DOI:	196	65	213	78	454	652	1
http://dx.doi.org/10.26489/rvs.v33i47.3	215	65	391	78	454	652	1
C	71	99	78	117	454	652	1
ultivar	78	101	117	116	454	652	1
conocimientos	120	101	199	116	454	652	1
,	199	99	203	117	454	652	1
cosechar	205	101	257	116	454	652	1
otra	260	101	285	116	454	652	1
educación	288	101	345	116	454	652	1
E	71	118	79	136	454	652	1
xperiencias	79	120	142	135	454	652	1
desde	145	120	178	135	454	652	1
la	181	120	193	135	454	652	1
perspectiva	196	120	261	135	454	652	1
indígena	264	120	311	135	454	652	1
Sebastián	308	140	355	154	454	652	1
Levalle	357	140	391	154	454	652	1
Palabras	71	266	101	277	454	652	1
clave:	103	266	123	277	454	652	1
educación	126	267	160	277	454	652	1
bilingüe	163	267	189	277	454	652	1
intercultural,	192	267	235	277	454	652	1
investigación	238	267	282	277	454	652	1
indígena,	285	267	316	277	454	652	1
movimiento	318	267	358	277	454	652	1
indígena,	360	267	391	277	454	652	1
movimientos	71	279	114	289	454	652	1
sociales.	116	279	145	289	454	652	1
Abstract	71	306	108	319	454	652	1
Cultivate	71	326	100	336	454	652	1
knowledge,	102	326	139	336	454	652	1
reap	141	326	156	336	454	652	1
other	158	326	175	336	454	652	1
education.	177	326	211	336	454	652	1
Experiences	213	326	253	336	454	652	1
from	255	326	271	336	454	652	1
the	272	326	283	336	454	652	1
indigenous	285	326	321	336	454	652	1
perspective	323	326	362	336	454	652	1
intercultural	109	432	150	442	454	652	1
bilingual	152	432	181	442	454	652	1
education,	184	432	218	442	454	652	1
indigenous	221	432	257	442	454	652	1
research,	259	432	291	442	454	652	1
indigenous	293	432	330	442	454	652	1
movement,	332	432	369	442	454	652	1
social	372	432	391	442	454	652	1
movements.	71	445	112	455	454	652	1
Sebastián	128	470	158	479	454	652	1
Levalle:	162	470	185	479	454	652	1
Magíster	189	471	214	479	454	652	1
en	218	471	225	479	454	652	1
Estudios	229	471	255	479	454	652	1
Sociales	259	471	283	479	454	652	1
Latinoamericanos	287	471	339	479	454	652	1
y	343	471	347	479	454	652	1
licenciado	351	471	380	479	454	652	1
en	384	471	391	479	454	652	1
Sociología	128	480	157	489	454	652	1
por	159	480	168	489	454	652	1
la	170	480	175	489	454	652	1
Universidad	177	480	211	489	454	652	1
de	213	480	220	489	454	652	1
Buenos	221	480	244	489	454	652	1
Aires	245	480	260	489	454	652	1
(UBA).	261	480	280	489	454	652	1
Becario	282	480	304	489	454	652	1
doctoral	306	480	330	489	454	652	1
del	331	480	340	489	454	652	1
Consejo	341	480	365	489	454	652	1
Nacional	366	480	391	489	454	652	1
de	128	490	135	499	454	652	1
Investigaciones	138	490	184	499	454	652	1
Científicas	187	490	217	499	454	652	1
y	220	490	224	499	454	652	1
Técnicas	227	490	253	499	454	652	1
(CONICET).	255	490	287	499	454	652	1
Integrante	290	490	321	499	454	652	1
del	323	490	332	499	454	652	1
Grupo	335	490	352	499	454	652	1
de	355	490	363	499	454	652	1
Estudios	366	490	391	499	454	652	1
de	128	499	135	508	454	652	1
Sociología	137	499	167	508	454	652	1
Histórica	169	499	195	508	454	652	1
de	197	499	204	508	454	652	1
América	206	499	230	508	454	652	1
Latina	232	499	251	508	454	652	1
(GESHAL)	253	499	281	508	454	652	1
y	283	499	287	508	454	652	1
el	289	499	294	508	454	652	1
Grupo	297	499	314	508	454	652	1
de	316	499	323	508	454	652	1
Estudios	325	499	351	508	454	652	1
de	353	499	361	508	454	652	1
Memorias	363	499	391	508	454	652	1
Alterizadas	128	509	160	518	454	652	1
y	163	509	167	518	454	652	1
Subordinadas	170	509	210	518	454	652	1
(GEMAS)	213	509	238	518	454	652	1
en	242	509	249	518	454	652	1
la	252	509	257	518	454	652	1
UBA.	260	509	274	518	454	652	1
Docente	277	509	301	518	454	652	1
de	304	509	312	518	454	652	1
grado	315	509	332	518	454	652	1
en	335	509	342	518	454	652	1
la	345	509	350	518	454	652	1
UBA	354	509	365	518	454	652	1
y	368	509	372	518	454	652	1
en	375	509	383	518	454	652	1
la	386	509	391	518	454	652	1
Universidad	128	519	162	527	454	652	1
Nacional	165	519	190	527	454	652	1
de	192	519	200	527	454	652	1
José	202	519	216	527	454	652	1
C.	219	519	224	527	454	652	1
Paz.	227	519	239	527	454	652	1
Ha	242	519	250	527	454	652	1
dictado	252	519	274	527	454	652	1
cursos	276	519	296	527	454	652	1
de	299	519	306	527	454	652	1
posgrado	309	519	336	527	454	652	1
en	339	519	346	527	454	652	1
la	349	519	354	527	454	652	1
Universidad	357	519	391	527	454	652	1
Nacional	128	528	153	537	454	652	1
Arturo	154	528	172	537	454	652	1
Jauretche.	174	528	205	537	454	652	1
ORCID	128	538	145	547	454	652	1
iD:	146	538	154	547	454	652	1
0000-0002-7860-5603	155	538	224	547	454	652	1
Email:	128	547	146	556	454	652	1
slevalle@yahoo.com.ar	147	547	215	556	454	652	1
Recibido:	71	589	96	597	454	652	1
15	97	589	104	597	454	652	1
de	105	589	112	597	454	652	1
febrero	114	589	133	597	454	652	1
de	135	589	141	597	454	652	1
2020	143	589	157	597	454	652	1
Aprobado:	71	598	98	606	454	652	1
24	99	598	107	606	454	652	1
de	108	598	115	606	454	652	1
mayo	116	598	132	606	454	652	1
de	133	598	140	606	454	652	1
2020	141	598	156	606	454	652	1
Revista	116	618	141	628	454	652	1
de	142	618	151	628	454	652	1
Ciencias	152	618	180	628	454	652	1
Sociales,	181	618	211	628	454	652	1
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	1
vol.	239	618	251	628	454	652	1
33,	252	618	263	628	454	652	1
n.º	265	618	274	628	454	652	1
47,	275	618	285	628	454	652	1
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	1
2020,	338	618	357	628	454	652	1
pp.	359	618	369	628	454	652	1
49-68.	369	618	391	628	454	652	1
Introducción	62	143	117	156	454	652	2
1	117	143	121	151	454	652	2
Las	62	160	78	174	454	652	2
organizaciones	82	160	145	174	454	652	2
indígenas	149	160	190	174	454	652	2
latinoamericanas	194	160	265	174	454	652	2
han	270	160	285	174	454	652	2
denunciado	290	160	338	174	454	652	2
reiterada-	342	160	383	174	454	652	2
mente	62	172	88	186	454	652	2
que	92	172	107	186	454	652	2
los	111	172	124	186	454	652	2
proyectos	128	172	169	186	454	652	2
educativos	173	172	218	186	454	652	2
oficiales,	222	172	259	186	454	652	2
aquellos	264	172	299	186	454	652	2
promovidos	303	172	353	186	454	652	2
por	357	172	371	186	454	652	2
el	375	172	383	186	454	652	2
Estado	62	185	91	199	454	652	2
o	94	185	99	199	454	652	2
por	103	185	117	199	454	652	2
las	120	185	132	199	454	652	2
iglesias,	135	185	169	199	454	652	2
violentaron	172	185	220	199	454	652	2
sus	223	185	237	199	454	652	2
formas	240	185	269	199	454	652	2
de	272	185	282	199	454	652	2
vida	286	185	304	199	454	652	2
y	307	185	312	199	454	652	2
negaron	316	185	349	199	454	652	2
sus	353	185	366	199	454	652	2
co-	369	185	383	199	454	652	2
nocimientos.	62	198	116	211	454	652	2
Las	120	198	136	211	454	652	2
escuelas	140	198	175	211	454	652	2
erigieron	179	198	217	211	454	652	2
una	221	198	236	211	454	652	2
frontera	240	198	274	211	454	652	2
entre	278	198	299	211	454	652	2
“lo	303	198	316	211	454	652	2
indígena”,	320	198	363	211	454	652	2
que	368	198	383	211	454	652	2
confinaron	62	210	107	224	454	652	2
al	110	210	117	224	454	652	2
pasado,	120	210	152	224	454	652	2
y	154	210	159	224	454	652	2
el	162	210	170	224	454	652	2
presente,	172	210	210	224	454	652	2
que	212	210	227	224	454	652	2
ellas	230	210	249	224	454	652	2
vinieron	252	210	287	224	454	652	2
a	289	210	294	224	454	652	2
hacer	296	210	319	224	454	652	2
posible	322	210	352	224	454	652	2
bajo	354	210	373	224	454	652	2
el	375	210	383	224	454	652	2
signo	62	223	85	237	454	652	2
del	88	223	101	237	454	652	2
desarrollo,	104	223	148	237	454	652	2
el	151	223	159	237	454	652	2
Espíritu	162	223	195	237	454	652	2
Santo	198	223	222	237	454	652	2
y	225	223	230	237	454	652	2
los	233	223	245	237	454	652	2
colores	248	223	278	237	454	652	2
de	281	223	291	237	454	652	2
la	294	223	301	237	454	652	2
nación.	304	223	335	237	454	652	2
En	338	223	350	237	454	652	2
su	352	223	362	237	454	652	2
afán	365	223	383	237	454	652	2
asimilacionista,	62	235	128	249	454	652	2
la	131	235	138	249	454	652	2
educación	141	235	184	249	454	652	2
oficial	187	235	213	249	454	652	2
—incluso	216	235	257	249	454	652	2
allí	260	235	273	249	454	652	2
donde	276	235	301	249	454	652	2
se	304	235	313	249	454	652	2
impartió	316	235	352	249	454	652	2
en	354	235	364	249	454	652	2
for-	367	235	383	249	454	652	2
matos	62	248	87	262	454	652	2
de	90	248	100	262	454	652	2
educación	102	248	144	262	454	652	2
bilingüe—	147	248	192	262	454	652	2
promovió	194	248	235	262	454	652	2
la	237	248	245	262	454	652	2
integración	247	248	294	262	454	652	2
al	296	248	304	262	454	652	2
mundo	306	248	335	262	454	652	2
mestizo,	338	248	373	262	454	652	2
la	375	248	383	262	454	652	2
castellanización	62	261	129	274	454	652	2
y	132	261	137	274	454	652	2
la	140	261	148	274	454	652	2
migración.	150	261	195	274	454	652	2
2	195	261	199	270	454	652	2
Para	82	273	101	287	454	652	2
enfrentar	109	273	147	287	454	652	2
la	155	273	162	287	454	652	2
violencia	171	273	209	287	454	652	2
de	217	273	227	287	454	652	2
este	235	273	251	287	454	652	2
modelo	260	273	291	287	454	652	2
educativo,	299	273	343	287	454	652	2
algunas	351	273	383	287	454	652	2
organizaciones	62	286	125	300	454	652	2
indígenas	128	286	168	300	454	652	2
latinoamericanas	171	286	242	300	454	652	2
han	245	286	260	300	454	652	2
avanzado	263	286	302	300	454	652	2
en	305	286	315	300	454	652	2
el	318	286	325	300	454	652	2
desarrollo	328	286	370	300	454	652	2
de	373	286	383	300	454	652	2
sus	62	298	76	312	454	652	2
propias	79	298	110	312	454	652	2
experiencias	112	298	165	312	454	652	2
de	168	298	178	312	454	652	2
educación.	181	298	226	312	454	652	2
En	229	298	240	312	454	652	2
ciertos	243	298	271	312	454	652	2
casos,	274	298	299	312	454	652	2
como	302	298	326	312	454	652	2
en	328	298	338	312	454	652	2
Colombia	341	298	383	312	454	652	2
(Programa	62	311	107	325	454	652	2
de	110	311	119	325	454	652	2
Educación	122	311	167	325	454	652	2
Bilingüe	170	311	206	325	454	652	2
Intercultural,	209	311	263	325	454	652	2
2004)	266	311	290	325	454	652	2
o	293	311	299	325	454	652	2
en	301	311	311	325	454	652	2
Ecuador	314	311	349	325	454	652	2
(Vélez,	352	311	383	325	454	652	2
2008),	62	324	89	337	454	652	2
estas	91	324	112	337	454	652	2
experiencias	114	324	166	337	454	652	2
han	168	324	183	337	454	652	2
sido	185	324	202	337	454	652	2
reconocidas,	204	324	257	337	454	652	2
e	259	324	264	337	454	652	2
incluso	265	324	296	337	454	652	2
impulsadas,	298	324	347	337	454	652	2
desde	349	324	373	337	454	652	2
el	375	324	383	337	454	652	2
Estado.	62	336	94	350	454	652	2
Sin	96	336	110	350	454	652	2
embargo,	113	336	152	350	454	652	2
ocasionalmente,	155	336	223	350	454	652	2
los	225	336	238	350	454	652	2
modelos	240	336	276	350	454	652	2
pedagógicos	279	336	331	350	454	652	2
que	334	336	349	350	454	652	2
animan	352	336	383	350	454	652	2
estas	62	349	83	363	454	652	2
iniciativas	86	349	130	363	454	652	2
no	133	349	144	363	454	652	2
presentan	147	349	188	363	454	652	2
grandes	191	349	224	363	454	652	2
diferencias	228	349	274	363	454	652	2
respecto	277	349	312	363	454	652	2
de	316	349	326	363	454	652	2
los	329	349	342	363	454	652	2
formatos	345	349	383	363	454	652	2
más	62	361	79	375	454	652	2
tradicionales	82	361	136	375	454	652	2
u	138	361	143	375	454	652	2
oficiales.	146	361	184	375	454	652	2
1	62	408	66	422	454	652	2
2	62	488	66	501	454	652	2
El	82	408	89	422	454	652	2
presente	93	408	119	422	454	652	2
trabajo	123	408	145	422	454	652	2
adelanta	148	408	175	422	454	652	2
elementos	178	408	211	422	454	652	2
de	214	408	222	422	454	652	2
mi	225	408	234	422	454	652	2
tesis	237	408	251	422	454	652	2
de	255	408	262	422	454	652	2
doctorado	266	408	298	422	454	652	2
en	301	408	309	422	454	652	2
Antropología,	312	408	356	422	454	652	2
bajo	360	408	373	422	454	652	2
la	377	408	383	422	454	652	2
dirección	82	418	112	431	454	652	2
de	115	418	122	431	454	652	2
las	125	418	134	431	454	652	2
doctoras	137	418	164	431	454	652	2
Verónica	166	418	195	431	454	652	2
Giordano	197	418	228	431	454	652	2
y	230	418	234	431	454	652	2
Mariela	237	418	262	431	454	652	2
Eva	265	418	277	431	454	652	2
Rodríguez,	280	418	315	431	454	652	2
financiado	318	418	351	431	454	652	2
gracias	354	418	376	431	454	652	2
a	379	418	383	431	454	652	2
una	82	427	94	441	454	652	2
beca	96	427	110	441	454	652	2
doctoral	112	427	139	441	454	652	2
del	141	427	150	441	454	652	2
CONICET	152	427	187	441	454	652	2
de	189	427	196	441	454	652	2
Argentina.	198	427	232	441	454	652	2
Quiero	234	427	256	441	454	652	2
agradecer	258	427	289	441	454	652	2
a	291	427	294	441	454	652	2
los	296	427	306	441	454	652	2
investigadores	308	427	354	441	454	652	2
nasa	356	427	370	441	454	652	2
por	372	427	383	441	454	652	2
compartir	82	437	113	450	454	652	2
su	116	437	123	450	454	652	2
trabajo	125	437	147	450	454	652	2
conmigo	150	437	178	450	454	652	2
y	180	437	184	450	454	652	2
a	187	437	190	450	454	652	2
Alfredo	192	437	217	450	454	652	2
Falero	219	437	240	450	454	652	2
por	242	437	253	450	454	652	2
convocarme	255	437	294	450	454	652	2
al	297	437	302	450	454	652	2
Seminario	305	437	338	450	454	652	2
Movimientos	340	437	383	450	454	652	2
Sociales,	82	446	111	460	454	652	2
Praxis	114	446	134	460	454	652	2
Pedagógicas	137	446	177	460	454	652	2
y	181	446	185	460	454	652	2
Educación,	188	446	224	460	454	652	2
realizado	227	446	256	460	454	652	2
en	259	446	267	460	454	652	2
agosto	270	446	291	460	454	652	2
de	294	446	302	460	454	652	2
2018	305	446	321	460	454	652	2
en	324	446	332	460	454	652	2
la	335	446	341	460	454	652	2
Facultad	344	446	372	460	454	652	2
de	375	446	383	460	454	652	2
Ciencias	82	456	110	470	454	652	2
Sociales	112	456	139	470	454	652	2
de	141	456	149	470	454	652	2
la	152	456	157	470	454	652	2
Universidad	160	456	199	470	454	652	2
de	202	456	209	470	454	652	2
la	212	456	217	470	454	652	2
República,	220	456	254	470	454	652	2
espacio	257	456	281	470	454	652	2
en	283	456	291	470	454	652	2
el	294	456	299	470	454	652	2
que	302	456	313	470	454	652	2
surgió	316	456	336	470	454	652	2
la	338	456	344	470	454	652	2
motivación	347	456	383	470	454	652	2
para	82	466	96	479	454	652	2
el	100	466	106	479	454	652	2
dossier	109	466	133	479	454	652	2
del	136	466	146	479	454	652	2
cual	150	466	163	479	454	652	2
forma	167	466	186	479	454	652	2
parte	190	466	206	479	454	652	2
este	210	466	222	479	454	652	2
artículo.	226	466	253	479	454	652	2
Agradezco	256	466	291	479	454	652	2
también	294	466	320	479	454	652	2
a	324	466	327	479	454	652	2
los	331	466	341	479	454	652	2
evaluadores	344	466	383	479	454	652	2
anónimos	82	475	113	489	454	652	2
por	115	475	126	489	454	652	2
las	128	475	137	489	454	652	2
sugerencias	139	475	176	489	454	652	2
brindadas	178	475	209	489	454	652	2
para	211	475	225	489	454	652	2
mejorar	227	475	252	489	454	652	2
este	254	475	266	489	454	652	2
trabajo.	268	475	293	489	454	652	2
Quizás	82	488	104	501	454	652	2
el	107	488	113	501	454	652	2
antecedente	115	488	153	501	454	652	2
más	156	488	169	501	454	652	2
importante	171	488	206	501	454	652	2
en	208	488	216	501	454	652	2
esta	218	488	231	501	454	652	2
materia	233	488	257	501	454	652	2
sea	260	488	270	501	454	652	2
la	273	488	279	501	454	652	2
Declaración	281	488	320	501	454	652	2
de	322	488	330	501	454	652	2
Barbados	332	488	363	501	454	652	2
II,	365	488	373	501	454	652	2
de	375	488	383	501	454	652	2
1977,	82	497	100	511	454	652	2
en	103	497	111	511	454	652	2
la	113	497	119	511	454	652	2
que	122	497	133	511	454	652	2
un	136	497	144	511	454	652	2
conjunto	147	497	175	511	454	652	2
de	178	497	185	511	454	652	2
líderes	188	497	209	511	454	652	2
indígenas	212	497	243	511	454	652	2
de	245	497	253	511	454	652	2
doce	256	497	271	511	454	652	2
países	274	497	293	511	454	652	2
latinoamericanos	296	497	351	511	454	652	2
denunció	353	497	383	511	454	652	2
que	82	507	94	520	454	652	2
el	96	507	102	520	454	652	2
sistema	105	507	129	520	454	652	2
educativo	131	507	162	520	454	652	2
formal	165	507	186	520	454	652	2
contribuía	189	507	221	520	454	652	2
a	224	507	227	520	454	652	2
los	230	507	239	520	454	652	2
fines	242	507	257	520	454	652	2
de	259	507	267	520	454	652	2
la	269	507	275	520	454	652	2
“dominación	278	507	319	520	454	652	2
cultural”.	321	507	351	520	454	652	2
En	354	507	363	520	454	652	2
aquel	365	507	383	520	454	652	2
documento	82	516	118	530	454	652	2
se	120	516	127	530	454	652	2
afirmaba:	130	516	160	530	454	652	2
“La	163	516	175	530	454	652	2
dominación	177	516	215	530	454	652	2
cultural	218	516	242	530	454	652	2
puede	245	516	264	530	454	652	2
considerarse	267	516	307	530	454	652	2
realizada	309	516	338	530	454	652	2
cuando	341	516	364	530	454	652	2
en	367	516	374	530	454	652	2
la	377	516	383	530	454	652	2
mentalidad	82	526	118	540	454	652	2
del	120	526	130	540	454	652	2
indio	132	526	148	540	454	652	2
se	150	526	157	540	454	652	2
ha	159	526	167	540	454	652	2
establecido	169	526	205	540	454	652	2
que	207	526	218	540	454	652	2
la	221	526	226	540	454	652	2
cultura	228	526	251	540	454	652	2
occidental	253	526	286	540	454	652	2
o	288	526	292	540	454	652	2
del	294	526	304	540	454	652	2
dominador	306	526	340	540	454	652	2
es	343	526	349	540	454	652	2
la	351	526	357	540	454	652	2
única	359	526	377	540	454	652	2
y	379	526	383	540	454	652	2
el	82	536	88	549	454	652	2
nivel	90	536	106	549	454	652	2
más	108	536	121	549	454	652	2
alto	123	536	135	549	454	652	2
del	138	536	147	549	454	652	2
desarrollo,	150	536	184	549	454	652	2
en	186	536	193	549	454	652	2
tanto	196	536	212	549	454	652	2
que	214	536	225	549	454	652	2
la	228	536	233	549	454	652	2
cultura	236	536	258	549	454	652	2
propia	260	536	280	549	454	652	2
no	283	536	291	549	454	652	2
es	293	536	299	549	454	652	2
cultura,	302	536	326	549	454	652	2
sino	328	536	341	549	454	652	2
el	344	536	349	549	454	652	2
nivel	352	536	368	549	454	652	2
más	370	536	383	549	454	652	2
bajo	82	545	96	559	454	652	2
de	99	545	106	559	454	652	2
atraso	109	545	128	559	454	652	2
que	131	545	142	559	454	652	2
debe	145	545	160	559	454	652	2
superarse;	163	545	195	559	454	652	2
esto	198	545	211	559	454	652	2
trae	213	545	225	559	454	652	2
como	228	545	246	559	454	652	2
consecuencia	248	545	291	559	454	652	2
la	294	545	300	559	454	652	2
separación	302	545	336	559	454	652	2
por	339	545	350	559	454	652	2
medio	352	545	372	559	454	652	2
de	375	545	383	559	454	652	2
vías	82	555	95	568	454	652	2
educativas	98	555	131	568	454	652	2
de	134	555	141	568	454	652	2
los	144	555	153	568	454	652	2
individuos	156	555	189	568	454	652	2
integrantes	192	555	227	568	454	652	2
de	230	555	237	568	454	652	2
nuestro	240	555	263	568	454	652	2
pueblo”	266	555	291	568	454	652	2
(Bonfil	293	555	316	568	454	652	2
Batalla	319	555	341	568	454	652	2
et	344	555	349	568	454	652	2
al.,	352	555	362	568	454	652	2
1977,	365	555	383	568	454	652	2
p.	82	564	88	578	454	652	2
111).	91	564	107	578	454	652	2
La	109	564	117	578	454	652	2
crítica	120	564	140	578	454	652	2
al	142	564	148	578	454	652	2
sistema	150	564	174	578	454	652	2
educativo	176	564	207	578	454	652	2
formal	210	564	231	578	454	652	2
ha	233	564	241	578	454	652	2
continuado	243	564	279	578	454	652	2
en	281	564	289	578	454	652	2
múltiples	291	564	321	578	454	652	2
documentos	323	564	362	578	454	652	2
de	364	564	371	578	454	652	2
las	374	564	383	578	454	652	2
organizaciones	82	574	130	588	454	652	2
indígenas	132	574	163	588	454	652	2
del	165	574	175	588	454	652	2
subcontinente	177	574	221	588	454	652	2
(ver,	224	574	238	588	454	652	2
entre	240	574	256	588	454	652	2
otros,	258	574	276	588	454	652	2
Organización	279	574	322	588	454	652	2
Nacional	324	574	353	588	454	652	2
Indígena	355	574	383	588	454	652	2
de	82	584	90	597	454	652	2
Colombia,	92	584	125	597	454	652	2
2010	127	584	143	597	454	652	2
[1981];	145	584	169	597	454	652	2
Primer	171	584	193	597	454	652	2
Encuentro	195	584	228	597	454	652	2
Continental	230	584	267	597	454	652	2
de	269	584	276	597	454	652	2
Pueblos	278	584	304	597	454	652	2
Indígenas,	306	584	339	597	454	652	2
1990).	341	584	362	597	454	652	2
Revista	62	618	87	628	454	652	2
de	89	618	97	628	454	652	2
Ciencias	99	618	126	628	454	652	2
Sociales,	128	618	158	628	454	652	2
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	2
vol.	186	618	197	628	454	652	2
33,	199	618	210	628	454	652	2
n.º	211	618	220	628	454	652	2
47,	222	618	231	628	454	652	2
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	2
2020,	284	618	304	628	454	652	2
pp.	305	618	315	628	454	652	2
49-68.	316	618	338	628	454	652	2
C	71	30	75	40	454	652	3
ultivar	75	32	97	40	454	652	3
conocimientos	99	32	143	40	454	652	3
,	143	30	145	40	454	652	3
cosechar	147	32	176	40	454	652	3
otra	177	32	192	40	454	652	3
educación	193	32	225	40	454	652	3
51	383	31	391	40	454	652	3
Integrantes	91	59	137	73	454	652	3
del	141	59	154	73	454	652	3
pueblo	158	59	187	73	454	652	3
nasa	191	59	210	73	454	652	3
de	214	59	223	73	454	652	3
Colombia	228	59	269	73	454	652	3
me	273	59	286	73	454	652	3
comentaban	290	59	341	73	454	652	3
que	345	59	360	73	454	652	3
en	364	59	374	73	454	652	3
sus	378	59	391	73	454	652	3
procesos	71	72	108	85	454	652	3
educativos	109	72	154	85	454	652	3
estaban	156	72	188	85	454	652	3
usando	189	72	219	85	454	652	3
su	221	72	230	85	454	652	3
propia	232	72	259	85	454	652	3
lengua	261	72	289	85	454	652	3
“pero	290	72	314	85	454	652	3
para	315	72	333	85	454	652	3
blanquearnos	335	72	391	85	454	652	3
cada	71	84	90	98	454	652	3
vez	96	84	111	98	454	652	3
más”	117	84	139	98	454	652	3
(Ramos,	145	84	180	98	454	652	3
I.,	187	84	196	98	454	652	3
comunicación	202	84	261	98	454	652	3
personal,	267	84	305	98	454	652	3
13	312	84	322	98	454	652	3
de	328	84	338	98	454	652	3
febrero	345	84	375	98	454	652	3
de	381	84	391	98	454	652	3
2013).	71	97	98	111	454	652	3
Frases	102	97	129	111	454	652	3
similares	133	97	171	111	454	652	3
he	176	97	186	111	454	652	3
escuchado	190	97	234	111	454	652	3
en	238	97	248	111	454	652	3
Quito,	252	97	279	111	454	652	3
en	283	97	293	111	454	652	3
boca	297	97	317	111	454	652	3
de	321	97	331	111	454	652	3
militantes	336	97	377	111	454	652	3
de	381	97	391	111	454	652	3
la	71	109	78	123	454	652	3
Confederación	84	109	146	123	454	652	3
de	151	109	161	123	454	652	3
Nacionalidades	167	109	231	123	454	652	3
Indígenas	237	109	278	123	454	652	3
del	283	109	296	123	454	652	3
Ecuador	301	109	336	123	454	652	3
(CONAIE),	342	109	391	123	454	652	3
respecto	71	122	106	136	454	652	3
del	110	122	122	136	454	652	3
sistema	126	122	158	136	454	652	3
de	161	122	171	136	454	652	3
educación	175	122	218	136	454	652	3
que	221	122	236	136	454	652	3
hasta	240	122	262	136	454	652	3
el	265	122	273	136	454	652	3
gobierno	277	122	314	136	454	652	3
de	318	122	328	136	454	652	3
Rafael	331	122	359	136	454	652	3
Correa	363	122	391	136	454	652	3
cogestionaban	71	135	131	148	454	652	3
las	136	135	147	148	454	652	3
organizaciones	152	135	215	148	454	652	3
indígenas	219	135	260	148	454	652	3
y	264	135	269	148	454	652	3
el	274	135	282	148	454	652	3
Estado	286	135	315	148	454	652	3
por	320	135	334	148	454	652	3
medio	338	135	364	148	454	652	3
de	369	135	379	148	454	652	3
la	384	135	391	148	454	652	3
Dirección	71	147	112	161	454	652	3
de	115	147	125	161	454	652	3
Educación	128	147	173	161	454	652	3
Intercultural	176	147	228	161	454	652	3
Bilingüe	231	147	267	161	454	652	3
(Morocho,	270	147	315	161	454	652	3
M.	318	147	330	161	454	652	3
y	333	147	338	161	454	652	3
Montaluisa,	341	147	391	161	454	652	3
L.,	71	160	83	174	454	652	3
comunicación	86	160	144	174	454	652	3
personal,	147	160	186	174	454	652	3
17	189	160	199	174	454	652	3
de	202	160	212	174	454	652	3
octubre	215	160	247	174	454	652	3
del	250	160	262	174	454	652	3
2009).	265	160	293	174	454	652	3
Tal	295	160	309	174	454	652	3
como	312	160	335	174	454	652	3
solía	338	160	358	174	454	652	3
afirmar	361	160	391	174	454	652	3
Julián	71	172	96	186	454	652	3
Taish	97	172	120	186	454	652	3
Maanchi,	121	172	161	186	454	652	3
profesor	162	172	197	186	454	652	3
de	198	172	208	186	454	652	3
Epistemología	210	172	270	186	454	652	3
en	272	172	282	186	454	652	3
un	283	172	294	186	454	652	3
programa	295	172	335	186	454	652	3
de	337	172	347	186	454	652	3
formación	348	172	391	186	454	652	3
de	71	185	81	199	454	652	3
maestros	83	185	121	199	454	652	3
indígenas	123	185	164	199	454	652	3
de	166	185	176	199	454	652	3
la	179	185	186	199	454	652	3
selva	189	185	210	199	454	652	3
peruana,	213	185	249	199	454	652	3
los	252	185	264	199	454	652	3
intelectuales	266	185	319	199	454	652	3
indígenas	322	185	362	199	454	652	3
suelen	364	185	391	199	454	652	3
estar	71	198	91	211	454	652	3
preocupados,	94	198	149	211	454	652	3
porque	152	198	181	211	454	652	3
los	184	198	197	211	454	652	3
conocimientos	200	198	261	211	454	652	3
cosmogónicos	264	198	324	211	454	652	3
de	327	198	337	211	454	652	3
sus	340	198	353	211	454	652	3
pueblos,	356	198	391	211	454	652	3
sus	71	210	84	224	454	652	3
lenguas	88	210	120	224	454	652	3
y	123	210	128	224	454	652	3
sus	132	210	145	224	454	652	3
prácticas	148	210	186	224	454	652	3
espirituales	189	210	237	224	454	652	3
no	240	210	251	224	454	652	3
logran	254	210	281	224	454	652	3
ganar	284	210	307	224	454	652	3
un	311	210	321	224	454	652	3
lugar	324	210	346	224	454	652	3
central	349	210	378	224	454	652	3
en	381	210	391	224	454	652	3
sus	71	223	84	237	454	652	3
propias	87	223	118	237	454	652	3
prácticas	121	223	158	237	454	652	3
educativas	161	223	205	237	454	652	3
(Taish	208	223	234	237	454	652	3
Maanchi,	237	223	276	237	454	652	3
J.,	279	223	288	237	454	652	3
comunicación	291	223	350	237	454	652	3
personal,	353	223	391	237	454	652	3
13	71	235	81	249	454	652	3
de	84	235	94	249	454	652	3
agosto	97	235	124	249	454	652	3
de	127	235	136	249	454	652	3
2009).	139	235	166	249	454	652	3
Para	91	248	109	262	454	652	3
evitar	112	248	136	262	454	652	3
reproducir	138	248	182	262	454	652	3
las	185	248	196	262	454	652	3
prácticas	199	248	236	262	454	652	3
educativas	238	248	283	262	454	652	3
que	285	248	300	262	454	652	3
tradicionalmente	303	248	374	262	454	652	3
han	376	248	391	262	454	652	3
impartido	71	261	112	274	454	652	3
el	115	261	123	274	454	652	3
Estado	126	261	154	274	454	652	3
y	158	261	163	274	454	652	3
las	166	261	178	274	454	652	3
iglesias	181	261	213	274	454	652	3
en	216	261	226	274	454	652	3
sus	229	261	242	274	454	652	3
territorios,	246	261	290	274	454	652	3
algunas	293	261	325	274	454	652	3
organizaciones	328	261	391	274	454	652	3
indígenas	71	273	111	287	454	652	3
del	112	273	125	287	454	652	3
continente	126	273	170	287	454	652	3
adoptaron	171	273	213	287	454	652	3
la	214	273	222	287	454	652	3
noción	223	273	252	287	454	652	3
de	253	273	263	287	454	652	3
interculturalidad	264	273	333	287	454	652	3
y	335	273	340	287	454	652	3
la	341	273	349	287	454	652	3
opusieron	350	273	391	287	454	652	3
a	71	286	76	300	454	652	3
la	79	286	86	300	454	652	3
de	89	286	99	300	454	652	3
multiculturalismo,	102	286	179	300	454	652	3
de	182	286	192	300	454	652	3
uso	195	286	210	300	454	652	3
más	213	286	230	300	454	652	3
frecuente	233	286	272	300	454	652	3
en	275	286	285	300	454	652	3
las	288	286	299	300	454	652	3
políticas	302	286	338	300	454	652	3
indigenistas	341	286	391	300	454	652	3
de	71	298	81	312	454	652	3
educación	84	298	127	312	454	652	3
bilingüe.	130	298	167	312	454	652	3
El	171	298	180	312	454	652	3
multiculturalismo	183	298	258	312	454	652	3
y	261	298	267	312	454	652	3
la	270	298	278	312	454	652	3
interculturalidad	281	298	350	312	454	652	3
aparecen	354	298	391	312	454	652	3
asociados	71	311	112	325	454	652	3
a	115	311	120	325	454	652	3
una	123	311	138	325	454	652	3
serie	141	311	161	325	454	652	3
de	164	311	174	325	454	652	3
significados	178	311	228	325	454	652	3
en	231	311	241	325	454	652	3
constante	244	311	284	325	454	652	3
redefinición	287	311	337	325	454	652	3
que	341	311	356	325	454	652	3
remiten	359	311	391	325	454	652	3
a	71	324	76	337	454	652	3
una	80	324	95	337	454	652	3
variedad	99	324	135	337	454	652	3
de	139	324	149	337	454	652	3
posiciones	153	324	197	337	454	652	3
dinámicas	201	324	244	337	454	652	3
y	248	324	253	337	454	652	3
ocasionalmente	257	324	322	337	454	652	3
contradictorias.	326	324	391	337	454	652	3
Antes	71	336	95	350	454	652	3
que	97	336	112	350	454	652	3
un	114	336	125	350	454	652	3
atributo	126	336	159	350	454	652	3
de	161	336	171	350	454	652	3
la	173	336	180	350	454	652	3
realidad,	182	336	218	350	454	652	3
estas	220	336	241	350	454	652	3
nociones	242	336	280	350	454	652	3
conforman	282	336	327	350	454	652	3
construcciones	329	336	391	350	454	652	3
históricas,	71	349	114	363	454	652	3
sociales	116	349	149	363	454	652	3
y	151	349	156	363	454	652	3
académicas	158	349	207	363	454	652	3
en	209	349	219	363	454	652	3
constante	221	349	260	363	454	652	3
disputa	263	349	293	363	454	652	3
y	295	349	300	363	454	652	3
negociación	302	349	353	363	454	652	3
(Briones	355	349	391	363	454	652	3
et	71	361	78	375	454	652	3
al.,	81	361	95	375	454	652	3
2006).	98	361	125	375	454	652	3
En	128	361	139	375	454	652	3
la	142	361	150	375	454	652	3
fase	153	361	170	375	454	652	3
actual	172	361	198	375	454	652	3
del	200	361	213	375	454	652	3
capitalismo,	216	361	267	375	454	652	3
la	270	361	278	375	454	652	3
lucha	281	361	303	375	454	652	3
por	306	361	320	375	454	652	3
la	323	361	331	375	454	652	3
hegemonía	334	361	380	375	454	652	3
se	382	361	391	375	454	652	3
despliega,	71	374	113	388	454	652	3
en	116	374	126	388	454	652	3
parte,	130	374	153	388	454	652	3
bajo	156	374	175	388	454	652	3
estas	178	374	198	388	454	652	3
categorías,	201	374	247	388	454	652	3
verdaderos	250	374	296	388	454	652	3
“significantes	299	374	356	388	454	652	3
vacíos”	360	374	391	388	454	652	3
(Laclau,	71	387	106	400	454	652	3
1996)	109	387	133	400	454	652	3
que	136	387	152	400	454	652	3
adquieren	155	387	196	400	454	652	3
su	199	387	209	400	454	652	3
sentido	212	387	242	400	454	652	3
en	245	387	255	400	454	652	3
los	259	387	271	400	454	652	3
usos	274	387	293	400	454	652	3
históricos	296	387	337	400	454	652	3
que	340	387	355	400	454	652	3
de	358	387	368	400	454	652	3
ellos	371	387	391	400	454	652	3
hacen	71	399	95	413	454	652	3
los	98	399	110	413	454	652	3
actores	113	399	143	413	454	652	3
sociales.	145	399	181	413	454	652	3
Cuando	91	412	123	426	454	652	3
las	126	412	138	426	454	652	3
organizaciones	141	412	204	426	454	652	3
indígenas	207	412	247	426	454	652	3
del	250	412	263	426	454	652	3
espacio	266	412	297	426	454	652	3
andino	300	412	329	426	454	652	3
apelan	332	412	359	426	454	652	3
a	363	412	367	426	454	652	3
estos	370	412	391	426	454	652	3
conceptos,	71	424	115	438	454	652	3
se	119	424	128	438	454	652	3
ponen	132	424	157	438	454	652	3
en	161	424	171	438	454	652	3
juego	175	424	198	438	454	652	3
los	202	424	214	438	454	652	3
significados	218	424	268	438	454	652	3
que	272	424	287	438	454	652	3
adquirió	291	424	326	438	454	652	3
históricamente	329	424	391	438	454	652	3
la	71	437	78	451	454	652	3
diversidad	83	437	126	451	454	652	3
cultural.	131	437	165	451	454	652	3
En	169	437	181	451	454	652	3
este	185	437	202	451	454	652	3
punto	206	437	230	451	454	652	3
es	234	437	243	451	454	652	3
posible	247	437	277	451	454	652	3
identificar	281	437	324	451	454	652	3
dos	328	437	343	451	454	652	3
posiciones	347	437	391	451	454	652	3
opuestas.	71	450	110	463	454	652	3
Por	117	450	131	463	454	652	3
un	139	450	149	463	454	652	3
lado,	156	450	177	463	454	652	3
la	184	450	192	463	454	652	3
tradición	199	450	237	463	454	652	3
del	244	450	257	463	454	652	3
multiculturalismo	264	450	338	463	454	652	3
anglosajón	346	450	391	463	454	652	3
(Kymlicka,	71	462	118	476	454	652	3
1996;	121	462	145	476	454	652	3
1999)	180	462	204	476	454	652	3
sostiene	207	462	241	476	454	652	3
la	244	462	251	476	454	652	3
idea	254	462	272	476	454	652	3
de	274	462	284	476	454	652	3
un	287	462	298	476	454	652	3
pluralismo	300	462	345	476	454	652	3
integrador	348	462	391	476	454	652	3
que	71	475	86	489	454	652	3
concibe	90	475	122	489	454	652	3
a	126	475	131	489	454	652	3
la	135	475	142	489	454	652	3
diferencia	146	475	188	489	454	652	3
cultural	192	475	224	489	454	652	3
como	228	475	251	489	454	652	3
un	255	475	265	489	454	652	3
atributo	269	475	302	489	454	652	3
no	306	475	316	489	454	652	3
relacional	320	475	361	489	454	652	3
de	365	475	375	489	454	652	3
los	379	475	391	489	454	652	3
colectivos	71	487	113	501	454	652	3
culturales,	118	487	161	501	454	652	3
justificando	165	487	214	501	454	652	3
las	218	487	230	501	454	652	3
relaciones	234	487	277	501	454	652	3
de	281	487	291	501	454	652	3
poder	295	487	319	501	454	652	3
vigentes.	323	487	361	501	454	652	3
Por	365	487	379	501	454	652	3
el	384	487	391	501	454	652	3
otro,	71	500	90	514	454	652	3
se	94	500	103	514	454	652	3
encuentran	106	500	152	514	454	652	3
las	155	500	167	514	454	652	3
posturas	170	500	205	514	454	652	3
que	209	500	224	514	454	652	3
entienden	227	500	268	514	454	652	3
a	272	500	276	514	454	652	3
la	280	500	287	514	454	652	3
cultura	291	500	320	514	454	652	3
como	323	500	346	514	454	652	3
una	350	500	365	514	454	652	3
arena	368	500	391	514	454	652	3
de	71	513	81	526	454	652	3
lucha	84	513	106	526	454	652	3
(Williams,	109	513	153	526	454	652	3
1988)	156	513	181	526	454	652	3
y	184	513	189	526	454	652	3
a	192	513	196	526	454	652	3
la	199	513	207	526	454	652	3
diversidad	210	513	253	526	454	652	3
como	256	513	280	526	454	652	3
una	282	513	298	526	454	652	3
forma	300	513	325	526	454	652	3
de	328	513	338	526	454	652	3
desigualdad	341	513	391	526	454	652	3
que	71	525	86	539	454	652	3
exige	91	525	113	539	454	652	3
denunciar	118	525	159	539	454	652	3
el	164	525	171	539	454	652	3
carácter	176	525	209	539	454	652	3
conflictivo	214	525	258	539	454	652	3
de	263	525	273	539	454	652	3
las	277	525	289	539	454	652	3
relaciones	294	525	336	539	454	652	3
culturales	341	525	381	539	454	652	3
y	386	525	391	539	454	652	3
deconstruir	71	538	118	552	454	652	3
el	121	538	129	552	454	652	3
entramado	131	538	176	552	454	652	3
de	179	538	189	552	454	652	3
relaciones	191	538	234	552	454	652	3
