LA	85	85	102	98	595	842	1
CONSTRUCCIÓN	108	85	206	98	595	842	1
DE	212	85	229	98	595	842	1
UNIVERSALISMO	235	85	337	98	595	842	1
Y	343	85	352	98	595	842	1
SUS	358	85	380	98	595	842	1
CONTRADICCIONES:	386	85	510	98	595	842	1
LECCIONES	85	99	156	112	595	842	1
DE	159	99	175	112	595	842	1
LOS	178	99	202	112	595	842	1
SERVICIOS	205	99	271	112	595	842	1
DE	274	99	291	112	595	842	1
SALUD	294	99	335	112	595	842	1
EN	338	99	354	112	595	842	1
COSTA	357	99	399	112	595	842	1
RICA,	402	99	435	112	595	842	1
1940-2011	438	99	490	112	595	842	1
Building	85	127	126	140	595	842	1
universalism:	129	127	195	140	595	842	1
Lessons	198	127	236	140	595	842	1
from	239	127	261	140	595	842	1
Costa	264	127	292	140	595	842	1
Rica´s	295	127	326	140	595	842	1
health	329	127	359	140	595	842	1
services,	362	127	404	140	595	842	1
1940-2011	407	127	459	140	595	842	1
Juliana	225	169	263	182	595	842	1
Martínez	266	169	313	182	595	842	1
Franzoni	316	169	363	182	595	842	1
∗	363	168	367	177	595	842	1
y	370	169	376	182	595	842	1
Diego	379	169	408	182	595	842	1
Sánchez-Ancochea	411	169	507	182	595	842	1
∗	507	168	510	177	595	842	1
Resumen:	85	194	128	205	595	842	1
Palabra	85	321	119	332	595	842	1
claves:	122	321	150	332	595	842	1
Política	153	321	183	332	595	842	1
social,	186	321	212	332	595	842	1
seguridad	214	321	253	332	595	842	1
social,	256	321	281	332	595	842	1
universalismo,	284	321	342	332	595	842	1
América	345	321	379	332	595	842	1
Latina.	382	321	410	332	595	842	1
Abstract:	85	347	126	358	595	842	1
Keywords:	85	474	132	485	595	842	1
Social	134	474	159	485	595	842	1
policy;	162	474	189	485	595	842	1
social	192	474	215	485	595	842	1
security;	218	474	252	485	595	842	1
universalism;	255	474	308	485	595	842	1
Latin	311	474	332	485	595	842	1
America.	335	474	371	485	595	842	1
Introducción:	85	508	156	522	595	842	1
la	159	508	168	522	595	842	1
vuelta	171	508	202	522	595	842	1
del	205	508	220	522	595	842	1
universalismo	223	508	295	522	595	842	1
en	298	508	310	522	595	842	1
América	312	508	356	522	595	842	1
Latina	359	508	393	522	595	842	1
	85	659	85	667	595	842	1
Durante	85	536	124	549	595	842	1
la	128	536	137	549	595	842	1
última	141	536	171	549	595	842	1
década,	176	536	212	549	595	842	1
la	216	536	225	549	595	842	1
política	229	536	265	549	595	842	1
social	269	536	297	549	595	842	1
latinoamericana	301	536	378	549	595	842	1
ha	382	536	393	549	595	842	1
dado	398	536	421	549	595	842	1
un	425	536	437	549	595	842	1
giro	441	536	461	549	595	842	1
de	465	536	476	549	595	842	1
ciento	480	536	510	549	595	842	1
ochenta	85	550	122	563	595	842	1
grados.	127	550	162	563	595	842	1
Los	167	550	185	563	595	842	1
programas	190	550	240	563	595	842	1
de	245	550	256	563	595	842	1
transferencias	261	550	327	563	595	842	1
monetarias	332	550	385	563	595	842	1
condicionadas	389	550	458	563	595	842	1
continúan	463	550	510	563	595	842	1
jugando	85	564	124	577	595	842	1
un	130	564	142	577	595	842	1
papel	147	564	173	577	595	842	1
importante	179	564	231	577	595	842	1
pero,	237	564	261	577	595	842	1
a	267	564	273	577	595	842	1
la	278	564	287	577	595	842	1
vez,	293	564	313	577	595	842	1
gobiernos	318	564	366	577	595	842	1
de	372	564	383	577	595	842	1
los	389	564	403	577	595	842	1
más	409	564	428	577	595	842	1
diversos	434	564	474	577	595	842	1
signos	480	564	510	577	595	842	1
políticos	85	577	126	591	595	842	1
se	131	577	141	591	595	842	1
han	145	577	162	591	595	842	1
distanciado	166	577	221	591	595	842	1
de	225	577	236	591	595	842	1
diseños	240	577	276	591	595	842	1
de	280	577	292	591	595	842	1
política	296	577	331	591	595	842	1
de	336	577	347	591	595	842	1
exclusiva	351	577	396	591	595	842	1
inspiración	400	577	454	591	595	842	1
liberal.	458	577	491	591	595	842	1
De	496	577	510	591	595	842	1
hecho,	85	591	117	604	595	842	1
como	120	591	147	604	595	842	1
lo	151	591	160	604	595	842	1
argumentan	164	591	220	604	595	842	1
Santiago	224	591	266	604	595	842	1
Levy	269	591	294	604	595	842	1
y	298	591	304	604	595	842	1
Nobert	307	591	340	604	595	842	1
Schady	344	591	379	604	595	842	1
en	383	591	394	604	595	842	1
un	398	591	410	604	595	842	1
reciente	413	591	451	604	595	842	1
artículo	455	591	492	604	595	842	1
del	495	591	510	604	595	842	1
Journal	85	605	123	618	595	842	1
of	126	605	135	618	595	842	1
Economic	139	605	187	618	595	842	1
Perspectives,	191	605	254	618	595	842	1
“durante	258	605	301	618	595	842	1
las	304	605	318	618	595	842	1
pasadas	322	605	361	618	595	842	1
dos	365	605	382	618	595	842	1
décadas	385	605	425	618	595	842	1
los	428	605	442	618	595	842	1
gobiernos	446	605	494	618	595	842	1
de	498	605	509	618	595	842	1
América	85	619	126	632	595	842	1
Latina	130	619	161	632	595	842	1
han	166	619	184	632	595	842	1
creado	188	619	221	632	595	842	1
o	225	619	231	632	595	842	1
expandido	235	619	285	632	595	842	1
programas	290	619	342	632	595	842	1
de	346	619	358	632	595	842	1
salud,	362	619	391	632	595	842	1
pensiones	395	619	442	632	595	842	1
y	447	619	452	632	595	842	1
programas	456	619	509	632	595	842	1
financiados	85	633	141	646	595	842	1
total	145	633	167	646	595	842	1
o	171	633	177	646	595	842	1
parcialmente	181	633	245	646	595	842	1
con	249	633	266	646	595	842	1
impuestos	270	633	318	646	595	842	1
generales,	322	633	372	646	595	842	1
frecuentemente	376	633	449	646	595	842	1
como	453	633	479	646	595	842	1
parte	483	633	509	646	595	842	1
PhD	90	661	108	672	595	842	1
en	112	661	122	672	595	842	1
Sociologìa	126	661	169	672	595	842	1
Universidad	173	661	222	672	595	842	1
de	226	661	236	672	595	842	1
Pittsburgh.	240	661	284	672	595	842	1
Profesora	288	661	326	672	595	842	1
asociada	331	661	365	672	595	842	1
de	369	661	379	672	595	842	1
la	383	661	390	672	595	842	1
Universidad	395	661	444	672	595	842	1
de	448	661	458	672	595	842	1
Costa	462	661	485	672	595	842	1
Rica.	489	661	510	672	595	842	1
Temas	85	673	111	684	595	842	1
de	114	673	124	684	595	842	1
especialización:	127	673	191	684	595	842	1
desigualdad,	194	673	244	684	595	842	1
formación	247	673	288	684	595	842	1
de	292	673	301	684	595	842	1
política	304	673	334	684	595	842	1
social,	337	673	363	684	595	842	1
relaciones	366	673	407	684	595	842	1
de	410	673	419	684	595	842	1
género	423	673	450	684	595	842	1
y	453	673	458	684	595	842	1
cuidados	461	673	497	684	595	842	1
en	500	673	509	684	595	842	1
América	85	685	120	696	595	842	1
Latina.	122	685	150	696	595	842	1
Email:	153	685	179	696	595	842	1
juliana.martinez@ucr.ac.cr	182	685	290	696	595	842	1
	85	697	85	705	595	842	1
∗	85	696	89	705	595	842	1
PhD	94	699	112	710	595	842	1
en	117	699	126	710	595	842	1
Economía,	131	699	174	710	595	842	1
New	179	699	198	710	595	842	1
School	203	699	231	710	595	842	1
for	236	699	247	710	595	842	1
Social	252	699	277	710	595	842	1
Research.	282	699	321	710	595	842	1
Profesor	327	699	361	710	595	842	1
Universidad	365	699	414	710	595	842	1
de	419	699	429	710	595	842	1
Oxford.	434	699	465	710	595	842	1
Temas	470	699	496	710	595	842	1
de	501	699	510	710	595	842	1
especialización:	85	711	149	722	595	842	1
economía	152	711	191	722	595	842	1
política	193	711	223	722	595	842	1
de	226	711	236	722	595	842	1
la	239	711	246	722	595	842	1
distribución,	249	711	299	722	595	842	1
política	302	711	332	722	595	842	1
social	334	711	358	722	595	842	1
e	361	711	365	722	595	842	1
industrial,	368	711	408	722	595	842	1
desarrollo	411	711	451	722	595	842	1
económico	454	711	497	722	595	842	1
en	500	711	510	722	595	842	1
América	85	723	120	734	595	842	1
Latina.	122	723	150	734	595	842	1
Email:	153	723	179	734	595	842	1
diego.sanchezancochea@qeh.ox.ac.uk	182	723	335	734	595	842	1
de	85	71	97	85	595	842	2
la	100	71	110	85	595	842	2
protección	113	71	165	85	595	842	2
social	168	71	197	85	595	842	2
no	201	71	213	85	595	842	2
contributiva”	217	71	281	85	595	842	2
(Levy	285	71	313	85	595	842	2
y	317	71	323	85	595	842	2
Schady	327	71	362	85	595	842	2
2013:	366	71	393	85	595	842	2
201).	397	71	422	85	595	842	2
1	422	71	426	79	595	842	2
Estos	430	71	456	85	595	842	2
programas	460	71	510	85	595	842	2
han	85	85	103	98	595	842	2
aumentado	107	85	159	98	595	842	2
significativamente	164	85	252	98	595	842	2
el	257	85	266	98	595	842	2
acceso	270	85	302	98	595	842	2
a	306	85	312	98	595	842	2
los	316	85	330	98	595	842	2
beneficios	335	85	384	98	595	842	2
de	388	85	400	98	595	842	2
la	404	85	413	98	595	842	2
política	417	85	453	98	595	842	2
social.	458	85	489	98	595	842	2
Por	493	85	510	98	595	842	2
ejemplo,	85	99	127	112	595	842	2
en	131	99	142	112	595	842	2
Brasil	146	99	174	112	595	842	2
la	178	99	187	112	595	842	2
pensión	191	99	228	112	595	842	2
rural	232	99	254	112	595	842	2
ha	258	99	270	112	595	842	2
llevado	273	99	309	112	595	842	2
a	313	99	318	112	595	842	2
un	322	99	334	112	595	842	2
aumento	338	99	379	112	595	842	2
del	383	99	397	112	595	842	2
40%	401	99	423	112	595	842	2
de	427	99	438	112	595	842	2
la	442	99	451	112	595	842	2
cobertura	455	99	500	112	595	842	2
y	504	99	510	112	595	842	2
en	85	113	97	126	595	842	2
México,	101	113	141	126	595	842	2
el	146	113	154	126	595	842	2
Seguro	159	113	193	126	595	842	2
Popular	198	113	235	126	595	842	2
ha	240	113	252	126	595	842	2
expandido	256	113	306	126	595	842	2
rápidamente	311	113	370	126	595	842	2
el	375	113	384	126	595	842	2
acceso	389	113	421	126	595	842	2
a	426	113	431	126	595	842	2
43	436	113	448	126	595	842	2
millones	453	113	494	126	595	842	2
de	499	113	510	126	595	842	2
personas.	85	127	130	140	595	842	2
Los	136	127	154	140	595	842	2
ejemplos	159	127	202	140	595	842	2
se	208	127	218	140	595	842	2
encuentran	224	127	276	140	595	842	2
en	282	127	293	140	595	842	2
toda	299	127	319	140	595	842	2
la	325	127	334	140	595	842	2
región,	339	127	373	140	595	842	2
desde	379	127	406	140	595	842	2
El	411	127	422	140	595	842	2
Salvador	428	127	470	140	595	842	2
con	476	127	493	140	595	842	2
su	499	127	509	140	595	842	2
ampliación	85	140	138	154	595	842	2
del	142	140	157	154	595	842	2
nivel	161	140	185	154	595	842	2
primario	189	140	230	154	595	842	2
de	235	140	246	154	595	842	2
atención	250	140	290	154	595	842	2
de	295	140	306	154	595	842	2
la	310	140	319	154	595	842	2
salud,	323	140	351	154	595	842	2
hasta	355	140	380	154	595	842	2
Ecuador	384	140	424	154	595	842	2
con	428	140	445	154	595	842	2
su	449	140	460	154	595	842	2
programa	464	140	510	154	595	842	2
de	85	154	97	167	595	842	2
transferencias	102	154	168	167	595	842	2
a	174	154	179	167	595	842	2
personas	185	154	227	167	595	842	2
con	232	154	250	167	595	842	2
discapacidad,	255	154	320	167	595	842	2
independientemente	326	154	422	167	595	842	2
de	428	154	439	167	595	842	2
la	444	154	453	167	595	842	2
trayectoria	459	154	510	167	595	842	2
histórica	85	168	126	181	595	842	2
de	130	168	142	181	595	842	2
los	145	168	159	181	595	842	2
países	163	168	192	181	595	842	2
y	196	168	202	181	595	842	2
de	206	168	217	181	595	842	2
otras	221	168	244	181	595	842	2
diferencias	248	168	301	181	595	842	2
pasadas	305	168	342	181	595	842	2
o	346	168	352	181	595	842	2
presentes	355	168	400	181	595	842	2
en	404	168	415	181	595	842	2
materia	419	168	455	181	595	842	2
de	459	168	470	181	595	842	2
política	474	168	510	181	595	842	2
social.	85	182	116	195	595	842	2
Este	121	196	142	209	595	842	2
renovado	146	196	191	209	595	842	2
interés	195	196	227	209	595	842	2
por	231	196	247	209	595	842	2
el	251	196	260	209	595	842	2
universalismo	264	196	331	209	595	842	2
se	335	196	345	209	595	842	2
ha	350	196	361	209	595	842	2
apoyado	365	196	406	209	595	842	2
en	410	196	421	209	595	842	2
un	425	196	437	209	595	842	2
cambio	442	196	477	209	595	842	2
de	481	196	492	209	595	842	2
las	497	196	510	209	595	842	2
ideas,	85	209	113	223	595	842	2
hacia	118	209	143	223	595	842	2
paradigmas	148	209	203	223	595	842	2
más	208	209	227	223	595	842	2
progresistas	232	209	290	223	595	842	2
a	294	209	300	223	595	842	2
nivel	305	209	329	223	595	842	2
internacional.	334	209	399	223	595	842	2
Luego	404	209	435	223	595	842	2
de	440	209	451	223	595	842	2
décadas	456	209	494	223	595	842	2
de	499	209	510	223	595	842	2
promover	85	223	132	236	595	842	2
un	136	223	148	236	595	842	2
enfoque	152	223	190	236	595	842	2
residual	194	223	232	236	595	842	2
del	236	223	251	236	595	842	2
papel	255	223	281	236	595	842	2
del	285	223	300	236	595	842	2
Estado	304	223	336	236	595	842	2
en	340	223	352	236	595	842	2
el	356	223	364	236	595	842	2
bienestar	368	223	411	236	595	842	2
de	416	223	427	236	595	842	2
la	431	223	439	236	595	842	2
población,	443	223	494	236	595	842	2
un	498	223	510	236	595	842	2
número	85	237	122	250	595	842	2
creciente	126	237	169	250	595	842	2
de	173	237	184	250	595	842	2
agencias,	188	237	232	250	595	842	2
entre	237	237	260	250	595	842	2
ellas	264	237	286	250	595	842	2
de	290	237	302	250	595	842	2
manera	306	237	341	250	595	842	2
prominente	345	237	399	250	595	842	2
las	403	237	417	250	595	842	2
del	421	237	435	250	595	842	2
Sistema	439	237	477	250	595	842	2
de	481	237	492	250	595	842	2
las	496	237	510	250	595	842	2
Naciones	85	251	130	264	595	842	2
Unidas,	135	251	172	264	595	842	2
reconocen	178	251	227	264	595	842	2
la	233	251	241	264	595	842	2
importancia	247	251	304	264	595	842	2
del	310	251	324	264	595	842	2
universalismo	330	251	397	264	595	842	2
(ILO	403	251	427	264	595	842	2
2011;	432	251	460	264	595	842	2
UNRISD	465	251	510	264	595	842	2
2010).	85	265	116	278	595	842	2
Nociones	121	265	166	278	595	842	2
como	170	265	197	278	595	842	2
las	201	265	215	278	595	842	2
del	219	265	234	278	595	842	2
“universalismo	238	265	310	278	595	842	2
básico”	315	265	351	278	595	842	2
y	355	265	361	278	595	842	2
el	366	265	374	278	595	842	2
“piso	379	265	404	278	595	842	2
básico	408	265	439	278	595	842	2
de	443	265	455	278	595	842	2
protección	459	265	510	278	595	842	2
social”	85	279	118	293	595	842	2
se	122	279	132	293	595	842	2
han	135	279	152	293	595	842	2
vuelto	156	279	186	293	595	842	2
valiosos	189	279	228	293	595	842	2
marcos	231	279	266	293	595	842	2
para	269	279	290	293	595	842	2
el	293	279	302	293	595	842	2
lanzamiento	305	279	364	293	595	842	2
de	367	279	379	293	595	842	2
reformas	382	279	424	293	595	842	2
−en	428	278	446	294	595	842	2
particular	450	279	495	293	595	842	2
en	499	279	510	293	595	842	2
los	85	293	99	306	595	842	2
países	104	293	133	306	595	842	2
en	137	293	149	306	595	842	2
los	153	293	167	306	595	842	2
que	171	293	189	306	595	842	2
históricamente	193	293	263	306	595	842	2
la	268	293	277	306	595	842	2
política	281	293	317	306	595	842	2
social	321	293	349	306	595	842	2
ha	354	293	365	306	595	842	2
sido	369	293	389	306	595	842	2
débil	394	293	418	306	595	842	2
o	422	293	428	306	595	842	2
inexistente	432	293	484	306	595	842	2
para	489	293	509	306	595	842	2
amplios	85	307	123	320	595	842	2
sectores	126	307	165	320	595	842	2
de	168	307	180	320	595	842	2
la	183	307	192	320	595	842	2
población	195	307	242	320	595	842	2
y	246	307	252	320	595	842	2
que	255	307	272	320	595	842	2
necesitan	276	307	320	320	595	842	2
construirla	324	307	375	320	595	842	2
en	378	307	390	320	595	842	2
el	393	307	402	320	595	842	2
marco	405	307	435	320	595	842	2
de	438	307	450	320	595	842	2
importantes	453	307	509	320	595	842	2
restricciones	85	322	146	335	595	842	2
fiscales−.	149	322	194	335	595	842	2
No	121	335	136	349	595	842	2
obstante	140	335	180	349	595	842	2
estos	185	335	209	349	595	842	2
avances,	213	335	254	349	595	842	2
la	259	335	268	349	595	842	2
discusión	272	335	317	349	595	842	2
en	322	335	333	349	595	842	2
torno	338	335	363	349	595	842	2
al	368	335	376	349	595	842	2
universalismo	381	335	448	349	595	842	2
en	453	335	464	349	595	842	2
América	469	335	510	349	595	842	2
Latina	85	349	116	362	595	842	2
tiene	122	349	146	362	595	842	2
generalmente	152	349	217	362	595	842	2
dos	224	349	240	362	595	842	2
limitaciones	247	349	305	362	595	842	2
–una	312	349	335	362	595	842	2
concerniente	342	349	403	362	595	842	2
a	410	349	415	362	595	842	2
fines	422	349	445	362	595	842	2
y	451	349	457	362	595	842	2
la	464	349	473	362	595	842	2
otra	479	349	498	362	595	842	2
a	505	349	510	362	595	842	2
medios−	85	364	126	377	595	842	2
que	130	364	147	377	595	842	2
dificultan	150	364	196	377	595	842	2
avanzar	200	364	237	377	595	842	2
en	240	364	251	377	595	842	2
el	255	364	263	377	595	842	2
debate	267	364	298	377	595	842	2
y	301	364	307	377	595	842	2
en	311	364	322	377	595	842	2
la	325	364	334	377	595	842	2
definición	337	364	386	377	595	842	2
de	389	364	400	377	595	842	2
políticas.	404	364	447	377	595	842	2
Por	451	364	467	377	595	842	2
un	470	364	482	377	595	842	2
lado,	486	364	509	377	595	842	2
hay	85	378	103	391	595	842	2
una	106	378	123	391	595	842	2
tendencia,	127	378	175	391	595	842	2
sobre	179	378	205	391	595	842	2
todo	209	378	230	391	595	842	2
desde	233	378	261	391	595	842	2
el	264	378	273	391	595	842	2
ámbito	276	378	309	391	595	842	2
político,	313	378	352	391	595	842	2
a	356	378	361	391	595	842	2
asimilar	365	378	403	391	595	842	2
el	407	378	415	391	595	842	2
universalismo	419	378	486	391	595	842	2
sólo	490	378	509	391	595	842	2
a	85	392	91	405	595	842	2
la	95	392	104	405	595	842	2
cobertura	109	392	154	405	595	842	2
masiva.	159	392	196	405	595	842	2
Un	200	392	215	405	595	842	2
ejemplo	220	392	258	405	595	842	2
es	263	392	273	405	595	842	2
la	278	392	286	405	595	842	2
expansión	291	392	340	405	595	842	2
del	345	392	359	405	595	842	2
acceso	364	392	396	405	595	842	2
a	401	392	406	405	595	842	2
servicios	411	392	453	405	595	842	2
básicos	458	392	493	405	595	842	2
de	498	392	509	405	595	842	2
salud	85	405	110	419	595	842	2
como	116	405	142	419	595	842	2
el	148	405	157	419	595	842	2
Seguro	162	405	196	419	595	842	2
Popular,	201	405	242	419	595	842	2
un	247	405	259	419	595	842	2
seguro	264	405	296	419	595	842	2
público	302	405	338	419	595	842	2
y	343	405	349	419	595	842	2
voluntario	354	405	404	419	595	842	2
al	409	405	418	419	595	842	2
cual	423	405	443	419	595	842	2
la	449	405	457	419	595	842	2
población	463	405	510	419	595	842	2
aporta	85	419	115	432	595	842	2
según	121	419	149	432	595	842	2
la	154	419	163	432	595	842	2
capacidad	168	419	216	432	595	842	2
de	221	419	233	432	595	842	2
pago	238	419	261	432	595	842	2
cada	267	419	289	432	595	842	2
familia,	294	419	331	432	595	842	2
y	336	419	342	432	595	842	2
mediante	348	419	392	432	595	842	2
el	397	419	406	432	595	842	2
cual	411	419	431	432	595	842	2
se	437	419	447	432	595	842	2
atienden	452	419	493	432	595	842	2
un	498	419	510	432	595	842	2
conjunto	85	433	127	446	595	842	2
predefinido	132	433	187	446	595	842	2
de	192	433	204	446	595	842	2
patologías.	209	433	261	446	595	842	2
2	261	433	264	441	595	842	2
Mediante	269	433	315	446	595	842	2
este	320	433	338	446	595	842	2
mecanismo,	343	433	401	446	595	842	2
millones	406	433	447	446	595	842	2
de	452	433	463	446	595	842	2
personas	468	433	510	446	595	842	2
cuentan	85	447	122	460	595	842	2
ahora	127	447	154	460	595	842	2
con	158	447	175	460	595	842	2
servicios	180	447	222	460	595	842	2
prepago	227	447	265	460	595	842	2
de	270	447	281	460	595	842	2
salud	285	447	311	460	595	842	2
aunque	315	447	350	460	595	842	2
lo	354	447	363	460	595	842	2
hacen	368	447	396	460	595	842	2
a	400	447	405	460	595	842	2
una	410	447	427	460	595	842	2
canasta	431	447	467	460	595	842	2
distinta,	471	447	509	460	595	842	2
más	85	461	104	474	595	842	2
restringida,	108	461	162	474	595	842	2
de	165	461	176	474	595	842	2
servicios,	179	461	225	474	595	842	2
que	228	461	245	474	595	842	2
la	248	461	257	474	595	842	2
que	260	461	277	474	595	842	2
reciben	280	461	316	474	595	842	2
los	319	461	333	474	595	842	2
trabajadores	336	461	394	474	595	842	2
y	397	461	403	474	595	842	2
trabajadoras	406	461	465	474	595	842	2
formales	468	461	510	474	595	842	2
a	85	474	91	488	595	842	2
través	94	474	122	488	595	842	2
del	125	474	140	488	595	842	2
seguro	143	474	175	488	595	842	2
social.	178	474	209	488	595	842	2
En	121	488	134	501	595	842	2
una	140	488	157	501	595	842	2
posición	163	488	204	501	595	842	2
antitética	210	488	253	501	595	842	2
están	259	488	284	501	595	842	2
quienes	289	488	326	501	595	842	2
equiparan	332	488	379	501	595	842	2
universalismo	385	488	452	501	595	842	2
de	458	488	469	501	595	842	2
manera	475	488	510	501	595	842	2
estricta	85	502	120	515	595	842	2
con	123	502	140	515	595	842	2
el	143	502	152	515	595	842	2
sistema	155	502	191	515	595	842	2
nórdico	194	502	231	515	595	842	2
social-demócrata	234	502	316	515	595	842	2
de	319	502	330	515	595	842	2
derechos	334	502	376	515	595	842	2
sociales,	379	502	420	515	595	842	2
dirigidos	423	502	466	515	595	842	2
a	469	502	475	515	595	842	2
toda	478	502	498	515	595	842	2
la	501	502	510	515	595	842	2
ciudadanía	85	516	137	529	595	842	2
y	141	516	147	529	595	842	2
financiados	151	516	207	529	595	842	2
con	211	516	228	529	595	842	2
impuestos	233	516	281	529	595	842	2
generales.	285	516	334	529	595	842	2
En	338	516	351	529	595	842	2
El	355	516	366	529	595	842	2
Salvador,	370	516	416	529	595	842	2
por	420	516	436	529	595	842	2
ejemplo,	440	516	482	529	595	842	2
en	486	516	497	529	595	842	2
el	501	516	510	529	595	842	2
marco	85	530	115	543	595	842	2
del	120	530	134	543	595	842	2
Sistema	139	530	177	543	595	842	2
Universal	181	530	228	543	595	842	2
de	232	530	244	543	595	842	2
Protección	248	530	299	543	595	842	2
Social,	304	530	337	543	595	842	2
se	341	530	351	543	595	842	2
ha	356	530	367	543	595	842	2
puesto	372	530	403	543	595	842	2
un	407	530	419	543	595	842	2
gran	424	530	445	543	595	842	2
acento	450	530	481	543	595	842	2
en	486	530	497	543	595	842	2
la	501	530	510	543	595	842	2
distribución	85	543	142	557	595	842	2
de	145	543	157	557	595	842	2
útiles,	160	543	189	557	595	842	2
uniformes	192	543	240	557	595	842	2
y	243	543	249	557	595	842	2
zapatos	252	543	288	557	595	842	2
a	291	543	297	557	595	842	2
todos	300	543	326	557	595	842	2
los	329	543	343	557	595	842	2
escolares	346	543	390	557	595	842	2
con	393	543	410	557	595	842	2
independencia	413	543	482	557	595	842	2
de	485	543	497	557	595	842	2
su	500	543	510	557	595	842	2
nivel	85	557	109	570	595	842	2
de	113	557	124	570	595	842	2
ingreso	128	557	163	570	595	842	2
como	167	557	193	570	595	842	2
forma	197	557	226	570	595	842	2
de	229	557	241	570	595	842	2
lograr	245	557	273	570	595	842	2
auténtico	277	557	321	570	595	842	2
universalismo	325	557	392	570	595	842	2
(GOES	395	557	431	570	595	842	2
2012).	435	557	466	570	595	842	2
Ello,	469	557	492	570	595	842	2
sin	496	557	510	570	595	842	2
embargo,	85	571	130	584	595	842	2
ha	135	571	146	584	595	842	2
generado	151	571	195	584	595	842	2
un	200	571	212	584	595	842	2
amplio	217	571	250	584	595	842	2
debate	255	571	286	584	595	842	2
entre	291	571	315	584	595	842	2
los	320	571	334	584	595	842	2
creadores	338	571	384	584	595	842	2
de	389	571	400	584	595	842	2
estos	405	571	429	584	595	842	2
programas	434	571	484	584	595	842	2
que,	489	571	510	584	595	842	2
siguiendo	85	585	132	598	595	842	2
posiciones	136	585	186	598	595	842	2
maximalistas	190	585	254	598	595	842	2
que	258	585	275	598	595	842	2
asocian	279	585	315	598	595	842	2
universalismo	319	585	386	598	595	842	2
a	390	585	395	598	595	842	2
ciudadanía,	399	585	454	598	595	842	2
consideran	458	585	510	598	595	842	2
que	85	599	103	612	595	842	2
todo	108	599	129	612	595	842	2
y	134	599	140	612	595	842	2
cado	145	599	168	612	595	842	2
uno	173	599	191	612	595	842	2
de	196	599	208	612	595	842	2
los	213	599	227	612	595	842	2
programas	232	599	283	612	595	842	2
sociales	288	599	326	612	595	842	2
deben	331	599	360	612	595	842	2
organizarse	365	599	420	612	595	842	2
en	425	599	437	612	595	842	2
torno	442	599	467	612	595	842	2
a	472	599	478	612	595	842	2
dicho	483	599	510	612	595	842	2
acceso,	85	612	120	626	595	842	2
y	125	612	131	626	595	842	2
quienes	136	612	173	626	595	842	2
consideran	178	612	229	626	595	842	2
que	235	612	252	626	595	842	2
estos	257	612	281	626	595	842	2
recursos	286	612	326	626	595	842	2
deberían	331	612	372	626	595	842	2
asignarse	377	612	421	626	595	842	2
según	426	612	454	626	595	842	2
criterio	459	612	494	626	595	842	2
de	499	612	510	626	595	842	2
necesidad	85	626	132	639	595	842	2
económica,	136	626	191	639	595	842	2
para	194	626	215	639	595	842	2
enfocar	218	626	254	639	595	842	2
los	258	626	272	639	595	842	2
recursos	275	626	315	639	595	842	2
masivos	318	626	358	639	595	842	2
en	361	626	372	639	595	842	2
aspectos	376	626	416	639	595	842	2
que	420	626	437	639	595	842	2
puedan	441	626	475	639	595	842	2
incidir	479	626	510	639	595	842	2
directamente	85	640	147	653	595	842	2
en	150	640	161	653	595	842	2
el	164	640	173	653	595	842	2
desempeño	176	640	230	653	595	842	2
educativo.	233	640	283	653	595	842	2
La	121	654	134	667	595	842	2
primera	137	654	174	667	595	842	2
definición	178	654	227	667	595	842	2
es	230	654	240	667	595	842	2
poco	244	654	267	667	595	842	2
útil	270	654	286	667	595	842	2
si	290	654	298	667	595	842	2
lo	301	654	311	667	595	842	2
que	314	654	332	667	595	842	2
se	335	654	345	667	595	842	2
quiere	349	654	378	667	595	842	2
es	382	654	392	667	595	842	2
fortalecer	395	654	441	667	595	842	2
el	445	654	454	667	595	842	2
papel	457	654	483	667	595	842	2
de	487	654	498	667	595	842	2
la	501	654	510	667	595	842	2
política	85	668	121	681	595	842	2
social	125	668	153	681	595	842	2
en	157	668	169	681	595	842	2
la	173	668	181	681	595	842	2
reducción	186	668	233	681	595	842	2
de	237	668	248	681	595	842	2
la	253	668	261	681	595	842	2
desigualdad:	265	668	326	681	595	842	2
coberturas	330	668	380	681	595	842	2
de	384	668	396	681	595	842	2
toda	400	668	420	681	595	842	2
la	424	668	433	681	595	842	2
población	437	668	484	681	595	842	2
pero	489	668	510	681	595	842	2
con	85	681	103	695	595	842	2
beneficios	106	681	155	695	595	842	2
segmentados	158	681	220	695	595	842	2
contribuyen	223	681	280	695	595	842	2
a	283	681	288	695	595	842	2
reproducirla	291	681	350	695	595	842	2
sino	353	681	373	695	595	842	2
a	376	681	381	695	595	842	2
profundizarla.	384	681	452	695	595	842	2
La	455	681	468	695	595	842	2
segunda	471	681	510	695	595	842	2
posición	85	695	126	708	595	842	2
es	129	695	139	708	595	842	2
inapropiadamente	143	695	228	708	595	842	2
maximalista:	232	695	294	708	595	842	2
si	297	695	305	708	595	842	2
la	309	695	317	708	595	842	2
única	321	695	347	708	595	842	2
forma	350	695	379	708	595	842	2
de	382	695	394	708	595	842	2
lograr	397	695	426	708	595	842	2
universalismo	429	695	496	708	595	842	2
es	500	695	510	708	595	842	2
1	85	731	88	737	595	842	2
Salvo	91	731	113	742	595	842	2
que	116	731	130	742	595	842	2
se	133	731	141	742	595	842	2
indique	144	731	174	742	595	842	2
lo	176	731	184	742	595	842	2
contrario,	186	731	225	742	595	842	2
las	227	731	238	742	595	842	2
traducciones	241	731	291	742	595	842	2
de	294	731	303	742	595	842	2
textos	306	731	330	742	595	842	2
en	332	731	342	742	595	842	2
inglés	344	731	368	742	595	842	2
son	371	731	384	742	595	842	2
nuestras.	387	731	422	742	595	842	2
2	85	748	88	755	595	842	2
Se	91	748	101	759	595	842	2
trata	105	748	122	759	595	842	2
de	126	748	135	759	595	842	2
1,440	138	748	161	759	595	842	2
enfermedades,	164	748	222	759	595	842	2
95%	225	748	244	759	595	842	2
de	247	748	256	759	595	842	2
las	259	748	271	759	595	842	2
cuales	274	748	299	759	595	842	2
son	302	748	316	759	595	842	2
las	319	748	330	759	595	842	2
más	333	748	350	759	595	842	2
comunes,	353	748	391	759	595	842	2
así	394	748	405	759	595	842	2
como	408	748	431	759	595	842	2
422	434	748	449	759	595	842	2
medicamentos	452	748	510	759	595	842	2
del	85	760	97	771	595	842	2
cuadro	100	760	127	771	595	842	2
básico	130	760	155	771	595	842	2
(Instituto	158	760	194	771	595	842	2
de	197	760	206	771	595	842	2
Salud	209	760	231	771	595	842	2
del	234	760	246	771	595	842	2
Estado	249	760	276	771	595	842	2
de	278	760	288	771	595	842	2
México	290	760	321	771	595	842	2
2013).	323	760	349	771	595	842	2
2	504	773	510	786	595	842	2
llegar	85	71	112	85	595	842	3
al	119	71	128	85	595	842	3
modelo	134	71	170	85	595	842	3
nórdico,	177	71	216	85	595	842	3
América	223	71	264	85	595	842	3
Latina	270	71	301	85	595	842	3
difícilmente	308	71	365	85	595	842	3
lo	372	71	381	85	595	842	3
logre.	388	71	416	85	595	842	3
Debemos	422	71	467	85	595	842	3
además	474	71	510	85	595	842	3
considerar	85	85	135	98	595	842	3
que	139	85	156	98	595	842	3
dicho	160	85	187	98	595	842	3
modelo	191	85	227	98	595	842	3
reflejó	231	85	262	98	595	842	3
relaciones	266	85	315	98	595	842	3
de	319	85	330	98	595	842	3
poder	334	85	361	98	595	842	3
determinadas	365	85	429	98	595	842	3
entre	433	85	457	98	595	842	3
actores	461	85	495	98	595	842	3
en	499	85	510	98	595	842	3
un	85	99	97	112	595	842	3
momento	104	99	149	112	595	842	3
histórico	156	99	198	112	595	842	3
dado,	205	99	231	112	595	842	3
incluyendo	238	99	291	112	595	842	3
un	298	99	310	112	595	842	3
muy	317	99	339	112	595	842	3
limitado	346	99	385	112	595	842	3
desarrollo	392	99	440	112	595	842	3
del	447	99	462	112	595	842	3
mercado	469	99	510	112	595	842	3
privado	85	113	122	126	595	842	3
de	126	113	137	126	595	842	3
servicios.	141	113	187	126	595	842	3
Además,	191	113	233	126	595	842	3
como	237	113	263	126	595	842	3
bien	267	113	288	126	595	842	3
explica	292	113	327	126	595	842	3
Pribble	331	113	365	126	595	842	3
(2013),	369	113	404	126	595	842	3
lejos	408	113	431	126	595	842	3
de	435	113	446	126	595	842	3
ser	450	113	464	126	595	842	3
un	468	113	480	126	595	842	3
rasgo	484	113	510	126	595	842	3
que	85	127	103	140	595	842	3
está	109	127	127	140	595	842	3
presente	134	127	174	140	595	842	3
o	180	127	186	140	595	842	3
ausente	193	127	229	140	595	842	3
de	235	127	247	140	595	842	3
las	253	127	266	140	595	842	3
reforma	273	127	311	140	595	842	3
de	317	127	328	140	595	842	3
política,	335	127	374	140	595	842	3
el	380	127	389	140	595	842	3
universalismo	395	127	463	140	595	842	3
conlleva	469	127	510	140	595	842	3
gradientes	85	140	134	154	595	842	3
que	138	140	155	154	595	842	3
van	158	140	175	154	595	842	3
desde	178	140	206	154	595	842	3
el	209	140	217	154	595	842	3
nivel	221	140	244	154	595	842	3
más	248	140	267	154	595	842	3
puro	270	140	292	154	595	842	3
hasta	295	140	320	154	595	842	3
el	323	140	331	154	595	842	3
neutral	335	140	368	154	595	842	3
y	371	140	377	154	595	842	3
el	380	140	389	154	595	842	3
regresivo	392	140	436	154	595	842	3
pasando	440	140	479	154	595	842	3
por	482	140	498	154	595	842	3
el	501	140	510	154	595	842	3
moderado	85	154	133	167	595	842	3
y	136	154	142	167	595	842	3
débil.	145	154	172	167	595	842	3
Definimos	121	168	172	181	595	842	3
el	176	168	185	181	595	842	3
universalismo	189	168	257	181	595	842	3
a	261	168	267	181	595	842	3
partir	271	168	297	181	595	842	3
de	301	168	313	181	595	842	3
resultados	317	168	366	181	595	842	3
respecto	370	168	410	181	595	842	3
a	415	168	420	181	595	842	3
tres	425	168	442	181	595	842	3
dimensiones:	446	168	510	181	595	842	3
acceso	85	183	117	196	595	842	3
–que	124	183	147	196	595	842	3
debe	154	183	176	196	595	842	3
ser	183	183	197	196	595	842	3
masivo,	204	183	241	196	595	842	3
alcanzando	248	183	302	196	595	842	3
a	309	183	314	196	595	842	3
la	321	183	329	196	595	842	3
mayoría;	336	183	379	196	595	842	3
generosidad	385	183	443	196	595	842	3
−incluyendo	450	181	510	197	595	842	3
calidad−;	85	197	130	211	595	842	3
y	138	197	144	211	595	842	3
equidad	152	197	190	211	595	842	3
–es	198	197	214	211	595	842	3
decir	222	197	246	211	595	842	3
condiciones	254	197	311	211	595	842	3
iguales	319	197	353	211	595	842	3
entre	361	197	385	211	595	842	3
distintos	393	197	433	211	595	842	3
grupos	441	197	474	211	595	842	3
de	482	197	493	211	595	842	3
la	501	197	510	211	595	842	3
población−.	85	212	142	225	595	842	3
Las	146	212	163	225	595	842	3
políticas	167	212	208	225	595	842	3
sociales	212	212	249	225	595	842	3
universales	253	212	307	225	595	842	3
son	311	212	328	225	595	842	3
aquellas	332	212	371	225	595	842	3
cuyos	375	212	403	225	595	842	3
resultados	407	212	455	225	595	842	3
alcanzan	459	212	501	225	595	842	3
a	505	212	510	225	595	842	3
toda	85	226	106	239	595	842	3
la	115	226	123	239	595	842	3
población	132	226	180	239	595	842	3
con	189	226	206	239	595	842	3
similares	215	226	258	239	595	842	3
beneficios	267	226	317	239	595	842	3
y	326	226	332	239	595	842	3
suficiente	341	226	387	239	595	842	3
calidad	396	226	431	239	595	842	3
mediante	440	226	484	239	595	842	3
una	493	226	510	239	595	842	3
combinación	85	240	147	253	595	842	3
de	152	240	164	253	595	842	3
instrumentos	169	240	231	253	595	842	3
masivos	236	240	275	253	595	842	3
y	280	240	286	253	595	842	3
de	292	240	303	253	595	842	3
discriminación	308	240	379	253	595	842	3
positiva,	385	240	426	253	595	842	3
haciendo	431	240	474	253	595	842	3
por	479	240	495	253	595	842	3
lo	500	240	510	253	595	842	3
tanto	85	254	109	267	595	842	3
innecesario,	112	254	170	267	595	842	3
sólo	173	254	193	267	595	842	3
opcional,	196	254	240	267	595	842	3
el	243	254	252	267	595	842	3
que	255	254	272	267	595	842	3
la	275	254	284	267	595	842	3
población	287	254	334	267	595	842	3
recurra	337	254	371	267	595	842	3
al	374	254	383	267	595	842	3
mercado.	386	254	430	267	595	842	3
La	121	267	134	281	595	842	3
pregunta	142	267	184	281	595	842	3
es:	192	267	205	281	595	842	3
¿cómo	214	267	246	281	595	842	3
llegan	254	267	283	281	595	842	3
los	291	267	305	281	595	842	3
países	313	267	343	281	595	842	3
a	351	267	356	281	595	842	3
este	365	267	383	281	595	842	3
punto?	391	267	424	281	595	842	3
¿Cómo	432	267	467	281	595	842	3
pueden	475	267	510	281	595	842	3
gradualmente	85	281	150	294	595	842	3
pasar	155	281	180	294	595	842	3
de	184	281	196	294	595	842	3
una	200	281	217	294	595	842	3
situación	222	281	265	294	595	842	3
de	269	281	281	294	595	842	3
débil	285	281	309	294	595	842	3
garantía	313	281	352	294	595	842	3
de	356	281	368	294	595	842	3
derechos	372	281	415	294	595	842	3
a	419	281	424	294	595	842	3
la	429	281	437	294	595	842	3
mayoría	442	281	481	294	595	842	3
de	485	281	496	294	595	842	3
la	501	281	509	294	595	842	3
población,	85	295	135	308	595	842	3
a	139	295	145	308	595	842	3
otra	149	295	167	308	595	842	3
en	171	295	183	308	595	842	3
la	187	295	195	308	595	842	3
que	199	295	216	308	595	842	3
predomina	220	295	272	308	595	842	3
el	276	295	284	308	595	842	3
universalismo	288	295	355	308	595	842	3
tal	359	295	371	308	595	842	3
y	375	295	381	308	595	842	3
como	385	295	412	308	595	842	3
lo	416	295	425	308	595	842	3
hemos	429	295	460	308	595	842	3
definido?	464	295	510	308	595	842	3
Este	85	309	106	322	595	842	3
artículo	111	309	147	322	595	842	3
explora	152	309	188	322	595	842	3
respuestas	193	309	242	322	595	842	3
a	247	309	252	322	595	842	3
estas	257	309	280	322	595	842	3
preguntas	285	309	331	322	595	842	3
a	336	309	341	322	595	842	3
partir	346	309	372	322	595	842	3
de	377	309	388	322	595	842	3
la	393	309	402	322	595	842	3
experiencia	406	309	462	322	595	842	3
de	466	309	478	322	595	842	3
Costa	482	309	510	322	595	842	3
Rica.	85	323	110	336	595	842	3
Como	114	323	143	336	595	842	3
hemos	148	323	179	336	595	842	3
argumentado	183	323	246	336	595	842	3
en	250	323	261	336	595	842	3
otras	265	323	289	336	595	842	3
ocasiones,	293	323	342	336	595	842	3
Costa	347	323	374	336	595	842	3
Rica	378	323	400	336	595	842	3
es	404	323	414	336	595	842	3
el	418	323	427	336	595	842	3
país	431	323	450	336	595	842	3
que	455	323	472	336	595	842	3
más	476	323	495	336	595	842	3
se	499	323	509	336	595	842	3
acercó	85	336	116	350	595	842	3
a	121	336	126	350	595	842	3
un	130	336	142	350	595	842	3
escenario	146	336	192	350	595	842	3
universalista,	196	336	259	350	595	842	3
no	264	336	276	350	595	842	3
solo	280	336	300	350	595	842	3
en	304	336	315	350	595	842	3
América	320	336	361	350	595	842	3
Latina	365	336	395	350	595	842	3
sino	400	336	420	350	595	842	3
en	424	336	435	350	595	842	3
el	439	336	448	350	595	842	3
conjunto	452	336	494	350	595	842	3
de	498	336	510	350	595	842	3
países	85	350	114	363	595	842	3
periféricos	117	350	169	363	595	842	3
(Martínez	172	350	219	363	595	842	3
Franzoni	222	350	265	363	595	842	3
y	268	350	274	363	595	842	3
Sánchez-Ancochea	277	350	369	363	595	842	3
2013).	372	350	403	363	595	842	3
Entre	406	350	432	363	595	842	3
1940	435	350	459	363	595	842	3
y	462	350	468	363	595	842	3
1980,	471	350	498	363	595	842	3
el	501	350	510	363	595	842	3
país	85	364	104	377	595	842	3
se	108	364	118	377	595	842	3
convirtió	122	364	165	377	595	842	3
en	168	364	180	377	595	842	3
“el	183	364	197	377	595	842	3
caso	201	364	223	377	595	842	3
más	226	364	246	377	595	842	3
cercano	249	364	288	377	595	842	3
de	291	364	303	377	595	842	3
Estado	306	364	340	377	595	842	3
social	343	364	372	377	595	842	3
universalista	376	364	437	377	595	842	3
e	441	364	446	377	595	842	3
igualitarista	450	364	509	377	595	842	3
e	85	378	91	391	595	842	3
incluso	95	378	129	391	595	842	3
más,	134	378	156	391	595	842	3
de	160	378	171	391	595	842	3
Estado	176	378	209	391	595	842	3
de	213	378	224	391	595	842	3
bienestar	229	378	273	391	595	842	3
socialdemócrata	277	378	357	391	595	842	3
embrionario”	361	378	427	391	595	842	3
(Filgueira	431	378	479	391	595	842	3
2005:	483	378	510	391	595	842	3
21).	85	392	104	405	595	842	3
Los	121	405	139	419	595	842	3
resultados	144	405	193	419	595	842	3
fueron,	198	405	233	419	595	842	3
y	238	405	244	419	595	842	3
en	249	405	261	419	595	842	3
buena	266	405	295	419	595	842	3
medida	300	405	335	419	595	842	3
siguen	340	405	372	419	595	842	3
siendo,	377	405	411	419	595	842	3
extraordinarios.	417	405	492	419	595	842	3
La	497	405	510	419	595	842	3
cobertura	85	419	130	432	595	842	3
de	134	419	145	432	595	842	3
la	148	419	157	432	595	842	3
seguridad	160	419	206	432	595	842	3
social	209	419	237	432	595	842	3
entre	241	419	264	432	595	842	3
la	268	419	276	432	595	842	3
población	279	419	326	432	595	842	3
urbana	330	419	362	432	595	842	3
se	365	419	375	432	595	842	3
incrementó	379	419	432	432	595	842	3
de	436	419	447	432	595	842	3
solo	450	419	470	432	595	842	3
el	473	419	482	432	595	842	3
8	485	419	491	432	595	842	3
por	494	419	510	432	595	842	3
cierto	85	433	112	446	595	842	3
en	117	433	129	446	595	842	3
1940,	133	433	160	446	595	842	3
al	165	433	174	446	595	842	3
70	179	433	191	446	595	842	3
por	196	433	212	446	595	842	3
ciento	216	433	246	446	595	842	3
en	251	433	262	446	595	842	3
1980	267	433	291	446	595	842	3
(Román	296	433	334	446	595	842	3
2008).	339	433	370	446	595	842	3
De	376	433	390	446	595	842	3
acuerdo	394	433	432	446	595	842	3
a	437	433	442	446	595	842	3
Sandbrook	447	433	499	446	595	842	3
y	504	433	510	446	595	842	3
colaboradores,	85	447	155	460	595	842	3
quienes	159	447	196	460	595	842	3
estudiaron	200	447	250	460	595	842	3
los	254	447	268	460	595	842	3
pocos	272	447	300	460	595	842	3
casos	303	447	329	460	595	842	3
que	333	447	351	460	595	842	3
existen	355	447	388	460	595	842	3
de	392	447	404	460	595	842	3
social-democracia	408	447	495	460	595	842	3
en	499	447	510	460	595	842	3
la	85	461	94	474	595	842	3
periferia,	101	461	145	474	595	842	3
a	153	461	158	474	595	842	3
comienzos	166	461	217	474	595	842	3
de	225	461	236	474	595	842	3
los	244	461	258	474	595	842	3
años	265	461	287	474	595	842	3
80	295	461	307	474	595	842	3
la	314	461	323	474	595	842	3
mayoría	331	461	370	474	595	842	3
de	378	461	389	474	595	842	3
la	397	461	405	474	595	842	3
población	413	461	460	474	595	842	3
en	468	461	479	474	595	842	3
edad	487	461	509	474	595	842	3
económicamente	85	474	166	488	595	842	3
activa	170	474	198	488	595	842	3
tenía	202	474	225	488	595	842	3
acceso	228	474	260	488	595	842	3
a	264	474	269	488	595	842	3
trabajos	272	474	310	488	595	842	3
bien	314	474	334	488	595	842	3
remunerados	338	474	400	488	595	842	3
y	403	474	409	488	595	842	3
a	412	474	418	488	595	842	3
servicios	421	474	463	488	595	842	3
de	467	474	478	488	595	842	3
salud,	482	474	510	488	595	842	3
educación	85	488	134	501	595	842	3
y	141	488	147	501	595	842	3
pensiones	154	488	201	501	595	842	3
de	208	488	220	501	595	842	3
calidad.	227	488	264	501	595	842	3
Como	271	488	300	501	595	842	3
correlato,	308	488	353	501	595	842	3
los	360	488	374	501	595	842	3
indicadores	381	488	437	501	595	842	3
de	444	488	455	501	595	842	3
desarrollo	462	488	510	501	595	842	3
humano	85	502	124	515	595	842	3
como	129	502	155	515	595	842	3
mortalidad	160	502	212	515	595	842	3
infantil	217	502	252	515	595	842	3
y	257	502	263	515	595	842	3
esperanza	268	502	315	515	595	842	3
de	320	502	331	515	595	842	3
vida	336	502	357	515	595	842	3
se	362	502	372	515	595	842	3
ubicaron	377	502	419	515	595	842	3
también	424	502	462	515	595	842	3
