454	646	20
(2014).	122	184	148	194	454	646	20
Cuestiones	150	184	190	194	454	646	20
y	192	184	196	194	454	646	20
horizontes:	198	184	239	194	454	646	20
de	241	184	249	194	454	646	20
la	251	184	258	194	454	646	20
dependencia	261	184	306	194	454	646	20
histórico-estructural	308	184	383	194	454	646	20
a	82	194	87	204	454	646	20
la	89	194	96	204	454	646	20
colonialidad/descolonialidad	99	194	204	204	454	646	20
del	207	194	218	204	454	646	20
poder,	221	194	244	204	454	646	20
selección	247	194	280	204	454	646	20
de	283	194	291	204	454	646	20
textos	294	194	315	204	454	646	20
a	318	194	322	204	454	646	20
cargo	325	194	344	204	454	646	20
de	347	194	355	204	454	646	20
Danilo	358	194	383	204	454	646	20
Assis	82	205	102	215	454	646	20
Clímaco.	104	205	137	215	454	646	20
Buenos	139	205	166	215	454	646	20
Aires:	168	205	190	215	454	646	20
clacso	192	206	222	215	454	646	20
.	222	205	224	215	454	646	20
Saffioti,	62	219	91	229	454	646	20
Heleieth	94	219	125	229	454	646	20
Iara	127	219	141	229	454	646	20
Bongiovani	144	219	186	229	454	646	20
(1992).	189	219	215	229	454	646	20
Rearticulando	218	219	268	229	454	646	20
gênero	271	219	296	229	454	646	20
e	299	219	303	229	454	646	20
classe	305	219	327	229	454	646	20
social.	330	219	353	229	454	646	20
En:	356	219	368	229	454	646	20
Al-	371	219	383	229	454	646	20
bertina	82	230	107	240	454	646	20
de	109	230	118	240	454	646	20
Oliveira	120	230	149	240	454	646	20
Costa	152	230	172	240	454	646	20
y	174	230	179	240	454	646	20
Maria	181	230	203	240	454	646	20
Cristina	205	230	233	240	454	646	20
Bruschini,	236	230	273	240	454	646	20
orgs.	275	230	293	240	454	646	20
Uma	295	230	313	240	454	646	20
questão	315	230	343	240	454	646	20
de	345	230	354	240	454	646	20
gênero.	356	230	383	240	454	646	20
Río	82	240	95	250	454	646	20
de	97	240	106	250	454	646	20
Janeiro:	108	240	137	250	454	646	20
Rosa	139	240	157	250	454	646	20
dos	159	240	172	250	454	646	20
tempos,	174	240	202	250	454	646	20
pp.	204	240	216	250	454	646	20
183-215.	218	240	250	250	454	646	20
Saffioti,	62	254	91	264	454	646	20
Heleieth	93	254	124	264	454	646	20
Iara	126	254	140	264	454	646	20
Bongiovani	141	254	183	264	454	646	20
y	185	254	190	264	454	646	20
Suely	192	254	212	264	454	646	20
Souza	214	254	236	264	454	646	20
de	238	254	246	264	454	646	20
Almeida	248	254	279	264	454	646	20
(1995).	281	254	307	264	454	646	20
Violência	309	254	343	264	454	646	20
de	345	254	353	264	454	646	20
gênero:	355	254	383	264	454	646	20
poder	82	265	103	275	454	646	20
e	105	265	109	275	454	646	20
impotência.	112	265	154	275	454	646	20
Río	156	265	169	275	454	646	20
de	171	265	180	275	454	646	20
Janeiro:	182	265	211	275	454	646	20
Revinter.	213	265	245	275	454	646	20
Silva,	62	278	83	288	454	646	20
Maria	85	278	106	288	454	646	20
Aparecida	108	278	145	288	454	646	20
de	147	278	155	288	454	646	20
Moraes	157	278	184	288	454	646	20
(1997).	186	278	213	288	454	646	20
De	215	278	225	288	454	646	20
colona	227	278	251	288	454	646	20
a	253	278	257	288	454	646	20
boia	259	278	275	288	454	646	20
fria.	277	278	291	288	454	646	20
En:	293	278	306	288	454	646	20
Mary	308	278	327	288	454	646	20
del	329	278	340	288	454	646	20
Priore,	342	278	367	288	454	646	20
org.	369	278	383	288	454	646	20
História	82	289	112	299	454	646	20
das	114	289	127	299	454	646	20
mulheres	129	289	162	299	454	646	20
no	164	289	173	299	454	646	20
Brasil.	175	289	199	299	454	646	20
San	202	289	215	299	454	646	20
Pablo:	217	289	240	299	454	646	20
Contexto/Edunesp,	243	289	311	299	454	646	20
pp.	313	289	325	299	454	646	20
554-577.	327	289	359	299	454	646	20
Silva,	62	303	83	313	454	646	20
Maria	85	303	106	313	454	646	20
Aparecida	108	303	145	313	454	646	20
de	147	303	155	313	454	646	20
Moraes	157	303	184	313	454	646	20
(1999).	186	303	212	313	454	646	20