de	237	538	247	552	454	652	3
poder	250	538	274	552	454	652	3
que	276	538	292	552	454	652	3
subyacen	294	538	334	552	454	652	3
en	336	538	346	552	454	652	3
el	349	538	357	552	454	652	3
diálogo	360	538	391	552	454	652	3
entre	71	550	92	564	454	652	3
las	96	550	108	564	454	652	3
culturas	112	550	145	564	454	652	3
(Alonso	150	550	184	564	454	652	3
y	188	550	193	564	454	652	3
Díaz,	198	550	220	564	454	652	3
2004;	224	550	248	564	454	652	3
García	253	550	281	564	454	652	3
Canclini,	285	550	323	564	454	652	3
2004).	327	550	355	564	454	652	3
En	359	550	371	564	454	652	3
esta	375	550	391	564	454	652	3
línea,	71	563	94	577	454	652	3
María	97	563	122	577	454	652	3
Laura	126	563	150	577	454	652	3
Diez	154	563	174	577	454	652	3
sostiene	177	563	211	577	454	652	3
que	215	563	230	577	454	652	3
las	233	563	245	577	454	652	3
luchas	248	563	275	577	454	652	3
indígenas	279	563	319	577	454	652	3
han	322	563	338	577	454	652	3
configurado	341	563	391	577	454	652	3
un	71	576	81	589	454	652	3
“paradigma	84	576	133	589	454	652	3
intercultural”	135	576	191	589	454	652	3
dentro	194	576	221	589	454	652	3
del	223	576	236	589	454	652	3
cual	239	576	256	589	454	652	3
el	259	576	266	589	454	652	3
concepto	269	576	307	589	454	652	3
de	309	576	319	589	454	652	3
interculturalidad	322	576	391	589	454	652	3
Revista	116	618	141	628	454	652	3
de	142	618	151	628	454	652	3
Ciencias	152	618	180	628	454	652	3
Sociales,	181	618	211	628	454	652	3
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	3
vol.	239	618	251	628	454	652	3
33,	252	618	263	628	454	652	3
n.º	265	618	274	628	454	652	3
47,	275	618	285	628	454	652	3
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	3
2020,	338	618	357	628	454	652	3
pp.	359	618	369	628	454	652	3
49-68.	369	618	391	628	454	652	3
52	62	31	71	40	454	652	4
S	325	30	329	40	454	652	4
ebastián	329	32	356	40	454	652	4
L	358	30	362	40	454	652	4
evalle	362	32	383	40	454	652	4
es	62	59	71	73	454	652	4
concebido	75	59	118	73	454	652	4
como	122	59	145	73	454	652	4
un	149	59	159	73	454	652	4
“proyecto	163	59	205	73	454	652	4
político,	208	59	243	73	454	652	4
social	247	59	271	73	454	652	4
y	275	59	280	73	454	652	4
epistemológico”	284	59	353	73	454	652	4
(Diez,	357	59	383	73	454	652	4
2004,	62	72	86	85	454	652	4
p.	89	72	96	85	454	652	4
197).	99	72	121	85	454	652	4
3	121	72	124	81	454	652	4
El	82	84	91	98	454	652	4
carácter	98	84	131	98	454	652	4
“propio/popular/alternativo”	137	84	254	98	454	652	4
de	261	84	271	98	454	652	4
los	277	84	289	98	454	652	4
procesos	296	84	332	98	454	652	4
educativos	339	84	383	98	454	652	4
de	62	97	72	111	454	652	4
índole	77	97	103	111	454	652	4
intercultural	108	97	158	111	454	652	4
no	163	97	174	111	454	652	4
se	179	97	188	111	454	652	4
agota	193	97	215	111	454	652	4
en	220	97	230	111	454	652	4
la	235	97	243	111	454	652	4
incorporación	248	97	305	111	454	652	4
de	310	97	320	111	454	652	4
problemáticas	325	97	383	111	454	652	4
sociopolíticas,	62	109	121	123	454	652	4
al	125	109	132	123	454	652	4
estilo	136	109	158	123	454	652	4
de	162	109	172	123	454	652	4
los	175	109	187	123	454	652	4
“temas	191	109	220	123	454	652	4
generadores”	223	109	278	123	454	652	4
que	281	109	296	123	454	652	4
Paulo	300	109	323	123	454	652	4
Freire	327	109	352	123	454	652	4
(1970)	355	109	383	123	454	652	4
propuso	62	122	96	136	454	652	4
en	99	122	108	136	454	652	4
Brasil	112	122	136	136	454	652	4
y	139	122	145	136	454	652	4
en	148	122	157	136	454	652	4
Chile.	161	122	185	136	454	652	4
No	188	122	201	136	454	652	4
se	204	122	213	136	454	652	4
trata	216	122	234	136	454	652	4
únicamente	237	122	285	136	454	652	4
de	288	122	298	136	454	652	4
politizar	301	122	335	136	454	652	4
contenidos	338	122	383	136	454	652	4
curriculares	62	135	111	148	454	652	4
y	112	135	118	148	454	652	4
de	119	135	129	148	454	652	4
fomentar	130	135	167	148	454	652	4
el	169	135	176	148	454	652	4
pensamiento	178	135	230	148	454	652	4
crítico.	232	135	260	148	454	652	4
Tampoco	262	135	300	148	454	652	4
alcanza	301	135	332	148	454	652	4
con	334	135	349	148	454	652	4
someter	350	135	383	148	454	652	4
a	62	147	67	161	454	652	4
debate	71	147	98	161	454	652	4
los	102	147	114	161	454	652	4
formatos	117	147	154	161	454	652	4
pedagógicos	158	147	209	161	454	652	4
tradicionales	213	147	266	161	454	652	4
a	269	147	274	161	454	652	4
favor	278	147	300	161	454	652	4
de	304	147	313	161	454	652	4
una	317	147	332	161	454	652	4
perspectiva	336	147	383	161	454	652	4
dialógica.	62	160	103	174	454	652	4
Todo	106	160	127	174	454	652	4
esto	131	160	148	174	454	652	4
es	152	160	160	174	454	652	4
fundamental	164	160	216	174	454	652	4
para	220	160	237	174	454	652	4
construir	241	160	278	174	454	652	4
una	282	160	297	174	454	652	4
educación	300	160	342	174	454	652	4
crítica,	346	160	374	174	454	652	4
e	378	160	383	174	454	652	4
incluso,	62	172	95	186	454	652	4
muchas	98	172	130	186	454	652	4
veces,	133	172	159	186	454	652	4
permanece	162	172	207	186	454	652	4
como	211	172	234	186	454	652	4
tarea	237	172	257	186	454	652	4
pendiente	261	172	301	186	454	652	4
en	304	172	314	186	454	652	4
los	318	172	330	186	454	652	4
procesos	333	172	369	186	454	652	4
de	373	172	383	186	454	652	4
educación	62	185	104	199	454	652	4
que	107	185	122	199	454	652	4
llevan	125	185	150	199	454	652	4
adelante	153	185	187	199	454	652	4
varias	191	185	215	199	454	652	4
organizaciones	218	185	280	199	454	652	4
indígenas.	283	185	324	199	454	652	4
Sin	327	185	341	199	454	652	4
embargo,	344	185	383	199	454	652	4
si	62	198	69	211	454	652	4
estas	75	198	95	211	454	652	4
experiencias	101	198	153	211	454	652	4
se	158	198	167	211	454	652	4
circunscribieran	173	198	239	211	454	652	4
a	245	198	250	211	454	652	4
tales	256	198	275	211	454	652	4
cometidos,	281	198	325	211	454	652	4
continuarían	331	198	383	211	454	652	4
ejerciendo	62	210	105	224	454	652	4
aquella	108	210	137	224	454	652	4
violencia	140	210	177	224	454	652	4
contra	180	210	205	224	454	652	4
sus	208	210	221	224	454	652	4
culturas	223	210	256	224	454	652	4
y	258	210	264	224	454	652	4
sus	266	210	279	224	454	652	4
conocimientos.	282	210	344	224	454	652	4
Esto	82	223	101	237	454	652	4
ocurre	107	223	133	237	454	652	4
a	139	223	144	237	454	652	4
menudo	149	223	183	237	454	652	4
y	189	223	194	237	454	652	4
lo	200	223	208	237	454	652	4
más	214	223	231	237	454	652	4
preocupante	236	223	288	237	454	652	4
es	293	223	302	237	454	652	4
que	308	223	323	237	454	652	4
esa	329	223	342	237	454	652	4
empresa	348	223	383	237	454	652	4
colonial	62	235	96	249	454	652	4
se	99	235	107	249	454	652	4
lleva	110	235	130	249	454	652	4
a	133	235	137	249	454	652	4
cabo	140	235	159	249	454	652	4
muchas	162	235	194	249	454	652	4
veces	196	235	220	249	454	652	4
en	222	235	232	249	454	652	4
nombre	234	235	267	249	454	652	4
de	269	235	279	249	454	652	4
la	281	235	289	249	454	652	4
emancipación.	291	235	352	249	454	652	4
Es	355	235	365	249	454	652	4
una	368	235	383	249	454	652	4
paradoja	62	248	99	262	454	652	4
que	101	248	117	262	454	652	4
encuentra	119	248	160	262	454	652	4
su	163	248	172	262	454	652	4
explicación	175	248	224	262	454	652	4
en	227	248	237	262	454	652	4
la	239	248	247	262	454	652	4
naturaleza	250	248	293	262	454	652	4
moderna	296	248	333	262	454	652	4
de	335	248	345	262	454	652	4
nuestras	348	248	383	262	454	652	4
tradiciones	62	261	108	274	454	652	4
críticas	111	261	141	274	454	652	4
(De	143	261	159	274	454	652	4
Sousa	162	261	187	274	454	652	4
Santos,	189	261	220	274	454	652	4
2010).	222	261	249	274	454	652	4
La	251	261	263	274	454	652	4
modernidad	265	261	315	274	454	652	4
ha	317	261	327	274	454	652	4
concebido	330	261	373	274	454	652	4
al	375	261	383	274	454	652	4
conocimiento	62	273	120	287	454	652	4
científico	122	273	161	287	454	652	4
como	163	273	186	287	454	652	4
el	188	273	196	287	454	652	4
único	198	273	221	287	454	652	4
conocimiento	224	273	281	287	454	652	4
válido.	283	273	312	287	454	652	4
Bajo	314	273	334	287	454	652	4
esta	336	273	352	287	454	652	4
lógica,	354	273	383	287	454	652	4
los	62	286	75	300	454	652	4
conocimientos	79	286	140	300	454	652	4
producidos	144	286	191	300	454	652	4
por	195	286	209	300	454	652	4
los	213	286	226	300	454	652	4
pueblos	230	286	263	300	454	652	4
indígenas	267	286	307	300	454	652	4
fueron	311	286	339	300	454	652	4
asumidos	343	286	383	300	454	652	4
como	62	298	86	312	454	652	4
saberes	89	298	120	312	454	652	4
tradicionales	124	298	178	312	454	652	4
y	182	298	187	312	454	652	4
despojados	191	298	237	312	454	652	4
de	241	298	251	312	454	652	4
su	255	298	264	312	454	652	4
capacidad	268	298	310	312	454	652	4
heurística.	314	298	357	312	454	652	4
Tales	361	298	383	312	454	652	4
conocimientos,	62	311	126	325	454	652	4
se	130	311	139	325	454	652	4
afirma	143	311	170	325	454	652	4
reiteradamente,	174	311	239	325	454	652	4
no	243	311	254	325	454	652	4
son	258	311	273	325	454	652	4
verdadero	277	311	319	325	454	652	4
conocimiento.	323	311	383	325	454	652	4
En	62	324	74	337	454	652	4
esta	78	324	94	337	454	652	4
premisa	98	324	131	337	454	652	4
radica	135	324	161	337	454	652	4
el	165	324	173	337	454	652	4
carácter	177	324	210	337	454	652	4
colonial	214	324	248	337	454	652	4
de	251	324	261	337	454	652	4
la	265	324	273	337	454	652	4
modernidad:	277	324	330	337	454	652	4
los	334	324	346	337	454	652	4
pueblos	350	324	383	337	454	652	4
ignorantes	62	336	106	350	454	652	4
no	110	336	120	350	454	652	4
pueden	124	336	155	350	454	652	4
valerse	159	336	188	350	454	652	4
por	192	336	206	350	454	652	4
sus	210	336	224	350	454	652	4
propios	227	336	259	350	454	652	4
medios,	263	336	296	350	454	652	4
deben	300	336	325	350	454	652	4
ser	329	336	341	350	454	652	4
tutelados	345	336	383	350	454	652	4
(De	62	349	78	363	454	652	4
la	81	349	88	363	454	652	4
Cadena,	91	349	125	363	454	652	4
2009).	127	349	155	363	454	652	4
Para	157	349	176	363	454	652	4
descolonizar	178	349	231	363	454	652	4
la	234	349	242	363	454	652	4
praxis	244	349	270	363	454	652	4
pedagógica	272	349	320	363	454	652	4
en	323	349	333	363	454	652	4
los	335	349	347	363	454	652	4
pueblos	350	349	383	363	454	652	4
indígenas	62	361	103	375	454	652	4
es	105	361	114	375	454	652	4
necesario	116	361	156	375	454	652	4
ir	158	361	164	375	454	652	4
más	167	361	184	375	454	652	4
allá	186	361	201	375	454	652	4
de	203	361	213	375	454	652	4
nuestras	216	361	250	375	454	652	4
perspectivas	252	361	304	375	454	652	4
críticas	307	361	337	375	454	652	4
modernas.	339	361	383	375	454	652	4
Hay	82	374	100	388	454	652	4
dos	104	374	118	388	454	652	4
elementos	122	374	165	388	454	652	4
del	169	374	182	388	454	652	4
pensamiento	186	374	239	388	454	652	4
crítico	243	374	270	388	454	652	4
que	274	374	289	388	454	652	4
se	293	374	302	388	454	652	4
pueden	306	374	336	388	454	652	4
identificar	340	374	383	388	454	652	4
rápidamente	62	387	114	400	454	652	4
como	117	387	140	400	454	652	4
imposiciones	142	387	198	400	454	652	4
occidentales	200	387	252	400	454	652	4
sobre	254	387	277	400	454	652	4
las	279	387	291	400	454	652	4
ontologías	293	387	337	400	454	652	4
indígenas:	340	387	383	400	454	652	4
nuestra	62	399	93	413	454	652	4
concepción	95	399	143	413	454	652	4
sobre	145	399	167	413	454	652	4
el	170	399	177	413	454	652	4
tiempo	179	399	209	413	454	652	4
y	211	399	216	413	454	652	4
la	218	399	226	413	454	652	4
división	228	399	262	413	454	652	4
entre	264	399	285	413	454	652	4
naturaleza	287	399	330	413	454	652	4
y	332	399	337	413	454	652	4
cultura.	339	399	371	413	454	652	4
El	373	399	383	413	454	652	4
pensamiento	62	412	115	426	454	652	4
moderno	119	412	156	426	454	652	4
europeo	159	412	193	426	454	652	4
postula	196	412	226	426	454	652	4
una	230	412	245	426	454	652	4
temporalidad	248	412	303	426	454	652	4
histórica	307	412	343	426	454	652	4
unilineal	346	412	383	426	454	652	4
(Quijano,	62	424	102	438	454	652	4
2000).	105	424	132	438	454	652	4
En	135	424	147	438	454	652	4
este	149	424	166	438	454	652	4
esquema,	169	424	208	438	454	652	4
la	211	424	218	438	454	652	4
civilización	221	424	270	438	454	652	4
industrial	273	424	313	438	454	652	4
aparece	315	424	347	438	454	652	4
hacia	350	424	372	438	454	652	4
el	375	424	383	438	454	652	4
3	62	456	66	470	454	652	4
Es	82	456	90	470	454	652	4
importante	93	456	127	470	454	652	4
resaltar	130	456	153	470	454	652	4
nuevamente	156	456	194	470	454	652	4
la	197	456	203	470	454	652	4
importancia	206	456	243	470	454	652	4
de	246	456	254	470	454	652	4
los	257	456	266	470	454	652	4
contextos	269	456	299	470	454	652	4
sociohistóricos.	302	456	351	470	454	652	4
Para	354	456	368	470	454	652	4
ello	371	456	383	470	454	652	4
puede	82	466	101	480	454	652	4
resultar	103	466	126	480	454	652	4
esclarecedor	128	466	167	480	454	652	4
tomar	169	466	187	480	454	652	4
dos	189	466	200	480	454	652	4
casos	202	466	219	480	454	652	4
polares	220	466	243	480	454	652	4
como	245	466	262	480	454	652	4
los	264	466	273	480	454	652	4
de	275	466	282	480	454	652	4
México	284	466	308	480	454	652	4
y	310	466	314	480	454	652	4
Uruguay.	316	466	344	480	454	652	4
En	346	466	355	480	454	652	4
México,	357	466	383	480	454	652	4
lo	82	476	88	489	454	652	4
indígena	90	476	117	489	454	652	4
participa	119	476	146	489	454	652	4
de	148	476	156	489	454	652	4
las	157	476	166	489	454	652	4
narrativas	168	476	199	489	454	652	4
nacionales	201	476	234	489	454	652	4
y	235	476	239	489	454	652	4
la	241	476	247	489	454	652	4
educación	249	476	281	489	454	652	4
que	282	476	294	489	454	652	4
imparte	296	476	320	489	454	652	4
el	321	476	327	489	454	652	4
Estado	329	476	350	489	454	652	4
para	352	476	366	489	454	652	4
estas	367	476	383	489	454	652	4
poblaciones	82	485	120	499	454	652	4
es	122	485	128	499	454	652	4
denominada	131	485	169	499	454	652	4
“educación	171	485	207	499	454	652	4
intercultural”.	209	485	252	499	454	652	4
Existe,	255	485	276	499	454	652	4
incluso,	278	485	303	499	454	652	4
la	305	485	311	499	454	652	4
Coordinación	313	485	356	499	454	652	4
General	358	485	383	499	454	652	4
de	82	495	90	508	454	652	4
Educación	91	495	125	508	454	652	4
Intercultural	126	495	165	508	454	652	4
y	166	495	170	508	454	652	4
Bilingüe	172	495	199	508	454	652	4
dentro	201	495	221	508	454	652	4
de	223	495	230	508	454	652	4
la	232	495	238	508	454	652	4
Secretaría	239	495	270	508	454	652	4
de	272	495	280	508	454	652	4
Educación	281	495	314	508	454	652	4
Pública.	316	495	342	508	454	652	4
En	343	495	352	508	454	652	4
Uruguay,	354	495	383	508	454	652	4
por	82	504	93	518	454	652	4
el	95	504	100	518	454	652	4
contrario,	102	504	132	518	454	652	4
el	134	504	140	518	454	652	4
Estado	141	504	163	518	454	652	4
continúa	165	504	192	518	454	652	4
negando	193	504	220	518	454	652	4
la	222	504	228	518	454	652	4
existencia	229	504	261	518	454	652	4
de	262	504	270	518	454	652	4
poblaciones	272	504	309	518	454	652	4
indígenas	311	504	341	518	454	652	4
y	343	504	347	518	454	652	4
no	349	504	357	518	454	652	4
dispone	358	504	383	518	454	652	4
de	82	514	90	528	454	652	4
una	92	514	103	528	454	652	4
política	105	514	129	528	454	652	4
educativa	131	514	161	528	454	652	4
bilingüe,	163	514	191	528	454	652	4
a	193	514	197	528	454	652	4
excepción	199	514	231	528	454	652	4
de	233	514	240	528	454	652	4
aquellas	243	514	268	528	454	652	4
iniciativas	271	514	303	528	454	652	4
ensayadas	305	514	337	528	454	652	4
recientemente	339	514	383	528	454	652	4
en	82	524	90	537	454	652	4
escuelas	91	524	117	537	454	652	4
de	119	524	127	537	454	652	4
frontera	128	524	153	537	454	652	4
en	155	524	162	537	454	652	4
el	164	524	169	537	454	652	4
norte	171	524	187	537	454	652	4
del	189	524	198	537	454	652	4
país	200	524	213	537	454	652	4
para	214	524	228	537	454	652	4
hablantes	229	524	259	537	454	652	4
de	261	524	268	537	454	652	4
español-portugués	270	524	327	537	454	652	4
(Brovetto,	329	524	361	537	454	652	4
2010).	362	524	383	537	454	652	4
Esta	82	533	96	547	454	652	4
diferencia	97	533	129	547	454	652	4
explica	130	533	153	547	454	652	4
que	154	533	166	547	454	652	4
en	167	533	175	547	454	652	4
México	177	533	201	547	454	652	4
las	202	533	211	547	454	652	4
comunidades	213	533	254	547	454	652	4
zapatistas	256	533	286	547	454	652	4
del	288	533	297	547	454	652	4
estado	299	533	319	547	454	652	4
de	320	533	328	547	454	652	4
Chiapas,	329	533	357	547	454	652	4
que	358	533	370	547	454	652	4
han	371	533	383	547	454	652	4
avanzado	82	543	112	556	454	652	4
en	114	543	121	556	454	652	4
la	123	543	129	556	454	652	4
construcción	131	543	171	556	454	652	4
de	173	543	180	556	454	652	4
experiencias	182	543	221	556	454	652	4
educativas,	223	543	258	556	454	652	4
no	260	543	268	556	454	652	4
hablen	270	543	291	556	454	652	4
de	293	543	300	556	454	652	4
“educación	302	543	337	556	454	652	4
intercultural”,	339	543	383	556	454	652	4
sino	82	552	95	566	454	652	4
de	97	552	105	566	454	652	4
educación	107	552	138	566	454	652	4
“autónoma”	140	552	178	566	454	652	4
o	180	552	184	566	454	652	4
“verdadera”	186	552	224	566	454	652	4
(Baronnet,	226	552	259	566	454	652	4
2013),	261	552	281	566	454	652	4
mientras	283	552	310	566	454	652	4
que	312	552	323	566	454	652	4
las	325	552	334	566	454	652	4
organizaciones	336	552	383	566	454	652	4
charrúas	82	562	109	576	454	652	4
del	110	562	120	576	454	652	4
Uruguay	121	562	149	576	454	652	4
apelan	151	562	171	576	454	652	4
a	173	562	176	576	454	652	4
la	178	562	183	576	454	652	4
interculturalidad	185	562	237	576	454	652	4
para	238	562	252	576	454	652	4
caracterizar	253	562	290	576	454	652	4
a	291	562	295	576	454	652	4
sus	296	562	306	576	454	652	4
iniciativas	308	562	340	576	454	652	4
de	341	562	349	576	454	652	4
formación	350	562	383	576	454	652	4
no	82	572	90	585	454	652	4
escolar.	93	572	116	585	454	652	4
Los	119	572	131	585	454	652	4
charrúas	133	572	160	585	454	652	4
crearon	162	572	185	585	454	652	4
en	188	572	195	585	454	652	4
2017	198	572	214	585	454	652	4
la	216	572	222	585	454	652	4
Escuela	224	572	249	585	454	652	4
Intercultural	251	572	290	585	454	652	4
Charrúa	292	572	317	585	454	652	4
Itinerante,	320	572	352	585	454	652	4
que	354	572	366	585	454	652	4
es	368	572	375	585	454	652	4
el	377	572	383	585	454	652	4
fruto	82	581	97	595	454	652	4
de	99	581	107	595	454	652	4
metodologías	109	581	151	595	454	652	4
innovadoras	153	581	191	595	454	652	4
de	193	581	201	595	454	652	4
investigación	202	581	244	595	454	652	4
con	246	581	257	595	454	652	4
interesantes	259	581	296	595	454	652	4
resonancias	298	581	335	595	454	652	4
respecto	337	581	363	595	454	652	4
de	365	581	372	595	454	652	4
las	374	581	383	595	454	652	4
experiencias	82	591	121	604	454	652	4
que	123	591	135	604	454	652	4
abordaré	136	591	164	604	454	652	4
más	166	591	178	604	454	652	4
adelante	180	591	206	604	454	652	4
(Rodríguez	208	591	243	604	454	652	4
y	245	591	249	604	454	652	4
Michelena,	251	591	286	604	454	652	4
2018).	288	591	308	604	454	652	4
Revista	62	618	87	628	454	652	4
de	89	618	97	628	454	652	4
Ciencias	99	618	126	628	454	652	4
Sociales,	128	618	158	628	454	652	4
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	4
vol.	186	618	197	628	454	652	4
33,	199	618	210	628	454	652	4
n.º	211	618	220	628	454	652	4
47,	222	618	231	628	454	652	4
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	4
2020,	284	618	304	628	454	652	4
pp.	305	618	315	628	454	652	4
49-68.	316	618	338	628	454	652	4
C	71	30	75	40	454	652	5
ultivar	75	32	97	40	454	652	5
conocimientos	99	32	143	40	454	652	5
,	143	30	145	40	454	652	5
cosechar	147	32	176	40	454	652	5
otra	177	32	192	40	454	652	5
educación	193	32	225	40	454	652	5
53	382	31	391	40	454	652	5
final,	71	59	92	73	454	652	5
como	95	59	119	73	454	652	5
la	122	59	130	73	454	652	5
realización	133	59	179	73	454	652	5
de	182	59	192	73	454	652	5
la	195	59	203	73	454	652	5
historia	206	59	238	73	454	652	5
universal,	241	59	282	73	454	652	5
mientras	285	59	321	73	454	652	5
que	325	59	340	73	454	652	5
los	343	59	355	73	454	652	5
pueblos	359	59	391	73	454	652	5
indígenas	71	72	111	85	454	652	5
son	113	72	128	85	454	652	5
ubicados	130	72	167	85	454	652	5
en	169	72	179	85	454	652	5
el	181	72	189	85	454	652	5
comienzo	191	72	232	85	454	652	5
de	234	72	244	85	454	652	5
la	246	72	253	85	454	652	5
historia,	255	72	290	85	454	652	5
como	292	72	315	85	454	652	5
expresiones	317	72	367	85	454	652	5
de	369	72	379	85	454	652	5
un	381	72	391	85	454	652	5
pasado	71	84	100	98	454	652	5
que	102	84	117	98	454	652	5
debe	120	84	139	98	454	652	5
ser	141	84	154	98	454	652	5
superado.	156	84	196	98	454	652	5
Las	199	84	214	98	454	652	5
opciones	216	84	253	98	454	652	5
históricas	255	84	296	98	454	652	5
para	298	84	316	98	454	652	5
estos	318	84	339	98	454	652	5
pueblos	341	84	374	98	454	652	5
van	376	84	391	98	454	652	5
desde	71	97	95	111	454	652	5
el	98	97	105	111	454	652	5
mestizaje	109	97	148	111	454	652	5
y	151	97	156	111	454	652	5
la	160	97	167	111	454	652	5
colonización	170	97	224	111	454	652	5
hasta	227	97	249	111	454	652	5
el	252	97	259	111	454	652	5
genocidio	262	97	304	111	454	652	5
(Lander,	307	97	342	111	454	652	5
2000).	345	97	372	111	454	652	5
Los	375	97	391	111	454	652	5
pueblos	71	109	104	123	454	652	5
indígenas	107	109	148	123	454	652	5
latinoamericanos	151	109	223	123	454	652	5
piensan	227	109	259	123	454	652	5
el	263	109	271	123	454	652	5
tiempo	274	109	304	123	454	652	5
de	307	109	317	123	454	652	5
formas	321	109	350	123	454	652	5
diversas,	354	109	391	123	454	652	5
pero	71	122	90	136	454	652	5
rara	92	122	108	136	454	652	5
vez	111	122	126	136	454	652	5
lo	128	122	136	136	454	652	5
hacen	139	122	164	136	454	652	5
bajo	166	122	184	136	454	652	5
un	187	122	197	136	454	652	5
esquema	200	122	237	136	454	652	5
lineal	239	122	263	136	454	652	5
y	265	122	271	136	454	652	5
evolutivo.	273	122	316	136	454	652	5
El	91	135	100	148	454	652	5
otro	108	135	124	148	454	652	5
punto	132	135	156	148	454	652	5
problemático	163	135	219	148	454	652	5
respecto	226	135	261	148	454	652	5
de	269	135	278	148	454	652	5
nuestras	286	135	320	148	454	652	5
tradiciones	328	135	374	148	454	652	5
de	381	135	391	148	454	652	5
pensamiento	71	147	124	161	454	652	5
crítico	127	147	154	161	454	652	5
se	158	147	167	161	454	652	5
refiere	170	147	197	161	454	652	5
a	200	147	205	161	454	652	5
la	209	147	216	161	454	652	5
división	220	147	254	161	454	652	5
entre	257	147	278	161	454	652	5
la	282	147	289	161	454	652	5
naturaleza	293	147	336	161	454	652	5
y	339	147	345	161	454	652	5
la	348	147	356	161	454	652	5
cultura.	359	147	391	161	454	652	5
La	71	160	82	174	454	652	5
modernidad	84	160	135	174	454	652	5
europea	137	160	170	174	454	652	5
instituyó	173	160	209	174	454	652	5
por	212	160	226	174	454	652	5
primera	228	160	261	174	454	652	5
vez	263	160	278	174	454	652	5
una	280	160	295	174	454	652	5
división	298	160	332	174	454	652	5
esencial	334	160	368	174	454	652	5
entre	370	160	391	174	454	652	5
aquello	71	172	102	186	454	652	5
que	106	172	121	186	454	652	5
concebimos	125	172	175	186	454	652	5
como	180	172	203	186	454	652	5
natural	207	172	236	186	454	652	5
y	240	172	246	186	454	652	5
que	250	172	265	186	454	652	5
no	269	172	280	186	454	652	5
es	284	172	292	186	454	652	5
producto	297	172	334	186	454	652	5
de	338	172	348	186	454	652	5
la	352	172	360	186	454	652	5
acción	364	172	391	186	454	652	5
humana	71	185	104	199	454	652	5
y	109	185	114	199	454	652	5
aquello	119	185	150	199	454	652	5
que	155	185	170	199	454	652	5
puede	175	185	200	199	454	652	5
entenderse	205	185	250	199	454	652	5
como	255	185	279	199	454	652	5
cultural	284	185	316	199	454	652	5
y	321	185	326	199	454	652	5
que	331	185	346	199	454	652	5
pertenece	351	185	391	199	454	652	5
a	71	198	76	211	454	652	5
la	79	198	87	211	454	652	5
sociedad	91	198	128	211	454	652	5
(Latour,	132	198	165	211	454	652	5
1991).	169	198	196	211	454	652	5
La	200	198	211	211	454	652	5
naturaleza	215	198	259	211	454	652	5
es	263	198	271	211	454	652	5
el	275	198	283	211	454	652	5
campo	287	198	315	211	454	652	5
a	319	198	323	211	454	652	5
ser	327	198	340	211	454	652	5
conocido	343	198	382	211	454	652	5
y	386	198	391	211	454	652	5
dominado	71	210	113	224	454	652	5
por	115	210	129	224	454	652	5
el	132	210	140	224	454	652	5
ser	142	210	154	224	454	652	5
humano	157	210	191	224	454	652	5
mediante	193	210	232	224	454	652	5
el	234	210	242	224	454	652	5
conocimiento	244	210	302	224	454	652	5
científico.	304	210	346	224	454	652	5
La	348	210	359	224	454	652	5
cultura	362	210	391	224	454	652	5
es	71	223	80	237	454	652	5
el	83	223	91	237	454	652	5
campo	95	223	123	237	454	652	5
de	127	223	137	237	454	652	5
la	141	223	148	237	454	652	5
agencia,	152	223	187	237	454	652	5
la	190	223	198	237	454	652	5
morada	202	223	233	237	454	652	5
del	237	223	250	237	454	652	5
sujeto.	254	223	282	237	454	652	5
Solamente	286	223	330	237	454	652	5
los	334	223	346	237	454	652	5
modernos	350	223	391	237	454	652	5
hacemos	71	235	108	249	454	652	5
esta	112	235	128	249	454	652	5
distinción	132	235	173	249	454	652	5
entre	177	235	198	249	454	652	5
las	202	235	214	249	454	652	5
cosas	218	235	241	249	454	652	5
y	245	235	250	249	454	652	5
los	254	235	266	249	454	652	5
signos:	270	235	300	249	454	652	5
ni	304	235	312	249	454	652	5
los	316	235	329	249	454	652	5
chinos,	333	235	363	249	454	652	5
ni	367	235	375	249	454	652	5
los	379	235	391	249	454	652	5
koori	71	248	93	262	454	652	5
de	96	248	106	262	454	652	5
Australia,	108	248	150	262	454	652	5
ni	153	248	161	262	454	652	5
los	164	248	176	262	454	652	5
shuar	179	248	202	262	454	652	5
de	205	248	215	262	454	652	5
la	218	248	225	262	454	652	5
Amazonía,	228	248	274	262	454	652	5
ni	277	248	285	262	454	652	5
los	288	248	300	262	454	652	5
kichwa	303	248	334	262	454	652	5
de	337	248	347	262	454	652	5
los	350	248	362	262	454	652	5
Andes	364	248	391	262	454	652	5
sostienen	71	261	110	274	454	652	5
esta	114	261	130	274	454	652	5
idea	135	261	152	274	454	652	5
(Blaser	156	261	187	274	454	652	5
y	191	261	196	274	454	652	5
De	200	261	212	274	454	652	5
la	216	261	224	274	454	652	5
Cadena,	228	261	262	274	454	652	5
2009;	266	261	290	274	454	652	5
Descola,	294	261	331	274	454	652	5
2012).	335	261	362	274	454	652	5
Y,	366	261	375	274	454	652	5
sin	379	261	391	274	454	652	5
embargo,	71	273	110	287	454	652	5
esta	115	273	131	287	454	652	5
distinción	136	273	177	287	454	652	5
nos	182	273	197	287	454	652	5
parece	201	273	229	287	454	652	5
natural,	233	273	265	287	454	652	5
incuestionable.	270	273	333	287	454	652	5
Los	338	273	354	287	454	652	5
pueblos	359	273	391	287	454	652	5
indígenas	71	286	111	300	454	652	5
postulan	116	286	152	300	454	652	5
que	157	286	172	300	454	652	5
todo	178	286	196	300	454	652	5
lo	201	286	210	300	454	652	5
que	215	286	230	300	454	652	5
existe	235	286	260	300	454	652	5
tiene	265	286	285	300	454	652	5
vida	291	286	309	300	454	652	5
y	314	286	319	300	454	652	5
agencia	324	286	357	300	454	652	5
propia.	362	286	391	300	454	652	5
Montañas,	71	298	115	312	454	652	5
peces,	118	298	144	312	454	652	5
rocas,	148	298	173	312	454	652	5
árboles	176	298	207	312	454	652	5
entran	210	298	237	312	454	652	5
en	240	298	250	312	454	652	5
comunicación	254	298	312	312	454	652	5
con	316	298	331	312	454	652	5
los	335	298	347	312	454	652	5
humanos.	351	298	391	312	454	652	5
La	71	311	82	325	454	652	5
vida	85	311	103	325	454	652	5
personal	105	311	141	325	454	652	5
y	144	311	149	325	454	652	5
social	152	311	176	325	454	652	5
depende	179	311	214	325	454	652	5
de	216	311	226	325	454	652	5
la	229	311	237	325	454	652	5
coexistencia	239	311	291	325	454	652	5
armónica	294	311	333	325	454	652	5
con	336	311	351	325	454	652	5
todos	354	311	376	325	454	652	5
los	379	311	391	325	454	652	5
seres	71	324	92	337	454	652	5
que	94	324	110	337	454	652	5
habitan	112	324	143	337	454	652	5
en	146	324	155	337	454	652	5
el	158	324	166	337	454	652	5
territorio.	168	324	208	337	454	652	5
El	211	324	220	337	454	652	5
territorio	223	324	260	337	454	652	5
es	262	324	271	337	454	652	5
un	274	324	284	337	454	652	5
espacio	287	324	318	337	454	652	5
donde	321	324	346	337	454	652	5
se	349	324	358	337	454	652	5
recrean	360	324	391	337	454	652	5
conocimientos	71	336	132	350	454	652	5
ancestrales	135	336	181	350	454	652	5
(Rappaport,	183	336	233	350	454	652	5
2004).	236	336	263	350	454	652	5
La	91	349	102	363	454	652	5
promesa	105	349	140	363	454	652	5
de	143	349	153	363	454	652	5
una	156	349	171	363	454	652	5
praxis	174	349	199	363	454	652	5
educativa	202	349	242	363	454	652	5
descolonizadora	245	349	313	363	454	652	5
plantea,	316	349	349	363	454	652	5
entonces,	352	349	391	363	454	652	5
problemas	71	361	115	375	454	652	5
impensados:	121	361	174	375	454	652	5
¿cómo	180	361	208	375	454	652	5
enseñar	215	361	247	375	454	652	5
historia	253	361	285	375	454	652	5
desde	291	361	315	375	454	652	5
una	322	361	337	375	454	652	5
concepción	343	361	391	375	454	652	5
temporal	71	374	108	388	454	652	5
no	113	374	123	388	454	652	5
lineal?,	128	374	158	388	454	652	5
¿cómo	163	374	191	388	454	652	5
definir	195	374	223	388	454	652	5
las	227	374	239	388	454	652	5
áreas	243	374	265	388	454	652	5
de	269	374	279	388	454	652	5
estudio	284	374	314	388	454	652	5
sin	319	374	331	388	454	652	5
reproducir	335	374	379	388	454	652	5
la	384	374	391	388	454	652	5
división	71	387	105	400	454	652	5
entre	107	387	128	400	454	652	5
naturaleza	130	387	173	400	454	652	5
y	175	387	181	400	454	652	5
cultura?	183	387	216	400	454	652	5
En	219	387	230	400	454	652	5
definitiva,	232	387	275	400	454	652	5
estas	277	387	297	400	454	652	5
preguntas	299	387	340	400	454	652	5
nos	342	387	357	400	454	652	5
remiten	359	387	391	400	454	652	5
a	71	399	76	413	454	652	5
un	81	399	91	413	454	652	5
interrogante	96	399	147	413	454	652	5
central:	152	399	183	413	454	652	5
¿es	189	399	202	413	454	652	5
posible	207	399	237	413	454	652	5
construir	242	399	280	413	454	652	5
una	285	399	300	413	454	652	5
propuesta	305	399	346	413	454	652	5
educativa	351	399	391	413	454	652	5
intercultural?	71	412	127	426	454	652	5
Un	129	412	142	426	454	652	5
primer	145	412	173	426	454	652	5
paso	175	412	194	426	454	652	5
que	197	412	212	426	454	652	5
suelen	214	412	241	426	454	652	5
ensayar	244	412	276	426	454	652	5
las	278	412	290	426	454	652	5
organizaciones	292	412	355	426	454	652	5
consiste	357	412	391	426	454	652	5
en	71	424	81	438	454	652	5
cuestionar	84	424	127	438	454	652	5
el	131	424	138	438	454	652	5
pretendido	142	424	187	438	454	652	5
monopolio	190	424	236	438	454	652	5
del	239	424	252	438	454	652	5
saber	256	424	278	438	454	652	5
por	281	424	295	438	454	652	5
parte	299	424	320	438	454	652	5
del	323	424	336	438	454	652	5
docente.	339	424	375	438	454	652	5
Tal	378	424	391	438	454	652	5
empresa	71	437	106	451	454	652	5
crítica	110	437	137	451	454	652	5
no	141	437	152	451	454	652	5
se	156	437	165	451	454	652	5
dirige	169	437	194	451	454	652	5
principalmente	199	437	261	451	454	652	5
al	266	437	274	451	454	652	5
diálogo	278	437	310	451	454	652	5
con	314	437	329	451	454	652	5
el	334	437	341	451	454	652	5
estudiante,	346	437	391	451	454	652	5
sino	71	450	88	463	454	652	5
a	94	450	99	463	454	652	5
incorporar	105	450	149	463	454	652	5
otros	155	450	176	463	454	652	5
sujetos	182	450	211	463	454	652	5
al	217	450	225	463	454	652	5
aula:	231	450	251	463	454	652	5
ancianos,	257	450	297	463	454	652	5
mayores,	303	450	341	463	454	652	5
chamanes,	347	450	391	463	454	652	5
parteras,	71	462	107	476	454	652	5
sobanderos,	109	462	159	476	454	652	5
palabreros,	161	462	208	476	454	652	5
etcétera.	210	462	245	476	454	652	5
De	248	462	260	476	454	652	5
esta	262	462	279	476	454	652	5
forma,	281	462	309	476	454	652	5
se	311	462	320	476	454	652	5
intenta	322	462	351	476	454	652	5
legitimar	353	462	391	476	454	652	5
conocimientos	71	475	132	489	454	652	5
que	135	475	150	489	454	652	5
han	153	475	168	489	454	652	5
sido	170	475	188	489	454	652	5
históricamente	191	475	252	489	454	652	5
intervenidos	255	475	307	489	454	652	5
y	310	475	315	489	454	652	5
silenciados	318	475	364	489	454	652	5
por	367	475	381	489	454	652	5
la	384	475	391	489	454	652	5
persistencia	71	487	120	501	454	652	5
de	123	487	133	501	454	652	5
la	136	487	143	501	454	652	5
colonialidad	146	487	198	501	454	652	5
en	200	487	210	501	454	652	5
nuestros	213	487	248	501	454	652	5
países.	251	487	279	501	454	652	5
4	279	488	282	497	454	652	5
4	71	514	75	528	454	652	5
Experiencias	91	514	132	528	454	652	5
interesantes	135	514	173	528	454	652	5
en	176	514	184	528	454	652	5
este	187	514	199	528	454	652	5
sentido	202	514	225	528	454	652	5
se	229	514	235	528	454	652	5
pueden	238	514	262	528	454	652	5
encontrar,	265	514	297	528	454	652	5
por	300	514	310	528	454	652	5
ejemplo,	314	514	341	528	454	652	5
en	344	514	352	528	454	652	5
el	355	514	361	528	454	652	5
caso	364	514	378	528	454	652	5
del	381	514	391	528	454	652	5
Programa	91	524	122	537	454	652	5
de	124	524	131	537	454	652	5
Formación	133	524	168	537	454	652	5
de	170	524	178	537	454	652	5
Maestros	180	524	209	537	454	652	5
Bilingües	211	524	242	537	454	652	5
de	244	524	251	537	454	652	5
la	253	524	259	537	454	652	5
Amazonía	261	524	294	537	454	652	5
Peruana	296	524	322	537	454	652	5
(FORMABIAP),	324	524	378	537	454	652	5
una	380	524	391	537	454	652	5
institución	91	533	124	547	454	652	5
gestionada	127	533	161	547	454	652	5
por	163	533	174	547	454	652	5
las	176	533	185	547	454	652	5
organizaciones	187	533	235	547	454	652	5
indígenas	237	533	268	547	454	652	5
de	270	533	278	547	454	652	5
la	280	533	286	547	454	652	5
selva	288	533	304	547	454	652	5
del	307	533	316	547	454	652	5
Perú.	319	533	335	547	454	652	5
En	337	533	346	547	454	652	5
el	349	533	354	547	454	652	5
proceso	357	533	381	547	454	652	5
de	384	533	391	547	454	652	5
formación	91	543	124	556	454	652	5
docente,	126	543	153	556	454	652	5
el	155	543	161	556	454	652	5
programa	164	543	194	556	454	652	5
incorporó	197	543	228	556	454	652	5
la	231	543	236	556	454	652	5
figura	239	543	258	556	454	652	5
de	260	543	268	556	454	652	5
los	270	543	279	556	454	652	5