entre	467	502	491	515	595	842	3
los	496	502	510	515	595	842	3
mejores	85	516	123	529	595	842	3
de	126	516	137	529	595	842	3
los	140	516	154	529	595	842	3
países	157	516	187	529	595	842	3
en	190	516	201	529	595	842	3
desarrollo	204	516	252	529	595	842	3
(Sandbrook	255	516	311	529	595	842	3
et	314	516	323	529	595	842	3
al	326	516	334	529	595	842	3
2007).	337	516	368	529	595	842	3
Más	121	530	142	543	595	842	3
interesante	146	530	198	543	595	842	3
a	202	530	207	543	595	842	3
los	211	530	225	543	595	842	3
efectos	229	530	263	543	595	842	3
del	267	530	282	543	595	842	3
debate	286	530	317	543	595	842	3
sobre	321	530	347	543	595	842	3
cómo	351	530	378	543	595	842	3
construir	382	530	425	543	595	842	3
universalismo	429	530	496	543	595	842	3
es	500	530	510	543	595	842	3
que	85	543	103	557	595	842	3
en	109	543	121	557	595	842	3
Costa	127	543	155	557	595	842	3
Rica	161	543	183	557	595	842	3
esto	190	543	209	557	595	842	3
se	216	543	226	557	595	842	3
hizo	233	543	254	557	595	842	3
a	260	543	266	557	595	842	3
partir	273	543	298	557	595	842	3
de	305	543	317	557	595	842	3
un	323	543	335	557	595	842	3
sistema	342	543	378	557	595	842	3
Bismarckiano	385	543	451	557	595	842	3
basado	458	543	492	557	595	842	3
en	498	543	510	557	595	842	3
contribuciones	85	557	156	570	595	842	3
a	161	557	166	570	595	842	3
la	171	557	179	570	595	842	3
nómina	184	557	220	570	595	842	3
laboral	225	557	259	570	595	842	3
y	263	557	269	570	595	842	3
a	274	557	280	570	595	842	3
derechos	285	557	327	570	595	842	3
inicialmente	332	557	391	570	595	842	3
asegurados	396	557	450	570	595	842	3
únicamente	454	557	510	570	595	842	3
para	85	571	106	584	595	842	3
los	111	571	125	584	595	842	3
trabajadores	130	571	188	584	595	842	3
asalariados	193	571	247	584	595	842	3
que	252	571	269	584	595	842	3
sólo	274	571	294	584	595	842	3
más	299	571	318	584	595	842	3
tarde	323	571	347	584	595	842	3
fueron	352	571	383	584	595	842	3
ampliados	388	571	438	584	595	842	3
al	443	571	451	584	595	842	3
resto	456	571	480	584	595	842	3
de	485	571	496	584	595	842	3
la	501	571	510	584	595	842	3
población.	85	585	135	598	595	842	3
Dado	143	585	169	598	595	842	3
que	177	585	194	598	595	842	3
buena	202	585	230	598	595	842	3
parte	238	585	262	598	595	842	3
de	270	585	281	598	595	842	3
la	289	585	298	598	595	842	3
política	305	585	341	598	595	842	3
social	349	585	377	598	595	842	3
latinoamericana	385	585	461	598	595	842	3
continúa	469	585	510	598	595	842	3
organizándose	85	599	154	612	595	842	3
en	159	599	170	612	595	842	3
torno	175	599	200	612	595	842	3
a	205	599	210	612	595	842	3
la	214	599	223	612	595	842	3
seguridad	227	599	274	612	595	842	3
social,	279	599	309	612	595	842	3
la	314	599	323	612	595	842	3
experiencia	327	599	382	612	595	842	3
de	387	599	398	612	595	842	3
Costa	403	599	430	612	595	842	3
Rica	435	599	457	612	595	842	3
puede	461	599	490	612	595	842	3
dar	494	599	509	612	595	842	3
luces	85	612	110	626	595	842	3
acerca	113	612	144	626	595	842	3
de	148	612	159	626	595	842	3
cómo	163	612	189	626	595	842	3
transitar	193	612	232	626	595	842	3
de	236	612	247	626	595	842	3
esquemas	251	612	297	626	595	842	3
contributivos	301	612	364	626	595	842	3
que	368	612	385	626	595	842	3
fomentan	389	612	434	626	595	842	3
la	438	612	446	626	595	842	3
desigualdad,	450	612	510	626	595	842	3
a	85	626	91	639	595	842	3
esquemas	95	626	141	639	595	842	3
contributivos	145	626	208	639	595	842	3
que	213	626	230	639	595	842	3
la	234	626	242	639	595	842	3
desalienten.	247	626	303	639	595	842	3
Más	308	626	328	639	595	842	3
concretamente,	332	626	405	639	595	842	3
el	409	626	418	639	595	842	3
caso	422	626	443	639	595	842	3
costarricense	447	626	510	639	595	842	3
ofrece	85	640	115	653	595	842	3
lecciones	119	640	163	653	595	842	3
importantes	167	640	224	653	595	842	3
tanto	227	640	251	653	595	842	3
a	255	640	260	653	595	842	3
aquellos	264	640	304	653	595	842	3
países	308	640	337	653	595	842	3
que	341	640	358	653	595	842	3
tienen	362	640	391	653	595	842	3
sistemas	395	640	435	653	595	842	3
históricamente	439	640	510	653	595	842	3
excluyentes	85	654	142	667	595	842	3
(Filgueira	146	654	193	667	595	842	3
1998)	198	654	226	667	595	842	3
e	230	654	235	667	595	842	3
informales	240	654	291	667	595	842	3
(Martínez	295	654	342	667	595	842	3
Franzoni	347	654	389	667	595	842	3
2008)	394	654	422	667	595	842	3
3	422	654	426	661	595	842	3
como	430	654	456	667	595	842	3
a	461	654	466	667	595	842	3
aquellos	470	654	510	667	595	842	3
que	85	668	103	681	595	842	3
están	108	668	132	681	595	842	3
tratando	137	668	176	681	595	842	3
de	182	668	193	681	595	842	3
recrear	198	668	231	681	595	842	3
sistemas	236	668	277	681	595	842	3
universales	282	668	336	681	595	842	3
a	341	668	346	681	595	842	3
partir	351	668	377	681	595	842	3
del	382	668	397	681	595	842	3
telón	402	668	426	681	595	842	3
de	431	668	442	681	595	842	3
fondo	447	668	475	681	595	842	3
de	480	668	492	681	595	842	3
las	497	668	510	681	595	842	3
reformas	85	681	128	695	595	842	3
de	131	681	142	695	595	842	3
mercado	145	681	186	695	595	842	3
(Pribble	189	681	228	695	595	842	3
2013).	231	681	262	695	595	842	3
3	85	714	88	720	595	842	3
Los	91	714	106	725	595	842	3
regímenes	109	714	150	725	595	842	3
informales	153	714	195	725	595	842	3
de	198	714	208	725	595	842	3
bienestar	210	714	246	725	595	842	3
son	249	714	263	725	595	842	3
aquellos	266	714	299	725	595	842	3
en	302	714	312	725	595	842	3
los	315	714	326	725	595	842	3
que	329	714	343	725	595	842	3
el	346	714	353	725	595	842	3
manejo	356	714	386	725	595	842	3
de	389	714	398	725	595	842	3
riesgos	401	714	429	725	595	842	3
de	432	714	441	725	595	842	3
la	444	714	451	725	595	842	3
mayoría	454	714	487	725	595	842	3
de	490	714	499	725	595	842	3
la	502	714	509	725	595	842	3
población	85	725	125	736	595	842	3
gira	128	725	143	736	595	842	3
solo	146	725	163	736	595	842	3
en	166	725	175	736	595	842	3
torno	178	725	199	736	595	842	3
a	202	725	207	736	595	842	3
las	210	725	221	736	595	842	3
familias,	224	725	259	736	595	842	3
tanto	262	725	282	736	595	842	3
en	285	725	294	736	595	842	3
materia	297	725	327	736	595	842	3
de	330	725	340	736	595	842	3
estrategias	343	725	385	736	595	842	3
de	388	725	397	736	595	842	3
protección	400	725	442	736	595	842	3
social,	446	725	471	736	595	842	3
como	474	725	497	736	595	842	3
de	500	725	509	736	595	842	3
estrategias	85	737	127	748	595	842	3
de	131	737	140	748	595	842	3
generación	144	737	188	748	595	842	3
de	191	737	201	748	595	842	3
ingresos	204	737	237	748	595	842	3
en	241	737	250	748	595	842	3
gran	254	737	272	748	595	842	3
medida	275	737	305	748	595	842	3
trasnacionales.	308	737	367	748	595	842	3
En	371	737	382	748	595	842	3
estos	386	737	406	748	595	842	3
regímenes	409	737	450	748	595	842	3
las	454	737	465	748	595	842	3
lógicas	468	737	496	748	595	842	3
de	500	737	510	748	595	842	3
asignación	85	748	128	759	595	842	3
de	131	748	140	759	595	842	3
recursos,	143	748	178	759	595	842	3
mercantil,	181	748	221	759	595	842	3
colectiva	224	748	260	759	595	842	3
y	263	748	268	759	595	842	3
familiar,	270	748	304	759	595	842	3
se	307	748	315	759	595	842	3
desdibujan	318	748	361	759	595	842	3
entre	364	748	384	759	595	842	3
sí	386	748	393	759	595	842	3
bajo	396	748	413	759	595	842	3
la	416	748	423	759	595	842	3
preeminencia	425	748	479	759	595	842	3
de	482	748	491	759	595	842	3
esta	494	748	509	759	595	842	3
última.	85	760	113	771	595	842	3
3	504	773	510	786	595	842	3
En	121	71	134	85	595	842	4
este	140	71	158	85	595	842	4
artículo	164	71	200	85	595	842	4
damos	206	71	237	85	595	842	4
cuenta	242	71	273	85	595	842	4
los	295	71	309	85	595	842	4
rasgos	314	71	345	85	595	842	4
de	350	71	362	85	595	842	4
la	367	71	375	85	595	842	4
arquitectura	381	71	438	85	595	842	4
de	443	71	455	85	595	842	4
la	460	71	468	85	595	842	4
política	474	71	510	85	595	842	4
social	85	85	113	98	595	842	4
costarricense	118	85	180	98	595	842	4
que	185	85	202	98	595	842	4
hicieron	207	85	246	98	595	842	4
posible	250	85	285	98	595	842	4
transformar	289	85	345	98	595	842	4
un	350	85	362	98	595	842	4
sistema	366	85	402	98	595	842	4
contributivo	407	85	465	98	595	842	4
de	470	85	481	98	595	842	4
corte	486	85	510	98	595	842	4
bismarckiano	85	100	150	113	595	842	4
en	158	100	169	113	595	842	4
el	176	100	185	113	595	842	4
núcleo	192	100	224	113	595	842	4
duro	231	100	253	113	595	842	4
de	260	100	271	113	595	842	4
la	279	100	287	113	595	842	4
política	294	100	330	113	595	842	4
universal	337	100	381	113	595	842	4
−seguro	389	98	428	114	595	842	4
de	435	100	446	113	595	842	4
salud	453	100	479	113	595	842	4
y	486	100	492	113	595	842	4
de	499	100	510	113	595	842	4
pensiones−,	85	115	142	128	595	842	4
y	151	115	157	128	595	842	4
explicamos	167	115	221	128	595	842	4
por	231	115	247	128	595	842	4
qué	256	115	274	128	595	842	4
durante	283	115	319	128	595	842	4
las	328	115	342	128	595	842	4
dos	351	115	368	128	595	842	4
últimas	377	115	412	128	595	842	4
décadas	422	115	460	128	595	842	4
ha	469	115	480	128	595	842	4
sido	490	115	510	128	595	842	4
crecientemente	85	128	158	142	595	842	4
difícil	165	128	194	142	595	842	4
mantener	202	128	246	142	595	842	4
los	254	128	268	142	595	842	4
éxitos	276	128	304	142	595	842	4
iniciales.	312	128	355	142	595	842	4
4	355	128	359	136	595	842	4
Concluimos	366	128	424	142	595	842	4
el	432	128	441	142	595	842	4
artículo	449	128	485	142	595	842	4
con	493	128	510	142	595	842	4
implicaciones	85	142	152	155	595	842	4
para	155	142	175	155	595	842	4
el	178	142	187	155	595	842	4
presente	190	142	230	155	595	842	4
de	233	142	244	155	595	842	4
América	247	142	289	155	595	842	4
Latina.	292	142	325	155	595	842	4
1.	85	184	94	197	595	842	4
Rasgos	97	184	133	197	595	842	4
fundamentales	136	184	211	197	595	842	4
de	214	184	226	197	595	842	4
la	229	184	239	197	595	842	4
construcción	242	184	307	197	595	842	4
del	310	184	325	197	595	842	4
universalismo	328	184	400	197	595	842	4
entre	403	184	429	197	595	842	4
1940	432	184	456	197	595	842	4
y	459	184	465	197	595	842	4
1980	468	184	492	197	595	842	4
La	85	211	98	224	595	842	4
creación	101	211	142	224	595	842	4
de	145	211	156	224	595	842	4
la	159	211	168	224	595	842	4
seguridad	171	211	218	224	595	842	4
social	221	211	249	224	595	842	4
a	252	211	258	224	595	842	4
comienzos	261	211	312	224	595	842	4
de	316	211	327	224	595	842	4
la	330	211	339	224	595	842	4
década	342	211	375	224	595	842	4
de	379	211	390	224	595	842	4
1940	393	211	417	224	595	842	4
no	420	211	432	224	595	842	4
tuvo	435	211	457	224	595	842	4
por	460	211	476	224	595	842	4
objeto	479	211	509	224	595	842	4
crear	85	225	109	238	595	842	4
universalismo	114	225	181	238	595	842	4
pero,	186	225	210	238	595	842	4
aun	215	225	232	238	595	842	4
así,	236	225	253	238	595	842	4
puso	257	225	280	238	595	842	4
sus	285	225	300	238	595	842	4
bases	304	225	330	238	595	842	4
a	335	225	340	238	595	842	4
partir	345	225	371	238	595	842	4
de	375	225	387	238	595	842	4
un	391	225	403	238	595	842	4
diseño	408	225	439	238	595	842	4
basado	444	225	477	238	595	842	4
en	482	225	493	238	595	842	4
un	498	225	510	238	595	842	4
sistema	85	239	121	252	595	842	4
unificado.	130	239	178	252	595	842	4
A	187	239	196	252	595	842	4
continuación	204	239	266	252	595	842	4
abordamos	275	239	327	252	595	842	4
tres	336	239	353	252	595	842	4
rasgos	362	239	393	252	595	842	4
interrelacionados	402	239	484	252	595	842	4
que	493	239	510	252	595	842	4
consideramos	85	253	151	266	595	842	4
fundamentales	156	253	226	266	595	842	4
de	230	253	242	266	595	842	4
dicho	246	253	273	266	595	842	4
diseño:	278	253	312	266	595	842	4
su	317	253	328	266	595	842	4
carácter	332	253	370	266	595	842	4
unificado	375	253	420	266	595	842	4
y	425	253	431	266	595	842	4
desde	435	253	463	266	595	842	4
abajo;	467	253	497	266	595	842	4
la	501	253	510	266	595	842	4
complementariedad	85	266	180	280	595	842	4
entre	186	266	210	280	595	842	4
seguridad	216	266	262	280	595	842	4
social	268	266	296	280	595	842	4
y	302	266	308	280	595	842	4
asistencia	314	266	361	280	595	842	4
social	367	266	394	280	595	842	4
y	400	266	406	280	595	842	4
la	412	266	421	280	595	842	4
existencia	427	266	475	280	595	842	4
de	481	266	492	280	595	842	4
un	498	266	510	280	595	842	4
modelo	85	280	121	293	595	842	4
económico	126	280	178	293	595	842	4
que	183	280	201	293	595	842	4
apoyó	205	280	235	293	595	842	4
la	240	280	248	293	595	842	4
expansión	253	280	302	293	595	842	4
de	306	280	318	293	595	842	4
la	323	280	331	293	595	842	4
política	336	280	372	293	595	842	4
social	377	280	405	293	595	842	4
a	409	280	415	293	595	842	4
través	420	280	448	293	595	842	4
de	453	280	464	293	595	842	4
distintos	469	280	510	293	595	842	4
canales.	85	294	123	307	595	842	4
Estos	130	294	156	307	595	842	4
tres	163	294	181	307	595	842	4
aspectos	188	294	228	307	595	842	4
son,	235	294	255	307	595	842	4
en	262	294	273	307	595	842	4
buena	280	294	309	307	595	842	4
medida,	316	294	354	307	595	842	4
análogas	361	294	403	307	595	842	4
a	410	294	416	307	595	842	4
las	423	294	436	307	595	842	4
piezas	443	294	473	307	595	842	4
de	480	294	491	307	595	842	4
un	498	294	510	307	595	842	4
rompecabezas:	85	308	156	321	595	842	4
sin	164	308	178	321	595	842	4
los	185	308	199	321	595	842	4
otros	206	308	230	321	595	842	4
dos,	238	308	257	321	595	842	4
cada	265	308	287	321	595	842	4
uno	294	308	312	321	595	842	4
hubiera	319	308	355	321	595	842	4
conllevado	363	308	415	321	595	842	4
resultados	423	308	471	321	595	842	4
menos	479	308	510	321	595	842	4
positivos	85	322	128	335	595	842	4
para	131	322	152	335	595	842	4
el	155	322	164	335	595	842	4
universalismo	167	322	234	335	595	842	4
que	237	322	254	335	595	842	4
los	257	322	271	335	595	842	4
alcanzados.	274	322	330	335	595	842	4
1.1.	85	349	103	362	595	842	4
Un	107	349	122	362	595	842	4
régimen	125	349	165	362	595	842	4
de	169	349	180	362	595	842	4
política	184	349	220	362	595	842	4
social	224	349	253	362	595	842	4
unificado	257	349	302	362	595	842	4
y	306	349	311	362	595	842	4
construido	315	349	366	362	595	842	4
desde	370	349	397	362	595	842	4
abajo	401	349	429	362	595	842	4
hacia	433	349	459	362	595	842	4
arriba	463	349	494	362	595	842	4
en	497	349	509	362	595	842	4
términos	114	363	156	376	595	842	4
de	159	363	170	376	595	842	4
la	173	363	183	376	595	842	4
estructura	186	363	235	376	595	842	4
social	238	363	266	376	595	842	4
El	85	398	96	411	595	842	4
sistema	100	398	136	411	595	842	4
de	140	398	151	411	595	842	4
seguridad	155	398	202	411	595	842	4
social	206	398	234	411	595	842	4
costarricense	238	398	300	411	595	842	4
aprobado	304	398	349	411	595	842	4
por	353	398	369	411	595	842	4
la	373	398	382	411	595	842	4
ley	386	398	400	411	595	842	4
no	404	398	416	411	595	842	4
17	420	398	432	411	595	842	4
de	436	398	447	411	595	842	4
constitución	451	398	510	411	595	842	4
de	85	411	97	425	595	842	4
la	100	411	109	425	595	842	4
Caja	112	411	134	425	595	842	4
Costarricense	138	411	203	425	595	842	4
del	206	411	221	425	595	842	4
Seguro	224	411	258	425	595	842	4
Social	262	411	292	425	595	842	4
(CCSS)	295	411	333	425	595	842	4
durante	336	411	372	425	595	842	4
el	376	411	384	425	595	842	4
gobierno	388	411	430	425	595	842	4
social-Cristiano	434	411	510	425	595	842	4
de	85	425	97	438	595	842	4
Rafael	103	425	135	438	595	842	4
Ángel	142	425	171	438	595	842	4
Calderón	178	425	222	438	595	842	4
Guardia	229	425	267	438	595	842	4
contó	274	425	301	438	595	842	4
con	308	425	325	438	595	842	4
dos	332	425	349	438	595	842	4
características	356	425	424	438	595	842	4
que	431	425	448	438	595	842	4
le	455	425	464	438	595	842	4
hicieron	471	425	510	438	595	842	4
diferente	85	439	128	452	595	842	4
del	133	439	148	452	595	842	4
de	154	439	165	452	595	842	4
muchos	171	439	208	452	595	842	4
otros	213	439	237	452	595	842	4
países	243	439	272	452	595	842	4
latinoamericanos.	278	439	363	452	595	842	4
Primero,	368	439	410	452	595	842	4
la	416	439	424	452	595	842	4
seguridad	430	439	476	452	595	842	4
social	482	439	510	452	595	842	4
incluyó	85	453	121	466	595	842	4
inicialmente	125	453	184	466	595	842	4
a	187	453	193	466	595	842	4
los	196	453	210	466	595	842	4
trabajadores	213	453	272	466	595	842	4
asalariados	276	453	329	466	595	842	4
de	332	453	344	466	595	842	4
menores	347	453	387	466	595	842	4
ingresos.	391	453	434	466	595	842	4
Concretamente	437	453	510	466	595	842	4
se	85	467	95	480	595	842	4
le	100	467	109	480	595	842	4
dio	114	467	129	480	595	842	4
prioridad	135	467	179	480	595	842	4
a	184	467	189	480	595	842	4
quienes	194	467	231	480	595	842	4
contaban	236	467	279	480	595	842	4
con	285	467	302	480	595	842	4
salarios	307	467	344	480	595	842	4
por	349	467	365	480	595	842	4
debajo	370	467	402	480	595	842	4
de	407	467	419	480	595	842	4
un	424	467	436	480	595	842	4
nivel	441	467	465	480	595	842	4
bastante	470	467	509	480	595	842	4
modesto	85	481	126	494	595	842	4
−equivalente	131	480	193	495	595	842	4
a	198	481	204	494	595	842	4
50	209	481	221	494	595	842	4
dólares	226	481	261	494	595	842	4
de	266	481	278	494	595	842	4
hoy−	283	481	308	494	595	842	4
lo	313	481	322	494	595	842	4
que	328	481	345	494	595	842	4
se	350	481	360	494	595	842	4
logró	366	481	391	494	595	842	4
estableciendo	396	481	461	494	595	842	4
un	467	481	479	494	595	842	4
techo	484	481	510	494	595	842	4
salarial	85	495	120	508	595	842	4
de	123	495	134	508	595	842	4
cotización.	138	495	190	508	595	842	4
Segundo,	194	495	239	508	595	842	4
tanto	242	495	266	508	595	842	4
desde	269	495	297	508	595	842	4
adentro	300	495	336	508	595	842	4
como	339	495	366	508	595	842	4
desde	369	495	397	508	595	842	4
afuera,	400	495	433	508	595	842	4
creó	436	495	457	508	595	842	4
incentivos	460	495	510	508	595	842	4
para	85	509	106	522	595	842	4
ir	110	509	117	522	595	842	4
incluyendo	121	509	174	522	595	842	4
a	179	509	184	522	595	842	4
más	188	509	207	522	595	842	4
personas	211	509	253	522	595	842	4
a	258	509	263	522	595	842	4
lo	267	509	276	522	595	842	4
largo	280	509	305	522	595	842	4
del	309	509	324	522	595	842	4
tiempo.	328	509	364	522	595	842	4
Desde	368	509	398	522	595	842	4
adentro,	402	509	441	522	595	842	4
cada	445	509	467	522	595	842	4
vez	471	509	488	522	595	842	4
que	492	509	509	522	595	842	4
había	85	523	111	536	595	842	4
nuevas	119	523	152	536	595	842	4
necesidades	160	523	217	536	595	842	4
financieras	225	523	277	536	595	842	4
para	285	523	305	536	595	842	4
hacer	313	523	339	536	595	842	4
frente	347	523	374	536	595	842	4
a	382	523	387	536	595	842	4
las	395	523	408	536	595	842	4
también	416	523	454	536	595	842	4
crecientes	462	523	510	536	595	842	4
demandas	85	536	133	550	595	842	4
de	137	536	149	550	595	842	4
servicios,	152	536	198	550	595	842	4
los	202	536	216	550	595	842	4
trabajadores	220	536	279	550	595	842	4
ya	283	536	294	550	595	842	4
asegurados	298	536	351	550	595	842	4
tuvieron	355	536	395	550	595	842	4
incentivos	399	536	448	550	595	842	4
para	453	536	473	550	595	842	4
apoyar	477	536	510	550	595	842	4
la	85	550	94	563	595	842	4
expansión	98	550	147	563	595	842	4
hacia	151	550	176	563	595	842	4
grupos	181	550	213	563	595	842	4
de	218	550	229	563	595	842	4
ingresos	233	550	273	563	595	842	4
más	278	550	297	563	595	842	4
altos	301	550	324	563	595	842	4
que	328	550	346	563	595	842	4
le	350	550	359	563	595	842	4
aportarían	363	550	411	563	595	842	4
al	416	550	425	563	595	842	4
sistema	429	550	465	563	595	842	4
mayores	469	550	510	563	595	842	4
contribuciones	85	564	156	577	595	842	4
fiscales.	161	564	200	577	595	842	4
Esto	206	564	227	577	595	842	4
se	233	564	243	577	595	842	4
hizo	249	564	269	577	595	842	4
evidente	275	564	316	577	595	842	4
cuanto	321	564	353	577	595	842	4
en	359	564	370	577	595	842	4
1970	376	564	400	577	595	842	4
el	406	564	414	577	595	842	4
Gobierno	420	564	465	577	595	842	4
propuso	471	564	510	577	595	842	4
eliminar	85	578	125	591	595	842	4
el	128	578	137	591	595	842	4
techo	140	578	166	591	595	842	4
salarial	169	578	204	591	595	842	4
por	207	578	223	591	595	842	4
completo	226	578	270	591	595	842	4
y	274	578	280	591	595	842	4
con	283	578	300	591	595	842	4
ello	303	578	321	591	595	842	4
volver	324	578	355	591	595	842	4
obligatorio	358	578	410	591	595	842	4
el	414	578	422	591	595	842	4
aseguramiento	425	578	495	591	595	842	4
de	499	578	510	591	595	842	4
todos	85	592	111	605	595	842	4
los	115	592	129	605	595	842	4
asalariados,	133	592	190	605	595	842	4
independientemente	194	592	290	605	595	842	4
de	295	592	306	605	595	842	4
sus	310	592	325	605	595	842	4
ingresos.	330	592	372	605	595	842	4
Dicha	377	592	405	605	595	842	4
medida	409	592	445	605	595	842	4
contó	449	592	475	605	595	842	4
con	480	592	497	605	595	842	4
el	501	592	510	605	595	842	4
apoyo	85	605	114	619	595	842	4
de	119	605	130	619	595	842	4
prácticamente	134	605	202	619	595	842	4
todos	206	605	232	619	595	842	4
los	236	605	250	619	595	842	4
sindicatos,	254	605	305	619	595	842	4
desde	310	605	337	619	595	842	4
católicos	341	605	384	619	595	842	4
y	388	605	394	619	595	842	4
socialdemócratas	399	605	481	619	595	842	4
hasta	485	605	510	619	595	842	4
de	85	619	97	632	595	842	4
izquierda.	100	619	148	632	595	842	4
1	148	619	152	627	595	842	4
Esta	156	619	176	632	595	842	4
dinámica	180	619	224	632	595	842	4
relativamente	228	619	293	632	595	842	4
armónica	298	619	342	632	595	842	4
de	346	619	357	632	595	842	4
expansión	361	619	410	632	595	842	4
horizontal	414	619	463	632	595	842	4
contrasta	467	619	510	632	595	842	4
4	85	648	89	655	595	842	4
En	92	650	103	661	595	842	4
este	105	650	121	661	595	842	4
artículo	123	650	154	661	595	842	4
nos	157	650	170	661	595	842	4
concentramos	173	650	228	661	595	842	4
en	231	650	240	661	595	842	4
la	243	650	250	661	595	842	4
arquitectura	253	650	300	661	595	842	4
y	303	650	308	661	595	842	4
dejamos	310	650	344	661	595	842	4
a	346	650	351	661	595	842	4
un	353	650	363	661	595	842	4
lado	366	650	383	661	595	842	4
los	386	650	397	661	595	842	4
determinantes	400	650	456	661	595	842	4
políticos,	458	650	496	661	595	842	4
los	499	650	510	661	595	842	4
cuales	85	661	110	673	595	842	4
analizamos	115	661	160	673	595	842	4
en	164	661	174	673	595	842	4
otros	178	661	198	673	595	842	4
trabajos	203	661	234	673	595	842	4
recientes	239	661	274	673	595	842	4
(véase	279	661	304	673	595	842	4
Martínez	309	661	345	673	595	842	4
Franzoni	350	661	385	673	595	842	4
y	390	661	395	673	595	842	4
Sánchez-Ancochea	399	661	476	673	595	842	4
2012	480	661	500	673	595	842	4
y	505	661	510	673	595	842	4
2013).	85	673	111	684	595	842	4
1	85	690	88	697	595	842	4
La	91	691	101	702	595	842	4
discusión	104	691	142	702	595	842	4
de	145	691	154	702	595	842	4
eliminar	157	691	190	702	595	842	4
todos	193	691	214	702	595	842	4
techos	217	691	243	702	595	842	4
salariales	245	691	282	702	595	842	4
de	285	691	295	702	595	842	4
forma	297	691	321	702	595	842	4
definitiva	324	691	362	702	595	842	4
surgió	365	691	390	702	595	842	4
en	393	691	402	702	595	842	4
gran	405	691	423	702	595	842	4
parte	425	691	445	702	595	842	4
como	448	691	470	702	595	842	4
resultado	473	691	510	702	595	842	4
de	85	702	95	713	595	842	4
una	100	702	114	713	595	842	4
reforma	120	702	151	713	595	842	4
constitucional	157	702	213	713	595	842	4
previa	218	702	243	713	595	842	4
que	248	702	263	713	595	842	4
requería	268	702	301	713	595	842	4
la	306	702	314	713	595	842	4
universalización	319	702	384	713	595	842	4
de	390	702	399	713	595	842	4
la	404	702	412	713	595	842	4
seguridad	417	702	456	713	595	842	4
social.	461	702	487	713	595	842	4
Esta	492	702	509	713	595	842	4
enmienda	85	714	124	725	595	842	4
constitucional	127	714	183	725	595	842	4
de	186	714	195	725	595	842	4
1961	198	714	218	725	595	842	4
fue	221	714	234	725	595	842	4
a	237	714	242	725	595	842	4
su	245	714	254	725	595	842	4
vez	256	714	270	725	595	842	4
una	273	714	288	725	595	842	4
respuesta	291	714	328	725	595	842	4
a	331	714	335	725	595	842	4
las	338	714	349	725	595	842	4
necesidades	352	714	400	725	595	842	4
financieras	403	714	447	725	595	842	4
de	450	714	459	725	595	842	4
la	462	714	470	725	595	842	4
CCSS	473	714	497	725	595	842	4
en	500	714	509	725	595	842	4
un	85	725	95	736	595	842	4
momento	100	725	138	736	595	842	4
en	142	725	152	736	595	842	4
que	157	725	171	736	595	842	4
la	176	725	183	736	595	842	4
sostenibilidad	188	725	243	736	595	842	4
financiera	248	725	288	736	595	842	4
de	293	725	302	736	595	842	4
la	307	725	314	736	595	842	4
seguridad	319	725	357	736	595	842	4
social	362	725	385	736	595	842	4
estaba	390	725	415	736	595	842	4
en	420	725	429	736	595	842	4
juego	434	725	456	736	595	842	4
debido	461	725	488	736	595	842	4
a	493	725	498	736	595	842	4
la	502	725	509	736	595	842	4
combinación	85	737	137	748	595	842	4
entre	141	737	161	748	595	842	4
una	165	737	179	748	595	842	4
demanda	183	737	219	748	595	842	4
creciente	223	737	259	748	595	842	4
del	263	737	275	748	595	842	4
servicio	279	737	311	748	595	842	4
y	315	737	320	748	595	842	4
deuda	324	737	347	748	595	842	4
gubernamental	352	737	411	748	595	842	4
(Rosenberg	415	737	461	748	595	842	4
1983).	465	737	491	748	595	842	4
Los	495	737	509	748	595	842	4
burócratas	85	748	127	759	595	842	4
de	131	748	140	759	595	842	4
la	144	748	151	759	595	842	4
seguridad	155	748	194	759	595	842	4
social	197	748	221	759	595	842	4
demandaron	225	748	274	759	595	842	4
entonces	278	748	313	759	595	842	4
al	316	748	324	759	595	842	4
Congreso	327	748	366	759	595	842	4
un	370	748	380	759	595	842	4
aumento	383	748	418	759	595	842	4
gradual	422	748	451	759	595	842	4
en	455	748	465	759	595	842	4
los	469	748	480	759	595	842	4
techos	484	748	509	759	595	842	4
salariales	85	760	122	771	595	842	4
a	125	760	129	771	595	842	4
lo	132	760	140	771	595	842	4
que	143	760	157	771	595	842	4
el	160	760	167	771	595	842	4
Partido	170	760	198	771	595	842	4
Liberación	201	760	244	771	595	842	4
Nacional,	247	760	286	771	595	842	4
entonces	288	760	323	771	595	842	4
en	326	760	335	771	595	842	4
la	338	760	345	771	595	842	4
oposición,	348	760	389	771	595	842	4
respondió	392	760	431	771	595	842	4
con	434	760	449	771	595	842	4
la	451	760	459	771	595	842	4
demanda	461	760	497	771	595	842	4
de	500	760	509	771	595	842	4
4	504	773	510	786	595	842	4
con	85	71	103	85	595	842	5
lo	108	71	118	85	595	842	5
ocurrido	123	71	164	85	595	842	5
en	170	71	181	85	595	842	5
otros	187	71	211	85	595	842	5
países	217	71	246	85	595	842	5
de	251	71	263	85	595	842	5
América	269	71	310	85	595	842	5
Latina	316	71	346	85	595	842	5
en	352	71	363	85	595	842	5
los	369	71	383	85	595	842	5
que	389	71	406	85	595	842	5
los	412	71	426	85	595	842	5
grupos	432	71	464	85	595	842	5
de	470	71	481	85	595	842	5
altos	487	71	510	85	595	842	5
ingresos	85	86	125	99	595	842	5
−y	129	85	142	100	595	842	5
los	146	86	160	99	595	842	5
militares−,	164	86	216	99	595	842	5
fueron	220	86	251	99	595	842	5
incorporados	255	86	318	99	595	842	5
primero	322	86	360	99	595	842	5
y	364	86	370	99	595	842	5
desde	374	86	401	99	595	842	5
ese	405	86	421	99	595	842	5
lugar	425	86	449	99	595	842	5
presionaron	454	86	510	99	595	842	5
para	85	101	106	114	595	842	5
la	109	101	118	114	595	842	5
expansión	121	101	169	114	595	842	5
vertical	172	101	208	114	595	842	5
–más	211	101	237	114	595	842	5
beneficios	240	101	289	114	595	842	5
para	292	101	313	114	595	842	5
ellos	316	101	339	114	595	842	5
−en	342	99	360	115	595	842	5
vez	363	101	380	114	595	842	5
de	383	101	394	114	595	842	5
la	397	101	406	114	595	842	5
horizontal	409	101	458	114	595	842	5
–	461	101	467	114	595	842	5
es	470	101	480	114	595	842	5
decir,	483	101	510	114	595	842	5
más	85	116	104	129	595	842	5
personas	108	116	150	129	595	842	5
con	154	116	171	129	595	842	5
acceso	174	116	206	129	595	842	5
a	210	116	215	129	595	842	5
los	219	116	233	129	595	842	5
mismos	236	116	273	129	595	842	5
beneficios	277	116	326	129	595	842	5
−evitando	330	114	378	130	595	842	5
así	382	116	395	129	595	842	5
que	398	116	416	129	595	842	5
los	419	116	433	129	595	842	5
trabajadores	437	116	495	129	595	842	5
de	499	116	510	129	595	842	5
menores	85	130	126	143	595	842	5
ingresos	129	130	169	143	595	842	5
accedieran	172	130	223	143	595	842	5
a	226	130	231	143	595	842	5
los	234	130	248	143	595	842	5
mismos	251	130	289	143	595	842	5
servicios	292	130	334	143	595	842	5
(Filgueira	337	130	385	143	595	842	5
2007)−.	388	130	425	143	595	842	5
Desde	121	144	151	157	595	842	5
afuera	156	144	186	157	595	842	5
del	191	144	206	157	595	842	5
sistema,	211	144	249	157	595	842	5
la	255	144	263	157	595	842	5
existencia	268	144	316	157	595	842	5
de	321	144	333	157	595	842	5
servicios	337	144	380	157	595	842	5
de	385	144	396	157	595	842	5
calidad	401	144	436	157	595	842	5
creciente	441	144	484	157	595	842	5
creó	489	144	510	157	595	842	5
incentivos	85	158	134	171	595	842	5
para	141	158	161	171	595	842	5
sumarse	168	158	207	171	595	842	5
a	213	158	218	171	595	842	5
aquellos	225	158	265	171	595	842	5
trabajadores	271	158	329	171	595	842	5
y	336	158	342	171	595	842	5
sus	348	158	363	171	595	842	5
familiares	369	158	417	171	595	842	5
dependientes	424	158	486	171	595	842	5
que	493	158	510	171	595	842	5
inicialmente	85	172	144	185	595	842	5
no	149	172	161	185	595	842	5
estaban	165	172	201	185	595	842	5
incluidas.	205	172	251	185	595	842	5
A	255	172	264	185	595	842	5
medida	268	172	303	185	595	842	5
que	308	172	325	185	595	842	5
la	329	172	338	185	595	842	5
Caja	342	172	365	185	595	842	5
construyó	370	172	417	185	595	842	5
nuevos	421	172	455	185	595	842	5
hospitales,	459	172	510	185	595	842	5
sus	85	185	100	199	595	842	5
instalaciones	104	185	166	199	595	842	5
se	169	185	179	199	595	842	5
convirtieron	183	185	241	199	595	842	5
en	245	185	256	199	595	842	5
las	259	185	273	199	595	842	5
más	276	185	295	199	595	842	5
nuevas	299	185	332	199	595	842	5
y	335	185	341	199	595	842	5
mejor	345	185	373	199	595	842	5
equipadas	376	185	424	199	595	842	5
y	428	185	434	199	595	842	5
financiadas	437	185	491	199	595	842	5
del	495	185	510	199	595	842	5
país	85	199	104	212	595	842	5
y,	110	199	119	212	595	842	5
en	125	199	137	212	595	842	5
algunos	143	199	180	212	595	842	5
casos,	186	199	215	212	595	842	5
incluso	221	199	255	212	595	842	5
de	261	199	273	212	595	842	5
toda	279	199	299	212	595	842	5
Centroamérica.	305	199	379	212	595	842	5
Esto	385	199	406	212	595	842	5
contrastaba	412	199	466	212	595	842	5
con	473	199	490	212	595	842	5
los	496	199	510	212	595	842	5
problemas	85	213	135	226	595	842	5
crecientes	138	213	186	226	595	842	5
de	189	213	200	226	595	842	5
los	203	213	217	226	595	842	5
hospitales	220	213	268	226	595	842	5
que	271	213	289	226	595	842	5
estaban	292	213	328	226	595	842	5
fuera	331	213	355	226	595	842	5
del	358	213	373	226	595	842	5
sistema	376	213	412	226	595	842	5
de	415	213	426	226	595	842	5
seguridad	429	213	476	226	595	842	5
social:	479	213	510	226	595	842	5
de	85	227	97	240	595	842	5
acuerdo	100	227	138	240	595	842	5
con	141	227	158	240	595	842	5
el	162	227	170	240	595	842	5
Ministro	174	227	215	240	595	842	5
de	218	227	230	240	595	842	5
Salud	233	227	260	240	595	842	5
entre	264	227	288	240	595	842	5
1970	291	227	315	240	595	842	5
y	318	227	324	240	595	842	5
1974,	328	227	355	240	595	842	5
José	358	227	379	240	595	842	5
Luis	382	227	403	240	595	842	5
Orlich,	407	227	440	240	595	842	5
“por	444	227	466	240	595	842	5
un	469	227	481	240	595	842	5
lado,	485	227	509	240	595	842	5
la	85	241	94	254	595	842	5
Caja	99	241	122	254	595	842	5
tiene	127	241	150	254	595	842	5
un	155	241	167	254	595	842	5
tratamiento	172	241	227	254	595	842	5
médico	232	241	267	254	595	842	5
bueno	271	241	301	254	595	842	5
gracias	305	241	341	254	595	842	5
a	346	241	352	254	595	842	5
las	356	241	370	254	595	842	5
grandes	375	241	414	254	595	842	5
facilidades	418	241	471	254	595	842	5
y	475	241	481	254	595	842	5
buen	485	241	509	254	595	842	5
personal,	85	254	130	268	595	842	5
el	134	254	143	268	595	842	5
cual	147	254	168	268	595	842	5
define	172	254	201	268	595	842	5
a	205	254	211	268	595	842	5
la	215	254	224	268	595	842	5
alta	229	254	247	268	595	842	5
calidad	251	254	287	268	595	842	5
de	291	254	303	268	595	842	5
la	307	254	316	268	595	842	5
medicina.	320	254	367	268	595	842	5
Por	371	254	389	268	595	842	5
otro	393	254	413	268	595	842	5
lado,	417	254	442	268	595	842	5
el	446	254	455	268	595	842	5
Ministerio	459	254	508	268	595	842	5
[que	85	268	107	281	595	842	5
tenía	111	268	134	281	595	842	5
un	138	268	150	281	595	842	5
sistema	154	268	190	281	595	842	5
paralelo	194	268	233	281	595	842	5
de	237	268	248	281	595	842	5
hospitales]	253	268	304	281	595	842	5
tiene	309	268	332	281	595	842	5
facilidades	336	268	389	281	595	842	5
extremadamente	393	268	472	281	595	842	5
pobres	477	268	509	281	595	842	5
(y)	85	282	99	295	595	842	5
construcciones	106	282	178	295	595	842	5
deterioradas	185	282	246	295	595	842	5
para	253	282	275	295	595	842	5
que	282	282	299	295	595	842	5
nosotros	306	282	347	295	595	842	5
no	354	282	366	295	595	842	5
podamos	373	282	416	295	595	842	5
hablar	423	282	455	295	595	842	5
de	462	282	473	295	595	842	5
buena	480	282	509	295	595	842	5
medicina”	85	296	136	309	595	842	5
(La	139	296	155	309	595	842	5
Nación	158	296	193	309	595	842	5
1971,	196	296	223	309	595	842	5
Febrero	226	296	263	309	595	842	5
24:	266	296	282	309	595	842	5
57).	285	296	304	309	595	842	5
Gracias	121	310	158	323	595	842	5
a	163	310	168	323	595	842	5
esta	173	310	192	323	595	842	5
gama	197	310	223	323	595	842	5
de	228	310	239	323	595	842	5
incentivos,	244	310	297	323	595	842	5
la	302	310	310	323	595	842	5
cobertura	316	310	361	323	595	842	5
del	366	310	381	323	595	842	5
total	386	310	407	323	595	842	5
de	412	310	423	323	595	842	5
la	429	310	437	323	595	842	5
población	442	310	490	323	595	842	5
fue	495	310	510	323	595	842	5
creciendo	85	323	132	337	595	842	5
de	135	323	147	337	595	842	5
forma	150	323	179	337	595	842	5
sostenida,	182	323	230	337	595	842	5
de	233	323	245	337	595	842	5
un	248	323	260	337	595	842	5
12%	264	323	286	337	595	842	5
en	289	323	300	337	595	842	5
1955	304	323	328	337	595	842	5
a	331	323	337	337	595	842	5
un	340	323	352	337	595	842	5
65%	356	323	378	337	595	842	5
en	381	323	392	337	595	842	5
1975	396	323	420	337	595	842	5
(Rosenberg	423	323	479	337	595	842	5
1979;	482	323	510	337	595	842	5
estimaciones	85	337	147	350	595	842	5
propias).	150	337	193	350	595	842	5
Para	196	337	217	350	595	842	5
el	220	337	229	350	595	842	5
año	232	337	249	350	595	842	5
2000	252	337	276	350	595	842	5
la	280	337	288	350	595	842	5
cobertura	291	337	337	350	595	842	5
era	340	337	354	350	595	842	5
ya	357	337	369	350	595	842	5
de	372	337	383	350	595	842	5
un	386	337	398	350	595	842	5
90%	401	337	423	350	595	842	5
y	427	337	433	350	595	842	5
el	436	337	444	350	595	842	5
10%	448	337	470	350	595	842	5
restante	473	337	510	350	595	842	5
eran	85	351	106	364	595	842	5
principalmente	113	351	184	364	595	842	5
población	191	351	238	364	595	842	5
de	245	351	257	364	595	842	5
altos	263	351	286	364	595	842	5
ingresos	293	351	333	364	595	842	5
(Martínez	339	351	387	364	595	842	5
Franzoni	393	351	436	364	595	842	5
y	443	351	449	364	595	842	5
Mesa-Lago	456	351	510	364	595	842	5
2003).	85	365	116	378	595	842	5
Además,	121	365	163	378	595	842	5
el	168	365	177	378	595	842	5
sistema	182	365	217	378	595	842	5
unificado	222	365	268	378	595	842	5
le	273	365	281	378	595	842	5
dio	286	365	301	378	595	842	5
a	306	365	312	378	595	842	5
la	316	365	325	378	595	842	5
CCSS	330	365	359	378	595	842	5
economía	364	365	411	378	595	842	5
de	416	365	427	378	595	842	5
escala	432	365	461	378	595	842	5
y,	466	365	475	378	595	842	5
por	480	365	496	378	595	842	5
lo	501	365	510	378	595	842	5
mismo,	85	379	121	392	595	842	5
una	125	379	142	392	595	842	5
importante	146	379	198	392	595	842	5
influencia	202	379	250	392	595	842	5
política.	254	379	293	392	595	842	5
Como	297	379	326	392	595	842	5
fue	331	379	346	392	595	842	5
habitual	350	379	388	392	595	842	5
en	393	379	404	392	595	842	5
muchos	408	379	445	392	595	842	5
otros	449	379	473	392	595	842	5
países,	477	379	510	392	595	842	5
fue	85	392	101	406	595	842	5
precisamente	106	392	169	406	595	842	5
la	175	392	184	406	595	842	5
burocracia	190	392	240	406	595	842	5
a	246	392	251	406	595	842	5
cargo	257	392	283	406	595	842	5
de	289	392	300	406	595	842	5
la	306	392	315	406	595	842	5
seguridad	320	392	367	406	595	842	5
social	373	392	401	406	595	842	5
el	406	392	415	406	595	842	5
principal	421	392	463	406	595	842	5
actor	469	392	493	406	595	842	5
en	499	392	510	406	595	842	5
demandar	85	406	132	419	595	842	5
la	136	406	145	419	595	842	5
acción	148	406	179	419	595	842	5
gubernamental	183	406	254	419	595	842	5
para	258	406	278	419	595	842	5
mejorar	282	406	319	419	595	842	5
la	322	406	331	419	595	842	5
sostenibilidad	334	406	401	419	595	842	5
financiera	404	406	452	419	595	842	5
del	456	406	470	419	595	842	5
sistema	474	406	510	419	595	842	5
(ver	85	420	104	433	595	842	5
Lewis	108	420	138	433	595	842	5
y	141	420	147	433	595	842	5
Lloyd-	151	420	184	433	595	842	5
Sherlock	188	420	230	433	595	842	5
2009).	234	420	265	433	595	842	5
En	269	420	282	433	595	842	5
este	286	420	305	433	595	842	5
caso	309	420	330	433	595	842	5
sin	334	420	348	433	595	842	5
embargo,	352	420	397	433	595	842	5
el	400	420	409	433	595	842	5
poder	413	420	440	433	595	842	5
de	444	420	455	433	595	842	5
presión	459	420	495	433	595	842	5
de	498	420	510	433	595	842	5
este	85	434	104	447	595	842	5
actor	107	434	131	447	595	842	5
estuvo	134	434	165	447	595	842	5
puesto	168	434	199	447	595	842	5
al	202	434	211	447	595	842	5
servicio	214	434	252	447	595	842	5
del	255	434	270	447	595	842	5
universalismo	273	434	340	447	595	842	5
en	343	434	354	447	595	842	5
lugar	357	434	382	447	595	842	5
de	385	434	396	447	595	842	5
la	399	434	408	447	595	842	5
segmentación.	411	434	480	447	595	842	5
1.2.	85	461	103	475	595	842	5
Los	106	461	123	475	595	842	5
programas	126	461	179	475	595	842	5
asistenciales	182	461	243	475	595	842	5
como	246	461	272	475	595	842	5
puerta	275	461	307	475	595	842	5
de	310	461	321	475	595	842	5
acceso	324	461	357	475	595	842	5
a	360	461	366	475	595	842	5
programas	369	461	421	475	595	842	5
no	424	461	436	475	595	842	5
asistenciales	439	461	500	475	595	842	5
Como	85	496	114	509	595	842	5
acabamos	119	496	166	509	595	842	5
de	171	496	182	509	595	842	5
discutir,	187	496	226	509	595	842	5
el	231	496	239	509	595	842	5
comenzar	244	496	290	509	595	842	5
la	295	496	304	509	595	842	5
expansión	308	496	357	509	595	842	5
de	362	496	373	509	595	842	5
la	378	496	386	509	595	842	5
política	391	496	427	509	595	842	5
social	432	496	460	509	595	842	5
desde	464	496	492	509	595	842	5
los	496	496	510	509	595	842	5
trabajadores	85	510	144	523	595	842	5
asalariados	147	510	200	523	595	842	5
de	203	510	215	523	595	842	5
menores	218	510	258	523	595	842	5
ingresos	262	510	302	523	595	842	5
puede	305	510	333	523	595	842	5
ser	336	510	350	523	595	842	5
importante	354	510	405	523	595	842	5
para	409	510	429	523	595	842	5
no	432	510	444	523	595	842	5
separarles	448	510	495	523	595	842	5
de	499	510	510	523	595	842	5
la	85	524	94	537	595	842	5
suerte	97	524	126	537	595	842	5
de	130	524	141	537	595	842	5
quienes	145	524	181	537	595	842	5
tienen	185	524	214	537	595	842	5
mayores	218	524	258	537	595	842	5
ingresos.	262	524	305	537	595	842	5
Sin	308	524	324	537	595	842	5
embargo,	328	524	373	537	595	842	5
ello	377	524	394	537	595	842	5
no	398	524	410	537	595	842	5
garantiza,	414	524	460	537	595	842	5
ni	464	524	474	537	595	842	5
mucho	477	524	510	537	595	842	5
menos,	85	537	119	551	595	842	5
la	123	537	132	551	595	842	5
incorporación	136	537	203	551	595	842	5
a	207	537	212	551	595	842	5
la	216	537	225	551	595	842	5
política	229	537	265	551	595	842	5
social	269	537	297	551	595	842	5
de	301	537	312	551	595	842	5
la	316	537	325	551	595	842	5
población	329	537	376	551	595	842	5
pobre.	380	537	410	551	595	842	5
Si	414	537	424	551	595	842	5
dichos	428	537	459	551	595	842	5
grupos	463	537	496	551	595	842	5
se	500	537	510	551	595	842	5
benefician	85	551	135	564	595	842	5
sólo	142	551	162	564	595	842	5
de	168	551	180	564	595	842	5
programas	186	551	237	564	595	842	5
específicos	244	551	297	564	595	842	5
enfocados	304	551	352	564	595	842	5
únicamente	359	551	414	564	595	842	5
en	421	551	432	564	595	842	5
ellos	439	551	461	564	595	842	5
en	468	551	479	564	595	842	5
tanto	486	551	510	564	595	842	5
pobres,	85	565	120	578	595	842	5
se	124	565	134	578	595	842	5
corre	138	565	163	578	595	842	5
el	167	565	175	578	595	842	5
riesgo	179	565	209	578	595	842	5
de	213	565	224	578	595	842	5
crear	228	565	252	578	595	842	5