Errantes	214	303	245	313	454	646	20
do	247	303	256	313	454	646	20
fim	258	303	269	313	454	646	20
do	271	303	280	313	454	646	20
século.	282	303	307	313	454	646	20
San	309	303	323	313	454	646	20
Pablo:	325	303	348	313	454	646	20
Edunesp.	349	303	383	313	454	646	20
Silva,	62	316	83	327	454	646	20
Maria	85	316	106	327	454	646	20
Aparecida	108	316	145	327	454	646	20
de	147	316	155	327	454	646	20
Moraes	157	316	184	327	454	646	20
(2011).	186	316	212	327	454	646	20
O	214	316	221	327	454	646	20
trabalho	223	316	252	327	454	646	20
oculto	254	316	277	327	454	646	20
nos	279	316	291	327	454	646	20
canaviais	293	316	326	327	454	646	20
paulistas.	328	316	362	327	454	646	20
Pers-	364	317	383	327	454	646	20
pectivas,	82	327	114	337	454	646	20
39,	116	327	127	337	454	646	20
pp.	130	327	141	337	454	646	20
11‑46.	143	327	166	337	454	646	20
Silva,	62	341	83	351	454	646	20
Maria	86	341	108	351	454	646	20
Aparecida	111	341	148	351	454	646	20
de	151	341	160	351	454	646	20
Moraes	163	341	190	351	454	646	20
(2013).	194	341	220	351	454	646	20
Patrimônio	224	341	263	351	454	646	20
negado:	267	341	295	351	454	646	20
memórias	299	341	334	351	454	646	20
do	338	341	347	351	454	646	20
exílio	350	341	371	351	454	646	20
de	374	341	383	351	454	646	20
trabalhadores	82	352	131	362	454	646	20
da	134	352	142	362	454	646	20
fazenda	145	352	173	362	454	646	20
Amália	175	352	202	362	454	646	20
/	202	352	205	362	454	646	20
sp	205	353	213	361	454	646	20
(1966).	216	352	242	362	454	646	20
En:	245	352	258	362	454	646	20
Telma	261	352	283	362	454	646	20
de	286	352	294	362	454	646	20
Barros	297	352	321	362	454	646	20
Correia	324	352	351	362	454	646	20
y	354	352	358	362	454	646	20
Maria	361	352	383	362	454	646	20
Angela	82	363	108	373	454	646	20
Bortolucci,	110	363	150	373	454	646	20
orgs.	152	363	170	373	454	646	20
Lugares	172	363	201	373	454	646	20
de	203	363	211	373	454	646	20
produção:	213	363	250	373	454	646	20
arquitetura,	252	363	295	373	454	646	20
paisagens	297	363	333	373	454	646	20
e	335	363	339	373	454	646	20
patrimônio.	340	363	383	373	454	646	20
San	82	373	96	383	454	646	20
Pablo;	98	373	121	383	454	646	20
Annablume,	123	373	167	383	454	646	20
pp.	169	373	180	383	454	646	20
83‑105.	183	373	210	383	454	646	20
Silva,	62	387	83	397	454	646	20
Maria	86	387	107	397	454	646	20
Aparecida	109	387	146	397	454	646	20
de	149	387	158	397	454	646	20
Moraes	160	387	187	397	454	646	20
(2014).	190	387	216	397	454	646	20
A	218	387	225	397	454	646	20
nova	228	387	245	397	454	646	20
morfologia	247	387	287	397	454	646	20
do	290	387	299	397	454	646	20
trabalho	302	387	331	397	454	646	20
nos	334	387	347	397	454	646	20
canaviais	349	387	383	397	454	646	20
paulistas.	82	398	116	408	454	646	20
En:	118	398	130	408	454	646	20
Ricardo	132	398	161	408	454	646	20
Antunes,	162	398	195	408	454	646	20
org.	197	398	211	408	454	646	20
Riqueza	213	398	242	408	454	646	20
e	244	398	248	408	454	646	20
miséria	250	398	277	408	454	646	20
do	279	398	288	408	454	646	20
trabalho	290	398	320	408	454	646	20
no	322	398	331	408	454	646	20
Brasil	333	398	355	408	454	646	20
iii	357	399	365	407	454	646	20
.	365	398	367	408	454	646	20
San	369	398	383	408	454	646	20
Pablo:	82	409	105	419	454	646	20
Boitempo,	107	409	145	419	454	646	20
pp.	147	409	159	419	454	646	20
279-300.	161	409	193	419	454	646	20
Silva,	62	422	83	432	454	646	20
Maria	85	422	107	432	454	646	20
Aparecida	109	422	146	432	454	646	20
de	149	422	157	432	454	646	20
Moraes	160	422	187	432	454	646	20
(2015).	189	422	216	432	454	646	20
Trabalho	218	422	251	432	454	646	20
rural:	254	422	275	432	454	646	20
as	278	422	286	432	454	646	20
marcas	288	422	314	432	454	646	20
da	317	422	326	432	454	646	20
raça.	329	422	347	432	454	646	20
Ponencia	350	422	383	432	454	646	20
presentada	82	433	121	443	454	646	20