especialistas	282	543	322	556	454	652	5
indígenas,	324	543	357	556	454	652	5
sabedores	360	543	391	556	454	652	5
que	91	552	102	566	454	652	5
se	105	552	112	566	454	652	5
han	114	552	126	566	454	652	5
formado	128	552	156	566	454	652	5
en	158	552	166	566	454	652	5
sus	168	552	179	566	454	652	5
comunidades	181	552	224	566	454	652	5
mediante	226	552	256	566	454	652	5
la	258	552	264	566	454	652	5
memoria	267	552	295	566	454	652	5
colectiva	298	552	327	566	454	652	5
y	329	552	333	566	454	652	5
el	336	552	342	566	454	652	5
uso	344	552	356	566	454	652	5
de	358	552	366	566	454	652	5
plantas	369	552	391	566	454	652	5
medicinales	91	562	129	576	454	652	5
(Trapnell	131	562	161	576	454	652	5
Forero,	163	562	186	576	454	652	5
2008).	189	562	209	576	454	652	5
El	212	562	219	576	454	652	5
Programa	221	562	252	576	454	652	5
de	254	562	262	576	454	652	5
Educación	264	562	298	576	454	652	5
Bilingüe	300	562	328	576	454	652	5
Intercultural	330	562	370	576	454	652	5
de	372	562	380	576	454	652	5
los	382	562	391	576	454	652	5
pueblos	91	572	116	585	454	652	5
indígenas	118	572	149	585	454	652	5
del	151	572	161	585	454	652	5
suroccidente	163	572	204	585	454	652	5
colombiano	206	572	244	585	454	652	5
también	246	572	272	585	454	652	5
ha	274	572	282	585	454	652	5
logrado	284	572	309	585	454	652	5
el	311	572	317	585	454	652	5
reconocimiento	319	572	369	585	454	652	5
oficial	371	572	391	585	454	652	5
de	91	581	98	595	454	652	5
sus	100	581	110	595	454	652	5
sabedores	112	581	144	595	454	652	5
dentro	146	581	166	595	454	652	5
del	168	581	178	595	454	652	5
proceso	180	581	205	595	454	652	5
educativo	207	581	238	595	454	652	5
(Comisión	240	581	274	595	454	652	5
Nacional	276	581	305	595	454	652	5
de	307	581	314	595	454	652	5
Trabajo	316	581	341	595	454	652	5
y	343	581	347	595	454	652	5
Concertación	349	581	391	595	454	652	5
de	91	591	98	604	454	652	5
la	100	591	106	604	454	652	5
Educación	108	591	142	604	454	652	5
para	144	591	158	604	454	652	5
los	160	591	169	604	454	652	5
Pueblos	171	591	196	604	454	652	5
Indígenas,	198	591	231	604	454	652	5
2009).	233	591	254	604	454	652	5
Revista	116	618	141	628	454	652	5
de	142	618	151	628	454	652	5
Ciencias	152	618	180	628	454	652	5
Sociales,	181	618	211	628	454	652	5
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	5
vol.	239	618	251	628	454	652	5
33,	252	618	263	628	454	652	5
n.º	265	618	274	628	454	652	5
47,	275	618	285	628	454	652	5
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	5
2020,	338	618	357	628	454	652	5
pp.	359	618	369	628	454	652	5
49-68.	369	618	391	628	454	652	5
54	62	31	71	40	454	652	6
S	325	30	329	40	454	652	6
ebastián	329	32	356	40	454	652	6
L	358	30	362	40	454	652	6
evalle	362	32	383	40	454	652	6
Pero	82	59	101	73	454	652	6
allí	108	59	121	73	454	652	6
donde	127	59	153	73	454	652	6
se	159	59	168	73	454	652	6
ha	174	59	184	73	454	652	6
avanzado	190	59	229	73	454	652	6
en	235	59	245	73	454	652	6
la	251	59	259	73	454	652	6
construcción	265	59	319	73	454	652	6
de	325	59	335	73	454	652	6
currículos	341	59	383	73	454	652	6
interculturales	62	72	122	85	454	652	6
ha	129	72	139	85	454	652	6
sido	145	72	162	85	454	652	6
necesario	169	72	208	85	454	652	6
ejercitar	215	72	249	85	454	652	6
algún	256	72	279	85	454	652	6
tipo	285	72	302	85	454	652	6
de	308	72	318	85	454	652	6
investigación.	324	72	383	85	454	652	6
Investigaciones	62	84	128	98	454	652	6
que	131	84	146	98	454	652	6
se	149	84	158	98	454	652	6
orientaron	161	84	204	98	454	652	6
a	207	84	211	98	454	652	6
responder	214	84	256	98	454	652	6
interrogantes	259	84	314	98	454	652	6
como:	317	84	343	98	454	652	6
¿quiénes	346	84	383	98	454	652	6
somos	62	97	89	111	454	652	6
nosotros?,	92	97	135	111	454	652	6
¿cuál	139	97	161	111	454	652	6
es	164	97	173	111	454	652	6
nuestra	176	97	206	111	454	652	6
historia?,	209	97	248	111	454	652	6
¿qué	251	97	271	111	454	652	6
decían	274	97	302	111	454	652	6
nuestros	305	97	340	111	454	652	6
abuelos?,	343	97	383	111	454	652	6
¿cómo	62	109	90	123	454	652	6
interpretamos	93	109	151	123	454	652	6
el	153	109	161	123	454	652	6
mundo?,	164	109	200	123	454	652	6
¿existe	203	109	232	123	454	652	6
una	235	109	250	123	454	652	6
matemática	252	109	301	123	454	652	6
propia?,	303	109	337	123	454	652	6
¿podemos	340	109	383	123	454	652	6
producir	62	122	98	136	454	652	6
conocimiento	101	122	158	136	454	652	6
desde	160	122	184	136	454	652	6
nuestra	187	122	217	136	454	652	6
lengua?	220	122	252	136	454	652	6
Quisiera	82	135	118	148	454	652	6
detenerme	123	135	167	148	454	652	6
a	172	135	177	148	454	652	6
continuación	182	135	236	148	454	652	6
en	241	135	251	148	454	652	6
algunas	257	135	289	148	454	652	6
reflexiones	294	135	340	148	454	652	6
en	345	135	355	148	454	652	6
torno	361	135	383	148	454	652	6
de	62	147	72	161	454	652	6
estas	77	147	98	161	454	652	6
experiencias	103	147	155	161	454	652	6
que	160	147	176	161	454	652	6
podemos	181	147	218	161	454	652	6
denominar	224	147	268	161	454	652	6
“investigación	274	147	334	161	454	652	6
indígena”.	339	147	383	161	454	652	6
Encuentro	62	160	106	174	454	652	6
dos	108	160	123	174	454	652	6
buenos	125	160	155	174	454	652	6
motivos	157	160	191	174	454	652	6
para	194	160	212	174	454	652	6
emprender	214	160	259	174	454	652	6
este	262	160	278	174	454	652	6
recorrido.	281	160	322	174	454	652	6
Por	324	160	339	174	454	652	6
una	341	160	357	174	454	652	6
parte,	359	160	383	174	454	652	6
lo	62	172	71	186	454	652	6
dicho:	74	172	100	186	454	652	6
estas	104	172	124	186	454	652	6
investigaciones	128	172	193	186	454	652	6
les	196	172	208	186	454	652	6
permiten	212	172	249	186	454	652	6
a	253	172	257	186	454	652	6
las	261	172	272	186	454	652	6
organizaciones	276	172	339	186	454	652	6
indígenas	342	172	383	186	454	652	6
problematizar	62	185	121	199	454	652	6
—más	125	185	153	199	454	652	6
precisamente,	157	185	215	199	454	652	6
descolonizar—	220	185	283	199	454	652	6
su	288	185	297	199	454	652	6
práctica	302	185	335	199	454	652	6
educativa.	340	185	383	199	454	652	6
Pero,	62	198	84	211	454	652	6
por	87	198	101	211	454	652	6
otra	104	198	120	211	454	652	6
parte,	122	198	146	211	454	652	6
estos	149	198	170	211	454	652	6
procesos	172	198	209	211	454	652	6
nos	212	198	226	211	454	652	6
interpelan	229	198	271	211	454	652	6
profundamente	274	198	337	211	454	652	6
en	340	198	350	211	454	652	6
nuestra	352	198	383	211	454	652	6
labor	62	210	84	224	454	652	6
académica,	87	210	134	224	454	652	6
porque	136	210	165	224	454	652	6
traen	168	210	189	224	454	652	6
a	192	210	196	224	454	652	6
primer	199	210	227	224	454	652	6
plano	230	210	253	224	454	652	6
dos	256	210	270	224	454	652	6
interrogantes	273	210	328	224	454	652	6
que	330	210	346	224	454	652	6
solemos	348	210	383	224	454	652	6
abandonar	62	223	106	237	454	652	6
a	109	223	114	237	454	652	6
su	117	223	127	237	454	652	6
suerte	130	223	155	237	454	652	6
en	159	223	168	237	454	652	6
los	172	223	184	237	454	652	6
pasillos	187	223	220	237	454	652	6
de	223	223	233	237	454	652	6
nuestras	236	223	271	237	454	652	6
universidades:	274	223	335	237	454	652	6
para	338	223	356	237	454	652	6
quién	359	223	383	237	454	652	6
investigar	62	235	104	249	454	652	6
y	107	235	112	249	454	652	6
para	116	235	134	249	454	652	6
qué	137	235	152	249	454	652	6
investigar.	156	235	199	249	454	652	6
Cuando	203	235	235	249	454	652	6
son	239	235	253	249	454	652	6
los	257	235	269	249	454	652	6
propios	272	235	304	249	454	652	6
indígenas	307	235	347	249	454	652	6
quienes	351	235	383	249	454	652	6
responden	62	248	106	262	454	652	6
esas	107	248	124	262	454	652	6
preguntas	126	248	167	262	454	652	6
y	168	248	173	262	454	652	6
cuando	175	248	205	262	454	652	6
nosotros	206	248	242	262	454	652	6
nos	243	248	258	262	454	652	6
asumimos	259	248	302	262	454	652	6
no	303	248	314	262	454	652	6
solamente	315	248	358	262	454	652	6
como	359	248	383	262	454	652	6
académicos	62	261	111	274	454	652	6
sino	114	261	132	274	454	652	6
también	134	261	168	274	454	652	6
como	171	261	194	274	454	652	6
militantes,	197	261	241	274	454	652	6
emerge	244	261	275	274	454	652	6
un	277	261	288	274	454	652	6
problema	291	261	330	274	454	652	6
inquietante:	333	261	383	274	454	652	6
¿tenemos	62	273	102	287	454	652	6
algún	104	273	128	287	454	652	6
papel	130	273	153	287	454	652	6
para	155	273	173	287	454	652	6
jugar	175	273	197	287	454	652	6
en	199	273	209	287	454	652	6
esta	212	273	228	287	454	652	6
historia?,	230	273	269	287	454	652	6
¿es	271	273	285	287	454	652	6
necesaria	287	273	326	287	454	652	6
la	328	273	336	287	454	652	6
academia?	338	273	383	287	454	652	6
Son	62	286	79	300	454	652	6
preguntas	82	286	123	300	454	652	6
inquietantes,	127	286	180	300	454	652	6
porque	184	286	213	300	454	652	6
nos	217	286	231	300	454	652	6
invitan	235	286	264	300	454	652	6
a	268	286	272	300	454	652	6
movilizarnos,	276	286	333	300	454	652	6
a	337	286	342	300	454	652	6
poner	345	286	369	300	454	652	6
en	373	286	383	300	454	652	6
movimiento	62	298	113	312	454	652	6
ideas	116	298	137	312	454	652	6
y	140	298	145	312	454	652	6
prácticas.	147	298	187	312	454	652	6
Estas	190	298	212	312	454	652	6
preguntas	214	298	255	312	454	652	6
tienen	258	298	283	312	454	652	6
una	286	298	301	312	454	652	6
interesante	303	298	349	312	454	652	6
historia	351	298	383	312	454	652	6
en	62	311	72	325	454	652	6
nuestra	75	311	106	325	454	652	6
América,	108	311	147	325	454	652	6
ya	150	311	160	325	454	652	6
se	163	311	172	325	454	652	6
las	175	311	186	325	454	652	6
habían	189	311	217	325	454	652	6
planteado	220	311	261	325	454	652	6
Paulo	264	311	288	325	454	652	6
Freire	291	311	316	325	454	652	6
y	319	311	325	325	454	652	6
Orlando	328	311	362	325	454	652	6
Fals	365	311	383	325	454	652	6
Borda,	62	324	91	337	454	652	6
entre	94	324	115	337	454	652	6
otros,	118	324	142	337	454	652	6
en	146	324	155	337	454	652	6
los	159	324	171	337	454	652	6
años	175	324	194	337	454	652	6
setenta	197	324	226	337	454	652	6
y	230	324	235	337	454	652	6
hoy	238	324	254	337	454	652	6
sirven	258	324	283	337	454	652	6
para	287	324	305	337	454	652	6
que	308	324	323	337	454	652	6
reflexione	327	324	369	337	454	652	6
un	372	324	383	337	454	652	6
conjunto	62	336	99	350	454	652	6
de	102	336	112	350	454	652	6
académicos	115	336	164	350	454	652	6
de	167	336	177	350	454	652	6
las	180	336	191	350	454	652	6
más	194	336	211	350	454	652	6
diversas	214	336	249	350	454	652	6
disciplinas,	252	336	299	350	454	652	6
desde	302	336	326	350	454	652	6
la	329	336	337	350	454	652	6
sociología	340	336	383	350	454	652	6
hasta	62	349	84	363	454	652	6
la	89	349	97	363	454	652	6
lingüística	102	349	145	363	454	652	6
y	150	349	156	363	454	652	6
la	161	349	168	363	454	652	6
arqueología	173	349	223	363	454	652	6
(Levalle,	228	349	265	363	454	652	6
2014).	270	349	298	363	454	652	6
Si	303	349	311	363	454	652	6
bien	316	349	334	363	454	652	6
me	339	349	352	363	454	652	6
voy	357	349	373	363	454	652	6
a	378	349	383	363	454	652	6
enfocar	62	361	94	375	454	652	6
en	97	361	107	375	454	652	6
experiencias	110	361	163	375	454	652	6
indígenas,	166	361	209	375	454	652	6
la	212	361	220	375	454	652	6
potencia	223	361	259	375	454	652	6
de	262	361	272	375	454	652	6
estos	275	361	296	375	454	652	6
interrogantes	300	361	354	375	454	652	6
puede	358	361	383	375	454	652	6
extenderse	62	374	107	388	454	652	6
al	112	374	119	388	454	652	6
conjunto	124	374	160	388	454	652	6
de	165	374	175	388	454	652	6
experiencias	179	374	232	388	454	652	6
sociopedagógicas	236	374	310	388	454	652	6
transformadoras	314	374	383	388	454	652	6
que	62	387	78	400	454	652	6
se	80	387	89	400	454	652	6
abordan	92	387	125	400	454	652	6
en	128	387	138	400	454	652	6
el	141	387	148	400	454	652	6
dossier	151	387	181	400	454	652	6
del	184	387	196	400	454	652	6
que	199	387	214	400	454	652	6
forma	217	387	242	400	454	652	6
parte	245	387	266	400	454	652	6
este	268	387	285	400	454	652	6
artículo.	287	387	322	400	454	652	6
Investigación	62	421	121	434	454	652	6
y	123	421	129	434	454	652	6
educación	131	421	176	434	454	652	6
indígena	178	421	216	434	454	652	6
Joanne	62	437	92	451	454	652	6
Rappaport,	94	437	141	451	454	652	6
una	143	437	159	451	454	652	6
antropóloga	161	437	212	451	454	652	6
que	214	437	229	451	454	652	6
colabora	232	437	268	451	454	652	6
con	271	437	286	451	454	652	6
el	289	437	297	451	454	652	6
movimiento	299	437	350	451	454	652	6
indíge-	353	437	383	451	454	652	6
na	62	450	72	464	454	652	6
del	75	450	88	464	454	652	6
sur	90	450	103	464	454	652	6
de	105	450	115	464	454	652	6
Colombia,	118	450	162	464	454	652	6
ubica	164	450	187	464	454	652	6
un	189	450	200	464	454	652	6
clivaje	202	450	230	464	454	652	6
importante	232	450	278	464	454	652	6
para	280	450	298	464	454	652	6
comenzar	301	450	342	464	454	652	6
a	344	450	349	464	454	652	6
indagar	351	450	383	464	454	652	6
en	62	462	72	476	454	652	6
las	75	462	87	476	454	652	6
investigaciones	90	462	155	476	454	652	6
indígenas.	158	462	201	476	454	652	6
Según	204	462	230	476	454	652	6
esta	233	462	249	476	454	652	6
autora,	252	462	281	476	454	652	6
tales	284	462	303	476	454	652	6
investigaciones	306	462	371	476	454	652	6
se	374	462	383	476	454	652	6
distinguen	62	475	106	489	454	652	6
de	110	475	120	489	454	652	6
los	123	475	135	489	454	652	6
procesos	139	475	176	489	454	652	6
de	179	475	189	489	454	652	6
formación	193	475	236	489	454	652	6
de	239	475	249	489	454	652	6
intelectuales	253	475	305	489	454	652	6
nativos	309	475	339	489	454	652	6
dentro	342	475	369	489	454	652	6
de	373	475	383	489	454	652	6
las	62	488	74	501	454	652	6
universidades	78	488	136	501	454	652	6
convencionales,	140	488	207	501	454	652	6
algo	211	488	229	501	454	652	6
habitual	233	488	267	501	454	652	6
en	271	488	281	501	454	652	6
países	285	488	311	501	454	652	6
como	315	488	338	501	454	652	6
Bolivia	342	488	373	501	454	652	6
o	377	488	383	501	454	652	6
Guatemala.	62	500	110	514	454	652	6
Si	114	500	123	514	454	652	6
bien	127	500	145	514	454	652	6
en	149	500	159	514	454	652	6
todos	163	500	186	514	454	652	6
los	190	500	202	514	454	652	6
países	206	500	232	514	454	652	6
de	236	500	246	514	454	652	6
la	250	500	258	514	454	652	6
región	262	500	288	514	454	652	6
el	292	500	300	514	454	652	6
ingreso	304	500	335	514	454	652	6
de	339	500	349	514	454	652	6
indíge-	353	500	383	514	454	652	6
nas	62	513	76	527	454	652	6
en	80	513	90	527	454	652	6
la	93	513	100	527	454	652	6
educación	104	513	146	527	454	652	6
superior	150	513	184	527	454	652	6
adolece	187	513	219	527	454	652	6
de	223	513	233	527	454	652	6
fuertes	236	513	264	527	454	652	6
restricciones	268	513	321	527	454	652	6
(Mato,	324	513	352	527	454	652	6
2008),	356	513	383	527	454	652	6
resulta	62	525	90	539	454	652	6
habitual	94	525	128	539	454	652	6
que	131	525	146	539	454	652	6
en	150	525	159	539	454	652	6
los	163	525	175	539	454	652	6
casos	179	525	201	539	454	652	6
en	205	525	215	539	454	652	6
los	218	525	230	539	454	652	6
que	234	525	249	539	454	652	6
los	252	525	265	539	454	652	6
estudiantes	268	525	315	539	454	652	6
logran	318	525	345	539	454	652	6
concluir	348	525	383	539	454	652	6
sus	62	538	76	552	454	652	6
estudios	79	538	113	552	454	652	6
tiendan	116	538	147	552	454	652	6
a	150	538	154	552	454	652	6
distanciarse	157	538	207	552	454	652	6
de	210	538	219	552	454	652	6
sus	222	538	236	552	454	652	6
bases	239	538	261	552	454	652	6
de	264	538	274	552	454	652	6
apoyo.	277	538	305	552	454	652	6
Rappaport	308	538	352	552	454	652	6
(2013)	355	538	383	552	454	652	6
afirma	62	551	89	564	454	652	6
que,	92	551	110	564	454	652	6
si	113	551	120	564	454	652	6
bien	122	551	140	564	454	652	6
es	143	551	152	564	454	652	6
necesario	155	551	194	564	454	652	6
continuar	197	551	237	564	454	652	6
con	240	551	255	564	454	652	6
las	258	551	269	564	454	652	6
políticas	272	551	308	564	454	652	6
de	311	551	321	564	454	652	6
graduación	323	551	370	564	454	652	6
de	373	551	383	564	454	652	6
indígenas,	62	563	105	577	454	652	6
la	109	563	117	577	454	652	6
profesionalización	121	563	198	577	454	652	6
termina	202	563	234	577	454	652	6
reproduciendo	238	563	299	577	454	652	6
la	303	563	311	577	454	652	6
lógica	315	563	340	577	454	652	6
del	344	563	357	577	454	652	6
indio	361	563	383	577	454	652	6
permitido	62	576	103	590	454	652	6
(Hale,	106	576	132	590	454	652	6
2004),	136	576	163	590	454	652	6
conformando	166	576	222	590	454	652	6
actores	225	576	255	590	454	652	6
indígenas	258	576	298	590	454	652	6
que	301	576	317	590	454	652	6
gozan	320	576	345	590	454	652	6
de	348	576	358	590	454	652	6
dere-	361	576	383	590	454	652	6
chos	62	588	82	602	454	652	6
limitados	84	588	123	602	454	652	6
para	126	588	144	602	454	652	6
hablar	147	588	173	602	454	652	6
y	176	588	181	602	454	652	6
gobernarse.	183	588	232	602	454	652	6
Revista	62	618	87	628	454	652	6
de	89	618	97	628	454	652	6
Ciencias	99	618	126	628	454	652	6
Sociales,	128	618	158	628	454	652	6
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	6
vol.	186	618	197	628	454	652	6
33,	199	618	210	628	454	652	6
n.º	211	618	220	628	454	652	6
47,	222	618	231	628	454	652	6
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	6
2020,	284	618	304	628	454	652	6
pp.	305	618	315	628	454	652	6
49-68.	316	618	338	628	454	652	6
C	71	30	75	40	454	652	7
ultivar	75	32	97	40	454	652	7
conocimientos	99	32	143	40	454	652	7
,	143	30	145	40	454	652	7
cosechar	147	32	176	40	454	652	7
otra	177	32	192	40	454	652	7
educación	193	32	225	40	454	652	7
55	382	31	391	40	454	652	7
Pero	91	59	110	73	454	652	7
Rappaport	113	59	157	73	454	652	7
señala	160	59	186	73	454	652	7
que	189	59	205	73	454	652	7
en	208	59	218	73	454	652	7
los	221	59	233	73	454	652	7
últimos	236	59	268	73	454	652	7
años	271	59	290	73	454	652	7
algunas	293	59	325	73	454	652	7
organizaciones	328	59	391	73	454	652	7
indígenas	71	72	111	85	454	652	7
están	114	72	136	85	454	652	7
logrando	139	72	176	85	454	652	7
construir	179	72	216	85	454	652	7
propuestas	220	72	264	85	454	652	7
propias	267	72	298	85	454	652	7
de	301	72	311	85	454	652	7
investigación.	314	72	373	85	454	652	7
Sus	376	72	391	85	454	652	7
protagonistas	71	84	127	98	454	652	7
no	130	84	141	98	454	652	7
son	144	84	159	98	454	652	7
intelectuales	162	84	214	98	454	652	7
en	218	84	228	98	454	652	7
el	231	84	238	98	454	652	7
sentido	242	84	272	98	454	652	7
clásico,	275	84	307	98	454	652	7
sino	310	84	328	98	454	652	7
militantes	331	84	373	98	454	652	7
con	376	84	391	98	454	652	7
poco	71	97	91	111	454	652	7
entrenamiento	94	97	154	111	454	652	7
académico	157	97	202	111	454	652	7
formal	205	97	233	111	454	652	7
que	235	97	251	111	454	652	7
orientan	253	97	288	111	454	652	7
su	291	97	300	111	454	652	7
labor	303	97	324	111	454	652	7
de	327	97	337	111	454	652	7
acuerdo	340	97	373	111	454	652	7
con	376	97	391	111	454	652	7
los	71	109	83	123	454	652	7
proyectos	87	109	128	123	454	652	7
políticos	131	109	167	123	454	652	7
de	171	109	181	123	454	652	7
las	184	109	196	123	454	652	7
organizaciones	200	109	263	123	454	652	7
a	266	109	271	123	454	652	7
las	274	109	286	123	454	652	7
que	290	109	305	123	454	652	7
pertenecen.	308	109	357	123	454	652	7
Junto	360	109	383	123	454	652	7
a	387	109	391	123	454	652	7
estos	71	122	92	136	454	652	7
intelectuales	96	122	148	136	454	652	7
indígenas	152	122	192	136	454	652	7
suelen	196	122	223	136	454	652	7
colaborar	227	122	266	136	454	652	7
académicos	270	122	319	136	454	652	7
no	323	122	333	136	454	652	7
indígenas	337	122	377	136	454	652	7
de	381	122	391	136	454	652	7
diversas	71	135	105	148	454	652	7
disciplinas	108	135	153	148	454	652	7
(Rappaport,	155	135	205	148	454	652	7
2013).	208	135	235	148	454	652	7
Esta	91	147	109	161	454	652	7
clase	120	147	141	161	454	652	7
de	152	147	162	161	454	652	7
iniciativas	173	147	216	161	454	652	7
está	227	147	244	161	454	652	7
atravesando	255	147	305	161	454	652	7
un	316	147	326	161	454	652	7
proceso	338	147	370	161	454	652	7
de	381	147	391	161	454	652	7
institucionalización	71	160	153	174	454	652	7
en	157	160	167	174	454	652	7
América	171	160	207	174	454	652	7
Latina.	212	160	241	174	454	652	7
Desde	245	160	272	174	454	652	7
fines	276	160	296	174	454	652	7
del	300	160	313	174	454	652	7
siglo	317	160	338	174	454	652	7
XX,	342	160	360	174	454	652	7
con	364	160	379	174	454	652	7
la	384	160	391	174	454	652	7
creación	71	172	106	186	454	652	7
de	110	172	120	186	454	652	7
la	123	172	131	186	454	652	7
Universidad	134	172	186	186	454	652	7
de	189	172	199	186	454	652	7
las	202	172	214	186	454	652	7
Regiones	218	172	257	186	454	652	7
Autónomas	260	172	308	186	454	652	7
de	311	172	321	186	454	652	7
la	325	172	332	186	454	652	7
Costa	336	172	360	186	454	652	7
Caribe	363	172	391	186	454	652	7
Nicaragüense	71	185	128	199	454	652	7
(URACCAN)	131	185	189	199	454	652	7
y	192	185	197	199	454	652	7
varias	200	185	225	199	454	652	7
instituciones	228	185	281	199	454	652	7
afines	284	185	309	199	454	652	7
en	312	185	322	199	454	652	7
otros	324	185	345	199	454	652	7
países,	348	185	377	199	454	652	7
las	380	185	391	199	454	652	7
investigaciones	71	198	136	211	454	652	7
indígenas	139	198	179	211	454	652	7
comenzaron	182	198	233	211	454	652	7
a	236	198	241	211	454	652	7
producirse	244	198	288	211	454	652	7
dentro	291	198	318	211	454	652	7
de	321	198	331	211	454	652	7
lo	334	198	342	211	454	652	7
que	345	198	360	211	454	652	7
Daniel	363	198	391	211	454	652	7
Mato	71	210	93	224	454	652	7
(2009)	94	210	122	224	454	652	7
designa	124	210	156	224	454	652	7
como	157	210	181	224	454	652	7
instituciones	182	210	235	224	454	652	7
interculturales	237	210	298	224	454	652	7
de	299	210	309	224	454	652	7
educación	311	210	353	224	454	652	7
superior.	355	210	391	224	454	652	7
Estas	71	223	93	237	454	652	7
instituciones	97	223	150	237	454	652	7
han	154	223	169	237	454	652	7
sido	173	223	191	237	454	652	7
creadas	195	223	226	237	454	652	7
con	230	223	245	237	454	652	7
el	249	223	257	237	454	652	7
objeto	261	223	287	237	454	652	7
de	291	223	301	237	454	652	7
atender	305	223	336	237	454	652	7
demandas	340	223	382	237	454	652	7
y	386	223	391	237	454	652	7
propuestas	71	235	116	249	454	652	7
de	120	235	130	249	454	652	7
formación	134	235	177	249	454	652	7
de	181	235	191	249	454	652	7
pueblos	196	235	228	249	454	652	7
indígenas	232	235	273	249	454	652	7
y	277	235	282	249	454	652	7
afrodescendientes,	286	235	364	249	454	652	7
y	368	235	374	249	454	652	7
sus	378	235	391	249	454	652	7
programas	71	248	115	262	454	652	7
articulan	118	248	154	262	454	652	7
saberes	157	248	188	262	454	652	7
de	190	248	200	262	454	652	7
varias	202	248	227	262	454	652	7
tradiciones	230	248	276	262	454	652	7
culturales.	278	248	322	262	454	652	7
En	324	248	336	262	454	652	7
el	338	248	346	262	454	652	7
interior	348	248	379	262	454	652	7
de	381	248	391	262	454	652	7
este	71	261	87	274	454	652	7
universo	90	261	126	274	454	652	7
—en	128	261	149	274	454	652	7
el	151	261	159	274	454	652	7
que	161	261	176	274	454	652	7
Mato	179	261	201	274	454	652	7
y	203	261	209	274	454	652	7
sus	211	261	225	274	454	652	7
colaboradores	227	261	286	274	454	652	7
registran	288	261	325	274	454	652	7
veintidós	328	261	366	274	454	652	7
casos	368	261	391	274	454	652	7
en	71	273	81	287	454	652	7
nuestro	84	273	115	287	454	652	7
subcontinente—	118	273	187	287	454	652	7
se	190	273	199	287	454	652	7
distinguen	202	273	246	287	454	652	7
aquellas	249	273	284	287	454	652	7
experiencias	287	273	339	287	454	652	7
creadas	342	273	374	287	454	652	7
por	377	273	391	287	454	652	7
organizaciones	71	286	134	300	454	652	7
indígenas	136	286	176	300	454	652	7
de	179	286	189	300	454	652	7
las	191	286	203	300	454	652	7
que	206	286	221	300	454	652	7
han	223	286	239	300	454	652	7
sido	241	286	259	300	454	652	7
impulsadas	261	286	308	300	454	652	7
por	311	286	325	300	454	652	7
organismos	328	286	376	300	454	652	7
del	378	286	391	300	454	652	7
Estado,	71	298	102	312	454	652	7
universidades	106	298	164	312	454	652	7
convencionales,	168	298	235	312	454	652	7
fundaciones	239	298	290	312	454	652	7
privadas	294	298	330	312	454	652	7
u	334	298	339	312	454	652	7
organismos	343	298	391	312	454	652	7
de	71	311	81	325	454	652	7
cooperación	83	311	135	325	454	652	7
internacional.	137	311	195	325	454	652	7
Para	91	324	109	337	454	652	7
analizar	113	324	146	337	454	652	7
este	150	324	166	337	454	652	7
asunto	170	324	197	337	454	652	7
con	201	324	216	337	454	652	7
más	220	324	237	337	454	652	7
profundidad	240	324	291	337	454	652	7
voy	295	324	311	337	454	652	7
a	314	324	319	337	454	652	7
detenerme	323	324	366	337	454	652	7
en	370	324	380	337	454	652	7
la	384	324	391	337	454	652	7
experiencia	71	336	119	350	454	652	7
educativa	123	336	163	350	454	652	7
del	166	336	179	350	454	652	7
Consejo	182	336	217	350	454	652	7
Regional	220	336	258	350	454	652	7
Indígena	261	336	298	350	454	652	7
del	301	336	314	350	454	652	7
Cauca	317	336	343	350	454	652	7
(CRIC)	347	336	378	350	454	652	7
en	381	336	391	350	454	652	7
el	71	349	78	363	454	652	7
sur	82	349	95	363	454	652	7
de	98	349	108	363	454	652	7
Colombia.	111	349	155	363	454	652	7
Esta	159	349	177	363	454	652	7
organización	180	349	234	363	454	652	7
ha	237	349	247	363	454	652	7
logrado	251	349	283	363	454	652	7
articular	286	349	321	363	454	652	7
la	324	349	332	363	454	652	7
investigación	335	349	391	363	454	652	7
indígena	71	361	107	375	454	652	7
y	109	361	114	375	454	652	7
la	116	361	124	375	454	652	7
educación	126	361	168	375	454	652	7
intercultural	170	361	221	375	454	652	7
de	223	361	233	375	454	652	7
forma	235	361	260	375	454	652	7
paradigmática.	262	361	324	375	454	652	7
Recientemente,	326	361	391	375	454	652	7
el	71	374	78	388	454	652	7
CRIC	82	374	107	388	454	652	7
ha	110	374	120	388	454	652	7
construido	124	374	168	388	454	652	7
una	172	374	187	388	454	652	7
propuesta	191	374	232	388	454	652	7
de	236	374	246	388	454	652	7
investigación	249	374	305	388	454	652	7
en	309	374	319	388	454	652	7
articulación	323	374	372	388	454	652	7
con	376	374	391	388	454	652	7
otras	71	387	91	400	454	652	7
dos	94	387	109	400	454	652	7
universidades	112	387	170	400	454	652	7
indígenas	173	387	213	400	454	652	7
latinoamericanas,	216	387	289	400	454	652	7
un	292	387	303	400	454	652	7
asunto	306	387	333	400	454	652	7
que	336	387	351	400	454	652	7
abordaré	354	387	391	400	454	652	7
en	71	399	81	413	454	652	7
el	85	399	93	413	454	652	7
siguiente	97	399	135	413	454	652	7
apartado.	139	399	178	413	454	652	7
Para	182	399	200	413	454	652	7
desarrollar	205	399	250	413	454	652	7
este	254	399	270	413	454	652	7
análisis	274	399	306	413	454	652	7
adopto	310	399	339	413	454	652	7
un	343	399	353	413	454	652	7
enfoque	357	399	391	413	454	652	7
etnográfico,	71	412	121	426	454	652	7
que	124	412	139	426	454	652	7
se	143	412	151	426	454	652	7
nutre	155	412	176	426	454	652	7
de	179	412	189	426	454	652	7
varias	193	412	218	426	454	652	7
conversaciones	221	412	285	426	454	652	7
en	289	412	298	426	454	652	7
distintas	302	412	337	426	454	652	7
estancias	340	412	378	426	454	652	7
de	381	412	391	426	454	652	7
trabajo	71	424	100	438	454	652	7
de	105	424	114	438	454	652	7
campo	119	424	147	438	454	652	7
(2013,	152	424	179	438	454	652	7
2016	183	424	204	438	454	652	7
y	209	424	214	438	454	652	7
2018).	219	424	246	438	454	652	7
Complemento	250	424	310	438	454	652	7
este	314	424	331	438	454	652	7
abordaje	335	424	371	438	454	652	7
con	376	424	391	438	454	652	7
el	71	437	78	451	454	652	7
análisis	83	437	114	451	454	652	7
documental	118	437	167	451	454	652	7
de	171	437	181	451	454	652	7
cartillas	185	437	219	451	454	652	7
educativas,	223	437	270	451	454	652	7
materiales	274	437	317	451	454	652	7
de	321	437	331	451	454	652	7
investigación	335	437	391	451	454	652	7
inéditos	71	450	104	463	454	652	7
de	107	450	117	463	454	652	7
varios	120	450	146	463	454	652	7
intelectuales	149	450	202	463	454	652	7
indígenas,	205	450	248	463	454	652	7
revisión	251	450	285	463	454	652	7
de	288	450	298	463	454	652	7
las	301	450	313	463	454	652	7
revistas	316	450	348	463	454	652	7
Ҫxayu'ҫe	352	450	391	463	454	652	7
y	71	462	76	476	454	652	7
Señas,	79	462	107	476	454	652	7
ubicadas	110	462	147	476	454	652	7
en	150	462	160	476	454	652	7
el	163	462	171	476	454	652	7
Centro	174	462	203	476	454	652	7
de	206	462	216	476	454	652	7
Documentación	220	462	286	476	454	652	7
José	289	462	307	476	454	652	7
María	311	462	336	476	454	652	7
Ulcué,	339	462	367	476	454	652	7
en	370	462	380	476	454	652	7
la	384	462	391	476	454	652	7
ciudad	71	475	99	489	454	652	7
de	101	475	111	489	454	652	7
Popayán	113	475	149	489	454	652	7
(Colombia),	151	475	203	489	454	652	7
y	205	475	210	489	454	652	7
documentos	212	475	263	489	454	652	7
de	265	475	275	489	454	652	7
las	277	475	289	489	454	652	7
universidades	291	475	349	489	454	652	7
indígenas	351	475	391	489	454	652	7
de	71	487	81	501	454	652	7
Colombia,	83	487	127	501	454	652	7
Ecuador	130	487	165	501	454	652	7
y	168	487	173	501	454	652	7
Nicaragua.	176	487	221	501	454	652	7
El	91	500	100	514	454	652	7
CRIC	104	500	128	514	454	652	7
es	132	500	141	514	454	652	7
la	145	500	153	514	454	652	7
primera	156	500	189	514	454	652	7
organización	193	500	247	514	454	652	7
indígena	251	500	287	514	454	652	7
de	291	500	301	514	454	652	7
Colombia	305	500	346	514	454	652	7
y	350	500	355	514	454	652	7
reúne	359	500	383	514	454	652	7
a	387	500	391	514	454	652	7
distintos	71	513	106	526	454	652	7
pueblos,	109	513	145	526	454	652	7
aunque	148	513	178	526	454	652	7
el	181	513	189	526	454	652	7
mayoritario	192	513	241	526	454	652	7
es	244	513	252	526	454	652	7
el	255	513	263	526	454	652	7
pueblo	266	513	294	526	454	652	7
nasa.	297	513	319	526	454	652	7
Desde	322	513	348	526	454	652	7
1978	351	513	372	526	454	652	7
esta	375	513	391	526	454	652	7
organización	71	525	125	539	454	652	7
ha	130	525	139	539	454	652	7
fundado	144	525	178	539	454	652	7
sus	183	525	197	539	454	652	7
propias	201	525	232	539	454	652	7
escuelas	237	525	272	539	454	652	7
y	276	525	282	539	454	652	7
ha	286	525	296	539	454	652	7
producido	301	525	343	539	454	652	7
materiales	348	525	391	539	454	652	7
pedagógicos	71	538	123	552	454	652	7
bilingües.	127	538	168	552	454	652	7
La	171	538	182	552	454	652	7
educación	185	538	228	552	454	652	7
fue	231	538	245	552	454	652	7
concebida	248	538	290	552	454	652	7
por	294	538	308	552	454	652	7
el	311	538	318	552	454	652	7
CRIC	322	538	346	552	454	652	7
como	349	538	373	552	454	652	7
una	376	538	391	552	454	652	7
cuestión	71	550	106	564	454	652	7
política:	109	550	143	564	454	652	7
las	146	550	157	564	454	652	7
escuelas	160	550	195	564	454	652	7
creadas	198	550	229	564	454	652	7
por	232	550	246	564	454	652	7
la	249	550	256	564	454	652	7
organización	259	550	313	564	454	652	7
debían	316	550	344	564	454	652	7
servir	346	550	370	564	454	652	7
para	373	550	391	564	454	652	7
fortalecer	71	563	111	577	454	652	7
las	115	563	127	577	454	652	7
recuperaciones	131	563	194	577	454	652	7
de	198	563	208	577	454	652	7
los	212	563	224	577	454	652	7
territorios	228	563	269	577	454	652	7
indígenas,	273	563	316	577	454	652	7
los	320	563	332	577	454	652	7
“resguardos”	336	563	391	577	454	652	7
(Centro	71	576	103	589	454	652	7
de	106	576	115	589	454	652	7
Investigación	118	576	175	589	454	652	7
y	177	576	183	589	454	652	7
Educación	185	576	229	589	454	652	7
Popular,	232	576	267	589	454	652	7
1981,	270	576	293	589	454	652	7
pp.	296	576	309	589	454	652	7
93-94).	312	576	342	589	454	652	7
El	345	576	354	589	454	652	7
objetivo	357	576	391	589	454	652	7
era	71	588	84	602	454	652	7
“generar	87	588	123	602	454	652	7
una	126	588	141	602	454	652	7
educación	144	588	186	602	454	652	7
para	189	588	207	602	454	652	7
defenderse	210	588	255	602	454	652	7
colectivamente	258	588	322	602	454	652	7
como	325	588	348	602	454	652	7
indígenas	351	588	391	602	454	652	7
Revista	116	618	141	628	454	652	7
de	142	618	151	628	454	652	7
Ciencias	152	618	180	628	454	652	7
Sociales,	181	618	211	628	454	652	7
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	7
vol.	239	618	251	628	454	652	7
33,	252	618	263	628	454	652	7
n.º	265	618	274	628	454	652	7
47,	275	618	285	628	454	652	7
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	7
2020,	338	618	357	628	454	652	7
pp.	359	618	369	628	454	652	7
49-68.	369	618	391	628	454	652	7
56	62	31	72	40	454	652	8
S	325	30	329	40	454	652	8
ebastián	329	32	356	40	454	652	8
L	358	30	362	40	454	652	8
evalle	362	32	383	40	454	652	8
y	62	59	68	73	454	652	8
no	72	59	82	73	454	652	8
una	86	59	101	73	454	652	8
educación	105	59	148	73	454	652	8
para	152	59	170	73	454	652	8
superarse	174	59	213	73	454	652	8
individualmente”,	217	59	293	73	454	652	8
como	297	59	320	73	454	652	8
recuerdan	324	59	365	73	454	652	8
sus	369	59	383	73	454	652	8
promotores	62	72	110	85	454	652	8
(Programa	113	72	157	85	454	652	8
de	160	72	170	85	454	652	8
Educación	172	72	217	85	454	652	8
Bilingüe	219	72	255	85	454	652	8
Intercultural,	258	72	313	85	454	652	8
2004,	315	72	339	85	454	652	8
p.	341	72	349	85	454	652	8
42).	352	72	369	85	454	652	8
Desde	82	84	108	98	454	652	8
entonces,	114	84	153	98	454	652	8
la	158	84	166	98	454	652	8
definición	171	84	213	98	454	652	8
de	218	84	228	98	454	652	8
los	233	84	245	98	454	652	8
currículos	250	84	292	98	454	652	8
y	297	84	303	98	454	652	8
la	308	84	315	98	454	652	8
orientación	320	84	368	98	454	652	8
de	373	84	383	98	454	652	8
las	62	97	74	111	454	652	8
actividades	78	97	126	111	454	652	8
y	130	97	135	111	454	652	8
las	140	97	151	111	454	652	8
metodologías	156	97	212	111	454	652	8
fueron	217	97	244	111	454	652	8
definidas	248	97	286	111	454	652	8
colectivamente.	291	97	357	111	454	652	8
Cada	361	97	383	111	454	652	8
comunidad	62	109	109	123	454	652	8
construyó	116	109	158	123	454	652	8
su	165	109	174	123	454	652	8
proyecto	181	109	218	123	454	652	8
educativo	225	109	266	123	454	652	8
comunitario,	273	109	326	123	454	652	8
ponderando	333	109	383	123	454	652	8
objetivos,	62	122	103	136	454	652	8
procedimientos	107	122	172	136	454	652	8