un	256	565	268	578	595	842	5
sistema	272	565	308	578	595	842	5
dual	312	565	333	578	595	842	5
y	336	565	342	578	595	842	5
segmentado.	346	565	407	578	595	842	5
Es	411	565	423	578	595	842	5
ese	427	565	442	578	595	842	5
el	446	565	455	578	595	842	5
riesgo	459	565	488	578	595	842	5
que	492	565	509	578	595	842	5
tienen	85	579	114	592	595	842	5
en	122	579	133	592	595	842	5
la	141	579	150	592	595	842	5
actualidad	157	579	206	592	595	842	5
los	214	579	228	592	595	842	5
servicios	236	579	278	592	595	842	5
directamente	286	579	348	592	595	842	5
asociados	355	579	402	592	595	842	5
a	410	579	415	592	595	842	5
las	423	579	436	592	595	842	5
transferencias	444	579	510	592	595	842	5
monetarias	85	593	138	606	595	842	5
condicionadas	144	593	213	606	595	842	5
así	220	593	233	606	595	842	5
como,	239	593	269	606	595	842	5
los	276	593	289	606	595	842	5
seguros	296	593	333	606	595	842	5
no	339	593	351	606	595	842	5
contributivos	358	593	421	606	595	842	5
como	428	593	454	606	595	842	5
el	461	593	469	606	595	842	5
Seguro	476	593	510	606	595	842	5
Popular	85	606	122	620	595	842	5
mejicano.	125	606	172	620	595	842	5
En	121	620	134	633	595	842	5
Costa	139	620	166	633	595	842	5
Rica	171	620	193	633	595	842	5
ese	198	620	213	633	595	842	5
problema	218	620	263	633	595	842	5
potencial	268	620	312	633	595	842	5
de	316	620	328	633	595	842	5
marginación	333	620	392	633	595	842	5
y	397	620	403	633	595	842	5
segmentación	408	620	474	633	595	842	5
estuvo	478	620	510	633	595	842	5
muy	85	634	106	647	595	842	5
presente	110	634	150	647	595	842	5
hasta	154	634	178	647	595	842	5
la	182	634	191	647	595	842	5
década	194	634	228	647	595	842	5
de	231	634	242	647	595	842	5
los	246	634	260	647	595	842	5
70.	264	634	279	647	595	842	5
De	282	634	296	647	595	842	5
hecho,	300	634	332	647	595	842	5
en	335	634	347	647	595	842	5
la	350	634	359	647	595	842	5
década	362	634	396	647	595	842	5
anterior,	399	634	440	647	595	842	5
la	443	634	452	647	595	842	5
mayoría	456	634	495	647	595	842	5
de	499	634	510	647	595	842	5
los	85	648	99	661	595	842	5
grupos	103	648	136	661	595	842	5
poblacionales	139	648	205	661	595	842	5
de	209	648	221	661	595	842	5
bajos	224	648	250	661	595	842	5
ingresos	254	648	294	661	595	842	5
en	297	648	309	661	595	842	5
zonas	312	648	340	661	595	842	5
rurales	344	648	376	661	595	842	5
y	380	648	386	661	595	842	5
provincias	390	648	440	661	595	842	5
alejadas	444	648	482	661	595	842	5
de	486	648	498	661	595	842	5
la	501	648	510	661	595	842	5
capital	85	662	117	675	595	842	5
estaba	121	662	151	675	595	842	5
fuera	155	662	179	675	595	842	5
de	183	662	195	675	595	842	5
la	198	662	207	675	595	842	5
seguridad	211	662	257	675	595	842	5
social	261	662	289	675	595	842	5
y	293	662	299	675	595	842	5
se	303	662	313	675	595	842	5
había	317	662	343	675	595	842	5
beneficiado	347	662	402	675	595	842	5
poco	406	662	430	675	595	842	5
de	434	662	445	675	595	842	5
la	449	662	457	675	595	842	5
expansión	461	662	510	675	595	842	5
del	85	675	100	689	595	842	5
Estado.	108	675	144	689	595	842	5
Si	152	675	162	689	595	842	5
la	171	675	179	689	595	842	5
situación	187	675	231	689	595	842	5
se	239	675	249	689	595	842	5
hubiera	257	675	293	689	595	842	5
mantenido,	302	675	355	689	595	842	5
nunca	364	675	392	689	595	842	5
se	401	675	411	689	595	842	5
habría	419	675	449	689	595	842	5
llegado	457	675	493	689	595	842	5
al	501	675	510	689	595	842	5
universalismo.	85	689	155	702	595	842	5
Sin	160	689	176	702	595	842	5
embargo	181	689	223	702	595	842	5
las	228	689	241	702	595	842	5
condiciones	246	689	303	702	595	842	5
cambiaron	308	689	358	702	595	842	5
con	363	689	380	702	595	842	5
la	385	689	394	702	595	842	5
creación	399	689	439	702	595	842	5
del	444	689	459	702	595	842	5
Fondo	463	689	494	702	595	842	5
de	499	689	510	702	595	842	5
Asignaciones	85	703	150	716	595	842	5
Familiares	153	703	203	716	595	842	5
y	207	703	213	716	595	842	5
Desarrollo	216	703	266	716	595	842	5
Social	269	703	299	716	595	842	5
(FODESAF)	302	703	363	716	595	842	5
por	367	703	383	716	595	842	5
parte	386	703	409	716	595	842	5
de	413	703	424	716	595	842	5
la	427	703	436	716	595	842	5
administración	439	703	510	716	595	842	5
liberacionista	85	717	150	730	595	842	5
del	153	717	167	730	595	842	5
Presidente	170	717	220	730	595	842	5
Daniel	223	717	255	730	595	842	5
Oduber	258	717	294	730	595	842	5
en	297	717	309	730	595	842	5
1974.	312	717	339	730	595	842	5
A	342	717	350	730	595	842	5
través	353	717	382	730	595	842	5
de	385	717	396	730	595	842	5
FODESAF	399	717	453	730	595	842	5
el	456	717	464	730	595	842	5
gobierno	467	717	510	730	595	842	5
contó	85	731	112	744	595	842	5
con	120	731	137	744	595	842	5
nuevos	146	731	180	744	595	842	5
recursos	188	731	228	744	595	842	5
que	237	731	254	744	595	842	5
dieron	262	731	293	744	595	842	5
viabilidad	301	731	349	744	595	842	5
financiera	358	731	406	744	595	842	5
a	414	731	419	744	595	842	5
un	428	731	440	744	595	842	5
conjunto	448	731	490	744	595	842	5
de	499	731	510	744	595	842	5
que	85	760	100	771	595	842	5
se	102	760	110	771	595	842	5
avanzara	113	760	148	771	595	842	5
hacia	151	760	172	771	595	842	5
la	175	760	182	771	595	842	5
universalización	184	760	250	771	595	842	5
del	252	760	264	771	595	842	5
sistema,	267	760	299	771	595	842	5
un	302	760	312	771	595	842	5
objetivo	314	760	347	771	595	842	5
todavía	350	760	379	771	595	842	5
más	382	760	398	771	595	842	5
ambicioso.	400	760	444	771	595	842	5
5	504	773	510	786	595	842	5
prestaciones	85	71	144	85	595	842	6
sociales	148	71	186	85	595	842	6
básicas,	190	71	227	85	595	842	6
incluyendo	231	71	284	85	595	842	6
los	288	71	302	85	595	842	6
servicios	306	71	349	85	595	842	6
de	352	71	364	85	595	842	6
salud	367	71	393	85	595	842	6
y	396	71	402	85	595	842	6
las	406	71	419	85	595	842	6
transferencias	423	71	490	85	595	842	6
por	494	71	510	85	595	842	6
vejez	85	85	110	98	595	842	6
–primero	115	85	159	98	595	842	6
a	164	85	169	98	595	842	6
personas	174	85	216	98	595	842	6
caracterizadas	220	85	288	98	595	842	6
como	293	85	319	98	595	842	6
“indigentes”	324	85	384	98	595	842	6
y	389	85	395	98	595	842	6
posteriormente	399	85	471	98	595	842	6
a	476	85	481	98	595	842	6
otros	486	85	510	98	595	842	6
grupos	85	99	118	112	595	842	6
de	121	99	132	112	595	842	6
personas	135	99	177	112	595	842	6
como	180	99	207	112	595	842	6
estudiantes,	210	99	266	112	595	842	6
jóvenes	269	99	306	112	595	842	6
madres,	309	99	346	112	595	842	6
muchos	350	99	387	112	595	842	6
de	390	99	401	112	595	842	6
los	404	99	418	112	595	842	6
cuales	421	99	451	112	595	842	6
vivían	454	99	484	112	595	842	6
lejos	487	99	510	112	595	842	6
de	85	114	97	127	595	842	6
San	100	114	118	127	595	842	6
José	122	114	142	127	595	842	6
y	146	114	152	127	595	842	6
el	156	114	164	127	595	842	6
Valle	168	114	194	127	595	842	6
Central−.	198	114	243	127	595	842	6
Aunque	247	114	285	127	595	842	6
estaba	288	114	318	127	595	842	6
dirigido	322	114	360	127	595	842	6
a	364	114	369	127	595	842	6
personas	373	114	415	127	595	842	6
sin	418	114	432	127	595	842	6
empleo	436	114	471	127	595	842	6
formal,	475	114	510	127	595	842	6
FODESAF	85	128	138	141	595	842	6
se	142	128	152	141	595	842	6
financió	156	128	195	141	595	842	6
con	199	128	217	141	595	842	6
las	221	128	234	141	595	842	6
mismas	238	128	274	141	595	842	6
fuentes	278	128	313	141	595	842	6
que	317	128	334	141	595	842	6
el	338	128	347	141	595	842	6
seguro	351	128	383	141	595	842	6
social,	387	128	417	141	595	842	6
es	421	128	431	141	595	842	6
decir,	435	128	462	141	595	842	6
mediante	466	128	510	141	595	842	6
un	85	141	97	155	595	842	6
impuesto	101	141	145	155	595	842	6
tripartito	149	141	191	155	595	842	6
a	195	141	200	155	595	842	6
la	204	141	213	155	595	842	6
nómina	216	141	252	155	595	842	6
laboral	256	141	290	155	595	842	6
de	294	141	305	155	595	842	6
aquellos	309	141	349	155	595	842	6
que	353	141	370	155	595	842	6
sí	374	141	382	155	595	842	6
estaban	386	141	422	155	595	842	6
en	426	141	437	155	595	842	6
el	441	141	449	155	595	842	6
mercado	453	141	495	155	595	842	6
de	499	141	510	155	595	842	6
trabajo	85	155	118	168	595	842	6
formal	124	155	155	168	595	842	6
asalariado.	161	155	212	168	595	842	6
Así,	218	155	237	168	595	842	6
estas	242	155	266	168	595	842	6
personas,	271	155	316	168	595	842	6
en	321	155	332	168	595	842	6
particular	337	155	383	168	595	842	6
la	388	155	397	168	595	842	6
población	402	155	449	168	595	842	6
pobre	455	155	482	168	595	842	6
rural	487	155	510	168	595	842	6
hasta	85	169	110	182	595	842	6
entonces	115	169	157	182	595	842	6
marginada,	162	169	216	182	595	842	6
fueron	221	169	252	182	595	842	6
incorporadas,	258	169	322	182	595	842	6
no	328	169	340	182	595	842	6
a	345	169	350	182	595	842	6
un	355	169	367	182	595	842	6
sistema	373	169	408	182	595	842	6
paralelo,	414	169	455	182	595	842	6
sino	460	169	480	182	595	842	6
a	486	169	491	182	595	842	6
los	496	169	510	182	595	842	6
servicios	85	183	128	196	595	842	6
sociales	131	183	169	196	595	842	6
existentes	172	183	219	196	595	842	6
para	222	183	243	196	595	842	6
la	246	183	254	196	595	842	6
población	257	183	305	196	595	842	6
no	308	183	320	196	595	842	6
pobre.	323	183	353	196	595	842	6
FODESAF	121	197	174	210	595	842	6
proporcionó	181	197	240	210	595	842	6
los	246	197	260	210	595	842	6
medios	267	197	301	210	595	842	6
financieros	308	197	361	210	595	842	6
para	368	197	388	210	595	842	6
que	395	197	412	210	595	842	6
los	418	197	432	210	595	842	6
ministerios	439	197	492	210	595	842	6
ya	499	197	510	210	595	842	6
existentes	85	210	132	224	595	842	6
crearan	136	210	171	224	595	842	6
mecanismos	174	210	233	224	595	842	6
complementarios	236	210	319	224	595	842	6
para	322	210	343	224	595	842	6
asegurar	346	210	387	224	595	842	6
el	390	210	398	224	595	842	6
acceso	401	210	433	224	595	842	6
de	437	210	448	224	595	842	6
la	451	210	460	224	595	842	6
población	463	210	510	224	595	842	6
de	85	224	97	237	595	842	6
menores	100	224	141	237	595	842	6
recursos	145	224	185	237	595	842	6
a	189	224	194	237	595	842	6
los	198	224	212	237	595	842	6
servicios	216	224	258	237	595	842	6
generales.	262	224	310	237	595	842	6
El	314	224	325	237	595	842	6
rango	329	224	356	237	595	842	6
de	360	224	371	237	595	842	6
prestaciones	375	224	434	237	595	842	6
fue	438	224	453	237	595	842	6
ambicioso,	457	224	510	237	595	842	6
incluyendo	85	238	138	251	595	842	6
servicios	142	238	184	251	595	842	6
sociales	187	238	225	251	595	842	6
sectoriales	228	238	279	251	595	842	6
como	282	238	309	251	595	842	6
educación,	312	238	363	251	595	842	6
nutrición,	367	238	413	251	595	842	6
vivienda	416	238	457	251	595	842	6
y	460	238	466	251	595	842	6
agua.	469	238	495	251	595	842	6
Se	498	238	510	251	595	842	6
financiaron,	85	252	143	265	595	842	6
por	149	252	165	265	595	842	6
ejemplo,	171	252	213	265	595	842	6
comedores	219	252	271	265	595	842	6
escolares,	278	252	324	265	595	842	6
uniformes	331	252	379	265	595	842	6
y	386	252	392	265	595	842	6
transporte	398	252	446	265	595	842	6
escolar	452	252	486	265	595	842	6
que	492	252	510	265	595	842	6
posibilitó	85	266	130	279	595	842	6
un	137	266	149	279	595	842	6
acceso	155	266	187	279	595	842	6
más	194	266	213	279	595	842	6
cómodo	220	266	258	279	595	842	6
de	265	266	276	279	595	842	6
los	282	266	296	279	595	842	6
grupos	303	266	335	279	595	842	6
de	342	266	353	279	595	842	6
bajos	360	266	385	279	595	842	6
ingresos	391	266	431	279	595	842	6
a	438	266	443	279	595	842	6
los	450	266	463	279	595	842	6
colegios	470	266	510	279	595	842	6
públicos.	85	279	129	293	595	842	6
Se	135	279	147	293	595	842	6
fomentaron	154	279	209	293	595	842	6
también	216	279	254	293	595	842	6
programas	261	279	311	293	595	842	6
de	318	279	329	293	595	842	6
salud	336	279	361	293	595	842	6
y	367	279	373	293	595	842	6
nutrición	380	279	423	293	595	842	6
que	430	279	447	293	595	842	6
ayudaron	454	279	498	293	595	842	6
a	505	279	510	293	595	842	6
aumentar	85	293	130	306	595	842	6
la	133	293	142	306	595	842	6
demanda	145	293	188	306	595	842	6
de	191	293	202	306	595	842	6
servicios	205	293	248	306	595	842	6
formales	251	293	293	306	595	842	6
de	296	293	308	306	595	842	6
salud.	311	293	339	306	595	842	6
Dado	342	293	368	306	595	842	6
el	371	293	380	306	595	842	6
gran	383	293	404	306	595	842	6
tamaño	407	293	442	306	595	842	6
de	446	293	457	306	595	842	6
los	460	293	474	306	595	842	6
fondos	477	293	510	306	595	842	6
−FODESAF	85	306	145	322	595	842	6
controló	151	308	191	321	595	842	6
casi	198	308	216	321	595	842	6
desde	223	308	250	321	595	842	6
sus	257	308	272	321	595	842	6
comienzos	278	308	329	321	595	842	6
recursos	336	308	376	321	595	842	6
equivalentes	382	308	442	321	595	842	6
al	449	308	457	321	595	842	6
1,4%	464	308	489	321	595	842	6
del	495	308	510	321	595	842	6
producto	85	323	128	336	595	842	6
interno	132	323	166	336	595	842	6
bruto,	169	323	198	336	595	842	6
PIB−,	202	323	230	336	595	842	6
FODESAF	234	323	287	336	595	842	6
contribuyó	291	323	343	336	595	842	6
también	347	323	385	336	595	842	6
a	389	323	395	336	595	842	6
crear	398	323	422	336	595	842	6
grupos	426	323	459	336	595	842	6
de	463	323	474	336	595	842	6
interés	478	323	510	336	595	842	6
de	85	336	97	350	595	842	6
la	100	336	109	350	595	842	6
burocracia	112	336	163	350	595	842	6
con	166	336	184	350	595	842	6
enorme	187	336	223	350	595	842	6
interés	227	336	258	350	595	842	6
por	262	336	278	350	595	842	6
aumentar	281	336	326	350	595	842	6
los	330	336	344	350	595	842	6
servicios	347	336	390	350	595	842	6
ofrecidos	393	336	438	350	595	842	6
a	441	336	447	350	595	842	6
la	450	336	459	350	595	842	6
población	462	336	509	350	595	842	6
pobre.	85	350	116	363	595	842	6
1.3.	85	378	103	391	595	842	6
Un	106	378	121	391	595	842	6
modelo	124	378	159	391	595	842	6
económico	162	378	214	391	595	842	6
que	217	378	234	391	595	842	6
promovía	237	378	283	391	595	842	6
el	286	378	295	391	595	842	6
pleno	298	378	325	391	595	842	6
empleo	328	378	362	391	595	842	6
Dado	85	405	111	419	595	842	6
que	114	405	132	419	595	842	6
un	134	405	146	419	595	842	6
sistema	149	405	185	419	595	842	6
contributivo	188	405	247	419	595	842	6
depende	250	405	290	419	595	842	6
de	293	405	304	419	595	842	6
forma	307	405	336	419	595	842	6
directa	339	405	372	419	595	842	6
de	375	405	386	419	595	842	6
la	389	405	398	419	595	842	6
evolución	401	405	448	419	595	842	6
del	451	405	466	419	595	842	6
mercado	469	405	510	419	595	842	6
de	85	419	97	432	595	842	6
trabajo,	101	419	138	432	595	842	6
el	142	419	151	432	595	842	6
tercer	156	419	183	432	595	842	6
componente	188	419	246	432	595	842	6
importante	251	419	303	432	595	842	6
para	308	419	328	432	595	842	6
asegurar	333	419	374	432	595	842	6
una	379	419	396	432	595	842	6
arquitectura	401	419	458	432	595	842	6
realmente	463	419	510	432	595	842	6
universalista	85	433	146	446	595	842	6
en	149	433	161	446	595	842	6
Costa	164	433	192	446	595	842	6
Rica	195	433	217	446	595	842	6
fue	221	433	236	446	595	842	6
el	240	433	248	446	595	842	6
modelo	252	433	288	446	595	842	6
económico.	292	433	347	446	595	842	6
Durante	351	433	390	446	595	842	6
el	393	433	402	446	595	842	6
periodo	406	433	442	446	595	842	6
1950	446	433	470	446	595	842	6
a	473	433	479	446	595	842	6
1980,	482	433	509	446	595	842	6
el	85	447	94	460	595	842	6
país	100	447	119	460	595	842	6
tuvo	126	447	147	460	595	842	6
mucho	154	447	186	460	595	842	6
más	193	447	212	460	595	842	6
éxito	218	447	242	460	595	842	6
en	249	447	260	460	595	842	6
la	267	447	275	460	595	842	6
creación	282	447	322	460	595	842	6
de	329	447	340	460	595	842	6
empleo	346	447	381	460	595	842	6
formal	388	447	420	460	595	842	6
que	426	447	444	460	595	842	6
otros	450	447	474	460	595	842	6
países	480	447	510	460	595	842	6
latinoamericanos.	85	461	170	474	595	842	6
2	170	460	174	468	595	842	6
Esto	177	461	198	474	595	842	6
fue	202	461	217	474	595	842	6
importante	221	461	273	474	595	842	6
para	276	461	297	474	595	842	6
el	301	461	309	474	595	842	6
universalismo	313	461	380	474	595	842	6
por	383	461	399	474	595	842	6
dos	403	461	420	474	595	842	6
motivos.	423	461	465	474	595	842	6
Primero,	468	461	510	474	595	842	6
al	85	474	94	488	595	842	6
incorporar	99	474	149	488	595	842	6
a	154	474	159	488	595	842	6
un	164	474	176	488	595	842	6
número	181	474	217	488	595	842	6
elevado	222	474	259	488	595	842	6
de	264	474	276	488	595	842	6
personas	281	474	323	488	595	842	6
al	327	474	336	488	595	842	6
mercado	341	474	382	488	595	842	6
de	387	474	398	488	595	842	6
trabajo	403	474	437	488	595	842	6
se	442	474	452	488	595	842	6
fomentó	456	474	496	488	595	842	6
la	501	474	510	488	595	842	6
expansión	85	488	134	501	595	842	6
de	138	488	150	501	595	842	6
la	154	488	163	501	595	842	6
cobertura	168	488	213	501	595	842	6
del	218	488	232	501	595	842	6
modelo	237	488	273	501	595	842	6
unificado.	278	488	326	501	595	842	6
Segundo,	330	488	375	501	595	842	6
dada	380	488	403	501	595	842	6
la	407	488	416	501	595	842	6
dependencia	421	488	480	501	595	842	6
de	485	488	497	501	595	842	6
la	501	488	510	501	595	842	6
política	85	502	121	515	595	842	6
social	128	502	156	515	595	842	6
de	162	502	173	515	595	842	6
las	180	502	193	515	595	842	6
contribuciones	200	502	270	515	595	842	6
salariales	277	502	321	515	595	842	6
y	328	502	334	515	595	842	6
la	340	502	349	515	595	842	6
dificultad	355	502	401	515	595	842	6
para	408	502	428	515	595	842	6
aumentar	435	502	479	515	595	842	6
otros	486	502	510	515	595	842	6
impuestos,	85	516	137	529	595	842	6
el	140	516	148	529	595	842	6
pleno	151	516	178	529	595	842	6
empleo	181	516	216	529	595	842	6
tuvo	219	516	241	529	595	842	6
efectos	244	516	278	529	595	842	6
positivos	281	516	324	529	595	842	6
sobre	327	516	353	529	595	842	6
el	356	516	365	529	595	842	6
financiamiento	368	516	440	529	595	842	6
del	443	516	457	529	595	842	6
sistema.	460	516	499	529	595	842	6
El	121	530	132	543	595	842	6
Estado	135	530	168	543	595	842	6
jugó	172	530	193	543	595	842	6
un	197	530	209	543	595	842	6
papel	212	530	238	543	595	842	6
esencial	242	530	281	543	595	842	6
en	285	530	296	543	595	842	6
la	300	530	308	543	595	842	6
expansión	312	530	360	543	595	842	6
del	364	530	379	543	595	842	6
empleo	382	530	418	543	595	842	6
formal	422	530	453	543	595	842	6
a	457	530	463	543	595	842	6
través	466	530	495	543	595	842	6
de	498	530	510	543	595	842	6
instrumentos	85	543	147	557	595	842	6
tanto	152	543	176	557	595	842	6
directos	181	543	219	557	595	842	6
como	224	543	250	557	595	842	6
indirectos.	255	543	305	557	595	842	6
La	310	543	323	557	595	842	6
inversión	328	543	373	557	595	842	6
pública	377	543	413	557	595	842	6
fue	418	543	433	557	595	842	6
alta	438	543	455	557	595	842	6
durante	460	543	496	557	595	842	6
el	501	543	510	557	595	842	6
periodo,	85	557	125	570	595	842	6
pero	130	557	152	570	595	842	6
se	157	557	167	570	595	842	6
incrementó	173	557	226	570	595	842	6
aún	232	557	249	570	595	842	6
más	255	557	274	570	595	842	6
durante	280	557	316	570	595	842	6
la	321	557	330	570	595	842	6
década	335	557	368	570	595	842	6
de	374	557	385	570	595	842	6
los	391	557	405	570	595	842	6
70,	410	557	425	570	595	842	6
cuando	431	557	465	570	595	842	6
pasó	471	557	493	570	595	842	6
de	498	557	510	570	595	842	6
representar	85	571	138	584	595	842	6
un	143	571	155	584	595	842	6
23%	159	571	181	584	595	842	6
del	186	571	200	584	595	842	6
total	205	571	226	584	595	842	6
invertido	230	571	274	584	595	842	6
en	278	571	289	584	595	842	6
el	294	571	302	584	595	842	6
país	307	571	326	584	595	842	6
en1970	335	571	370	584	595	842	6
a	375	571	380	584	595	842	6
casi	384	571	403	584	595	842	6
un	407	571	419	584	595	842	6
40%	424	571	446	584	595	842	6
en	450	571	461	584	595	842	6
1980.	466	571	493	584	595	842	6
La	497	571	510	584	595	842	6
inversión	85	585	130	598	595	842	6
pública	134	585	169	598	595	842	6
también	173	585	212	598	595	842	6
fue	216	585	231	598	595	842	6
un	235	585	247	598	595	842	6
factor	251	585	279	598	595	842	6
clave	283	585	308	598	595	842	6
en	312	585	323	598	595	842	6
la	327	585	336	598	595	842	6
expansión	340	585	388	598	595	842	6
de	392	585	404	598	595	842	6
la	408	585	416	598	595	842	6
acumulación	420	585	482	598	595	842	6
bruta	486	585	510	598	595	842	6
de	85	599	97	612	595	842	6
capital	101	599	133	612	595	842	6
real,	138	599	159	612	595	842	6
que	164	599	182	612	595	842	6
creció	187	599	216	612	595	842	6
a	221	599	226	612	595	842	6
una	231	599	249	612	595	842	6
tasa	254	599	272	612	595	842	6
promedio	277	599	323	612	595	842	6
anual	328	599	354	612	595	842	6
de	359	599	370	612	595	842	6
8,2%	375	599	400	612	595	842	6
entre	405	599	429	612	595	842	6
1951	434	599	458	612	595	842	6
y	463	599	469	612	595	842	6
1980	474	599	498	612	595	842	6
y	503	599	509	612	595	842	6
contribuyó	85	612	137	626	595	842	6
a	140	612	145	626	595	842	6
una	148	612	166	626	595	842	6
rápida	169	612	199	626	595	842	6
expansión	202	612	250	626	595	842	6
de	253	612	265	626	595	842	6
la	268	612	276	626	595	842	6
economía.	279	612	329	626	595	842	6
Además	121	626	160	639	595	842	6
de	169	626	180	639	595	842	6
su	188	626	199	639	595	842	6
participación	207	626	269	639	595	842	6
económica	278	626	329	639	595	842	6
directa,	338	626	373	639	595	842	6
el	381	626	390	639	595	842	6
Estado	398	626	431	639	595	842	6
influyó	439	626	474	639	595	842	6
en	482	626	493	639	595	842	6
la	501	626	510	639	595	842	6
acumulación	85	640	146	653	595	842	6
de	153	640	164	653	595	842	6
capital	170	640	202	653	595	842	6
a	208	640	214	653	595	842	6
través	220	640	248	653	595	842	6
de	255	640	266	653	595	842	6
canales	272	640	307	653	595	842	6
indirectos.	314	640	364	653	595	842	6
En	370	640	383	653	595	842	6
1949	390	640	414	653	595	842	6
la	420	640	428	653	595	842	6
nacionalización	435	640	510	653	595	842	6
bancaria	85	654	126	667	595	842	6
convirtió	130	654	173	667	595	842	6
al	177	654	186	667	595	842	6
Estado	190	654	222	667	595	842	6
en	226	654	238	667	595	842	6
un	241	654	253	667	595	842	6
actor	257	654	281	667	595	842	6
importante	285	654	337	667	595	842	6
en	341	654	352	667	595	842	6
las	356	654	370	667	595	842	6
decisiones	374	654	424	667	595	842	6
de	428	654	439	667	595	842	6
expansión	443	654	491	667	595	842	6
del	495	654	510	667	595	842	6
sector	85	668	114	681	595	842	6
privado.	117	668	157	681	595	842	6
Los	160	668	178	681	595	842	6
bancos	182	668	215	681	595	842	6
públicos	219	668	259	681	595	842	6
persiguieron	263	668	322	681	595	842	6
un	326	668	338	681	595	842	6
doble	341	668	368	681	595	842	6
objetivo:	372	668	414	681	595	842	6
el	418	668	426	681	595	842	6
apoyo	430	668	459	681	595	842	6
a	462	668	468	681	595	842	6
sectores	471	668	510	681	595	842	6
tradicionalmente	85	681	166	695	595	842	6
importantes	169	681	225	695	595	842	6
para	229	681	249	695	595	842	6
el	252	681	261	695	595	842	6
crecimiento	264	681	321	695	595	842	6
económico	324	681	376	695	595	842	6
costarricense,	380	681	445	695	595	842	6
y	448	681	454	695	595	842	6
la	458	681	466	695	595	842	6
creación	469	681	510	695	595	842	6
de	85	695	97	708	595	842	6
empresas	102	695	146	708	595	842	6
en	152	695	163	708	595	842	6
nuevos	168	695	202	708	595	842	6
sectores,	208	695	249	708	595	842	6
sobre	254	695	280	708	595	842	6
todo	286	695	307	708	595	842	6
industriales.	312	695	371	708	595	842	6
Sucesivas	376	695	423	708	595	842	6
administraciones	429	695	510	708	595	842	6
2	85	725	88	732	595	842	6
Esta	91	725	108	736	595	842	6
capacidad	110	725	150	736	595	842	6
para	153	725	170	736	595	842	6
asegurar	173	725	207	736	595	842	6
el	209	725	216	736	595	842	6
pleno	219	725	241	736	595	842	6
empleo	244	725	273	736	595	842	6
formal	276	725	302	736	595	842	6
fue	305	725	318	736	595	842	6
una	320	725	335	736	595	842	6
de	337	725	347	736	595	842	6
las	350	725	361	736	595	842	6
grandes	363	725	394	736	595	842	6
diferencias	397	725	441	736	595	842	6
entre	443	725	463	736	595	842	6
Costa	466	725	489	736	595	842	6
Rica	491	725	509	736	595	842	6
y	85	737	90	748	595	842	6
otros	93	737	113	748	595	842	6
países	115	737	140	748	595	842	6
que,	143	737	159	748	595	842	6
como	162	737	184	748	595	842	6
México,	187	737	220	748	595	842	6
también	223	737	255	748	595	842	6
adoptaron	257	737	297	748	595	842	6
un	300	737	310	748	595	842	6
sistema	313	737	343	748	595	842	6
unificado	345	737	383	748	595	842	6
de	386	737	395	748	595	842	6
seguridad	398	737	436	748	595	842	6
social	439	737	462	748	595	842	6
en	465	737	474	748	595	842	6
los	477	737	489	748	595	842	6
años	491	737	510	748	595	842	6
40.	85	748	98	759	595	842	6
A	101	748	109	759	595	842	6
ello,	112	748	130	759	595	842	6
se	133	748	142	759	595	842	6
le	145	748	153	759	595	842	6
une	156	748	171	759	595	842	6
el	174	748	182	759	595	842	6
hecho	185	748	209	759	595	842	6
de	213	748	222	759	595	842	6
que	226	748	240	759	595	842	6
en	244	748	254	759	595	842	6
México	257	748	288	759	595	842	6
diversos	292	748	325	759	595	842	6
grupos	328	748	356	759	595	842	6
de	359	748	369	759	595	842	6
interés	373	748	399	759	595	842	6
logaron	403	748	433	759	595	842	6
auto	437	748	454	759	595	842	6
excluirse	458	748	494	759	595	842	6
del	498	748	510	759	595	842	6
sistema	85	760	115	771	595	842	6
e	118	760	122	771	595	842	6
ir	125	760	131	771	595	842	6
así	133	760	144	771	595	842	6
erosionando	147	760	196	771	595	842	6
su	198	760	207	771	595	842	6
solidaridad	209	760	254	771	595	842	6
(ver	256	760	272	771	595	842	6
Dion	275	760	295	771	595	842	6
2010).	297	760	323	771	595	842	6
6	504	773	510	786	595	842	6
influenciaron	85	71	149	85	595	842	7
también	156	71	194	85	595	842	7
la	201	71	210	85	595	842	7
dirección	217	71	261	85	595	842	7
de	268	71	279	85	595	842	7
la	286	71	295	85	595	842	7
producción	301	71	355	85	595	842	7
a	362	71	367	85	595	842	7
través	374	71	403	85	595	842	7
de	410	71	421	85	595	842	7
la	428	71	436	85	595	842	7
expansión	443	71	492	85	595	842	7
de	498	71	510	85	595	842	7
subsidios	85	85	130	98	595	842	7
y	133	85	139	98	595	842	7
de	142	85	153	98	595	842	7
la	156	85	165	98	595	842	7
protección	168	85	218	98	595	842	7
del	221	85	236	98	595	842	7
mercado	239	85	280	98	595	842	7
interno.	283	85	320	98	595	842	7
Muchos	121	99	160	112	595	842	7
de	163	99	174	112	595	842	7
estos	177	99	201	112	595	842	7
incentivos	204	99	253	112	595	842	7
fueron	256	99	288	112	595	842	7
inicialmente	291	99	350	112	595	842	7
dirigidos	353	99	396	112	595	842	7
al	399	99	407	112	595	842	7
café.	410	99	433	112	595	842	7
Para	436	99	458	112	595	842	7
1957,	461	99	488	112	595	842	7
más	491	99	510	112	595	842	7
de	85	113	97	126	595	842	7
un	100	113	112	126	595	842	7
tercio	115	113	142	126	595	842	7
de	145	113	156	126	595	842	7
todos	159	113	185	126	595	842	7
los	188	113	202	126	595	842	7
créditos	205	113	243	126	595	842	7
bancarios	246	113	292	126	595	842	7
todavía	295	113	330	126	595	842	7
iban	333	113	354	126	595	842	7
destinados	357	113	408	126	595	842	7
al	411	113	419	126	595	842	7
sector	422	113	451	126	595	842	7
agrícola,	454	113	495	126	595	842	7
en	499	113	510	126	595	842	7
su	85	127	96	140	595	842	7
mayoría	101	127	140	140	595	842	7
a	146	127	151	140	595	842	7
los	156	127	170	140	595	842	7
productores	176	127	232	140	595	842	7
de	237	127	249	140	595	842	7
café,	254	127	277	140	595	842	7
quienes	282	127	319	140	595	842	7
también	324	127	363	140	595	842	7
tuvieron	368	127	408	140	595	842	7
apoyo	413	127	443	140	595	842	7
público	448	127	484	140	595	842	7
para	489	127	510	140	595	842	7
comprar	85	140	125	154	595	842	7
fertilizantes,	132	140	191	154	595	842	7
introducir	198	140	245	154	595	842	7
nuevas	251	140	285	154	595	842	7
variedades	291	140	342	154	595	842	7
de	349	140	360	154	595	842	7
plantas	366	140	400	154	595	842	7
y	407	140	413	154	595	842	7
desarrollar	419	140	470	154	595	842	7
nuevas	477	140	510	154	595	842	7
técnicas	85	154	124	167	595	842	7
de	127	154	138	167	595	842	7
crecimiento	141	154	198	167	595	842	7
(Rovira	201	154	238	167	595	842	7
2000).	241	154	272	167	595	842	7
Así,	275	154	295	167	595	842	7
durante	298	154	334	167	595	842	7
la	337	154	346	167	595	842	7
década	349	154	382	167	595	842	7
de	385	154	396	167	595	842	7
1950,	400	154	427	167	595	842	7
el	430	154	438	167	595	842	7
volumen	441	154	483	167	595	842	7
de	487	154	498	167	595	842	7
la	501	154	510	167	595	842	7
producción	85	168	139	181	595	842	7
de	142	168	154	181	595	842	7
café	157	168	177	181	595	842	7
creció	180	168	210	181	595	842	7
en	213	168	224	181	595	842	7
un	228	168	240	181	595	842	7
promedio	243	168	289	181	595	842	7
anual	292	168	318	181	595	842	7
de	322	168	333	181	595	842	7
9%,	336	168	355	181	595	842	7
tres	359	168	376	181	595	842	7
veces	379	168	406	181	595	842	7
más	409	168	429	181	595	842	7
rápido	432	168	463	181	595	842	7
que	466	168	483	181	595	842	7
en	487	168	498	181	595	842	7
la	501	168	510	181	595	842	7
década	85	182	118	195	595	842	7
siguiente.	124	182	170	195	595	842	7
Poco	176	182	200	195	595	842	7
a	206	182	211	195	595	842	7
poco,	217	182	243	195	595	842	7
sin	249	182	263	195	595	842	7
embargo,	269	182	314	195	595	842	7
el	320	182	328	195	595	842	7
objetivo	334	182	373	195	595	842	7
prioritario	379	182	427	195	595	842	7
de	433	182	445	195	595	842	7
las	450	182	464	195	595	842	7
políticas	469	182	510	195	595	842	7
públicas	85	196	125	209	595	842	7
de	128	196	140	209	595	842	7
fomento	143	196	183	209	595	842	7
fue	186	196	202	209	595	842	7
trasladándose	205	196	270	209	595	842	7
a	273	196	279	209	595	842	7
la	282	196	291	209	595	842	7
promoción	294	196	346	209	595	842	7
de	349	196	361	209	595	842	7
la	364	196	372	209	595	842	7
industria	376	196	418	209	595	842	7
manufacturera.	421	196	493	209	595	842	7
En	497	196	510	209	595	842	7
1959	85	209	109	223	595	842	7
la	116	209	125	223	595	842	7
Ley	132	209	150	223	595	842	7
de	157	209	169	223	595	842	7
Protección	176	209	227	223	595	842	7
Industrial	234	209	280	223	595	842	7
estableció	287	209	335	223	595	842	7
varios	342	209	371	223	595	842	7
incentivos,	378	209	430	223	595	842	7
incluyendo	437	209	491	223	595	842	7
un	498	209	510	223	595	842	7
incremento	85	223	139	236	595	842	7
de	144	223	155	236	595	842	7
300%	161	223	189	236	595	842	7
en	194	223	205	236	595	842	7
la	210	223	219	236	595	842	7
tarifa	224	223	249	236	595	842	7
de	254	223	265	236	595	842	7
aquellas	270	223	310	236	595	842	7
importaciones	315	223	382	236	595	842	7
que	388	223	405	236	595	842	7
competían	410	223	460	236	595	842	7
de	465	223	476	236	595	842	7
forma	481	223	510	236	595	842	7
directa	85	237	118	250	595	842	7
con	121	237	138	250	595	842	7
la	142	237	150	250	595	842	7
producción	154	237	208	250	595	842	7
nacional	211	237	252	250	595	842	7
y	255	237	261	250	595	842	7
una	264	237	282	250	595	842	7
exención	285	237	328	250	595	842	7
del	332	237	346	250	595	842	7
99%	350	237	372	250	595	842	7
en	375	237	386	250	595	842	7
los	390	237	404	250	595	842	7
aranceles	407	237	452	250	595	842	7
de	455	237	466	250	595	842	7
aquellos	470	237	510	250	595	842	7
inputs	85	252	114	265	595	842	7
importados	121	252	175	265	595	842	7
requeridos	182	252	232	265	595	842	7
por	239	252	255	265	595	842	7
las	262	252	275	265	595	842	7
empresas	282	252	326	265	595	842	7
manufactureras	333	252	407	265	595	842	7
costarricenses	413	252	481	265	595	842	7
−por	488	250	510	266	595	842	7
ejemplo,	85	266	127	280	595	842	7
maquinaria,	131	266	188	280	595	842	7
motores,	192	266	233	280	595	842	7
insumos	237	266	277	280	595	842	7
intermedios	281	266	338	280	595	842	7
y	342	266	348	280	595	842	7
materias	352	266	392	280	595	842	7
primas−.	397	266	439	280	595	842	7
La	443	266	456	280	595	842	7
entrada	460	266	495	280	595	842	7
de	499	266	510	280	595	842	7
Costa	85	280	112	293	595	842	7
Rica	116	280	138	293	595	842	7
en	141	280	152	293	595	842	7
el	156	280	164	293	595	842	7
Mercado	167	280	210	293	595	842	7
Común	213	280	248	293	595	842	7
Centroamericano	252	280	334	293	595	842	7
en	338	280	349	293	595	842	7
1963	352	280	376	293	595	842	7
creó	379	280	400	293	595	842	7
incentivos	403	280	452	293	595	842	7
adicionales	456	280	510	293	595	842	7
para	85	294	106	307	595	842	7
las	109	294	122	307	595	842	7
empresas	125	294	170	307	595	842	7
manufactureras.	173	294	250	307	595	842	7
Ninguna	121	308	163	321	595	842	7
de	168	308	180	321	595	842	7
estas	186	308	209	321	595	842	7
políticas	215	308	255	321	595	842	7
proteccionistas	261	308	333	321	595	842	7
fue	339	308	355	321	595	842	7
única	360	308	386	321	595	842	7
de	392	308	404	321	595	842	7
Costa	409	308	437	321	595	842	7
Rica;	443	308	468	321	595	842	7
en	474	308	485	321	595	842	7
este	491	308	510	321	595	842	7
momento	85	322	130	335	595	842	7
todos	134	322	160	335	595	842	7
los	163	322	177	335	595	842	7
países	180	322	209	335	595	842	7
latinoamericanos	212	322	294	335	595	842	7
estaban	298	322	334	335	595	842	7
promocionando	337	322	412	335	595	842	7
de	415	322	427	335	595	842	7
una	430	322	447	335	595	842	7
u	450	322	456	335	595	842	7
otra	459	322	478	335	595	842	7
forma	481	322	510	335	595	842	7
el	85	335	94	349	595	842	7
cambio	98	335	133	349	595	842	7
estructural	137	335	187	349	595	842	7
hacia	191	335	217	349	595	842	7
el	221	335	229	349	595	842	7
sector	233	335	262	349	595	842	7
manufacturero.	266	335	338	349	595	842	7
Lo	343	335	356	349	595	842	7
que	360	335	377	349	595	842	7
sí	381	335	389	349	595	842	7
hizo	393	335	413	349	595	842	7
a	417	335	423	349	595	842	7
Costa	427	335	454	349	595	842	7
Rica	458	335	480	349	595	842	7
única	484	335	509	349	595	842	7
fue	85	349	101	362	595	842	7
la	105	349	114	362	595	842	7
expansión	119	349	167	362	595	842	7
de	172	349	183	362	595	842	7
los	188	349	202	362	595	842	7
pequeños	207	349	252	362	595	842	7
productores	257	349	313	362	595	842	7
tanto	318	349	342	362	595	842	7
agrícolas	347	349	390	362	595	842	7
como	395	349	421	362	595	842	7
industriales,	426	349	484	362	595	842	7
y	489	349	495	362	595	842	7
su	500	349	510	362	595	842	7
coexistencia	85	363	144	376	595	842	7
con	151	363	168	376	595	842	7
empresas	175	363	219	376	595	842	7
grandes	226	363	263	376	595	842	7
(Martínez	269	363	316	376	595	842	7
Franzoni	323	363	366	376	595	842	7
y	372	363	378	376	595	842	7
Sánchez-Ancochea	384	363	476	376	595	842	7
2013:	483	363	510	376	595	842	7
capítulo	85	377	124	390	595	842	7
2).	128	377	141	390	595	842	7
Particularmente	146	377	222	390	595	842	7
importante	227	377	278	390	595	842	7
fue	283	377	298	390	595	842	7
la	303	377	312	390	595	842	7
expansión	316	377	365	390	595	842	7
de	369	377	381	390	595	842	7
cooperativas,	385	377	449	390	595	842	7
promovidas	454	377	510	390	595	842	7
activamente	85	391	143	404	595	842	7
por	146	391	162	404	595	842	7
el	165	391	174	404	595	842	7
Estado.	177	391	213	404	595	842	7
Entre	216	391	242	404	595	842	7
1959	245	391	269	404	595	842	7
y	272	391	278	404	595	842	7
1963,	281	391	308	404	595	842	7
las	311	391	324	404	595	842	7
cooperativas	328	391	388	404	595	842	7
aumentaron	391	391	448	404	595	842	7
de	451	391	462	404	595	842	7
42	465	391	477	404	595	842	7
a	480	391	486	404	595	842	7
218.	489	391	510	404	595	842	7
En	85	404	98	418	595	842	7
1985	103	404	127	418	595	842	7
había	131	404	157	418	595	842	7
ya	161	404	172	418	595	842	7
464	176	404	194	418	595	842	7
cooperativas	198	404	259	418	595	842	7
cuya	263	404	285	418	595	842	7
producción	290	404	344	418	595	842	7
representaba	348	404	408	418	595	842	7
el	412	404	421	418	595	842	7
11%	425	404	447	418	595	842	7
del	451	404	466	418	595	842	7
total	470	404	491	418	595	842	7
del	495	404	510	418	595	842	7
PIB	85	418	104	431	595	842	7
y	111	418	117	431	595	842	7
un	125	418	137	431	595	842	7
15%	144	418	166	431	595	842	7
de	173	418	184	431	595	842	7
exportaciones	192	418	258	431	595	842	7
totales	266	418	297	431	595	842	7
(Reding	304	418	343	431	595	842	7
1986).	350	418	381	431	595	842	7
Se	389	418	401	431	595	842	7
convirtieron	408	418	466	431	595	842	7
en	474	418	485	431	595	842	7
una	493	418	510	431	595	842	7
modalidad	85	432	136	445	595	842	7
productiva	140	432	191	445	595	842	7
particularmente	195	432	270	445	595	842	7
importante	274	432	325	445	595	842	7
en	329	432	341	445	595	842	7
el	344	432	353	445	595	842	7
sector	357	432	385	445	595	842	7
del	389	432	404	445	595	842	7
café	407	432	427	445	595	842	7
y	431	432	437	445	595	842	7
de	441	432	452	445	595	842	7
los	456	432	470	445	595	842	7
lácteos.	474	432	510	445	595	842	7
La	85	446	98	459	595	842	7
Federación	102	446	155	459	595	842	7
de	159	446	170	459	595	842	7
Cooperativas	174	446	237	459	595	842	7
de	241	446	253	459	595	842	7
Café	256	446	279	459	595	842	7
fue	283	446	298	459	595	842	7
creada	302	446	333	459	595	842	7
en	337	446	349	459	595	842	7
1962	353	446	377	459	595	842	7
e	380	446	386	459	595	842	7
inmediatamente	390	446	466	459	595	842	7
apoyada	470	446	510	459	595	842	7
por	85	460	101	473	595	842	7
los	105	460	119	473	595	842	7
bancos	122	460	156	473	595	842	7
públicos.	159	460	203	473	595	842	7
Para	207	460	228	473	595	842	7
1985,	232	460	259	473	595	842	7
los	262	460	276	473	595	842	7
33	280	460	292	473	595	842	7
afiliados	295	460	337	473	595	842	7
a	340	460	346	473	595	842	7
la	349	460	358	473	595	842	7
Federación	362	460	415	473	595	842	7
vendían	419	460	456	473	595	842	7
el	460	460	469	473	595	842	7
40%	472	460	494	473	595	842	7
de	498	460	509	473	595	842	7
su	85	473	96	487	595	842	7
cosecha	103	473	141	487	595	842	7
directamente	148	473	210	487	595	842	7
a	217	473	222	487	595	842	7
mercados	229	473	275	487	595	842	7
mundiales	282	473	331	487	595	842	7
(Brenes	338	473	376	487	595	842	7
1990).	383	473	414	487	595	842	7
Mientras	421	473	463	487	595	842	7
tanto	470	473	494	487	595	842	7
la	501	473	510	487	595	842	7
Cooperativa	85	487	144	500	595	842	7
Dos	149	487	168	500	595	842	7
Pinos,	173	487	203	500	595	842	7
la	208	487	216	500	595	842	7
cual	221	487	241	500	595	842	7
produce	246	487	285	500	595	842	7
leche	290	487	315	500	595	842	7
y	320	487	326	500	595	842	7
otros	331	487	355	500	595	842	7
productos	360	487	407	500	595	842	7
lácteos	412	487	446	500	595	842	7
desde	451	487	478	500	595	842	7
1947,	483	487	510	500	595	842	7
creció	85	501	114	514	595	842	7
rápidamente	119	501	179	514	595	842	7
para	184	501	204	514	595	842	7
convertirse	210	501	263	514	595	842	7
una	268	501	285	514	595	842	7
de	290	501	301	514	595	842	7
las	307	501	320	514	595	842	7
más	325	501	344	514	595	842	7
importantes	349	501	406	514	595	842	7
empresas	411	501	455	514	595	842	7
en	460	501	472	514	595	842	7
el	477	501	485	514	595	842	7
país	491	501	510	514	595	842	7
(Meléndez	85	515	136	528	595	842	7
1998).	139	515	170	528	595	842	7
El	121	529	132	542	595	842	7
Estado	136	529	168	542	595	842	7
también	172	529	211	542	595	842	7
jugó	215	529	236	542	595	842	7
un	240	529	252	542	595	842	7
papel	256	529	282	542	595	842	7
importante	286	529	338	542	595	842	7
como	342	529	368	542	595	842	7
empleador,	372	529	426	542	595	842	7
debido	430	529	462	542	595	842	7
en	466	529	477	542	595	842	7
buena	481	529	510	542	595	842	7
medida	85	542	120	556	595	842	7
a	126	542	131	556	595	842	7
la	137	542	145	556	595	842	7
oferta	151	542	179	556	595	842	7
creciente	185	542	228	556	595	842	7
de	233	542	245	556	595	842	7
servicios	250	542	293	556	595	842	7
sociales.	298	542	339	556	595	842	7
Entre	345	542	371	556	595	842	7
1950	376	542	400	556	595	842	7
y	406	542	412	556	595	842	7
1980,	417	542	444	556	595	842	7
los	450	542	464	556	595	842	7
empleos	469	542	509	556	595	842	7
públicos	85	556	126	569	595	842	7
aumentaron	130	556	186	569	595	842	7
a	191	556	196	569	595	842	7
una	200	556	217	569	595	842	7
tasa	221	556	240	569	595	842	7
anual	244	556	270	569	595	842	7
de	274	556	285	569	595	842	7
7,3%,	289	556	317	569	595	842	7
pasando	321	556	361	569	595	842	7
de	365	556	376	569	595	842	7
un	380	556	392	569	595	842	7
6,2%	396	556	421	569	595	842	7
a	425	556	430	569	595	842	7
un	434	556	446	569	595	842	7
18,5%	450	556	481	569	595	842	7
de	485	556	497	569	595	842	7
la	501	556	509	569	595	842	7
población	85	570	132	583	595	842	7
económicamente	140	570	221	583	595	842	7
activa	228	570	257	583	595	842	7
(Castro	264	570	299	583	595	842	7
1995).	306	570	337	583	595	842	7
La	345	570	357	583	595	842	7
expansión	364	570	413	583	595	842	7
en	420	570	432	583	595	842	7
el	439	570	447	583	595	842	7
número	455	570	491	583	595	842	7
de	498	570	510	583	595	842	7
personal	85	584	126	597	595	842	7
médico,	131	584	169	597	595	842	7
de	175	584	186	597	595	842	7
enfermería	192	584	243	597	595	842	7
y	249	584	255	597	595	842	7
docente,	260	584	300	597	595	842	7
entre	306	584	330	597	595	842	7
otros,	335	584	362	597	595	842	7