en	123	433	131	443	454	646	20
el	133	433	140	443	454	646	20
III	142	433	151	443	454	646	20
Seminário	153	433	190	443	454	646	20
Internacional	192	433	240	443	454	646	20
Ruralidades:	242	433	288	443	454	646	20
Trabalho	290	433	322	443	454	646	20
e	324	433	328	443	454	646	20
Meio	330	433	349	443	454	646	20
Ambien-	351	433	383	443	454	646	20
te.	82	444	91	454	454	646	20
Programa	94	444	129	454	454	646	20
de	132	444	140	454	454	646	20
Pós-Graduação	143	444	198	454	454	646	20
em	201	444	212	454	454	646	20
Sociologia	215	444	254	454	454	646	20
de	256	444	265	454	454	646	20
la	268	444	274	454	454	646	20
Universidade	277	444	325	454	454	646	20
Federal	328	444	355	454	454	646	20
de	358	444	366	454	454	646	20
São	369	444	383	454	454	646	20
Carlos	82	455	106	465	454	646	20
(	108	455	111	465	454	646	20
ufsc	111	456	130	464	454	646	20
ar),	130	455	142	465	454	646	20
São	145	455	158	465	454	646	20
Carlos,	160	455	186	465	454	646	20
sp	188	456	197	464	454	646	20
,	197	455	199	465	454	646	20
Brasil,	201	455	225	465	454	646	20
9	227	455	232	465	454	646	20
al	234	455	241	465	454	646	20
11	243	455	252	465	454	646	20
de	254	455	263	465	454	646	20
junio	265	455	283	465	454	646	20
de	286	455	294	465	454	646	20
2015.	296	455	317	465	454	646	20
Silva,	62	468	83	478	454	646	20
Maria	85	468	107	478	454	646	20
Aparecida	109	468	146	478	454	646	20
de	149	468	157	478	454	646	20
Moraes;	160	468	189	478	454	646	20
Juliana	192	468	217	478	454	646	20
Dourado	220	468	252	478	454	646	20
Bueno	254	468	278	478	454	646	20
y	280	468	285	478	454	646	20
Beatriz	287	468	313	478	454	646	20
Medeiros	316	468	350	478	454	646	20
de	353	468	361	478	454	646	20
Melo	364	468	383	478	454	646	20
(2015).	82	479	108	489	454	646	20
La	110	479	120	489	454	646	20
simbiosis	122	479	156	489	454	646	20
perversa:	158	479	190	489	454	646	20
las	192	479	202	489	454	646	20
máquinas	204	479	239	489	454	646	20
y	241	479	245	489	454	646	20
la	247	479	254	489	454	646	20
degradación	255	479	299	489	454	646	20
del	301	479	312	489	454	646	20
trabajo	314	479	339	489	454	646	20
en	341	479	349	489	454	646	20
el	351	479	358	489	454	646	20
estado	360	479	383	489	454	646	20
de	82	490	91	500	454	646	20
San	94	490	107	500	454	646	20
Pablo,	110	490	133	500	454	646	20
Brasil.	136	490	160	500	454	646	20
En:	162	490	175	500	454	646	20
Alberto	177	490	205	500	454	646	20
Riella	208	490	229	500	454	646	20
y	232	490	237	500	454	646	20
Paola	240	490	260	500	454	646	20
Mascheroni,	263	490	307	500	454	646	20
comps.	310	490	336	500	454	646	20
Asalariados	339	490	383	500	454	646	20
rurales	82	501	108	511	454	646	20
en	110	501	119	511	454	646	20
América	121	501	151	511	454	646	20
Latina.	154	501	179	511	454	646	20
Montevideo:	182	501	227	511	454	646	20
clacso	230	502	260	510	454	646	20
,	260	501	262	511	454	646	20
pp.	264	501	275	511	454	646	20
187-211.	278	501	310	511	454	646	20
Stolcke,	62	514	92	524	454	646	20
Verena.	94	514	121	524	454	646	20
(1986).	124	514	150	524	454	646	20
Cafeicultura:	153	514	200	524	454	646	20
homens,	202	514	233	524	454	646	20
mulheres	235	514	268	524	454	646	20
e	271	514	275	524	454	646	20
capital	278	514	302	524	454	646	20
(1850‑1980).	305	514	352	524	454	646	20
San	355	514	368	524	454	646	20
Pa-	371	514	383	524	454	646	20
blo:	82	525	96	535	454	646	20
Brasiliense.	98	525	141	535	454	646	20
Revista	62	614	87	624	454	646	20
de	89	614	97	624	454	646	20
Ciencias	99	614	126	624	454	646	20
Sociales,	128	614	158	624	454	646	20
DS-FCS,	159	614	184	624	454	646	20
vol.	186	614	197	624	454	646	20
29,	199	614	210	624	454	646	20
n.º	211	614	220	624	454	646	20
39,	222	614	233	624	454	646	20
julio-diciembre	234	614	284	624	454	646	20
2016,	286	614	304	624	454	646	20
pp.	306	614	316	624	454	646	20
15‑34.	318	614	339	624	454	646	20