y	176	122	181	136	454	652	8
estrategias	185	122	229	136	454	652	8
de	233	122	243	136	454	652	8
aprendizaje.	246	122	297	136	454	652	8
Hoy	301	122	319	136	454	652	8
el	323	122	330	136	454	652	8
CRIC	334	122	359	136	454	652	8
tiene	362	122	383	136	454	652	8
a	62	135	67	148	454	652	8
cargo	70	135	93	148	454	652	8
la	96	135	103	148	454	652	8
formación	106	135	149	148	454	652	8
de	152	135	162	148	454	652	8
más	165	135	182	148	454	652	8
de	184	135	194	148	454	652	8
16.000	197	135	226	148	454	652	8
estudiantes	229	135	275	148	454	652	8
de	278	135	288	148	454	652	8
9	291	135	296	148	454	652	8
pueblos	299	135	332	148	454	652	8
indígenas	334	135	375	148	454	652	8
y	377	135	383	148	454	652	8
más	62	147	79	161	454	652	8
de	82	147	92	161	454	652	8
800	94	147	110	161	454	652	8
maestros	113	147	150	161	454	652	8
(Bolaños,	153	147	193	161	454	652	8
2013,	196	147	220	161	454	652	8
p.	222	147	230	161	454	652	8
179).	233	147	255	161	454	652	8
En	257	147	269	161	454	652	8
el	272	147	279	161	454	652	8
2001,	282	147	305	161	454	652	8
el	308	147	316	161	454	652	8
CRIC	318	147	343	161	454	652	8
inauguró	345	147	383	161	454	652	8
la	62	160	70	174	454	652	8
Universidad	74	160	125	174	454	652	8
Autónoma	129	160	173	174	454	652	8
Indígena	177	160	214	174	454	652	8
Intercultural	218	160	270	174	454	652	8
(UAIIN)	274	160	311	174	454	652	8
y	315	160	320	174	454	652	8
dos	324	160	338	174	454	652	8
años	342	160	362	174	454	652	8
más	366	160	383	174	454	652	8
tarde,	62	172	86	186	454	652	8
un	89	172	99	186	454	652	8
Centro	102	172	131	186	454	652	8
Indígena	133	172	170	186	454	652	8
de	173	172	183	186	454	652	8
Investigaciones	186	172	251	186	454	652	8
Interculturales,	254	172	317	186	454	652	8
con	320	172	335	186	454	652	8
el	338	172	345	186	454	652	8
objetivo	348	172	383	186	454	652	8
de	62	185	72	199	454	652	8
formar	75	185	103	199	454	652	8
líderes	106	185	134	199	454	652	8
nativos	136	185	167	199	454	652	8
capaces	169	185	202	199	454	652	8
de	204	185	214	199	454	652	8
colaborar	216	185	256	199	454	652	8
con	259	185	274	199	454	652	8
los	276	185	288	199	454	652	8
proyectos	291	185	332	199	454	652	8
políticos	334	185	370	199	454	652	8
de	373	185	383	199	454	652	8
la	62	198	70	211	454	652	8
organización.	73	198	129	211	454	652	8
En	82	210	94	224	454	652	8
los	99	210	112	224	454	652	8
años	117	210	136	224	454	652	8
setenta	142	210	171	224	454	652	8
del	176	210	189	224	454	652	8
siglo	194	210	215	224	454	652	8
veinte,	220	210	249	224	454	652	8
el	254	210	261	224	454	652	8
proyecto	267	210	304	224	454	652	8
educativo	309	210	350	224	454	652	8
estuvo	355	210	383	224	454	652	8
influenciado	62	223	114	237	454	652	8
por	122	223	136	237	454	652	8
la	143	223	150	237	454	652	8
educación	158	223	200	237	454	652	8
popular	207	223	239	237	454	652	8
y	247	223	252	237	454	652	8
por	259	223	273	237	454	652	8
la	280	223	288	237	454	652	8
investigación-acción	295	223	383	237	454	652	8
participativa	62	235	117	249	454	652	8
(Bolaños,	119	235	159	249	454	652	8
G.,	161	235	174	249	454	652	8
comunicación	176	235	235	249	454	652	8
personal,	237	235	275	249	454	652	8
16	277	235	287	249	454	652	8
de	289	235	299	249	454	652	8
abril	301	235	320	249	454	652	8
de	322	235	332	249	454	652	8
2016).	334	235	361	249	454	652	8
Pero	363	235	383	249	454	652	8
con	62	248	78	262	454	652	8
el	80	248	88	262	454	652	8
pasar	90	248	112	262	454	652	8
del	115	248	128	262	454	652	8
tiempo	130	248	160	262	454	652	8
comenzó	162	248	200	262	454	652	8
a	203	248	207	262	454	652	8
primar	210	248	238	262	454	652	8
un	240	248	251	262	454	652	8
enfoque	253	248	287	262	454	652	8
intercultural	290	248	341	262	454	652	8
que	344	248	359	262	454	652	8
se	361	248	370	262	454	652	8
ha	373	248	383	262	454	652	8
nutrido	62	261	93	274	454	652	8
de	95	261	105	274	454	652	8
la	106	261	114	274	454	652	8
lingüística,	116	261	162	274	454	652	8
de	164	261	174	274	454	652	8
la	176	261	184	274	454	652	8
etnografía	186	261	228	274	454	652	8
y	230	261	235	274	454	652	8
de	237	261	247	274	454	652	8
diversas	249	261	284	274	454	652	8
formas	286	261	315	274	454	652	8
de	317	261	327	274	454	652	8
colaboración	328	261	383	274	454	652	8
indígena-académica	62	273	146	287	454	652	8
(Ramos,	152	273	187	287	454	652	8
A.,	192	273	204	287	454	652	8
comunicación	210	273	269	287	454	652	8
personal,	274	273	312	287	454	652	8
16	317	273	328	287	454	652	8
de	333	273	343	287	454	652	8
abril	348	273	368	287	454	652	8
de	373	273	383	287	454	652	8
2016).	62	286	89	300	454	652	8
En	92	286	104	300	454	652	8
las	106	286	118	300	454	652	8
distintas	120	286	155	300	454	652	8
zonas	158	286	182	300	454	652	8
donde	184	286	210	300	454	652	8
opera	213	286	236	300	454	652	8
el	238	286	246	300	454	652	8
CRIC	249	286	273	300	454	652	8
han	276	286	291	300	454	652	8
surgido	293	286	325	300	454	652	8
iniciativas	327	286	370	300	454	652	8
de	373	286	383	300	454	652	8
investigación	62	298	118	312	454	652	8
más	121	298	138	312	454	652	8
o	141	298	147	312	454	652	8
menos	150	298	177	312	454	652	8
institucionalizadas.	180	298	261	312	454	652	8
Estas	264	298	286	312	454	652	8
investigaciones	289	298	354	312	454	652	8
sirven	357	298	383	312	454	652	8
de	62	311	72	325	454	652	8
base	76	311	95	325	454	652	8
para	98	311	116	325	454	652	8
la	120	311	127	325	454	652	8
producción	131	311	178	325	454	652	8
de	182	311	192	325	454	652	8
las	195	311	207	325	454	652	8
cartillas	211	311	244	325	454	652	8
que	247	311	263	325	454	652	8
los	266	311	278	325	454	652	8
docentes	282	311	319	325	454	652	8
utilizan	322	311	354	325	454	652	8
en	358	311	367	325	454	652	8
las	371	311	383	325	454	652	8
escuelas	62	324	97	337	454	652	8
(Caicedo,	100	324	141	337	454	652	8
N.,	143	324	156	337	454	652	8
comunicación	159	324	217	337	454	652	8
personal,	220	324	258	337	454	652	8
22	261	324	271	337	454	652	8
de	274	324	284	337	454	652	8
febrero	287	324	317	337	454	652	8
de	320	324	329	337	454	652	8
2013).	332	324	359	337	454	652	8
Los	82	336	98	350	454	652	8
trabajos	104	336	137	350	454	652	8
de	143	336	153	350	454	652	8
investigación	158	336	214	350	454	652	8
a	220	336	225	350	454	652	8
los	230	336	243	350	454	652	8
que	248	336	264	350	454	652	8
estoy	269	336	291	350	454	652	8
haciendo	297	336	335	350	454	652	8
referencia	341	336	383	350	454	652	8
comparten	62	349	107	363	454	652	8
dos	110	349	124	363	454	652	8
características	127	349	187	363	454	652	8
centrales	190	349	227	363	454	652	8
que	230	349	245	363	454	652	8
quisiera	248	349	281	363	454	652	8
destacar.	284	349	321	363	454	652	8
Por	323	349	338	363	454	652	8
una	341	349	356	363	454	652	8
parte,	359	349	383	363	454	652	8
se	62	361	71	375	454	652	8
de	126	361	136	375	454	652	8
forma	140	361	165	375	454	652	8
comunitaria,	169	361	221	375	454	652	8
son	225	361	240	375	454	652	8
procesos	244	361	281	375	454	652	8
colectivos.	285	361	330	375	454	652	8
Por	334	361	348	375	454	652	8
la	352	361	360	375	454	652	8
otra,	364	361	383	375	454	652	8
se	62	374	71	388	454	652	8
trata	76	374	95	388	454	652	8
de	99	374	109	388	454	652	8
procedimientos	114	374	179	388	454	652	8
interculturales	183	374	244	388	454	652	8
que	248	374	263	388	454	652	8
combinan	268	374	310	388	454	652	8
diversas	314	374	349	388	454	652	8
formas	354	374	383	388	454	652	8
de	62	387	72	400	454	652	8
conocimiento.	78	387	137	400	454	652	8
La	143	387	154	400	454	652	8
escritura,	159	387	198	400	454	652	8
el	203	387	211	400	454	652	8
registro	216	387	248	400	454	652	8
sonoro,	253	387	284	400	454	652	8
la	290	387	297	400	454	652	8
sistematización,	302	387	370	400	454	652	8
la	375	387	383	400	454	652	8
formulación	62	399	114	413	454	652	8
de	117	399	127	413	454	652	8
objetivos	131	399	169	413	454	652	8
o	173	399	178	413	454	652	8
la	182	399	190	413	454	652	8
georreferenciación,	193	399	275	413	454	652	8
son	278	399	293	413	454	652	8
acompañados	297	399	354	413	454	652	8
por	357	399	371	413	454	652	8
la	375	399	383	413	454	652	8
lectura	62	412	91	426	454	652	8
de	94	412	104	426	454	652	8
los	107	412	120	426	454	652	8
sueños	123	412	151	426	454	652	8
y	155	412	160	426	454	652	8
las	163	412	175	426	454	652	8
percepciones	178	412	233	426	454	652	8
sensoriales,	236	412	285	426	454	652	8
la	288	412	296	426	454	652	8
consulta	299	412	334	426	454	652	8
a	337	412	342	426	454	652	8
los	345	412	357	426	454	652	8
sitios	361	412	383	426	454	652	8
sagrados,	62	424	102	438	454	652	8
la	103	424	111	438	454	652	8
interpretación	113	424	171	438	454	652	8
de	173	424	183	438	454	652	8
las	184	424	196	438	454	652	8
nubes	197	424	222	438	454	652	8
y	224	424	229	438	454	652	8
de	231	424	240	438	454	652	8
los	242	424	254	438	454	652	8
animales,	256	424	296	438	454	652	8
la	298	424	305	438	454	652	8
conceptualización	307	424	383	438	454	652	8
desde	62	437	86	451	454	652	8
la	90	437	98	451	454	652	8
lengua	102	437	130	451	454	652	8
materna	134	437	168	451	454	652	8
y	172	437	177	451	454	652	8
el	182	437	189	451	454	652	8
trabajo	193	437	222	451	454	652	8
con	227	437	242	451	454	652	8
plantas	246	437	276	451	454	652	8
medicinales,	280	437	332	451	454	652	8
entre	337	437	358	451	454	652	8
otros	362	437	383	451	454	652	8
(más	62	450	83	463	454	652	8
detalle	86	450	114	463	454	652	8
en	117	450	127	463	454	652	8
Levalle,	130	450	164	463	454	652	8
2018).	167	450	194	463	454	652	8
La	198	450	209	463	454	652	8
interculturalidad	212	450	281	463	454	652	8
aparece	284	450	316	463	454	652	8
aquí,	320	450	340	463	454	652	8
al	343	450	351	463	454	652	8
mismo	354	450	383	463	454	652	8
tiempo,	62	462	94	476	454	652	8
como	99	462	122	476	454	652	8
una	126	462	141	476	454	652	8
metodología	146	462	198	476	454	652	8
de	203	462	213	476	454	652	8
investigación,	217	462	276	476	454	652	8
como	280	462	303	476	454	652	8
una	308	462	323	476	454	652	8
característica	327	462	383	476	454	652	8
de	62	475	72	489	454	652	8
los	78	475	90	489	454	652	8
equipos	95	475	128	489	454	652	8
de	134	475	143	489	454	652	8
trabajo	149	475	178	489	454	652	8
—conformados	184	475	249	489	454	652	8
por	254	475	268	489	454	652	8
intelectuales	274	475	326	489	454	652	8
indígenas	332	475	372	489	454	652	8
y	377	475	383	489	454	652	8
colaboradores	62	487	121	501	454	652	8
externos—	123	487	169	501	454	652	8
y	171	487	177	501	454	652	8
como	179	487	202	501	454	652	8
un	204	487	214	501	454	652	8
proyecto	216	487	253	501	454	652	8
político	255	487	287	501	454	652	8
que	289	487	304	501	454	652	8
postula	306	487	337	501	454	652	8
un	339	487	349	501	454	652	8
diálogo	351	487	383	501	454	652	8
interétnico	62	500	107	514	454	652	8
igualitario	109	500	152	514	454	652	8
en	154	500	164	514	454	652	8
el	166	500	174	514	454	652	8
marco	176	500	202	514	454	652	8
de	204	500	214	514	454	652	8
una	216	500	231	514	454	652	8
nación	233	500	261	514	454	652	8
pluralista	263	500	302	514	454	652	8
(Rappaport,	304	500	354	514	454	652	8
2008).	356	500	383	514	454	652	8
Gracias	82	513	114	526	454	652	8
a	117	513	122	526	454	652	8
estas	124	513	144	526	454	652	8
investigaciones,	147	513	214	526	454	652	8
los	217	513	229	526	454	652	8
intelectuales	232	513	284	526	454	652	8
del	287	513	300	526	454	652	8
CRIC	302	513	327	526	454	652	8
empezaron	329	513	375	526	454	652	8
a	378	513	383	526	454	652	8
pensar	62	525	90	539	454	652	8
su	92	525	101	539	454	652	8
proceso	103	525	136	539	454	652	8
educativo	138	525	179	539	454	652	8
en	181	525	191	539	454	652	8
clave	193	525	215	539	454	652	8
intercultural.	217	525	271	539	454	652	8
En	273	525	285	539	454	652	8
las	287	525	298	539	454	652	8
cartillas	300	525	334	539	454	652	8
educativas,	336	525	383	539	454	652	8
el	62	538	70	552	454	652	8
territorio	72	538	110	552	454	652	8
adquirió	112	538	147	552	454	652	8
mayor	149	538	176	552	454	652	8
importancia,	178	538	231	552	454	652	8
al	233	538	241	552	454	652	8
igual	243	538	264	552	454	652	8
que	267	538	282	552	454	652	8
la	284	538	292	552	454	652	8
figura	294	538	319	552	454	652	8
de	321	538	331	552	454	652	8
los	333	538	345	552	454	652	8
médicos	348	538	383	552	454	652	8
tradicionales	62	550	116	564	454	652	8
(Programa	119	550	163	564	454	652	8
de	166	550	176	564	454	652	8
Educación	179	550	223	564	454	652	8
Bilingüe	226	550	262	564	454	652	8
Intercultural,	265	550	319	564	454	652	8
s.	322	550	329	564	454	652	8
f.).	331	550	344	564	454	652	8
También	346	550	383	564	454	652	8
se	62	563	71	577	454	652	8
fortalecieron	73	563	127	577	454	652	8
varias	129	563	155	577	454	652	8
secuencias	157	563	202	577	454	652	8
didácticas	204	563	246	577	454	652	8
que	248	563	264	577	454	652	8
incorporan	266	563	311	577	454	652	8
recorridos	314	563	356	577	454	652	8
por	359	563	373	577	454	652	8
el	375	563	383	577	454	652	8
territorio,	62	576	102	589	454	652	8
conversaciones	105	576	169	589	454	652	8
con	171	576	186	589	454	652	8
los	189	576	201	589	454	652	8
adultos	204	576	234	589	454	652	8
mayores	236	576	272	589	454	652	8
y	274	576	280	589	454	652	8
rituales	282	576	313	589	454	652	8
con	315	576	331	589	454	652	8
los	333	576	345	589	454	652	8
médicos	348	576	383	589	454	652	8
tradicionales.	62	588	119	602	454	652	8
Las	125	588	140	602	454	652	8
cartillas	147	588	180	602	454	652	8
escolares	186	588	225	602	454	652	8
comenzaron	231	588	282	602	454	652	8
a	289	588	293	602	454	652	8
formalizar	300	588	344	602	454	652	8
algunos	350	588	383	602	454	652	8
Revista	62	618	87	628	454	652	8
de	89	618	97	628	454	652	8
Ciencias	99	618	126	628	454	652	8
Sociales,	128	618	158	628	454	652	8
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	8
vol.	186	618	197	628	454	652	8
33,	199	618	210	628	454	652	8
n.º	211	618	220	628	454	652	8
47,	222	618	231	628	454	652	8
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	8
2020,	284	618	304	628	454	652	8
pp.	305	618	315	628	454	652	8
49-68.	316	618	338	628	454	652	8
C	71	30	75	40	454	652	9
ultivar	75	32	97	40	454	652	9
conocimientos	99	32	143	40	454	652	9
,	143	30	145	40	454	652	9
cosechar	147	32	176	40	454	652	9
otra	177	32	192	40	454	652	9
educación	193	32	225	40	454	652	9
57	383	31	391	40	454	652	9
símbolos	71	59	109	73	454	652	9
que	113	59	128	73	454	652	9
sintetizan	132	59	172	73	454	652	9
la	176	59	183	73	454	652	9
concepción	187	59	235	73	454	652	9
territorial	239	59	278	73	454	652	9
del	282	59	295	73	454	652	9
pueblo	299	59	327	73	454	652	9
nasa,	331	59	353	73	454	652	9
como	356	59	380	73	454	652	9
el	384	59	391	73	454	652	9
rombo,	71	72	101	85	454	652	9
y	105	72	110	85	454	652	9
otros	114	72	135	85	454	652	9
que	139	72	154	85	454	652	9
representan	158	72	207	85	454	652	9
la	211	72	218	85	454	652	9
temporalidad	222	72	278	85	454	652	9
histórica,	282	72	320	85	454	652	9
como	324	72	348	85	454	652	9
el	352	72	359	85	454	652	9
espiral	363	72	391	85	454	652	9
(Comunidad	71	84	123	98	454	652	9
Nasa	128	84	149	98	454	652	9
y	153	84	159	98	454	652	9
Programa	163	84	204	98	454	652	9
de	209	84	219	98	454	652	9
Educación	223	84	267	98	454	652	9
Bilingüe	272	84	308	98	454	652	9
e	313	84	317	98	454	652	9
Intercultural	322	84	374	98	454	652	9
del	378	84	391	98	454	652	9
Proyecto	71	97	108	111	454	652	9
Nasa,	111	97	134	111	454	652	9
1992;	137	97	161	111	454	652	9
Consejo	164	97	198	111	454	652	9
Regional	201	97	239	111	454	652	9
Indígena	241	97	278	111	454	652	9
del	281	97	293	111	454	652	9
Cauca,	296	97	325	111	454	652	9
1987).	327	97	355	111	454	652	9
A	91	109	98	123	454	652	9
fuerza	101	109	128	123	454	652	9
de	131	109	141	123	454	652	9
movilizaciones	145	109	209	123	454	652	9
multitudinarias,	212	109	278	123	454	652	9
el	282	109	290	123	454	652	9
proyecto	293	109	330	123	454	652	9
educativo	334	109	375	123	454	652	9
del	378	109	391	123	454	652	9
CRIC	71	122	95	136	454	652	9
ha	99	122	109	136	454	652	9
conseguido	113	122	161	136	454	652	9
el	165	122	172	136	454	652	9
reconocimiento	176	122	242	136	454	652	9
estatal.	246	122	275	136	454	652	9
En	279	122	291	136	454	652	9
2010,	295	122	318	136	454	652	9
el	322	122	330	136	454	652	9
Ministerio	334	122	377	136	454	652	9
de	381	122	391	136	454	652	9
Educación	71	135	115	148	454	652	9
Nacional	117	135	155	148	454	652	9
expidió	157	135	188	148	454	652	9
el	190	135	198	148	454	652	9
Decreto	200	135	233	148	454	652	9
2500	235	135	256	148	454	652	9
que	258	135	273	148	454	652	9
habilita	275	135	306	148	454	652	9
a	308	135	313	148	454	652	9
las	315	135	326	148	454	652	9
organizaciones	328	135	391	148	454	652	9
y	71	147	76	161	454	652	9
autoridades	78	147	126	161	454	652	9
indígenas	128	147	169	161	454	652	9
la	171	147	178	161	454	652	9
gestión	180	147	211	161	454	652	9
de	213	147	222	161	454	652	9
los	224	147	237	161	454	652	9
centros	239	147	269	161	454	652	9
escolares.	271	147	312	161	454	652	9
Tres	314	147	332	161	454	652	9
años	334	147	353	161	454	652	9
después,	355	147	391	161	454	652	9
con	71	160	86	174	454	652	9
el	90	160	98	174	454	652	9
Decreto	102	160	135	174	454	652	9
1953,	140	160	163	174	454	652	9
el	168	160	175	174	454	652	9
Estado	180	160	208	174	454	652	9
reconoció	212	160	254	174	454	652	9
el	258	160	266	174	454	652	9
Sistema	270	160	303	174	454	652	9
Educativo	308	160	350	174	454	652	9
Indígena	354	160	391	174	454	652	9
Propio,	71	172	101	186	454	652	9
que	106	172	121	186	454	652	9
rige	126	172	142	186	454	652	9
en	147	172	156	186	454	652	9
todo	161	172	180	186	454	652	9
el	184	172	192	186	454	652	9
territorio	196	172	234	186	454	652	9
nacional,	238	172	276	186	454	652	9
y	281	172	286	186	454	652	9
en	291	172	300	186	454	652	9
2018,	305	172	329	186	454	652	9
bajo	333	172	351	186	454	652	9
la	356	172	363	186	454	652	9
novel	368	172	391	186	454	652	9
figura	71	185	95	199	454	652	9
de	98	185	108	199	454	652	9
“universidad	110	185	164	199	454	652	9
pública	166	185	197	199	454	652	9
indígena”,	199	185	243	199	454	652	9
la	245	185	252	199	454	652	9
Universidad	255	185	306	199	454	652	9
Autónoma	308	185	352	199	454	652	9
Indígena	354	185	391	199	454	652	9
Intercultural	71	198	123	211	454	652	9
se	125	198	134	211	454	652	9
convirtió	137	198	175	211	454	652	9
en	177	198	187	211	454	652	9
la	190	198	197	211	454	652	9
primera	200	198	233	211	454	652	9
universidad	235	198	284	211	454	652	9
de	287	198	297	211	454	652	9
esta	299	198	316	211	454	652	9
clase	318	198	339	211	454	652	9
en	342	198	352	211	454	652	9
el	355	198	362	211	454	652	9
país.	365	198	384	211	454	652	9
Más	71	232	89	245	454	652	9
allá	91	232	107	245	454	652	9
de	109	232	120	245	454	652	9
la	122	232	130	245	454	652	9
investigación	132	232	191	245	454	652	9
No	71	248	84	262	454	652	9
solamente	87	248	130	262	454	652	9
la	133	248	141	262	454	652	9
educación	144	248	186	262	454	652	9
oficial	190	248	216	262	454	652	9
ejerció	219	248	248	262	454	652	9
la	251	248	259	262	454	652	9
violencia	262	248	301	262	454	652	9
contra	304	248	330	262	454	652	9
las	334	248	345	262	454	652	9
formas	349	248	378	262	454	652	9
de	381	248	391	262	454	652	9
vida	71	261	89	275	454	652	9
y	92	261	97	275	454	652	9
los	100	261	113	275	454	652	9
conocimientos	116	261	177	275	454	652	9
de	180	261	190	275	454	652	9
los	193	261	205	275	454	652	9
pueblos	208	261	241	275	454	652	9
indígenas.	244	261	287	275	454	652	9
Las	290	261	305	275	454	652	9
investigaciones	308	261	373	275	454	652	9
que	376	261	391	275	454	652	9
llevaron	71	273	105	287	454	652	9
a	109	273	114	287	454	652	9
cabo	118	273	138	287	454	652	9
académicos	142	273	191	287	454	652	9
de	195	273	205	287	454	652	9
diversas	209	273	244	287	454	652	9
disciplinas	248	273	293	287	454	652	9
sobre	297	273	319	287	454	652	9
estos	324	273	345	287	454	652	9
colectivos	349	273	391	287	454	652	9
también	71	286	105	300	454	652	9
reprodujeron	107	286	161	300	454	652	9
aquella	163	286	194	300	454	652	9
violencia.	196	286	237	300	454	652	9
James	239	286	265	300	454	652	9
Clifford	267	286	301	300	454	652	9
(1995)	303	286	331	300	454	652	9
planteó	333	286	364	300	454	652	9
que	366	286	381	300	454	652	9
la	384	286	391	300	454	652	9
autoridad	71	299	111	312	454	652	9
del	113	299	125	312	454	652	9
antropólogo	128	299	178	312	454	652	9
se	180	299	189	312	454	652	9
fundó	191	299	216	312	454	652	9
sobre	218	299	241	312	454	652	9
una	243	299	258	312	454	652	9
premisa	260	299	293	312	454	652	9
central	296	299	324	312	454	652	9
que	326	299	341	312	454	652	9
postula	344	299	374	312	454	652	9
que	376	299	391	312	454	652	9
los	71	311	83	325	454	652	9
indígenas	86	311	127	325	454	652	9
son	130	311	145	325	454	652	9
incapaces	148	311	189	325	454	652	9
de	192	311	202	325	454	652	9
interpretar	205	311	249	325	454	652	9
su	253	311	262	325	454	652	9
realidad.	265	311	302	325	454	652	9
Por	305	311	320	325	454	652	9
eso,	323	311	340	325	454	652	9
resulta	343	311	371	325	454	652	9
más	374	311	391	325	454	652	9
habitual	71	324	105	338	454	652	9
encontrar	108	324	148	338	454	652	9
investigaciones	151	324	216	338	454	652	9
sobre	219	324	242	338	454	652	9
que	245	324	260	338	454	652	9
investigaciones	263	324	328	338	454	652	9
con	331	324	346	338	454	652	9
o	350	324	355	338	454	652	9
de	358	324	368	338	454	652	9
indí-	371	324	391	338	454	652	9
genas.	71	336	97	350	454	652	9
Pero,	100	336	121	350	454	652	9
además,	124	336	158	350	454	652	9
como	160	336	183	350	454	652	9
destaca	186	336	216	350	454	652	9
Alejandro	218	336	260	350	454	652	9
Haber	262	336	288	350	454	652	9
(2011),	290	336	320	350	454	652	9
los	322	336	335	350	454	652	9
presupuestos	337	336	391	350	454	652	9
ontológicos	71	349	120	363	454	652	9
y	122	349	127	363	454	652	9
epistémicos	130	349	179	363	454	652	9
sobre	182	349	204	363	454	652	9
los	207	349	219	363	454	652	9
que	221	349	236	363	454	652	9
se	239	349	248	363	454	652	9
levanta	250	349	280	363	454	652	9
el	282	349	290	363	454	652	9
método	292	349	324	363	454	652	9
científico,	326	349	368	363	454	652	9
entre	370	349	391	363	454	652	9
los	71	362	83	375	454	652	9
cuales	86	362	112	375	454	652	9
se	115	362	124	375	454	652	9
encuentran	127	362	173	375	454	652	9
las	176	362	188	375	454	652	9
concepciones	191	362	247	375	454	652	9
del	250	362	263	375	454	652	9
tiempo	266	362	295	375	454	652	9
y	298	362	303	375	454	652	9
de	306	362	316	375	454	652	9
la	319	362	327	375	454	652	9
naturaleza	330	362	373	375	454	652	9
que	376	362	391	375	454	652	9
comenté	71	374	106	388	454	652	9
antes,	109	374	133	388	454	652	9
conducen	136	374	176	388	454	652	9
a	178	374	183	388	454	652	9
invisibilizar	186	374	236	388	454	652	9
los	238	374	251	388	454	652	9
conocimientos	253	374	314	388	454	652	9
no	317	374	327	388	454	652	9
modernos.	330	374	374	388	454	652	9
Por	377	374	391	388	454	652	9
eso,	71	387	87	401	454	652	9
a	92	387	96	401	454	652	9
la	100	387	108	401	454	652	9
hora	112	387	131	401	454	652	9
de	135	387	145	401	454	652	9
desarrollar	149	387	194	401	454	652	9
sus	198	387	211	401	454	652	9
investigaciones,	216	387	283	401	454	652	9
los	287	387	299	401	454	652	9
miembros	304	387	346	401	454	652	9
del	350	387	363	401	454	652	9
CRIC	367	387	391	401	454	652	9
debieron	71	399	108	413	454	652	9
emprender	110	399	155	413	454	652	9
un	158	399	168	413	454	652	9
proceso	171	399	203	413	454	652	9
de	206	399	216	413	454	652	9
descolonización	218	399	286	413	454	652	9
de	289	399	299	413	454	652	9
la	301	399	309	413	454	652	9
práctica	311	399	345	413	454	652	9
de	347	399	357	413	454	652	9
investi-	360	399	391	413	454	652	9
gación	71	412	99	426	454	652	9
(Huber,	101	412	133	426	454	652	9
C.,	136	412	148	426	454	652	9
comunicación	151	412	210	426	454	652	9
personal,	212	412	251	426	454	652	9
26	253	412	264	426	454	652	9
de	266	412	276	426	454	652	9
marzo	279	412	305	426	454	652	9
de	308	412	318	426	454	652	9
2016).	320	412	347	426	454	652	9
¿Cómo	91	425	121	438	454	652	9
piensan	130	425	162	438	454	652	9
la	171	425	179	438	454	652	9
investigación	187	425	243	438	454	652	9
estos	252	425	273	438	454	652	9
intelectuales	282	425	335	438	454	652	9
indígenas?,	344	425	391	438	454	652	9
¿qué	71	437	91	451	454	652	9
implica	98	437	129	451	454	652	9
investigar	136	437	178	451	454	652	9
desde	185	437	209	451	454	652	9
sus	216	437	229	451	454	652	9
propias	237	437	268	451	454	652	9
ontologías?	275	437	323	451	454	652	9
En	330	437	342	451	454	652	9
otro	349	437	366	451	454	652	9
lado	373	437	391	451	454	652	9
(Levalle,	71	450	108	464	454	652	9
2018)	113	450	138	464	454	652	9
analicé	142	450	172	464	454	652	9
este	177	450	193	464	454	652	9
asunto	198	450	225	464	454	652	9
para	230	450	248	464	454	652	9
el	253	450	261	464	454	652	9
caso	265	450	284	464	454	652	9
del	289	450	302	464	454	652	9
Centro	306	450	335	464	454	652	9
Indígena	340	450	377	464	454	652	9
de	381	450	391	464	454	652	9
Investigaciones	71	462	136	476	454	652	9
Interculturales	139	462	199	476	454	652	9
de	202	462	212	476	454	652	9
Tierradentro,	214	462	269	476	454	652	9
una	271	462	286	476	454	652	9
institución	288	462	333	476	454	652	9
perteneciente	335	462	391	476	454	652	9
a	71	475	76	489	454	652	9
las	80	475	91	489	454	652	9
organizaciones	96	475	158	489	454	652	9
locales	163	475	192	489	454	652	9
del	196	475	209	489	454	652	9
CRIC.	213	475	240	489	454	652	9
Ahora	244	475	270	489	454	652	9
voy	274	475	290	489	454	652	9
a	294	475	299	489	454	652	9
ampliar	303	475	335	489	454	652	9
este	339	475	355	489	454	652	9
análisis	360	475	391	489	454	652	9
centrándome	71	488	125	501	454	652	9
en	132	488	142	501	454	652	9
las	149	488	161	501	454	652	9
reflexiones	168	488	214	501	454	652	9
del	222	488	235	501	454	652	9
Proyecto	242	488	279	501	454	652	9
de	286	488	296	501	454	652	9
Educación	303	488	348	501	454	652	9
Bilingüe	355	488	391	501	454	652	9
Intercultural	71	500	123	514	454	652	9
(PEBI),	126	500	158	514	454	652	9
una	161	500	176	514	454	652	9
institución	179	500	223	514	454	652	9
que	226	500	241	514	454	652	9
el	244	500	252	514	454	652	9
CRIC	255	500	279	514	454	652	9
fundó	282	500	307	514	454	652	9
en	310	500	319	514	454	652	9
1978	322	500	343	514	454	652	9
en	346	500	356	514	454	652	9
ocasión	359	500	391	514	454	652	9
de	71	513	81	527	454	652	9
su	85	513	94	527	454	652	9
V	99	513	106	527	454	652	9
Congreso.	110	513	153	527	454	652	9
El	158	513	167	527	454	652	9
primer	171	513	199	527	454	652	9
material	204	513	238	527	454	652	9
en	242	513	252	527	454	652	9
el	257	513	264	527	454	652	9
que	269	513	284	527	454	652	9
los	288	513	301	527	454	652	9
miembros	305	513	347	527	454	652	9
del	351	513	364	527	454	652	9
PEBI	368	513	391	527	454	652	9
reflexionaron	71	525	127	539	454	652	9
sobre	130	525	153	539	454	652	9
la	156	525	163	539	454	652	9
investigación	166	525	222	539	454	652	9
social	225	525	250	539	454	652	9
es	253	525	262	539	454	652	9
una	265	525	280	539	454	652	9
cartilla	283	525	312	539	454	652	9
titulada	315	525	347	539	454	652	9
“Para	350	525	373	539	454	652	9
qué	376	525	391	539	454	652	9
investigamos,	71	538	129	552	454	652	9
kih'ioia'tkha'w	134	538	197	552	454	652	9
ia'pa'pey”	202	538	247	552	454	652	9
(Consejo	252	538	289	552	454	652	9
Regional	294	538	332	552	454	652	9
Indígena	337	538	374	552	454	652	9
del	378	538	391	552	454	652	9
Cauca,	71	551	100	564	454	652	9
1987).	104	551	131	564	454	652	9
Aquí	135	551	156	564	454	652	9
se	160	551	169	564	454	652	9
intentó,	173	551	205	564	454	652	9
por	209	551	223	564	454	652	9
primera	227	551	260	564	454	652	9
vez,	264	551	281	564	454	652	9
un	285	551	296	564	454	652	9
ejercicio	300	551	336	564	454	652	9
explícito	340	551	377	564	454	652	9
de	381	551	391	564	454	652	9
descolonización	71	563	139	577	454	652	9
de	141	563	151	577	454	652	9
la	154	563	161	577	454	652	9
práctica	164	563	197	577	454	652	9
investigativa.	200	563	256	577	454	652	9
En	91	576	102	590	454	652	9
aquel	105	576	128	590	454	652	9
material	130	576	165	590	454	652	9
puede	167	576	192	590	454	652	9
leerse:	195	576	223	590	454	652	9
Revista	116	618	141	628	454	652	9
de	142	618	151	628	454	652	9
Ciencias	152	618	180	628	454	652	9
Sociales,	181	618	211	628	454	652	9
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	9
vol.	239	618	251	628	454	652	9
33,	252	618	263	628	454	652	9
n.º	265	618	274	628	454	652	9
47,	275	618	285	628	454	652	9
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	9
2020,	338	618	357	628	454	652	9
pp.	359	618	369	628	454	652	9
49-68.	369	618	391	628	454	652	9
58	62	31	71	40	454	652	10
S	325	30	329	40	454	652	10
ebastián	329	32	356	40	454	652	10
L	358	30	362	40	454	652	10
evalle	362	32	383	40	454	652	10
“La	82	59	97	72	454	652	10
investigación	99	59	153	72	454	652	10
no	155	59	165	72	454	652	10
es	167	59	175	72	454	652	10
una	178	59	192	72	454	652	10
actividad	194	59	231	72	454	652	10
misteriosa	233	59	274	72	454	652	10
realizada	276	59	312	72	454	652	10
solamente	314	59	355	72	454	652	10
por	357	59	371	72	454	652	10
un	373	59	383	72	454	652	10
grupo	82	72	106	85	454	652	10
reducido	109	72	144	85	454	652	10
de	147	72	157	85	454	652	10
personas,	160	72	197	85	454	652	10
sino	201	72	217	85	454	652	10
que	221	72	235	85	454	652	10
por	238	72	252	85	454	652	10
el	255	72	262	85	454	652	10
contrario	266	72	302	85	454	652	10
todos	305	72	327	85	454	652	10
investigamos	330	72	383	85	454	652	10
en	82	84	92	98	454	652	10
la	96	84	103	98	454	652	10
medida	107	84	137	98	454	652	10
que	141	84	156	98	454	652	10
tenemos	160	84	193	98	454	652	10
que	198	84	212	98	454	652	10
solucionar	216	84	258	98	454	652	10
nuestras	262	84	295	98	454	652	10
necesidades.	299	84	350	98	454	652	10
Así	353	84	367	98	454	652	10
las	372	84	383	98	454	652	10
comunidades	82	97	135	110	454	652	10
realizamos	138	97	181	110	454	652	10
dichos	184	97	210	110	454	652	10
procesos	213	97	248	110	454	652	10
cuando	251	97	280	110	454	652	10
analizamos	283	97	328	110	454	652	10
y	331	97	336	110	454	652	10
discutimos	339	97	383	110	454	652	10
nuestros	82	110	116	123	454	652	10
programas	119	110	161	123	454	652	10
en	165	110	175	123	454	652	10
una	178	110	193	123	454	652	10
asamblea,	197	110	236	123	454	652	10
cuando	240	110	269	123	454	652	10
nos	273	110	287	123	454	652	10
reunimos	290	110	327	123	454	652	10
a	331	110	336	123	454	652	10
reflexionar	339	110	383	123	454	652	10
sobre	82	122	104	135	454	652	10
las	108	122	119	135	454	652	10
experiencias	123	122	173	135	454	652	10
obtenidas	177	122	216	135	454	652	10
en	220	122	229	135	454	652	10
la	233	122	240	135	454	652	10
lucha	244	122	266	135	454	652	10
o	270	122	275	135	454	652	10
la	279	122	286	135	454	652	10
producción.”	291	122	342	135	454	652	10
(Consejo	347	122	383	135	454	652	10
Regional	82	135	118	148	454	652	10
Indígena	121	135	156	148	454	652	10
del	158	135	171	148	454	652	10
Cauca,	173	135	201	148	454	652	10
1987,	203	135	226	148	454	652	10
p.	228	135	236	148	454	652	10
14).	238	135	254	148	454	652	10
La	82	158	93	172	454	652	10
investigación	96	158	150	172	454	652	10
fue	153	158	166	172	454	652	10
concebida	168	158	210	172	454	652	10
como	213	158	236	172	454	652	10
una	238	158	253	172	454	652	10
actividad	255	158	293	172	454	652	10
cotidiana	296	158	333	172	454	652	10
vinculada	336	158	376	172	454	652	10
a	378	158	383	172	454	652	10
la	62	171	70	185	454	652	10
vida	72	171	90	185	454	652	10
comunitaria.	92	171	144	185	454	652	10
Primó	146	171	171	185	454	652	10
desde	173	171	197	185	454	652	10
entonces	199	171	235	185	454	652	10
una	237	171	252	185	454	652	10
mirada	255	171	283	185	454	652	10
con	285	171	300	185	454	652	10
énfasis	303	171	331	185	454	652	10
en	333	171	343	185	454	652	10
la	345	171	353	185	454	652	10
praxis,	355	171	383	185	454	652	10
las	62	183	74	197	454	652	10
investigaciones	76	183	139	197	454	652	10
se	142	183	150	197	454	652	10
orientan	153	183	186	197	454	652	10
a	189	183	193	197	454	652	10
la	196	183	203	197	454	652	10
construcción	206	183	258	197	454	652	10
de	261	183	270	197	454	652	10
soluciones	273	183	316	197	454	652	10
a	318	183	323	197	454	652	10
los	325	183	337	197	454	652	10
problemas	340	183	383	197	454	652	10
colectivos:	62	196	107	210	454	652	10
“investigamos	113	196	172	210	454	652	10
la	178	196	185	210	454	652	10
realidad	192	196	225	210	454	652	10
para	231	196	249	210	454	652	10
transformarla”,	255	196	317	210	454	652	10
afirmaban	323	196	365	210	454	652	10
los	371	196	383	210	454	652	10
integrantes	62	209	107	222	454	652	10
del	110	209	123	222	454	652	10
PEBI	125	209	147	222	454	652	10
en	150	209	160	222	454	652	10
1987	162	209	183	222	454	652	10
(Consejo	185	209	223	222	454	652	10
Regional	225	209	262	222	454	652	10
Indígena	265	209	301	222	454	652	10
del	303	209	316	222	454	652	10
Cauca,	318	209	347	222	454	652	10
1987,	349	209	372	222	454	652	10
p.	375	209	383	222	454	652	10
13).	62	221	79	235	454	652	10
Los	81	221	97	235	454	652	10
primeros	100	221	136	235	454	652	10
trabajos	139	221	171	235	454	652	10
abordaron	174	221	216	235	454	652	10
las	219	221	230	235	454	652	10
lenguas	233	221	264	235	454	652	10
maternas,	267	221	307	235	454	652	10
la	309	221	317	235	454	652	10
tradición	320	221	356	235	454	652	10
oral	359	221	375	235	454	652	10
y	377	221	383	235	454	652	10
las	62	234	74	248	454	652	10
prácticas	76	234	112	248	454	652	10
culturales	114	234	154	248	454	652	10
y	156	234	162	248	454	652	10
fueron	164	234	190	248	454	652	10
desarrollados	193	234	247	248	454	652	10
por	249	234	263	248	454	652	10
los	265	234	277	248	454	652	10
maestros	279	234	316	248	454	652	10
en	318	234	328	248	454	652	10
conjunto	330	234	366	248	454	652	10
con	368	234	383	248	454	652	10
los	62	246	74	260	454	652	10
niños	77	246	99	260	454	652	10
(Bolaños,	102	246	141	260	454	652	10
G.,	144	246	156	260	454	652	10
comunicación	159	246	216	260	454	652	10
personal,	219	246	256	260	454	652	10
16	259	246	269	260	454	652	10
de	271	246	281	260	454	652	10
abril	284	246	303	260	454	652	10
de	305	246	315	260	454	652	10
2016).	317	246	344	260	454	652	10
En	82	259	94	273	454	652	10
la	98	259	105	273	454	652	10
década	109	259	138	273	454	652	10
siguiente,	142	259	182	273	454	652	10
los	186	259	198	273	454	652	10
procesos	202	259	239	273	454	652	10