fue	368	584	383	597	595	842	7
extraordinario	388	584	456	597	595	842	7
–	462	584	468	597	595	842	7
solo	473	584	493	597	595	842	7
en	498	584	510	597	595	842	7
términos	85	598	127	611	595	842	7
de	131	598	142	611	595	842	7
médicos	146	598	185	611	595	842	7
se	189	598	199	611	595	842	7
pasó	203	598	225	611	595	842	7
de	228	598	239	611	595	842	7
3,1	243	598	258	611	595	842	7
a	261	598	267	611	595	842	7
7,8	270	598	285	611	595	842	7
por	289	598	305	611	595	842	7
cada	308	598	330	611	595	842	7
1000	334	598	358	611	595	842	7
personas	361	598	403	611	595	842	7
(Martínez	407	598	454	611	595	842	7
Franzoni	458	598	500	611	595	842	7
y	504	598	510	611	595	842	7
Trejos	85	611	116	625	595	842	7
2013).	121	611	152	625	595	842	7
Se	158	611	170	625	595	842	7
trataba,	175	611	211	625	595	842	7
además,	217	611	255	625	595	842	7
de	261	611	272	625	595	842	7
empleos	278	611	318	625	595	842	7
generalmente	323	611	388	625	595	842	7
mejor	394	611	421	625	595	842	7
pagados	427	611	466	625	595	842	7
que	472	611	489	625	595	842	7
sus	495	611	510	625	595	842	7
equivalentes	85	625	145	638	595	842	7
en	148	625	159	638	595	842	7
otros	162	625	186	638	595	842	7
países	189	625	219	638	595	842	7
vecinos	222	625	258	638	595	842	7
como	261	625	288	638	595	842	7
la	291	625	300	638	595	842	7
República	303	625	351	638	595	842	7
Dominicana	354	625	413	638	595	842	7
(Itzigsohn	416	625	465	638	595	842	7
2000).	468	625	499	638	595	842	7
Durante	121	639	160	652	595	842	7
la	164	639	173	652	595	842	7
década	177	639	210	652	595	842	7
de	215	639	226	652	595	842	7
1970,	230	639	257	652	595	842	7
el	261	639	270	652	595	842	7
desempleo	274	639	326	652	595	842	7
permaneció	330	639	386	652	595	842	7
bajo	390	639	411	652	595	842	7
(5%)	415	639	439	652	595	842	7
y	443	639	449	652	595	842	7
los	454	639	468	652	595	842	7
trabajos	472	639	510	652	595	842	7
informales	85	653	136	666	595	842	7
representaron	142	653	207	666	595	842	7
solo	213	653	233	666	595	842	7
el	239	653	247	666	595	842	7
14%	253	653	275	666	595	842	7
de	281	653	292	666	595	842	7
la	298	653	306	666	595	842	7
PEA	312	653	334	666	595	842	7
no	340	653	352	666	595	842	7
dedicada	358	653	400	666	595	842	7
a	406	653	411	666	595	842	7
la	417	653	426	666	595	842	7
agricultura.	431	653	486	666	595	842	7
Los	492	653	510	666	595	842	7
salarios	85	668	122	681	595	842	7
reales	126	668	154	681	595	842	7
crecieron	159	668	203	681	595	842	7
sistemáticamente	208	668	291	681	595	842	7
−por	295	666	318	682	595	842	7
ejemplo,	322	668	364	681	595	842	7
entre	369	668	393	681	595	842	7
1950	397	668	421	681	595	842	7
y	426	668	432	681	595	842	7
1979	436	668	460	681	595	842	7
el	465	668	473	681	595	842	7
salario	478	668	510	681	595	842	7
mínimo	85	681	122	695	595	842	7
se	129	681	139	695	595	842	7
incrementó	146	681	200	695	595	842	7
a	207	681	212	695	595	842	7
una	218	681	236	695	595	842	7
tasa	242	681	261	695	595	842	7
anual	268	681	294	695	595	842	7
de	301	681	312	695	595	842	7
1.9%	318	681	343	695	595	842	7
(Martínez	350	681	397	695	595	842	7
Franzoni	404	681	447	695	595	842	7
y	453	681	459	695	595	842	7
Sánchez-	466	681	510	695	595	842	7
Ancochea	85	696	133	709	595	842	7
2013)−	136	696	171	709	595	842	7
sin	174	696	188	709	595	842	7
necesariamente	191	696	264	709	595	842	7
afectar	268	696	300	709	595	842	7
la	303	696	312	709	595	842	7
rentabilidad	315	696	372	709	595	842	7
empresarial.	375	696	434	709	595	842	7
La	121	710	134	723	595	842	7
expansión	141	710	189	723	595	842	7
del	196	710	211	723	595	842	7
empleo	217	710	253	723	595	842	7
formal	260	710	291	723	595	842	7
fue	298	710	314	723	595	842	7
particularmente	320	710	396	723	595	842	7
importante	402	710	454	723	595	842	7
porque	461	710	495	723	595	842	7
la	501	710	510	723	595	842	7
política	85	724	121	737	595	842	7
social	129	724	157	737	595	842	7
fue	164	724	180	737	595	842	7
financiada	187	724	237	737	595	842	7
principalmente	245	724	317	737	595	842	7
por	324	724	340	737	595	842	7
impuestos	348	724	396	737	595	842	7
a	404	724	409	737	595	842	7
la	417	724	426	737	595	842	7
nómina	433	724	469	737	595	842	7
de	477	724	488	737	595	842	7
los	496	724	510	737	595	842	7
trabajadores	85	737	144	751	595	842	7
asalariados	147	737	200	751	595	842	7
formales.	204	737	249	751	595	842	7
Por	252	737	269	751	595	842	7
supuesto,	272	737	317	751	595	842	7
en	320	737	331	751	595	842	7
esto	335	737	354	751	595	842	7
Costa	357	737	385	751	595	842	7
Rica	388	737	410	751	595	842	7
no	413	737	425	751	595	842	7
fue	428	737	444	751	595	842	7
original;	447	737	488	751	595	842	7
casi	491	737	510	751	595	842	7
todos	85	751	111	764	595	842	7
los	114	751	128	764	595	842	7
países	132	751	161	764	595	842	7
latinoamericanos	164	751	246	764	595	842	7
siguieron	250	751	294	764	595	842	7
el	298	751	306	764	595	842	7
modelo	309	751	345	764	595	842	7
continental	349	751	402	764	595	842	7
de	405	751	417	764	595	842	7
la	420	751	429	764	595	842	7
seguridad	432	751	478	764	595	842	7
social	482	751	510	764	595	842	7
7	504	773	510	786	595	842	7
y	85	71	91	85	595	842	8
la	96	71	104	85	595	842	8
financiación	109	71	168	85	595	842	8
a	173	71	178	85	595	842	8
través	183	71	212	85	595	842	8
de	216	71	228	85	595	842	8
la	232	71	241	85	595	842	8
planilla.	245	71	284	85	595	842	8
Sin	289	71	305	85	595	842	8
embargo,	310	71	355	85	595	842	8
Costa	359	71	387	85	595	842	8
Rica	391	71	413	85	595	842	8
se	418	71	428	85	595	842	8
distinguió	432	71	480	85	595	842	8
en	485	71	496	85	595	842	8
al	501	71	510	85	595	842	8
menos	85	85	116	98	595	842	8
dos	121	85	137	98	595	842	8
maneras:	141	85	184	98	595	842	8
(1)	189	85	203	98	595	842	8
la	207	85	215	98	595	842	8
creciente	219	85	262	98	595	842	8
dependencia	267	85	326	98	595	842	8
que	331	85	348	98	595	842	8
el	352	85	361	98	595	842	8
bienestar	365	85	408	98	595	842	8
de	412	85	423	98	595	842	8
las	427	85	441	98	595	842	8
personas	445	85	487	98	595	842	8
más	491	85	510	98	595	842	8
allá	85	99	102	112	595	842	8
de	107	99	118	112	595	842	8
salud	122	99	148	112	595	842	8
y	152	99	158	112	595	842	8
pensiones	162	99	209	112	595	842	8
tuvo	214	99	235	112	595	842	8
de	239	99	251	112	595	842	8
los	255	99	269	112	595	842	8
impuestos	273	99	322	112	595	842	8
a	326	99	332	112	595	842	8
la	336	99	344	112	595	842	8
nómina;	349	99	388	112	595	842	8
y	392	99	398	112	595	842	8
(2)	403	99	417	112	595	842	8
el	421	99	430	112	595	842	8
papel	434	99	460	112	595	842	8
que	464	99	481	112	595	842	8
estos	486	99	510	112	595	842	8
impuestos	85	113	134	126	595	842	8
tuvieron	138	113	178	126	595	842	8
en	183	113	194	126	595	842	8
financiar	198	113	241	126	595	842	8
la	245	113	254	126	595	842	8
asistencia	258	113	305	126	595	842	8
social	309	113	337	126	595	842	8
y,	342	113	350	126	595	842	8
convirtiéndose	355	113	426	126	595	842	8
de	430	113	441	126	595	842	8
esa	446	113	461	126	595	842	8
forma	465	113	494	126	595	842	8
en	498	113	510	126	595	842	8
impuestos	85	127	134	140	595	842	8
progresivos.	137	127	196	140	595	842	8
El	200	127	211	140	595	842	8
gráfico	214	127	248	140	595	842	8
1	252	127	258	140	595	842	8
muestra	262	127	300	140	595	842	8
la	303	127	312	140	595	842	8
evolución	316	127	363	140	595	842	8
de	367	127	378	140	595	842	8
las	382	127	395	140	595	842	8
tasas	399	127	422	140	595	842	8
del	426	127	440	140	595	842	8
impuesto	444	127	488	140	595	842	8
a	492	127	497	140	595	842	8
la	501	127	509	140	595	842	8
nómina	85	140	121	154	595	842	8
desde	125	140	153	154	595	842	8
la	157	140	166	154	595	842	8
creación	170	140	210	154	595	842	8
de	215	140	226	154	595	842	8
la	230	140	239	154	595	842	8
seguridad	243	140	290	154	595	842	8
social	294	140	322	154	595	842	8
en	327	140	338	154	595	842	8
1941	342	140	366	154	595	842	8
hasta	370	140	395	154	595	842	8
1980.	399	140	426	154	595	842	8
Después	431	140	471	154	595	842	8
de	476	140	487	154	595	842	8
casi	491	140	510	154	595	842	8
dos	85	154	102	167	595	842	8
décadas	105	154	143	167	595	842	8
de	146	154	158	167	595	842	8
estabilidad,	161	154	216	167	595	842	8
a	219	154	225	167	595	842	8
partir	228	154	254	167	595	842	8
de	257	154	268	167	595	842	8
1965	272	154	296	167	595	842	8
éstas	299	154	322	167	595	842	8
experimentaron	326	154	401	167	595	842	8
un	404	154	416	167	595	842	8
rápido	419	154	450	167	595	842	8
crecimiento	453	154	510	167	595	842	8
precisamente	85	168	148	181	595	842	8
para	151	168	172	181	595	842	8
financiar	175	168	218	181	595	842	8
nuevos	221	168	255	181	595	842	8
programas	258	168	308	181	595	842	8
sociales,	312	168	352	181	595	842	8
incluyendo	356	168	409	181	595	842	8
el	412	168	420	181	595	842	8
Instituto	424	168	463	181	595	842	8
Nacional	467	168	510	181	595	842	8
de	85	182	97	195	595	842	8
Aprendizaje,	102	182	164	195	595	842	8
FODESAF	170	182	223	195	595	842	8
y	229	182	235	195	595	842	8
las	240	182	254	195	595	842	8
transferencias	259	182	326	195	595	842	8
monetarias	332	182	384	195	595	842	8
dirigidas	390	182	432	195	595	842	8
a	438	182	443	195	595	842	8
las	449	182	462	195	595	842	8
personas	468	182	510	195	595	842	8
pobres	85	196	117	209	595	842	8
desempleadas	120	196	187	209	595	842	8
(IMAS).	190	196	231	209	595	842	8
Gráfico	278	223	310	234	595	842	8
1	313	223	318	234	595	842	8
Costa	173	235	197	246	595	842	8
Rica:	200	235	222	246	595	842	8
tasas	225	235	246	246	595	842	8
de	248	235	258	246	595	842	8
impuestos	261	235	304	246	595	842	8
sobre	306	235	329	246	595	842	8
la	332	235	340	246	595	842	8
nómina,	342	235	377	246	595	842	8
1942-1980	379	235	423	246	595	842	8
Fuente:	85	586	113	596	595	842	8
Caja	115	586	133	596	595	842	8
Costarricense	135	586	185	596	595	842	8
del	188	586	199	596	595	842	8
Seguro	201	586	226	596	595	842	8
Social	229	586	251	596	595	842	8
y	253	586	257	596	595	842	8
SINALEYI	260	586	297	596	595	842	8
Los	121	606	139	620	595	842	8
impuestos	143	606	192	620	595	842	8
a	196	606	201	620	595	842	8
la	205	606	214	620	595	842	8
nómina	218	606	254	620	595	842	8
en	258	606	269	620	595	842	8
Costa	273	606	300	620	595	842	8
Rica	304	606	326	620	595	842	8
se	330	606	340	620	595	842	8
convirtieron	344	606	403	620	595	842	8
así	407	606	420	620	595	842	8
en	424	606	435	620	595	842	8
un	439	606	451	620	595	842	8
mecanismo	455	606	510	620	595	842	8
relativamente	85	620	150	633	595	842	8
efectivo	158	620	197	633	595	842	8
para	204	620	225	633	595	842	8
resolver	233	620	271	633	595	842	8
las	279	620	292	633	595	842	8
restricciones	300	620	361	633	595	842	8
políticas	368	620	409	633	595	842	8
al	417	620	425	633	595	842	8
aumento	433	620	474	633	595	842	8
de	482	620	493	633	595	842	8
la	501	620	510	633	595	842	8
recaudación	85	634	143	647	595	842	8
impositiva	148	634	199	647	595	842	8
a	204	634	209	647	595	842	8
las	215	634	228	647	595	842	8
que	233	634	250	647	595	842	8
se	256	634	266	647	595	842	8
enfrentaron	271	634	326	647	595	842	8
todos	331	634	357	647	595	842	8
los	363	634	376	647	595	842	8
países	382	634	411	647	595	842	8
en	416	634	427	647	595	842	8
América	433	634	474	647	595	842	8
Latina	479	634	510	647	595	842	8
durante	85	648	121	661	595	842	8
este	130	648	149	661	595	842	8
periodo.	158	648	197	661	595	842	8
Incrementar	206	648	264	661	595	842	8
las	273	648	286	661	595	842	8
cotizaciones	295	648	354	661	595	842	8
sociales	363	648	401	661	595	842	8
que	410	648	428	661	595	842	8
existían	436	648	474	661	595	842	8
desde	483	648	510	661	595	842	8
comienzos	85	662	136	675	595	842	8
de	141	662	152	675	595	842	8
la	157	662	166	675	595	842	8
década	170	662	203	675	595	842	8
de	208	662	219	675	595	842	8
1940	224	662	248	675	595	842	8
y	253	662	259	675	595	842	8
que	263	662	280	675	595	842	8
eran	285	662	306	675	595	842	8
fácil	310	662	332	675	595	842	8
de	336	662	348	675	595	842	8
recaudar,	352	662	396	675	595	842	8
fue	401	662	416	675	595	842	8
políticamente	421	662	486	675	595	842	8
más	491	662	510	675	595	842	8
atractivo	85	675	127	689	595	842	8
que	130	675	148	689	595	842	8
la	151	675	160	689	595	842	8
creación	163	675	203	689	595	842	8
de	207	675	218	689	595	842	8
un	222	675	234	689	595	842	8
impuesto	237	675	281	689	595	842	8
realmente	284	675	331	689	595	842	8
progresista	335	675	387	689	595	842	8
y	391	675	397	689	595	842	8
efectivo	400	675	438	689	595	842	8
sobre	442	675	468	689	595	842	8
la	471	675	480	689	595	842	8
renta,	483	675	510	689	595	842	8
o	85	689	91	702	595	842	8
la	98	689	106	702	595	842	8
búsqueda	113	689	158	702	595	842	8
de	165	689	177	702	595	842	8
apoyo	183	689	212	702	595	842	8
para	219	689	240	702	595	842	8
la	247	689	255	702	595	842	8
creación	262	689	302	702	595	842	8
de	309	689	320	702	595	842	8
impuestos	327	689	376	702	595	842	8
indirectos	382	689	430	702	595	842	8
hasta	436	689	461	702	595	842	8
entonces	468	689	510	702	595	842	8
inexistentes.	85	703	145	716	595	842	8
De	148	703	162	716	595	842	8
hecho,	166	703	198	716	595	842	8
Costa	202	703	229	716	595	842	8
Rica	232	703	254	716	595	842	8
no	258	703	270	716	595	842	8
fue	274	703	289	716	595	842	8
particularmente	293	703	368	716	595	842	8
exitosa	372	703	406	716	595	842	8
en	409	703	421	716	595	842	8
la	424	703	433	716	595	842	8
recaudación	437	703	495	716	595	842	8
de	498	703	510	716	595	842	8
impuestos	85	717	134	730	595	842	8
que	137	717	154	730	595	842	8
no	158	717	170	730	595	842	8
fueran	173	717	204	730	595	842	8
sobre	207	717	233	730	595	842	8
la	237	717	245	730	595	842	8
nómina:	249	717	288	730	595	842	8
en	291	717	303	730	595	842	8
1970,	306	717	333	730	595	842	8
por	337	717	353	730	595	842	8
ejemplo,	356	717	397	730	595	842	8
la	401	717	410	730	595	842	8
carga	413	717	439	730	595	842	8
fiscal	442	717	468	730	595	842	8
era	472	717	486	730	595	842	8
sólo	490	717	510	730	595	842	8
del	85	731	100	744	595	842	8
12%	105	731	127	744	595	842	8
del	132	731	147	744	595	842	8
PIB,	152	731	174	744	595	842	8
comparado	179	731	232	744	595	842	8
a	238	731	243	744	595	842	8
casi	248	731	267	744	595	842	8
el	272	731	281	744	595	842	8
15%	286	731	308	744	595	842	8
en	314	731	325	744	595	842	8
la	330	731	339	744	595	842	8
República	344	731	393	744	595	842	8
Dominicana	398	731	457	744	595	842	8
(Sánchez-	462	731	510	744	595	842	8
Ancochea	85	745	133	759	595	842	8
2004)	136	745	164	759	595	842	8
−	167	744	174	760	595	842	8
un	177	745	189	759	595	842	8
país	192	745	211	759	595	842	8
con	214	745	231	759	595	842	8
un	234	745	246	759	595	842	8
escaso	249	745	281	759	595	842	8
gasto	284	745	309	759	595	842	8
público	312	745	348	759	595	842	8
social−.	351	745	389	759	595	842	8
8	504	773	510	786	595	842	8
A	121	71	130	85	595	842	9
inicios	136	71	168	85	595	842	9
de	173	71	185	85	595	842	9
los	191	71	205	85	595	842	9
70,	211	71	226	85	595	842	9
algunos	231	71	269	85	595	842	9
sectores	274	71	313	85	595	842	9
de	319	71	330	85	595	842	9
la	336	71	345	85	595	842	9
élite	351	71	371	85	595	842	9
empresarial,	377	71	436	85	595	842	9
especialmente	442	71	510	85	595	842	9
aquellos	85	85	125	98	595	842	9
que	130	85	147	98	595	842	9
competían	151	85	201	98	595	842	9
en	206	85	217	98	595	842	9
mercados	221	85	267	98	595	842	9
regionales,	272	85	324	98	595	842	9
manifestaron	328	85	391	98	595	842	9
su	395	85	406	98	595	842	9
disconformidad	410	85	485	98	595	842	9
ante	490	85	510	98	595	842	9
los	85	99	99	112	595	842	9
sucesivos	105	99	151	112	595	842	9
aumentos	157	99	203	112	595	842	9
del	210	99	224	112	595	842	9
impuesto	230	99	274	112	595	842	9
al	280	99	289	112	595	842	9
trabajo	295	99	329	112	595	842	9
y	335	99	341	112	595	842	9
su	347	99	357	112	595	842	9
creciente	364	99	407	112	595	842	9
peso	413	99	435	112	595	842	9
relativo	441	99	478	112	595	842	9
en	484	99	495	112	595	842	9
la	501	99	510	112	595	842	9
estructura	85	113	132	126	595	842	9
de	141	113	152	126	595	842	9
costes.	160	113	193	126	595	842	9
Sin	201	113	217	126	595	842	9
embargo,	225	113	270	126	595	842	9
la	278	113	287	126	595	842	9
mayoría	295	113	335	126	595	842	9
de	343	113	354	126	595	842	9
los	363	113	377	126	595	842	9
empresarios	385	113	443	126	595	842	9
continuaban	451	113	510	126	595	842	9
beneficiándose	85	127	157	140	595	842	9
de	160	127	172	140	595	842	9
altos	175	127	198	140	595	842	9
niveles	201	127	235	140	595	842	9
de	239	127	250	140	595	842	9
protección	253	127	304	140	595	842	9
arancelaria	307	127	360	140	595	842	9
y	363	127	369	140	595	842	9
por	373	127	389	140	595	842	9
lo	392	127	401	140	595	842	9
tanto	405	127	429	140	595	842	9
les	432	127	446	140	595	842	9
preocupaban	449	127	510	140	595	842	9
aún	85	140	103	154	595	842	9
poco	106	140	129	154	595	842	9
estos	132	140	156	154	595	842	9
impuestos.	160	140	211	154	595	842	9
Mientras	214	140	257	154	595	842	9
tanto,	260	140	287	154	595	842	9
los	290	140	304	154	595	842	9
trabajadores	308	140	366	154	595	842	9
formales	370	140	411	154	595	842	9
que	415	140	432	154	595	842	9
sufrían	435	140	469	154	595	842	9
la	472	140	480	154	595	842	9
carga	484	140	510	154	595	842	9
fiscal,	85	154	114	167	595	842	9
contaban	120	154	164	167	595	842	9
también	170	154	209	167	595	842	9
con	215	154	232	167	595	842	9
salarios	239	154	275	167	595	842	9
reales	281	154	309	167	595	842	9
crecientes	316	154	364	167	595	842	9
y	370	154	376	167	595	842	9
recibían	382	154	421	167	595	842	9
buenos	427	154	461	167	595	842	9
servicios	468	154	510	167	595	842	9
sociales.	85	168	126	181	595	842	9
2.	85	209	94	223	595	842	9
Tensiones	103	209	152	223	595	842	9
crecientes	161	209	212	223	595	842	9
del	221	209	236	223	595	842	9
sistema	245	209	283	223	595	842	9
universal:	292	209	343	223	595	842	9
entre	352	209	378	223	595	842	9
un	387	209	401	223	595	842	9
modelo	410	209	447	223	595	842	9
económico	456	209	510	223	595	842	9
segmentado	107	223	167	236	595	842	9
y	170	223	176	236	595	842	9
el	179	223	188	236	595	842	9
crecimiento	191	223	251	236	595	842	9
de	254	223	266	236	595	842	9
la	269	223	278	236	595	842	9
oferta	281	223	312	236	595	842	9
privada	315	223	355	236	595	842	9
La	85	251	98	264	595	842	9
crisis	101	251	126	264	595	842	9
latinoamericana	129	251	206	264	595	842	9
de	209	251	220	264	595	842	9
la	224	251	232	264	595	842	9
deuda	235	251	264	264	595	842	9
llegó	267	251	291	264	595	842	9
a	294	251	300	264	595	842	9
Costa	303	251	330	264	595	842	9
Rica	333	251	355	264	595	842	9
en	358	251	370	264	595	842	9
el	373	251	381	264	595	842	9
año	384	251	402	264	595	842	9
80	405	251	417	264	595	842	9
cuando	420	251	455	264	595	842	9
la	458	251	466	264	595	842	9
caída	470	251	495	264	595	842	9
de	498	251	509	264	595	842	9
los	85	265	99	278	595	842	9
precios	103	265	137	278	595	842	9
del	141	265	155	278	595	842	9
café	159	265	179	278	595	842	9
y	182	265	188	278	595	842	9
otros	191	265	215	278	595	842	9
factores	219	265	257	278	595	842	9
sumieron	260	265	305	278	595	842	9
al	308	265	317	278	595	842	9
país	320	265	339	278	595	842	9
en	343	265	354	278	595	842	9
una	358	265	375	278	595	842	9
grave	378	265	405	278	595	842	9
situación	408	265	452	278	595	842	9
económica.	455	265	510	278	595	842	9
Entre	85	278	111	292	595	842	9
1980	115	278	139	292	595	842	9
y	143	278	149	292	595	842	9
1982	152	278	176	292	595	842	9
el	180	278	189	292	595	842	9
colón	193	278	219	292	595	842	9
se	223	278	233	292	595	842	9
devalúo	237	278	275	292	595	842	9
en	279	278	290	292	595	842	9
más	294	278	313	292	595	842	9
de	317	278	328	292	595	842	9
un	332	278	344	292	595	842	9
600%,	348	278	379	292	595	842	9
el	382	278	391	292	595	842	9
PIB	395	278	414	292	595	842	9
per	417	278	433	292	595	842	9
cápita	436	278	465	292	595	842	9
decreció	469	278	509	292	595	842	9
de	85	292	97	305	595	842	9
forma	100	292	129	305	595	842	9
significativa	132	292	192	305	595	842	9
y	195	292	201	305	595	842	9
el	205	292	214	305	595	842	9
déficit	217	292	248	305	595	842	9
público	252	292	287	305	595	842	9
creció	291	292	320	305	595	842	9
de	324	292	335	305	595	842	9
manera	339	292	374	305	595	842	9
exponencial.	378	292	439	305	595	842	9
Si	443	292	453	305	595	842	9
todos	456	292	482	305	595	842	9
estos	486	292	510	305	595	842	9
factores	85	306	123	319	595	842	9
conspiraban	126	306	184	319	595	842	9
en	188	306	199	319	595	842	9
principio	202	306	245	319	595	842	9
contra	249	306	279	319	595	842	9
el	282	306	291	319	595	842	9
mantenimiento	294	306	366	319	595	842	9
de	369	306	380	319	595	842	9
la	383	306	392	319	595	842	9
política	395	306	431	319	595	842	9
social	435	306	462	319	595	842	9
universal	466	306	510	319	595	842	9
construida	85	320	135	333	595	842	9
en	140	320	151	333	595	842	9
las	156	320	169	333	595	842	9
cuatro	174	320	204	333	595	842	9
décadas	209	320	246	333	595	842	9
anteriores	251	320	298	333	595	842	9
de	303	320	315	333	595	842	9
la	319	320	328	333	595	842	9
forma	333	320	361	333	595	842	9
que	366	320	383	333	595	842	9
discutimos	388	320	440	333	595	842	9
en	444	320	456	333	595	842	9
la	461	320	469	333	595	842	9
sección	474	320	510	333	595	842	9
anterior,	85	334	125	347	595	842	9
el	130	334	139	347	595	842	9
cambio	144	334	179	347	595	842	9
en	184	334	195	347	595	842	9
las	200	334	214	347	595	842	9
ideas	218	334	243	347	595	842	9
internacionales	248	334	321	347	595	842	9
lo	326	334	335	347	595	842	9
hizo	340	334	360	347	595	842	9
todavía	365	334	400	347	595	842	9
más.	405	334	428	347	595	842	9
Liderada	433	334	475	347	595	842	9
por	480	334	496	347	595	842	9
el	501	334	510	347	595	842	9
Banco	85	347	116	361	595	842	9
Mundial	119	347	159	361	595	842	9
y	163	347	169	361	595	842	9
el	172	347	180	361	595	842	9
Fondo	184	347	214	361	595	842	9
Monetario	217	347	267	361	595	842	9
Internacional,	271	347	337	361	595	842	9
la	340	347	349	361	595	842	9
comunidad	352	347	405	361	595	842	9
política	408	347	444	361	595	842	9
internacional	447	347	510	361	595	842	9
empezó	85	361	122	374	595	842	9
a	128	361	133	374	595	842	9
promover	139	361	185	374	595	842	9
políticas	191	361	232	374	595	842	9
focalizadas	237	361	291	374	595	842	9
y	297	361	303	374	595	842	9
a	309	361	314	374	595	842	9
criticar	319	361	353	374	595	842	9
la	359	361	368	374	595	842	9
sostenibilidad	373	361	440	374	595	842	9
y	445	361	451	374	595	842	9
el	457	361	466	374	595	842	9
impacto	471	361	510	374	595	842	9
distributivo	85	375	140	388	595	842	9
de	143	375	155	388	595	842	9
la	158	375	166	388	595	842	9
política	169	375	205	388	595	842	9
social	208	375	236	388	595	842	9
en	239	375	251	388	595	842	9
toda	254	375	274	388	595	842	9
América	277	375	319	388	595	842	9
Latina.	322	375	355	388	595	842	9
A	121	389	130	402	595	842	9
pesar	134	389	159	402	595	842	9
de	163	389	174	402	595	842	9
todos	178	389	204	402	595	842	9
estos	207	389	231	402	595	842	9
problemas,	235	389	288	402	595	842	9
sin	292	389	306	402	595	842	9
embargo,	309	389	354	402	595	842	9
en	358	389	369	402	595	842	9
Costa	373	389	401	402	595	842	9
Rica	404	389	426	402	595	842	9
el	430	389	439	402	595	842	9
universalismo	442	389	510	402	595	842	9
se	85	403	95	416	595	842	9
ha	102	403	113	416	595	842	9
mantenido	120	403	170	416	595	842	9
e	177	403	182	416	595	842	9
incluso	188	403	223	416	595	842	9
profundizado	230	403	294	416	595	842	9
desde	300	403	327	416	595	842	9
inicios	334	403	366	416	595	842	9
de	372	403	384	416	595	842	9
los	390	403	404	416	595	842	9
80.	411	403	426	416	595	842	9
Contrario	433	403	478	416	595	842	9
a	485	403	490	416	595	842	9
las	497	403	510	416	595	842	9
expectativas	85	416	144	430	595	842	9
de	150	416	162	430	595	842	9
los	168	416	182	430	595	842	9
economistas	188	416	247	430	595	842	9
neoliberales	253	416	311	430	595	842	9
y	317	416	323	430	595	842	9
a	329	416	334	430	595	842	9
la	340	416	349	430	595	842	9
experiencia	355	416	410	430	595	842	9
de	416	416	427	430	595	842	9
otros	433	416	457	430	595	842	9
países	463	416	493	430	595	842	9
de	499	416	510	430	595	842	9
América	85	430	126	443	595	842	9
Latina,	131	430	165	443	595	842	9
los	170	430	184	443	595	842	9
gobiernos	189	430	236	443	595	842	9
costarricenses	241	430	308	443	595	842	9
no	313	430	325	443	595	842	9
introdujeron	330	430	390	443	595	842	9
mayores	394	430	435	443	595	842	9
cambios	440	430	480	443	595	842	9
en	485	430	496	443	595	842	9
el	501	430	510	443	595	842	9
diseño	85	444	116	457	595	842	9
del	122	444	137	457	595	842	9
sistema.	143	444	181	457	595	842	9
En	187	444	200	457	595	842	9
la	206	444	215	457	595	842	9
Costa	220	444	248	457	595	842	9
Rica	254	444	275	457	595	842	9
actual,	281	444	313	457	595	842	9
independientemente	318	444	415	457	595	842	9
de	421	444	432	457	595	842	9
sus	438	444	453	457	595	842	9
ingresos	459	444	499	457	595	842	9
e	504	444	510	457	595	842	9
incluso	85	458	120	471	595	842	9
de	124	458	135	471	595	842	9
las	139	458	153	471	595	842	9
contribuciones	157	458	227	471	595	842	9
a	231	458	237	471	595	842	9
la	241	458	250	471	595	842	9
nómina	254	458	289	471	595	842	9
que	294	458	311	471	595	842	9
hayan	315	458	344	471	595	842	9
realizado,	348	458	395	471	595	842	9
las	399	458	412	471	595	842	9
personas	416	458	458	471	595	842	9
continúan	462	458	510	471	595	842	9
teniendo	85	472	126	485	595	842	9
derecho	131	472	169	485	595	842	9
a	173	472	179	485	595	842	9
acceder	183	472	220	485	595	842	9
a	224	472	230	485	595	842	9
servicios	234	472	277	485	595	842	9
públicos	281	472	322	485	595	842	9
igualitarios	326	472	380	485	595	842	9
de	385	472	396	485	595	842	9
salud	401	472	426	485	595	842	9
y	430	472	436	485	595	842	9
educación	441	472	489	485	595	842	9
y	494	472	500	485	595	842	9
a	505	472	510	485	595	842	9
recibir	85	485	116	499	595	842	9
una	122	485	139	499	595	842	9
pensión	144	485	182	499	595	842	9
más	187	485	206	499	595	842	9
o	212	485	218	499	595	842	9
menos	223	485	254	499	595	842	9
generosa.	259	485	305	499	595	842	9
Los	310	485	328	499	595	842	9
beneficios	334	485	383	499	595	842	9
de	388	485	400	499	595	842	9
salud	405	485	430	499	595	842	9
asociados	435	485	482	499	595	842	9
a	487	485	493	499	595	842	9
un	498	485	510	499	595	842	9
acceso	85	499	117	512	595	842	9
no	120	499	132	512	595	842	9
contributivo	136	499	194	512	595	842	9
mediante	198	499	242	512	595	842	9
la	245	499	254	512	595	842	9
asistencia	257	499	304	512	595	842	9
social	307	499	335	512	595	842	9
son	338	499	355	512	595	842	9
los	358	499	372	512	595	842	9
mismos	376	499	413	512	595	842	9
que	416	499	434	512	595	842	9
los	437	499	451	512	595	842	9
asociados	454	499	501	512	595	842	9
a	504	499	510	512	595	842	9
un	85	513	97	526	595	842	9
acceso	105	513	137	526	595	842	9
contributivo	144	513	203	526	595	842	9
bajo	211	513	231	526	595	842	9
la	239	513	247	526	595	842	9
seguridad	255	513	302	526	595	842	9
social.	309	513	340	526	595	842	9
Los	348	513	366	526	595	842	9
familiares	373	513	421	526	595	842	9
económicamente	429	513	510	526	595	842	9
dependientes	85	527	148	540	595	842	9
sean	154	527	175	540	595	842	9
niños/as,	181	527	223	540	595	842	9
jóvenes,	229	527	269	540	595	842	9
personas	275	527	317	540	595	842	9
adultas	323	527	357	540	595	842	9
mayores	363	527	403	540	595	842	9
o	410	527	416	540	595	842	9
con	421	527	439	540	595	842	9
discapacidad,	445	527	510	540	595	842	9
continúan	85	541	132	554	595	842	9
teniendo	135	541	177	554	595	842	9
acceso	180	541	212	554	595	842	9
a	215	541	220	554	595	842	9
servicios	223	541	266	554	595	842	9
similares	269	541	312	554	595	842	9
que	315	541	332	554	595	842	9
los	335	541	349	554	595	842	9
trabajadores	352	541	411	554	595	842	9
asegurados.	414	541	470	554	595	842	9
En	121	554	134	568	595	842	9
términos	141	554	183	568	595	842	9
de	190	554	202	568	595	842	9
gasto	209	554	234	568	595	842	9
público	241	554	277	568	595	842	9
social,	284	554	315	568	595	842	9
el	322	554	330	568	595	842	9
efecto	337	554	366	568	595	842	9
de	374	554	385	568	595	842	9
la	392	554	400	568	595	842	9
crisis	407	554	433	568	595	842	9
económica	440	554	492	568	595	842	9
de	499	554	510	568	595	842	9
comienzos	85	568	136	581	595	842	9
de	140	568	151	581	595	842	9
los	154	568	168	581	595	842	9
80	172	568	184	581	595	842	9
fue	187	568	202	581	595	842	9
más	205	568	225	581	595	842	9
bien	228	568	249	581	595	842	9
transitorio	252	568	301	581	595	842	9
(Segura-Ubiergo	305	568	385	581	595	842	9
2009).	389	568	420	581	595	842	9
Gracias	423	568	459	581	595	842	9
en	463	568	474	581	595	842	9
parte	477	568	501	581	595	842	9
a	505	568	510	581	595	842	9
la	85	582	94	595	595	842	9
ayuda	98	582	126	595	595	842	9
recibida	130	582	169	595	595	842	9
por	172	582	188	595	595	842	9
parte	192	582	216	595	595	842	9
de	220	582	231	595	595	842	9
los	235	582	249	595	595	842	9
Estados	253	582	290	595	595	842	9
Unidos	294	582	329	595	595	842	9
durante	332	582	368	595	595	842	9
los	372	582	386	595	595	842	9
momentos	390	582	440	595	595	842	9
de	444	582	455	595	595	842	9
volatilidad	459	582	510	595	595	842	9
geopolítica	85	596	138	609	595	842	9
de	142	596	154	609	595	842	9
los	158	596	172	609	595	842	9
80,	176	596	191	609	595	842	9
el	195	596	203	609	595	842	9
gasto	207	596	233	609	595	842	9
total	237	596	258	609	595	842	9
y	262	596	268	609	595	842	9
como	272	596	298	609	595	842	9
porcentaje	303	596	353	609	595	842	9
del	357	596	371	609	595	842	9
PIB	375	596	394	609	595	842	9
comenzó	398	596	441	609	595	842	9
a	445	596	450	609	595	842	9
recuperarse	454	596	510	609	595	842	9
rápida	85	611	115	624	595	842	9
y	119	611	125	624	595	842	9
sostenidamente,	129	611	205	624	595	842	9
casi	209	611	228	624	595	842	9
ganando	232	611	272	624	595	842	9
los	276	611	290	624	595	842	9
niveles	294	611	328	624	595	842	9
previos	332	611	367	624	595	842	9
a	370	611	376	624	595	842	9
la	380	611	388	624	595	842	9
crisis	392	611	417	624	595	842	9
económica	421	611	473	624	595	842	9
−véase	477	609	510	625	595	842	9
gráfico	85	625	119	638	595	842	9
2−.	122	625	138	638	595	842	9
1	138	625	142	633	595	842	9
En	145	625	158	638	595	842	9
término	161	625	199	638	595	842	9
per	202	625	217	638	595	842	9
cápita	221	625	249	638	595	842	9
la	253	625	261	638	595	842	9
recuperación	265	625	326	638	595	842	9
fue	330	625	345	638	595	842	9
más	348	625	368	638	595	842	9
lenta	371	625	394	638	595	842	9
pero	398	625	419	638	595	842	9
en	422	625	433	638	595	842	9
la	437	625	445	638	595	842	9
actualidad	449	625	498	638	595	842	9
el	501	625	510	638	595	842	9
gasto	85	639	110	652	595	842	9
social	114	639	142	652	595	842	9
per	145	639	161	652	595	842	9
cápita	164	639	193	652	595	842	9
llega	196	639	220	652	595	842	9
a	223	639	229	652	595	842	9
los	232	639	246	652	595	842	9
$800	249	639	273	652	595	842	9
dólares	277	639	311	652	595	842	9
por	315	639	331	652	595	842	9
año,	334	639	355	652	595	842	9
similar	358	639	391	652	595	842	9
al	395	639	404	652	595	842	9
gasto	407	639	433	652	595	842	9
en	436	639	447	652	595	842	9
Chile	451	639	477	652	595	842	9
y	480	639	486	652	595	842	9
solo	490	639	510	652	595	842	9
por	85	653	101	666	595	842	9
debajo	104	653	136	666	595	842	9
de	139	653	151	666	595	842	9
Argentina	153	653	201	666	595	842	9
y	204	653	210	666	595	842	9
Uruguay.	213	653	258	666	595	842	9
Gráfico	278	678	310	689	595	842	9
2	313	678	318	689	595	842	9
Gasto	180	690	204	701	595	842	9
social	207	690	231	701	595	842	9
costarricense:	233	690	293	701	595	842	9
total	295	690	315	701	595	842	9
y	317	690	322	701	595	842	9
per	325	690	339	701	595	842	9
cápita,	342	690	370	701	595	842	9
1980-2008	373	690	416	701	595	842	9
1	85	748	88	755	595	842	9
Entre	91	748	113	759	595	842	9
1983	116	748	136	759	595	842	9
y	140	748	145	759	595	842	9
1989	148	748	168	759	595	842	9
la	171	748	178	759	595	842	9
ayuda	182	748	205	759	595	842	9
acumulada	209	748	252	759	595	842	9
de	255	748	265	759	595	842	9
los	268	748	280	759	595	842	9
Estados	283	748	314	759	595	842	9
Unidos	317	748	346	759	595	842	9
–	350	748	355	759	595	842	9
equivalente	358	748	404	759	595	842	9
al	407	748	414	759	595	842	9
4,1%	418	748	439	759	595	842	9
del	442	748	454	759	595	842	9
PIB	457	748	473	759	595	842	9
(Lizano,	476	748	510	759	595	842	9
1999:	85	760	108	771	595	842	9
anexo	110	760	134	771	595	842	9
5)	137	760	145	771	595	842	9
–	148	760	153	771	595	842	9
le	155	760	162	771	595	842	9
dio	165	760	178	771	595	842	9
a	180	760	185	771	595	842	9
las	187	760	198	771	595	842	9
cuentas	201	760	231	771	595	842	9
públicas	233	760	266	771	595	842	9
costarricenses	269	760	325	771	595	842	9
un	327	760	337	771	595	842	9
importante	340	760	383	771	595	842	9
respiro.	386	760	416	771	595	842	9
9	504	773	510	786	595	842	9
Fuente:	85	297	113	307	595	842	10
Secretaría	115	297	153	307	595	842	10
Técnica	155	297	183	307	595	842	10
de	186	297	194	307	595	842	10
la	196	297	203	307	595	842	10
Autoridad	206	297	242	307	595	842	10
Presupuestaria.	244	297	301	307	595	842	10
Ministerio	304	297	341	307	595	842	10
de	343	297	352	307	595	842	10
Hacienda	354	297	389	307	595	842	10
En	121	321	134	334	595	842	10
todos	138	321	164	334	595	842	10
los	168	321	182	334	595	842	10
sectores	186	321	225	334	595	842	10
de	229	321	240	334	595	842	10
política,	244	321	282	334	595	842	10
la	286	321	295	334	595	842	10
cobertura	299	321	344	334	595	842	10
de	348	321	359	334	595	842	10
los	363	321	377	334	595	842	10
servicios	381	321	424	334	595	842	10
públicos	428	321	468	334	595	842	10
sociales	472	321	510	334	595	842	10
se	85	336	95	349	595	842	10
ha	100	336	111	349	595	842	10
continuado	115	336	169	349	595	842	10
incrementando.	173	336	247	349	595	842	10
En	252	336	265	349	595	842	10
educación,	270	336	321	349	595	842	10
el	326	336	335	349	595	842	10
preescolar	339	336	388	349	595	842	10
−a	393	334	405	350	595	842	10
los	410	336	424	349	595	842	10
5	428	336	434	349	595	842	10
años	439	336	461	349	595	842	10
de	465	336	476	349	595	842	10
edad−	481	336	510	349	595	842	10
alcanza	85	350	121	363	595	842	10
a	125	350	130	363	595	842	10
más	134	350	153	363	595	842	10
de	157	350	169	363	595	842	10
un	172	350	184	363	595	842	10
90%	188	350	210	363	595	842	10
de	214	350	225	363	595	842	10
niñas	229	350	255	363	595	842	10
y	258	350	264	363	595	842	10
niños	268	350	294	363	595	842	10
mientras	298	350	339	363	595	842	10
que	343	350	360	363	595	842	10
la	364	350	373	363	595	842	10
educación	377	350	425	363	595	842	10
primaria	429	350	470	363	595	842	10
alcanza	474	350	510	363	595	842	10
una	85	364	103	378	595	842	10
cobertura	107	364	152	378	595	842	10
universal	156	364	200	378	595	842	10
−véase	204	363	237	379	595	842	10
gráfico	241	364	275	378	595	842	10
3−.	279	364	295	378	595	842	10
Aunque	299	364	337	378	595	842	10
ambos	341	364	372	378	595	842	10
niveles	377	364	411	378	595	842	10
son	415	364	431	378	595	842	10
todavía	436	364	471	378	595	842	10
sólo	475	364	495	378	595	842	10
de	499	364	510	378	595	842	10
medio	85	378	115	391	595	842	10
tiempo,	118	378	155	391	595	842	10
contribuyen	158	378	215	391	595	842	10
no	219	378	231	391	595	842	10
sólo	234	378	254	391	595	842	10
a	257	378	262	391	595	842	10
la	266	378	274	391	595	842	10
mejora	278	378	311	391	595	842	10
en	314	378	326	391	595	842	10
el	329	378	337	391	595	842	10
rendimiento	341	378	399	391	595	842	10
educativo	402	378	449	391	595	842	10
de	452	378	463	391	595	842	10
todos	467	378	493	391	595	842	10
los	496	378	510	391	595	842	10
grupos	85	392	118	405	595	842	10
poblacionales	121	392	187	405	595	842	10
sino	190	392	210	405	595	842	10
también	213	392	252	405	595	842	10
a	255	392	260	405	595	842	10
promover	263	392	310	405	595	842	10
la	313	392	322	405	595	842	10
participación	325	392	387	405	595	842	10
de	391	392	402	405	595	842	10
madres	405	392	440	405	595	842	10
y	443	392	449	405	595	842	10
padres	452	392	483	405	595	842	10
en	487	392	498	405	595	842	10
la	501	392	510	405	595	842	10
fuerza	85	406	115	419	595	842	10
laboral.	118	406	154	419	595	842	10
Gráfico	278	433	310	444	595	842	10
3	313	433	318	444	595	842	10
Costa	120	445	144	456	595	842	10
Rica:	147	445	170	456	595	842	10
Tasas	172	445	197	456	595	842	10
netas	199	445	221	456	595	842	10
de	224	445	234	456	595	842	10
matrícula	236	445	278	456	595	842	10
escolar	280	445	310	456	595	842	10
según	313	445	337	456	595	842	10
nivel,	340	445	363	456	595	842	10
en	365	445	375	456	595	842	10
porcentajes,	378	445	429	456	595	842	10
1980-2009	432	445	475	456	595	842	10
Fuente:	85	679	113	689	595	842	10
Ministerio	115	679	153	689	595	842	10
de	155	679	163	689	595	842	10
Educación	166	679	204	689	595	842	10
Pública	206	679	234	689	595	842	10
En	121	695	134	708	595	842	10
salud,	138	695	166	708	595	842	10
los	170	695	184	708	595	842	10
datos	188	695	213	708	595	842	10
de	217	695	228	708	595	842	10
cobertura	232	695	277	708	595	842	10
más	281	695	300	708	595	842	10
confiables	304	695	353	708	595	842	10
existen	357	695	391	708	595	842	10
sólo	394	695	414	708	595	842	10
desde	418	695	445	708	595	842	10
2000.	449	695	476	708	595	842	10
Según	480	695	510	708	595	842	10
dichos	85	709	116	722	595	842	10
datos	123	709	148	722	595	842	10
presentados	154	709	211	722	595	842	10
en	217	709	229	722	595	842	10
el	235	709	244	722	595	842	10
gráfico	250	709	284	722	595	842	10
4,	290	709	299	722	595	842	10
la	305	709	314	722	595	842	10
cobertura	320	709	366	722	595	842	10
ha	372	709	383	722	595	842	10
mostrado	389	709	434	722	595	842	10
una	440	709	458	722	595	842	10
tendencia	464	709	510	722	595	842	10
positiva,	85	723	126	736	595	842	10
particularmente	131	723	206	736	595	842	10
entre	210	723	234	736	595	842	10
trabajadores	239	723	297	736	595	842	10
independientes.	302	723	377	736	595	842	10
Actualmente,	381	723	446	736	595	842	10
la	450	723	459	736	595	842	10
seguridad	463	723	510	736	595	842	10
social	85	737	113	751	595	842	10
alcanza	116	737	152	751	595	842	10
60%	156	737	178	751	595	842	10
de	181	737	192	751	595	842	10
la	196	737	204	751	595	842	10
PEA	207	737	230	751	595	842	10
−casi	234	736	259	752	595	842	10
70%	262	737	284	751	595	842	10
de	287	737	299	751	595	842	10
trabajadores	302	737	361	751	595	842	10
asalariados	364	737	417	751	595	842	10
y	420	737	426	751	595	842	10
cerca	430	737	455	751	595	842	10
de	458	737	470	751	595	842	10
un	473	737	485	751	595	842	10
35%	488	737	510	751	595	842	10
entre	85	752	109	765	595	842	10
trabajadores	112	752	171	765	595	842	10
independientes−	174	752	252	765	595	842	10
además	256	752	291	765	595	842	10
de	295	752	306	765	595	842	10
los	309	752	323	765	595	842	10
familiares	326	752	374	765	595	842	10
dependientes	377	752	440	765	595	842	10
y	443	752	449	765	595	842	10
las	452	752	465	765	595	842	10
personas	468	752	510	765	595	842	10
10	498	773	510	786	595	842	10
pobres.	85	72	120	86	595	842	11
En	124	72	137	86	595	842	11
total,	141	72	165	86	595	842	11
la	169	72	177	86	595	842	11
combinación	181	72	243	86	595	842	11
de	247	72	258	86	595	842	11
criterios	262	72	301	86	595	842	11
de	305	72	316	86	595	842	11
elegibilidad	319	72	376	86	595	842	11
−mediante	380	71	431	87	595	842	11
la	434	72	443	86	595	842	11
contribución,	447	72	510	86	595	842	11
la	85	87	94	100	595	842	11
dependencia	99	87	159	100	595	842	11
económica	164	87	216	100	595	842	11
y	221	87	227	100	595	842	11
la	233	87	241	100	595	842	11
necesidad−,	247	87	304	100	595	842	11
hacen	309	87	337	100	595	842	11
que	342	87	359	100	595	842	11
la	365	87	373	100	595	842	11
cobertura	378	87	424	100	595	842	11
sea	429	87	444	100	595	842	11
virtualmente	450	87	510	100	595	842	11
universal.	85	101	132	114	595	842	11
Todos	139	101	169	114	595	842	11
los	177	101	191	114	595	842	11
servicios,	198	101	243	114	595	842	11
desde	250	101	278	114	595	842	11
el	285	101	294	114	595	842	11
cuidado	301	101	339	114	595	842	11
primario	346	101	387	114	595	842	11
al	394	101	403	114	595	842	11
especializado,	410	101	478	114	595	842	11
están	485	101	510	114	595	842	11
disponibles	85	115	140	128	595	842	11
para	144	115	164	128	595	842	11
todas	168	115	194	128	595	842	11
las	197	115	211	128	595	842	11
personas,	215	115	260	128	595	842	11
ya	263	115	275	128	595	842	11
sean	279	115	300	128	595	842	11
asegurados	304	115	357	128	595	842	11
directos	361	115	399	128	595	842	11
o	403	115	409	128	595	842	11
dependientes	413	115	475	128	595	842	11
de	479	115	491	128	595	842	11
sus	494	115	510	128	595	842	11
familias.	85	128	127	142	595	842	11
Gráfico	278	142	310	153	595	842	11
4	313	142	318	153	595	842	11
Costa	129	154	153	165	595	842	11
Rica:	156	154	178	165	595	842	11
Cobertura	181	154	226	165	595	842	11
de	228	154	238	165	595	842	11
la	241	154	249	165	595	842	11
salud	251	154	274	165	595	842	11
y	276	154	281	165	595	842	11
de	284	154	294	165	595	842	11
las	296	154	308	165	595	842	11
pensiones,	310	154	354	165	595	842	11
en	356	154	366	165	595	842	11
porcentajes,	369	154	421	165	595	842	11
1980-2009	423	154	467	165	595	842	11
Fuente:	89	443	117	453	595	842	11