de	242	259	252	273	454	652	10
investigación	256	259	312	273	454	652	10
llevados	316	259	351	273	454	652	10
a	354	259	359	273	454	652	10
cabo	363	259	383	273	454	652	10
por	62	272	76	285	454	652	10
algunos	80	272	113	285	454	652	10
intelectuales	117	272	169	285	454	652	10
de	173	272	183	285	454	652	10
la	186	272	194	285	454	652	10
universidad	198	272	247	285	454	652	10
del	250	272	263	285	454	652	10
CRIC,	267	272	294	285	454	652	10
junto	298	272	320	285	454	652	10
a	323	272	328	285	454	652	10
los	332	272	344	285	454	652	10
médicos	348	272	383	285	454	652	10
tradicionales	62	284	116	298	454	652	10
del	119	284	131	298	454	652	10
pueblo	134	284	162	298	454	652	10
nasa,	165	284	186	298	454	652	10
permitieron	189	284	238	298	454	652	10
reconstruir	240	284	286	298	454	652	10
la	288	284	296	298	454	652	10
cosmovisión	298	284	351	298	454	652	10
de	354	284	364	298	454	652	10
este	366	284	383	298	454	652	10
pueblo.	62	297	94	311	454	652	10
Fue	96	297	112	311	454	652	10
el	114	297	122	311	454	652	10
trabajo	124	297	153	311	454	652	10
de	155	297	165	311	454	652	10
estos	168	297	189	311	454	652	10
investigadores	191	297	252	311	454	652	10
el	254	297	261	311	454	652	10
que	264	297	279	311	454	652	10
permitió	281	297	317	311	454	652	10
la	319	297	327	311	454	652	10
construcción	329	297	383	311	454	652	10
de	62	309	72	323	454	652	10
un	75	309	86	323	454	652	10
relato	89	309	112	323	454	652	10
cosmológico	115	309	169	323	454	652	10
que	172	309	187	323	454	652	10
hoy	190	309	206	323	454	652	10
se	209	309	217	323	454	652	10
plasma	220	309	250	323	454	652	10
tanto	253	309	274	323	454	652	10
en	277	309	287	323	454	652	10
la	289	309	297	323	454	652	10
tradición	300	309	337	323	454	652	10
oral	340	309	356	323	454	652	10
como	359	309	383	323	454	652	10
en	62	322	72	336	454	652	10
un	76	322	86	336	454	652	10
conjunto	90	322	126	336	454	652	10
de	130	322	140	336	454	652	10
materiales	143	322	186	336	454	652	10
escritos	190	322	222	336	454	652	10
que	225	322	240	336	454	652	10
alimentan	244	322	285	336	454	652	10
los	288	322	301	336	454	652	10
procesos	304	322	341	336	454	652	10
escolares	344	322	383	336	454	652	10
(Sisco,	62	335	91	348	454	652	10
M.,	97	335	111	348	454	652	10
comunicación	117	335	176	348	454	652	10
personal,	182	335	220	348	454	652	10
6	225	335	231	348	454	652	10
de	236	335	246	348	454	652	10
noviembre	252	335	297	348	454	652	10
de	302	335	312	348	454	652	10
2018).	318	335	345	348	454	652	10
Para	351	335	369	348	454	652	10
el	375	335	383	348	454	652	10
Programa	62	347	103	361	454	652	10
de	106	347	116	361	454	652	10
Educación	119	347	164	361	454	652	10
Bilingüe	167	347	203	361	454	652	10
Intercultural	206	347	258	361	454	652	10
(2004,	261	347	288	361	454	652	10
p.	291	347	299	361	454	652	10
83)	302	347	316	361	454	652	10
la	319	347	327	361	454	652	10
cosmovisión	330	347	383	361	454	652	10
es	62	360	71	374	454	652	10
“el	75	360	87	374	454	652	10
proceso	90	360	123	374	454	652	10
de	127	360	136	374	454	652	10
creación	140	360	176	374	454	652	10
de	179	360	189	374	454	652	10
dispositivos	192	360	243	374	454	652	10
para	246	360	264	374	454	652	10
analizar	268	360	301	374	454	652	10
el	305	360	312	374	454	652	10
mundo	316	360	345	374	454	652	10
y	348	360	354	374	454	652	10
actuar	357	360	383	374	454	652	10
en	62	372	72	386	454	652	10
él”.	75	372	90	386	454	652	10
Desde	93	372	120	386	454	652	10
este	123	372	139	386	454	652	10
vértice,	142	372	173	386	454	652	10
la	176	372	184	386	454	652	10
cosmovisión	187	372	240	386	454	652	10
se	243	372	252	386	454	652	10
alimenta	255	372	291	386	454	652	10
de	294	372	304	386	454	652	10
las	307	372	319	386	454	652	10
vivencias	322	372	361	386	454	652	10
y	364	372	370	386	454	652	10
de	373	372	383	386	454	652	10
los	62	385	75	399	454	652	10
saberes	78	385	109	399	454	652	10
milenarios	112	385	157	399	454	652	10
de	160	385	170	399	454	652	10
un	174	385	184	399	454	652	10
pueblo,	188	385	219	399	454	652	10
pero	222	385	241	399	454	652	10
también	245	385	278	399	454	652	10
recupera	282	385	318	399	454	652	10
los	321	385	334	399	454	652	10
hechos	337	385	366	399	454	652	10
del	370	385	383	399	454	652	10
presente	62	398	97	411	454	652	10
y	100	398	106	411	454	652	10
otras	109	398	129	411	454	652	10
herramientas	132	398	186	411	454	652	10
apropiadas	189	398	235	411	454	652	10
desde	238	398	262	411	454	652	10
otras	265	398	285	411	454	652	10
sociedades:	288	398	336	411	454	652	10
“Eso	339	398	360	411	454	652	10
es	363	398	372	411	454	652	10
lo	375	398	383	411	454	652	10
que	62	410	78	424	454	652	10
hoy	80	410	96	424	454	652	10
llamamos	99	410	139	424	454	652	10
metodología	142	410	194	424	454	652	10
y	197	410	202	424	454	652	10
política”,	205	410	244	424	454	652	10
concluyen.	246	410	292	424	454	652	10
Partiendo	82	423	124	437	454	652	10
desde	129	423	154	437	454	652	10
la	159	423	166	437	454	652	10
cosmovisión	171	423	227	437	454	652	10
nasa,	231	423	254	437	454	652	10
los	258	423	271	437	454	652	10
miembros	276	423	320	437	454	652	10
de	324	423	335	437	454	652	10
la	339	423	347	437	454	652	10
UAIIN	352	423	383	437	454	652	10
lograron	62	435	99	449	454	652	10
imaginar	104	435	143	449	454	652	10
nuevas	147	435	177	449	454	652	10
formas	182	435	212	449	454	652	10
de	216	435	227	449	454	652	10
pensar	231	435	259	449	454	652	10
la	264	435	272	449	454	652	10
investigación.	276	435	337	449	454	652	10
En	342	435	354	449	454	652	10
2008,	358	435	383	449	454	652	10
Joanne	62	448	93	462	454	652	10
Rappaport	98	448	143	462	454	652	10
organizó	149	448	187	462	454	652	10
un	192	448	203	462	454	652	10
panel	209	448	232	462	454	652	10
en	238	448	248	462	454	652	10
esa	253	448	267	462	454	652	10
casa	273	448	291	462	454	652	10
de	297	448	307	462	454	652	10
estudios	313	448	348	462	454	652	10
con	354	448	369	462	454	652	10
el	375	448	383	462	454	652	10
objetivo	62	461	98	474	454	652	10
de	103	461	113	474	454	652	10
reflexionar	118	461	165	474	454	652	10
sobre	170	461	193	474	454	652	10
las	198	461	210	474	454	652	10
formas	215	461	245	474	454	652	10
indígenas	250	461	291	474	454	652	10
de	296	461	306	474	454	652	10
llevar	311	461	336	474	454	652	10
a	341	461	345	474	454	652	10
cabo	350	461	370	474	454	652	10
la	375	461	383	474	454	652	10
investigación	62	473	121	487	454	652	10
(Rappaport,	124	473	176	487	454	652	10
2012,	178	473	203	487	454	652	10
p.	206	473	214	487	454	652	10
88).	217	473	234	487	454	652	10
En	237	473	249	487	454	652	10
este	251	473	268	487	454	652	10
espacio,	271	473	307	487	454	652	10
Joaquín	309	473	343	487	454	652	10
Viluche,	346	473	383	487	454	652	10
un	62	486	73	500	454	652	10
investigador	79	486	133	500	454	652	10
del	140	486	153	500	454	652	10
pueblo	159	486	189	500	454	652	10
nasa,	195	486	217	500	454	652	10
presentó	223	486	260	500	454	652	10
una	266	486	282	500	454	652	10
propuesta	288	486	331	500	454	652	10
que	337	486	352	500	454	652	10
luego	359	486	383	500	454	652	10
enviaría	62	498	98	512	454	652	10
al	103	498	111	512	454	652	10
Congreso	116	498	158	512	454	652	10
de	163	498	173	512	454	652	10
la	179	498	187	512	454	652	10
Asociación	191	498	240	512	454	652	10
de	246	498	256	512	454	652	10
Estudios	261	498	299	512	454	652	10
Latinoamericanos	304	498	383	512	454	652	10
(LASA)	62	511	98	525	454	652	10
con	101	511	117	525	454	652	10
el	121	511	128	525	454	652	10
título	132	511	155	525	454	652	10
“El	159	511	173	525	454	652	10
camino	177	511	209	525	454	652	10
de	213	511	223	525	454	652	10
la	226	511	234	525	454	652	10
investigación	238	511	296	525	454	652	10
como	300	511	324	525	454	652	10
política	327	511	360	525	454	652	10
para	364	511	383	525	454	652	10
recrear	62	524	93	537	454	652	10
y	97	524	103	537	454	652	10
revitalizar	107	524	152	537	454	652	10
el	157	524	165	537	454	652	10
conocimiento	169	524	229	537	454	652	10
ancestral”.	233	524	280	537	454	652	10
El	285	524	294	537	454	652	10
trabajo	299	524	330	537	454	652	10
de	334	524	344	537	454	652	10
Viluche	349	524	383	537	454	652	10
(2010)	62	536	91	550	454	652	10
profundiza	97	536	144	550	454	652	10
el	149	536	157	550	454	652	10
proceso	162	536	196	550	454	652	10
de	202	536	212	550	454	652	10
descolonización	217	536	288	550	454	652	10
de	293	536	303	550	454	652	10
la	308	536	316	550	454	652	10
investigación,	321	536	383	550	454	652	10
porque	62	549	93	563	454	652	10
incorpora	96	549	138	563	454	652	10
un	141	549	151	563	454	652	10
conjunto	155	549	193	563	454	652	10
de	196	549	206	563	454	652	10
elementos	209	549	254	563	454	652	10
de	257	549	267	563	454	652	10
la	270	549	278	563	454	652	10
cosmovisión	281	549	336	563	454	652	10
nasa	339	549	359	563	454	652	10
y	362	549	367	563	454	652	10
los	370	549	383	563	454	652	10
pone	62	561	83	575	454	652	10
en	86	561	97	575	454	652	10
juego	100	561	124	575	454	652	10
de	127	561	137	575	454	652	10
forma	140	561	166	575	454	652	10
innovadora.	169	561	221	575	454	652	10
Aquí	82	574	103	588	454	652	10
la	108	574	115	588	454	652	10
investigación	120	574	175	588	454	652	10
implica	180	574	211	588	454	652	10
“ir	216	574	226	588	454	652	10
tras	231	574	246	588	454	652	10
las	251	574	263	588	454	652	10
huellas	267	574	297	588	454	652	10
de	301	574	311	588	454	652	10
los	316	574	328	588	454	652	10
mayores”	333	574	373	588	454	652	10
y	377	574	383	588	454	652	10
“profundizar	62	587	115	600	454	652	10
el	118	587	125	600	454	652	10
sentido	129	587	158	600	454	652	10
y	161	587	167	600	454	652	10
la	170	587	177	600	454	652	10
interpretación	180	587	237	600	454	652	10
del	240	587	253	600	454	652	10
proceso	256	587	288	600	454	652	10
cosmogónico”,	291	587	353	600	454	652	10
con	357	587	371	600	454	652	10
lo	375	587	383	600	454	652	10
Revista	62	618	87	628	454	652	10
de	89	618	97	628	454	652	10
Ciencias	99	618	126	628	454	652	10
Sociales,	128	618	158	628	454	652	10
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	10
vol.	186	618	197	628	454	652	10
33,	199	618	210	628	454	652	10
n.º	211	618	220	628	454	652	10
47,	222	618	231	628	454	652	10
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	10
2020,	284	618	304	628	454	652	10
pp.	305	618	315	628	454	652	10
49-68.	316	618	338	628	454	652	10
C	71	30	75	40	454	652	11
ultivar	75	32	97	40	454	652	11
conocimientos	99	32	143	40	454	652	11
,	143	30	145	40	454	652	11
cosechar	147	32	176	40	454	652	11
otra	177	32	192	40	454	652	11
educación	193	32	225	40	454	652	11
59	382	31	391	40	454	652	11
cual	71	59	88	73	454	652	11
se	92	59	100	73	454	652	11
combina	104	59	139	73	454	652	11
la	143	59	150	73	454	652	11
memoria	154	59	191	73	454	652	11
colectiva	194	59	231	73	454	652	11
y	235	59	240	73	454	652	11
la	243	59	251	73	454	652	11
cosmología.	254	59	304	73	454	652	11
Si	308	59	317	73	454	652	11
bien	320	59	338	73	454	652	11
el	341	59	349	73	454	652	11
horizonte	352	59	391	73	454	652	11
sigue	71	72	93	85	454	652	11
siendo	96	72	123	85	454	652	11
la	126	72	134	85	454	652	11
autonomía	137	72	181	85	454	652	11
indígena,	184	72	222	85	454	652	11
el	225	72	233	85	454	652	11
propósito	236	72	275	85	454	652	11
de	278	72	288	85	454	652	11
las	291	72	303	85	454	652	11
investigaciones	306	72	369	85	454	652	11
nasa	373	72	391	85	454	652	11
debe	71	84	90	98	454	652	11
ser,	95	84	109	98	454	652	11
según	114	84	138	98	454	652	11
Joaquín,	143	84	178	98	454	652	11
revitalizar	183	84	224	98	454	652	11
y	229	84	234	98	454	652	11
recrear	239	84	268	98	454	652	11
el	272	84	280	98	454	652	11
“conocimiento	285	84	345	98	454	652	11
ancestral”	350	84	391	98	454	652	11
para	71	97	89	111	454	652	11
“corregir	91	97	128	111	454	652	11
los	131	97	143	111	454	652	11
desequilibrios,	146	97	206	111	454	652	11
para	209	97	227	111	454	652	11
orientar,	229	97	263	111	454	652	11
aconsejar,	266	97	307	111	454	652	11
remediar,	310	97	348	111	454	652	11
y	351	97	356	111	454	652	11
vivir	359	97	379	111	454	652	11
en	381	97	391	111	454	652	11
equilibrio	71	109	111	123	454	652	11
y	113	109	118	123	454	652	11
armonía	121	109	154	123	454	652	11
entre	157	109	177	123	454	652	11
la	180	109	187	123	454	652	11
comunidad	190	109	235	123	454	652	11
y	238	109	243	123	454	652	11
la	245	109	253	123	454	652	11
naturaleza”	255	109	302	123	454	652	11
(Viluche,	304	109	342	123	454	652	11
2010,	344	109	368	123	454	652	11
p.	370	109	378	123	454	652	11
3).	380	109	391	123	454	652	11
Al	91	122	101	136	454	652	11
igual	104	122	125	136	454	652	11
que	127	122	142	136	454	652	11
en	144	122	154	136	454	652	11
el	157	122	164	136	454	652	11
documento	167	122	213	136	454	652	11
de	216	122	226	136	454	652	11
los	228	122	240	136	454	652	11
años	243	122	262	136	454	652	11
ochenta	264	122	297	136	454	652	11
al	299	122	307	136	454	652	11
que	309	122	324	136	454	652	11
me	327	122	340	136	454	652	11
referí	342	122	365	136	454	652	11
antes,	367	122	391	136	454	652	11
Viluche	71	135	103	148	454	652	11
(2010,	106	135	133	148	454	652	11
p.	135	135	143	148	454	652	11
1)	145	135	154	148	454	652	11
entiende	156	135	192	148	454	652	11
que	194	135	209	148	454	652	11
las	211	135	223	148	454	652	11
comunidades	225	135	281	148	454	652	11
siempre	283	135	316	148	454	652	11
investigaron:	318	135	373	148	454	652	11
“La	375	135	391	148	454	652	11
investigación	71	147	127	161	454	652	11
no	131	147	141	161	454	652	11
es	145	147	154	161	454	652	11
simplemente	158	147	211	161	454	652	11
de	215	147	225	161	454	652	11
los	229	147	241	161	454	652	11
intelectuales	245	147	298	161	454	652	11
o	301	147	307	161	454	652	11
de	310	147	320	161	454	652	11
los	324	147	337	161	454	652	11
doctores,	340	147	379	161	454	652	11
es	382	147	391	161	454	652	11
algo	71	160	89	174	454	652	11
muy	91	160	110	174	454	652	11
natural	112	160	141	174	454	652	11
en	143	160	153	174	454	652	11
el	156	160	163	174	454	652	11
ser	165	160	178	174	454	652	11
humano”.	180	160	221	174	454	652	11
Las	223	160	238	174	454	652	11
investigaciones	241	160	305	174	454	652	11
son	308	160	322	174	454	652	11
“mandatos	324	160	369	174	454	652	11
de	371	160	381	174	454	652	11
la	384	160	391	174	454	652	11
naturaleza”,	71	172	121	186	454	652	11
esto	124	172	141	186	454	652	11
es,	143	172	155	186	454	652	11
una	157	172	172	186	454	652	11
capacidad	175	172	217	186	454	652	11
innata	220	172	245	186	454	652	11
que	248	172	263	186	454	652	11
“comienza	265	172	310	186	454	652	11
desde	313	172	337	186	454	652	11
el	339	172	347	186	454	652	11
vientre	350	172	379	186	454	652	11
de	381	172	391	186	454	652	11
la	71	185	78	199	454	652	11
madre”	81	185	112	199	454	652	11
(Viluche,	114	185	153	199	454	652	11
2010,	155	185	179	199	454	652	11
p.	181	185	189	199	454	652	11
3).	191	185	202	199	454	652	11
No	205	185	217	199	454	652	11
obstante,	220	185	257	199	454	652	11
ahora	260	185	283	199	454	652	11
el	285	185	293	199	454	652	11
carácter	295	185	328	199	454	652	11
indiferenciado	331	185	391	199	454	652	11
de	71	198	81	211	454	652	11
la	83	198	91	211	454	652	11
investigación	93	198	149	211	454	652	11
se	151	198	160	211	454	652	11
profundiza	162	198	208	211	454	652	11
para	210	198	228	211	454	652	11
abarcar	230	198	261	211	454	652	11
a	263	198	268	211	454	652	11
todas	270	198	292	211	454	652	11
las	295	198	306	211	454	652	11
entidades	308	198	348	211	454	652	11
sensibles:	350	198	391	211	454	652	11
“Todos	71	210	101	224	454	652	11
los	105	210	117	224	454	652	11
que	121	210	136	224	454	652	11
habitamos	140	210	183	224	454	652	11
en	187	210	197	224	454	652	11
la	200	210	208	224	454	652	11
tierra	212	210	234	224	454	652	11
como:	238	210	264	224	454	652	11
los	268	210	280	224	454	652	11
animales,	284	210	324	224	454	652	11
las	327	210	339	224	454	652	11
plantas,	343	210	375	224	454	652	11
los	379	210	391	224	454	652	11
hombres	71	223	107	237	454	652	11
y	110	223	115	237	454	652	11
los	118	223	131	237	454	652	11
seres	134	223	155	237	454	652	11
espirituales,	158	223	208	237	454	652	11
somos	211	223	238	237	454	652	11
investigadores	241	223	302	237	454	652	11
de	305	223	315	237	454	652	11
todos	318	223	340	237	454	652	11
los	343	223	356	237	454	652	11
días,	359	223	378	237	454	652	11
de	381	223	391	237	454	652	11
todas	71	235	93	249	454	652	11
las	95	235	107	249	454	652	11
noches	109	235	139	249	454	652	11
para	141	235	159	249	454	652	11
seguir	161	235	187	249	454	652	11
siendo	189	235	217	249	454	652	11
científicos	219	235	262	249	454	652	11
o	265	235	270	249	454	652	11
portadores	272	235	317	249	454	652	11
del	319	235	332	249	454	652	11
conocimiento	334	235	391	249	454	652	11
ancestral”	71	248	113	262	454	652	11
(Viluche,	115	248	154	262	454	652	11
2010,	157	248	180	262	454	652	11
p.	183	248	191	262	454	652	11
2).	194	248	205	262	454	652	11
Viluche	91	261	123	274	454	652	11
(2010,	130	261	158	274	454	652	11
p.	165	261	172	274	454	652	11
4)	180	261	188	274	454	652	11
afirma	195	261	222	274	454	652	11
que	229	261	244	274	454	652	11
“ya	251	261	266	274	454	652	11
no	273	261	284	274	454	652	11
es	291	261	299	274	454	652	11
tiempo	307	261	336	274	454	652	11
de	343	261	353	274	454	652	11
realizar	360	261	391	274	454	652	11
investigaciones	71	273	136	287	454	652	11
superficiales,	138	273	193	287	454	652	11
ni	196	273	204	287	454	652	11
de	207	273	217	287	454	652	11
hacer	219	273	242	287	454	652	11
propuestas	244	273	289	287	454	652	11
de	292	273	302	287	454	652	11
temas	304	273	329	287	454	652	11
adaptados	331	273	373	287	454	652	11
con	376	273	391	287	454	652	11
los	71	286	83	300	454	652	11
esquemas	86	286	127	300	454	652	11
occidentales”	130	286	187	300	454	652	11
e	190	286	195	300	454	652	11
identifica	198	286	237	300	454	652	11
siete	240	286	259	300	454	652	11
sentidos	262	286	297	300	454	652	11
que,	300	286	318	300	454	652	11
en	321	286	331	300	454	652	11
complemento	334	286	391	300	454	652	11
con	71	298	86	312	454	652	11
la	91	298	98	312	454	652	11
actividad	103	298	142	312	454	652	11
de	147	298	157	312	454	652	11
la	161	298	169	312	454	652	11
pregunta,	174	298	213	312	454	652	11
permiten	218	298	255	312	454	652	11
desarrollar	260	298	305	312	454	652	11
las	310	298	322	312	454	652	11
investigaciones	326	298	391	312	454	652	11
indígenas:	71	311	114	325	454	652	11
la	116	311	124	325	454	652	11
vista,	126	311	149	325	454	652	11
el	151	311	158	325	454	652	11
oído,	161	311	182	325	454	652	11
el	184	311	192	325	454	652	11
olfato,	194	311	221	325	454	652	11
el	223	311	231	325	454	652	11
tacto,	233	311	256	325	454	652	11
el	258	311	266	325	454	652	11
gusto,	268	311	293	325	454	652	11
las	296	311	307	325	454	652	11
señas	310	311	332	325	454	652	11
y	335	311	340	325	454	652	11
los	342	311	354	325	454	652	11
sueños.	357	311	388	325	454	652	11
5	388	311	391	320	454	652	11
En	91	324	102	337	454	652	11
abril	106	324	125	337	454	652	11
de	128	324	138	337	454	652	11
2016,	142	324	165	337	454	652	11
conversé	169	324	206	337	454	652	11
con	209	324	225	337	454	652	11
Joaquín	228	324	261	337	454	652	11
sobre	264	324	287	337	454	652	11
sus	290	324	304	337	454	652	11
ideas	307	324	329	337	454	652	11
respecto	332	324	367	337	454	652	11
de	370	324	380	337	454	652	11
la	384	324	391	337	454	652	11
investigación	71	336	127	350	454	652	11
en	129	336	139	350	454	652	11
el	142	336	150	350	454	652	11
Parque	152	336	181	350	454	652	11
Caldas,	184	336	215	350	454	652	11
espacio	218	336	249	350	454	652	11
central	252	336	281	350	454	652	11
de	283	336	293	350	454	652	11
la	296	336	303	350	454	652	11
ciudad	306	336	334	350	454	652	11
de	337	336	346	350	454	652	11
Popayán.	349	336	388	350	454	652	11
Entonces,	91	349	132	363	454	652	11
me	134	349	147	363	454	652	11
explicó:	150	349	184	363	454	652	11
“La	91	370	106	384	454	652	11
pregunta	111	370	146	384	454	652	11
mía	151	370	166	384	454	652	11
era:	172	370	187	384	454	652	11
¿por	192	370	210	384	454	652	11
qué	215	370	229	384	454	652	11
la	235	370	242	384	454	652	11
sabiduría	247	370	284	384	454	652	11
nuestra,	289	370	321	384	454	652	11
a	326	370	330	384	454	652	11
pesar	336	370	357	384	454	652	11
de	362	370	371	384	454	652	11
que	377	370	391	384	454	652	11
molestaron	91	383	135	396	454	652	11
en	138	383	148	396	454	652	11
la	151	383	158	396	454	652	11
historia	161	383	191	396	454	652	11
por	194	383	208	396	454	652	11
acabar	211	383	237	396	454	652	11
nuestra	240	383	269	396	454	652	11
sabiduría,	272	383	311	396	454	652	11
no	314	383	324	396	454	652	11
se	327	383	336	396	454	652	11
ha	339	383	348	396	454	652	11
acabado?,	351	383	391	396	454	652	11
¿qué	91	396	110	409	454	652	11
hicieron?	112	396	150	409	454	652	11
Resulta	152	396	182	409	454	652	11
que	185	396	200	409	454	652	11
la	203	396	210	409	454	652	11
cuestión	213	396	246	409	454	652	11
ahí	249	396	261	409	454	652	11
está,	264	396	282	409	454	652	11
que	285	396	299	409	454	652	11
es	302	396	310	409	454	652	11
natural.	313	396	343	409	454	652	11
Y	346	396	353	409	454	652	11
la	356	396	363	409	454	652	11
mayor	366	396	391	409	454	652	11
parte	91	408	111	421	454	652	11
de	115	408	124	421	454	652	11
la	129	408	136	421	454	652	11
sabiduría,	140	408	179	421	454	652	11
toda	184	408	201	421	454	652	11
esa	205	408	218	421	454	652	11
sabiduría	222	408	259	421	454	652	11
sobre	263	408	285	421	454	652	11
la	289	408	296	421	454	652	11
luna,	300	408	320	421	454	652	11
sobre	324	408	346	421	454	652	11
el	350	408	357	421	454	652	11
sol,	362	408	376	421	454	652	11
las	380	408	391	421	454	652	11
estrellas,	91	421	126	434	454	652	11
toda	129	421	146	434	454	652	11
esa	149	421	162	434	454	652	11
sabiduría	165	421	202	434	454	652	11
sobre	204	421	226	434	454	652	11
el	229	421	236	434	454	652	11
viento,	239	421	267	434	454	652	11
sobre	270	421	291	434	454	652	11
el	294	421	302	434	454	652	11
fuego,	305	421	330	434	454	652	11
sobre	333	421	354	434	454	652	11
la	357	421	365	434	454	652	11
tierra,	368	421	391	434	454	652	11
sobre	91	433	112	447	454	652	11
los	114	433	126	447	454	652	11
animales,	128	433	166	447	454	652	11
todas	168	433	189	447	454	652	11
esas	191	433	208	447	454	652	11
sabidurías	210	433	251	447	454	652	11
permanecen	253	433	301	447	454	652	11
gracias	303	433	331	447	454	652	11
a	333	433	338	447	454	652	11
la	340	433	347	447	454	652	11
utilización	349	433	391	447	454	652	11
de	91	446	100	459	454	652	11
los	102	446	114	459	454	652	11
sentidos.	116	446	152	459	454	652	11
Y	153	446	161	459	454	652	11
yo	162	446	172	459	454	652	11
aprendí	175	446	205	459	454	652	11
a	207	446	211	459	454	652	11
investigar	213	446	253	459	454	652	11
así	255	446	266	459	454	652	11
porque	268	446	296	459	454	652	11
mis	298	446	313	459	454	652	11
abuelos	315	446	346	459	454	652	11
me	348	446	360	459	454	652	11
decían:	362	446	391	459	454	652	11
‘si	91	459	101	472	454	652	11
usted	106	459	127	472	454	652	11
quiere	132	459	157	472	454	652	11
aprender	162	459	197	472	454	652	11
algo,	202	459	222	472	454	652	11
tiene	227	459	246	472	454	652	11
que	251	459	265	472	454	652	11
andar	270	459	293	472	454	652	11
con	298	459	312	472	454	652	11
la	317	459	324	472	454	652	11
oreja	329	459	349	472	454	652	11
parada'”.	354	459	391	472	454	652	11
(Viluche,	91	471	128	484	454	652	11
J.,	130	471	139	484	454	652	11
comunicación	141	471	198	484	454	652	11
personal,	200	471	236	484	454	652	11
1	239	471	244	484	454	652	11
de	246	471	256	484	454	652	11
abril	258	471	277	484	454	652	11
de	279	471	289	484	454	652	11
2016).	291	471	317	484	454	652	11
En	91	495	102	509	454	652	11
las	105	495	116	509	454	652	11
clases	119	495	144	509	454	652	11
sobre	146	495	169	509	454	652	11
investigación	172	495	228	509	454	652	11
que	230	495	245	509	454	652	11
dicta	248	495	268	509	454	652	11
en	270	495	280	509	454	652	11
la	283	495	290	509	454	652	11
UAIIN,	293	495	325	509	454	652	11
Joaquín	328	495	360	509	454	652	11
ensaya	363	495	391	509	454	652	11
diversas	71	507	105	521	454	652	11
formas	108	507	137	521	454	652	11
para	140	507	158	521	454	652	11
enseñar	160	507	192	521	454	652	11
estas	195	507	215	521	454	652	11
técnicas:	218	507	255	521	454	652	11
5	71	543	75	556	454	652	11
Los	91	543	103	556	454	652	11
médicos	106	543	132	556	454	652	11
tradicionales	135	543	176	556	454	652	11
del	179	543	189	556	454	652	11
pueblo	191	543	213	556	454	652	11
nasa	216	543	230	556	454	652	11
sienten	233	543	256	556	454	652	11
en	259	543	266	556	454	652	11
su	269	543	276	556	454	652	11
propio	279	543	300	556	454	652	11
cuerpo	303	543	325	556	454	652	11
los	327	543	337	556	454	652	11
mensajes	340	543	369	556	454	652	11
de	372	543	379	556	454	652	11
las	382	543	391	556	454	652	11
presencias	91	552	124	566	454	652	11
sensibles	127	552	156	566	454	652	11
que	159	552	170	566	454	652	11
habitan	173	552	197	566	454	652	11
el	200	552	205	566	454	652	11
territorio.	208	552	239	566	454	652	11
Las	241	552	253	566	454	652	11
diversas	256	552	282	566	454	652	11
sensaciones	285	552	323	566	454	652	11
corporales	326	552	359	566	454	652	11
mediante	362	552	391	566	454	652	11
las	91	562	100	576	454	652	11
cuales	103	562	123	576	454	652	11
se	126	562	132	576	454	652	11
expresa	135	562	160	576	454	652	11
este	163	562	175	576	454	652	11
lenguaje	178	562	205	576	454	652	11
reciben	208	562	232	576	454	652	11
el	235	562	241	576	454	652	11
nombre	244	562	268	576	454	652	11
de	271	562	279	576	454	652	11
señas.	282	562	301	576	454	652	11
Lo	304	562	313	576	454	652	11
mismo	316	562	338	576	454	652	11
ocurre	341	562	361	576	454	652	11
respecto	365	562	391	576	454	652	11
de	91	572	98	585	454	652	11
los	101	572	111	585	454	652	11
sueños,	113	572	137	585	454	652	11
porque	140	572	162	585	454	652	11
a	165	572	169	585	454	652	11
través	172	572	191	585	454	652	11
de	194	572	201	585	454	652	11
ellos	204	572	219	585	454	652	11
los	222	572	232	585	454	652	11
médicos	235	572	261	585	454	652	11
logran	264	572	285	585	454	652	11
entrar	288	572	306	585	454	652	11
en	309	572	317	585	454	652	11
comunicación	320	572	364	585	454	652	11
con	367	572	379	585	454	652	11
los	382	572	391	585	454	652	11
seres	91	581	107	595	454	652	11
espirituales.	110	581	148	595	454	652	11
Apelando	150	581	181	595	454	652	11
a	184	581	188	595	454	652	11
las	191	581	200	595	454	652	11
señas	202	581	220	595	454	652	11
y	223	581	227	595	454	652	11
a	229	581	233	595	454	652	11
los	236	581	245	595	454	652	11
sueños,	248	581	272	595	454	652	11
es	275	581	281	595	454	652	11
posible	284	581	307	595	454	652	11
predecir	310	581	336	595	454	652	11
acontecimientos	339	581	391	595	454	652	11
importantes	91	591	128	604	454	652	11
(Portela	130	591	156	604	454	652	11
Guarín,	158	591	182	604	454	652	11
2001).	184	591	205	604	454	652	11
Revista	116	618	141	628	454	652	11
de	142	618	151	628	454	652	11
Ciencias	152	618	180	628	454	652	11
Sociales,	181	618	211	628	454	652	11
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	11
vol.	239	618	251	628	454	652	11
33,	252	618	263	628	454	652	11
n.º	265	618	274	628	454	652	11
47,	275	618	285	628	454	652	11
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	11
2020,	338	618	357	628	454	652	11
pp.	359	618	369	628	454	652	11
49-68.	369	618	391	628	454	652	11
60	62	31	71	40	454	652	12
S	325	30	329	40	454	652	12
ebastián	329	32	356	40	454	652	12
L	358	30	362	40	454	652	12
evalle	362	32	383	40	454	652	12
“J:	82	59	93	72	454	652	12
Bueno,	97	59	125	72	454	652	12
uno	128	59	143	72	454	652	12
es	146	59	155	72	454	652	12
eso.	158	59	174	72	454	652	12
Como	177	59	201	72	454	652	12
los	205	59	216	72	454	652	12
estudiantes	220	59	264	72	454	652	12
tienen	267	59	292	72	454	652	12
que	295	59	309	72	454	652	12
escribir,	312	59	344	72	454	652	12
entonces	348	59	383	72	454	652	12
escribir	82	72	112	85	454	652	12
algo	117	72	134	85	454	652	12
donde	138	72	163	85	454	652	12
solamente	167	72	208	85	454	652	12
se	212	72	220	85	454	652	12
utilice	225	72	250	85	454	652	12
el	254	72	262	85	454	652	12
oído.	266	72	286	85	454	652	12
Entonces,	291	72	330	85	454	652	12
alguien	334	72	364	85	454	652	12
que	368	72	383	85	454	652	12
escribe	82	84	111	98	454	652	12
solamente	115	84	155	98	454	652	12
lo	159	84	167	98	454	652	12
que	171	84	186	98	454	652	12
olió.	190	84	208	98	454	652	12
Que	212	84	228	98	454	652	12
escriba	232	84	261	98	454	652	12
sobre	265	84	286	98	454	652	12
ese	291	84	303	98	454	652	12
olor.	307	84	325	98	454	652	12
Para	330	84	347	98	454	652	12
ver	351	84	364	98	454	652	12
qué	368	84	383	98	454	652	12
produce.	82	97	117	110	454	652	12
Entonces,	119	97	158	110	454	652	12
fíjate	160	97	181	110	454	652	12
que	183	97	197	110	454	652	12
está	199	97	215	110	454	652	12
produciendo	217	97	267	110	454	652	12
texto	269	97	289	110	454	652	12
también.	291	97	326	110	454	652	12
Produce	328	97	361	110	454	652	12
texto	363	97	383	110	454	652	12
pero	82	110	100	123	454	652	12
que	103	110	117	123	454	652	12
solamente	120	110	161	123	454	652	12
es	164	110	172	123	454	652	12
de	175	110	185	123	454	652	12
escuchar.	188	110	224	123	454	652	12
Otro	227	110	246	123	454	652	12
texto	249	110	269	123	454	652	12
que	272	110	286	123	454	652	12
es	289	110	297	123	454	652	12
solamente	300	110	341	123	454	652	12
oler.	344	110	361	123	454	652	12
Otro	364	110	383	123	454	652	12
texto	82	122	102	135	454	652	12
que	105	122	119	135	454	652	12
es	122	122	130	135	454	652	12
solamente	132	122	173	135	454	652	12
de	176	122	185	135	454	652	12
mirar.	187	122	211	135	454	652	12
Y	213	122	220	135	454	652	12
otro	223	122	239	135	454	652	12
texto	241	122	261	135	454	652	12
que	264	122	278	135	454	652	12
será	281	122	297	135	454	652	12
solamente	299	122	340	135	454	652	12
de	342	122	352	135	454	652	12
tocar.	354	122	376	135	454	652	12
S:	82	140	91	154	454	652	12
¿Cómo	93	140	122	154	454	652	12
trabajas	125	140	156	154	454	652	12
en	159	140	169	154	454	652	12
el	172	140	179	154	454	652	12
aula	182	140	198	154	454	652	12
o	201	140	206	154	454	652	12
en	209	140	219	154	454	652	12
el	221	140	229	154	454	652	12
salón	231	140	253	154	454	652	12
o	255	140	260	154	454	652	12
con	263	140	278	154	454	652	12
los	281	140	292	154	454	652	12
estudiantes	295	140	340	154	454	652	12
esos	343	140	360	154	454	652	12
otros	363	140	383	154	454	652	12
sentidos	82	153	115	166	454	652	12
como	117	153	140	166	454	652	12
los	142	153	154	166	454	652	12
sueños?	156	153	188	166	454	652	12
J:	82	171	89	185	454	652	12
Ese	91	171	106	185	454	652	12
es	108	171	116	185	454	652	12
un	118	171	128	185	454	652	12
poquito	131	171	161	185	454	652	12
delicado,	164	171	200	185	454	652	12
pero	202	171	220	185	454	652	12
nosotros	222	171	256	185	454	652	12
trabajamos	258	171	302	185	454	652	12
sobre	305	171	326	185	454	652	12
eso.	328	171	344	185	454	652	12
Algo	346	171	366	185	454	652	12
que	368	171	383	185	454	652	12
la	82	184	89	197	454	652	12
mayoría	92	184	125	197	454	652	12
cuando	127	184	156	197	454	652	12
van	159	184	173	197	454	652	12
a	176	184	181	197	454	652	12
salir,	183	184	202	197	454	652	12
van	205	184	220	197	454	652	12
a	222	184	227	197	454	652	12
salir	229	184	246	197	454	652	12
a	249	184	254	197	454	652	12
estudiar,	256	184	290	197	454	652	12
entonces,	293	184	330	197	454	652	12
supongamos	333	184	383	197	454	652	12
que	82	197	97	210	454	652	12
soñaron	100	197	131	210	454	652	12
con	134	197	149	210	454	652	12
una	152	197	166	210	454	652	12
ruana	169	197	192	210	454	652	12
nueva.	195	197	221	210	454	652	12
Listo.	224	197	247	210	454	652	12
Esa	250	197	265	210	454	652	12
ruana	268	197	290	210	454	652	12
nueva,	293	197	319	210	454	652	12
¿qué	322	197	341	210	454	652	12
significa?	344	197	383	210	454	652	12
Ya	82	209	93	222	454	652	12
lo	95	209	103	222	454	652	12
empieza	105	209	138	222	454	652	12
a	141	209	145	222	454	652	12
utilizar.	147	209	178	222	454	652	12
Entonces,	180	209	219	222	454	652	12
coloco	221	209	248	222	454	652	12
ejercicios	250	209	288	222	454	652	12
como	291	209	313	222	454	652	12
eso,	315	209	331	222	454	652	12
¿no?	333	209	352	222	454	652	12
Bueno,	354	209	383	222	454	652	12
si	82	222	89	235	454	652	12
anoche	92	222	120	235	454	652	12
soñaste	123	222	152	235	454	652	12
con	155	222	169	235	454	652	12
una	172	222	186	235	454	652	12
ruana	189	222	211	235	454	652	12
nueva,	214	222	240	235	454	652	12
¿qué	243	222	262	235	454	652	12
significa?	265	222	303	235	454	652	12
Que	306	222	322	235	454	652	12
escriban	325	222	358	235	454	652	12
sobre	361	222	383	235	454	652	12
eso.	82	234	98	248	454	652	12
Bueno,	102	234	131	248	454	652	12
si	135	234	142	248	454	652	12
alguien	146	234	176	248	454	652	12
soñó	180	234	199	248	454	652	12
con	203	234	218	248	454	652	12
un	222	234	232	248	454	652	12
ave	236	234	250	248	454	652	12
en	254	234	264	248	454	652	12
la	268	234	275	248	454	652	12
mano,	280	234	304	248	454	652	12
¿qué	309	234	327	248	454	652	12
significa?	332	234	370	248	454	652	12
Si	374	234	383	248	454	652	12
alguien	82	247	112	260	454	652	12
soñó	114	247	133	260	454	652	12
cruzando	135	247	171	260	454	652	12
agua	173	247	192	260	454	652	12
sucia,	194	247	217	260	454	652	12
¿eso	219	247	237	260	454	652	12
qué	239	247	254	260	454	652	12
significa?	256	247	294	260	454	652	12
Entonces,	296	247	335	260	454	652	12
lo	337	247	345	260	454	652	12
que	347	247	362	260	454	652	12
sonó	364	247	383	260	454	652	12
empieza	82	260	116	273	454	652	12
a	119	260	123	273	454	652	12
escribir,	126	260	158	273	454	652	12
a	162	260	166	273	454	652	12
redactar,	169	260	204	273	454	652	12
y	207	260	212	273	454	652	12
son	215	260	229	273	454	652	12
cosas	232	260	254	273	454	652	12
bien	257	260	274	273	454	652	12
interesantes	277	260	325	273	454	652	12
que	328	260	342	273	454	652	12
producen	345	260	383	273	454	652	12
los	82	272	94	285	454	652	12
estudiantes.	96	272	143	285	454	652	12
S:	82	290	91	304	454	652	12
¿Lo	95	290	110	304	454	652	12
pueden	114	290	143	304	454	652	12
hacer	147	290	169	304	454	652	12
solos	173	290	193	304	454	652	12
o	197	290	202	304	454	652	12
necesitan	206	290	243	304	454	652	12
la	247	290	254	304	454	652	12
guía	258	290	276	304	454	652	12
o	280	290	285	304	454	652	12
la	289	290	296	304	454	652	12
interpretación	300	290	355	304	454	652	12
de	359	290	369	304	454	652	12
un	373	290	383	304	454	652	12
médico	82	303	112	316	454	652	12
tradicional?	114	303	161	316	454	652	12
J:	82	321	89	334	454	652	12
Es	93	321	103	334	454	652	12
bueno	107	321	131	334	454	652	12
primero	135	321	167	334	454	652	12
hacer	171	321	192	334	454	652	12
solo.	196	321	215	334	454	652	12
Ya	219	321	230	334	454	652	12
con	234	321	248	334	454	652	12
eso	252	321	265	334	454	652	12
van	269	321	284	334	454	652	12
a	288	321	292	334	454	652	12
salir	296	321	313	334	454	652	12
una	317	321	332	334	454	652	12
cantidad	335	321	369	334	454	652	12
de	373	321	383	334	454	652	12
preguntas.	82	334	124	347	454	652	12
Y	128	334	135	347	454	652	12
si	139	334	146	347	454	652	12
el	151	334	158	347	454	652	12
estudiante	163	334	203	347	454	652	12
está	208	334	223	347	454	652	12
interesado	228	334	269	347	454	652	12
en	274	334	283	347	454	652	12
eso,	288	334	304	347	454	652	12
pues,	308	334	329	347	454	652	12
lógicamente	334	334	383	347	454	652	12
buscará	82	347	113	360	454	652	12
un	117	347	127	360	454	652	12
médico	131	347	161	360	454	652	12
y	165	347	170	360	454	652	12
conversará.	174	347	220	360	454	652	12
Y	224	347	231	360	454	652	12
ahí	235	347	247	360	454	652	12
va	252	347	261	360	454	652	12
aprendiendo	266	347	315	360	454	652	12
muchas	319	347	350	360	454	652	12
cosas.”	354	347	383	360	454	652	12
(Viluche,	82	359	119	372	454	652	12
J.,	122	359	130	372	454	652	12
comunicación	133	359	189	372	454	652	12
personal,	192	359	228	372	454	652	12
1	230	359	235	372	454	652	12
de	238	359	247	372	454	652	12
abril	250	359	268	372	454	652	12
de	271	359	280	372	454	652	12
2016).	283	359	309	372	454	652	12
A	82	383	90	396	454	652	12
partir	92	383	115	396	454	652	12
de	117	383	127	396	454	652	12
2015	130	383	151	396	454	652	12
las	153	383	165	396	454	652	12
ideas	168	383	189	396	454	652	12
de	192	383	202	396	454	652	12
Joaquín	204	383	237	396	454	652	12
se	240	383	248	396	454	652	12
articularon	251	383	296	396	454	652	12
a	299	383	304	396	454	652	12
una	306	383	321	396	454	652	12
propuesta	324	383	365	396	454	652	12
que	368	383	383	396	454	652	12
los	62	395	75	409	454	652	12
miembros	77	395	119	409	454	652	12
de	121	395	131	409	454	652	12
la	133	395	141	409	454	652	12
UAIIN	143	395	172	409	454	652	12
comenzaron	175	395	226	409	454	652	12
a	228	395	233	409	454	652	12
discutir	235	395	266	409	454	652	12
con	268	395	284	409	454	652	12
otras	286	395	306	409	454	652	12
dos	308	395	323	409	454	652	12
universidades	325	395	383	409	454	652	12
indígenas	62	408	103	422	454	652	12
latinoamericanas:	108	408	182	422	454	652	12
la	187	408	194	422	454	652	12
Pluriversidad	199	408	255	422	454	652	12
Amawtay	259	408	300	422	454	652	12
Wasi	305	408	326	422	454	652	12
de	331	408	341	422	454	652	12
Ecuador,	345	408	383	422	454	652	12
que	62	420	78	434	454	652	12
responde	81	420	119	434	454	652	12
a	122	420	127	434	454	652	12
la	130	420	138	434	454	652	12
Confederación	141	420	203	434	454	652	12
de	206	420	216	434	454	652	12
Nacionalidades	219	420	284	434	454	652	12
Indígenas	287	420	328	434	454	652	12
del	332	420	344	434	454	652	12
Ecuador	348	420	383	434	454	652	12
(CONAIE),	62	433	112	447	454	652	12
y	114	433	120	447	454	652	12
la	122	433	130	447	454	652	12
Universidad	132	433	184	447	454	652	12
de	186	433	196	447	454	652	12
las	199	433	211	447	454	652	12
Regiones	213	433	252	447	454	652	12
Autónomas	254	433	303	447	454	652	12
de	305	433	315	447	454	652	12
la	318	433	325	447	454	652	12
Costa	328	433	352	447	454	652	12
Caribe	355	433	383	447	454	652	12
Nicaragüense,	62	446	122	459	454	652	12
primera	127	446	160	459	454	652	12
universidad	165	446	214	459	454	652	12
comunitaria	220	446	270	459	454	652	12
intercultural	275	446	327	459	454	652	12
de	332	446	342	459	454	652	12
América	347	446	383	459	454	652	12
Latina.	62	458	92	472	454	652	12
Las	94	458	109	472	454	652	12
tres	111	458	126	472	454	652	12
instituciones	128	458	181	472	454	652	12
conformaron	183	458	237	472	454	652	12
la	239	458	247	472	454	652	12
Red	249	458	266	472	454	652	12
de	268	458	278	472	454	652	12
Universidades	280	458	340	472	454	652	12
Indígenas	342	458	383	472	454	652	12
Interculturales	62	471	123	485	454	652	12
y	126	471	131	485	454	652	12
Comunitarias	134	471	190	485	454	652	12
de	193	471	203	485	454	652	12
Abya	205	471	227	485	454	652	12
Yala	230	471	248	485	454	652	12
(RUIICAY).	251	471	303	485	454	652	12
Este	82	483	100	497	454	652	12
espacio	103	483	135	497	454	652	12
de	138	483	148	497	454	652	12
articulación	151	483	200	497	454	652	12
tuvo	204	483	222	497	454	652	12
como	225	483	249	497	454	652	12
primer	252	483	280	497	454	652	12
antecedente	283	483	332	497	454	652	12
la	335	483	343	497	454	652	12
Maestría	346	483	383	497	454	652	12
en	62	496	72	510	454	652	12
Gestión	76	496	109	510	454	652	12
del	113	496	126	510	454	652	12
Desarrollo	130	496	174	510	454	652	12
con	178	496	194	510	454	652	12
Identidad	198	496	237	510	454	652	12
para	241	496	260	510	454	652	12
el	264	496	271	510	454	652	12
Buen	275	496	297	510	454	652	12
Vivir	301	496	323	510	454	652	12
Comunitario,	327	496	383	510	454	652	12
que	62	509	78	522	454	652	12
se	80	509	89	522	454	652	12
organizó	91	509	128	522	454	652	12
en	130	509	140	522	454	652	12
2008	143	509	164	522	454	652	12
entre	166	509	187	522	454	652	12
las	190	509	201	522	454	652	12
tres	204	509	219	522	454	652	12
universidades,	222	509	282	522	454	652	12
con	285	509	300	522	454	652	12
el	302	509	310	522	454	652	12
apoyo	312	509	338	522	454	652	12
del	341	509	353	522	454	652	12
Fondo	356	509	383	522	454	652	12
Indígena	62	521	99	535	454	652	12
(Palechor,	103	521	146	535	454	652	12
2009).	150	521	177	535	454	652	12
Desde	181	521	207	535	454	652	12
la	211	521	219	535	454	652	12
RUIICAY,	223	521	267	535	454	652	12
y	271	521	276	535	454	652	12
con	281	521	296	535	454	652	12
la	300	521	307	535	454	652	12
colaboración	312	521	366	535	454	652	12
del	370	521	383	535	454	652	12
Instituto	62	534	97	548	454	652	12
Internacional	103	534	158	548	454	652	12
para	163	534	181	548	454	652	12
la	186	534	194	548	454	652	12
Educación	199	534	243	548	454	652	12
Superior	248	534	285	548	454	652	12
en	290	534	300	548	454	652	12
América	304	534	340	548	454	652	12
Latina	345	534	372	548	454	652	12
y	377	534	383	548	454	652	12
el	62	546	70	560	454	652	12
Caribe	74	546	102	560	454	652	12
de	106	546	116	560	454	652	12
la	119	546	127	560	454	652	12
Unesco,	131	546	165	560	454	652	12
comenzó	169	546	207	560	454	652	12
a	211	546	215	560	454	652	12
construirse	219	546	265	560	454	652	12
la	269	546	277	560	454	652	12
propuesta	281	546	321	560	454	652	12
del	325	546	338	560	454	652	12
Cultivo	342	546	374	560	454	652	12
y	377	546	383	560	454	652	12
Crianza	62	559	95	573	454	652	12
de	98	559	108	573	454	652	12
Sabidurías	110	559	155	573	454	652	12
y	157	559	162	573	454	652	12
Conocimientos	165	559	229	573	454	652	12
(CCRISAC).	231	559	286	573	454	652	12
Revista	62	618	87	628	454	652	12
de	89	618	97	628	454	652	12
Ciencias	99	618	126	628	454	652	12
Sociales,	128	618	158	628	454	652	12
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	12
vol.	186	618	197	628	454	652	12
33,	199	618	210	628	454	652	12
n.º	211	618	220	628	454	652	12
47,	222	618	231	628	454	652	12
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	12
2020,	284	618	304	628	454	652	12
pp.	305	618	315	628	454	652	12
49-68.	316	618	338	628	454	652	12
C	71	30	75	40	454	652	13
ultivar	75	32	97	40	454	652	13
conocimientos	99	32	143	40	454	652	13
,	143	30	145	40	454	652	13
cosechar	147	32	176	40	454	652	13
otra	177	32	192	40	454	652	13
educación	193	32	225	40	454	652	13
61	383	31	391	40	454	652	13
La	91	59	102	73	454	652	13
propuesta	108	59	149	73	454	652	13
del	155	59	168	73	454	652	13
CCRISAC	175	59	220	73	454	652	13
implica	226	59	258	73	454	652	13
llevar	264	59	288	73	454	652	13
a	294	59	299	73	454	652	13
término	305	59	338	73	454	652	13
el	345	59	352	73	454	652	13
proceso	359	59	391	73	454	652	13
de	71	72	81	85	454	652	13
descolonización	86	72	153	85	454	652	13
de	158	72	168	85	454	652	13
la	173	72	181	85	454	652	13
investigación	186	72	242	85	454	652	13
que	247	72	262	85	454	652	13
se	267	72	276	85	454	652	13
venía	281	72	304	85	454	652	13
adelantando	309	72	360	85	454	652	13
en	365	72	374	85	454	652	13
las	380	72	391	85	454	652	13
experiencias	71	84	123	98	454	652	13
previas:	126	84	159	98	454	652	13
“Históricamente	91	106	156	119	454	652	13
las	162	106	173	119	454	652	13
prácticas	179	106	215	119	454	652	13
de	221	106	230	119	454	652	13
investigación	236	106	289	119	454	652	13
convencional	295	106	348	119	454	652	13
han	354	106	369	119	454	652	13
sido	375	106	391	119	454	652	13
usadas	91	118	117	132	454	652	13
para	122	118	139	132	454	652	13
estudiar,	143	118	177	132	454	652	13
etnografíar,	181	118	227	132	454	652	13
registrar,	231	118	267	132	454	652	13
conocer	271	118	303	132	454	652	13
desde	307	118	330	132	454	652	13
la	334	118	341	132	454	652	13
perspectiva	346	118	391	132	454	652	13
etnocéntrica	91	131	140	144	454	652	13
a	142	131	147	144	454	652	13
las	150	131	161	144	454	652	13
diversas	164	131	196	144	454	652	13
culturas	199	131	231	144	454	652	13
y	234	131	239	144	454	652	13
facilitar	242	131	273	144	454	652	13
los	275	131	287	144	454	652	13
procesos	290	131	325	144	454	652	13
de	328	131	337	144	454	652	13
colonización	340	131	391	144	454	652	13
y	91	144	96	157	454	652	13
homogenización	101	144	167	157	454	652	13
del	172	144	185	157	454	652	13
pensamiento.	190	144	243	157	454	652	13
En	248	144	260	157	454	652	13
consecuencia,	265	144	321	157	454	652	13
se	326	144	334	157	454	652	13
ha	340	144	349	157	454	652	13
generado	355	144	391	157	454	652	13
dependencia	91	156	141	169	454	652	13
epistémica,	146	156	191	169	454	652	13
desvalorizando	197	156	257	169	454	652	13
las	263	156	274	169	454	652	13
sabidurías	279	156	320	169	454	652	13
de	326	156	335	169	454	652	13
los	340	156	352	169	454	652	13
pueblos,	358	156	391	169	454	652	13
convirtiéndolas	91	169	152	182	454	652	13
en	159	169	168	182	454	652	13
mercancías	175	169	220	182	454	652	13
y	226	169	231	182	454	652	13
en	238	169	247	182	454	652	13
una	254	169	268	182	454	652	13
práctica	275	169	307	182	454	652	13
usurpadora	313	169	358	182	454	652	13
de	364	169	374	182	454	652	13
las	380	169	391	182	454	652	13
sabidurías,	91	181	134	195	454	652	13
expresiones,	138	181	188	195	454	652	13
conocimientos	192	181	250	195	454	652	13
y	255	181	260	195	454	652	13
prácticas,	264	181	302	195	454	652	13
sin	306	181	318	195	454	652	13
la	322	181	329	195	454	652	13
generación	334	181	377	195	454	652	13
de	382	181	391	195	454	652	13
ninguna	91	194	123	207	454	652	13
retribución	127	194	171	207	454	652	13
para	175	194	192	207	454	652	13
los	196	194	208	207	454	652	13
pueblos.”	212	194	250	207	454	652	13
(Red	254	194	273	207	454	652	13
de	278	194	287	207	454	652	13
Universidades	291	194	348	207	454	652	13
Indígenas	352	194	391	207	454	652	13
Interculturales	91	207	148	220	454	652	13
y	151	207	156	220	454	652	13
Comunitarias	158	207	212	220	454	652	13
de	215	207	224	220	454	652	13
Abya	226	207	248	220	454	652	13
Yala,	250	207	270	220	454	652	13
2015,	273	207	295	220	454	652	13
p.	298	207	305	220	454	652	13
6).	308	207	319	220	454	652	13
Sobre	91	230	115	244	454	652	13
la	121	230	128	244	454	652	13
base	133	230	152	244	454	652	13
de	157	230	167	244	454	652	13
estos	173	230	194	244	454	652	13
argumentos,	199	230	250	244	454	652	13
los	256	230	268	244	454	652	13
miembros	273	230	315	244	454	652	13
de	321	230	331	244	454	652	13
la	336	230	343	244	454	652	13
RUIICAY	349	230	392	244	454	652	13
decidieron	71	243	115	257	454	652	13
reemplazar	118	243	165	257	454	652	13
el	168	243	176	257	454	652	13
término	179	243	212	257	454	652	13
“investigación”	215	243	281	257	454	652	13
por	284	243	298	257	454	652	13
el	301	243	309	257	454	652	13
de	312	243	322	257	454	652	13
CCRISAC,	325	243	373	257	454	652	13
una	376	243	391	257	454	652	13
denominación	71	255	130	269	454	652	13
que	133	255	148	269	454	652	13
parte	151	255	172	269	454	652	13
de	174	255	184	269	454	652	13
las	187	255	199	269	454	652	13
vivencias	201	255	241	269	454	652	13
de	243	255	253	269	454	652	13
los	256	255	268	269	454	652	13
pueblos	271	255	304	269	454	652	13
indígenas:	306	255	349	269	454	652	13
“Por	91	277	109	290	454	652	13
lo	113	277	121	290	454	652	13
anterior,	125	277	158	290	454	652	13
se	162	277	171	290	454	652	13
retoma	175	277	202	290	454	652	13
la	207	277	214	290	454	652	13
lógica	218	277	242	290	454	652	13
de	246	277	256	290	454	652	13
‘cultivo	260	277	291	290	454	652	13
y	295	277	300	290	454	652	13
crianza	304	277	333	290	454	652	13
de	337	277	347	290	454	652	13
sabidurías	351	277	391	290	454	652	13
y	91	290	96	303	454	652	13
conocimientos'	101	290	163	303	454	652	13
como	167	290	190	303	454	652	13
una	195	290	209	303	454	652	13
propuesta	215	290	254	303	454	652	13
bioética	259	290	291	303	454	652	13
que	296	290	311	303	454	652	13
parte	316	290	336	303	454	652	13
de	341	290	351	303	454	652	13
procesos	356	290	391	303	454	652	13
colectivos	91	302	131	315	454	652	13
desde	133	302	156	315	454	652	13
y	157	302	162	315	454	652	13
para	164	302	181	315	454	652	13
los	182	302	194	315	454	652	13
pueblos,	196	302	229	315	454	652	13
nacionalidades	231	302	290	315	454	652	13
y	292	302	297	315	454	652	13
culturas,	298	302	333	315	454	652	13
para	334	302	351	315	454	652	13
fortalecer	353	302	391	315	454	652	13
y	91	315	96	328	454	652	13
revitalizar	103	315	143	328	454	652	13
su	150	315	159	328	454	652	13
autonomía,	166	315	211	328	454	652	13
autodeterminación,	218	315	295	328	454	652	13
identidad,	301	315	341	328	454	652	13
sabidurías,	348	315	391	328	454	652	13
expresiones,	91	327	140	340	454	652	13
conocimientos,	143	327	204	340	454	652	13
prácticas	207	327	243	340	454	652	13
y	246	327	251	340	454	652	13
episteme.”	254	327	296	340	454	652	13
(Red	299	327	319	340	454	652	13
de	322	327	331	340	454	652	13
Universidades	334	327	391	340	454	652	13
Indígenas	91	340	130	353	454	652	13
Interculturales	132	340	190	353	454	652	13
y	192	340	197	353	454	652	13
Comunitarias	200	340	254	353	454	652	13
de	256	340	266	353	454	652	13
Abya	268	340	289	353	454	652	13
Yala,	291	340	312	353	454	652	13
2015,	314	340	337	353	454	652	13
p.	339	340	347	353	454	652	13
6).	349	340	360	353	454	652	13
Más	91	363	109	377	454	652	13
adelante,	111	363	148	377	454	652	13
en	150	363	160	377	454	652	13
el	162	363	170	377	454	652	13
documento	172	363	218	377	454	652	13
de	220	363	230	377	454	652	13
la	232	363	240	377	454	652	13
RUIICAY	242	363	284	377	454	652	13
se	286	363	294	377	454	652	13
explica	297	363	326	377	454	652	13
en	329	363	339	377	454	652	13
qué	341	363	356	377	454	652	13
consiste	358	363	391	377	454	652	13
esta	71	376	87	390	454	652	13
propuesta	89	376	129	390	454	652	13
y	130	376	136	390	454	652	13
se	138	376	146	390	454	652	13
enumeran	148	376	189	390	454	652	13
sus	190	376	204	390	454	652	13
principios	206	376	247	390	454	652	13
centrales,	248	376	287	390	454	652	13
a	289	376	294	390	454	652	13
saber,	296	376	320	390	454	652	13
la	321	376	329	390	454	652	13
relacionalidad,	331	376	391	390	454	652	13
la	71	389	78	402	454	652	13
comunitariedad,	81	389	147	402	454	652	13
la	150	389	157	402	454	652	13
reciprocidad,	160	389	213	402	454	652	13
la	216	389	223	402	454	652	13
complementariedad	226	389	307	402	454	652	13
y	309	389	314	402	454	652	13
la	317	389	324	402	454	652	13
espiritualidad:	327	389	385	402	454	652	13
“Desde	91	410	120	423	454	652	13
la	122	410	129	423	454	652	13
perspectiva	131	410	177	423	454	652	13
de	178	410	188	423	454	652	13
los	190	410	201	423	454	652	13
pueblos	203	410	234	423	454	652	13
de	236	410	245	423	454	652	13
Abya	247	410	268	423	454	652	13
Yala,	270	410	290	423	454	652	13
cultivo	292	410	320	423	454	652	13
o	321	410	326	423	454	652	13
cultivar	328	410	359	423	454	652	13
expresa	361	410	391	423	454	652	13
la	91	423	98	436	454	652	13
relación	101	423	133	436	454	652	13
intrínseca	136	423	175	436	454	652	13
que	178	423	192	436	454	652	13
mantenemos	195	423	246	436	454	652	13
con	249	423	263	436	454	652	13
la	266	423	273	436	454	652	13
Madre	276	423	303	436	454	652	13
Tierra	305	423	329	436	454	652	13
o	332	423	337	436	454	652	13
Pachamama.	340	423	391	436	454	652	13
Esto	91	435	108	449	454	652	13
significa	111	435	145	449	454	652	13
valorar	147	435	176	449	454	652	13
los	178	435	190	449	454	652	13
conocimientos,	192	435	253	449	454	652	13
expresiones,	255	435	305	449	454	652	13
prácticas,	308	435	346	449	454	652	13
sabidurías,	348	435	391	449	454	652	13
las	91	448	102	461	454	652	13
formas	105	448	132	461	454	652	13
de	135	448	144	461	454	652	13
cuidado	147	448	179	461	454	652	13
y	182	448	187	461	454	652	13
preservación	189	448	240	461	454	652	13
de	243	448	253	461	454	652	13
la	255	448	263	461	454	652	13
vida.	265	448	285	461	454	652	13
Asimismo,	287	448	331	461	454	652	13
criar	334	448	352	461	454	652	13
o	355	448	360	461	454	652	13
crianza	362	448	391	461	454	652	13
se	91	461	99	474	454	652	13
entiende	103	461	136	474	454	652	13
como	140	461	162	474	454	652	13
el	166	461	173	474	454	652	13
proceso	176	461	207	474	454	652	13
de	211	461	220	474	454	652	13
ayudar	224	461	251	474	454	652	13
a	255	461	259	474	454	652	13
buscar	262	461	289	474	454	652	13
caminos	292	461	325	474	454	652	13
con	329	461	343	474	454	652	13
pertinencia	347	461	391	474	454	652	13
cultural	91	473	121	486	454	652	13
desde	125	473	148	486	454	652	13
la	152	473	159	486	454	652	13
reciprocidad,	163	473	215	486	454	652	13
complementariedad,	219	473	301	486	454	652	13
la	304	473	312	486	454	652	13
comunitariedad,	315	473	380	486	454	652	13
la	384	473	391	486	454	652	13
promoción	91	486	134	499	454	652	13
y	137	486	142	499	454	652	13
preservación	144	486	195	499	454	652	13
de	198	486	207	499	454	652	13
principios	210	486	250	499	454	652	13
y	252	486	257	499	454	652	13
valores	260	486	288	499	454	652	13
de	291	486	300	499	454	652	13
la	303	486	310	499	454	652	13
vida…	313	486	340	499	454	652	13
En	91	504	102	517	454	652	13
consecuencia,	105	504	161	517	454	652	13
el	165	504	172	517	454	652	13
cultivo	175	504	203	517	454	652	13
y	207	504	212	517	454	652	13
[la]	215	504	229	517	454	652	13
crianza	233	504	261	517	454	652	13
de	265	504	274	517	454	652	13
sabidurías	278	504	318	517	454	652	13
y	322	504	327	517	454	652	13
conocimientos,	330	504	391	517	454	652	13
propicia	91	517	123	530	454	652	13
procesos	132	517	167	530	454	652	13
de	176	517	185	530	454	652	13
revitalización,	194	517	251	530	454	652	13
fortalecimiento,	259	517	323	530	454	652	13
recreación	331	517	373	530	454	652	13
de	382	517	391	530	454	652	13
saberes,	91	529	123	542	454	652	13
conocimientos,	127	529	188	542	454	652	13
prácticas,	192	529	230	542	454	652	13
expresiones	234	529	281	542	454	652	13
y	286	529	291	542	454	652	13
representaciones	295	529	362	542	454	652	13
de	366	529	375	542	454	652	13
los	380	529	391	542	454	652	13
pueblos	91	542	122	555	454	652	13
y	126	542	131	555	454	652	13
culturas	134	542	166	555	454	652	13
a	170	542	174	555	454	652	13
través	178	542	202	555	454	652	13
del	206	542	218	555	454	652	13
diálogo	222	542	252	555	454	652	13
intercultural	255	542	304	555	454	652	13
e	308	542	313	555	454	652	13
interepistémico	316	542	378	555	454	652	13
de	382	542	391	555	454	652	13
saberes,	91	554	123	568	454	652	13
encuentros	127	554	170	568	454	652	13
para	174	554	192	568	454	652	13
la	196	554	203	568	454	652	13
siembra,	207	554	242	568	454	652	13
cría	246	554	261	568	454	652	13
y	265	554	270	568	454	652	13
cosecha	274	554	306	568	454	652	13
de	310	554	320	568	454	652	13
sabiduría.”	324	554	367	568	454	652	13
(Red	372	554	391	568	454	652	13
de	91	567	100	580	454	652	13
Universidades	104	567	161	580	454	652	13
Indígenas	164	567	203	580	454	652	13
Interculturales	207	567	264	580	454	652	13
y	268	567	273	580	454	652	13
Comunitarias	276	567	330	580	454	652	13
de	334	567	343	580	454	652	13
Abya	346	567	368	580	454	652	13
Yala,	371	567	391	580	454	652	13
2015,	91	580	113	593	454	652	13
p.	116	580	123	593	454	652	13
7).	126	580	137	593	454	652	13
Revista	116	618	141	628	454	652	13
de	142	618	151	628	454	652	13
Ciencias	152	618	180	628	454	652	13
Sociales,	181	618	211	628	454	652	13
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	13
vol.	239	618	251	628	454	652	13
33,	252	618	263	628	454	652	13
n.º	265	618	274	628	454	652	13
47,	275	618	285	628	454	652	13
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	13
2020,	338	618	357	628	454	652	13
pp.	359	618	369	628	454	652	13
49-68.	369	618	391	628	454	652	13
62	62	31	71	40	454	652	14
S	325	30	329	40	454	652	14
ebastián	329	32	356	40	454	652	14
L	358	30	362	40	454	652	14
evalle	362	32	383	40	454	652	14
En	82	59	94	73	454	652	14
la	97	59	105	73	454	652	14
propuesta	108	59	148	73	454	652	14
del	152	59	164	73	454	652	14
CCRISAC,	167	59	215	73	454	652	14
el	218	59	226	73	454	652	14
saber	229	59	251	73	454	652	14
es	254	59	263	73	454	652	14
un	266	59	276	73	454	652	14
modo	279	59	303	73	454	652	14
de	306	59	316	73	454	652	14
conocer	319	59	353	73	454	652	14
que	356	59	371	73	454	652	14
se	374	59	383	73	454	652	14
sustenta	62	72	96	85	454	652	14
en	100	72	109	85	454	652	14
el	113	72	120	85	454	652	14
sentir.	124	72	149	85	454	652	14
Manuel	153	72	185	85	454	652	14
Sisco,	188	72	213	85	454	652	14
uno	217	72	232	85	454	652	14
de	236	72	246	85	454	652	14
los	249	72	261	85	454	652	14
investigadores	265	72	325	85	454	652	14
de	329	72	339	85	454	652	14
la	342	72	350	85	454	652	14
UAIIN	353	72	383	85	454	652	14
que	62	84	78	98	454	652	14
ha	82	84	91	98	454	652	14
participado	95	84	143	98	454	652	14
de	147	84	157	98	454	652	14
los	161	84	173	98	454	652	14
debates	177	84	208	98	454	652	14
sobre	212	84	235	98	454	652	14
el	239	84	247	98	454	652	14
CCRISAC,	251	84	298	98	454	652	14
defiende	302	84	338	98	454	652	14
esta	342	84	358	98	454	652	14
idea:	362	84	383	98	454	652	14
los	62	97	75	111	454	652	14
conocimientos	77	97	139	111	454	652	14
son	141	97	156	111	454	652	14
nociones	159	97	196	111	454	652	14
con	199	97	214	111	454	652	14
base	217	97	235	111	454	652	14
racional	238	97	272	111	454	652	14
y	274	97	280	111	454	652	14
los	282	97	295	111	454	652	14
saberes	297	97	328	111	454	652	14
son	331	97	346	111	454	652	14
aquellas	348	97	383	111	454	652	14
nociones	62	109	100	123	454	652	14
con	103	109	119	123	454	652	14
base	122	109	141	123	454	652	14
en	145	109	155	123	454	652	14
los	158	109	170	123	454	652	14
sentimientos	174	109	227	123	454	652	14
(Sisco,	231	109	260	123	454	652	14
M.,	264	109	278	123	454	652	14
comunicación	282	109	341	123	454	652	14
personal,	344	109	383	123	454	652	14
6	62	122	68	136	454	652	14
de	72	122	82	136	454	652	14
noviembre	86	122	130	136	454	652	14
de	134	122	144	136	454	652	14
2018).	148	122	176	136	454	652	14
Esta	180	122	198	136	454	652	14
propuesta	202	122	242	136	454	652	14
pretende	247	122	283	136	454	652	14
ubicar	287	122	313	136	454	652	14
en	317	122	327	136	454	652	14
un	331	122	341	136	454	652	14
plano	345	122	369	136	454	652	14
de	373	122	383	136	454	652	14
igualdad	62	135	99	148	454	652	14
a	100	135	105	148	454	652	14
los	107	135	119	148	454	652	14
distintos	121	135	156	148	454	652	14
caminos	158	135	193	148	454	652	14
de	195	135	205	148	454	652	14
reflexión	207	135	244	148	454	652	14
que	246	135	261	148	454	652	14
han	263	135	278	148	454	652	14
ensayado	280	135	319	148	454	652	14
históricamente	321	135	383	148	454	652	14
los	62	147	75	161	454	652	14
pueblos	77	147	110	161	454	652	14
indígenas.	113	147	155	161	454	652	14
6	155	148	159	156	454	652	14
¿Cómo	82	160	113	174	454	652	14
se	116	160	125	174	454	652	14
llevan	128	160	154	174	454	652	14
a	158	160	162	174	454	652	14
cabo	166	160	186	174	454	652	14
los	189	160	202	174	454	652	14
procesos	205	160	242	174	454	652	14
de	245	160	255	174	454	652	14
CCRISAC?	259	160	309	174	454	652	14
En	312	160	324	174	454	652	14
primer	327	160	355	174	454	652	14
lugar,	359	160	383	174	454	652	14
tal	62	172	73	186	454	652	14
como	76	172	99	186	454	652	14
venía	102	172	125	186	454	652	14
haciendo	127	172	165	186	454	652	14
la	168	172	176	186	454	652	14
UAIIN,	179	172	211	186	454	652	14
la	214	172	221	186	454	652	14
investigación	224	172	280	186	454	652	14
se	283	172	292	186	454	652	14
sustenta	295	172	328	186	454	652	14
en	331	172	341	186	454	652	14
la	344	172	352	186	454	652	14
praxis.	354	172	383	186	454	652	14
Lo	62	185	74	199	454	652	14
que	77	185	93	199	454	652	14
en	96	185	106	199	454	652	14
la	109	185	117	199	454	652	14
tradición	120	185	158	199	454	652	14
de	161	185	171	199	454	652	14
investigación-acción	174	185	261	199	454	652	14
participativa	265	185	317	199	454	652	14
se	320	185	329	199	454	652	14
definía	333	185	361	199	454	652	14
bajo	365	185	383	199	454	652	14
el	62	198	70	211	454	652	14
concepto	73	198	111	211	454	652	14
de	115	198	125	211	454	652	14
“acción”	128	198	165	211	454	652	14
(Fals	169	198	190	211	454	652	14
Borda,	193	198	222	211	454	652	14
1994),	225	198	252	211	454	652	14
ahora	256	198	279	211	454	652	14
conforma	283	198	323	211	454	652	14
“la	326	198	339	211	454	652	14
cosecha”,	342	198	383	211	454	652	14
una	62	210	78	224	454	652	14
etapa	81	210	103	224	454	652	14
en	106	210	116	224	454	652	14
la	119	210	126	224	454	652	14
que	129	210	145	224	454	652	14
se	148	210	156	224	454	652	14
plasma	159	210	189	224	454	652	14
la	192	210	200	224	454	652	14
articulación	203	210	252	224	454	652	14
entre	256	210	277	224	454	652	14
las	280	210	291	224	454	652	14
investigaciones	294	210	359	224	454	652	14
y	362	210	367	224	454	652	14
los	370	210	383	224	454	652	14
proyectos	62	223	103	237	454	652	14
sociales	106	223	139	237	454	652	14
y	141	223	146	237	454	652	14
políticos	149	223	185	237	454	652	14
que	187	223	202	237	454	652	14
impulsan	205	223	243	237	454	652	14
las	246	223	257	237	454	652	14
organizaciones.	260	223	325	237	454	652	14
Para	327	223	346	237	454	652	14
concluir	348	223	383	237	454	652	14
el	62	235	70	249	454	652	14
proceso	75	235	107	249	454	652	14
de	112	235	122	249	454	652	14
trabajo,	126	235	158	249	454	652	14
el	163	235	170	249	454	652	14
estudiante	175	235	217	249	454	652	14
debe	222	235	242	249	454	652	14
presentar	246	235	285	249	454	652	14
“emprendimiento”	305	235	383	249	454	652	14
o	62	248	68	262	454	652	14
una	72	248	87	262	454	652	14
“propuesta	92	248	138	262	454	652	14
de	142	248	152	262	454	652	14
transformación”	157	248	225	262	454	652	14
a	230	248	235	262	454	652	14
realizarse	239	248	280	262	454	652	14
en	284	248	294	262	454	652	14
su	299	248	308	262	454	652	14
comunidad.	313	248	362	262	454	652	14
Los	367	248	383	262	454	652	14
miembros	62	261	104	274	454	652	14
de	106	261	116	274	454	652	14
la	118	261	126	274	454	652	14
UAIIN	128	261	158	274	454	652	14
afirman	160	261	192	274	454	652	14
que,	194	261	211	274	454	652	14
de	213	261	223	274	454	652	14
este	225	261	242	274	454	652	14
modo,	244	261	270	274	454	652	14
“los	272	261	289	274	454	652	14
hallazgos	291	261	331	274	454	652	14
o	333	261	338	274	454	652	14
resultados	340	261	383	274	454	652	14
retornan	62	273	97	287	454	652	14
a	100	273	105	287	454	652	14
la	108	273	115	287	454	652	14
comunidad	118	273	165	287	454	652	14
para	168	273	186	287	454	652	14
continuar	189	273	229	287	454	652	14
con	232	273	247	287	454	652	14
el	250	273	257	287	454	652	14
ciclo	260	273	281	287	454	652	14
vital	284	273	302	287	454	652	14
del	305	273	318	287	454	652	14
conocimiento”	321	273	383	287	454	652	14
(Universidad	62	286	117	300	454	652	14
Autónoma	119	286	164	300	454	652	14
Indígena	166	286	203	300	454	652	14
Intercultural,	206	286	260	300	454	652	14
2017).	263	286	290	300	454	652	14
Según	82	298	108	312	454	652	14
Manuel	110	298	143	312	454	652	14
Sisco,	145	298	170	312	454	652	14
esa	172	298	185	312	454	652	14
es	187	298	196	312	454	652	14
la	198	298	206	312	454	652	14
particularidad	208	298	266	312	454	652	14
de	268	298	278	312	454	652	14
la	280	298	287	312	454	652	14
universidad	289	298	338	312	454	652	14
del	340	298	353	312	454	652	14
CRIC:	355	298	383	312	454	652	14
“Si	82	320	95	333	454	652	14
usted,	98	320	122	333	454	652	14
la	125	320	132	333	454	652	14
investigación	136	320	189	333	454	652	14
la	192	320	200	333	454	652	14
hace	203	320	221	333	454	652	14
desde	224	320	247	333	454	652	14
el	251	320	258	333	454	652	14
enfoque	261	320	293	333	454	652	14
CCRISAC,	297	320	342	333	454	652	14
entonces,	345	320	383	333	454	652	14
quiere	82	333	107	346	454	652	14
decir	110	333	130	346	454	652	14
que	132	333	146	346	454	652	14
aquí	149	333	166	346	454	652	14
sembró,	168	333	200	346	454	652	14
va	203	333	212	346	454	652	14
a	215	333	219	346	454	652	14
cosechar	222	333	257	346	454	652	14
y	259	333	264	346	454	652	14
va	266	333	276	346	454	652	14
a	278	333	283	346	454	652	14
revertir	285	333	314	346	454	652	14
la	317	333	324	346	454	652	14
cosecha.	326	333	361	346	454	652	14
Es	363	333	373	346	454	652	14
la	375	333	383	346	454	652	14
particularidad	82	345	138	358	454	652	14
de	140	345	149	358	454	652	14
la	151	345	158	358	454	652	14
universidad.	160	345	209	358	454	652	14
Porque	211	345	240	358	454	652	14
en	242	345	251	358	454	652	14
otras	253	345	273	358	454	652	14
universidades	275	345	330	358	454	652	14
simplemente	332	345	383	358	454	652	14
usted	82	358	103	371	454	652	14
investiga,	108	358	147	371	454	652	14
usted	151	358	172	371	454	652	14
se	177	358	185	371	454	652	14
gradúa	190	358	217	371	454	652	14
y	222	358	227	371	454	652	14
sale,	232	358	250	371	454	652	14
¿cierto?	255	358	286	371	454	652	14
Entonces,	291	358	330	371	454	652	14
por	335	358	348	371	454	652	14
eso,	353	358	369	371	454	652	14
en	373	358	383	371	454	652	14
últimas,	82	370	114	384	454	652	14
quien	117	370	139	384	454	652	14
aprueba	142	370	173	384	454	652	14
si	176	370	183	384	454	652	14
la	186	370	193	384	454	652	14
siembra	196	370	227	384	454	652	14
creó	230	370	247	384	454	652	14
conocimientos	250	370	308	384	454	652	14
y	311	370	316	384	454	652	14
sabidurías,	319	370	362	384	454	652	14
es	364	370	373	384	454	652	14
la	375	370	383	384	454	652	14
comunidad.”	82	383	134	396	454	652	14
(Sisco,	136	383	164	396	454	652	14
M.,	166	383	180	396	454	652	14
comunicación	182	383	239	396	454	652	14
personal,	241	383	277	396	454	652	14
6	280	383	285	396	454	652	14
de	287	383	297	396	454	652	14
noviembre	299	383	342	396	454	652	14
de	345	383	354	396	454	652	14
2018).	357	383	382	396	454	652	14
En	82	407	94	420	454	652	14
segundo	98	407	132	420	454	652	14
lugar,	136	407	159	420	454	652	14
la	163	407	170	420	454	652	14
participación	174	407	228	420	454	652	14
comunitaria	231	407	280	420	454	652	14
aparece	284	407	316	420	454	652	14
nuevamente	319	407	369	420	454	652	14
en	373	407	383	420	454	652	14
primer	62	419	90	433	454	652	14
plano.	93	419	118	433	454	652	14
Uno	121	419	139	433	454	652	14
de	141	419	151	433	454	652	14
los	154	419	166	433	454	652	14
principios	169	419	210	433	454	652	14
del	213	419	225	433	454	652	14
CCRISAC	228	419	272	433	454	652	14
es	275	419	284	433	454	652	14
la	287	419	294	433	454	652	14
“comunitariedad”,	297	419	372	433	454	652	14
la	375	419	383	433	454	652	14
investigación	62	432	117	446	454	652	14
es	120	432	128	446	454	652	14
entendida	131	432	171	446	454	652	14
como	174	432	197	446	454	652	14
una	199	432	214	446	454	652	14
construcción	217	432	269	446	454	652	14
colectiva.	272	432	311	446	454	652	14
La	314	432	325	446	454	652	14
“selección	328	432	370	446	454	652	14
de	373	432	383	446	454	652	14
la	62	444	70	458	454	652	14
semilla”,	72	444	108	458	454	652	14
la	110	444	118	458	454	652	14
idea	120	444	137	458	454	652	14
y	139	444	144	458	454	652	14
el	146	444	153	458	454	652	14
nombre	155	444	187	458	454	652	14
de	188	444	198	458	454	652	14
lo	200	444	208	458	454	652	14
que	210	444	225	458	454	652	14
se	227	444	235	458	454	652	14
quiere	237	444	263	458	454	652	14
hacer	265	444	287	458	454	652	14
deben	289	444	314	458	454	652	14
ser	316	444	328	458	454	652	14
discutidos	329	444	371	458	454	652	14
en	373	444	383	458	454	652	14
conjunto	62	457	98	471	454	652	14
con	101	457	116	471	454	652	14
la	119	457	126	471	454	652	14
comunidad.	129	457	178	471	454	652	14
También	180	457	216	471	454	652	14
es	219	457	228	471	454	652	14
necesario	230	457	269	471	454	652	14
consensuar	272	457	318	471	454	652	14
colectivamente	321	457	383	471	454	652	14
la	62	470	70	483	454	652	14
planeación	72	470	116	483	454	652	14
del	119	470	131	483	454	652	14
proceso	133	470	165	483	454	652	14
y	167	470	173	483	454	652	14
en	175	470	184	483	454	652	14
el	187	470	194	483	454	652	14
informe	196	470	229	483	454	652	14
final	231	470	249	483	454	652	14
se	251	470	260	483	454	652	14
debe	262	470	281	483	454	652	14
incluir	284	470	310	483	454	652	14
las	312	470	324	483	454	652	14
proyecciones,	326	470	383	483	454	652	14
consideraciones,	62	482	130	496	454	652	14
acuerdos	139	482	176	496	454	652	14
y	185	482	190	496	454	652	14
compromisos	199	482	255	496	454	652	14
destacados	263	482	308	496	454	652	14
del	317	482	329	496	454	652	14
CCRISAC	338	482	383	496	454	652	14
“elaborados	62	495	111	509	454	652	14
conjuntamente	118	495	179	509	454	652	14
con	186	495	201	509	454	652	14
la	208	495	216	509	454	652	14
comunidad”	223	495	273	509	454	652	14
(Red	280	495	300	509	454	652	14
de	307	495	317	509	454	652	14
Universidades	324	495	383	509	454	652	14
Indígenas	62	507	102	521	454	652	14
Interculturales	105	507	164	521	454	652	14
y	166	507	172	521	454	652	14
Comunitarias	174	507	229	521	454	652	14
de	232	507	242	521	454	652	14
Abya	244	507	266	521	454	652	14
Yala,	268	507	289	521	454	652	14
2015,	291	507	315	521	454	652	14
p.	317	507	325	521	454	652	14
18).	327	507	343	521	454	652	14