CCSS.	119	443	142	453	595	842	11
Nota:	145	443	166	453	595	842	11
En	168	443	178	453	595	842	11
el	181	443	188	453	595	842	11
año	190	443	204	453	595	842	11
2000	206	443	224	453	595	842	11
una	227	443	241	453	595	842	11
nueva	243	443	265	453	595	842	11
y	267	443	271	453	595	842	11
centralizada	274	443	319	453	595	842	11
base	322	443	338	453	595	842	11
de	341	443	349	453	595	842	11
datos	352	443	372	453	595	842	11
mejoró	374	443	400	453	595	842	11
los	402	443	413	453	595	842	11
registros	416	443	448	453	595	842	11
nacionales	450	443	489	453	595	842	11
para	492	443	509	453	595	842	11
la	85	453	92	463	595	842	11
población	94	453	130	463	595	842	11
asegurada	133	453	171	463	595	842	11
lo	173	453	180	463	595	842	11
cual	182	453	198	463	595	842	11
explica	200	453	226	463	595	842	11
la	228	453	235	463	595	842	11
aparente	237	453	269	463	595	842	11
repentina	271	453	306	463	595	842	11
caída	308	453	328	463	595	842	11
en	330	453	339	463	595	842	11
pensiones	341	453	376	463	595	842	11
como	379	453	398	463	595	842	11
también	400	453	429	463	595	842	11
cobertura	432	453	467	463	595	842	11
en	469	453	478	463	595	842	11
salud.	480	453	502	463	595	842	11
Para	121	474	142	487	595	842	11
1999,	147	474	174	487	595	842	11
la	179	474	188	487	595	842	11
cobertura	193	474	238	487	595	842	11
de	243	474	254	487	595	842	11
pensiones	259	474	306	487	595	842	11
alcanzó	311	474	348	487	595	842	11
la	353	474	361	487	595	842	11
mitad	366	474	394	487	595	842	11
de	399	474	410	487	595	842	11
la	415	474	423	487	595	842	11
PEA,	428	474	454	487	595	842	11
a	459	474	464	487	595	842	11
un	469	474	481	487	595	842	11
nivel	486	474	510	487	595	842	11
similar	85	488	118	501	595	842	11
a	125	488	130	501	595	842	11
1980.	136	488	163	501	595	842	11
En	170	488	183	501	595	842	11
2006,	189	488	216	501	595	842	11
60%	222	488	244	501	595	842	11
de	251	488	262	501	595	842	11
todas	268	488	293	501	595	842	11
las	300	488	313	501	595	842	11
personas	319	488	361	501	595	842	11
mayores	367	488	408	501	595	842	11
de	414	488	426	501	595	842	11
65	432	488	444	501	595	842	11
años	450	488	472	501	595	842	11
o	478	488	484	501	595	842	11
más	490	488	510	501	595	842	11
recibieron	85	501	134	515	595	842	11
transferencias	137	501	204	515	595	842	11
por	207	501	223	515	595	842	11
vejez.	226	501	254	515	595	842	11
La	258	501	270	515	595	842	11
cobertura	274	501	319	515	595	842	11
entre	322	501	346	515	595	842	11
trabajadores	349	501	408	515	595	842	11
por	411	501	427	515	595	842	11
cuenta	430	501	462	515	595	842	11
propia	465	501	495	515	595	842	11
ha	499	501	510	515	595	842	11
mostrado	85	516	130	529	595	842	11
un	133	516	145	529	595	842	11
incremento	148	516	202	529	595	842	11
particularmente	206	516	281	529	595	842	11
destacable	284	516	334	529	595	842	11
−alcanzando	338	515	398	530	595	842	11
cerca	401	516	427	529	595	842	11
del	430	516	444	529	595	842	11
50%−	448	516	476	529	595	842	11
(véase	480	516	510	529	595	842	11
el	85	530	94	543	595	842	11
gráfico	97	530	131	543	595	842	11
5).	134	530	147	543	595	842	11
Esto	151	530	172	543	595	842	11
es	175	530	185	543	595	842	11
aún	188	530	206	543	595	842	11
más	209	530	228	543	595	842	11
importante	232	530	284	543	595	842	11
teniendo	287	530	328	543	595	842	11
en	332	530	343	543	595	842	11
cuenta	346	530	377	543	595	842	11
que	381	530	398	543	595	842	11
la	401	530	410	543	595	842	11
importancia	413	530	471	543	595	842	11
relativa	474	530	510	543	595	842	11
de	85	544	97	557	595	842	11
los	100	544	113	557	595	842	11
trabajadores	116	544	175	557	595	842	11
independientes	178	544	250	557	595	842	11
también	253	544	292	557	595	842	11
ha	295	544	306	557	595	842	11
incrementado	309	544	374	557	595	842	11
considerablemente.	377	544	470	557	595	842	11
A	121	558	130	571	595	842	11
pesar	134	558	159	571	595	842	11
de	164	558	175	571	595	842	11
la	179	558	188	571	595	842	11
permanencia	192	558	253	571	595	842	11
formal	258	558	290	571	595	842	11
del	294	558	309	571	595	842	11
universalismo,	313	558	383	571	595	842	11
la	388	558	396	571	595	842	11
realidad	401	558	439	571	595	842	11
en	443	558	455	571	595	842	11
la	459	558	468	571	595	842	11
práctica	472	558	510	571	595	842	11
es,	85	571	98	585	595	842	11
desgraciadamente,	102	571	191	585	595	842	11
más	195	571	214	585	595	842	11
sombría.	218	571	260	585	595	842	11
En	264	571	277	585	595	842	11
el	281	571	289	585	595	842	11
sector	293	571	322	585	595	842	11
salud,	326	571	354	585	595	842	11
las	358	571	371	585	595	842	11
listas	375	571	400	585	595	842	11
de	404	571	415	585	595	842	11
espera	419	571	450	585	595	842	11
han	454	571	471	585	595	842	11
crecido	475	571	510	585	595	842	11
de	85	585	97	598	595	842	11
forma	101	585	130	598	595	842	11
rápida,	135	585	168	598	595	842	11
y	173	585	179	598	595	842	11
han	183	585	201	598	595	842	11
aparecido	206	585	252	598	595	842	11
un	257	585	269	598	595	842	11
conjunto	274	585	316	598	595	842	11
de	321	585	332	598	595	842	11
problemas	337	585	387	598	595	842	11
de	392	585	403	598	595	842	11
suficiencia	408	585	460	598	595	842	11
y	465	585	471	598	595	842	11
calidad	475	585	510	598	595	842	11
(Defensoría	85	599	142	612	595	842	11
de	148	599	160	612	595	842	11
los	166	599	180	612	595	842	11
Habitantes	187	599	238	612	595	842	11
2012;	245	599	272	612	595	842	11
Programa	279	599	326	612	595	842	11
Estado	332	599	365	612	595	842	11
de	372	599	383	612	595	842	11
la	390	599	398	612	595	842	11
Nación	405	599	440	612	595	842	11
2012).	446	599	477	612	595	842	11
Estos	484	599	510	612	595	842	11
problemas	85	613	135	626	595	842	11
alimentan	139	613	186	626	595	842	11
la	190	613	199	626	595	842	11
insatisfacción	203	613	268	626	595	842	11
con	272	613	290	626	595	842	11
el	294	613	302	626	595	842	11
sistema:	306	613	345	626	595	842	11
en	349	613	360	626	595	842	11
el	364	613	373	626	595	842	11
2013	377	613	401	626	595	842	11
el	405	613	413	626	595	842	11
grado	417	613	444	626	595	842	11
de	448	613	460	626	595	842	11
confianza	463	613	510	626	595	842	11
en	85	627	97	641	595	842	11
la	102	627	110	641	595	842	11
seguridad	115	627	162	641	595	842	11
social	167	627	195	641	595	842	11
era	200	627	215	641	595	842	11
de	220	627	231	641	595	842	11
54%	236	627	258	641	595	842	11
−si	263	626	278	642	595	842	11
bien	283	627	303	641	595	842	11
sólo	309	627	329	641	595	842	11
3%	334	627	350	641	595	842	11
de	355	627	366	641	595	842	11
la	371	627	380	641	595	842	11
población	385	627	432	641	595	842	11
se	437	627	447	641	595	842	11
manifestaba	452	627	510	641	595	842	11
insatisfecha	85	642	142	655	595	842	11
con	145	642	163	655	595	842	11
los	166	642	180	655	595	842	11
servicios−.	184	642	236	655	595	842	11
Aquellos	240	642	283	655	595	842	11
grupos	287	642	319	655	595	842	11
que	323	642	340	655	595	842	11
tienen	344	642	373	655	595	842	11
más	376	642	396	655	595	842	11
capacidad	399	642	447	655	595	842	11
de	451	642	462	655	595	842	11
pago	466	642	489	655	595	842	11
han	492	642	510	655	595	842	11
pasado	85	656	118	669	595	842	11
a	122	656	127	669	595	842	11
utilizar	130	656	164	669	595	842	11
el	167	656	176	669	595	842	11
mercado	179	656	220	669	595	842	11
al	223	656	232	669	595	842	11
menos	235	656	266	669	595	842	11
para	269	656	290	669	595	842	11
parte	293	656	317	669	595	842	11
de	320	656	331	669	595	842	11
sus	335	656	350	669	595	842	11
necesidades	353	656	410	669	595	842	11
tanto	413	656	437	669	595	842	11
en	440	656	452	669	595	842	11
salud	455	656	480	669	595	842	11
como	483	656	510	669	595	842	11
en	85	670	97	683	595	842	11
educación	101	670	150	683	595	842	11
y	155	670	161	683	595	842	11
pensiones.	165	670	216	683	595	842	11
Mientras	220	670	263	683	595	842	11
tanto,	268	670	295	683	595	842	11
los	299	670	313	683	595	842	11
sectores	318	670	357	683	595	842	11
más	362	670	381	683	595	842	11
pobres	386	670	418	683	595	842	11
de	422	670	434	683	595	842	11
la	438	670	447	683	595	842	11
población	452	670	499	683	595	842	11
o	504	670	510	683	595	842	11
bien	85	684	106	697	595	842	11
siguen	112	684	144	697	595	842	11
dependiendo	150	684	211	697	595	842	11
exclusivamente	218	684	293	697	595	842	11
de	299	684	311	697	595	842	11
los	317	684	331	697	595	842	11
servicios	338	684	380	697	595	842	11
de	387	684	398	697	595	842	11
la	405	684	413	697	595	842	11
Caja	420	684	442	697	595	842	11
(y	448	684	458	697	595	842	11
sufriendo	465	684	510	697	595	842	11
algunas	85	697	122	711	595	842	11
de	126	697	137	711	595	842	11
sus	142	697	157	711	595	842	11
deficiencias)	161	697	223	711	595	842	11
o	227	697	233	711	595	842	11
bien	237	697	258	711	595	842	11
tienen	262	697	291	711	595	842	11
que	296	697	313	711	595	842	11
acudir	317	697	347	711	595	842	11
al	352	697	360	711	595	842	11
mercado,	364	697	409	711	595	842	11
con	413	697	430	711	595	842	11
enormes	435	697	475	711	595	842	11
costos	480	697	510	711	595	842	11
para	85	711	106	724	595	842	11
su	109	711	119	724	595	842	11
presupuesto	122	711	180	724	595	842	11
mensual.	183	711	226	724	595	842	11
2	226	711	229	719	595	842	11
2	85	748	88	755	595	842	11
Si	91	748	99	759	595	842	11
bien	102	748	119	759	595	842	11
es	122	748	130	759	595	842	11
cierto	133	748	156	759	595	842	11
que	158	748	173	759	595	842	11
en	176	748	185	759	595	842	11
2012,	188	748	210	759	595	842	11
9	213	748	218	759	595	842	11
de	221	748	230	759	595	842	11
cada	233	748	251	759	595	842	11
10	254	748	264	759	595	842	11
personas	267	748	302	759	595	842	11
utilizaban	304	748	344	759	595	842	11
los	346	748	358	759	595	842	11
servicios	361	748	396	759	595	842	11
de	399	748	408	759	595	842	11
la	411	748	418	759	595	842	11
CCSS	421	748	446	759	595	842	11
(La	448	748	462	759	595	842	11
Nación:	465	748	497	759	595	842	11
04	499	748	509	759	595	842	11
de	85	760	95	771	595	842	11
febrero	99	760	128	771	595	842	11
2012;	132	760	155	771	595	842	11
La	160	760	170	771	595	842	11
Nación:	175	760	206	771	595	842	11
12	211	760	221	771	595	842	11
julio	225	760	243	771	595	842	11
2013),	248	760	274	771	595	842	11
no	278	760	288	771	595	842	11
lo	292	760	300	771	595	842	11
es	305	760	313	771	595	842	11
menos	317	760	344	771	595	842	11
que	348	760	362	771	595	842	11
la	367	760	374	771	595	842	11
clase	378	760	398	771	595	842	11
media	403	760	427	771	595	842	11
alta	432	760	446	771	595	842	11
lo	451	760	458	771	595	842	11
utiliza	463	760	488	771	595	842	11
para	492	760	509	771	595	842	11
11	499	773	510	786	595	842	11
¿A	121	71	135	85	595	842	12
qué	140	71	157	85	595	842	12
se	162	71	172	85	595	842	12
debe	177	71	199	85	595	842	12
esta	204	71	223	85	595	842	12
diferencia	227	71	275	85	595	842	12
tan	280	71	295	85	595	842	12
significativa	300	71	359	85	595	842	12
entre	364	71	387	85	595	842	12
el	392	71	401	85	595	842	12
universalismo	406	71	473	85	595	842	12
formal	478	71	510	85	595	842	12
−heredado	85	85	136	100	595	842	12
en	142	86	154	99	595	842	12
gran	160	86	181	99	595	842	12
parte	188	86	212	99	595	842	12
del	219	86	233	99	595	842	12
periodo	240	86	276	99	595	842	12
anterior−	283	86	327	99	595	842	12
y	334	86	340	99	595	842	12
la	346	86	355	99	595	842	12
creciente	361	86	404	99	595	842	12
segmentación	411	86	477	99	595	842	12
en	484	86	495	99	595	842	12
la	501	86	510	99	595	842	12
práctica?	85	100	128	113	595	842	12
Creemos	132	100	175	113	595	842	12
que	179	100	196	113	595	842	12
hay	200	100	218	113	595	842	12
dos	222	100	238	113	595	842	12
factores	242	100	280	113	595	842	12
principales,	284	100	340	113	595	842	12
uno	344	100	362	113	595	842	12
asociado	366	100	408	113	595	842	12
a	412	100	417	113	595	842	12
un	421	100	433	113	595	842	12
cambio	437	100	472	113	595	842	12
en	476	100	488	113	595	842	12
uno	492	100	510	113	595	842	12
de	85	114	97	127	595	842	12
los	101	114	115	127	595	842	12
componentes	119	114	182	127	595	842	12
del	186	114	201	127	595	842	12
periodo	205	114	242	127	595	842	12
y	290	114	296	127	595	842	12
otro	300	114	320	127	595	842	12
que	324	114	341	127	595	842	12
es	345	114	355	127	595	842	12
más	360	114	379	127	595	842	12
reciente.	383	114	424	127	595	842	12
Por	428	114	445	127	595	842	12
un	449	114	461	127	595	842	12
lado,	465	114	489	127	595	842	12
nos	493	114	510	127	595	842	12
encontramos	85	128	146	141	595	842	12
con	151	128	168	141	595	842	12
la	173	128	182	141	595	842	12
dificultad	187	128	233	141	595	842	12
del	237	128	252	141	595	842	12
modelo	257	128	293	141	595	842	12
económico	297	128	350	141	595	842	12
para	355	128	375	141	595	842	12
mantener	380	128	425	141	595	842	12
el	430	128	438	141	595	842	12
pleno	443	128	470	141	595	842	12
empleo	474	128	510	141	595	842	12
formal,	85	141	120	155	595	842	12
para	125	141	146	155	595	842	12
generar	151	141	187	155	595	842	12
suficientes	192	141	243	155	595	842	12
recursos	248	141	288	155	595	842	12
a	293	141	298	155	595	842	12
través	303	141	332	155	595	842	12
de	337	141	348	155	595	842	12
las	353	141	366	155	595	842	12
cotizaciones	371	141	430	155	595	842	12
sociales	435	141	473	155	595	842	12
y	478	141	484	155	595	842	12
para	489	141	510	155	595	842	12
evitar	85	155	112	168	595	842	12
la	116	155	124	168	595	842	12
creciente	127	155	170	168	595	842	12
concentración	173	155	241	168	595	842	12
en	244	155	255	168	595	842	12
la	258	155	267	168	595	842	12
distribución	270	155	327	168	595	842	12
primaria	330	155	370	168	595	842	12
del	374	155	388	168	595	842	12
ingreso.	391	155	430	168	595	842	12
Por	433	155	449	168	595	842	12
otro	452	155	472	168	595	842	12
lado,	475	155	498	168	595	842	12
la	501	155	510	168	595	842	12
continua	85	169	126	182	595	842	12
expansión	131	169	179	182	595	842	12
de	184	169	195	182	595	842	12
la	200	169	208	182	595	842	12
oferta	213	169	240	182	595	842	12
de	245	169	256	182	595	842	12
servicios	261	169	303	182	595	842	12
privados	308	169	349	182	595	842	12
ha	353	169	365	182	595	842	12
ido	369	169	384	182	595	842	12
erosionando	389	169	447	182	595	842	12
la	452	169	460	182	595	842	12
lealtad	465	169	497	182	595	842	12
al	501	169	510	182	595	842	12
sistema	85	183	121	196	595	842	12
público,	126	183	165	196	595	842	12
tanto	170	183	194	196	595	842	12
por	199	183	215	196	595	842	12
parte	219	183	243	196	595	842	12
de	248	183	260	196	595	842	12
quienes	264	183	301	196	595	842	12
prestan	306	183	340	196	595	842	12
los	345	183	359	196	595	842	12
servicios	364	183	407	196	595	842	12
como	412	183	438	196	595	842	12
de	443	183	454	196	595	842	12
quienes	459	183	496	196	595	842	12
lo	501	183	510	196	595	842	12
requieren,	85	197	133	210	595	842	12
en	136	197	148	210	595	842	12
particular,	151	197	200	210	595	842	12
aunque	203	197	237	210	595	842	12
no	240	197	252	210	595	842	12
sólo,	255	197	278	210	595	842	12
entre	281	197	305	210	595	842	12
los	308	197	322	210	595	842	12
sectores	325	197	364	210	595	842	12
medios.	367	197	405	210	595	842	12
2.1	85	224	100	237	595	842	12
El	103	224	114	237	595	842	12
costo	117	224	142	237	595	842	12
de	145	224	156	237	595	842	12
un	159	224	171	237	595	842	12
nuevo	174	224	203	237	595	842	12
modelo	206	224	241	237	595	842	12
económico	244	224	296	237	595	842	12
segmentado	299	224	357	237	595	842	12
Como	85	252	114	265	595	842	12
discutíamos	118	252	175	265	595	842	12
en	179	252	190	265	595	842	12
la	194	252	202	265	595	842	12
sección	206	252	242	265	595	842	12
anterior,	245	252	285	265	595	842	12
la	289	252	298	265	595	842	12
expansión	301	252	350	265	595	842	12
de	353	252	365	265	595	842	12
la	368	252	377	265	595	842	12
política	380	252	416	265	595	842	12
social	420	252	447	265	595	842	12
universal	451	252	495	265	595	842	12
en	499	252	510	265	595	842	12
Costa	85	266	112	279	595	842	12
Rica	116	266	138	279	595	842	12
ha	142	266	154	279	595	842	12
sido	158	266	178	279	595	842	12
financiada	182	266	232	279	595	842	12
a	236	266	241	279	595	842	12
través	245	266	274	279	595	842	12
de	278	266	289	279	595	842	12
los	293	266	307	279	595	842	12
impuestos	311	266	359	279	595	842	12
a	363	266	369	279	595	842	12
la	373	266	381	279	595	842	12
nómina	385	266	421	279	595	842	12
laboral	425	266	459	279	595	842	12
y	463	266	469	279	595	842	12
hasta	473	266	497	279	595	842	12
la	501	266	510	279	595	842	12
década	85	279	118	293	595	842	12
de	123	279	134	293	595	842	12
1980	139	279	163	293	595	842	12
se	167	279	177	293	595	842	12
benefició	182	279	226	293	595	842	12
de	231	279	242	293	595	842	12
la	247	279	256	293	595	842	12
expansión	260	279	309	293	595	842	12
del	313	279	328	293	595	842	12
trabajo	333	279	366	293	595	842	12
formal.	370	279	405	293	595	842	12
Sin	410	279	426	293	595	842	12
embargo,	430	279	475	293	595	842	12
en	480	279	491	293	595	842	12
los	496	279	510	293	595	842	12
años	85	293	107	306	595	842	12
80	111	293	123	306	595	842	12
las	127	293	140	306	595	842	12
restricciones	144	293	204	306	595	842	12
del	208	293	222	306	595	842	12
mercado	226	293	267	306	595	842	12
laboral	271	293	304	306	595	842	12
se	308	293	318	306	595	842	12
convirtieron	322	293	380	306	595	842	12
en	384	293	395	306	595	842	12
un	399	293	411	306	595	842	12
problema	415	293	460	306	595	842	12
que	464	293	481	306	595	842	12
se	485	293	495	306	595	842	12
ha	498	293	510	306	595	842	12
venido	85	307	118	320	595	842	12
intensificando	122	307	190	320	595	842	12
todavía	194	307	229	320	595	842	12
más	234	307	253	320	595	842	12
durante	257	307	293	320	595	842	12
las	297	307	310	320	595	842	12
últimas	315	307	350	320	595	842	12
dos	354	307	371	320	595	842	12
décadas.	375	307	416	320	595	842	12
En	420	307	433	320	595	842	12
2006,	437	307	464	320	595	842	12
el	468	307	477	320	595	842	12
sector	481	307	510	320	595	842	12
informal	85	321	126	334	595	842	12
representó	131	321	181	334	595	842	12
el	185	321	194	334	595	842	12
35%	198	321	220	334	595	842	12
de	224	321	236	334	595	842	12
la	240	321	248	334	595	842	12
población	253	321	300	334	595	842	12
activa,	304	321	336	334	595	842	12
en	340	321	352	334	595	842	12
comparación	356	321	418	334	595	842	12
con	422	321	439	334	595	842	12
poco	444	321	467	334	595	842	12
más	471	321	490	334	595	842	12
del	495	321	510	334	595	842	12
20%	85	335	107	348	595	842	12
a	110	335	116	348	595	842	12
principios	118	335	166	348	595	842	12
de	169	335	181	348	595	842	12
1980.	184	335	211	348	595	842	12
En	121	348	134	362	595	842	12
un	138	348	150	362	595	842	12
principio,	154	348	201	362	595	842	12
las	205	348	218	362	595	842	12
dificultades	222	348	278	362	595	842	12
del	282	348	296	362	595	842	12
mercado	300	348	342	362	595	842	12
laboral	346	348	379	362	595	842	12
costarricense	383	348	445	362	595	842	12
a	449	348	455	362	595	842	12
comienzos	459	348	510	362	595	842	12
de	85	362	97	375	595	842	12
los	102	362	116	375	595	842	12
80	121	362	133	375	595	842	12
estuvieron	138	362	188	375	595	842	12
causadas	193	362	235	375	595	842	12
por	240	362	256	375	595	842	12
la	262	362	270	375	595	842	12
propia	275	362	306	375	595	842	12
crisis	311	362	336	375	595	842	12
económica.	341	362	396	375	595	842	12
El	401	362	412	375	595	842	12
cambio	417	362	452	375	595	842	12
de	458	362	469	375	595	842	12
modelo	474	362	510	375	595	842	12
económico	85	376	138	389	595	842	12
desde	145	376	172	389	595	842	12
finales	179	376	211	389	595	842	12
de	218	376	229	389	595	842	12
esa	236	376	251	389	595	842	12
década	258	376	292	389	595	842	12
tuvo	299	376	320	389	595	842	12
más	327	376	346	389	595	842	12
tarde	353	376	377	389	595	842	12
un	384	376	396	389	595	842	12
impacto	403	376	442	389	595	842	12
todavía	449	376	484	389	595	842	12
más	491	376	510	389	595	842	12
significativo.	85	390	148	403	595	842	12
Desde	151	390	181	403	595	842	12
ese	184	390	200	403	595	842	12
momento,	203	390	251	403	595	842	12
los	254	390	268	403	595	842	12
sucesivos	271	390	317	403	595	842	12
gobiernos	320	390	368	403	595	842	12
costarricenses	371	390	438	403	595	842	12
combinaron	441	390	498	403	595	842	12
la	501	390	510	403	595	842	12
apertura	85	404	124	417	595	842	12
económica	128	404	179	417	595	842	12
y	183	404	189	417	595	842	12
financiera	192	404	240	417	595	842	12
y	243	404	249	417	595	842	12
la	252	404	261	417	595	842	12
reducción	264	404	311	417	595	842	12
del	314	404	329	417	595	842	12
empleo	332	404	367	417	595	842	12
público	370	404	406	417	595	842	12
recomendados	410	404	479	417	595	842	12
por	482	404	498	417	595	842	12
el	501	404	510	417	595	842	12
Consenso	85	417	132	431	595	842	12
de	140	417	151	431	595	842	12
Washington	159	417	217	431	595	842	12
con	225	417	242	431	595	842	12
una	250	417	267	431	595	842	12
política	275	417	311	431	595	842	12
pro-activa	319	417	367	431	595	842	12
de	375	417	387	431	595	842	12
atracción	394	417	438	431	595	842	12
de	446	417	457	431	595	842	12
inversión	465	417	510	431	595	842	12
extranjera	85	431	133	444	595	842	12
en	139	431	150	444	595	842	12
sectores	155	431	194	444	595	842	12
con	200	431	217	444	595	842	12
un	222	431	234	444	595	842	12
contenido	240	431	287	444	595	842	12
tecnológico	293	431	348	444	595	842	12
creciente	354	431	397	444	595	842	12
(Martínez	403	431	450	444	595	842	12
Franzoni	456	431	498	444	595	842	12
y	504	431	510	444	595	842	12
Sánchez	85	445	125	458	595	842	12
Ancochea	128	445	176	458	595	842	12
2013;	179	445	206	458	595	842	12
Paus	209	445	232	458	595	842	12
2005).	235	445	266	458	595	842	12
Si	121	459	131	472	595	842	12
bien	134	459	155	472	595	842	12
ello	158	459	176	472	595	842	12
llevó	180	459	203	472	595	842	12
a	207	459	212	472	595	842	12
la	215	459	224	472	595	842	12
creación	227	459	268	472	595	842	12
de	271	459	282	472	595	842	12
actividades	286	459	339	472	595	842	12
productivas	343	459	399	472	595	842	12
asociadas	402	459	448	472	595	842	12
a	451	459	456	472	595	842	12
las	460	459	473	472	595	842	12
nuevas	476	459	510	472	595	842	12
tecnologías	85	473	140	486	595	842	12
y	148	473	154	486	595	842	12
creadoras	162	473	208	486	595	842	12
de	217	473	228	486	595	842	12
empleo	236	473	271	486	595	842	12
simultáneamente	344	473	426	486	595	842	12
se	434	473	444	486	595	842	12
produjo	452	473	490	486	595	842	12
un	498	473	510	486	595	842	12
debilitamiento	85	486	154	500	595	842	12
de	162	486	173	500	595	842	12
las	180	486	194	500	595	842	12
capacidades	201	486	259	500	595	842	12
productivas	266	486	322	500	595	842	12
de	329	486	341	500	595	842	12
pequeñas	348	486	392	500	595	842	12
y	400	486	406	500	595	842	12
medianas	413	486	458	500	595	842	12
empresas	465	486	510	500	595	842	12
intensivas	85	500	133	513	595	842	12
en	137	500	148	513	595	842	12
mano	152	500	179	513	595	842	12
de	182	500	194	513	595	842	12
obra,	198	500	222	513	595	842	12
y	226	500	232	513	595	842	12
una	235	500	253	513	595	842	12
reducción	256	500	304	513	595	842	12
del	308	500	322	513	595	842	12
empleo	326	500	361	513	595	842	12
público	365	500	401	513	595	842	12
en	405	500	416	513	595	842	12
términos	420	500	462	513	595	842	12
relativos.	466	500	510	513	595	842	12
De	85	514	99	527	595	842	12
hecho,	103	514	135	527	595	842	12
el	139	514	148	527	595	842	12
empleo	152	514	188	527	595	842	12
público	192	514	228	527	595	842	12
pasó	232	514	254	527	595	842	12
de	259	514	270	527	595	842	12
representar	274	514	327	527	595	842	12
un	332	514	344	527	595	842	12
19%	348	514	370	527	595	842	12
de	374	514	386	527	595	842	12
la	390	514	398	527	595	842	12
población	403	514	450	527	595	842	12
ocupada	454	514	494	527	595	842	12
en	499	514	510	527	595	842	12
1980	85	528	109	541	595	842	12
(Donato	112	528	151	541	595	842	12
y	155	528	161	541	595	842	12
Rojas	164	528	191	541	595	842	12
1987),	194	528	225	541	595	842	12
a	228	528	234	541	595	842	12
un	237	528	249	541	595	842	12
17%	252	528	274	541	595	842	12
en	277	528	288	541	595	842	12
1990	291	528	315	541	595	842	12
y	318	528	324	541	595	842	12
un	327	528	339	541	595	842	12
15%	342	528	364	541	595	842	12
en	368	528	379	541	595	842	12
2011	382	528	406	541	595	842	12
(Estado	409	528	446	541	595	842	12
de	449	528	460	541	595	842	12
la	463	528	472	541	595	842	12
Nación	475	528	509	541	595	842	12
2013).	85	542	116	555	595	842	12
Además,	123	542	166	555	595	842	12
se	173	542	183	555	595	842	12
ha	190	542	202	555	595	842	12
producido	209	542	257	555	595	842	12
un	265	542	277	555	595	842	12
incremento	284	542	338	555	595	842	12
del	346	542	360	555	595	842	12
personal	368	542	408	555	595	842	12
sin	416	542	430	555	595	842	12
plaza	437	542	462	555	595	842	12
y	469	542	475	555	595	842	12
de	483	542	494	555	595	842	12
la	501	542	510	555	595	842	12
subcontratación	85	555	161	569	595	842	12
en	165	555	176	569	595	842	12
el	180	555	189	569	595	842	12
sector	192	555	221	569	595	842	12
público	225	555	261	569	595	842	12
central	264	555	297	569	595	842	12
y	301	555	307	569	595	842	12
en	311	555	322	569	595	842	12
muchas	325	555	362	569	595	842	12
empresas	366	555	410	569	595	842	12
públicas	414	555	454	569	595	842	12
autónomas	458	555	510	569	595	842	12
(Martínez	85	569	132	582	595	842	12
Franzoni	135	569	178	582	595	842	12
y	181	569	187	582	595	842	12
Mesa-	190	569	220	582	595	842	12
Lago	223	569	248	582	595	842	12
2003).	251	569	282	582	595	842	12
El	121	583	132	596	595	842	12
cambio	136	583	171	596	595	842	12
en	175	583	186	596	595	842	12
el	190	583	199	596	595	842	12
modelo	203	583	238	596	595	842	12
económico	242	583	295	596	595	842	12
tuvo	299	583	320	596	595	842	12
dos	324	583	341	596	595	842	12
consecuencias	345	583	413	596	595	842	12
negativas	417	583	462	596	595	842	12
sobre	466	583	492	596	595	842	12
las	496	583	510	596	595	842	12
posibilidades	85	597	148	610	595	842	12
de	155	597	167	610	595	842	12
construir	174	597	216	610	595	842	12
universalismo.	223	597	294	610	595	842	12
Por	301	597	317	610	595	842	12
un	324	597	336	610	595	842	12
lado,	343	597	367	610	595	842	12
este	374	597	393	610	595	842	12
modelo	400	597	435	610	595	842	12
contribuyó	443	597	494	610	595	842	12
al	502	597	510	610	595	842	12
estancamiento	85	611	154	624	595	842	12
de	159	611	171	624	595	842	12
la	176	611	185	624	595	842	12
recaudación	190	611	248	624	595	842	12
proveniente	253	611	310	624	595	842	12
de	315	611	327	624	595	842	12
las	332	611	346	624	595	842	12
cotizaciones	351	611	410	624	595	842	12
a	416	611	421	624	595	842	12
la	427	611	435	624	595	842	12
política	441	611	476	624	595	842	12
social	482	611	510	624	595	842	12
estimadas	85	624	132	638	595	842	12
en	137	624	148	638	595	842	12
función	152	624	189	638	595	842	12
de	193	624	204	638	595	842	12
la	208	624	217	638	595	842	12
nómina	221	624	257	638	595	842	12
laboral.	261	624	298	638	595	842	12
Entre	302	624	328	638	595	842	12
1985	332	624	356	638	595	842	12
y	360	624	366	638	595	842	12
2008,	371	624	398	638	595	842	12
el	402	624	410	638	595	842	12
total	415	624	436	638	595	842	12
recaudado	440	624	489	638	595	842	12
por	493	624	509	638	595	842	12
trabajador	85	639	134	652	595	842	12
formal	138	639	169	652	595	842	12
en	173	639	185	652	595	842	12
términos	188	639	230	652	595	842	12
reales	234	639	262	652	595	842	12
creció	266	639	295	652	595	842	12
a	299	639	304	652	595	842	12
una	308	639	325	652	595	842	12
tasa	329	639	347	652	595	842	12
media	351	639	380	652	595	842	12
anual	384	639	410	652	595	842	12
de	414	639	425	652	595	842	12
sólo	429	639	449	652	595	842	12
1.2%	453	639	478	652	595	842	12
−muy	482	638	510	653	595	842	12
por	85	654	101	667	595	842	12
debajo,	108	654	143	667	595	842	12
por	150	654	166	667	595	842	12
ejemplo,	173	654	215	667	595	842	12
del	222	654	237	667	595	842	12
crecimiento	244	654	300	667	595	842	12
del	307	654	322	667	595	842	12
PIB	329	654	348	667	595	842	12
per	355	654	370	667	595	842	12
cápita	377	654	405	667	595	842	12
real−.	413	654	441	667	595	842	12
En	448	654	461	667	595	842	12
términos	468	654	510	667	595	842	12
comparativos,	85	668	153	681	595	842	12
la	156	668	165	681	595	842	12
cantidad	168	668	208	681	595	842	12
disponible	212	668	261	681	595	842	12
para	265	668	285	681	595	842	12
financiar	288	668	331	681	595	842	12
las	334	668	347	681	595	842	12
demandas	351	668	398	681	595	842	12
crecientes	402	668	449	681	595	842	12
de	453	668	464	681	595	842	12
servicios	467	668	510	681	595	842	12
y	85	681	91	695	595	842	12
transferencias	94	681	161	695	595	842	12
ha	164	681	175	695	595	842	12
caído	178	681	204	695	595	842	12
de	207	681	218	695	595	842	12
forma	221	681	250	695	595	842	12
significativa.	253	681	315	695	595	842	12
3	315	681	319	689	595	842	12
ocasiones	85	708	124	719	595	842	12
de	127	708	136	719	595	842	12
vida	139	708	157	719	595	842	12
y	160	708	165	719	595	842	12
muerte	167	708	195	719	595	842	12
y	198	708	203	719	595	842	12
servicios	206	708	241	719	595	842	12
no	244	708	254	719	595	842	12
cubiertos	257	708	294	719	595	842	12
por	297	708	310	719	595	842	12
el	313	708	320	719	595	842	12
mercado	323	708	358	719	595	842	12
mientras	361	708	395	719	595	842	12
que	398	708	413	719	595	842	12
el	415	708	423	719	595	842	12
resto	426	708	445	719	595	842	12
de	448	708	457	719	595	842	12
la	460	708	468	719	595	842	12
población	470	708	510	719	595	842	12
sigue	85	719	106	730	595	842	12
dependiendo	109	719	160	730	595	842	12
más	162	719	178	730	595	842	12
del	181	719	193	730	595	842	12
sector	196	719	219	730	595	842	12
público	222	719	252	730	595	842	12
para	254	719	272	730	595	842	12
toda	274	719	291	730	595	842	12
clase	294	719	314	730	595	842	12
de	316	719	326	730	595	842	12
servicios.	328	719	366	730	595	842	12
3	85	737	88	743	595	842	12
Este	91	737	108	748	595	842	12
problema	111	737	149	748	595	842	12
recaudatorio	151	737	201	748	595	842	12
tuvo	204	737	222	748	595	842	12
lugar	225	737	245	748	595	842	12
al	248	737	255	748	595	842	12
mismo	258	737	285	748	595	842	12
tiempo	288	737	316	748	595	842	12
que	318	737	333	748	595	842	12
aumentaba	336	737	379	748	595	842	12
la	382	737	389	748	595	842	12
demanda	392	737	428	748	595	842	12
de	431	737	440	748	595	842	12
nuevos	443	737	471	748	595	842	12
servicios	474	737	509	748	595	842	12
sociales	85	748	117	759	595	842	12
y	120	748	125	759	595	842	12
el	128	748	135	759	595	842	12
reconocimiento	138	748	200	759	595	842	12
de	203	748	212	759	595	842	12
nuevos	215	748	243	759	595	842	12
derechos	246	748	282	759	595	842	12
(Vargas	285	748	316	759	595	842	12
Cullell	319	748	346	759	595	842	12
en	349	748	359	759	595	842	12
Seligson	362	748	396	759	595	842	12
y	399	748	404	759	595	842	12
Martínez	407	748	443	759	595	842	12
Franzoni	446	748	481	759	595	842	12
2010).	484	748	510	759	595	842	12
Por	85	760	99	771	595	842	12
ejemplo,	104	760	138	771	595	842	12
las	143	760	154	771	595	842	12
personas	158	760	193	771	595	842	12
con	198	760	212	771	595	842	12
VIH	217	760	234	771	595	842	12
o	239	760	244	771	595	842	12
pacientes	248	760	285	771	595	842	12
enfrentando	290	760	338	771	595	842	12
enfermedades	342	760	398	771	595	842	12
mortales	402	760	437	771	595	842	12
fueron	441	760	467	771	595	842	12
a	472	760	476	771	595	842	12
la	481	760	488	771	595	842	12
Sala	492	760	510	771	595	842	12
12	498	773	510	786	595	842	12
Por	121	71	138	85	595	842	13
otro	142	71	162	85	595	842	13
lado,	166	71	190	85	595	842	13
el	195	71	203	85	595	842	13
nuevo	208	71	237	85	595	842	13
modelo	242	71	278	85	595	842	13
económico	283	71	335	85	595	842	13
ha	340	71	351	85	595	842	13
contribuido	356	71	411	85	595	842	13
a	416	71	421	85	595	842	13
un	426	71	438	85	595	842	13
aumento	442	71	484	85	595	842	13
muy	488	71	510	85	595	842	13
elevado	85	85	122	98	595	842	13
de	125	85	137	98	595	842	13
la	140	85	148	98	595	842	13
desigualdad	151	85	209	98	595	842	13
en	212	85	223	98	595	842	13
la	226	85	235	98	595	842	13
distribución	238	85	295	98	595	842	13
de	298	85	309	98	595	842	13
la	312	85	321	98	595	842	13
renta.	324	85	351	98	595	842	13
Entre	354	85	380	98	595	842	13
1988	383	85	407	98	595	842	13
y	410	85	416	98	595	842	13
2004	419	85	443	98	595	842	13
el	446	85	455	98	595	842	13
coeficiente	458	85	510	98	595	842	13
de	85	99	97	112	595	842	13
Gini	102	99	123	112	595	842	13
del	129	99	144	112	595	842	13
ingreso	149	99	185	112	595	842	13
primario	190	99	231	112	595	842	13
aumentó	237	99	278	112	595	842	13
del	284	99	299	112	595	842	13
0.373	305	99	332	112	595	842	13
a	337	99	342	112	595	842	13
0.487	348	99	375	112	595	842	13
y	381	99	387	112	595	842	13
en	392	99	404	112	595	842	13
los	409	99	423	112	595	842	13
últimos	429	99	465	112	595	842	13
años	471	99	493	112	595	842	13
ha	498	99	509	112	595	842	13
seguido	85	113	122	126	595	842	13
creciendo	127	113	173	126	595	842	13
aunque	178	113	212	126	595	842	13
de	217	113	228	126	595	842	13
forma	232	113	261	126	595	842	13
más	265	113	284	126	595	842	13
moderada.	289	113	339	126	595	842	13
Costa	343	113	371	126	595	842	13
Rica	375	113	397	126	595	842	13
ha	401	113	412	126	595	842	13
experimentado	417	113	488	126	595	842	13
una	492	113	510	126	595	842	13
diferenciación	85	127	154	140	595	842	13
cada	158	127	179	140	595	842	13
vez	183	127	200	140	595	842	13
mayor	204	127	234	140	595	842	13
en	238	127	249	140	595	842	13
su	253	127	264	140	595	842	13
estructura	267	127	315	140	595	842	13
social,	318	127	349	140	595	842	13
incluyendo	353	127	406	140	595	842	13
un	410	127	422	140	595	842	13
crecimiento	426	127	482	140	595	842	13
en	486	127	498	140	595	842	13
el	501	127	510	140	595	842	13
porcentaje	85	140	135	154	595	842	13
del	139	140	153	154	595	842	13
ingreso	157	140	192	154	595	842	13
controlado	196	140	247	154	595	842	13
por	250	140	266	154	595	842	13
la	270	140	279	154	595	842	13
clase	282	140	306	154	595	842	13
alta	310	140	327	154	595	842	13
y	331	140	337	154	595	842	13
media	340	140	369	154	595	842	13
alta.	373	140	393	154	595	842	13
Dicha	397	140	425	154	595	842	13
segmentación	429	140	495	154	595	842	13
en	498	140	510	154	595	842	13
la	85	154	94	167	595	842	13
distribución	99	154	156	167	595	842	13
primaria	162	154	203	167	595	842	13
hace	208	154	230	167	595	842	13
que	236	154	253	167	595	842	13
haya	258	154	281	167	595	842	13
un	287	154	299	167	595	842	13
grupo	304	154	332	167	595	842	13
significativo	338	154	397	167	595	842	13
de	403	154	414	167	595	842	13
costarricenses	420	154	487	167	595	842	13
que	493	154	510	167	595	842	13
tienen	85	168	114	181	595	842	13
los	118	168	132	181	595	842	13
recursos	136	168	176	181	595	842	13
y	180	168	186	181	595	842	13
las	190	168	203	181	595	842	13
preferencias	207	168	265	181	595	842	13
para	269	168	290	181	595	842	13
abandonar	294	168	343	181	595	842	13
los	347	168	361	181	595	842	13
servicios	365	168	408	181	595	842	13
públicos	411	168	452	181	595	842	13
y	456	168	462	181	595	842	13
depender	466	168	510	181	595	842	13
de	85	182	97	195	595	842	13
forma	100	182	128	195	595	842	13
cada	131	182	153	195	595	842	13
vez	156	182	173	195	595	842	13
más	176	182	195	195	595	842	13
significativa	198	182	257	195	595	842	13
de	260	182	272	195	595	842	13
los	275	182	289	195	595	842	13
proveedores	292	182	350	195	595	842	13
privados	353	182	395	195	595	842	13
de	398	182	409	195	595	842	13
salud	412	182	437	195	595	842	13
y	440	182	446	195	595	842	13
educación.	449	182	501	195	595	842	13
2.2	85	209	100	223	595	842	13
El	103	209	114	223	595	842	13
doble	117	209	143	223	595	842	13
problema	146	209	192	223	595	842	13
de	195	209	207	223	595	842	13
la	210	209	219	223	595	842	13
expansión	222	209	271	223	595	842	13
del	274	209	288	223	595	842	13
sector	291	209	321	223	595	842	13
privado	324	209	361	223	595	842	13
Los	85	237	103	250	595	842	13
cambios	107	237	147	250	595	842	13
en	150	237	162	250	595	842	13
el	165	237	174	250	595	842	13
modelo	177	237	213	250	595	842	13
económico	217	237	269	250	595	842	13
han	273	237	291	250	595	842	13
creado	294	237	326	250	595	842	13
un	330	237	342	250	595	842	13
círculo	345	237	379	250	595	842	13
vicioso	382	237	417	250	595	842	13
relacionado	420	237	476	250	595	842	13
con	480	237	497	250	595	842	13
la	501	237	509	250	595	842	13
prestación	85	251	134	264	595	842	13
de	138	251	149	264	595	842	13
servicios	153	251	195	264	595	842	13
privados	199	251	240	264	595	842	13
de	244	251	255	264	595	842	13
salud.	258	251	287	264	595	842	13
Los	290	251	308	264	595	842	13
problemas	312	251	362	264	595	842	13
de	365	251	377	264	595	842	13
calidad	380	251	415	264	595	842	13
de	418	251	430	264	595	842	13
la	433	251	442	264	595	842	13
CCSS	445	251	474	264	595	842	13
unidos	478	251	510	264	595	842	13
al	85	265	94	278	595	842	13
aumento	99	265	140	278	595	842	13
en	145	265	156	278	595	842	13
el	161	265	170	278	595	842	13
ingreso	175	265	210	278	595	842	13
de	215	265	226	278	595	842	13
la	231	265	240	278	595	842	13
clase	245	265	268	278	595	842	13
alta	273	265	291	278	595	842	13
y	296	265	302	278	595	842	13
media	306	265	336	278	595	842	13
alta	341	265	358	278	595	842	13
ha	363	265	374	278	595	842	13
aumentado	379	265	432	278	595	842	13
la	437	265	445	278	595	842	13
demanda	450	265	493	278	595	842	13
de	498	265	510	278	595	842	13
servicios	85	278	128	292	595	842	13
privados.	132	278	176	292	595	842	13
A	180	278	189	292	595	842	13
la	192	278	201	292	595	842	13
vez,	205	278	224	292	595	842	13
esto	228	278	248	292	595	842	13
ha	251	278	263	292	595	842	13
ido	267	278	282	292	595	842	13
dando	286	278	315	292	595	842	13
lugar	319	278	343	292	595	842	13
a	347	278	353	292	595	842	13
un	357	278	369	292	595	842	13
aumento	372	278	414	292	595	842	13
de	418	278	429	292	595	842	13
la	433	278	441	292	595	842	13
oferta	445	278	473	292	595	842	13
de	477	278	488	292	595	842	13
una	492	278	509	292	595	842	13
amplia	85	292	118	305	595	842	13
red	126	292	142	305	595	842	13
servicios	151	292	193	305	595	842	13
privados,	202	292	246	305	595	842	13
en	255	292	266	305	595	842	13
particular	275	292	321	305	595	842	13
ambulatorios	329	292	392	305	595	842	13
y	401	292	407	305	595	842	13
en	416	292	427	305	595	842	13
menor	435	292	466	305	595	842	13
medida	475	292	510	305	595	842	13
hospitalarios	85	306	146	319	595	842	13
(Sáenz	150	306	182	319	595	842	13
et	186	306	194	319	595	842	13
al	198	306	206	319	595	842	13
2011)	210	306	238	319	595	842	13
y,	241	306	250	319	595	842	13
con	253	306	271	319	595	842	13
ello,	274	306	295	319	595	842	13
a	298	306	304	319	595	842	13
la	307	306	316	319	595	842	13
emergencia	319	306	374	319	595	842	13
de	378	306	389	319	595	842	13
un	392	306	404	319	595	842	13
grupo	408	306	436	319	595	842	13
de	439	306	450	319	595	842	13
presión	454	306	489	319	595	842	13
con	492	306	510	319	595	842	13
poco	85	320	109	333	595	842	13
interés	113	320	145	333	595	842	13
y	150	320	156	333	595	842	13
poco	161	320	185	333	595	842	13
qué	189	320	207	333	595	842	13
ganar	212	320	238	333	595	842	13
del	243	320	258	333	595	842	13
universalismo.	263	320	333	333	595	842	13
En	338	320	351	333	595	842	13
materia	356	320	392	333	595	842	13
ambulatoria	397	320	454	333	595	842	13
existe	459	320	487	333	595	842	13
una	492	320	510	333	595	842	13
numerosa	85	334	132	347	595	842	13
oferta	137	334	165	347	595	842	13
cuyo	170	334	194	347	595	842	13
rango	199	334	226	347	595	842	13
de	232	334	243	347	595	842	13
servicios	248	334	291	347	595	842	13
va	296	334	308	347	595	842	13
desde	313	334	340	347	595	842	13
medicina	346	334	390	347	595	842	13
familiar	395	334	433	347	595	842	13
y	438	334	444	347	595	842	13
odontología,	450	334	510	347	595	842	13
pasando	85	347	124	361	595	842	13
por	129	347	145	361	595	842	13
sofisticados	149	347	206	361	595	842	13
centros	210	347	244	361	595	842	13
de	249	347	260	361	595	842	13
imágenes	264	347	310	361	595	842	13
hasta	314	347	339	361	595	842	13
cirugía	343	347	376	361	595	842	13
estética.	381	347	419	361	595	842	13
Lamentablemente	424	347	510	361	595	842	13
se	85	361	95	374	595	842	13
carece	98	361	129	374	595	842	13
de	132	361	143	374	595	842	13
estudios	146	361	185	374	595	842	13
detallados	188	361	237	374	595	842	13
y	240	361	246	374	595	842	13
actualizados	249	361	308	374	595	842	13
de	311	361	323	374	595	842	13
esta	326	361	344	374	595	842	13
oferta.	347	361	378	374	595	842	13
En	381	361	395	374	595	842	13
materia	398	361	433	374	595	842	13
hospitalaria,	437	361	495	374	595	842	13
de	498	361	510	374	595	842	13
los	85	376	99	389	595	842	13
seis	103	376	121	389	595	842	13
hospitales	125	376	173	389	595	842	13
privados	177	376	218	389	595	842	13
existentes,	222	376	272	389	595	842	13
tres	276	376	294	389	595	842	13
se	298	376	308	389	595	842	13
fundaron	312	376	355	389	595	842	13
después	359	376	397	389	595	842	13
de	401	376	412	389	595	842	13
1980	416	376	440	389	595	842	13
−Santa	444	374	478	390	595	842	13
María	482	376	510	389	595	842	13
en	85	391	97	404	595	842	13
1989,	102	391	129	404	595	842	13
CIMA	135	391	166	404	595	842	13