6	62	544	66	557	454	652	14
Como	82	544	102	557	454	652	14
muchos	103	544	128	557	454	652	14
pueblos	130	544	154	557	454	652	14
indígenas,	156	544	189	557	454	652	14
los	190	544	199	557	454	652	14
saberes	201	544	224	557	454	652	14
se	226	544	233	557	454	652	14
manifiestan	234	544	271	557	454	652	14
corporalmente,	272	544	321	557	454	652	14
por	322	544	333	557	454	652	14
eso,	334	544	347	557	454	652	14
Fals	348	544	362	557	454	652	14
Borda	363	544	383	557	454	652	14
hablaba	82	553	107	567	454	652	14
de	109	553	117	567	454	652	14
pueblos	119	554	144	567	454	652	14
sentipensantes	146	554	193	567	454	652	14
(Fals	195	553	211	567	454	652	14
Borda,	214	553	235	567	454	652	14
2009).	238	553	258	567	454	652	14
Los	261	553	273	567	454	652	14
investigadores	275	553	321	567	454	652	14
del	323	553	333	567	454	652	14
pueblo	335	553	357	567	454	652	14
nasa	360	553	374	567	454	652	14
se	376	553	383	567	454	652	14
han	82	563	94	577	454	652	14
percatado	96	563	127	577	454	652	14
de	129	563	136	577	454	652	14
que	138	563	150	577	454	652	14
todas	152	563	169	577	454	652	14
las	171	563	180	577	454	652	14
palabras	182	563	208	577	454	652	14
que	210	563	222	577	454	652	14
en	224	563	231	577	454	652	14
su	233	563	240	577	454	652	14
lengua	242	563	264	577	454	652	14
refieren	266	563	290	577	454	652	14
a	292	563	296	577	454	652	14
la	298	563	303	577	454	652	14
acción	305	563	326	577	454	652	14
de	328	563	336	577	454	652	14
reflexionar,	338	563	374	577	454	652	14
se	376	563	383	577	454	652	14
componen	82	573	116	586	454	652	14
de	117	573	125	586	454	652	14
la	126	573	132	586	454	652	14
raíz	134	573	146	586	454	652	14
ûus	147	573	159	586	454	652	14
que	160	573	172	586	454	652	14
se	173	573	180	586	454	652	14
traduce	182	573	205	586	454	652	14
como	207	573	225	586	454	652	14
‘corazón'.	226	573	259	586	454	652	14
Por	261	573	272	586	454	652	14
eso,	273	573	286	586	454	652	14
dicen,	288	573	307	586	454	652	14
los	309	573	318	586	454	652	14
nasa	320	573	334	586	454	652	14
no	335	573	343	586	454	652	14
piensan	345	573	369	586	454	652	14
con	371	573	383	586	454	652	14
la	82	582	88	596	454	652	14
cabeza,	90	582	114	596	454	652	14
sino	116	582	129	596	454	652	14
que	131	582	143	596	454	652	14
“corazonan”	145	582	185	596	454	652	14
(Ramos,	187	582	213	596	454	652	14
s.	215	582	221	596	454	652	14
f.).	223	582	232	596	454	652	14
Revista	62	618	87	628	454	652	14
de	89	618	97	628	454	652	14
Ciencias	99	618	126	628	454	652	14
Sociales,	128	618	158	628	454	652	14
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	14
vol.	186	618	197	628	454	652	14
33,	199	618	210	628	454	652	14
n.º	211	618	220	628	454	652	14
47,	222	618	231	628	454	652	14
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	14
2020,	284	618	304	628	454	652	14
pp.	305	618	315	628	454	652	14
49-68.	316	618	338	628	454	652	14
C	71	30	75	40	454	652	15
ultivar	75	32	97	40	454	652	15
conocimientos	99	32	143	40	454	652	15
,	143	30	145	40	454	652	15
cosechar	147	32	176	40	454	652	15
otra	177	32	192	40	454	652	15
educación	193	32	225	40	454	652	15
63	383	31	391	40	454	652	15
Guillermo	91	59	134	73	454	652	15
Santamaría,	136	59	186	73	454	652	15
un	188	59	198	73	454	652	15
antiguo	201	59	232	73	454	652	15
colaborador	234	59	284	73	454	652	15
del	287	59	299	73	454	652	15
CRIC,	301	59	329	73	454	652	15
me	331	59	344	73	454	652	15
comentaba	346	59	391	73	454	652	15
que,	71	72	89	85	454	652	15
mediante	94	72	132	85	454	652	15
estos	137	72	158	85	454	652	15
procedimientos,	163	72	231	85	454	652	15
los	236	72	248	85	454	652	15
investigadores	253	72	314	85	454	652	15
indígenas	319	72	359	85	454	652	15
fueron	364	72	391	85	454	652	15
recordando	71	84	118	98	454	652	15
una	120	84	135	98	454	652	15
serie	137	84	157	98	454	652	15
de	159	84	169	98	454	652	15
prácticas,	170	84	210	98	454	652	15
tales	212	84	231	98	454	652	15
como	233	84	257	98	454	652	15
la	258	84	266	98	454	652	15
interpretación	268	84	326	98	454	652	15
del	328	84	341	98	454	652	15
canto	343	84	365	98	454	652	15
de	367	84	377	98	454	652	15
los	379	84	391	98	454	652	15
pájaros,	71	97	104	111	454	652	15
el	106	97	114	111	454	652	15
movimiento	116	97	167	111	454	652	15
de	170	97	180	111	454	652	15
las	182	97	194	111	454	652	15
lechuzas,	196	97	235	111	454	652	15
las	238	97	249	111	454	652	15
formas	252	97	281	111	454	652	15
de	284	97	294	111	454	652	15
las	296	97	308	111	454	652	15
nubes,	310	97	338	111	454	652	15
la	340	97	348	111	454	652	15
lectura	350	97	379	111	454	652	15
de	381	97	391	111	454	652	15
los	71	109	83	123	454	652	15
sueños	86	109	115	123	454	652	15
(Santamaría,	117	109	171	123	454	652	15
G.,	174	109	186	123	454	652	15
comunicación	189	109	248	123	454	652	15
personal,	251	109	289	123	454	652	15
20	292	109	303	123	454	652	15
de	305	109	315	123	454	652	15
febrero	318	109	348	123	454	652	15
de	351	109	361	123	454	652	15
2013).	364	109	391	123	454	652	15
Entonces,	71	122	112	136	454	652	15
se	116	122	124	136	454	652	15
empezaron	128	122	174	136	454	652	15
a	178	122	182	136	454	652	15
valorar	186	122	215	136	454	652	15
elementos	219	122	262	136	454	652	15
que	265	122	280	136	454	652	15
eran	284	122	302	136	454	652	15
de	306	122	316	136	454	652	15
su	319	122	328	136	454	652	15
cotidianeidad,	332	122	391	136	454	652	15
pero	71	135	90	148	454	652	15
que	93	135	108	148	454	652	15
habían	112	135	140	148	454	652	15
sido	144	135	161	148	454	652	15
invisibilizados	165	135	226	148	454	652	15
por	230	135	244	148	454	652	15
las	248	135	259	148	454	652	15
ciencias	263	135	297	148	454	652	15
occidentales.	301	135	355	148	454	652	15
De	359	135	371	148	454	652	15
este	375	135	391	148	454	652	15
modo,	71	147	97	161	454	652	15
los	102	147	114	161	454	652	15
investigadores	118	147	179	161	454	652	15
revitalizaron	183	147	236	161	454	652	15
un	241	147	251	161	454	652	15
conjunto	255	147	292	161	454	652	15
de	296	147	306	161	454	652	15
conocimientos	311	147	372	161	454	652	15
que	376	147	391	161	454	652	15
son	71	160	85	174	454	652	15
fundamentales	90	160	151	174	454	652	15
para	155	160	173	174	454	652	15
establecer	177	160	219	174	454	652	15
el	223	160	231	174	454	652	15
equilibrio	235	160	275	174	454	652	15
cósmico,	280	160	317	174	454	652	15
porque	321	160	350	174	454	652	15
son	354	160	369	174	454	652	15
esos	373	160	391	174	454	652	15
conocimientos	71	172	132	186	454	652	15
los	134	172	147	186	454	652	15
que	149	172	164	186	454	652	15
les	166	172	178	186	454	652	15
permiten	180	172	217	186	454	652	15
interactuar	219	172	264	186	454	652	15
con	266	172	282	186	454	652	15
las	284	172	295	186	454	652	15
presencias	297	172	341	186	454	652	15
espirituales	343	172	391	186	454	652	15
que	71	185	86	199	454	652	15
conviven	89	185	127	199	454	652	15
en	130	185	140	199	454	652	15
el	142	185	150	199	454	652	15
territorio.	153	185	192	199	454	652	15
Conclusiones	71	219	130	232	454	652	15
La	71	236	82	249	454	652	15
construcción	85	236	139	249	454	652	15
de	142	236	152	249	454	652	15
prácticas	155	236	192	249	454	652	15
socioeducativas	195	236	261	249	454	652	15
alternativas	264	236	313	249	454	652	15
en	316	236	326	249	454	652	15
el	329	236	336	249	454	652	15
mundo	339	236	368	249	454	652	15
indí-	371	236	391	249	454	652	15
gena	71	248	91	262	454	652	15
no	93	248	104	262	454	652	15
puede	107	248	132	262	454	652	15
circunscribirse	134	248	196	262	454	652	15
a	199	248	203	262	454	652	15
los	206	248	218	262	454	652	15
postulados	221	248	266	262	454	652	15
de	269	248	279	262	454	652	15
la	281	248	289	262	454	652	15
educación	292	248	334	262	454	652	15
popular.	337	248	371	262	454	652	15
Una	374	248	391	262	454	652	15
educación	71	261	113	275	454	652	15
propia	116	261	142	275	454	652	15
y	144	261	150	275	454	652	15
autónoma	152	261	193	275	454	652	15
requiere	195	261	230	275	454	652	15
poner	232	261	256	275	454	652	15
en	258	261	268	275	454	652	15
cuestión	270	261	305	275	454	652	15
ciertos	307	261	335	275	454	652	15
presupuestos	337	261	391	275	454	652	15
modernos	71	273	112	287	454	652	15
que	116	273	131	287	454	652	15
atentan	134	273	164	287	454	652	15
contra	167	273	194	287	454	652	15
las	197	273	209	287	454	652	15
ontologías	212	273	256	287	454	652	15
de	259	273	269	287	454	652	15
estos	272	273	293	287	454	652	15
pueblos,	296	273	331	287	454	652	15
tales	335	273	354	287	454	652	15
como	357	273	380	287	454	652	15
la	384	273	391	287	454	652	15
temporalidad	71	286	126	300	454	652	15
histórica	129	286	165	300	454	652	15
unilineal	168	286	204	300	454	652	15
y	207	286	212	300	454	652	15
la	215	286	223	300	454	652	15
división	225	286	259	300	454	652	15
entre	262	286	283	300	454	652	15
la	285	286	293	300	454	652	15
naturaleza	296	286	339	300	454	652	15
y	341	286	347	300	454	652	15
la	349	286	357	300	454	652	15
cultura.	359	286	391	300	454	652	15
Los	71	299	87	312	454	652	15
procesos	90	299	127	312	454	652	15
de	131	299	140	312	454	652	15
investigación	144	299	200	312	454	652	15
emprendidos	204	299	258	312	454	652	15
por	261	299	275	312	454	652	15
los	279	299	291	312	454	652	15
intelectuales	295	299	347	312	454	652	15
indígenas	351	299	391	312	454	652	15
que	71	311	86	325	454	652	15
analicé	89	311	119	325	454	652	15
en	121	311	131	325	454	652	15
este	134	311	150	325	454	652	15
trabajo	153	311	182	325	454	652	15
permitieron	185	311	234	325	454	652	15
construir	237	311	274	325	454	652	15
una	277	311	292	325	454	652	15
educación	295	311	337	325	454	652	15
intercultural	340	311	391	325	454	652	15
que	71	324	86	338	454	652	15
concibe	89	324	122	338	454	652	15
a	125	324	129	338	454	652	15
la	132	324	140	338	454	652	15
diferencia	143	324	185	338	454	652	15
como	188	324	211	338	454	652	15
una	214	324	230	338	454	652	15
promesa	233	324	268	338	454	652	15
política	271	324	303	338	454	652	15
en	306	324	316	338	454	652	15
el	319	324	326	338	454	652	15
camino	329	324	360	338	454	652	15
de	363	324	373	338	454	652	15
una	376	324	391	338	454	652	15
nación	71	336	99	350	454	652	15
pluralista.	102	336	144	350	454	652	15
No	147	336	160	350	454	652	15
obstante,	163	336	201	350	454	652	15
para	204	336	222	350	454	652	15
lograr	226	336	251	350	454	652	15
este	254	336	270	350	454	652	15
cometido,	274	336	315	350	454	652	15
la	319	336	326	350	454	652	15
práctica	330	336	363	350	454	652	15
de	366	336	376	350	454	652	15
in-	380	336	391	350	454	652	15
vestigación,	71	349	121	363	454	652	15
una	124	349	139	363	454	652	15
herencia	142	349	177	363	454	652	15
moderna,	180	349	219	363	454	652	15
debe	222	349	242	363	454	652	15
también	244	349	278	363	454	652	15
ser	281	349	293	363	454	652	15
descolonizada.	296	349	358	363	454	652	15
Organizaciones	91	362	156	375	454	652	15
de	158	362	168	375	454	652	15
base	171	362	190	375	454	652	15
étnica	192	362	217	375	454	652	15
de	220	362	230	375	454	652	15
Colombia,	233	362	277	375	454	652	15
Educador	279	362	320	375	454	652	15
y	322	362	328	375	454	652	15
Nicaragua	330	362	373	375	454	652	15
han	376	362	391	375	454	652	15
abrevado	71	374	109	388	454	652	15
en	113	374	123	388	454	652	15
una	127	374	143	388	454	652	15
concepción	147	374	194	388	454	652	15
alternativa	198	374	243	388	454	652	15
en	247	374	257	388	454	652	15
el	261	374	268	388	454	652	15
marco	272	374	299	388	454	652	15
de	303	374	313	388	454	652	15
la	317	374	324	388	454	652	15
cual	328	374	346	388	454	652	15
investigar	350	374	391	388	454	652	15
significa	71	387	106	401	454	652	15
cultivar	112	387	144	401	454	652	15
y	149	387	154	401	454	652	15
criar	159	387	179	401	454	652	15
saberes	184	387	215	401	454	652	15
y	220	387	225	401	454	652	15
conocimientos	230	387	291	401	454	652	15
comunitarios.	297	387	354	401	454	652	15
En	359	387	371	401	454	652	15
una	376	387	391	401	454	652	15
aproximación	71	399	129	413	454	652	15
profundamente	135	399	199	413	454	652	15
praxeológica,	205	399	262	413	454	652	15
estos	269	399	290	413	454	652	15
trabajos	296	399	330	413	454	652	15
se	336	399	345	413	454	652	15
proponen	352	399	391	413	454	652	15
recrear	71	412	100	426	454	652	15
los	102	412	115	426	454	652	15
conocimientos	117	412	178	426	454	652	15
indígenas	181	412	221	426	454	652	15
establecer	244	412	286	426	454	652	15
un	288	412	299	426	454	652	15
“diálogo	301	412	337	426	454	652	15
intercultural	340	412	391	426	454	652	15
e	71	425	76	438	454	652	15
interepistémico”.	78	425	150	438	454	652	15
Se	153	425	163	438	454	652	15
trata	166	425	185	438	454	652	15
de	187	425	197	438	454	652	15
una	200	425	215	438	454	652	15
experiencia	218	425	266	438	454	652	15
de	269	425	279	438	454	652	15
acción-reflexión	281	425	349	438	454	652	15
orientada	352	425	391	438	454	652	15
a	71	437	76	451	454	652	15
transformar	80	437	129	451	454	652	15
la	134	437	141	451	454	652	15
realidad	146	437	180	451	454	652	15
junto	185	437	206	451	454	652	15
con	211	437	226	451	454	652	15
la	231	437	238	451	454	652	15
comunidad.	243	437	292	451	454	652	15
Bajo	297	437	317	451	454	652	15
este	321	437	338	451	454	652	15
enfoque,	343	437	379	451	454	652	15
la	384	437	391	451	454	652	15
investigación	71	450	127	464	454	652	15
se	130	450	139	464	454	652	15
torna	143	450	164	464	454	652	15
un	168	450	178	464	454	652	15
proceso	182	450	214	464	454	652	15
educativo	218	450	259	464	454	652	15
en	262	450	272	464	454	652	15
sí	275	450	282	464	454	652	15
mismo.	286	450	317	464	454	652	15
Pero,	321	450	343	464	454	652	15
además,	346	450	380	464	454	652	15
al	384	450	391	464	454	652	15
recrear	71	462	100	476	454	652	15
las	105	462	116	476	454	652	15
memorias	121	462	163	476	454	652	15
colectivas	167	462	209	476	454	652	15
y	214	462	219	476	454	652	15
alumbrar	224	462	262	476	454	652	15
nuevos	267	462	297	476	454	652	15
conocimientos,	302	462	365	476	454	652	15
estos	370	462	391	476	454	652	15
trabajos	71	475	104	489	454	652	15
permiten	107	475	144	489	454	652	15
“intercultualizar”	147	475	220	489	454	652	15
los	222	475	234	489	454	652	15
currículos	237	475	279	489	454	652	15
y	282	475	287	489	454	652	15
las	290	475	301	489	454	652	15
prácticas	304	475	341	489	454	652	15
educativas.	344	475	391	489	454	652	15
Las	91	488	106	501	454	652	15
investigaciones	111	488	174	501	454	652	15
indígenas	179	488	218	501	454	652	15
continúan	223	488	264	501	454	652	15
alumbrando	269	488	318	501	454	652	15
nuevos	323	488	352	501	454	652	15
caminos	357	488	391	501	454	652	15
para	71	500	89	514	454	652	15
la	91	500	99	514	454	652	15
descolonización	101	500	167	514	454	652	15
de	169	500	179	514	454	652	15
la	182	500	189	514	454	652	15
educación.	192	500	236	514	454	652	15
Hoy	238	500	256	514	454	652	15
los	259	500	271	514	454	652	15
indígenas	273	500	312	514	454	652	15
del	315	500	327	514	454	652	15
CRIC	330	500	354	514	454	652	15
plantean	356	500	391	514	454	652	15
que	71	513	86	527	454	652	15
la	88	513	95	527	454	652	15
educación	97	513	139	527	454	652	15
excede	141	513	170	527	454	652	15
el	172	513	179	527	454	652	15
ámbito	181	513	210	527	454	652	15
escolar,	212	513	243	527	454	652	15
“tiene	245	513	269	527	454	652	15
que	271	513	286	527	454	652	15
ser	288	513	300	527	454	652	15
para	302	513	320	527	454	652	15
la	322	513	330	527	454	652	15
vida,	332	513	352	527	454	652	15
fxi'zenxi,	354	513	391	527	454	652	15
acompañada	71	525	122	539	454	652	15
de	124	525	134	539	454	652	15
la	136	525	143	539	454	652	15
suficiente	145	525	185	539	454	652	15
armonía	186	525	220	539	454	652	15
y	222	525	227	539	454	652	15
equilibrio	229	525	269	539	454	652	15
para	271	525	289	539	454	652	15
vivir	291	525	310	539	454	652	15
bien	312	525	330	539	454	652	15
en	331	525	341	539	454	652	15
el	343	525	350	539	454	652	15
territorio,	352	525	391	539	454	652	15
wêt	71	538	85	552	454	652	15
wêt	91	538	105	552	454	652	15
fxi'zeya”	111	538	147	552	454	652	15
(Centro	153	538	184	552	454	652	15
Indígena	190	538	226	552	454	652	15
de	232	538	241	552	454	652	15
Investigaciones	247	538	311	552	454	652	15
Interculturales	317	538	376	552	454	652	15
de	381	538	391	552	454	652	15
Tierradentro	71	551	122	564	454	652	15
y	125	551	130	564	454	652	15
Universidad	133	551	184	564	454	652	15
Autónoma	186	551	230	564	454	652	15
Indígena	233	551	269	564	454	652	15
Intercultural,	272	551	325	564	454	652	15
2011,	328	551	351	564	454	652	15
p.	354	551	362	564	454	652	15
7).	365	551	376	564	454	652	15
De	379	551	391	564	454	652	15
hecho,	71	563	98	577	454	652	15
un	100	563	110	577	454	652	15
elemento	111	563	149	577	454	652	15
común	151	563	179	577	454	652	15
en	180	563	190	577	454	652	15
varias	192	563	216	577	454	652	15
organizaciones	218	563	279	577	454	652	15
indígenas	281	563	320	577	454	652	15
latinoamericanas	322	563	391	577	454	652	15
es	71	576	80	590	454	652	15
el	83	576	90	590	454	652	15
renovado	93	576	131	590	454	652	15
interés	134	576	162	590	454	652	15
por	165	576	178	590	454	652	15
rearticular	181	576	224	590	454	652	15
la	227	576	234	590	454	652	15
escuela	237	576	267	590	454	652	15
con	270	576	285	590	454	652	15
la	288	576	296	590	454	652	15
comunidad	299	576	345	590	454	652	15
(Baronnet,	348	576	391	590	454	652	15
2009;	71	588	94	602	454	652	15
Trapnell	98	588	132	602	454	652	15
Forero,	136	588	166	602	454	652	15
2008),	170	588	196	602	454	652	15
algo	200	588	218	602	454	652	15
que	221	588	236	602	454	652	15
el	240	588	247	602	454	652	15
CRIC	251	588	275	602	454	652	15
viene	279	588	301	602	454	652	15
intentando	305	588	348	602	454	652	15
desde	352	588	375	602	454	652	15
los	379	588	391	602	454	652	15
Revista	116	618	141	628	454	652	15
de	142	618	151	628	454	652	15
Ciencias	152	618	180	628	454	652	15
Sociales,	181	618	211	628	454	652	15
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	15
vol.	239	618	251	628	454	652	15
33,	252	618	263	628	454	652	15
n.º	265	618	274	628	454	652	15
47,	275	618	285	628	454	652	15
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	15
2020,	338	618	357	628	454	652	15
pp.	359	618	369	628	454	652	15
49-68.	369	618	391	628	454	652	15
64	62	31	71	40	454	652	16
S	325	30	329	40	454	652	16
ebastián	329	32	356	40	454	652	16
L	358	30	362	40	454	652	16
evalle	362	32	383	40	454	652	16
años	62	59	81	73	454	652	16
ochenta	85	59	117	73	454	652	16
y	120	59	125	73	454	652	16
que	129	59	144	73	454	652	16
ahora	147	59	170	73	454	652	16
ha	174	59	183	73	454	652	16
logrado	187	59	218	73	454	652	16
acordar	222	59	252	73	454	652	16
con	256	59	271	73	454	652	16
el	274	59	282	73	454	652	16
Estado	285	59	313	73	454	652	16
en	317	59	326	73	454	652	16
el	330	59	337	73	454	652	16
marco	341	59	367	73	454	652	16
del	370	59	383	73	454	652	16
Sistema	62	72	95	85	454	652	16
Educativo	97	72	139	85	454	652	16
Indígena	142	72	178	85	454	652	16
Propio.	180	72	210	85	454	652	16
Y	82	84	90	98	454	652	16
también	93	84	127	98	454	652	16
se	130	84	139	98	454	652	16
producen	142	84	182	98	454	652	16
nuevos	186	84	216	98	454	652	16
debates.	219	84	254	98	454	652	16
Si	257	84	266	98	454	652	16
el	269	84	277	98	454	652	16
conocimiento	280	84	339	98	454	652	16
está	342	84	359	98	454	652	16
en	362	84	372	98	454	652	16
el	375	84	383	98	454	652	16
territorio,	62	97	103	111	454	652	16
¿por	107	97	126	111	454	652	16
qué	129	97	145	111	454	652	16
pasar	148	97	171	111	454	652	16
la	174	97	182	111	454	652	16
mayor	185	97	212	111	454	652	16
parte	216	97	237	111	454	652	16
del	241	97	254	111	454	652	16
tiempo	257	97	287	111	454	652	16
educativo	290	97	332	111	454	652	16
en	336	97	346	111	454	652	16
el	349	97	357	111	454	652	16
aula?	360	97	383	111	454	652	16
Y	62	109	70	123	454	652	16
han	74	109	89	123	454	652	16
surgido	93	109	125	123	454	652	16
ya	129	109	139	123	454	652	16
varias	143	109	169	123	454	652	16
experiencias	173	109	226	123	454	652	16
muy	230	109	249	123	454	652	16
interesantes	253	109	304	123	454	652	16
que	308	109	323	123	454	652	16
hacen	327	109	352	123	454	652	16
eje	356	109	369	123	454	652	16
en	373	109	383	123	454	652	16
las	62	122	74	136	454	652	16
prácticas	79	122	117	136	454	652	16
agrícolas	122	122	161	136	454	652	16
y	166	122	171	136	454	652	16
espirituales.	176	122	227	136	454	652	16
Si	232	122	241	136	454	652	16
sabemos	246	122	283	136	454	652	16
que	288	122	303	136	454	652	16
a	308	122	312	136	454	652	16
pesar	317	122	340	136	454	652	16
de	345	122	355	136	454	652	16
todos	360	122	383	136	454	652	16
estos	62	135	84	148	454	652	16
años	88	135	108	148	454	652	16
de	112	135	122	148	454	652	16
escolaridad	126	135	175	148	454	652	16
bilingüe	180	135	215	148	454	652	16
la	219	135	227	148	454	652	16
lengua	231	135	260	148	454	652	16
materna	264	135	299	148	454	652	16
se	303	135	312	148	454	652	16
está	316	135	333	148	454	652	16
perdiendo,	337	135	383	148	454	652	16
¿por	62	147	81	161	454	652	16
qué	86	147	102	161	454	652	16
estudiar	107	147	141	161	454	652	16
español?,	146	147	186	161	454	652	16
¿no	191	147	206	161	454	652	16
conviene	211	147	250	161	454	652	16
acaso	255	147	279	161	454	652	16
retrasar	284	147	316	161	454	652	16
la	321	147	329	161	454	652	16
escolaridad	334	147	383	161	454	652	16
para	62	160	81	174	454	652	16
que	84	160	99	174	454	652	16
el	102	160	110	174	454	652	16
niño	113	160	132	174	454	652	16
profundice	135	160	182	174	454	652	16
la	185	160	193	174	454	652	16
apropiación	196	160	247	174	454	652	16
de	250	160	260	174	454	652	16
su	263	160	272	174	454	652	16
lengua?	276	160	309	174	454	652	16
Surgen	312	160	342	174	454	652	16
entonces	345	160	383	174	454	652	16
nuevos	62	172	93	186	454	652	16
problemas:	96	172	143	186	454	652	16
¿hasta	147	172	173	186	454	652	16
qué	177	172	192	186	454	652	16
punto	195	172	220	186	454	652	16
el	223	172	231	186	454	652	16
Estado	234	172	263	186	454	652	16
puede	266	172	292	186	454	652	16
aceptar	295	172	326	186	454	652	16
experiencias	329	172	383	186	454	652	16
educativas	62	185	108	199	454	652	16
desescolarizadas?,	113	185	192	199	454	652	16
¿cómo	197	185	226	199	454	652	16
avanzar	231	185	264	199	454	652	16
en	270	185	280	199	454	652	16
propuestas	285	185	331	199	454	652	16
que	336	185	352	199	454	652	16
hagan	357	185	383	199	454	652	16
énfasis	62	198	92	211	454	652	16
en	95	198	105	211	454	652	16
lo	107	198	115	211	454	652	16
propio	118	198	146	211	454	652	16
sin	148	198	161	211	454	652	16
perder	163	198	191	211	454	652	16
de	193	198	203	211	454	652	16
vista	205	198	226	211	454	652	16
la	228	198	236	211	454	652	16
articulación	238	198	289	211	454	652	16
con	292	198	307	211	454	652	16
los	309	198	322	211	454	652	16
otros	324	198	346	211	454	652	16
sectores	348	198	383	211	454	652	16
subalternos?	62	210	116	224	454	652	16
El	82	223	92	237	454	652	16
carácter	99	223	132	237	454	652	16
“propio/popular/alternativo”	139	223	259	237	454	652	16
de	266	223	276	237	454	652	16
estos	284	223	305	237	454	652	16
procesos	312	223	349	237	454	652	16
no	356	223	367	237	454	652	16
es	374	223	383	237	454	652	16
simplemente	62	235	116	249	454	652	16
aquello	118	235	149	249	454	652	16
que	151	235	166	249	454	652	16
remite	168	235	195	249	454	652	16
al	197	235	205	249	454	652	16
conocimiento	207	235	264	249	454	652	16
cosmogónico,	266	235	324	249	454	652	16
antes	326	235	348	249	454	652	16
bien,	350	235	371	249	454	652	16
en	373	235	383	249	454	652	16
el	62	248	70	262	454	652	16
CRIC	73	248	97	262	454	652	16
como	100	248	123	262	454	652	16
en	126	248	136	262	454	652	16
el	139	248	147	262	454	652	16
zapatismo,	150	248	195	262	454	652	16
la	198	248	205	262	454	652	16
educación	208	248	251	262	454	652	16
propia	253	248	280	262	454	652	16
es	283	248	292	262	454	652	16
aquella	295	248	325	262	454	652	16
que	328	248	343	262	454	652	16
fortalece	346	248	383	262	454	652	16
la	62	261	70	274	454	652	16
autonomía	74	261	119	274	454	652	16
de	123	261	133	274	454	652	16
las	137	261	149	274	454	652	16
comunidades	153	261	209	274	454	652	16
en	213	261	223	274	454	652	16
estrecha	227	261	262	274	454	652	16
articulación	266	261	316	274	454	652	16
con	320	261	335	274	454	652	16
las	340	261	351	274	454	652	16
luchas	356	261	383	274	454	652	16
contra	62	273	89	287	454	652	16
la	92	273	100	287	454	652	16
violencia	103	273	142	287	454	652	16
y	145	273	150	287	454	652	16
la	154	273	161	287	454	652	16
opresión	165	273	201	287	454	652	16
(Baronnet,	205	273	249	287	454	652	16
2009;	253	273	277	287	454	652	16
Bolaños,	280	273	317	287	454	652	16
2013).	321	273	348	287	454	652	16
En	351	273	363	287	454	652	16
este	366	273	383	287	454	652	16
proceso,	62	286	98	300	454	652	16
se	101	286	110	300	454	652	16
vuelve	113	286	141	300	454	652	16
necesario	145	286	184	300	454	652	16
descolonizar	188	286	241	300	454	652	16
la	244	286	252	300	454	652	16
práctica	255	286	288	300	454	652	16
de	292	286	302	300	454	652	16
investigación	305	286	361	300	454	652	16
para	365	286	383	300	454	652	16
restituir	62	298	95	312	454	652	16
la	98	298	105	312	454	652	16
agencia	108	298	140	312	454	652	16
y	143	298	148	312	454	652	16
las	150	298	162	312	454	652	16
ontologías	165	298	209	312	454	652	16
de	211	298	221	312	454	652	16
los	224	298	236	312	454	652	16
pueblos	239	298	271	312	454	652	16
indígenas.	274	298	317	312	454	652	16
No	319	298	332	312	454	652	16
obstante,	335	298	372	312	454	652	16
la	375	298	383	312	454	652	16
colaboración	62	311	117	325	454	652	16
con	118	311	134	325	454	652	16
los	135	311	148	325	454	652	16
investigadores	150	311	210	325	454	652	16
externos	212	311	248	325	454	652	16
y	249	311	255	325	454	652	16
la	256	311	264	325	454	652	16
adopción	266	311	304	325	454	652	16
de	306	311	316	325	454	652	16
procedimientos	318	311	383	325	454	652	16
y	62	324	68	337	454	652	16
teorías	70	324	98	337	454	652	16
de	101	324	111	337	454	652	16
la	113	324	121	337	454	652	16
ciencia	124	324	153	337	454	652	16
occidental	156	324	199	337	454	652	16
continúan	202	324	243	337	454	652	16
jugando	246	324	280	337	454	652	16
un	282	324	293	337	454	652	16
papel	295	324	318	337	454	652	16
clave.	321	324	345	337	454	652	16
Una	348	324	365	337	454	652	16
vez	368	324	383	337	454	652	16
más	62	336	79	350	454	652	16
se	82	336	91	350	454	652	16
trata	94	336	113	350	454	652	16
de	116	336	126	350	454	652	16
volver	129	336	155	350	454	652	16
a	158	336	163	350	454	652	16
aquellas	166	336	200	350	454	652	16
viejas	203	336	228	350	454	652	16
preguntas	231	336	272	350	454	652	16
frecuentemente	275	336	339	350	454	652	16
olvidadas	342	336	383	350	454	652	16
en	62	349	72	363	454	652	16
las	75	349	87	363	454	652	16
discusiones	90	349	138	363	454	652	16
sobre	141	349	164	363	454	652	16
educación	167	349	209	363	454	652	16
escolar	212	349	242	363	454	652	16
indígena:	245	349	284	363	454	652	16
¿para	287	349	309	363	454	652	16
qué	312	349	327	363	454	652	16
y	330	349	336	363	454	652	16
para	338	349	356	363	454	652	16
quién	359	349	383	363	454	652	16
educamos?,	62	361	112	375	454	652	16
¿para	114	361	137	375	454	652	16
qué	140	361	155	375	454	652	16
y	157	361	163	375	454	652	16
para	165	361	183	375	454	652	16
quién	186	361	209	375	454	652	16
investigamos?	212	361	272	375	454	652	16
Referencias	62	395	115	408	454	652	16
bibliográficas	117	395	177	408	454	652	16
Alonso,	62	415	94	428	454	652	16
G.	97	415	107	428	454	652	16
y	111	415	116	428	454	652	16
R.	119	415	128	428	454	652	16
Díaz	132	415	151	428	454	652	16
(eds.)	154	415	177	428	454	652	16
(2004).	180	415	210	428	454	652	16
Construcción	213	415	267	428	454	652	16
de	271	415	280	428	454	652	16
espacios	284	415	318	428	454	652	16
interculturales.	322	415	383	428	454	652	16
Buenos	82	430	112	443	454	652	16
Aires:	114	430	139	443	454	652	16
Miño	141	430	163	443	454	652	16
y	165	430	170	443	454	652	16
Dávila.	173	430	202	443	454	652	16
Baronnet,	62	448	102	461	454	652	16
B.	105	448	114	461	454	652	16
(2009).	117	448	146	461	454	652	16
Autonomía	150	448	194	461	454	652	16
y	197	448	201	461	454	652	16
educación	205	448	246	461	454	652	16
indígena:	249	448	287	461	454	652	16
las	291	448	302	461	454	652	16
escuelas	306	448	339	461	454	652	16
zapatistas	343	448	383	461	454	652	16
de	82	463	92	476	454	652	16
Las	94	463	109	476	454	652	16
Cañadas	112	463	147	476	454	652	16
de	150	463	159	476	454	652	16
la	162	463	170	476	454	652	16
selva	173	463	193	476	454	652	16
Lacandona	196	463	241	476	454	652	16
de	244	463	253	476	454	652	16
Chiapas	256	463	289	476	454	652	16
[Tesis	292	463	316	476	454	652	16
de	318	463	328	476	454	652	16
doctorado	331	463	371	476	454	652	16
en	373	463	383	476	454	652	16
Ciencia	82	478	113	491	454	652	16
Social].	117	478	147	491	454	652	16
México	151	478	182	491	454	652	16
DF-París:	186	478	225	491	454	652	16
El	228	478	237	491	454	652	16
Colegio	241	478	273	491	454	652	16
de	277	478	286	491	454	652	16
México	290	478	321	491	454	652	16
AC-Université	324	478	383	491	454	652	16
Sorbonne	82	493	121	506	454	652	16
Nouvelle	123	493	160	506	454	652	16
Paris	162	493	182	506	454	652	16
III.	185	493	197	506	454	652	16
Baronnet,	62	511	102	524	454	652	16
B.	108	511	117	524	454	652	16
(2013).	123	511	153	524	454	652	16
Desafiando	159	511	204	524	454	652	16
las	210	511	221	524	454	652	16
políticas	228	511	262	524	454	652	16
del	268	511	280	524	454	652	16
Estado:	287	511	317	524	454	652	16
las	323	511	334	524	454	652	16
estrategias	340	511	383	524	454	652	16
educativas	82	526	124	539	454	652	16
de	128	526	138	539	454	652	16
los	142	526	153	539	454	652	16
pueblos	157	526	188	539	454	652	16
originarios	192	526	236	539	454	652	16
en	240	526	249	539	454	652	16
Colombia	253	526	292	539	454	652	16
y	296	526	301	539	454	652	16
México.	305	526	338	539	454	652	16
Pueblos	342	525	374	539	454	652	16
y	378	525	383	539	454	652	16
Fronteras	82	540	122	554	454	652	16
Digital,	124	540	155	554	454	652	16
8,	158	541	165	554	454	652	16
pp.	168	541	180	554	454	652	16
126-156.	183	541	218	554	454	652	16
Blaser,	62	558	90	572	454	652	16
M.	95	558	106	572	454	652	16
y	111	558	116	572	454	652	16
M.	121	558	133	572	454	652	16
de	138	558	147	572	454	652	16
la	152	558	160	572	454	652	16
Cadena	165	558	195	572	454	652	16
(2009).	200	558	229	572	454	652	16
Introducción.	234	558	287	572	454	652	16
World	292	558	317	572	454	652	16
Anthropologies	321	558	383	572	454	652	16
Network	82	573	116	587	454	652	16
(WAN).	122	573	151	587	454	652	16
Red	157	573	172	587	454	652	16
de	178	573	187	587	454	652	16
Antropologías	192	573	249	587	454	652	16
del	255	573	267	587	454	652	16
Mundo	272	573	301	587	454	652	16
(RAM).	306	573	336	587	454	652	16
Electronic	341	573	383	587	454	652	16
Journal,	82	588	116	602	454	652	16
4,	118	588	126	602	454	652	16
pp.	128	588	141	602	454	652	16
3-10.	143	588	164	602	454	652	16
Revista	62	618	87	628	454	652	16
de	89	618	97	628	454	652	16
Ciencias	99	618	126	628	454	652	16
Sociales,	128	618	158	628	454	652	16
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	16
vol.	186	618	197	628	454	652	16
33,	199	618	210	628	454	652	16
n.º	211	618	220	628	454	652	16
47,	222	618	231	628	454	652	16
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	16
2020,	284	618	304	628	454	652	16
pp.	305	618	315	628	454	652	16
49-68.	316	618	338	628	454	652	16
C	71	30	75	40	454	652	17
ultivar	75	32	97	40	454	652	17
conocimientos	99	32	143	40	454	652	17
,	143	30	145	40	454	652	17
cosechar	147	32	176	40	454	652	17
otra	177	32	192	40	454	652	17
educación	193	32	225	40	454	652	17
65	383	31	391	40	454	652	17
Bolaños,	71	59	106	72	454	652	17
G.	109	59	119	72	454	652	17
(2013).	122	59	151	72	454	652	17
La	154	59	164	72	454	652	17
Universidad	167	59	216	72	454	652	17
Autónoma	218	59	260	72	454	652	17
Indígena	263	59	298	72	454	652	17
Intercultural	301	59	351	72	454	652	17
(UAIIN):	353	59	391	72	454	652	17
un	91	74	101	87	454	652	17
proceso	103	74	134	87	454	652	17
que	136	74	151	87	454	652	17
consolida,	153	74	194	87	454	652	17
construye	196	74	235	87	454	652	17
y	237	74	242	87	454	652	17
revitaliza	244	74	281	87	454	652	17
las	284	74	295	87	454	652	17
culturas	297	74	329	87	454	652	17
desde	331	74	353	87	454	652	17
la	356	74	363	87	454	652	17
acción	365	74	391	87	454	652	17
organizada.	91	89	137	102	454	652	17
ISEES,	139	89	167	102	454	652	17
12,	170	89	182	102	454	652	17
pp.	185	89	197	102	454	652	17
87-102.	200	89	231	102	454	652	17
Bonfil	71	107	96	120	454	652	17
Batalla,	99	107	130	120	454	652	17
G.;	133	107	146	120	454	652	17
E.	149	107	158	120	454	652	17
E.	161	107	170	120	454	652	17
Aguirre	173	107	204	120	454	652	17
Beltrán;	207	107	239	120	454	652	17
L.	243	107	251	120	454	652	17
Arizpe	254	107	281	120	454	652	17
y	285	107	290	120	454	652	17
S.	293	107	301	120	454	652	17
Gómez	305	107	333	120	454	652	17
Tagle	337	107	359	120	454	652	17
(1977).	362	107	391	120	454	652	17
La	91	122	101	135	454	652	17
declaración	104	122	150	135	454	652	17
de	154	122	163	135	454	652	17
Barbados	166	122	204	135	454	652	17
II	207	122	214	135	454	652	17
y	217	122	222	135	454	652	17
comentarios.	225	122	276	135	454	652	17
Nueva	279	122	305	135	454	652	17
Antropología,	308	122	363	135	454	652	17
II,	366	122	376	135	454	652	17
pp.	379	122	391	135	454	652	17
109-125.	91	137	127	150	454	652	17
Briones,	71	155	104	168	454	652	17
C.;	108	155	120	168	454	652	17
C.	124	155	133	168	454	652	17
Delrio;	137	155	166	168	454	652	17
P.	170	155	177	168	454	652	17
Lanusse;	180	155	216	168	454	652	17
A.	219	155	229	168	454	652	17
Szluc	233	155	255	168	454	652	17
y	259	155	264	168	454	652	17
A.	267	155	277	168	454	652	17
Vivaldi	281	155	310	168	454	652	17
(2006).	314	155	343	168	454	652	17
Diversidad	347	155	391	168	454	652	17
cultural	91	170	121	183	454	652	17
e	126	170	131	183	454	652	17
interculturalidad	136	170	202	183	454	652	17
como	207	170	229	183	454	652	17
construcciones	234	170	294	183	454	652	17
sociohistóricas.	299	170	361	183	454	652	17
En	366	170	377	183	454	652	17
A.	381	170	391	183	454	652	17
Amegeiras	91	185	134	198	454	652	17
y	137	185	142	198	454	652	17
E.	144	185	153	198	454	652	17
Jure	156	185	172	198	454	652	17
(eds.)	175	185	198	198	454	652	17
(2006).	200	185	229	198	454	652	17
Diversidad	232	185	277	198	454	652	17