en	172	391	184	404	595	842	13
2000	190	391	214	404	595	842	13
y	219	391	225	404	595	842	13
Metropolitano	231	391	300	404	595	842	13
en	306	391	317	404	595	842	13
2008−.	323	391	356	404	595	842	13
Aunque	362	391	400	404	595	842	13
los	406	391	420	404	595	842	13
otros	426	391	450	404	595	842	13
tres	456	391	473	404	595	842	13
fueron	479	391	510	404	595	842	13
creados	85	405	122	419	595	842	13
antes	126	405	150	419	595	842	13
−Bíblica	154	404	196	420	595	842	13
en	200	405	211	419	595	842	13
1929,	215	405	242	419	595	842	13
La	246	405	259	419	595	842	13
Católica	263	405	302	419	595	842	13
en	307	405	318	419	595	842	13
1963	322	405	346	419	595	842	13
y	350	405	356	419	595	842	13
Santa	360	405	386	419	595	842	13
Rita	391	405	410	419	595	842	13
en	415	405	426	419	595	842	13
1965−,	430	405	464	419	595	842	13
operaron	468	405	510	419	595	842	13
durante	85	419	121	432	595	842	13
décadas	125	419	163	432	595	842	13
como	166	419	193	432	595	842	13
clínicas	197	419	233	432	595	842	13
y	237	419	243	432	595	842	13
solo	246	419	266	432	595	842	13
en	270	419	281	432	595	842	13
la	285	419	293	432	595	842	13
última	297	419	328	432	595	842	13
década	331	419	365	432	595	842	13
se	368	419	378	432	595	842	13
convirtieron	382	419	440	432	595	842	13
en	444	419	455	432	595	842	13
hospitales.	459	419	510	432	595	842	13
Recientemente	85	433	156	446	595	842	13
algunos	161	433	199	446	595	842	13
de	204	433	215	446	595	842	13
ellos	220	433	242	446	595	842	13
han	247	433	265	446	595	842	13
comenzado	269	433	324	446	595	842	13
a	329	433	334	446	595	842	13
construir	339	433	382	446	595	842	13
sucursales	387	433	436	446	595	842	13
fuera	441	433	465	446	595	842	13
del	470	433	485	446	595	842	13
área	490	433	510	446	595	842	13
metropolitana	85	447	152	460	595	842	13
(Muiser	155	447	193	460	595	842	13
y	196	447	202	460	595	842	13
Vargas	205	447	239	460	595	842	13
2012).	242	447	273	460	595	842	13
Una	121	461	141	474	595	842	13
parte	146	461	170	474	595	842	13
de	175	461	187	474	595	842	13
esta	192	461	210	474	595	842	13
oferta	216	461	244	474	595	842	13
privada	249	461	285	474	595	842	13
surgió	290	461	320	474	595	842	13
y	325	461	331	474	595	842	13
se	336	461	346	474	595	842	13
expandió	351	461	395	474	595	842	13
usando	400	461	434	474	595	842	13
recursos	439	461	479	474	595	842	13
de	485	461	496	474	595	842	13
la	501	461	510	474	595	842	13
seguridad	85	474	132	488	595	842	13
social	136	474	164	488	595	842	13
mediante	169	474	212	488	595	842	13
la	217	474	226	488	595	842	13
subcontratación	230	474	306	488	595	842	13
de	311	474	322	488	595	842	13
gestión	326	474	361	488	595	842	13
de	365	474	377	488	595	842	13
áreas	381	474	406	488	595	842	13
de	410	474	421	488	595	842	13
salud	426	474	451	488	595	842	13
(Cercone	456	474	500	488	595	842	13
y	504	474	510	488	595	842	13
Pacheco	85	488	125	501	595	842	13
Jiménez	130	488	169	501	595	842	13
2008)	175	488	203	501	595	842	13
y	208	488	214	501	595	842	13
de	219	488	230	501	595	842	13
compra	235	488	271	501	595	842	13
de	276	488	287	501	595	842	13
servicios	292	488	335	501	595	842	13
diagnósticos	340	488	400	501	595	842	13
(Martínez-Franzoni	405	488	499	501	595	842	13
y	504	488	510	501	595	842	13
Mesa-Lago	85	502	140	515	595	842	13
2003).	143	502	174	515	595	842	13
En	177	502	191	515	595	842	13
materia	194	502	230	515	595	842	13
de	233	502	244	515	595	842	13
sub-contratación	248	502	328	515	595	842	13
de	331	502	342	515	595	842	13
gestión	346	502	380	515	595	842	13
de	384	502	395	515	595	842	13
áreas	398	502	423	515	595	842	13
de	426	502	437	515	595	842	13
salud,	441	502	469	515	595	842	13
un	472	502	484	515	595	842	13
15%	488	502	510	515	595	842	13
de	85	516	97	529	595	842	13
la	104	516	113	529	595	842	13
población	121	516	168	529	595	842	13
asegurada	176	516	224	529	595	842	13
del	232	516	247	529	595	842	13
nivel	255	516	279	529	595	842	13
primario	287	516	328	529	595	842	13
se	336	516	346	529	595	842	13
hace	354	516	376	529	595	842	13
mediante	384	516	428	529	595	842	13
cooperativas	436	516	496	529	595	842	13
y	504	516	510	529	595	842	13
asociaciones	85	530	146	543	595	842	13
sin	151	530	165	543	595	842	13
fines	170	530	193	543	595	842	13
de	199	530	210	543	595	842	13
lucro	215	530	240	543	595	842	13
(Sáenz	245	530	277	543	595	842	13
et	283	530	291	543	595	842	13
al	296	530	305	543	595	842	13
2011)	310	530	338	543	595	842	13
y,	343	530	352	543	595	842	13
a	357	530	363	543	595	842	13
partir	368	530	394	543	595	842	13
de	399	530	410	543	595	842	13
mediados	415	530	461	543	595	842	13
de	467	530	478	543	595	842	13
2013,	483	530	510	543	595	842	13
también	85	543	124	557	595	842	13
de	131	543	142	557	595	842	13
una	149	543	166	557	595	842	13
empresa	173	543	213	557	595	842	13
con	219	543	237	557	595	842	13
fines	243	543	267	557	595	842	13
de	273	543	285	557	595	842	13
lucro.	292	543	319	557	595	842	13
Si	326	543	336	557	595	842	13
bien	343	543	363	557	595	842	13
se	370	543	380	557	595	842	13
trata	387	543	408	557	595	842	13
de	415	543	426	557	595	842	13
una	433	543	450	557	595	842	13
proporción	457	543	509	557	595	842	13
relativamente	85	557	150	570	595	842	13
pequeña	153	557	193	570	595	842	13
de	196	557	208	570	595	842	13
población	211	557	258	570	595	842	13
asegurada,	261	557	312	570	595	842	13
la	315	557	324	570	595	842	13
aparición	327	557	371	570	595	842	13
de	374	557	386	570	595	842	13
los	389	557	403	570	595	842	13
primeros	406	557	448	570	595	842	13
proveedores	451	557	510	570	595	842	13
privados	85	571	126	584	595	842	13
ha	132	571	143	584	595	842	13
creado	149	571	181	584	595	842	13
un	186	571	198	584	595	842	13
grupo	204	571	232	584	595	842	13
de	237	571	248	584	595	842	13
interés	254	571	286	584	595	842	13
que	291	571	309	584	595	842	13
presiona	314	571	355	584	595	842	13
por	360	571	376	584	595	842	13
abrir	382	571	404	584	595	842	13
a	410	571	415	584	595	842	13
la	421	571	429	584	595	842	13
competencia	435	571	495	584	595	842	13
la	501	571	510	584	595	842	13
prestación	85	585	134	598	595	842	13
de	139	585	150	598	595	842	13
servicios	155	585	198	598	595	842	13
públicos	202	585	243	598	595	842	13
de	248	585	259	598	595	842	13
distinto	264	585	299	598	595	842	13
nivel	304	585	328	598	595	842	13
en	333	585	344	598	595	842	13
todo	349	585	370	598	595	842	13
el	375	585	383	598	595	842	13
país.	388	585	410	598	595	842	13
Además,	415	585	457	598	595	842	13
aunque	462	585	497	598	595	842	13
la	501	585	510	598	595	842	13
contratación	85	599	144	612	595	842	13
de	148	599	159	612	595	842	13
nivel	162	599	186	612	595	842	13
primaria	189	599	229	612	595	842	13
tiene	232	599	256	612	595	842	13
dos	259	599	275	612	595	842	13
décadas,	278	599	319	612	595	842	13
se	322	599	332	612	595	842	13
carece	335	599	366	612	595	842	13
de	369	599	380	612	595	842	13
mecanismos	383	599	442	612	595	842	13
adecuados	446	599	495	612	595	842	13
de	499	599	510	612	595	842	13
determinación	85	612	154	626	595	842	13
de	157	612	169	626	595	842	13
costos,	172	612	205	626	595	842	13
de	209	612	220	626	595	842	13
determinación	223	612	292	626	595	842	13
de	295	612	307	626	595	842	13
necesidades	310	612	367	626	595	842	13
a	371	612	376	626	595	842	13
atender	380	612	415	626	595	842	13
y	419	612	425	626	595	842	13
de	428	612	439	626	595	842	13
evaluación	443	612	495	626	595	842	13
de	498	612	510	626	595	842	13
desempeño	85	626	139	639	595	842	13
(Rodríguez	142	626	196	639	595	842	13
y	199	626	205	639	595	842	13
Briceño	208	626	246	639	595	842	13
2008).	249	626	280	639	595	842	13
4	280	626	284	634	595	842	13
El	121	640	132	653	595	842	13
aumento	135	640	176	653	595	842	13
de	179	640	190	653	595	842	13
la	193	640	202	653	595	842	13
oferta	205	640	233	653	595	842	13
privada	236	640	272	653	595	842	13
apoyado,	275	640	319	653	595	842	13
lamentablemente,	322	640	406	653	595	842	13
por	410	640	426	653	595	842	13
la	429	640	437	653	595	842	13
propia	440	640	471	653	595	842	13
Caja	474	640	496	653	595	842	13
ha	499	640	510	653	595	842	13
contribuido	85	654	140	667	595	842	13
a	146	654	152	667	595	842	13
un	158	654	170	667	595	842	13
aumento	176	654	217	667	595	842	13
significativo	223	654	283	667	595	842	13
de	289	654	300	667	595	842	13
los	306	654	320	667	595	842	13
gastos	326	654	356	667	595	842	13
de	362	654	374	667	595	842	13
bolsillo	380	654	415	667	595	842	13
y,	422	654	430	667	595	842	13
con	436	654	454	667	595	842	13
ello,	460	654	481	667	595	842	13
a	487	654	492	667	595	842	13
un	498	654	510	667	595	842	13
debilitamiento	85	668	154	681	595	842	13
de	159	668	170	681	595	842	13
la	174	668	183	681	595	842	13
equidad	187	668	225	681	595	842	13
y	229	668	235	681	595	842	13
suficiencia	239	668	291	681	595	842	13
del	295	668	309	681	595	842	13
sistema	314	668	349	681	595	842	13
universal.	354	668	401	681	595	842	13
En	405	668	418	681	595	842	13
2004	422	668	446	681	595	842	13
se	450	668	460	681	595	842	13
reportaba	464	668	509	681	595	842	13
Constitucional,	85	694	146	705	595	842	13
ganaron	148	694	181	705	595	842	13
sus	183	694	196	705	595	842	13
casos	198	694	220	705	595	842	13
y	223	694	228	705	595	842	13
la	230	694	237	705	595	842	13
seguridad	240	694	278	705	595	842	13
social	281	694	304	705	595	842	13
tuvo	307	694	325	705	595	842	13
que	327	694	342	705	595	842	13
atender	344	694	373	705	595	842	13
sus	376	694	389	705	595	842	13
necesidades	391	694	439	705	595	842	13
médicas.	442	694	477	705	595	842	13
4	85	711	89	719	595	842	13
A	93	713	100	724	595	842	13
estos	105	713	125	724	595	842	13
factores	130	713	161	724	595	842	13
socioeconómicos	166	713	234	724	595	842	13
más	239	713	255	724	595	842	13
estructurales	260	713	310	724	595	842	13
se	315	713	323	724	595	842	13
le	328	713	335	724	595	842	13
une	339	713	354	724	595	842	13
problemas	358	713	400	724	595	842	13
serios	404	713	428	724	595	842	13
de	432	713	442	724	595	842	13
gestión.	446	713	478	724	595	842	13
En	482	713	493	724	595	842	13
los	498	713	509	724	595	842	13
últimos	85	725	115	736	595	842	13
años,	118	725	139	736	595	842	13
a	142	725	146	736	595	842	13
pesar	149	725	170	736	595	842	13
de	173	725	182	736	595	842	13
una	185	725	200	736	595	842	13
cierta	203	725	225	736	595	842	13
recuperación	228	725	279	736	595	842	13
del	282	725	294	736	595	842	13
gasto	297	725	318	736	595	842	13
público	321	725	351	736	595	842	13
en	354	725	364	736	595	842	13
salud,	367	725	390	736	595	842	13
la	393	725	400	736	595	842	13
CCSS	403	725	427	736	595	842	13
se	430	725	439	736	595	842	13
ha	442	725	451	736	595	842	13
visto	454	725	473	736	595	842	13
afectada	476	725	509	736	595	842	13
por	85	737	99	748	595	842	13
la	102	737	109	748	595	842	13
desorganización	112	737	177	748	595	842	13
de	180	737	189	748	595	842	13
su	192	737	201	748	595	842	13
administración	204	737	264	748	595	842	13
central,	267	737	296	748	595	842	13
la	300	737	307	748	595	842	13
falta	310	737	328	748	595	842	13
de	331	737	340	748	595	842	13
coordinación	343	737	395	748	595	842	13
entre	398	737	418	748	595	842	13
los	422	737	433	748	595	842	13
distintos	436	737	470	748	595	842	13
niveles	473	737	501	748	595	842	13
y	505	737	510	748	595	842	13
la	85	748	92	759	595	842	13
falta	96	748	114	759	595	842	13
de	118	748	128	759	595	842	13
orden	132	748	155	759	595	842	13
general	159	748	188	759	595	842	13
del	192	748	204	759	595	842	13
sistema.	208	748	241	759	595	842	13
Todos	245	748	270	759	595	842	13
estos	274	748	294	759	595	842	13
problemas	298	748	340	759	595	842	13
han	344	748	358	759	595	842	13
contribuido	362	748	408	759	595	842	13
a	412	748	417	759	595	842	13
que	421	748	436	759	595	842	13
el	440	748	447	759	595	842	13
sector	451	748	475	759	595	842	13
privado	479	748	509	759	595	842	13
penetre	85	760	115	771	595	842	13
cada	117	760	135	771	595	842	13
vez	138	760	152	771	595	842	13
más	154	760	170	771	595	842	13
en	173	760	182	771	595	842	13
la	185	760	192	771	595	842	13
provisión	195	760	232	771	595	842	13
pública	235	760	264	771	595	842	13
y	267	760	272	771	595	842	13
vaya	274	760	293	771	595	842	13
erosionando	296	760	344	771	595	842	13
la	347	760	354	771	595	842	13
unificación	357	760	401	771	595	842	13
y	404	760	409	771	595	842	13
coherencia	412	760	455	771	595	842	13
del	457	760	470	771	595	842	13
sistema.	472	760	504	771	595	842	13
13	498	773	510	786	595	842	13
que	85	71	103	85	595	842	14
un	106	71	118	85	595	842	14
30%	121	71	143	85	595	842	14
de	146	71	157	85	595	842	14
la	160	71	169	85	595	842	14
población	172	71	219	85	595	842	14
hacia	222	71	248	85	595	842	14
algún	251	71	277	85	595	842	14
uso	280	71	297	85	595	842	14
de	300	71	311	85	595	842	14
servicios	315	71	357	85	595	842	14
privados	360	71	402	85	595	842	14
y	405	71	411	85	595	842	14
en	414	71	425	85	595	842	14
2007	428	71	452	85	595	842	14
que	455	71	473	85	595	842	14
más	476	71	495	85	595	842	14
de	498	71	509	85	595	842	14
la	85	85	94	98	595	842	14
mitad	97	85	125	98	595	842	14
de	129	85	140	98	595	842	14
la	144	85	152	98	595	842	14
población	156	85	203	98	595	842	14
había	207	85	233	98	595	842	14
hecho	236	85	265	98	595	842	14
uso	269	85	286	98	595	842	14
de	289	85	301	98	595	842	14
servicios	304	85	347	98	595	842	14
privados	350	85	392	98	595	842	14
entre	396	85	419	98	595	842	14
1	423	85	429	98	595	842	14
y	433	85	439	98	595	842	14
8	442	85	448	98	595	842	14
veces	452	85	479	98	595	842	14
en	483	85	494	98	595	842	14
un	497	85	509	98	595	842	14
año	85	99	103	112	595	842	14
(OPS	107	99	133	112	595	842	14
2007	137	99	161	112	595	842	14
y	165	99	171	112	595	842	14
UCR	176	99	200	112	595	842	14
2007	205	99	229	112	595	842	14
en	233	99	244	112	595	842	14
Muiser	249	99	283	112	595	842	14
y	287	99	293	112	595	842	14
Vargas	297	99	331	112	595	842	14
2012).	336	99	367	112	595	842	14
Entre	371	99	397	112	595	842	14
1991	401	99	425	112	595	842	14
y	430	99	436	112	595	842	14
2001,	440	99	467	112	595	842	14
el	471	99	480	112	595	842	14
gasto	484	99	509	112	595	842	14
público	85	113	121	126	595	842	14
en	126	113	137	126	595	842	14
servicios	142	113	184	126	595	842	14
de	189	113	200	126	595	842	14
salud	205	113	230	126	595	842	14
mostró	235	113	268	126	595	842	14
un	273	113	285	126	595	842	14
crecimiento	290	113	346	126	595	842	14
anual	351	113	377	126	595	842	14
superior	381	113	421	126	595	842	14
al	425	113	434	126	595	842	14
privado:	439	113	479	126	595	842	14
8%	483	113	499	126	595	842	14
y	504	113	510	126	595	842	14
5%,	85	127	104	140	595	842	14
respectivamente	107	127	185	140	595	842	14
(Picado,	189	127	228	140	595	842	14
Acuña	232	127	263	140	595	842	14
y	266	127	272	140	595	842	14
Santacruz	276	127	323	140	595	842	14
2003).	326	127	357	140	595	842	14
En	361	127	374	140	595	842	14
solo	377	127	397	140	595	842	14
cinco	401	127	427	140	595	842	14
años,	430	127	455	140	595	842	14
entre	458	127	482	140	595	842	14
1993	486	127	510	140	595	842	14
y	85	140	91	154	595	842	14
1998,	95	140	122	154	595	842	14
la	126	140	135	154	595	842	14
proporción	139	140	192	154	595	842	14
del	196	140	210	154	595	842	14
gasto	214	140	240	154	595	842	14
sanitario	244	140	285	154	595	842	14
desembolsado	289	140	357	154	595	842	14
directamente	361	140	423	154	595	842	14
por	427	140	443	154	595	842	14
los	447	140	461	154	595	842	14
pacientes	465	140	510	154	595	842	14
aumentó	85	154	126	167	595	842	14
cinco	132	154	158	167	595	842	14
veces	163	154	190	167	595	842	14
(Herrero	195	154	237	167	595	842	14
y	242	154	248	167	595	842	14
Durán	253	154	283	167	595	842	14
2001).	289	154	320	167	595	842	14
Como	325	154	354	167	595	842	14
lo	360	154	369	167	595	842	14
muestra	374	154	412	167	595	842	14
el	418	154	426	167	595	842	14
cuadro	432	154	464	167	595	842	14
1,	470	154	479	167	595	842	14
en	484	154	496	167	595	842	14
la	501	154	510	167	595	842	14
década	85	168	118	181	595	842	14
del	122	168	137	181	595	842	14
2000,	141	168	168	181	595	842	14
el	172	168	181	181	595	842	14
peso	185	168	207	181	595	842	14
del	211	168	225	181	595	842	14
gasto	229	168	255	181	595	842	14
privado	259	168	295	181	595	842	14
en	299	168	311	181	595	842	14
el	315	168	323	181	595	842	14
total	327	168	348	181	595	842	14
siguió	353	168	382	181	595	842	14
aumentando	386	168	444	181	595	842	14
todavía	448	168	484	181	595	842	14
más,	488	168	510	181	595	842	14
pasando	85	182	124	195	595	842	14
del	130	182	144	195	595	842	14
21,4%	150	182	181	195	595	842	14
en	186	182	197	195	595	842	14
2000	202	182	226	195	595	842	14
al	232	182	240	195	595	842	14
31,1%	245	182	276	195	595	842	14
en	282	182	293	195	595	842	14
el	298	182	307	195	595	842	14
2010.	312	182	339	195	595	842	14
Si	344	182	354	195	595	842	14
bien	360	182	380	195	595	842	14
la	386	182	394	195	595	842	14
mayor	399	182	430	195	595	842	14
parte	435	182	459	195	595	842	14
del	464	182	479	195	595	842	14
gasto	484	182	510	195	595	842	14
privado	85	196	122	209	595	842	14
es	125	196	135	209	595	842	14
de	139	196	150	209	595	842	14
bolsillo,	154	196	193	209	595	842	14
en	196	196	207	209	595	842	14
este	211	196	230	209	595	842	14
periodo	233	196	270	209	595	842	14
la	273	196	282	209	595	842	14
importancia	285	196	342	209	595	842	14
de	346	196	357	209	595	842	14
los	361	196	375	209	595	842	14
planes	378	196	409	209	595	842	14
pre-pago	412	196	455	209	595	842	14
de	459	196	470	209	595	842	14
seguros	473	196	510	209	595	842	14
aumentó	85	210	126	224	595	842	14
de	130	210	141	224	595	842	14
forma	144	210	172	224	595	842	14
significativa	175	210	235	224	595	842	14
−de	238	209	256	225	595	842	14
2,3%	259	210	284	224	595	842	14
del	287	210	301	224	595	842	14
total	304	210	326	224	595	842	14
privado	329	210	365	224	595	842	14
en	368	210	380	224	595	842	14
2000	383	210	407	224	595	842	14
a	410	210	415	224	595	842	14
5,5%	418	210	443	224	595	842	14
en	446	210	457	224	595	842	14
el	460	210	469	224	595	842	14
2010−.	472	210	506	224	595	842	14
Tabla	282	238	306	249	595	842	14
1	309	238	314	249	595	842	14
Gasto	190	249	215	260	595	842	14
privado	218	249	251	260	595	842	14
en	254	249	264	260	595	842	14
salud	266	249	289	260	595	842	14
en	291	249	301	260	595	842	14
Costa	304	249	328	260	595	842	14
Rica,	331	249	353	260	595	842	14
2000	355	249	375	260	595	842	14
y	378	249	383	260	595	842	14
2010	385	249	405	260	595	842	14
Indicador	106	262	140	272	595	842	14
Gasto	106	274	127	284	595	842	14
privado	129	274	156	284	595	842	14
de	159	274	167	284	595	842	14
bolsillo	170	274	196	284	595	842	14
como	199	274	219	284	595	842	14
porcentaje	221	274	258	284	595	842	14
del	261	274	272	284	595	842	14
gasto	274	274	293	284	595	842	14
total	295	274	311	284	595	842	14
Gasto	106	285	127	295	595	842	14
directo	129	285	154	295	595	842	14
de	157	285	165	295	595	842	14
los	168	285	179	295	595	842	14
hogares	181	285	209	295	595	842	14
como	212	285	232	295	595	842	14
porcentaje	234	285	272	295	595	842	14
del	275	285	286	295	595	842	14
gasto	288	285	307	295	595	842	14
privado	310	285	337	295	595	842	14
en	340	285	348	295	595	842	14
salud	106	296	125	306	595	842	14
Planes	106	307	129	317	595	842	14
de	132	307	140	317	595	842	14
prepago	142	307	171	317	595	842	14
privados	173	307	204	317	595	842	14
%	207	307	214	317	595	842	14
del	216	307	227	317	595	842	14
gasto	232	307	251	317	595	842	14
privado	253	307	281	317	595	842	14
en	283	307	291	317	595	842	14
salud	294	307	313	317	595	842	14
1/	313	307	317	312	595	842	14
Fuente:	106	318	134	328	595	842	14
OMS,	136	318	157	328	595	842	14
2012	159	318	177	328	595	842	14
1/	106	329	110	334	595	842	14
Desde	113	329	135	339	595	842	14
julio	138	329	154	339	595	842	14
de	157	329	165	339	595	842	14
2008	168	329	186	339	595	842	14
la	189	329	196	339	595	842	14
Ley	198	329	211	339	595	842	14
Reguladora	214	329	257	339	595	842	14
de	259	329	268	339	595	842	14
Seguros	270	329	299	339	595	842	14
permite	302	329	330	339	595	842	14
que	332	329	345	339	595	842	14
se	348	329	355	339	595	842	14
que	106	339	119	349	595	842	14
eran	121	339	138	349	595	842	14
previamente	140	339	184	349	595	842	14
monopolio	186	339	225	349	595	842	14
estatal.	227	339	253	349	595	842	14
2000	360	262	378	272	595	842	14
21,4	360	274	376	284	595	842	14
2010	430	262	448	272	595	842	14
31,1	430	274	446	284	595	842	14
88,2	360	291	376	301	595	842	14
90,5	430	291	446	301	595	842	14
2,3	360	307	371	317	595	842	14
5,5	430	307	442	317	595	842	14
compren	358	329	390	339	595	842	14
seguros	392	329	420	339	595	842	14
privados	423	329	454	339	595	842	14
de	457	329	465	339	595	842	14
salud	468	329	488	339	595	842	14
En	121	363	134	377	595	842	14
términos	140	363	182	377	595	842	14
de	187	363	198	377	595	842	14
quiénes	203	363	240	377	595	842	14
acceden	245	363	284	377	595	842	14
a	289	363	294	377	595	842	14
la	300	363	308	377	595	842	14
medicina	313	363	357	377	595	842	14
privada	363	363	398	377	595	842	14
hace	404	363	426	377	595	842	14
falta	431	363	452	377	595	842	14
contar	457	363	487	377	595	842	14
con	493	363	510	377	595	842	14
estudios	85	377	124	390	595	842	14
sistemáticos	129	377	188	390	595	842	14
y	192	377	198	390	595	842	14
actualizados.	203	377	265	390	595	842	14
Sin	270	377	286	390	595	842	14
embargo,	291	377	336	390	595	842	14
algunos	340	377	378	390	595	842	14
datos	383	377	408	390	595	842	14
parecen	412	377	450	390	595	842	14
indicar	454	377	488	390	595	842	14
una	492	377	510	390	595	842	14
diferenciación	85	391	154	404	595	842	14
entre	157	391	181	404	595	842	14
quienes	185	391	222	404	595	842	14
usan	225	391	247	404	595	842	14
los	251	391	265	404	595	842	14
servicios	268	391	311	404	595	842	14
ambulatorios	315	391	377	404	595	842	14
y	381	391	387	404	595	842	14
quienes	390	391	427	404	595	842	14
además	431	391	466	404	595	842	14
recurren	470	391	510	404	595	842	14
a	85	405	91	418	595	842	14
los	95	405	109	418	595	842	14
servicios	113	405	156	418	595	842	14
de	160	405	172	418	595	842	14
hospitalización.	176	405	251	418	595	842	14
Estos	256	405	282	418	595	842	14
últimos	286	405	322	418	595	842	14
son	327	405	343	418	595	842	14
utilizados	348	405	394	418	595	842	14
preferentemente	399	405	476	418	595	842	14
por	481	405	497	418	595	842	14
la	501	405	510	418	595	842	14
clase	85	419	109	432	595	842	14
media	112	419	142	432	595	842	14
alta.	145	419	165	432	595	842	14
De	169	419	183	432	595	842	14
hecho,	186	419	218	432	595	842	14
tanto	221	419	245	432	595	842	14
el	248	419	257	432	595	842	14
CIMA	260	419	292	432	595	842	14
como	295	419	322	432	595	842	14
los	325	419	339	432	595	842	14
hospitales	342	419	390	432	595	842	14
históricos	394	419	440	432	595	842	14
se	444	419	454	432	595	842	14
concentran	457	419	510	432	595	842	14
en	85	432	97	446	595	842	14
este	101	432	120	446	595	842	14
tipo	124	432	143	446	595	842	14
de	148	432	159	446	595	842	14
clientela	164	432	204	446	595	842	14
y	209	432	215	446	595	842	14
sólo	220	432	239	446	595	842	14
uno	244	432	262	446	595	842	14
delos	267	432	292	446	595	842	14
recientemente	297	432	364	446	595	842	14
construidos	369	432	424	446	595	842	14
podría	429	432	459	446	595	842	14
tener	464	432	488	446	595	842	14
una	492	432	510	446	595	842	14
población	85	446	132	459	595	842	14
meta	138	446	161	459	595	842	14
más	166	446	185	459	595	842	14
amplia,	191	446	226	459	595	842	14
siempre	231	446	269	459	595	842	14
en	274	446	286	459	595	842	14
torno	291	446	316	459	595	842	14
a	321	446	327	459	595	842	14
sectores	332	446	370	459	595	842	14
de	376	446	387	459	595	842	14
ingresos	392	446	432	459	595	842	14
medios.	437	446	475	459	595	842	14
Existe	480	446	510	459	595	842	14
además	85	460	121	473	595	842	14
una	125	460	143	473	595	842	14
demanda	147	460	190	473	595	842	14
creciente	194	460	237	473	595	842	14
de	241	460	253	473	595	842	14
servicios	257	460	299	473	595	842	14
privados	304	460	345	473	595	842	14
para	349	460	370	473	595	842	14
extranjeros	374	460	427	473	595	842	14
y	431	460	437	473	595	842	14
desde	441	460	468	473	595	842	14
2009,	473	460	500	473	595	842	14
3	504	460	510	473	595	842	14
hospitales	85	474	133	487	595	842	14
y	137	474	143	487	595	842	14
3	146	474	152	487	595	842	14
clínicas	156	474	192	487	595	842	14
han	196	474	213	487	595	842	14
sido	217	474	237	487	595	842	14
acreditadas	241	474	294	487	595	842	14
para	298	474	319	487	595	842	14
turismo	322	474	359	487	595	842	14
médico	363	474	398	487	595	842	14
en	401	474	413	487	595	842	14
los	416	474	430	487	595	842	14
Estados	434	474	471	487	595	842	14
Unidos	475	474	509	487	595	842	14
(Muiser	85	488	123	501	595	842	14
y	127	488	133	501	595	842	14
Vargas	137	488	171	501	595	842	14
2012).	175	488	206	501	595	842	14
A	210	488	218	501	595	842	14
la	222	488	231	501	595	842	14
vez,	235	488	254	501	595	842	14
una	258	488	276	501	595	842	14
parte	279	488	303	501	595	842	14
del	307	488	322	501	595	842	14
mix	326	488	344	501	595	842	14
público-privado	348	488	425	501	595	842	14
está	429	488	448	501	595	842	14
más	451	488	471	501	595	842	14
dictado	475	488	510	501	595	842	14
por	85	501	101	515	595	842	14
la	106	501	115	515	595	842	14
urgencia	119	501	161	515	595	842	14
de	165	501	177	515	595	842	14
los	182	501	196	515	595	842	14
casos	200	501	226	515	595	842	14
que	231	501	248	515	595	842	14
por	253	501	269	515	595	842	14
la	274	501	283	515	595	842	14
capacidad	287	501	335	515	595	842	14
económica.	340	501	395	515	595	842	14
Es	400	501	412	515	595	842	14
para	417	501	437	515	595	842	14
resolver	442	501	481	515	595	842	14
estos	486	501	510	515	595	842	14
apremios	85	515	129	528	595	842	14
que	135	515	152	528	595	842	14
médicos	158	515	198	528	595	842	14
con	204	515	221	528	595	842	14
doble	227	515	254	528	595	842	14
práctica	260	515	297	528	595	842	14
ofrecen	303	515	339	528	595	842	14
distintos	345	515	386	528	595	842	14
tipos	392	515	415	528	595	842	14
de	421	515	432	528	595	842	14
combinaciones	438	515	510	528	595	842	14
público-privadas.	85	529	169	542	595	842	14
La	121	543	134	556	595	842	14
expansión	138	543	186	556	595	842	14
del	190	543	205	556	595	842	14
sector	208	543	237	556	595	842	14
privado	241	543	277	556	595	842	14
ha	281	543	292	556	595	842	14
tenido	296	543	326	556	595	842	14
un	330	543	342	556	595	842	14
costo	346	543	371	556	595	842	14
adicional.	375	543	421	556	595	842	14
La	426	543	438	556	595	842	14
doble	442	543	469	556	595	842	14
práctica	472	543	510	556	595	842	14
público-privado	85	557	162	570	595	842	14
existe	166	557	194	570	595	842	14
desde	199	557	226	570	595	842	14
que	231	557	248	570	595	842	14
se	253	557	263	570	595	842	14
creó	267	557	288	570	595	842	14
la	293	557	301	570	595	842	14
Caja.	306	557	331	570	595	842	14
Sin	335	557	351	570	595	842	14
embargo,	356	557	401	570	595	842	14
durante	405	557	441	570	595	842	14
muchos	446	557	483	570	595	842	14
años	488	557	510	570	595	842	14
esta	85	570	104	584	595	842	14
práctica	109	570	147	584	595	842	14
estuvo	152	570	183	584	595	842	14
restringida	188	570	239	584	595	842	14
a	244	570	249	584	595	842	14
un	254	570	266	584	595	842	14
pequeño	271	570	312	584	595	842	14
grupo	317	570	345	584	595	842	14
de	350	570	361	584	595	842	14
médicos	366	570	406	584	595	842	14
especialistas	411	570	471	584	595	842	14
con	476	570	493	584	595	842	14
un	498	570	510	584	595	842	14
ejercicio	85	584	126	597	595	842	14
liberal.	131	584	164	597	595	842	14
A	169	584	177	597	595	842	14
partir	182	584	208	597	595	842	14
de	212	584	223	597	595	842	14
la	228	584	236	597	595	842	14
crisis	240	584	266	597	595	842	14
económica	270	584	322	597	595	842	14
de	326	584	338	597	595	842	14
los	342	584	356	597	595	842	14
80	360	584	372	597	595	842	14
la	377	584	386	597	595	842	14
captación	390	584	436	597	595	842	14
de	440	584	452	597	595	842	14
pacientes	456	584	500	597	595	842	14
a	505	584	510	597	595	842	14
partir	85	598	111	611	595	842	14
de	115	598	126	611	595	842	14
distintos	130	598	171	611	595	842	14
tipos	175	598	198	611	595	842	14
de	202	598	213	611	595	842	14
“mix”	217	598	246	611	595	842	14
público-privados	250	598	332	611	595	842	14
se	336	598	346	611	595	842	14
extendió	350	598	391	611	595	842	14
por	395	598	411	611	595	842	14
parte	415	598	439	611	595	842	14
de	443	598	454	611	595	842	14
un	458	598	470	611	595	842	14
número	474	598	510	611	595	842	14
mayor	85	612	116	625	595	842	14
de	119	612	131	625	595	842	14
profesionales	134	612	198	625	595	842	14
médicos,–	201	612	250	625	595	842	14
por	254	612	270	625	595	842	14
ejemplo,	273	612	315	625	595	842	14
llevando	318	612	359	625	595	842	14
a	363	612	368	625	595	842	14
la	372	612	380	625	595	842	14
seguridad	384	612	430	625	595	842	14
social	434	612	462	625	595	842	14
pacientes	465	612	510	625	595	842	14
privados	85	626	126	639	595	842	14
que	129	626	147	639	595	842	14
ubican	150	626	182	639	595	842	14
en	185	626	196	639	595	842	14
lugares	199	626	234	639	595	842	14
de	237	626	248	639	595	842	14
preferencia	251	626	305	639	595	842	14
evitando	308	626	349	639	595	842	14
así	352	626	366	639	595	842	14
la	369	626	377	639	595	842	14
filas	380	626	401	639	595	842	14
(llamados	404	626	451	639	595	842	14
“biombos”)	454	626	510	639	595	842	14
o,	85	639	94	653	595	842	14
al	100	639	108	653	595	842	14
revés,	114	639	142	653	595	842	14
ofreciendo	148	639	199	653	595	842	14
agilizar	205	639	240	653	595	842	14
la	246	639	255	653	595	842	14
atención	260	639	301	653	595	842	14
a	306	639	312	653	595	842	14
personas	317	639	359	653	595	842	14
que	365	639	382	653	595	842	14
se	388	639	398	653	595	842	14
encuentran	403	639	456	653	595	842	14
esperando	461	639	510	653	595	842	14
diagnósticos	85	653	145	666	595	842	14
y	152	653	158	666	595	842	14
tratamientos,	164	653	226	666	595	842	14
especialmente	233	653	301	666	595	842	14
en	307	653	319	666	595	842	14
especialidades	325	653	395	666	595	842	14
(Martìnez	401	653	448	666	595	842	14
Franzoni	455	653	498	666	595	842	14
y	504	653	510	666	595	842	14
Mesa-Lago	85	667	140	680	595	842	14
2003)	144	667	172	680	595	842	14
y,	175	667	184	680	595	842	14
crecientemente,	188	667	264	680	595	842	14
no	267	667	279	680	595	842	14
solo	283	667	303	680	595	842	14
mediante	307	667	351	680	595	842	14
el	355	667	363	680	595	842	14
sino	371	667	391	680	595	842	14
también	395	667	434	680	595	842	14
en	438	667	449	680	595	842	14
el	453	667	461	680	595	842	14
marco	465	667	495	680	595	842	14
de	499	667	510	680	595	842	14
la	85	681	94	694	595	842	14
privada.	97	681	136	694	595	842	14
Al	139	681	151	694	595	842	14
igual	155	681	178	694	595	842	14
que	182	681	199	694	595	842	14
en	202	681	214	694	595	842	14
otras	217	681	240	694	595	842	14
partes	243	681	272	694	595	842	14
del	275	681	290	694	595	842	14
mundo,	293	681	329	694	595	842	14
esta	333	681	351	694	595	842	14
expansión	355	681	403	694	595	842	14
de	407	681	418	694	595	842	14
la	421	681	430	694	595	842	14
práctica	433	681	471	694	595	842	14
privada	474	681	510	694	595	842	14
por	85	695	101	708	595	842	14
parte	106	695	130	708	595	842	14
de	135	695	146	708	595	842	14
personal	151	695	192	708	595	842	14
del	197	695	211	708	595	842	14
Estado,	216	695	252	708	595	842	14
ha	257	695	268	708	595	842	14
conllevado	273	695	326	708	595	842	14
a	331	695	336	708	595	842	14
un	341	695	353	708	595	842	14
desdibujamiento	358	695	437	708	595	842	14
de	442	695	453	708	595	842	14
la	458	695	467	708	595	842	14
frontera	472	695	510	708	595	842	14
entre	85	708	109	722	595	842	14
prácticas	113	708	155	722	595	842	14
públicas	159	708	199	722	595	842	14
y	203	708	209	722	595	842	14
privadas	213	708	253	722	595	842	14
en	257	708	269	722	595	842	14
el	272	708	281	722	595	842	14
caso	285	708	306	722	595	842	14
de	310	708	321	722	595	842	14
la	325	708	334	722	595	842	14
seguridad	337	708	384	722	595	842	14
social	388	708	416	722	595	842	14
pública,	420	708	458	722	595	842	14
expresada	462	708	510	722	595	842	14
por	85	722	101	735	595	842	14
ejemplo	106	722	145	735	595	842	14
en	150	722	162	735	595	842	14
el	167	722	176	735	595	842	14
incumplimiento	181	722	257	735	595	842	14
de	262	722	273	735	595	842	14
horarios,	279	722	321	735	595	842	14
en	326	722	338	735	595	842	14
una	343	722	360	735	595	842	14
menor	366	722	396	735	595	842	14
productividad	402	722	468	735	595	842	14
y	473	722	479	735	595	842	14
en	485	722	496	735	595	842	14
el	501	722	510	735	595	842	14
trasiego	85	736	123	749	595	842	14
de	129	736	141	749	595	842	14
pacientes	147	736	191	749	595	842	14
de	198	736	209	749	595	842	14
uno	215	736	233	749	595	842	14
a	239	736	244	749	595	842	14
otro	251	736	270	749	595	842	14
ámbito	276	736	309	749	595	842	14
(Socha	315	736	349	749	595	842	14
2010).	355	736	386	749	595	842	14
La	392	736	405	749	595	842	14
“doble	411	736	443	749	595	842	14
práctica”	449	736	492	749	595	842	14
ha	498	736	510	749	595	842	14
conllevado	85	750	138	763	595	842	14
un	141	750	153	763	595	842	14
conflicto	156	750	199	763	595	842	14
de	202	750	213	763	595	842	14
intereses	217	750	258	763	595	842	14
que	262	750	279	763	595	842	14
ha	282	750	293	763	595	842	14
alcanzado	297	750	344	763	595	842	14
al	348	750	356	763	595	842	14
abastecimiento	360	750	431	763	595	842	14
de	435	750	446	763	595	842	14
insumos	449	750	489	763	595	842	14
que	492	750	510	763	595	842	14
14	498	773	510	786	595	842	14
con	85	71	103	85	595	842	15
frecuencia	107	71	157	85	595	842	15
ha	161	71	173	85	595	842	15
estado	177	71	208	85	595	842	15
expuesto	212	71	255	85	595	842	15
a	259	71	265	85	595	842	15
sobreprecios	269	71	330	85	595	842	15
y	334	71	340	85	595	842	15
problemas	344	71	394	85	595	842	15
de	399	71	410	85	595	842	15
gestión	415	71	449	85	595	842	15
que	454	71	471	85	595	842	15
afectan	475	71	510	85	595	842	15
directamente	85	85	147	98	595	842	15
las	152	85	165	98	595	842	15
finanzas	170	85	210	98	595	842	15
y	215	85	221	98	595	842	15
la	226	85	235	98	595	842	15
calidad	239	85	274	98	595	842	15
de	279	85	290	98	595	842	15
los	295	85	309	98	595	842	15
servicios	314	85	357	98	595	842	15
públicos.	362	85	405	98	595	842	15
Parece	410	85	442	98	595	842	15
obvio	447	85	475	98	595	842	15
que	479	85	497	98	595	842	15
el	502	85	510	98	595	842	15
actor	85	99	109	112	595	842	15
que	114	99	131	112	595	842	15
emerge	135	99	170	112	595	842	15
a	175	99	180	112	595	842	15
partir	185	99	211	112	595	842	15
de	215	99	226	112	595	842	15
prácticas	231	99	273	112	595	842	15
pública	278	99	313	112	595	842	15
y	317	99	323	112	595	842	15
de	328	99	339	112	595	842	15
mercado	343	99	385	112	595	842	15
tiene	389	99	412	112	595	842	15
distintos	417	99	457	112	595	842	15
grados	462	99	494	112	595	842	15
de	498	99	510	112	595	842	15
dependencia	85	113	145	126	595	842	15
de	148	113	160	126	595	842	15
la	163	113	172	126	595	842	15
seguridad	175	113	222	126	595	842	15
social	225	113	253	126	595	842	15
y	257	113	263	126	595	842	15
está	266	113	285	126	595	842	15
lejos	288	113	311	126	595	842	15
de	314	113	325	126	595	842	15
ser	329	113	343	126	595	842	15
homogéneo.	346	113	405	126	595	842	15
A	409	113	417	126	595	842	15
la	421	113	429	126	595	842	15
vez,	433	113	452	126	595	842	15
es	456	113	466	126	595	842	15
evidente	469	113	510	126	595	842	15
que	85	127	103	140	595	842	15
como	107	127	133	140	595	842	15
común	138	127	171	140	595	842	15
denominador	175	127	238	140	595	842	15
es	243	127	253	140	595	842	15
que	257	127	275	140	595	842	15
su	279	127	290	140	595	842	15
presencia	294	127	340	140	595	842	15
mina	344	127	368	140	595	842	15
la	373	127	381	140	595	842	15
igualdad	386	127	429	140	595	842	15
de	433	127	445	140	595	842	15
los	449	127	463	140	595	842	15
servicios	468	127	510	140	595	842	15
con	85	140	103	154	595	842	15
calidad	106	140	140	154	595	842	15
y	143	140	149	154	595	842	15
suficiencia.	152	140	207	154	595	842	15
3.	85	182	94	195	595	842	15
Implicaciones	97	182	168	195	595	842	15
para	171	182	195	195	595	842	15
la	198	182	207	195	595	842	15
construcción	210	182	275	195	595	842	15
de	278	182	290	195	595	842	15
universalismo	293	182	365	195	595	842	15
La	85	209	98	223	595	842	15
experiencia	103	209	158	223	595	842	15
de	164	209	175	223	595	842	15
Costa	180	209	207	223	595	842	15
Rica	213	209	235	223	595	842	15
ofrece	240	209	270	223	595	842	15
lecciones	275	209	320	223	595	842	15
valiosas	325	209	364	223	595	842	15
al	369	209	377	223	595	842	15
debate	383	209	414	223	595	842	15
contemporáneo	419	209	493	223	595	842	15
en	499	209	510	223	595	842	15
torno	85	223	110	236	595	842	15
a	114	223	120	236	595	842	15
la	124	223	132	236	595	842	15
construcción	136	223	197	236	595	842	15
de	201	223	213	236	595	842	15
universalismo.	216	223	287	236	595	842	15
Primero,	291	223	332	236	595	842	15
muestra	336	223	374	236	595	842	15
la	378	223	387	236	595	842	15
importancia	391	223	448	236	595	842	15
de	452	223	463	236	595	842	15
construir	467	223	510	236	595	842	15
arquitecturas	85	237	147	250	595	842	15
de	155	237	167	250	595	842	15
abajo	175	237	201	250	595	842	15
hacia	209	237	235	250	595	842	15
arriba,	243	237	274	250	595	842	15
comenzando	282	237	343	250	595	842	15
por	351	237	367	250	595	842	15
las	375	237	389	250	595	842	15
clases	397	237	426	250	595	842	15
medias-bajas	434	237	496	250	595	842	15
e	505	237	510	250	595	842	15
incorporando	85	251	149	264	595	842	15
gradualmente	152	251	217	264	595	842	15
a	221	251	226	264	595	842	15
la	229	251	237	264	595	842	15
población	241	251	288	264	595	842	15
de	291	251	302	264	595	842	15
mayores	305	251	346	264	595	842	15
ingresos.	349	251	392	264	595	842	15
Segundo,	395	251	440	264	595	842	15
sugiere	443	251	478	264	595	842	15
que	481	251	498	264	595	842	15
la	501	251	510	264	595	842	15
cobertura	85	265	130	278	595	842	15
inicial	134	265	164	278	595	842	15
no	168	265	180	278	595	842	15
necesariamente	184	265	257	278	595	842	15
debe	261	265	284	278	595	842	15
ser	287	265	301	278	595	842	15
masiva	305	265	339	278	595	842	15
pero	343	265	364	278	595	842	15
sí	368	265	376	278	595	842	15
debe	379	265	402	278	595	842	15
contar	406	265	436	278	595	842	15
con	439	265	457	278	595	842	15
incentivos	460	265	510	278	595	842	15
que,	85	278	106	292	595	842	15
en	109	278	120	292	595	842	15
el	124	278	133	292	595	842	15
mediano	136	278	177	292	595	842	15
y	181	278	187	292	595	842	15
largo	191	278	215	292	595	842	15
plazos,	219	278	253	292	595	842	15
construyan	256	278	309	292	595	842	15
un	312	278	324	292	595	842	15
único	328	278	355	292	595	842	15
régimen	358	278	397	292	595	842	15
de	401	278	412	292	595	842	15
política	416	278	452	292	595	842	15
social.	455	278	486	292	595	842	15
Ello	490	278	510	292	595	842	15
requiere	85	292	124	305	595	842	15
diseñar	133	292	168	305	595	842	15
los	176	292	190	305	595	842	15
mecanismos	199	292	258	305	595	842	15
que	267	292	284	305	595	842	15
impulsen	293	292	337	305	595	842	15
una	346	292	363	305	595	842	15
mayor	371	292	402	305	595	842	15
incorporación	411	292	477	305	595	842	15
tanto	486	292	510	305	595	842	15
horizontal	85	307	134	320	595	842	15
−es	140	305	156	321	595	842	15
decir,	162	307	189	320	595	842	15
alcanzando	195	307	249	320	595	842	15
a	255	307	260	320	595	842	15
toda	266	307	286	320	595	842	15
la	292	307	301	320	595	842	15
población	307	307	354	320	595	842	15
que	360	307	377	320	595	842	15
encuentra	383	307	430	320	595	842	15
en	436	307	447	320	595	842	15
condiciones	453	307	510	320	595	842	15
similares	85	322	128	335	595	842	15
de	133	322	144	335	595	842	15
elegibilidad−	149	322	212	335	595	842	15
como	217	322	243	335	595	842	15
vertical	248	322	284	335	595	842	15
−es	289	320	306	336	595	842	15
decir,	310	322	337	335	595	842	15
atrayendo	342	322	389	335	595	842	15
a	394	322	399	335	595	842	15
las	404	322	417	335	595	842	15
personas	422	322	464	335	595	842	15
ubicadas	468	322	510	335	595	842	15
más	85	336	104	350	595	842	15
arriba	109	336	137	350	595	842	15
en	141	336	152	350	595	842	15
la	157	336	165	350	595	842	15
escala	169	336	199	350	595	842	15
social−.	203	336	241	350	595	842	15
Siempre	245	336	285	350	595	842	15
que	289	336	306	350	595	842	15
sean	311	336	332	350	595	842	15
capaces	336	336	373	350	595	842	15
de	378	336	389	350	595	842	15
proteger	393	336	433	350	595	842	15
su	438	336	448	350	595	842	15
calidad	452	336	487	350	595	842	15
este	491	336	510	350	595	842	15
tipo	85	350	104	363	595	842	15
de	107	350	119	363	595	842	15
sistemas	122	350	163	363	595	842	15
puede	166	350	195	363	595	842	15
incentivar	198	350	246	363	595	842	15
la	250	350	258	363	595	842	15
formalidad	262	350	314	363	595	842	15
laboral.	318	350	354	363	595	842	15
Siempre	358	350	397	363	595	842	15
que	401	350	418	363	595	842	15
logre	422	350	446	363	595	842	15
sostener	450	350	489	363	595	842	15
una	492	350	510	363	595	842	15
clara	85	364	108	377	595	842	15
demarcación	113	364	174	377	595	842	15
entre	178	364	202	377	595	842	15
práctica	206	364	244	377	595	842	15
pública	249	364	284	377	595	842	15
y	288	364	294	377	595	842	15
práctica	298	364	336	377	595	842	15
privada,	341	364	380	377	595	842	15
puede	384	364	412	377	595	842	15
además	417	364	453	377	595	842	15
prevenir	457	364	497	377	595	842	15
la	501	364	510	377	595	842	15
aparición	85	378	130	391	595	842	15
de	133	378	144	391	595	842	15
poderosos	147	378	196	391	595	842	15
actores	199	378	233	391	595	842	15
privados	236	378	277	391	595	842	15
en	280	378	291	391	595	842	15
materia	294	378	330	391	595	842	15
de	333	378	345	391	595	842	15
servicios	348	378	390	391	595	842	15
sociales.	393	378	434	391	595	842	15
Tercero,	121	392	161	405	595	842	15
la	165	392	174	405	595	842	15
adecuada	178	392	223	405	595	842	15
articulación	227	392	283	405	595	842	15
entre	288	392	311	405	595	842	15
acceso	316	392	347	405	595	842	15
contributivo	352	392	410	405	595	842	15
y	414	392	420	405	595	842	15
no	424	392	436	405	595	842	15
contributivo	440	392	499	405	595	842	15
a	503	392	509	405	595	842	15
los	85	405	99	419	595	842	15
mismos	104	405	140	419	595	842	15
servicios	144	405	186	419	595	842	15
contribuye	191	405	242	419	595	842	15
a	247	405	252	419	595	842	15
evitar	257	405	284	419	595	842	15
la	288	405	297	419	595	842	15
incorporación	301	405	368	419	595	842	15
segmentada	373	405	429	419	595	842	15
de	434	405	445	419	595	842	15
la	449	405	458	419	595	842	15
población	462	405	510	419	595	842	15
vulnerable	85	419	136	432	595	842	15
o	139	419	145	432	595	842	15
pobre	148	419	175	432	595	842	15
según	178	419	206	432	595	842	15
ingresos.	209	419	252	432	595	842	15
En	256	419	269	432	595	842	15
el	272	419	281	432	595	842	15
caso	284	419	305	432	595	842	15
de	308	419	319	432	595	842	15
Costa	323	419	350	432	595	842	15
Rica	353	419	375	432	595	842	15
esta	378	419	397	432	595	842	15
población	400	419	447	432	595	842	15
se	450	419	460	432	595	842	15
incorporó	463	419	510	432	595	842	15
a	85	433	91	446	595	842	15
un	95	433	107	446	595	842	15
sistema	111	433	147	446	595	842	15
diseñado	152	433	195	446	595	842	15
desde	199	433	226	446	595	842	15
la	231	433	239	446	595	842	15
clase	244	433	268	446	595	842	15
obrera	272	433	303	446	595	842	15
y	307	433	313	446	595	842	15
los	318	433	332	446	595	842	15
sectores	336	433	375	446	595	842	15
medios	380	433	414	446	595	842	15
bajos;	419	433	447	446	595	842	15
no	452	433	464	446	595	842	15
al	468	433	477	446	595	842	15
revés.	482	433	510	446	595	842	15
Esta	85	447	106	460	595	842	15
fue	111	447	126	460	595	842	15
una	132	447	149	460	595	842	15
clave	154	447	179	460	595	842	15
para	185	447	205	460	595	842	15
que	211	447	228	460	595	842	15
el	233	447	242	460	595	842	15
sistema	247	447	283	460	595	842	15
fuera	288	447	313	460	595	842	15
socialmente	318	447	375	460	595	842	15
atractivo.	381	447	425	460	595	842	15
Las	431	447	448	460	595	842	15
medidas	453	447	493	460	595	842	15
de	499	447	510	460	595	842	15
afirmación	85	461	137	474	595	842	15
positiva,	141	461	181	474	595	842	15
incluyendo	185	461	238	474	595	842	15
las	242	461	255	474	595	842	15
relativas	258	461	299	474	595	842	15
a	303	461	308	474	595	842	15
servicios	311	461	354	474	595	842	15
básicos	357	461	393	474	595	842	15
como	396	461	423	474	595	842	15
los	426	461	440	474	595	842	15
de	444	461	455	474	595	842	15
educación,	458	461	510	474	595	842	15
buscaron	85	474	128	488	595	842	15
integrar	134	474	172	488	595	842	15
a	178	474	183	488	595	842	15
la	189	474	198	488	595	842	15
población	204	474	251	488	595	842	15
pobre	257	474	285	488	595	842	15
en	291	474	302	488	595	842	15
servicios	308	474	350	488	595	842	15
diseñados	357	474	404	488	595	842	15
para	410	474	431	488	595	842	15
los	437	474	451	488	595	842	15
no	457	474	469	488	595	842	15
pobres.	475	474	510	488	595	842	15
Precisamente,	85	488	152	501	595	842	15
en	156	488	167	501	595	842	15
el	171	488	180	501	595	842	15
marco	184	488	214	501	595	842	15
de	218	488	229	501	595	842	15
una	233	488	250	501	595	842	15
creciente	254	488	298	501	595	842	15
segmentación	302	488	367	501	595	842	15
social	371	488	399	501	595	842	15
entre	403	488	427	501	595	842	15
población	431	488	479	501	595	842	15
pobre	483	488	510	501	595	842	15
que	85	502	103	515	595	842	15
utiliza	109	502	139	515	595	842	15
servicios	145	502	188	515	595	842	15
públicos	194	502	235	515	595	842	15
y	241	502	247	515	595	842	15
población	254	502	301	515	595	842	15
no	307	502	319	515	595	842	15
pobre	326	502	353	515	595	842	15
que	359	502	377	515	595	842	15
utiliza	383	502	413	515	595	842	15
servicios	420	502	462	515	595	842	15
privados	469	502	510	515	595	842	15
también	85	516	124	529	595	842	15
altamente	128	516	174	529	595	842	15
segmentados,	179	516	244	529	595	842	15
el	248	516	256	529	595	842	15
reto	261	516	279	529	595	842	15
de	283	516	295	529	595	842	15
integrar	299	516	336	529	595	842	15
sectores	340	516	379	529	595	842	15
socioeconómicos	383	516	466	529	595	842	15
diversos	470	516	510	529	595	842	15
en	85	530	97	543	595	842	15
las	100	530	113	543	595	842	15
mismas	116	530	152	543	595	842	15
redes	155	530	181	543	595	842	15
de	184	530	195	543	595	842	15
servicios	198	530	241	543	595	842	15
parece	244	530	275	543	595	842	15
de	278	530	289	543	595	842	15
la	292	530	301	543	595	842	15
mayor	304	530	334	543	595	842	15
importancia.	338	530	398	543	595	842	15
En	121	543	134	557	595	842	15
cuarto	138	543	167	557	595	842	15
lugar,	171	543	198	557	595	842	15
nuestra	201	543	236	557	595	842	15
discusión	239	543	284	557	595	842	15
del	287	543	302	557	595	842	15
caso	305	543	326	557	595	842	15
costarricense	329	543	392	557	595	842	15
muestra	395	543	433	557	595	842	15
la	436	543	445	557	595	842	15
amenaza	448	543	490	557	595	842	15
que	493	543	510	557	595	842	15
conlleva	85	557	126	570	595	842	15
contar	132	557	162	570	595	842	15
con	169	557	186	570	595	842	15
mercados	193	557	239	570	595	842	15
laborales	245	557	289	570	595	842	15
cada	295	557	317	570	595	842	15
vez	324	557	341	570	595	842	15
más	347	557	366	570	595	842	15
informales	373	557	424	570	595	842	15
y	431	557	437	570	595	842	15
con	444	557	461	570	595	842	15
servicios	467	557	510	570	595	842	15
sociales	85	571	123	584	595	842	15
privados	128	571	169	584	595	842	15
crecientemente	174	571	247	584	595	842	15
segmentados.	252	571	317	584	595	842	15
Al	322	571	334	584	595	842	15
mismo	339	571	371	584	595	842	15
tiempo	376	571	409	584	595	842	15
no	414	571	426	584	595	842	15
hay	431	571	449	584	595	842	15
que	454	571	471	584	595	842	15
olvidar	476	571	510	584	595	842	15
que	85	585	103	598	595	842	15
la	108	585	117	598	595	842	15
política	122	585	158	598	595	842	15
social	164	585	192	598	595	842	15
universal	198	585	242	598	595	842	15
con	247	585	265	598	595	842	15
servicios	270	585	313	598	595	842	15
prestados	318	585	364	598	595	842	15
por	369	585	385	598	595	842	15
el	391	585	400	598	595	842	15
sector	405	585	434	598	595	842	15
público	440	585	476	598	595	842	15
puede	481	585	510	598	595	842	15
todavía	85	599	120	612	595	842	15
promover	125	599	171	612	595	842	15
la	176	599	184	612	595	842	15
creación	189	599	229	612	595	842	15
de	233	599	245	612	595	842	15
trabajo	249	599	282	612	595	842	15
remunerado	286	599	344	612	595	842	15
formal	348	599	380	612	595	842	15
y,	384	599	393	612	595	842	15
por	397	599	413	612	595	842	15
lo	418	599	427	612	595	842	15
tanto,	431	599	458	612	595	842	15
hacer	462	599	488	612	595	842	15
una	493	599	510	612	595	842	15
contribución	85	612	146	626	595	842	15
importante	149	612	201	626	595	842	15
a	204	612	209	626	595	842	15
círculos	212	612	250	626	595	842	15
virtuosos	253	612	297	626	595	842	15
entre	300	612	324	626	595	842	15
buenos	327	612	361	626	595	842	15
trabajos	364	612	402	626	595	842	15
y	405	612	411	626	595	842	15
adecuados	414	612	464	626	595	842	15
servicios	467	612	510	626	595	842	15
sociales.	85	626	126	639	595	842	15
Dos	121	640	140	653	595	842	15
consideraciones	144	640	220	653	595	842	15
adicionales	224	640	278	653	595	842	15
son	282	640	298	653	595	842	15
particularmente	302	640	377	653	595	842	15
importantes	380	640	437	653	595	842	15
para	441	640	461	653	595	842	15
alimentar	465	640	510	653	595	842	15
el	85	654	94	667	595	842	15
debate	99	654	130	667	595	842	15
contemporáneo,	135	654	212	667	595	842	15
tanto	218	654	242	667	595	842	15
académico	247	654	298	667	595	842	15
como	303	654	330	667	595	842	15
político,	335	654	375	667	595	842	15
respecto	380	654	420	667	595	842	15
a	425	654	430	667	595	842	15
cómo	436	654	462	667	595	842	15
construir	468	654	510	667	595	842	15
universalismo	85	668	152	681	595	842	15
entendido	157	668	204	681	595	842	15
como	209	668	236	681	595	842	15
la	241	668	250	681	595	842	15
combinación	254	668	316	681	595	842	15
de	321	668	333	681	595	842	15
amplia	337	668	370	681	595	842	15
cobertura	375	668	420	681	595	842	15
con	425	668	442	681	595	842	15
suficiencia	447	668	499	681	595	842	15
y	504	668	510	681	595	842	15
calidad	85	681	120	695	595	842	15
de	126	681	137	695	595	842	15
los	143	681	157	695	595	842	15
beneficios	163	681	212	695	595	842	15
para	218	681	239	695	595	842	15
toda	245	681	265	695	595	842	15
la	271	681	280	695	595	842	15
población.	286	681	336	695	595	842	15
La	342	681	355	695	595	842	15
primera	361	681	398	695	595	842	15
consideración	404	681	470	695	595	842	15
es	477	681	487	695	595	842	15
que	492	681	510	695	595	842	15
cualquier	85	695	130	708	595	842	15
programa	136	695	182	708	595	842	15
social	188	695	216	708	595	842	15
universal	222	695	266	708	595	842	15
necesita	273	695	311	708	595	842	15
tiempo	318	695	351	708	595	842	15
que	357	695	374	708	595	842	15
es	381	695	391	708	595	842	15
fundamental	397	695	457	708	595	842	15
usar	463	695	483	708	595	842	15
para	489	695	510	708	595	842	15
avanzar	85	709	122	722	595	842	15
en	126	709	137	722	595	842	15
la	140	709	149	722	595	842	15
dirección	152	709	196	722	595	842	15
buscada.	200	709	241	722	595	842	15
A	244	709	253	722	595	842	15
la	256	709	265	722	595	842	15
vez,	268	709	288	722	595	842	15
para	291	709	311	722	595	842	15
quienes	314	709	351	722	595	842	15
deben	354	709	383	722	595	842	15
de	386	709	397	722	595	842	15
tomar	401	709	428	722	595	842	15
las	432	709	445	722	595	842	15
decisiones	448	709	498	722	595	842	15
el	501	709	510	722	595	842	15
camino	85	723	120	736	595	842	15
está	124	723	143	736	595	842	15
lleno	147	723	170	736	595	842	15
de	174	723	186	736	595	842	15
tensiones.	189	723	237	736	595	842	15
Una	241	723	261	736	595	842	15
tensión	264	723	299	736	595	842	15
significativa	303	723	362	736	595	842	15
tiene	366	723	389	736	595	842	15
lugar	393	723	417	736	595	842	15
entre	421	723	445	736	595	842	15
medidas	449	723	489	736	595	842	15
que	493	723	510	736	595	842	15
logran	85	737	116	750	595	842	15
atender	121	737	156	750	595	842	15
a	162	737	167	750	595	842	15
mucha	173	737	205	750	595	842	15
gente	210	737	236	750	595	842	15
aunque	242	737	276	750	595	842	15
otorgándole	282	737	339	750	595	842	15
pocos	344	737	372	750	595	842	15
beneficios,	378	737	430	750	595	842	15
y	436	737	442	750	595	842	15
medidas	447	737	487	750	595	842	15
que	492	737	510	750	595	842	15
inicialmente	85	750	144	764	595	842	15
alcanzan	148	750	190	764	595	842	15
a	194	750	199	764	595	842	15
relativamente	203	750	268	764	595	842	15
menos	272	750	304	764	595	842	15
gente	307	750	333	764	595	842	15
con	337	750	355	764	595	842	15
mayores	358	750	399	764	595	842	15
beneficios.	403	750	455	764	595	842	15
En	459	750	472	764	595	842	15
el	476	750	485	764	595	842	15
caso	489	750	510	764	595	842	15
15	498	773	510	786	595	842	15
de	85	71	97	85	595	842	16
Costa	101	71	128	85	595	842	16
Rica	133	71	155	85	595	842	16
el	159	71	168	85	595	842	16
proceso	172	71	210	85	595	842	16
comenzó	214	71	257	85	595	842	16
llegando	262	71	303	85	595	842	16
a	308	71	313	85	595	842	16
relativamente	317	71	383	85	595	842	16
poca	387	71	410	85	595	842	16
gente	414	71	440	85	595	842	16
con	445	71	462	85	595	842	16
todas	467	71	492	85	595	842	16
las	496	71	510	85	595	842	16
prestaciones	85	85	144	98	595	842	16
disponibles	149	85	203	98	595	842	16
en	207	85	219	98	595	842	16
ese	223	85	238	98	595	842	16
momento	242	85	288	98	595	842	16
y	292	85	298	98	595	842	16
a	302	85	307	98	595	842	16
la	311	85	320	98	595	842	16
vez	324	85	341	98	595	842	16
contando	345	85	389	98	595	842	16
con	393	85	410	98	595	842	16
incentivos	414	85	464	98	595	842	16
para	468	85	489	98	595	842	16
una	493	85	510	98	595	842	16
doble	85	99	112	112	595	842	16
expansión,	118	99	169	112	595	842	16
vertical	175	99	211	112	595	842	16
y	217	99	223	112	595	842	16
horizontal.	229	99	281	112	595	842	16
Hoy	286	99	307	112	595	842	16
en	313	99	324	112	595	842	16
día,	330	99	348	112	595	842	16
la	354	99	362	112	595	842	16
necesidad	368	99	416	112	595	842	16
de	422	99	433	112	595	842	16
hacer	439	99	465	112	595	842	16
frente	471	99	498	112	595	842	16
a	504	99	510	112	595	842	16
acuciantes	85	113	135	126	595	842	16
déficits	144	113	179	126	595	842	16
en	189	113	200	126	595	842	16
materia	209	113	245	126	595	842	16
de	254	113	265	126	595	842	16
servicios	274	113	317	126	595	842	16
sociales,	326	113	367	126	595	842	16
de	376	113	387	126	595	842	16
la	396	113	405	126	595	842	16
mano	414	113	440	126	595	842	16
de	450	113	461	126	595	842	16
recursos	470	113	510	126	595	842	16
generalmente	85	127	150	140	595	842	16
escasos,	153	127	192	140	595	842	16
por	196	127	212	140	595	842	16
lo	215	127	224	140	595	842	16
general	228	127	263	140	595	842	16
lleva	266	127	290	140	595	842	16
a	293	127	298	140	595	842	16
priorizar	302	127	343	140	595	842	16
a	346	127	352	140	595	842	16
la	355	127	364	140	595	842	16
población	367	127	414	140	595	842	16
pobre.	418	127	448	140	595	842	16
La	452	127	464	140	595	842	16
pregunta	468	127	510	140	595	842	16
es	85	140	95	154	595	842	16
si	102	140	110	154	595	842	16
esa	116	140	131	154	595	842	16
incorporación	138	140	204	154	595	842	16
tiene	211	140	234	154	595	842	16
lugar	241	140	265	154	595	842	16
aparejada	272	140	318	154	595	842	16
de	324	140	335	154	595	842	16
incentivos	342	140	391	154	595	842	16
expansivos	398	140	451	154	595	842	16
que,	457	140	478	154	595	842	16
en	484	140	495	154	595	842	16
sí	502	140	510	154	595	842	16
mismos,	85	154	125	167	595	842	16
abonen	128	154	163	167	595	842	16
a	166	154	171	167	595	842	16
mayores	174	154	215	167	595	842	16
coberturas,	218	154	271	167	595	842	16
suficiencia	274	154	326	167	595	842	16
y	329	154	335	167	595	842	16
calidad	338	154	372	167	595	842	16
con	376	154	393	167	595	842	16
equidad.	396	154	437	167	595	842	16
La	121	168	134	181	595	842	16
segunda	139	168	179	181	595	842	16
consideración	184	168	251	181	595	842	16
es	256	168	266	181	595	842	16
que	272	168	289	181	595	842	16
en	294	168	306	181	595	842	16
Costa	311	168	339	181	595	842	16
Rica	344	168	366	181	595	842	16
fueron	371	168	403	181	595	842	16
los	408	168	422	181	595	842	16
servicios,	428	168	473	181	595	842	16
no	479	168	491	181	595	842	16
las	496	168	510	181	595	842	16
transferencias,	85	182	155	195	595	842	16
los	159	182	173	195	595	842	16
que	178	182	195	195	595	842	16
tendieron	199	182	245	195	595	842	16
los	249	182	263	195	595	842	16
puentes	268	182	304	195	595	842	16
entre	309	182	333	195	595	842	16
la	337	182	346	195	595	842	16
población	350	182	397	195	595	842	16
de	402	182	413	195	595	842	16
mayor	418	182	448	195	595	842	16
y	453	182	459	195	595	842	16
de	463	182	474	195	595	842	16
menor	479	182	509	195	595	842	16
ingresos.	85	196	128	209	595	842	16
Las	131	196	149	209	595	842	16
transferencias	152	196	218	209	595	842	16
fueron	222	196	253	209	595	842	16
variables	256	196	299	209	595	842	16
según	303	196	331	209	595	842	16
la	334	196	343	209	595	842	16
capacidad	346	196	394	209	595	842	16
contributiva	397	196	455	209	595	842	16
(en	458	196	474	209	595	842	16
el	477	196	486	209	595	842	16
caso	489	196	510	209	595	842	16
de	85	209	97	223	595	842	16
las	101	209	114	223	595	842	16
pensiones)	119	209	170	223	595	842	16
y	175	209	181	223	595	842	16
según	186	209	214	223	595	842	16
el	218	209	227	223	595	842	16
carácter	232	209	269	223	595	842	16
directo	274	209	307	223	595	842	16
o	312	209	318	223	595	842	16
familiar	323	209	361	223	595	842	16
del	365	209	380	223	595	842	16
acceso	385	209	417	223	595	842	16
(en	421	209	437	223	595	842	16
el	441	209	450	223	595	842	16
caso	455	209	476	223	595	842	16
de	480	209	492	223	595	842	16
las	496	209	510	223	595	842	16
licencias	85	223	127	236	595	842	16
por	131	223	147	236	595	842	16
maternidad	151	223	205	236	595	842	16
y	208	223	214	236	595	842	16
de	218	223	230	236	595	842	16
las	233	223	247	236	595	842	16
incapacidades	250	223	318	236	595	842	16
por	322	223	338	236	595	842	16
enfermedad,	341	223	401	236	595	842	16
que	405	223	422	236	595	842	16
se	426	223	436	236	595	842	16
restringieron	440	223	501	236	595	842	16
a	505	223	510	236	595	842	16
las/os	85	237	112	250	595	842	16
contribuyentes	116	237	186	250	595	842	16
directos).	190	237	235	250	595	842	16
Aunque	238	237	276	250	595	842	16
se	280	237	290	250	595	842	16
fue	293	237	309	250	595	842	16
corrigiendo	312	237	367	250	595	842	16
a	371	237	376	250	595	842	16
lo	379	237	389	250	595	842	16
largo	392	237	417	250	595	842	16
del	420	237	435	250	595	842	16
tiempo	438	237	472	250	595	842	16
y	475	237	481	250	595	842	16
es	485	237	495	250	595	842	16
un	498	237	510	250	595	842	16
mecanismo	85	251	140	264	595	842	16
aún	145	251	163	264	595	842	16
perfectible,	168	251	222	264	595	842	16
el	228	251	237	264	595	842	16
acceso	242	251	274	264	595	842	16
a	280	251	285	264	595	842	16
las	291	251	304	264	595	842	16
transferencias	310	251	376	264	595	842	16
generó	382	251	414	264	595	842	16
incentivos	420	251	469	264	595	842	16
para	475	251	496	264	595	842	16
el	501	251	510	264	595	842	16
acceso	85	265	117	278	595	842	16
contributivo.	125	265	186	278	595	842	16
Por	194	265	211	278	595	842	16
ejemplo,	218	265	260	278	595	842	16
las	267	265	281	278	595	842	16
licencias	288	265	330	278	595	842	16
por	338	265	354	278	595	842	16
maternidad	361	265	415	278	595	842	16
para	423	265	444	278	595	842	16
trabajadoras	451	265	510	278	595	842	16
remuneradas	85	278	146	292	595	842	16
tanto	152	278	176	292	595	842	16
asalariadas	181	278	234	292	595	842	16
como	239	278	266	292	595	842	16
independientes,	271	278	346	292	595	842	16
constituyeron	351	278	416	292	595	842	16
un	422	278	434	292	595	842	16
incentivo	439	278	484	292	595	842	16
para	489	278	510	292	595	842	16
que	85	292	103	305	595	842	16
las	107	292	120	305	595	842	16
mujeres	124	292	162	305	595	842	16
declararan	166	292	216	305	595	842	16
sus	220	292	235	305	595	842	16
ingresos	239	292	279	305	595	842	16
y	283	292	289	305	595	842	16
se	293	292	303	305	595	842	16
aseguraran	307	292	359	305	595	842	16
de	363	292	375	305	595	842	16
manera	379	292	414	305	595	842	16
directa	418	292	450	305	595	842	16
en	455	292	466	305	595	842	16
lugar	470	292	495	305	595	842	16
de	499	292	510	305	595	842	16
hacerlo	85	306	120	319	595	842	16
como	123	306	150	319	595	842	16
familiares	153	306	201	319	595	842	16
económicamente	204	306	285	319	595	842	16
dependientes	288	306	351	319	595	842	16
de	354	306	365	319	595	842	16
sus	368	306	384	319	595	842	16
cónyuge..	387	306	433	319	595	842	16
El	121	320	132	333	595	842	16
régimen	137	320	176	333	595	842	16
de	182	320	193	333	595	842	16
política	198	320	234	333	595	842	16
social	240	320	267	333	595	842	16
al	273	320	281	333	595	842	16
que	287	320	304	333	595	842	16
dieron	309	320	340	333	595	842	16
lugar	345	320	370	333	595	842	16
estas	375	320	398	333	595	842	16
características	404	320	472	333	595	842	16
no	477	320	489	333	595	842	16
fue	494	320	510	333	595	842	16
diseñado	85	334	128	347	595	842	16
a	132	334	138	347	595	842	16
priori	143	334	171	347	595	842	16
como	175	334	202	347	595	842	16
tal.	207	334	222	347	595	842	16
De	226	334	240	347	595	842	16
hecho,	245	334	276	347	595	842	16
a	281	334	286	347	595	842	16
lo	291	334	300	347	595	842	16
largo	305	334	329	347	595	842	16
del	334	334	348	347	595	842	16
tiempo,	353	334	389	347	595	842	16
hubo	394	334	418	347	595	842	16
momentos	422	334	472	347	595	842	16
en	477	334	488	347	595	842	16
que	493	334	510	347	595	842	16
estuvieron	85	347	135	361	595	842	16
en	142	347	154	361	595	842	16
la	161	347	169	361	595	842	16
agenda	176	347	210	361	595	842	16
decisoria	217	347	261	361	595	842	16
1	261	347	264	355	595	842	16
propuestas	272	347	323	361	595	842	16
que	330	347	347	361	595	842	16
pudieron	354	347	397	361	595	842	16
haber	404	347	431	361	595	842	16
llevado	438	347	473	361	595	842	16
a	480	347	486	361	595	842	16
una	493	347	510	361	595	842	16
arquitectura	85	361	142	374	595	842	16
distinta,	146	361	184	374	595	842	16
no	188	361	200	374	595	842	16
universalista	203	361	264	374	595	842	16
como	267	361	294	374	595	842	16
la	298	361	306	374	595	842	16
que	310	361	327	374	595	842	16
finalmente	331	361	382	374	595	842	16
se	386	361	396	374	595	842	16
construyó.	399	361	449	374	595	842	16
Un	453	361	468	374	595	842	16
ejemplo	471	361	510	374	595	842	16
es	85	375	95	388	595	842	16
el	99	375	108	388	595	842	16
proyecto	112	375	154	388	595	842	16
de	158	375	169	388	595	842	16
ley	173	375	187	388	595	842	16
promovido	191	375	244	388	595	842	16
por	248	375	264	388	595	842	16
el	268	375	277	388	595	842	16
presidente	280	375	330	388	595	842	16
Figueres	334	375	375	388	595	842	16
(1970-1974)	379	375	439	388	595	842	16
que	443	375	460	388	595	842	16
planteaba	464	375	510	388	595	842	16
crear	85	389	109	402	595	842	16
un	114	389	126	402	595	842	16
fondo	131	389	159	402	595	842	16
de	163	389	175	402	595	842	16
asignaciones	179	389	241	402	595	842	16
familiares	245	389	293	402	595	842	16
–	298	389	304	402	595	842	16
no	309	389	321	402	595	842	16
de	326	389	337	402	595	842	16
desarrollo	342	389	389	402	595	842	16
social	394	389	422	402	595	842	16
como	427	389	454	402	595	842	16
finalmente	458	389	510	402	595	842	16
ocurrió	85	403	120	416	595	842	16
-,	123	403	130	416	595	842	16
destinado	133	403	179	416	595	842	16
a	183	403	188	416	595	842	16
los	191	403	205	416	595	842	16
trabajadores	209	403	267	416	595	842	16
ya	271	403	282	416	595	842	16
asegurados	285	403	339	416	595	842	16
-	342	403	346	416	595	842	16
y	349	403	355	416	595	842	16
no,	359	403	374	416	595	842	16
como	377	403	404	416	595	842	16
en	407	403	418	416	595	842	16
el	422	403	430	416	595	842	16
proyecto	434	403	475	416	595	842	16
que	479	403	496	416	595	842	16
se	500	403	510	416	595	842	16
aprobó,	85	416	122	430	595	842	16
para	125	416	146	430	595	842	16
ampliar	150	416	186	430	595	842	16
servicios	190	416	233	430	595	842	16
a	237	416	242	430	595	842	16
la	246	416	254	430	595	842	16
población	258	416	306	430	595	842	16
con	310	416	327	430	595	842	16
problemas	331	416	380	430	595	842	16
de	384	416	396	430	595	842	16
acceso,	400	416	435	430	595	842	16
suficiencia	438	416	490	430	595	842	16
y/o	494	416	509	430	595	842	16
calidad	85	430	120	443	595	842	16
en	123	430	134	443	595	842	16
materia	137	430	173	443	595	842	16
de	176	430	187	443	595	842	16
servicios	190	430	233	443	595	842	16
sociales	236	430	274	443	595	842	16
en	277	430	288	443	595	842	16
general.	291	430	330	443	595	842	16
Otro	333	430	355	443	595	842	16
ejemplo	358	430	396	443	595	842	16
es	399	430	409	443	595	842	16
la	412	430	421	443	595	842	16
decisión	424	430	464	443	595	842	16
de	467	430	478	443	595	842	16
que	481	430	499	443	595	842	16
la	501	430	510	443	595	842	16
eliminación	85	444	142	457	595	842	16
de	153	444	165	457	595	842	16
topes	176	444	202	457	595	842	16
salariales	213	444	258	457	595	842	16
que	269	444	287	457	595	842	16
volvía	298	444	328	457	595	842	16
obligatoria	340	444	392	457	595	842	16
la	403	444	412	457	595	842	16
seguridad	424	444	470	457	595	842	16
social	482	444	510	457	595	842	16
independientemente	85	458	182	471	595	842	16
del	186	458	201	471	595	842	16
nivel	205	458	229	471	595	842	16
de	233	458	245	471	595	842	16
ingresos,	249	458	292	471	595	842	16
estuviera	296	458	340	471	595	842	16
acompañada	344	458	404	471	595	842	16
de	408	458	420	471	595	842	16
una	424	458	441	471	595	842	16
expansión	446	458	494	471	595	842	16
de	498	458	510	471	595	842	16
los	85	472	99	485	595	842	16
servicios	102	472	145	485	595	842	16
públicos	148	472	188	485	595	842	16
de	192	472	203	485	595	842	16
salud	206	472	231	485	595	842	16
y	234	472	240	485	595	842	16
no,	243	472	258	485	595	842	16
como	261	472	288	485	595	842	16
se	291	472	301	485	595	842	16
discutió	304	472	342	485	595	842	16
en	345	472	356	485	595	842	16
el	360	472	368	485	595	842	16
seno	371	472	393	485	595	842	16
de	396	472	408	485	595	842	16
la	411	472	419	485	595	842	16
Junta	422	472	448	485	595	842	16
Directiva	451	472	495	485	595	842	16
de	498	472	510	485	595	842	16
la	85	485	94	499	595	842	16
Seguridad	97	485	145	499	595	842	16
Social,	148	485	181	499	595	842	16
de	184	485	196	499	595	842	16
la	199	485	207	499	595	842	16
libre	210	485	232	499	595	842	16
elección	235	485	275	499	595	842	16
médica.	278	485	316	499	595	842	16
La	121	499	134	512	595	842	16
pregunta	137	499	179	512	595	842	16
que	182	499	200	512	595	842	16
se	203	499	213	512	595	842	16
impone	216	499	252	512	595	842	16
es,	255	499	268	512	595	842	16
¿qué	272	499	294	512	595	842	16
tan	298	499	312	512	595	842	16
relevantes	316	499	364	512	595	842	16
pueden	368	499	402	512	595	842	16
ser	405	499	419	512	595	842	16
estos	423	499	447	512	595	842	16
aprendizajes	450	499	510	512	595	842	16
para	85	513	106	526	595	842	16
países	112	513	141	526	595	842	16
que	148	513	165	526	595	842	16
actualmente	171	513	229	526	595	842	16
tratan	235	513	262	526	595	842	16
de	269	513	280	526	595	842	16
construir	286	513	329	526	595	842	16
universalismo	335	513	402	526	595	842	16
básico?	409	513	445	526	595	842	16
¿Cuál	451	513	479	526	595	842	16
es	485	513	495	526	595	842	16
el	501	513	510	526	595	842	16
mensaje?	85	527	130	540	595	842	16
¿Pueden	135	527	176	540	595	842	16
hacerlo?	181	527	221	540	595	842	16
¿Bajo	227	527	255	540	595	842	16
qué	260	527	277	540	595	842	16
condiciones?	282	527	345	540	595	842	16
Creemos	350	527	393	540	595	842	16
que	398	527	415	540	595	842	16
la	420	527	429	540	595	842	16
respuesta	434	527	479	540	595	842	16
exige	484	527	510	540	595	842	16
distinguir	85	541	131	554	595	842	16
entre	135	541	159	554	595	842	16
dos	163	541	179	554	595	842	16
conjuntos	183	541	230	554	595	842	16
de	233	541	245	554	595	842	16
países,	248	541	281	554	595	842	16
los	284	541	298	554	595	842	16
que	302	541	320	554	595	842	16
vienen	323	541	355	554	595	842	16
de	359	541	370	554	595	842	16
regímenes	374	541	423	554	595	842	16
de	427	541	438	554	595	842	16
política	442	541	478	554	595	842	16
social	482	541	510	554	595	842	16
excluyente	85	554	137	568	595	842	16
o	142	554	148	568	595	842	16
informal	152	554	193	568	595	842	16
y	198	554	204	568	595	842	16
los	209	554	223	568	595	842	16
que	227	554	245	568	595	842	16
vienen	249	554	281	568	595	842	16
de	286	554	297	568	595	842	16
regímenes	302	554	351	568	595	842	16
universalistas	356	554	421	568	595	842	16
(en	425	554	441	568	595	842	16
su	445	554	456	568	595	842	16
cobertura)	461	554	510	568	595	842	16
aunque	85	569	120	582	595	842	16
estratificados	125	569	189	582	595	842	16
−en	195	568	213	583	595	842	16
suficiencia	218	569	270	582	595	842	16
y	275	569	281	582	595	842	16
calidad−	287	569	328	582	595	842	16
(Filgueira	333	569	381	582	595	842	16
1998;	386	569	413	582	595	842	16
Martínez	419	569	462	582	595	842	16
Franzoni	467	569	510	582	595	842	16
2008).	85	583	116	596	595	842	16
En	138	597	151	610	595	842	16
el	157	597	166	610	595	842	16
caso	171	597	193	610	595	842	16
del	199	597	213	610	595	842	16
primer	219	597	251	610	595	842	16
grupo	257	597	285	610	595	842	16
de	291	597	302	610	595	842	16
países	308	597	337	610	595	842	16
como	343	597	370	610	595	842	16
El	376	597	386	610	595	842	16
Salvador	392	597	435	610	595	842	16
o	440	597	446	610	595	842	16
Ecuador,	452	597	495	610	595	842	16
la	501	597	510	610	595	842	16
seguridad	85	611	132	624	595	842	16
social	135	611	163	624	595	842	16
cubre	167	611	194	624	595	842	16
a	197	611	203	624	595	842	16
un	206	611	218	624	595	842	16
número	222	611	258	624	595	842	16
pequeño	262	611	303	624	595	842	16
de	306	611	318	624	595	842	16
personas	321	611	363	624	595	842	16
y	367	611	373	624	595	842	16
la	377	611	385	624	595	842	16
salud	389	611	414	624	595	842	16
privada	418	611	454	624	595	842	16
es	457	611	467	624	595	842	16
costosa.	471	611	509	624	595	842	16
Las	85	624	102	638	595	842	16
lecciones	106	624	150	638	595	842	16
que	153	624	171	638	595	842	16
ofrece	174	624	204	638	595	842	16
para	207	624	227	638	595	842	16
Costa	231	624	258	638	595	842	16
Rica	261	624	283	638	595	842	16
en	286	624	297	638	595	842	16
este	300	624	319	638	595	842	16
caso	322	624	343	638	595	842	16
son	346	624	363	638	595	842	16
claras.	366	624	397	638	595	842	16
Se	400	624	412	638	595	842	16
trata	415	624	437	638	595	842	16
de	440	624	451	638	595	842	16
i)	454	624	461	638	595	842	16
encontrar	465	624	510	638	595	842	16
caminos	85	638	125	651	595	842	16
para	129	638	150	651	595	842	16
construir	154	638	196	651	595	842	16
el	200	638	209	651	595	842	16
sistema	213	638	249	651	595	842	16
de	253	638	264	651	595	842	16
“abajo	268	638	300	651	595	842	16
hacia	304	638	329	651	595	842	16
arriba”;	333	638	369	651	595	842	16
ii)	374	638	384	651	595	842	16
a	388	638	393	651	595	842	16
menos	397	638	429	651	595	842	16
que	433	638	450	651	595	842	16
se	454	638	464	651	595	842	16
tenga	468	638	494	651	595	842	16
un	498	638	510	651	595	842	16
mercado	85	652	126	665	595	842	16
de	134	652	146	665	595	842	16
trabajo	153	652	187	665	595	842	16
predominante	194	652	260	665	595	842	16
formal,	268	652	303	665	595	842	16
buscar	311	652	342	665	595	842	16
financiarlo	350	652	402	665	595	842	16
mediante	410	652	454	665	595	842	16
impuestos	462	652	510	665	595	842	16
generales;	85	666	134	679	595	842	16
y	139	666	145	679	595	842	16
iii)	150	666	163	679	595	842	16
promover	168	666	215	679	595	842	16
que	220	666	237	679	595	842	16
se	242	666	252	679	595	842	16
creen	257	666	283	679	595	842	16
grupos	288	666	320	679	595	842	16
de	325	666	337	679	595	842	16
interés,	342	666	377	679	595	842	16
incluyendo	381	666	435	679	595	842	16
burocracia	440	666	490	679	595	842	16
del	495	666	510	679	595	842	16
Estado,	85	680	121	693	595	842	16
que	124	680	141	693	595	842	16
en	144	680	155	693	595	842	16
el	158	680	167	693	595	842	16
futuro	170	680	199	693	595	842	16
estén	202	680	227	693	595	842	16
en	230	680	241	693	595	842	16
capacidad	244	680	292	693	595	842	16
de	295	680	307	693	595	842	16
demandar	310	680	357	693	595	842	16
mejoras	360	680	398	693	595	842	16
de	401	680	412	693	595	842	16
manera	415	680	450	693	595	842	16
incremental	454	680	510	693	595	842	16
pero	85	693	106	707	595	842	16
sostenida.	110	693	157	707	595	842	16
En	138	707	151	720	595	842	16
el	157	707	166	720	595	842	16
caso	172	707	193	720	595	842	16
del	199	707	214	720	595	842	16
segundo	220	707	260	720	595	842	16
grupo	266	707	294	720	595	842	16
de	300	707	311	720	595	842	16
países,	317	707	349	720	595	842	16
con	355	707	372	720	595	842	16
regímenes	378	707	428	720	595	842	16
establecidos	434	707	492	720	595	842	16
de	498	707	510	720	595	842	16
política	85	721	121	734	595	842	16
social,	132	721	162	734	595	842	16
las	173	721	186	734	595	842	16
lecciones	197	721	241	734	595	842	16
son	252	721	269	734	595	842	16
menos	279	721	310	734	595	842	16
claras	321	721	349	734	595	842	16
y	359	721	365	734	595	842	16
esperanzadoras	376	721	449	734	595	842	16
e	460	721	465	734	595	842	16
incluso	476	721	510	734	595	842	16
1	85	748	88	755	595	842	16
Es	92	748	102	759	595	842	16
decir	105	748	125	759	595	842	16
que	129	748	143	759	595	842	16
se	147	748	155	759	595	842	16
trataba	159	748	186	759	595	842	16
de	190	748	199	759	595	842	16
propuestas	203	748	245	759	595	842	16
que	249	748	263	759	595	842	16
dentro	267	748	292	759	595	842	16
del	296	748	308	759	595	842	16
proceso	312	748	343	759	595	842	16
de	346	748	356	759	595	842	16
formación	359	748	400	759	595	842	16
de	404	748	414	759	595	842	16
políticas	417	748	451	759	595	842	16
tuvieron	455	748	488	759	595	842	16
altas	492	748	510	759	595	842	16
posibilidades	85	760	138	771	595	842	16
de	140	760	150	771	595	842	16
ser	152	760	164	771	595	842	16
adoptadas	167	760	206	771	595	842	16
(Birkland	209	760	247	771	595	842	16
2011).	250	760	276	771	595	842	16
16	498	773	510	786	595	842	16
contradictorias.	85	71	159	85	595	842	17
La	162	71	175	85	595	842	17
construcción	178	71	239	85	595	842	17
del	242	71	257	85	595	842	17
universalismo	260	71	327	85	595	842	17
en	330	71	342	85	595	842	17
Costa	345	71	372	85	595	842	17
Rica	375	71	397	85	595	842	17
muestra	400	71	438	85	595	842	17
la	441	71	449	85	595	842	17
importancia	453	71	510	85	595	842	17
de	85	85	97	98	595	842	17
vincular	102	85	141	98	595	842	17
asistencia	147	85	194	98	595	842	17
y	199	85	205	98	595	842	17
seguridad	211	85	258	98	595	842	17
social.	263	85	294	98	595	842	17
Los	300	85	318	98	595	842	17
países	323	85	353	98	595	842	17
deberían	358	85	400	98	595	842	17
evitar	405	85	433	98	595	842	17
la	438	85	447	98	595	842	17
creación	453	85	493	98	595	842	17
de	499	85	510	98	595	842	17
regímenes	85	99	134	112	595	842	17
paralelos,	140	99	186	112	595	842	17
y,	191	99	200	112	595	842	17
deberían	205	99	246	112	595	842	17
asegurarse	251	99	302	112	595	842	17
usar	307	99	327	112	595	842	17
transferencias	332	99	399	112	595	842	17
y	404	99	410	112	595	842	17
otros	415	99	439	112	595	842	17
recursos	444	99	484	112	595	842	17
para	489	99	510	112	595	842	17
incorporar	85	113	135	126	595	842	17
a	141	113	146	126	595	842	17
las	152	113	165	126	595	842	17
personas	170	113	212	126	595	842	17
excluidas	218	113	263	126	595	842	17
a	269	113	274	126	595	842	17
los	280	113	294	126	595	842	17
programas	299	113	350	126	595	842	17
sociales	355	113	393	126	595	842	17
principales.	399	113	454	126	595	842	17
El	460	113	471	126	595	842	17
Seguro	476	113	510	126	595	842	17
Popular	85	127	122	140	595	842	17
Mexicano,	130	127	180	140	595	842	17
siendo	188	127	219	140	595	842	17
masivo	226	127	261	140	595	842	17
y	268	127	274	140	595	842	17
apostando	281	127	329	140	595	842	17
a	337	127	342	140	595	842	17
permitir	349	127	388	140	595	842	17
la	395	127	403	140	595	842	17
cobertura	410	127	456	140	595	842	17
universal,	463	127	510	140	595	842	17
simplemente	85	140	146	154	595	842	17
no	154	140	166	154	595	842	17
será	174	140	193	154	595	842	17
capaz	201	140	228	154	595	842	17
de	235	140	247	154	595	842	17
promover	254	140	301	154	595	842	17
igual	309	140	332	154	595	842	17
acceso	340	140	372	154	595	842	17
a	380	140	385	154	595	842	17
los	393	140	407	154	595	842	17
derechos	414	140	457	154	595	842	17
si	464	140	472	154	595	842	17
no	480	140	492	154	595	842	17
es	500	140	510	154	595	842	17
acompañado	85	154	146	167	595	842	17
por	149	154	165	167	595	842	17
reformas	169	154	211	167	595	842	17
paralelas	215	154	258	167	595	842	17
de	261	154	273	167	595	842	17
seguridad	276	154	323	167	595	842	17
social	326	154	354	167	595	842	17
y	358	154	364	167	595	842	17
de	367	154	379	167	595	842	17
algunas	382	154	419	167	595	842	17
restricciones	422	154	483	167	595	842	17
de	486	154	498	167	595	842	17
la	501	154	510	167	595	842	17
provisión	85	168	130	181	595	842	17
social	133	168	161	181	595	842	17
de	164	168	176	181	595	842	17
servicios	179	168	221	181	595	842	17
de	224	168	236	181	595	842	17
salud.	239	168	267	181	595	842	17
Esto	121	182	142	195	595	842	17
a	146	182	151	195	595	842	17
su	155	182	166	195	595	842	17
vez	170	182	186	195	595	842	17
requiere	190	182	229	195	595	842	17
que	233	182	250	195	595	842	17
los	254	182	268	195	595	842	17
cambios	272	182	311	195	595	842	17
en	315	182	326	195	595	842	17
ambos	330	182	361	195	595	842	17
regímenes,	365	182	417	195	595	842	17
contributivos	421	182	484	195	595	842	17
y	488	182	494	195	595	842	17
no	498	182	510	195	595	842	17
contributivos,	85	196	151	209	595	842	17
destinen	156	196	196	209	595	842	17
calidad	201	196	235	209	595	842	17
y	240	196	246	209	595	842	17
generosidad,	251	196	312	209	595	842	17
no	316	196	328	209	595	842	17
solo	333	196	353	209	595	842	17
cobertura.	358	196	406	209	595	842	17
Desafortunadamente	411	196	510	209	595	842	17
−y	85	209	98	225	595	842	17
esto	101	210	121	224	595	842	17
es	124	210	134	224	595	842	17
la	138	210	146	224	595	842	17
segunda,	150	210	192	224	595	842	17
negativa,	196	210	239	224	595	842	17
lección−	243	210	285	224	595	842	17
la	288	210	297	224	595	842	17
experiencia	300	210	356	224	595	842	17
reciente	359	210	397	224	595	842	17
de	401	210	412	224	595	842	17
Costa	416	210	443	224	595	842	17
Rica	447	210	468	224	595	842	17
muestra	472	210	510	224	595	842	17
cuán	85	225	108	238	595	842	17
difícil	111	225	140	238	595	842	17
es	144	225	154	238	595	842	17
de	157	225	169	238	595	842	17
mantener	172	225	217	238	595	842	17
alta	221	225	238	238	595	842	17
calidad	242	225	276	238	595	842	17
de	280	225	291	238	595	842	17
servicios	295	225	337	238	595	842	17
de	341	225	352	238	595	842	17
salud	356	225	381	238	595	842	17
−e	385	224	397	239	595	842	17
incrementar	401	225	458	238	595	842	17
educación	462	225	510	238	595	842	17
secundaria	85	240	136	253	595	842	17
también−	142	240	187	253	595	842	17
en	193	240	205	253	595	842	17
presencia	210	240	256	253	595	842	17
de	262	240	273	253	595	842	17
mercados	279	240	324	253	595	842	17
de	330	240	342	253	595	842	17
trabajo	347	240	381	253	595	842	17
heterogéneos	387	240	450	253	595	842	17
y	456	240	462	253	595	842	17
opciones	467	240	510	253	595	842	17
privadas	85	254	126	267	595	842	17
promovidas	132	254	188	267	595	842	17
por	191	254	207	267	595	842	17
grupos	210	254	243	267	595	842	17
de	246	254	257	267	595	842	17
interés	260	254	292	267	595	842	17
crecientemente	295	254	368	267	595	842	17
poderosos.	371	254	423	267	595	842	17
Entonces	121	267	165	281	595	842	17
¿cuál	169	267	195	281	595	842	17
es	199	267	209	281	595	842	17
el	213	267	222	281	595	842	17
camino	226	267	261	281	595	842	17
a	266	267	271	281	595	842	17
seguir	275	267	304	281	595	842	17
en	309	267	320	281	595	842	17
países	324	267	353	281	595	842	17
como	358	267	384	281	595	842	17
Brasil,	389	267	420	281	595	842	17
México	425	267	461	281	595	842	17
e	465	267	471	281	595	842	17
incluso	475	267	510	281	595	842	17
Chile	85	282	111	295	595	842	17
y	114	282	120	295	595	842	17
Uruguay?	123	282	170	295	595	842	17
El	174	282	184	295	595	842	17
reto	187	282	206	295	595	842	17
−más	209	281	235	296	595	842	17
fácil	238	282	260	295	595	842	17
de	263	282	274	295	595	842	17
enunciar	277	282	318	295	595	842	17
que	322	282	339	295	595	842	17
de	342	282	353	295	595	842	17
resolver−	356	282	402	295	595	842	17
es	405	282	415	295	595	842	17
desarrollar	418	282	469	295	595	842	17
una	472	282	490	295	595	842	17
alta	493	282	510	295	595	842	17
calidad	85	296	120	309	595	842	17
de	123	296	135	309	595	842	17
servicios	138	296	181	309	595	842	17
públicos	185	296	225	309	595	842	17
suficientes	229	296	280	309	595	842	17
en	284	296	295	309	595	842	17
áreas	299	296	323	309	595	842	17
claves;	327	296	360	309	595	842	17
el	364	296	372	309	595	842	17
crear	376	296	400	309	595	842	17
obstáculos	404	296	454	309	595	842	17
tales	458	296	480	309	595	842	17
como	483	296	510	309	595	842	17
impuestos	85	310	134	323	595	842	17
a	138	310	144	323	595	842	17
los	148	310	162	323	595	842	17
prestadores	167	310	221	323	595	842	17
privados	226	310	267	323	595	842	17
de	272	310	283	323	595	842	17
servicios	288	310	330	323	595	842	17
y	335	310	341	323	595	842	17
evitar	345	310	373	323	595	842	17
la	377	310	386	323	595	842	17
doble	390	310	417	323	595	842	17
práctica	422	310	459	323	595	842	17
pública	464	310	499	323	595	842	17
y	504	310	510	323	595	842	17
privada;	85	323	124	337	595	842	17
y	130	323	136	337	595	842	17
encontrar	141	323	187	337	595	842	17
maneras	192	323	232	337	595	842	17
para	238	323	258	337	595	842	17
crear	264	323	288	337	595	842	17
coaliciones	293	323	347	337	595	842	17
entre	353	323	377	337	595	842	17
la	382	323	391	337	595	842	17
población	396	323	443	337	595	842	17
pobre	449	323	476	337	595	842	17
según	482	323	510	337	595	842	17
ingresos	85	338	125	351	595	842	17
−básicamente	129	337	195	352	595	842	17
las	199	338	212	351	595	842	17
familias	216	338	254	351	595	842	17
meta	258	338	281	351	595	842	17
de	285	338	296	351	595	842	17
los	300	338	314	351	595	842	17
programas	318	338	368	351	595	842	17
de	372	338	383	351	595	842	17
transferencias	387	338	454	351	595	842	17
monetarias	458	338	510	351	595	842	17
condicionadas−	85	353	160	366	595	842	17
y	163	353	169	366	595	842	17
diferentes	172	353	220	366	595	842	17
sectores	223	353	261	366	595	842	17
de	264	353	276	366	595	842	17
la	279	353	287	366	595	842	17
clase	290	353	314	366	595	842	17
media.	317	353	349	366	595	842	17
Bibliografía	85	394	146	407	595	842	17
Birkland,	85	422	126	434	595	842	17
Thomas	132	422	167	434	595	842	17
(2011).	173	422	205	434	595	842	17
An	211	422	224	434	595	842	17
Introduction	229	422	284	434	595	842	17
to	290	422	299	434	595	842	17
the	304	422	318	434	595	842	17
policy	324	422	350	434	595	842	17
process:	356	422	394	434	595	842	17
theories,	399	422	437	434	595	842	17
concepts	443	422	482	434	595	842	17
and	487	422	504	434	595	842	17
models	121	434	152	447	595	842	17
of	155	434	164	447	595	842	17
policy	166	434	193	447	595	842	17
making.	196	434	231	447	595	842	17
Nueva	234	434	263	447	595	842	17
York:	265	434	291	447	595	842	17
ME	294	434	310	447	595	842	17
Sharpe.	313	434	346	447	595	842	17
Brenes,	85	447	118	459	595	842	17
Lidieth	121	447	153	459	595	842	17
(1990).	156	447	188	459	595	842	17
La	191	447	202	459	595	842	17
nacionalización	205	447	275	459	595	842	17
bancaria	278	447	318	459	595	842	17
en	320	447	331	459	595	842	17
Costa	333	447	359	459	595	842	17
Rica.	362	447	385	459	595	842	17
Un	388	447	401	459	595	842	17
juicio	404	447	429	459	595	842	17
histórico.	431	447	473	459	595	842	17
San	481	447	498	459	595	842	17
José:	121	460	143	472	595	842	17
FLACSO.	146	460	191	472	595	842	17
Carrillo,	85	472	122	485	595	842	17
Rafael;	129	472	161	485	595	842	17
Juliana	168	472	199	485	595	842	17
Martínez	206	472	245	485	595	842	17
Franzoni;	252	472	294	485	595	842	17
Fernando	301	472	343	485	595	842	17
Naranjo	350	472	385	485	595	842	17
y	392	472	398	485	595	842	17
Pablo	405	472	430	485	595	842	17
Sauma	436	472	466	485	595	842	17
(2011)	473	472	503	485	595	842	17
"Informe	121	485	161	497	595	842	17
del	167	485	180	497	595	842	17
equipo	186	485	216	497	595	842	17
de	222	485	232	497	595	842	17
especialistas	238	485	293	497	595	842	17
nacionales	299	485	345	497	595	842	17
nombrado	351	485	396	497	595	842	17
para	402	485	421	497	595	842	17
el	427	485	434	497	595	842	17
análisis	440	485	473	497	595	842	17
de	479	485	490	497	595	842	17
la	496	485	503	497	595	842	17
situación	121	498	161	510	595	842	17
del	164	498	177	510	595	842	17
seguro	180	498	209	510	595	842	17
de	212	498	222	510	595	842	17
la	225	498	233	510	595	842	17
salud	236	498	259	510	595	842	17
de	262	498	272	510	595	842	17
la	275	498	283	510	595	842	17
CCSS"	285	498	317	510	595	842	17
Recomendaciones	320	498	399	510	595	842	17
para	402	498	422	510	595	842	17
restablecer	425	498	475	510	595	842	17
la	481	498	490	510	595	842	17
sostenibilidad	121	510	183	522	595	842	17
financiera	186	510	231	522	595	842	17
del	233	510	247	522	595	842	17
seguro	250	510	280	522	595	842	17
social.	282	510	312	522	595	842	17
San	314	510	331	522	595	842	17
José,	334	510	355	522	595	842	17
setiembre.	358	510	403	522	595	842	17
Castro,	85	523	117	535	595	842	17
Carlos	119	523	148	535	595	842	17
(1995)	151	523	180	535	595	842	17
“Estado	183	523	218	535	595	842	17
y	220	523	226	535	595	842	17
sectores	229	523	264	535	595	842	17
medios	267	523	298	535	595	842	17
en	301	523	312	535	595	842	17
Costa	314	523	339	535	595	842	17
Rica:	342	523	365	535	595	842	17
redimensionamiento	368	523	458	535	595	842	17
de	461	523	471	535	595	842	17
un	481	523	492	535	595	842	17
pacto	121	536	145	548	595	842	17
social”.	148	536	181	548	595	842	17
Cuaderno	184	536	228	548	595	842	17
de	231	536	241	548	595	842	17
Ciencias	244	536	282	548	595	842	17
Sociales	285	536	321	548	595	842	17
(81).	324	536	345	548	595	842	17
San	348	536	365	548	595	842	17
José:	367	536	389	548	595	842	17
FLACSO.	392	536	437	548	595	842	17
Defensoría	85	548	133	560	595	842	17
de	141	548	151	560	595	842	17
los	158	548	171	560	595	842	17
Habitantes	178	548	225	560	595	842	17
(2012)	232	548	262	560	595	842	17
Informe	269	548	304	560	595	842	17
Especial	311	548	349	560	595	842	17
Caja	356	548	378	560	595	842	17
Costarricense	385	548	447	560	595	842	17
de	454	548	464	560	595	842	17
Seguro	472	548	503	560	595	842	17
Social.	121	561	151	573	595	842	17
San	154	561	171	573	595	842	17
José:	173	561	195	573	595	842	17
Defensoría	198	561	246	573	595	842	17
de	249	561	259	573	595	842	17
los	262	561	275	573	595	842	17
Habitantes.	278	561	327	573	595	842	17
Dion,	85	574	110	586	595	842	17
Michelle	118	574	157	586	595	842	17
(2010)	166	574	195	586	595	842	17
Workers	204	574	241	586	595	842	17
and	250	574	266	586	595	842	17
Welfare:	275	574	313	586	595	842	17
Comparative	322	574	379	586	595	842	17
Institutional	388	574	441	586	595	842	17
Change	450	574	484	586	595	842	17
in	493	574	501	586	595	842	17
Twentieth-Century	121	586	204	598	595	842	17
Mexico.	206	586	241	598	595	842	17
Pittsburgh,	244	586	292	598	595	842	17
PA:	295	586	312	598	595	842	17
University	315	586	361	598	595	842	17
of	364	586	373	598	595	842	17
Pittsburgh	376	586	421	598	595	842	17
Press.	424	586	450	598	595	842	17
Estrategia	85	599	129	611	595	842	17
y	132	599	137	611	595	842	17
Negocios	140	599	182	611	595	842	17
(31	184	599	199	611	595	842	17
julio	202	599	222	611	595	842	17
2013)	225	599	250	611	595	842	17
"Costa	253	599	283	611	595	842	17
Rica:	285	599	308	611	595	842	17
un	311	599	322	611	595	842	17
79%	325	599	345	611	595	842	17
cree	348	599	366	611	595	842	17
que	369	599	385	611	595	842	17
el	388	599	395	611	595	842	17
país	398	599	416	611	595	842	17
va	419	599	429	611	595	842	17
por	432	599	446	611	595	842	17
un	449	599	460	611	595	842	17
rumbo	481	599	510	611	595	842	17
equivocado"	121	611	176	624	595	842	17
(en	185	611	199	624	595	842	17
línea).	208	611	236	624	595	842	17
Consultado	245	611	295	624	595	842	17
el	303	611	311	624	595	842	17
01	320	611	331	624	595	842	17
de	340	611	350	624	595	842	17
agosto	359	611	388	624	595	842	17
2013,	397	611	421	624	595	842	17
Disponible	430	611	479	624	595	842	17
en:	487	611	501	624	595	842	17
http://www.estrategiaynegocios.net/blog/2013/07/31/costa-rica-un-79-cree-que-	121	624	473	636	595	842	17
el-	481	624	493	636	595	842	17
pais-va-por-un-rumbo-equivocado/	121	637	276	649	595	842	17
(acceso	278	637	311	649	595	842	17
26/07/13).	314	637	360	649	595	842	17
Filgueira,	85	649	128	662	595	842	17
Fernando	135	649	177	662	595	842	17
(1998).	185	649	217	662	595	842	17
“El	225	649	239	662	595	842	17
nuevo	247	649	274	662	595	842	17
modelo	282	649	315	662	595	842	17
de	323	649	333	662	595	842	17
prestaciones	341	649	395	662	595	842	17
sociales	403	649	438	662	595	842	17
en	446	649	456	662	595	842	17
América	464	649	501	662	595	842	17
Latina:	121	662	152	674	595	842	17
residualismo	161	662	217	674	595	842	17
y	226	662	231	674	595	842	17
ciudadanía	240	662	287	674	595	842	17
estratificada”.	296	662	357	674	595	842	17
En	365	662	378	674	595	842	17
Roberts,	386	662	423	674	595	842	17
Brian	432	662	456	674	595	842	17
(coords)	465	662	501	674	595	842	17
Ciudadanía	121	675	173	687	595	842	17
y	176	675	181	687	595	842	17
política	183	675	217	687	595	842	17
social.	220	675	249	687	595	842	17
San	252	675	268	687	595	842	17
José:	271	675	293	687	595	842	17
FLACSO/SSRC.	296	675	370	687	595	842	17
(pp.	373	675	391	687	595	842	17
71-	393	675	408	687	595	842	17
116).	411	675	434	687	595	842	17
Filgueira,	85	687	128	700	595	842	17
Fernando	132	687	174	700	595	842	17
(2005).	178	687	210	700	595	842	17
“Welfare	215	687	255	700	595	842	17
and	259	687	275	700	595	842	17
Democracy	280	687	330	700	595	842	17
in	335	687	344	700	595	842	17
Latin	348	687	371	700	595	842	17
America:	376	687	417	700	595	842	17
The	421	687	438	700	595	842	17
Development,	443	687	505	700	595	842	17
Crises	121	700	149	712	595	842	17
and	157	700	173	712	595	842	17
Aftermath	181	700	226	712	595	842	17
of	234	700	243	712	595	842	17
Universal,	251	700	297	712	595	842	17
Dual	305	700	326	712	595	842	17
and	334	700	350	712	595	842	17
Exclusionary	358	700	416	712	595	842	17
Welfare	424	700	459	712	595	842	17
States”,	468	700	501	712	595	842	17
Working	121	713	159	725	595	842	17
Paper	162	713	189	725	595	842	17
UNRISD.	191	713	233	725	595	842	17
Ginebra.	236	713	274	725	595	842	17
Filgueira,	85	725	128	738	595	842	17
Fernando	135	725	177	738	595	842	17
(2007).	184	725	216	738	595	842	17
“The	223	725	245	738	595	842	17
Latin	253	725	276	738	595	842	17
American	283	725	327	738	595	842	17
social	334	725	360	738	595	842	17
states:	367	725	395	738	595	842	17
Critical	402	725	435	738	595	842	17
juncture	443	725	479	738	595	842	17
and	486	725	502	738	595	842	17
critical	121	738	152	750	595	842	17
choices”.	157	738	198	750	595	842	17
En	203	738	215	750	595	842	17
Bangura,	220	738	260	750	595	842	17
Yusuf.	266	738	295	750	595	842	17
Democracy	301	738	352	750	595	842	17
and	357	738	373	750	595	842	17
social	379	738	405	750	595	842	17
policy.	410	738	440	750	595	842	17
Nueva	445	738	474	750	595	842	17
York:	479	738	505	750	595	842	17
(pp.	209	751	227	763	595	842	17
136-163).	229	751	272	763	595	842	17
17	498	773	510	786	595	842	17
GOES	85	71	114	84	595	842	18
(2012).	117	71	149	84	595	842	18
El	152	71	161	84	595	842	18
camino	164	71	196	84	595	842	18
del	199	71	212	84	595	842	18
cambio	215	71	248	84	595	842	18
en	250	71	261	84	595	842	18
El	263	71	273	84	595	842	18
Salvador:	276	71	319	84	595	842	18
Creando	322	71	361	84	595	842	18
las	363	71	376	84	595	842	18
bases	379	71	404	84	595	842	18
de	406	71	417	84	595	842	18
una	419	71	436	84	595	842	18
sociedad	445	71	484	84	595	842	18
democrática,	121	84	179	96	595	842	18
incluyente	182	84	227	96	595	842	18
y	229	84	234	96	595	842	18
equitativa.	237	84	284	96	595	842	18
San	287	84	303	96	595	842	18
Salvador:	306	84	348	96	595	842	18
Gobierno	351	84	392	96	595	842	18
de	395	84	405	96	595	842	18
El	408	84	418	96	595	842	18
Salvador.	421	84	463	96	595	842	18
Herrero,	85	97	122	109	595	842	18
Fernando	126	97	168	109	595	842	18
y	172	97	177	109	595	842	18
Fabio	181	97	206	109	595	842	18
Durán	210	97	237	109	595	842	18
(2001)	241	97	271	109	595	842	18
“El	275	97	290	109	595	842	18
sector	294	97	320	109	595	842	18
privado	324	97	358	109	595	842	18
en	362	97	372	109	595	842	18
el	376	97	384	109	595	842	18
sistema	388	97	421	109	595	842	18
de	425	97	435	109	595	842	18
salud	439	97	462	109	595	842	18
de	466	97	477	109	595	842	18
Costa	481	97	506	109	595	842	18
Rica”.	121	109	149	121	595	842	18
Serie	152	109	174	121	595	842	18
Financiamiento	177	109	247	121	595	842	18
del	249	109	263	121	595	842	18
Desarrollo	266	109	314	121	595	842	18
(109).	317	109	343	121	595	842	18
Santiago:	346	109	387	121	595	842	18
CEPAL	390	109	425	121	595	842	18
ILO	85	122	104	134	595	842	18
(2011)	111	122	140	134	595	842	18
“International	148	122	209	134	595	842	18
Labour	217	122	249	134	595	842	18
Conference,	256	122	310	134	595	842	18
meeting	317	122	353	134	595	842	18
number	360	122	394	134	595	842	18
100ª	401	122	421	134	595	842	18
reunion,	429	122	465	134	595	842	18
2012”.	473	122	502	134	595	842	18
Report	121	135	151	147	595	842	18
IV.	162	135	175	147	595	842	18
Floor	185	135	210	147	595	842	18
of	221	135	229	147	595	842	18
social	240	135	266	147	595	842	18
protection	276	135	322	147	595	842	18
for	332	135	345	147	595	842	18
social	355	135	382	147	595	842	18
justice	392	135	421	147	595	842	18
and	431	135	448	147	595	842	18
equitable	458	135	499	147	595	842	18
globalization.	121	147	182	159	595	842	18
Ginebra:	185	147	223	159	595	842	18
ILO.	226	147	247	159	595	842	18
Instituto	85	160	122	172	595	842	18
de	125	160	135	172	595	842	18
Salud	138	160	163	172	595	842	18
del	166	160	179	172	595	842	18
Estado	182	160	212	172	595	842	18
de	214	160	225	172	595	842	18
México	227	160	261	172	595	842	18
(2013).	264	160	296	172	595	842	18
“El	299	160	313	172	595	842	18
Seguro	316	160	347	172	595	842	18
Popular	350	160	384	172	595	842	18
Mexicano”.	387	160	439	172	595	842	18
Disponible	445	160	493	172	595	842	18
en:	497	160	510	172	595	842	18
http://www.seguro-popular.salud.gob.mx/	121	173	305	185	595	842	18
(Acceso	308	173	344	185	595	842	18
30/07/13)	347	173	390	185	595	842	18
Itzigsohn,	85	185	129	197	595	842	18
José	133	185	152	197	595	842	18
(2000)	157	185	186	197	595	842	18
Developing	191	185	242	197	595	842	18
Poverty:	246	185	284	197	595	842	18
The	289	185	305	197	595	842	18
State,	310	185	335	197	595	842	18
Labor	339	185	366	197	595	842	18
Market	371	185	403	197	595	842	18
Deregulation	407	185	466	197	595	842	18
and	470	185	487	197	595	842	18
the	492	185	505	197	595	842	18
Informal	121	198	160	210	595	842	18
Economy	164	198	205	210	595	842	18
in	209	198	218	210	595	842	18
Costa	222	198	248	210	595	842	18
Rica	252	198	272	210	595	842	18
and	277	198	293	210	595	842	18
the	297	198	311	210	595	842	18
Dominican	315	198	364	210	595	842	18
Republic.	368	198	411	210	595	842	18
University	415	198	462	210	595	842	18
Park,	466	198	489	210	595	842	18
PA:	493	198	510	210	595	842	18
Penn	85	210	107	223	595	842	18
State	110	210	132	223	595	842	18
Press.	135	210	161	223	595	842	18
Lewis,	85	223	115	235	595	842	18
Colin	118	223	142	235	595	842	18
y	145	223	150	235	595	842	18
Peter	153	223	175	235	595	842	18
Lloyd-Sherlock	178	223	247	235	595	842	18
(2009).	250	223	282	235	595	842	18
“Social	285	223	317	235	595	842	18
Policy	320	223	348	235	595	842	18
and	351	223	367	235	595	842	18
economic	369	223	412	235	595	842	18
development	415	223	471	235	595	842	18
in	481	223	490	235	595	842	18
South	121	236	147	248	595	842	18
America:	156	236	197	248	595	842	18
an	206	236	216	248	595	842	18
historical	225	236	266	248	595	842	18
approach	275	236	315	248	595	842	18
to	324	236	332	248	595	842	18
social	341	236	367	248	595	842	18
insurance”.	376	236	426	248	595	842	18
Economy	435	236	476	248	595	842	18
and	485	236	501	248	595	842	18
Society	121	248	153	261	595	842	18
38(1):	156	248	183	261	595	842	18
109-131.	185	248	225	261	595	842	18
La	85	261	97	273	595	842	18
Nación	99	261	131	273	595	842	18
(24	134	261	149	273	595	842	18
febrero	151	261	183	273	595	842	18
1971)	186	261	211	273	595	842	18
"Sistema	214	261	253	273	595	842	18
unificado	256	261	298	273	595	842	18
de	301	261	311	273	595	842	18
salud",	314	261	344	273	595	842	18
página	347	261	376	273	595	842	18
57	379	261	390	273	595	842	18
La	85	274	97	286	595	842	18
Nación	101	274	132	286	595	842	18
(04	136	274	151	286	595	842	18
de	155	274	165	286	595	842	18
febrero	169	274	201	286	595	842	18
2012)	204	274	230	286	595	842	18
"Sistema	234	274	273	286	595	842	18
solidario	277	274	315	286	595	842	18
de	319	274	330	286	595	842	18
la	334	274	342	286	595	842	18
CCSS	346	274	373	286	595	842	18
no	377	274	388	286	595	842	18
es	392	274	401	286	595	842	18
negociable"	405	274	457	286	595	842	18
(en	460	274	474	286	595	842	18
línea).	478	274	506	286	595	842	18
Disponible	121	286	169	299	595	842	18
en:	172	286	186	299	595	842	18
http://www.nacion.com/foros/Sistema-solidario-CCSS-	121	299	365	311	595	842	18
negociable_0_1248475156.html	121	312	263	324	595	842	18
(Acceso	266	312	302	324	595	842	18
31/07/2013).	305	312	361	324	595	842	18
La	85	324	97	337	595	842	18
Nación	99	324	131	337	595	842	18
(12	134	324	149	337	595	842	18
de	151	324	162	337	595	842	18
julio	164	324	185	337	595	842	18
2013)	187	324	213	337	595	842	18
"Encuesta	216	324	260	337	595	842	18
nacional:	263	324	303	337	595	842	18
Defensoría,	306	324	357	337	595	842	18
CCSS	359	324	386	337	595	842	18
y	389	324	395	337	595	842	18
Policía	397	324	428	337	595	842	18
recuperaron	445	324	498	337	595	842	18
confianza	121	337	164	349	595	842	18
popular"	167	337	205	349	595	842	18
(en	207	337	221	349	595	842	18
línea).	224	337	252	349	595	842	18
Consultado	255	337	305	349	595	842	18
el	308	337	315	349	595	842	18
31	318	337	329	349	595	842	18
de	332	337	342	349	595	842	18
julio	345	337	365	349	595	842	18
2013,	368	337	393	349	595	842	18
en:	409	337	423	349	595	842	18
http://www.nacion.com/nacional/politica/Encuesta-Defensoria-CCSS-	121	350	430	362	595	842	18
Policia-	445	350	479	362	595	842	18
recuperaron_0_1353264725.html	121	362	268	374	595	842	18
(Acceso	271	362	307	374	595	842	18
31/07/2013).	310	362	366	374	595	842	18
Lizano,	85	375	118	387	595	842	18
Eduardo	121	375	158	387	595	842	18
(1999)	161	375	190	387	595	842	18
Ajuste	193	375	221	387	595	842	18
y	224	375	228	387	595	842	18
crecimiento	231	375	283	387	595	842	18
en	286	375	296	387	595	842	18
la	299	375	307	387	595	842	18
economía	310	375	353	387	595	842	18
de	356	375	366	387	595	842	18
Costa	369	375	394	387	595	842	18
Rica,	397	375	420	387	595	842	18
1982-1994,	423	375	473	387	595	842	18
San	481	375	498	387	595	842	18
José:	121	388	143	400	595	842	18
Academia	146	388	190	400	595	842	18
de	193	388	204	400	595	842	18
Centroamérica.	206	388	274	400	595	842	18
Martínez	85	400	125	412	595	842	18
Franzoni,	132	400	174	412	595	842	18
Juliana	182	400	213	412	595	842	18
y	220	400	226	412	595	842	18
Carmelo	233	400	271	412	595	842	18
Mesa-Lago	279	400	329	412	595	842	18
(2003).	336	400	368	412	595	842	18
Las	376	400	392	412	595	842	18
reformas	400	400	440	412	595	842	18
inconclusas:	447	400	503	412	595	842	18
pensiones	121	413	165	425	595	842	18
y	169	413	173	425	595	842	18
salud	178	413	201	425	595	842	18
en	206	413	216	425	595	842	18
Costa	220	413	246	425	595	842	18
Rica:	250	413	274	425	595	842	18
avances,	278	413	316	425	595	842	18
problemas	320	413	366	425	595	842	18
y	370	413	375	425	595	842	18
recomendaciones.	379	413	459	425	595	842	18
San	464	413	480	425	595	842	18
José:	484	413	506	425	595	842	18
Fundación	121	426	168	438	595	842	18
Ebert.	170	426	197	438	595	842	18
Martínez	85	438	125	450	595	842	18
Franzoni,	129	438	171	450	595	842	18
Juliana	176	438	207	450	595	842	18
y	211	438	217	450	595	842	18
Diego	221	438	248	450	595	842	18
Sánchez-Ancochea	253	438	337	450	595	842	18
(2012)	342	438	371	450	595	842	18
“The	376	438	398	450	595	842	18
road	402	438	422	450	595	842	18
to	426	438	435	450	595	842	18
universal	440	438	480	450	595	842	18
social	484	438	510	450	595	842	18
protection:	121	451	169	463	595	842	18
how	174	451	193	463	595	842	18
Costa	199	451	224	463	595	842	18
Rica	229	451	249	463	595	842	18
informs	255	451	289	463	595	842	18
theory”	294	451	327	463	595	842	18
Kellogg	333	451	368	463	595	842	18
Institute	374	451	410	463	595	842	18
Working	415	451	453	463	595	842	18
Paper	459	451	485	463	595	842	18
383,	491	451	510	463	595	842	18
March.	121	463	153	476	595	842	18
Martínez	85	476	125	488	595	842	18
Franzoni,	132	476	173	488	595	842	18
Juliana	180	476	211	488	595	842	18
y	218	476	224	488	595	842	18
Diego	230	476	257	488	595	842	18
Sánchez-Ancochea	264	476	348	488	595	842	18
(2013).	355	476	387	488	595	842	18
Good	394	476	419	488	595	842	18
Jobs	426	476	446	488	595	842	18
and	453	476	469	488	595	842	18
Social	476	476	503	488	595	842	18
Services.	121	489	160	501	595	842	18
Hampshire:	163	489	214	501	595	842	18
Palgrave	217	489	256	501	595	842	18
Macmillan.	259	489	309	501	595	842	18
Martínez	85	501	125	514	595	842	18
Franzoni,	134	501	175	514	595	842	18
Juliana	184	501	215	514	595	842	18
(2008)	224	501	253	514	595	842	18
“Welfare	262	501	302	514	595	842	18
Regimes	311	501	350	514	595	842	18
in	358	501	367	514	595	842	18
Latin	376	501	399	514	595	842	18
America:	408	501	448	514	595	842	18
Capturing	457	501	501	514	595	842	18
Constellations	121	514	184	526	595	842	18
of	191	514	200	526	595	842	18
Markets,	206	514	245	526	595	842	18
Families	252	514	289	526	595	842	18
and	296	514	312	526	595	842	18
Policies”.	318	514	361	526	595	842	18
Latin	368	514	391	526	595	842	18
American	398	514	440	526	595	842	18
Politics	447	514	480	526	595	842	18
and	487	514	504	526	595	842	18
Society	121	527	153	539	595	842	18
(LAPS)	156	527	188	539	595	842	18
50(2):	191	527	218	539	595	842	18
67-100.	220	527	254	539	595	842	18
Meléndez,	85	539	131	552	595	842	18
Carlos	134	539	163	552	595	842	18
(1998)	165	539	195	552	595	842	18
Desde	198	539	225	552	595	842	18
hace	228	539	249	552	595	842	18
50	251	539	262	552	595	842	18
años	265	539	286	552	595	842	18
el	289	539	296	552	595	842	18
día	299	539	313	552	595	842	18
comienza	316	539	358	552	595	842	18
con	360	539	376	552	595	842	18
Dos	379	539	397	552	595	842	18
Pinos.:	399	539	431	552	595	842	18
Historia	434	539	470	552	595	842	18
de	481	539	492	552	595	842	18
la	497	539	505	552	595	842	18
Cooperativa	121	552	176	564	595	842	18
de	179	552	189	564	595	842	18
Productores	192	552	246	564	595	842	18
de	249	552	259	564	595	842	18
Leche	262	552	288	564	595	842	18
R.L.	291	552	309	564	595	842	18
San	312	552	329	564	595	842	18
José:	332	552	354	564	595	842	18
Asesorías	356	552	399	564	595	842	18
Organizacionales.	409	552	488	564	595	842	18
OMS	85	565	109	577	595	842	18
(2012)	112	565	141	577	595	842	18
Estadísticas	144	565	197	577	595	842	18
Sanitarias	200	565	245	577	595	842	18
Mundiales.	248	565	297	577	595	842	18
Ginebra:	300	565	338	577	595	842	18
OMS.	341	565	367	577	595	842	18
OPS	85	577	105	590	595	842	18
(2007),	111	577	143	590	595	842	18
Salud	149	577	174	590	595	842	18
en	180	577	191	590	595	842	18
las	197	577	209	590	595	842	18
Américas	215	577	257	590	595	842	18
2007,	263	577	287	590	595	842	18
Volumen	293	577	334	590	595	842	18
Regional,	340	577	383	590	595	842	18
Capítulo	389	577	426	590	595	842	18
4	432	577	438	590	595	842	18
Las	444	577	460	590	595	842	18
Políticas	466	577	503	590	595	842	18
Públicas	121	590	158	602	595	842	18
y	174	590	179	602	595	842	18
los	194	590	207	602	595	842	18
Sistemas	222	590	261	602	595	842	18
y	276	590	282	602	595	842	18
Servicios	297	590	338	602	595	842	18
de	353	590	363	602	595	842	18
Salud,	378	590	406	602	595	842	18
Disponible	421	590	469	602	595	842	18
en	484	590	495	602	595	842	18
http://www.paho.org/HIA/archivosvol1/volregionalesp/SEA07%20Regional%20SPA%	121	603	507	615	595	842	18
20Cap%204.pdf	121	615	193	627	595	842	18
(Acceso	196	615	232	627	595	842	18
26/07/13)	234	615	277	627	595	842	18
Paus,	85	628	109	640	595	842	18
Eva	115	628	132	640	595	842	18
(2005)	137	628	167	640	595	842	18
Foreign	173	628	208	640	595	842	18
Investment,	214	628	264	640	595	842	18
Development,	270	628	331	640	595	842	18
and	337	628	353	640	595	842	18
Globalization.	359	628	422	640	595	842	18
Can	429	628	447	640	595	842	18
Costa	453	628	478	640	595	842	18
Rica	484	628	504	640	595	842	18
Become	121	641	156	653	595	842	18
Ireland?.	159	641	199	653	595	842	18
New	202	641	223	653	595	842	18
York:	226	641	251	653	595	842	18
Palgrave-Macmillan.	254	641	346	653	595	842	18
Picado,	85	653	118	665	595	842	18
Gustavo;	121	653	160	665	595	842	18
Edwin	163	653	192	665	595	842	18
Acuña	194	653	223	665	595	842	18
y	226	653	231	665	595	842	18
Javier	234	653	260	665	595	842	18
Santacruz	263	653	306	665	595	842	18
(2003)	309	653	338	665	595	842	18
Gasto	342	653	368	665	595	842	18
y	371	653	375	665	595	842	18
financiamiento	378	653	444	665	595	842	18
de	447	653	457	665	595	842	18
la	460	653	468	665	595	842	18
salud	481	653	505	665	595	842	18
en	121	666	132	678	595	842	18
Costa	134	666	160	678	595	842	18
Rica:	163	666	186	678	595	842	18
situación	189	666	230	678	595	842	18
actual,	232	666	262	678	595	842	18
tendencias	265	666	312	678	595	842	18
y	315	666	320	678	595	842	18
retos.	323	666	348	678	595	842	18
San	350	666	367	678	595	842	18
José:	370	666	391	678	595	842	18
OPS.	394	666	417	678	595	842	18
Pribble,	85	679	120	691	595	842	18
Jennifer	127	679	162	691	595	842	18
(2013).	170	679	202	691	595	842	18
Welfare	209	679	244	691	595	842	18
and	251	679	268	691	595	842	18
Party	275	679	299	691	595	842	18
Politics	307	679	340	691	595	842	18
in	348	679	356	691	595	842	18
Latin	363	679	387	691	595	842	18
America.	394	679	434	691	595	842	18
Nueva	441	679	470	691	595	842	18
York:	477	679	503	691	595	842	18
Cambridge	121	691	170	703	595	842	18
University	173	691	219	703	595	842	18
Press.	222	691	248	703	595	842	18
Programa	85	704	128	716	595	842	18
Estado	135	704	165	716	595	842	18
de	172	704	182	716	595	842	18
la	190	704	198	716	595	842	18
Nación	205	704	236	716	595	842	18
(2012)	243	704	273	716	595	842	18
Decimoctavo	276	704	334	716	595	842	18
Informe	341	704	376	716	595	842	18
Estado	383	704	413	716	595	842	18
de	420	704	431	716	595	842	18
la	438	704	447	716	595	842	18
Nación	454	704	485	716	595	842	18
en	493	704	503	716	595	842	18
Desarrollo	121	716	169	729	595	842	18
Humano	172	716	210	729	595	842	18
Sostenible.	213	716	261	729	595	842	18
San	264	716	280	729	595	842	18
José:	283	716	305	729	595	842	18
Programa	308	716	350	729	595	842	18
Estado	353	716	383	729	595	842	18
de	386	716	396	729	595	842	18
la	399	716	407	729	595	842	18
Nación.	409	716	444	729	595	842	18
Programa	85	729	128	741	595	842	18
Estado	131	729	161	741	595	842	18
de	163	729	174	741	595	842	18
la	176	729	184	741	595	842	18
Nación	187	729	219	741	595	842	18
(2013)	222	729	251	741	595	842	18
Compendio	254	729	305	741	595	842	18
estadístico	308	729	354	741	595	842	18
de	357	729	367	741	595	842	18
estadísticas	370	729	420	741	595	842	18
sociales	423	729	457	741	595	842	18
(en	460	729	474	741	595	842	18
línea).	481	729	509	741	595	842	18
Disponible	121	742	169	754	595	842	18
en:	172	742	186	754	595	842	18
http://www.estadonacion.or.cr/estadisticas/costa-	188	742	404	754	595	842	18
rica/compendio-	409	742	481	754	595	842	18
estadistico/estadisticas-sociales	121	754	259	767	595	842	18
(Acceso	262	754	298	767	595	842	18
30/07/13)	301	754	344	767	595	842	18
18	498	773	510	786	595	842	18
Reding,	85	71	120	84	595	842	19
Andrew	127	71	162	84	595	842	19
(1986)	170	71	199	84	595	842	19
“Costa	206	71	236	84	595	842	19
Rica:	244	71	267	84	595	842	19
Democratic	274	71	325	84	595	842	19
Model	333	71	361	84	595	842	19
in	369	71	377	84	595	842	19
Jeopardy”.	385	71	432	84	595	842	19
World	440	71	467	84	595	842	19
Policy	475	71	503	84	595	842	19
Journal	121	84	155	96	595	842	19
3(2):	158	84	180	96	595	842	19
301-	182	84	202	96	595	842	19
315.	205	84	224	96	595	842	19
Román,	85	97	120	109	595	842	19
Isabel	125	97	151	109	595	842	19
(2008).	157	97	189	109	595	842	19
“Costa	194	97	224	109	595	842	19
Rica:	229	97	252	109	595	842	19
desigualdad	258	97	310	109	595	842	19
y	315	97	321	109	595	842	19
pobreza	326	97	361	109	595	842	19
1950-	366	97	392	109	595	842	19
2005”.	397	97	427	109	595	842	19
Research	433	97	474	109	595	842	19
report,	479	97	509	109	595	842	19
police	121	109	148	121	595	842	19
regime	151	109	181	121	595	842	19
and	184	109	200	121	595	842	19
poverty	203	109	236	121	595	842	19
reduction.	239	109	284	121	595	842	19
Ginebra:	287	109	325	121	595	842	19
UNRISD.	328	109	371	121	595	842	19
Rosenberg,	85	122	135	134	595	842	19
Mark	140	122	164	134	595	842	19
(1979)	170	122	199	134	595	842	19
“Social	205	122	237	134	595	842	19
security	242	122	277	134	595	842	19
policy	283	122	310	134	595	842	19
making	316	122	349	134	595	842	19
in	354	122	363	134	595	842	19
Costa	368	122	393	134	595	842	19
Rica”.	399	122	427	134	595	842	19
Latin	433	122	456	134	595	842	19
American	462	122	505	134	595	842	19
Research	121	135	162	147	595	842	19
Review,	165	135	199	147	595	842	19
14(1):116-133.	202	135	268	147	595	842	19
Rosemberg,	85	147	138	159	595	842	19
Mark	145	147	168	159	595	842	19
(1983).	175	147	207	159	595	842	19
Las	214	147	230	159	595	842	19
luchas	237	147	266	159	595	842	19
por	272	147	288	159	595	842	19
el	294	147	302	159	595	842	19
seguro	309	147	339	159	595	842	19
social	346	147	372	159	595	842	19
en	379	147	389	159	595	842	19
Costa	396	147	421	159	595	842	19
Rica.	428	147	452	159	595	842	19
San	458	147	475	159	595	842	19
José:	481	147	503	159	595	842	19
Editorial	121	160	160	172	595	842	19
Costa	162	160	187	172	595	842	19
Rica.	190	160	213	172	595	842	19
Rovira,	85	173	118	185	595	842	19
Jorge	124	173	147	185	595	842	19
(2000)	153	173	182	185	595	842	19
Estado	188	173	219	185	595	842	19
y	225	173	229	185	595	842	19
política	235	173	269	185	595	842	19
económica	274	173	322	185	595	842	19
en	328	173	338	185	595	842	19
Costa	344	173	370	185	595	842	19
Rica,	375	173	398	185	595	842	19
1948-1970.	404	173	455	185	595	842	19
San	460	173	477	185	595	842	19
José:	483	173	504	185	595	842	19
Editorial	121	185	160	197	595	842	19
de	162	185	173	197	595	842	19
la	176	185	183	197	595	842	19
Universidad	186	185	240	197	595	842	19
de	243	185	253	197	595	842	19
Costa	256	185	281	197	595	842	19
Rica.	283	185	306	197	595	842	19
Sánchez-	85	198	125	210	595	842	19
Ancochea,	131	198	177	210	595	842	19
Diego	183	198	210	210	595	842	19
(2004)	215	198	244	210	595	842	19
“Leading	249	198	290	210	595	842	19
Coalitions'	296	198	344	210	595	842	19
and	350	198	366	210	595	842	19
Patterns	371	198	406	210	595	842	19
of	412	198	421	210	595	842	19
Accumulation	426	198	488	210	595	842	19
and	494	198	509	210	595	842	19
Distribution	121	210	174	223	595	842	19
in	177	210	186	223	595	842	19
Small	188	210	214	223	595	842	19
Countries.	217	210	262	223	595	842	19
A	265	210	273	223	595	842	19
Comparative	276	210	332	223	595	842	19
Study	335	210	361	223	595	842	19
of	364	210	373	223	595	842	19
Costa	375	210	400	223	595	842	19
Rica	403	210	423	223	595	842	19
and	426	210	442	223	595	842	19
the	445	210	458	223	595	842	19
Dominican	461	210	510	223	595	842	19
Republic	121	223	161	235	595	842	19
under	165	223	190	235	595	842	19
Globalization”,	194	223	262	235	595	842	19
unpublished	266	223	320	235	595	842	19
PhD	324	223	344	235	595	842	19
dissertation,	348	223	403	235	595	842	19
New	407	223	426	235	595	842	19
School	431	223	460	235	595	842	19
for	465	223	477	235	595	842	19
Social	482	223	509	235	595	842	19
Research.	121	236	165	248	595	842	19
Sandbrook	85	248	133	261	595	842	19
Richard;	140	248	178	261	595	842	19
Marc	185	248	209	261	595	842	19
Edelman;	216	248	258	261	595	842	19
Patrick	266	248	297	261	595	842	19
Heller	304	248	332	261	595	842	19
y	339	248	345	261	595	842	19
Judith	352	248	379	261	595	842	19
Teichman	386	248	430	261	595	842	19
(2007)	438	248	467	261	595	842	19
Social	475	248	503	261	595	842	19
Democracy	121	261	172	273	595	842	19
in	175	261	183	273	595	842	19
the	186	261	199	273	595	842	19
Global	202	261	233	273	595	842	19
Periphery:	235	261	283	273	595	842	19
Origins	286	261	319	273	595	842	19
and	322	261	338	273	595	842	19
Prospects.	341	261	388	273	595	842	19
Cambridge:	390	261	442	273	595	842	19
Cambridge	445	261	494	273	595	842	19
University	121	274	168	286	595	842	19
Press.	170	274	196	286	595	842	19
Levy,	85	286	110	299	595	842	19
Santiago	118	286	157	299	595	842	19
y	165	286	170	299	595	842	19
Nobert	178	286	208	299	595	842	19
Schady	216	286	249	299	595	842	19
(2013)	256	286	286	299	595	842	19
“Latin	294	286	322	299	595	842	19
America's	329	286	375	299	595	842	19
Social	383	286	410	299	595	842	19
Policy	418	286	447	299	595	842	19
Challenge:	454	286	502	299	595	842	19
Education,	121	299	168	311	595	842	19
Social	171	299	199	311	595	842	19
Insurance,	201	299	247	311	595	842	19
Redistribution”.	250	299	320	311	595	842	19
Journal	323	299	357	311	595	842	19
of	360	299	369	311	595	842	19
Economic	371	299	415	311	595	842	19
Perspectives	418	299	473	311	595	842	19
27(2):	481	299	508	311	595	842	19
193-	121	312	141	324	595	842	19
218.	144	312	163	324	595	842	19
Muiser,	85	324	119	337	595	842	19
Jorine	123	324	150	337	595	842	19
y	154	324	159	337	595	842	19
Juan	163	324	183	337	595	842	19
Rafael	187	324	216	337	595	842	19
Vargas	219	324	250	337	595	842	19
(2012).	254	324	286	337	595	842	19
“Health	291	324	325	337	595	842	19
Care	329	324	350	337	595	842	19
Financing	354	324	397	337	595	842	19
and	401	324	417	337	595	842	19
Social	421	324	448	337	595	842	19
Protection	452	324	497	337	595	842	19
in	501	324	510	337	595	842	19
Latin	121	337	144	349	595	842	19
America.	150	337	190	349	595	842	19
The	195	337	212	349	595	842	19
design	218	337	246	349	595	842	19
of	251	337	261	349	595	842	19
the	266	337	279	349	595	842	19
Costa	284	337	309	349	595	842	19
Rican	315	337	340	349	595	842	19
health	346	337	372	349	595	842	19
financing	378	337	419	349	595	842	19
system	424	337	455	349	595	842	19
in	460	337	468	349	595	842	19
view	474	337	495	349	595	842	19
of	500	337	509	349	595	842	19
financial	121	350	160	362	595	842	19
risk	162	350	179	362	595	842	19
protection”.	182	350	234	362	595	842	19
LAnet/LAred.	237	350	299	362	595	842	19
Rodríguez,	85	362	134	374	595	842	19
Adolfo	136	362	168	374	595	842	19
y	170	362	176	374	595	842	19
Celeste	179	362	211	374	595	842	19
Bustelo	214	362	247	374	595	842	19
(2008)	250	362	279	374	595	842	19
“La	282	362	298	374	595	842	19
compra	301	362	334	374	595	842	19
de	337	362	347	374	595	842	19
servicios	350	362	389	374	595	842	19
de	392	362	402	374	595	842	19
salud	405	362	428	374	595	842	19
en	431	362	441	374	595	842	19
Costa	444	362	469	374	595	842	19
Rica”,	481	362	509	374	595	842	19
CEPAL,	121	375	157	387	595	842	19
Serie	160	375	183	387	595	842	19
Financiamiento	186	375	255	387	595	842	19
del	258	375	271	387	595	842	19
Desarrollo	274	375	322	387	595	842	19
(201).	325	375	352	387	595	842	19
Santiago	355	375	393	387	595	842	19
de	396	375	406	387	595	842	19
Chile.	409	375	435	387	595	842	19
CEPAL.	445	375	483	387	595	842	19
Sáenz	85	388	111	400	595	842	19
Marìa	115	388	141	400	595	842	19
del	145	388	158	400	595	842	19
Rocìo,	161	388	190	400	595	842	19
Jorine	194	388	221	400	595	842	19
Muiser	224	388	255	400	595	842	19
Acosta	259	388	289	400	595	842	19
y	293	388	298	400	595	842	19
Juan	302	388	322	400	595	842	19
LuisBermúdez	325	388	390	400	595	842	19
(2011),	393	388	425	400	595	842	19
Sistema	429	388	463	400	595	842	19
de	467	388	477	400	595	842	19
Salud	481	388	506	400	595	842	19
de	121	400	132	412	595	842	19
Costa	134	400	159	412	595	842	19
Rica,	162	400	185	412	595	842	19
Salud	188	400	213	412	595	842	19
Pública	215	400	248	412	595	842	19
de	251	400	262	412	595	842	19
México,	264	400	301	412	595	842	19
53(2):	303	400	330	412	595	842	19
S156	333	400	356	412	595	842	19
–	358	400	364	412	595	842	19
S167.	367	400	392	412	595	842	19
Segura-Ubiergo,	85	413	158	425	595	842	19
Alex	166	413	187	425	595	842	19
(2009)	195	413	225	425	595	842	19
The	233	413	249	425	595	842	19
Political	257	413	295	425	595	842	19
Economy	303	413	344	425	595	842	19
of	352	413	360	425	595	842	19
the	368	413	382	425	595	842	19
Welfare	390	413	424	425	595	842	19
State	432	413	454	425	595	842	19
in	462	413	471	425	595	842	19
Latin	479	413	502	425	595	842	19
America.	121	426	161	438	595	842	19
Cambridge:	164	426	216	438	595	842	19
Cambridge	219	426	267	438	595	842	19
University	270	426	317	438	595	842	19
Press.	319	426	345	438	595	842	19
Seligson,	85	438	126	450	595	842	19
Mitchell	131	438	168	450	595	842	19
y	173	438	178	450	595	842	19
Juliana	183	438	214	450	595	842	19
Martínez	219	438	259	450	595	842	19
Franzoni	264	438	303	450	595	842	19
(2010)	308	438	337	450	595	842	19
“Limits	342	438	376	450	595	842	19
to	381	438	389	450	595	842	19
Costa	394	438	419	450	595	842	19
Rican	424	438	450	450	595	842	19
Heterodoxy:	455	438	510	450	595	842	19
What	121	451	145	463	595	842	19
Has	149	451	166	463	595	842	19
Changed	170	451	209	463	595	842	19
in	213	451	222	463	595	842	19
“Paradise”?”	226	451	282	463	595	842	19
En	286	451	299	463	595	842	19
Mainwaring,	302	451	359	463	595	842	19
Scott	363	451	385	463	595	842	19
y	390	451	396	463	595	842	19
Timothy	400	451	437	463	595	842	19
Scully	441	451	470	463	595	842	19
(coords)	473	451	510	463	595	842	19
The	121	463	138	476	595	842	19
Politics	144	463	178	476	595	842	19
of	184	463	193	476	595	842	19
Democratic	199	463	251	476	595	842	19
Governability	258	463	319	476	595	842	19
in	325	463	334	476	595	842	19
Latin	341	463	364	476	595	842	19
America:	370	463	411	476	595	842	19
Clues	418	463	443	476	595	842	19
and	449	463	466	476	595	842	19
Lessons.	472	463	510	476	595	842	19
Stanford	121	476	159	488	595	842	19
University	162	476	208	488	595	842	19
Press.	211	476	237	488	595	842	19
(	240	476	243	488	595	842	19
pp.	246	476	260	488	595	842	19
307-337).	263	476	306	488	595	842	19
Socha,	85	489	115	501	595	842	19
Karolina	119	489	157	501	595	842	19
(2010)	161	489	190	501	595	842	19
“Physician	194	489	242	501	595	842	19
dual	246	489	265	501	595	842	19
practice	268	489	303	501	595	842	19
and	307	489	323	501	595	842	19
the	327	489	340	501	595	842	19
public	344	489	372	501	595	842	19
health	376	489	402	501	595	842	19
care	406	489	425	501	595	842	19
provision”	428	489	475	501	595	842	19
Health	479	489	509	501	595	842	19
Economics	121	501	169	514	595	842	19
Papers,	173	501	207	514	595	842	19
4.	210	501	218	514	595	842	19
The	221	501	239	514	595	842	19
Research	242	501	282	514	595	842	19
Unit	285	501	305	514	595	842	19
of	308	501	317	514	595	842	19
Health	321	501	350	514	595	842	19
Economics.	353	501	405	514	595	842	19
University	408	501	455	514	595	842	19
of	458	501	467	514	595	842	19
Southern	470	501	510	514	595	842	19
Denmark	121	514	162	526	595	842	19
www.healtheconomics.dk.United	170	514	317	526	595	842	19
Nations	326	514	360	526	595	842	19
Research	368	514	409	526	595	842	19
Institute	417	514	453	526	595	842	19
for	461	514	474	526	595	842	19
Social	483	514	510	526	595	842	19
Development	121	527	180	539	595	842	19
(UNRISD)	183	527	231	539	595	842	19
(2010)	234	527	264	539	595	842	19
Combating	266	527	315	539	595	842	19
Poverty	318	527	352	539	595	842	19
and	355	527	372	539	595	842	19
Inequality:	374	527	422	539	595	842	19
Structural	425	527	469	539	595	842	19
Change,	472	527	509	539	595	842	19
Social	121	539	149	552	595	842	19
Policy	151	539	179	552	595	842	19
and	182	539	199	552	595	842	19
Politics.	201	539	238	552	595	842	19
Nueva	241	539	269	552	595	842	19
York:	272	539	298	552	595	842	19
UNRISD/UN	300	539	360	552	595	842	19
Publications.	373	539	430	552	595	842	19
UCR	85	552	108	564	595	842	19
(2007),	113	552	145	564	595	842	19
Proyecto	150	552	189	564	595	842	19
de	194	552	204	564	595	842	19
Investigación	209	552	268	564	595	842	19
Estructuras	273	552	324	564	595	842	19
de	329	552	339	564	595	842	19
la	344	552	353	564	595	842	19
Opinión	358	552	394	564	595	842	19
Pública	398	552	433	564	595	842	19
Comunicado	437	552	494	564	595	842	19
de	498	552	509	564	595	842	19
prensa,	121	565	154	577	595	842	19
Encuesta	157	565	197	577	595	842	19
sobre	200	565	225	577	595	842	19
la	228	565	237	577	595	842	19
Seguridad	240	565	285	577	595	842	19
Social	288	565	316	577	595	842	19
2007,	319	565	344	577	595	842	19
Panorama	347	565	394	577	595	842	19
global,	397	565	428	577	595	842	19
preparado	431	565	475	577	595	842	19
por	478	565	493	577	595	842	19
Dr.	496	565	510	577	595	842	19
Jorge	121	577	145	590	595	842	19
Poltronieri,	148	577	197	590	595	842	19
Escuela	200	577	234	590	595	842	19
de	237	577	247	590	595	842	19
Matemática,	250	577	305	590	595	842	19
Universidad	308	577	361	590	595	842	19
de	364	577	374	590	595	842	19
Costa	377	577	402	590	595	842	19
Rica.	405	577	428	590	595	842	19
Villasuso,	85	590	129	602	595	842	19
Juan	134	590	154	602	595	842	19
Manuel	159	590	192	602	595	842	19
(2008)	197	590	226	602	595	842	19
“Medio	231	590	265	602	595	842	19
siglo	269	590	291	602	595	842	19
de	295	590	306	602	595	842	19
economía	310	590	353	602	595	842	19
política	357	590	390	602	595	842	19
y	395	590	400	602	595	842	19
política	405	590	438	602	595	842	19
económica	443	590	490	602	595	842	19
en	495	590	505	602	595	842	19
Costa	121	603	146	615	595	842	19
Rica”.	150	603	179	615	595	842	19
Paper	182	603	209	615	595	842	19
prepared	212	603	253	615	595	842	19
for	256	603	269	615	595	842	19
the	272	603	286	615	595	842	19
project	289	603	320	615	595	842	19
on	323	603	334	615	595	842	19
Public	338	603	367	615	595	842	19
Policy	370	603	398	615	595	842	19
Regimes	401	603	439	615	595	842	19
and	442	603	459	615	595	842	19
Reduction	462	603	506	615	595	842	19
of	121	615	130	627	595	842	19
Poverty.	132	615	169	627	595	842	19
Ginebra:	172	615	211	627	595	842	19
UNRISD.	213	615	257	627	595	842	19
19	498	773	510	786	595	842	19