cultural	279	185	311	198	454	652	17
e	314	185	318	198	454	652	17
interculturalidad.	321	185	391	198	454	652	17
Buenos	91	200	121	213	454	652	17
Aires:	127	200	151	213	454	652	17
Prometeo	157	200	196	213	454	652	17
Libros	202	200	228	213	454	652	17
y	235	200	240	213	454	652	17
Universidad	246	200	295	213	454	652	17
Nacional	301	200	337	213	454	652	17
de	344	200	353	213	454	652	17
General	360	200	391	213	454	652	17
Sarmiento,	91	215	134	228	454	652	17
pp.	137	215	149	228	454	652	17
255-264.	152	215	188	228	454	652	17
Brovetto,	71	233	108	246	454	652	17
C.	112	233	121	246	454	652	17
(2010).	124	233	154	246	454	652	17
Educación	157	233	199	246	454	652	17
bilingüe	203	233	236	246	454	652	17
de	239	233	248	246	454	652	17
frontera	252	233	284	246	454	652	17
y	287	233	292	246	454	652	17
políticas	295	233	329	246	454	652	17
lingüísticas	333	233	378	246	454	652	17
en	382	233	391	246	454	652	17
Uruguay.	91	248	128	261	454	652	17
Pro-Posições,	130	248	186	261	454	652	17
21,	189	248	201	261	454	652	17
pp.	204	248	216	261	454	652	17
25-43.	219	248	244	261	454	652	17
Centro	71	266	98	279	454	652	17
de	100	266	110	279	454	652	17
Investigación	112	266	165	279	454	652	17
y	167	266	172	279	454	652	17
Educación	174	266	217	279	454	652	17
Popular	219	266	250	279	454	652	17
(1981).	252	266	281	279	454	652	17
Consejo	283	265	316	279	454	652	17
Regional	318	265	354	279	454	652	17
Indígena	356	265	391	279	454	652	17
del	91	280	103	294	454	652	17
Cauca	107	280	133	294	454	652	17
-	137	280	140	294	454	652	17
CRIC.	145	280	170	294	454	652	17
Diez	174	280	192	294	454	652	17
años	196	280	215	294	454	652	17
de	219	280	229	294	454	652	17
lucha,	233	280	257	294	454	652	17
historia	262	280	293	294	454	652	17
y	297	280	301	294	454	652	17
documentos.	305	280	355	294	454	652	17
Bogotá:	360	281	391	294	454	652	17
Controversia-CINEP.	91	296	176	309	454	652	17
Centro	71	313	98	327	454	652	17
Indígena	101	313	136	327	454	652	17
de	138	313	148	327	454	652	17
Investigaciones	150	313	213	327	454	652	17
Interculturales	215	313	273	327	454	652	17
de	276	313	285	327	454	652	17
Tierradentro,	288	313	340	327	454	652	17
Universidad	342	313	391	327	454	652	17
Autónoma	91	328	133	342	454	652	17
Indígena	141	328	176	342	454	652	17
Intercultural	185	328	234	342	454	652	17
(2011).	243	328	272	342	454	652	17
Programa	280	328	321	342	454	652	17
de	330	328	339	342	454	652	17
Desarrollo	348	328	391	342	454	652	17
Comunitario	91	343	142	357	454	652	17
[Documento	150	343	200	357	454	652	17
interno].	208	343	242	357	454	652	17
Belalcázar:	250	343	295	357	454	652	17
Centro	303	343	331	357	454	652	17
Indígena	339	343	374	357	454	652	17
de	382	343	391	357	454	652	17
Investigaciones	91	358	153	372	454	652	17
Interculturales	159	358	216	372	454	652	17
de	222	358	232	372	454	652	17
Tierradentro,	237	358	289	372	454	652	17
Universidad	295	358	344	372	454	652	17
Autónoma	349	358	391	372	454	652	17
Indígena	91	373	126	387	454	652	17
Intercultural.	128	373	180	387	454	652	17
Clifford,	71	391	105	404	454	652	17
J.	108	391	115	404	454	652	17
(1995).	118	391	147	404	454	652	17
Dilemas	150	391	184	404	454	652	17
de	187	391	196	404	454	652	17
la	199	391	207	404	454	652	17
cultura:	210	391	242	404	454	652	17
antropología,	245	391	300	404	454	652	17
literatura	303	391	341	404	454	652	17
y	344	391	349	404	454	652	17
arte	352	391	368	404	454	652	17
en	371	391	380	404	454	652	17
la	383	391	391	404	454	652	17
perspectiva	91	406	137	419	454	652	17
posmoderna.	139	406	191	419	454	652	17
Barcelona:	194	406	237	419	454	652	17
Gedisa.	240	406	270	419	454	652	17
Comisión	71	424	110	437	454	652	17
Nacional	116	424	152	437	454	652	17
de	158	424	167	437	454	652	17
Trabajo	173	424	204	437	454	652	17
y	210	424	215	437	454	652	17
Concertación	221	424	274	437	454	652	17
de	280	424	289	437	454	652	17
la	295	424	302	437	454	652	17
Educación	308	424	350	437	454	652	17
para	356	424	374	437	454	652	17
los	380	424	391	437	454	652	17
Pueblos	91	439	122	452	454	652	17
Indígenas	126	439	165	452	454	652	17
(2009).	169	439	198	452	454	652	17
Perfil	202	439	225	452	454	652	17
del	229	439	241	452	454	652	17
Sistema	245	439	276	452	454	652	17
Educativo	280	439	320	452	454	652	17
Indígena	324	439	360	452	454	652	17
Propio	364	439	391	452	454	652	17
(SEIP)	91	454	118	467	454	652	17
[Documento	123	454	173	467	454	652	17
interno].	177	454	211	467	454	652	17
Bogotá:	216	454	248	467	454	652	17
Comisión	252	454	291	467	454	652	17
Nacional	296	454	332	467	454	652	17
de	337	454	346	467	454	652	17
Trabajo	351	454	382	467	454	652	17
y	386	454	391	467	454	652	17
Concertación	91	469	144	482	454	652	17
de	147	469	156	482	454	652	17
la	158	469	166	482	454	652	17
Educación	168	469	210	482	454	652	17
para	213	469	230	482	454	652	17
los	233	469	244	482	454	652	17
Pueblos	247	469	278	482	454	652	17
Indígenas.	281	469	322	482	454	652	17
Comunidad	71	487	118	500	454	652	17
Nasa	120	487	140	500	454	652	17
y	142	487	147	500	454	652	17
Programa	149	487	188	500	454	652	17
de	190	487	200	500	454	652	17
Educación	202	487	244	500	454	652	17
Bilingüe	246	487	281	500	454	652	17
e	283	487	287	500	454	652	17
Intercultural	290	487	339	500	454	652	17
del	341	487	353	500	454	652	17
Proyecto	356	487	391	500	454	652	17
Nasa	91	502	111	515	454	652	17
(1992).	113	502	142	515	454	652	17
Kwe's'Piyn'i,	145	502	199	515	454	652	17
Nuestros	201	502	237	515	454	652	17
nombres.	239	502	276	515	454	652	17
Popayán:	278	502	315	515	454	652	17
CRIC.	318	502	344	515	454	652	17
Consejo	71	520	104	533	454	652	17
Regional	111	520	147	533	454	652	17
Indígena	155	520	190	533	454	652	17
del	198	520	210	533	454	652	17
Cauca	217	520	242	533	454	652	17
(1987).	250	520	279	533	454	652	17
Para	287	520	307	533	454	652	17
qué	314	520	329	533	454	652	17
investigamos,	336	520	391	533	454	652	17
kih'ioia'tkha'w	91	535	151	548	454	652	17
ia'pa'pey.	154	535	195	548	454	652	17
Popayán:	197	535	234	548	454	652	17
CRIC.	237	535	263	548	454	652	17
De	71	553	83	566	454	652	17
la	85	553	92	566	454	652	17
Cadena,	95	553	127	566	454	652	17
M.	130	553	141	566	454	652	17
(2009).	143	553	173	566	454	652	17
Política	175	553	206	566	454	652	17
indígena:	208	553	245	566	454	652	17
un	248	553	258	566	454	652	17
análisis	260	553	290	566	454	652	17
más	293	553	309	566	454	652	17
allá	311	553	326	566	454	652	17
de	328	553	338	566	454	652	17
“la	340	553	352	566	454	652	17
política”.	354	553	391	566	454	652	17
World	91	567	115	581	454	652	17
Anthropologies	118	567	180	581	454	652	17
Network	183	567	217	581	454	652	17
(WAN).	221	567	250	581	454	652	17
Red	254	567	270	581	454	652	17
de	273	567	283	581	454	652	17
Antropologías	286	567	343	581	454	652	17
del	347	567	359	581	454	652	17
Mundo	363	567	391	581	454	652	17
(RAM).	91	582	120	596	454	652	17
Electronic	123	582	164	596	454	652	17
Journal,	167	582	200	596	454	652	17
4,	203	583	210	596	454	652	17
pp.	213	583	225	596	454	652	17
139-171.	228	583	264	596	454	652	17
Revista	116	618	141	628	454	652	17
de	142	618	151	628	454	652	17
Ciencias	152	618	180	628	454	652	17
Sociales,	181	618	211	628	454	652	17
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	17
vol.	239	618	251	628	454	652	17
33,	252	618	263	628	454	652	17
n.º	265	618	274	628	454	652	17
47,	275	618	285	628	454	652	17
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	17
2020,	338	618	357	628	454	652	17
pp.	359	618	369	628	454	652	17
49-68.	369	618	391	628	454	652	17
66	62	31	71	40	454	652	18
S	325	30	329	40	454	652	18
ebastián	329	32	356	40	454	652	18
L	358	30	362	40	454	652	18
evalle	362	32	383	40	454	652	18
De	62	59	74	72	454	652	18
Sousa	80	59	104	72	454	652	18
Santos,	110	59	139	72	454	652	18
B.	145	59	154	72	454	652	18
(2010).	160	59	189	72	454	652	18
Descolonizar	195	59	248	72	454	652	18
el	254	59	261	72	454	652	18
saber,	267	59	291	72	454	652	18
reinventar	297	59	338	72	454	652	18
el	344	59	351	72	454	652	18
poder.	357	59	383	72	454	652	18
Montevideo:	82	74	133	87	454	652	18
Trilce.	136	74	162	87	454	652	18
Descola,	62	92	97	105	454	652	18
P.	100	92	107	105	454	652	18
(2012).	109	92	138	105	454	652	18
Más	141	92	158	105	454	652	18
allá	160	92	176	105	454	652	18
de	178	92	188	105	454	652	18
naturaleza	190	92	233	105	454	652	18
y	236	92	240	105	454	652	18
cultura.	243	92	274	105	454	652	18
Buenos	277	92	307	105	454	652	18
Aires:	308	92	333	105	454	652	18
Amorrortu.	335	92	380	105	454	652	18
Diez,	62	110	84	123	454	652	18
M.	85	110	97	123	454	652	18
L.	98	110	107	123	454	652	18
(2004).	109	110	138	123	454	652	18
Reflexiones	140	110	187	123	454	652	18
en	189	110	198	123	454	652	18
torno	200	110	221	123	454	652	18
a	222	110	227	123	454	652	18
la	229	110	236	123	454	652	18
interculturalidad.	237	110	306	123	454	652	18
Revista	308	110	337	123	454	652	18
Cuadernos	339	110	383	123	454	652	18
de	82	125	92	138	454	652	18
Antropología	94	125	147	138	454	652	18
Social,	149	125	177	138	454	652	18
19,	179	125	192	138	454	652	18
pp.	194	125	207	138	454	652	18
191-213.	209	125	245	138	454	652	18
Fals	62	143	79	156	454	652	18
Borda,	84	143	111	156	454	652	18
O.	117	143	127	156	454	652	18
(1994).	132	143	161	156	454	652	18
El	167	143	175	156	454	652	18
problema	181	143	219	156	454	652	18
de	224	143	234	156	454	652	18
cómo	239	143	261	156	454	652	18
investigar	266	143	306	156	454	652	18
la	312	143	319	156	454	652	18
realidad	325	143	358	156	454	652	18
para	364	143	383	156	454	652	18
transformarla	82	158	138	171	454	652	18
por	141	158	155	171	454	652	18
la	157	158	165	171	454	652	18
praxis.	167	158	195	171	454	652	18
Bogotá:	197	158	229	171	454	652	18
Tercer	231	158	257	171	454	652	18
Mundo.	259	158	291	171	454	652	18
Fals	62	176	79	189	454	652	18
Borda,	84	176	111	189	454	652	18
O.	116	176	125	189	454	652	18
(2009).	130	176	159	189	454	652	18
Una	164	175	181	189	454	652	18
sociología	186	175	228	189	454	652	18
sentipensante	233	175	287	189	454	652	18
para	292	175	311	189	454	652	18
América	315	175	349	189	454	652	18
Latina.	354	175	383	189	454	652	18
Bogotá:	82	191	114	204	454	652	18
Siglo	116	191	137	204	454	652	18
del	140	191	152	204	454	652	18
Hombre-CLACSO.	155	191	233	204	454	652	18
Freire,	62	208	89	222	454	652	18
P.	91	208	98	222	454	652	18
(1970).	101	208	130	222	454	652	18
Pedagogía	132	208	176	222	454	652	18
del	178	208	190	222	454	652	18
oprimido.	193	208	232	222	454	652	18
Buenos	235	208	265	222	454	652	18
Aires:	267	208	291	222	454	652	18
Siglo	293	208	315	222	454	652	18
XXI.	317	208	337	222	454	652	18
García	62	226	89	239	454	652	18
Canclini,	91	226	128	239	454	652	18
N.	130	226	140	239	454	652	18
(2004).	142	226	171	239	454	652	18
Diferentes,	173	226	217	239	454	652	18
desiguales	219	226	262	239	454	652	18
y	264	226	268	239	454	652	18
desconectados.	271	226	331	239	454	652	18
Mapas	334	226	361	239	454	652	18
de	363	226	373	239	454	652	18
la	375	226	383	239	454	652	18
interculturalidad.	82	241	153	254	454	652	18
Barcelona:	155	241	198	254	454	652	18
Gedisa.	201	241	231	254	454	652	18
Haber,	62	259	89	272	454	652	18
A.	90	259	100	272	454	652	18
(2011).	101	259	130	272	454	652	18
Nometodología	132	259	194	272	454	652	18
payanesa:	195	259	235	272	454	652	18
Notas	236	259	260	272	454	652	18
de	261	259	271	272	454	652	18
metodología	272	259	322	272	454	652	18
indisciplinada.	324	259	383	272	454	652	18
Revista	82	274	112	287	454	652	18
de	114	274	124	287	454	652	18
Antropología,	126	274	181	287	454	652	18
23,	184	274	196	287	454	652	18
pp.	199	274	211	287	454	652	18
9-49.	214	274	235	287	454	652	18
Hale,	62	292	84	305	454	652	18
C.	88	292	97	305	454	652	18
(2004).	101	292	130	305	454	652	18
El	134	292	143	305	454	652	18
protagonismo	147	292	202	305	454	652	18
indígena,	206	292	243	305	454	652	18
las	247	292	258	305	454	652	18
políticas	262	292	296	305	454	652	18
estatales	300	292	334	305	454	652	18
y	338	292	343	305	454	652	18
el	347	292	354	305	454	652	18
nuevo	358	292	383	305	454	652	18
racismo	82	307	114	320	454	652	18
en	117	307	127	320	454	652	18
la	130	307	137	320	454	652	18
época	141	307	164	320	454	652	18
del	167	307	179	320	454	652	18
“indio	183	307	208	320	454	652	18
permitido”.	211	307	257	320	454	652	18
En	260	307	271	320	454	652	18
Fundación	275	307	317	320	454	652	18
Propaz	320	307	348	320	454	652	18
(comp.)	351	307	383	320	454	652	18
(2005).	82	322	111	335	454	652	18
Paz	114	322	129	335	454	652	18
y	131	322	135	335	454	652	18
democracia	138	322	185	335	454	652	18
en	187	322	197	335	454	652	18
Guatemala:	199	322	247	335	454	652	18
desafíos	249	322	282	335	454	652	18
pendientes.	284	322	329	335	454	652	18
Memoria	332	322	368	335	454	652	18
del	370	322	383	335	454	652	18
Congreso	82	337	121	350	454	652	18
Internacional	124	337	178	350	454	652	18
de	181	337	191	350	454	652	18
MINUGUA	194	337	240	350	454	652	18
“Construyendo	243	337	304	350	454	652	18
la	307	337	315	350	454	652	18
paz:	318	337	335	350	454	652	18
Guatemala	338	337	383	350	454	652	18
desde	82	352	105	365	454	652	18
un	107	352	117	365	454	652	18
enfoque	120	352	152	365	454	652	18
comparado”.	154	352	208	365	454	652	18
Managua:	210	352	250	365	454	652	18
Propaz-MINUGUA,	253	352	335	365	454	652	18
pp.	337	352	350	365	454	652	18
51-66.	352	352	378	365	454	652	18
Kymlicka,	62	370	104	383	454	652	18
W.	109	370	120	383	454	652	18
(1996).	126	370	155	383	454	652	18
Ciudadanía	160	370	207	383	454	652	18
multicultural.	213	370	267	383	454	652	18
Una	273	370	290	383	454	652	18
teoría	295	370	319	383	454	652	18
liberal	324	370	351	383	454	652	18
de	356	370	366	383	454	652	18
los	371	370	383	383	454	652	18
derechos	82	385	118	398	454	652	18
de	120	385	130	398	454	652	18
las	132	385	144	398	454	652	18
minorías.	147	385	185	398	454	652	18
Barcelona:	187	385	230	398	454	652	18
Paidós.	233	385	262	398	454	652	18
Laclau,	62	403	92	416	454	652	18
E.	95	403	103	416	454	652	18
(1996).	106	403	135	416	454	652	18
Emancipación	137	402	195	416	454	652	18
y	198	402	202	416	454	652	18
diferencia.	205	402	247	416	454	652	18
Buenos	250	403	280	416	454	652	18
Aires:	282	403	306	416	454	652	18
Ariel.	308	403	331	416	454	652	18
Lander,	62	420	93	433	454	652	18
E.	96	420	105	433	454	652	18
(2000).	108	420	137	433	454	652	18
Ciencias	140	420	175	433	454	652	18
sociales:	178	420	212	433	454	652	18
saberes	216	420	245	433	454	652	18
coloniales	248	420	289	433	454	652	18
y	292	420	297	433	454	652	18
eurocéntricos.	300	420	357	433	454	652	18
En	360	420	371	433	454	652	18
E.	374	420	383	433	454	652	18
Lander	82	435	111	448	454	652	18
(ed.)	114	435	133	448	454	652	18
(2000).	136	435	165	448	454	652	18
La	169	435	179	448	454	652	18
colonialidad	183	435	233	448	454	652	18
del	237	435	249	448	454	652	18
saber:	252	435	278	448	454	652	18
eurocentrismo	281	435	339	448	454	652	18
y	342	435	346	448	454	652	18
ciencias	350	435	383	448	454	652	18
sociales.	82	450	117	463	454	652	18
Buenos	119	450	149	463	454	652	18
Aires:	151	450	176	463	454	652	18
Perspectivas	178	450	228	463	454	652	18
Latinoamericanas,	231	450	304	463	454	652	18
pp.	307	450	319	463	454	652	18
4-23.	322	450	343	463	454	652	18
Latour,	62	468	91	481	454	652	18
B.	94	468	103	481	454	652	18
(1991).	107	468	136	481	454	652	18
Nunca	139	468	165	481	454	652	18
fuimos	168	468	195	481	454	652	18
modernos.	198	468	240	481	454	652	18
Ensayo	243	468	272	481	454	652	18
de	275	468	285	481	454	652	18
antropología	288	468	340	481	454	652	18
simétrica.	343	468	383	481	454	652	18
Buenos	82	483	112	496	454	652	18
Aires:	114	483	139	496	454	652	18
Siglo	141	483	162	496	454	652	18
XXI.	165	483	185	496	454	652	18
Levalle,	62	501	95	514	454	652	18
S.	96	501	104	514	454	652	18
(2014).	106	501	135	514	454	652	18
Investigación	136	501	190	514	454	652	18
intercultural	192	501	241	514	454	652	18
e	242	501	246	514	454	652	18
investigación	248	501	301	514	454	652	18
acción	303	501	329	514	454	652	18
participativa.	330	501	383	514	454	652	18
Un	82	516	94	529	454	652	18
diálogo	97	516	127	529	454	652	18
desde	130	516	152	529	454	652	18
el	155	516	162	529	454	652	18
suroccidente	165	516	216	529	454	652	18
colombiano.	218	516	268	529	454	652	18
Entramados	270	516	319	529	454	652	18
y	322	516	326	529	454	652	18
Perspectivas,	329	516	383	529	454	652	18
3,	82	531	90	544	454	652	18
pp.	92	531	105	544	454	652	18
65-91.	107	531	133	544	454	652	18
Levalle,	62	549	95	562	454	652	18
S.	99	549	107	562	454	652	18
(2018).	111	549	140	562	454	652	18
Más	144	549	161	562	454	652	18
allá	165	549	179	562	454	652	18
del	183	549	196	562	454	652	18
multiculturalismo.	200	549	273	562	454	652	18
Investigación	277	549	331	562	454	652	18
comunitaria	335	549	383	562	454	652	18
intercultural	82	564	131	577	454	652	18
en	136	564	145	577	454	652	18
el	150	564	158	577	454	652	18
Consejo	163	564	195	577	454	652	18
Regional	200	564	236	577	454	652	18
Indígena	241	564	276	577	454	652	18
del	281	564	293	577	454	652	18
Cauca,	298	564	326	577	454	652	18
Tierradentro,	331	564	383	577	454	652	18
Colombia	82	579	122	592	454	652	18
(1991-2015).	124	579	177	592	454	652	18
Runa,	179	579	203	592	454	652	18
39,	205	579	218	592	454	652	18
pp.	220	579	233	592	454	652	18
75-93.	235	579	261	592	454	652	18
Revista	62	618	87	628	454	652	18
de	89	618	97	628	454	652	18
Ciencias	99	618	126	628	454	652	18
Sociales,	128	618	158	628	454	652	18
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	18
vol.	186	618	197	628	454	652	18
33,	199	618	210	628	454	652	18
n.º	211	618	220	628	454	652	18
47,	222	618	231	628	454	652	18
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	18
2020,	284	618	304	628	454	652	18
pp.	305	618	315	628	454	652	18
49-68.	316	618	338	628	454	652	18
C	71	30	75	40	454	652	19
ultivar	75	32	97	40	454	652	19
conocimientos	99	32	143	40	454	652	19
,	143	30	145	40	454	652	19
cosechar	147	32	176	40	454	652	19
otra	177	32	192	40	454	652	19
educación	193	32	225	40	454	652	19
67	383	31	391	40	454	652	19
Mato,	71	59	94	72	454	652	19
D.	97	59	107	72	454	652	19
(2008).	109	59	139	72	454	652	19
Diversidad	141	59	186	72	454	652	19
cultural	188	59	220	72	454	652	19
e	223	59	227	72	454	652	19
interculturalidad	230	59	298	72	454	652	19
en	300	59	310	72	454	652	19
educación	312	59	353	72	454	652	19
superior.	356	59	391	72	454	652	19
Experiencias	91	74	143	87	454	652	19
en	145	74	155	87	454	652	19
América	157	74	191	87	454	652	19
Latina.	194	74	222	87	454	652	19
Caracas:	225	74	259	87	454	652	19
IESALC-Unesco.	262	74	332	87	454	652	19
Mato,	71	92	94	105	454	652	19
D.	97	92	106	105	454	652	19
(2009).	109	92	138	105	454	652	19
Instituciones	140	92	191	105	454	652	19
interculturales	194	92	252	105	454	652	19
de	254	92	264	105	454	652	19
educación	266	92	307	105	454	652	19
superior	310	92	343	105	454	652	19
en	346	92	355	105	454	652	19
América	357	92	391	105	454	652	19
Latina.	91	107	119	120	454	652	19
Procesos	121	107	158	120	454	652	19
de	160	107	169	120	454	652	19
construcción,	172	107	226	120	454	652	19
logros,	228	107	256	120	454	652	19
innovaciones	258	107	311	120	454	652	19
y	313	107	317	120	454	652	19
desafíos.	319	107	355	120	454	652	19
Caracas:	357	107	391	120	454	652	19
IESALC-Unesco.	91	122	162	135	454	652	19
Organización	71	140	123	153	454	652	19
Nacional	125	140	160	153	454	652	19
Indígena	162	140	196	153	454	652	19
de	197	140	207	153	454	652	19
Colombia	208	140	247	153	454	652	19
(2010).	248	140	277	153	454	652	19
La	278	140	288	153	454	652	19
lucha	290	140	311	153	454	652	19
por	312	140	326	153	454	652	19
la	327	140	334	153	454	652	19
tierra,	335	140	358	153	454	652	19
baluarte	360	140	391	153	454	652	19
de	91	155	100	168	454	652	19
nuestro	104	155	132	168	454	652	19
progreso	136	155	170	168	454	652	19
y	174	155	179	168	454	652	19
de	183	155	192	168	454	652	19
nuestra	195	155	224	168	454	652	19
independencia	227	155	284	168	454	652	19
política.	287	155	319	168	454	652	19
Conclusiones	323	155	376	168	454	652	19
del	379	155	391	168	454	652	19
Primer	91	170	117	183	454	652	19
Congreso	121	170	158	183	454	652	19
Indígena	161	170	196	183	454	652	19
Nacional.	199	170	237	183	454	652	19
En	240	170	251	183	454	652	19
E.	254	170	263	183	454	652	19
Sánchez	266	170	299	183	454	652	19
Gutiérrez	302	170	339	183	454	652	19
y	342	170	347	183	454	652	19
H.	350	170	360	183	454	652	19
Molina	363	170	391	183	454	652	19
Echeverri	91	185	129	198	454	652	19
(eds.)	135	185	157	198	454	652	19
(2010).	163	185	191	198	454	652	19
Documentos	197	185	247	198	454	652	19
para	253	185	271	198	454	652	19
la	277	185	285	198	454	652	19
historia	291	185	321	198	454	652	19
del	327	185	339	198	454	652	19
movimiento	345	185	391	198	454	652	19
indígena	91	200	125	213	454	652	19
colombiano	130	200	177	213	454	652	19
contemporáneo.	182	200	246	213	454	652	19
Bogotá:	251	200	282	213	454	652	19
Biblioteca	288	200	328	213	454	652	19
Básica	333	200	359	213	454	652	19
de	365	200	374	213	454	652	19
los	380	200	391	213	454	652	19
Pueblos	91	215	122	228	454	652	19
Indígenas	124	215	162	228	454	652	19
de	164	215	174	228	454	652	19
Colombia-Ministerio	176	215	259	228	454	652	19
de	261	215	270	228	454	652	19
Cultura,	273	215	304	228	454	652	19
pp.	307	215	319	228	454	652	19
195-242.	321	215	357	228	454	652	19
Palechor,	71	233	108	246	454	652	19
L.	110	233	119	246	454	652	19
(2009).	122	233	151	246	454	652	19
Maestría	153	233	188	246	454	652	19
Gestión	191	233	222	246	454	652	19
del	224	233	236	246	454	652	19
Desarrollo	239	233	281	246	454	652	19
con	284	233	298	246	454	652	19
Identidad	300	233	338	246	454	652	19
para	341	233	358	246	454	652	19
el	360	233	368	246	454	652	19
Buen	370	233	391	246	454	652	19
Vivir	91	248	111	261	454	652	19
Comunitario,	114	248	167	261	454	652	19
2009-2010.	169	248	215	261	454	652	19
Ҫxayu'ҫe,	218	248	258	261	454	652	19
13,	260	248	273	261	454	652	19
pp.	275	248	288	261	454	652	19
5-6.	290	248	306	261	454	652	19
Portela	71	266	99	279	454	652	19
Guarín,	101	266	131	279	454	652	19
H.	133	266	143	279	454	652	19
(2001).	144	266	174	279	454	652	19
Las	175	266	190	279	454	652	19
señas	192	266	213	279	454	652	19
en	215	266	224	279	454	652	19
la	226	266	233	279	454	652	19
cosmovisión	235	266	286	279	454	652	19
chamánica	287	266	330	279	454	652	19
páez.	332	266	353	279	454	652	19
Ponencia	355	266	391	279	454	652	19
presentada	91	281	133	294	454	652	19
en	137	281	146	294	454	652	19
el	149	281	157	294	454	652	19
XXIII	160	281	184	294	454	652	19
Congreso	188	281	226	294	454	652	19
Internacional	229	281	282	294	454	652	19
de	285	281	295	294	454	652	19
Americanística,	298	281	361	294	454	652	19
Centro	364	281	391	294	454	652	19
Studi	91	296	112	309	454	652	19
Americanistici	117	296	176	309	454	652	19
Circolo	182	296	212	309	454	652	19
Amerindiano,	218	296	273	309	454	652	19
Perugia,	279	296	312	309	454	652	19
Italia.	318	296	341	309	454	652	19
Disponible	347	296	391	309	454	652	19
en:	91	311	103	324	454	652	19
<http://antropologiamedica.com/sites/default/files/2016-10/2002%20	115	311	391	324	454	652	19
Las%20senas.pdf>	91	326	167	339	454	652	19
[acceso:	169	326	202	339	454	652	19
9	204	326	209	339	454	652	19
de	212	326	221	339	454	652	19
junio	224	326	244	339	454	652	19
de	247	326	256	339	454	652	19
2020].	259	326	285	339	454	652	19
Primer	71	343	98	357	454	652	19
Encuentro	103	343	144	357	454	652	19
Continental	149	343	195	357	454	652	19
de	200	343	210	357	454	652	19
Pueblos	215	343	246	357	454	652	19
Indígenas	251	343	290	357	454	652	19
(1990).	295	343	324	357	454	652	19
Declaración	329	343	377	357	454	652	19
de	382	343	391	357	454	652	19
Quito.	91	358	116	372	454	652	19
Disponible	120	358	164	372	454	652	19
en:	169	358	181	372	454	652	19
<http://www.cumbrecontinentalindigena.org/quito_	185	358	391	372	454	652	19
es.php>	91	373	122	387	454	652	19
[acceso:	125	373	157	387	454	652	19
9	160	373	165	387	454	652	19
de	167	373	177	387	454	652	19
junio	179	373	200	387	454	652	19
de	202	373	212	387	454	652	19
2020].	214	373	240	387	454	652	19
Programa	71	391	110	404	454	652	19
de	115	391	125	404	454	652	19
Educación	130	391	173	404	454	652	19
Bilingüe	178	391	213	404	454	652	19
Intercultural	218	391	268	404	454	652	19
(2004).	273	391	302	404	454	652	19
¿Qué	308	391	329	404	454	652	19
pasaría	335	391	366	404	454	652	19
si	371	391	378	404	454	652	19
la	383	391	391	404	454	652	19
escuela…?	91	406	135	419	454	652	19
Treinta	140	406	168	419	454	652	19
años	174	406	192	419	454	652	19
de	198	406	207	419	454	652	19
construcción	212	406	264	419	454	652	19
educativa.	269	406	311	419	454	652	19
Popayán:	316	406	353	419	454	652	19
Consejo	358	406	391	419	454	652	19
Regional	91	421	127	434	454	652	19
Indígena	129	421	164	434	454	652	19
del	167	421	179	434	454	652	19
Cauca.	182	421	209	434	454	652	19
Programa	71	439	110	452	454	652	19
de	112	439	121	452	454	652	19
Educación	124	439	166	452	454	652	19
Bilingüe	168	439	202	452	454	652	19
Intercultural	205	439	254	452	454	652	19
(s.	256	439	266	452	454	652	19
f.)	268	439	277	452	454	652	19
De	279	439	291	452	454	652	19
camino	293	439	323	452	454	652	19
al	325	439	333	452	454	652	19
conocimiento.	335	439	391	452	454	652	19
Cartilla	91	454	121	467	454	652	19
de	123	454	133	467	454	652	19
aprestamiento.	135	454	194	467	454	652	19
Popayán:	196	454	233	467	454	652	19
CRIC.	236	454	262	467	454	652	19
Quijano,	71	472	106	485	454	652	19
A.	107	472	117	485	454	652	19
(2000).	119	472	149	485	454	652	19
Colonialidad	151	472	203	485	454	652	19
del	205	472	217	485	454	652	19
poder,	219	472	244	485	454	652	19
eurocentrismo	247	472	304	485	454	652	19
y	306	472	311	485	454	652	19
América	313	472	347	485	454	652	19
Latina.	350	472	378	485	454	652	19
En	380	472	391	485	454	652	19
E.	91	487	99	500	454	652	19
Lander	102	487	130	500	454	652	19
(ed.)	132	487	151	500	454	652	19
(2000).	153	487	182	500	454	652	19
La	184	487	195	500	454	652	19
colonialidad	197	487	248	500	454	652	19
del	250	487	262	500	454	652	19
saber:	264	487	290	500	454	652	19
eurocentrismo	292	487	350	500	454	652	19
y	352	487	356	500	454	652	19
ciencias	358	487	391	500	454	652	19
sociales.	91	502	125	515	454	652	19
Buenos	128	502	158	515	454	652	19
Aires:	160	502	184	515	454	652	19
Perspectivas	187	502	237	515	454	652	19
Latinoamericanas,	239	502	313	515	454	652	19
pp.	315	502	328	515	454	652	19
122-151.	330	502	366	515	454	652	19
Ramos,	71	520	101	533	454	652	19
I.	105	520	110	533	454	652	19
(s.	114	520	124	533	454	652	19
f.).	127	520	139	533	454	652	19
“Corazonar”:	142	520	200	533	454	652	19
pensar	204	520	231	533	454	652	19
con	234	520	249	533	454	652	19
el	252	520	259	533	454	652	19
corazón,	263	520	298	533	454	652	19
saberes	301	520	331	533	454	652	19
para	335	520	354	533	454	652	19
sanar	357	520	380	533	454	652	19
la	383	520	391	533	454	652	19
madre	91	535	116	548	454	652	19
tierra	118	535	141	548	454	652	19
[Documento	144	535	194	548	454	652	19
interno].	196	535	230	548	454	652	19
Belalcázar.	233	535	277	548	454	652	19
Rappaport,	71	553	114	566	454	652	19
J.	116	553	123	566	454	652	19
(2004).	125	553	153	566	454	652	19
La	155	553	166	566	454	652	19
geografía	168	553	205	566	454	652	19
y	207	553	212	566	454	652	19
la	214	553	221	566	454	652	19
concepción	223	553	268	566	454	652	19
de	270	553	279	566	454	652	19
la	281	553	289	566	454	652	19
historia	291	553	320	566	454	652	19
de	322	553	331	566	454	652	19
los	333	553	345	566	454	652	19
nasa.	347	553	367	566	454	652	19
En	369	553	380	566	454	652	19
A.	382	553	391	566	454	652	19
Surrallés	91	568	125	581	454	652	19
y	128	568	133	581	454	652	19
P.	136	568	143	581	454	652	19
García	146	568	172	581	454	652	19
Hierro	174	568	200	581	454	652	19
(eds.)	203	568	225	581	454	652	19
(2004).	227	568	256	581	454	652	19
Tierradentro.	259	567	311	581	454	652	19
Territorio	314	567	352	581	454	652	19
indígena,	355	567	391	581	454	652	19
percepción	91	582	134	596	454	652	19
del	136	582	148	596	454	652	19
entorno.	150	582	183	596	454	652	19
Lima:	185	583	209	596	454	652	19
Tarea	211	583	232	596	454	652	19
Gráfica	234	583	263	596	454	652	19
Educativa/IGWIA,	265	583	340	596	454	652	19
pp.	342	583	354	596	454	652	19
173-185.	356	583	391	596	454	652	19
Revista	116	618	141	628	454	652	19
de	142	618	151	628	454	652	19
Ciencias	152	618	180	628	454	652	19
Sociales,	181	618	211	628	454	652	19
DS-FCS,	213	618	237	628	454	652	19
vol.	239	618	251	628	454	652	19
33,	252	618	263	628	454	652	19
n.º	265	618	274	628	454	652	19
47,	275	618	285	628	454	652	19
julio-diciembre	286	618	336	628	454	652	19
2020,	338	618	357	628	454	652	19
pp.	359	618	369	628	454	652	19
49-68.	369	618	391	628	454	652	19
68	62	31	71	40	454	652	20
S	325	30	329	40	454	652	20
ebastián	329	32	356	40	454	652	20
L	358	30	362	40	454	652	20
evalle	362	32	383	40	454	652	20
Rappaport,	62	59	107	72	454	652	20
J.	117	59	123	72	454	652	20
(2008).	133	59	162	72	454	652	20
Utopías	172	59	204	72	454	652	20
interculturales.	214	59	275	72	454	652	20
Intelectuales	285	59	336	72	454	652	20
públicos,	346	59	383	72	454	652	20
experimentos	82	74	136	87	454	652	20
con	140	74	154	87	454	652	20
la	159	74	167	87	454	652	20
cultura	171	74	200	87	454	652	20
y	205	74	209	87	454	652	20
pluralismo	214	74	257	87	454	652	20
étnico	262	74	286	87	454	652	20
en	291	74	300	87	454	652	20
Colombia.	305	74	346	87	454	652	20
Bogotá:	351	74	383	87	454	652	20
Universidad	82	89	131	102	454	652	20
del	134	89	146	102	454	652	20
Rosario.	148	89	182	102	454	652	20
Rappaport,	62	107	107	120	454	652	20
J.	109	107	115	120	454	652	20
(2012).	117	107	146	120	454	652	20
Reflexiones	148	107	196	120	454	652	20
sobre	198	107	219	120	454	652	20
la	222	107	229	120	454	652	20
investigación	231	107	284	120	454	652	20
indígena.	286	107	323	120	454	652	20
Señas.	325	107	351	120	454	652	20
Revista	353	107	383	120	454	652	20
de	82	122	92	135	454	652	20
la	94	122	102	135	454	652	20
Casa	104	122	125	135	454	652	20
de	127	122	137	135	454	652	20
Pensamiento	139	122	191	135	454	652	20
de	194	122	203	135	454	652	20
la	206	122	213	135	454	652	20
Cxhab	216	122	242	135	454	652	20
Wala	244	122	265	135	454	652	20
Kiwe-ACIN,	267	122	318	135	454	652	20
2,	320	122	328	135	454	652	20
pp.	330	122	343	135	454	652	20
81-94.	345	122	371	135	454	652	20
Rappaport,	62	140	107	153	454	652	20
J.	109	140	116	153	454	652	20
(2013).	118	140	148	153	454	652	20
The	150	140	166	153	454	652	20
challenges	168	140	211	153	454	652	20
of	213	140	222	153	454	652	20
indigenous	224	140	268	153	454	652	20
research.	271	140	307	153	454	652	20
The	309	140	324	153	454	652	20
Challenges	327	140	372	153	454	652	20
of	375	140	383	153	454	652	20
Indigenous	82	155	127	168	454	652	20
Research,	129	155	168	168	454	652	20
22,	171	155	183	168	454	652	20
pp.	186	155	198	168	454	652	20
5-25.	201	155	222	168	454	652	20
Red	62	173	78	186	454	652	20
de	82	173	92	186	454	652	20
Universidades	95	173	153	186	454	652	20
Indígenas	156	173	195	186	454	652	20
Interculturales	199	173	257	186	454	652	20
y	261	173	266	186	454	652	20
Comunitarias	269	173	323	186	454	652	20
de	327	173	337	186	454	652	20
Abya	340	173	361	186	454	652	20
Yala	365	173	383	186	454	652	20
(2015).	82	188	111	201	454	652	20
Cultivo	118	188	147	201	454	652	20
y	154	188	158	201	454	652	20
crianza	164	188	194	201	454	652	20
de	201	188	210	201	454	652	20
sabidurías	217	188	259	201	454	652	20
y	265	188	270	201	454	652	20
conocimientos.	276	188	336	201	454	652	20
Managua:	343	188	383	201	454	652	20
CCRISAC-URACCAN.	82	203	180	216	454	652	20
Rodríguez,	62	221	107	234	454	652	20
M.	111	221	123	234	454	652	20
E.	127	221	136	234	454	652	20
y	141	221	146	234	454	652	20
M.	151	221	162	234	454	652	20
Michelena	167	221	209	234	454	652	20
(2018).	214	221	243	234	454	652	20
Memorias	248	221	288	234	454	652	20
charrúas	293	221	327	234	454	652	20
en	332	221	341	234	454	652	20
Uruguay.	346	221	383	234	454	652	20
Reflexiones	82	236	129	249	454	652	20
sobre	138	236	160	249	454	652	20
reemergencia	169	236	222	249	454	652	20
indígena	231	236	266	249	454	652	20
desde	274	236	297	249	454	652	20
una	306	236	321	249	454	652	20
investigación	329	236	383	249	454	652	20
colaborativa.	82	251	134	264	454	652	20
Revista	137	250	166	264	454	652	20
sobre	169	250	191	264	454	652	20
Acesso	193	250	221	264	454	652	20
à	224	250	229	264	454	652	20
Justiça	231	250	260	264	454	652	20
e	262	250	267	264	454	652	20
Direitos	269	250	302	264	454	652	20
nas	305	250	318	264	454	652	20
América,	321	250	357	264	454	652	20
2,	360	251	367	264	454	652	20
pp.	370	251	383	264	454	652	20
180-210.	82	266	118	279	454	652	20
Taylor,	62	283	90	297	454	652	20
C.	93	283	102	297	454	652	20
(1999).	104	283	134	297	454	652	20
El	136	283	145	297	454	652	20
multiculturalismo	147	283	218	297	454	652	20
y	221	283	225	297	454	652	20
la	228	283	235	297	454	652	20
política	238	283	268	297	454	652	20
del	271	283	283	297	454	652	20
reconocimiento.	285	283	350	297	454	652	20
México	352	283	383	297	454	652	20
DF:	82	298	98	312	454	652	20
Fondo	100	298	126	312	454	652	20
de	128	298	138	312	454	652	20
Cultura	140	298	170	312	454	652	20
Económica.	173	298	220	312	454	652	20
Trapnell	62	316	96	329	454	652	20
Forero,	101	316	130	329	454	652	20
L.	135	316	143	329	454	652	20
(2008).	148	316	177	329	454	652	20
Los	182	316	197	329	454	652	20
retos	202	316	221	329	454	652	20
de	226	316	235	329	454	652	20
la	240	316	247	329	454	652	20
formación	252	316	293	329	454	652	20
docente	298	316	329	329	454	652	20
intercultural	334	316	383	329	454	652	20
bilingüe:	82	331	118	344	454	652	20
la	127	331	134	344	454	652	20
experiencia	143	331	189	344	454	652	20
de	198	331	207	344	454	652	20
FORMABIAP.	216	331	276	344	454	652	20
Docencia	284	331	323	344	454	652	20
y	332	331	336	344	454	652	20
contextos	345	331	383	344	454	652	20
multiculturales.	82	346	145	359	454	652	20
Reflexiones	148	346	193	359	454	652	20
y	196	346	200	359	454	652	20
aportes	203	346	233	359	454	652	20
para	235	346	254	359	454	652	20
la	257	346	264	359	454	652	20
formación	267	346	308	359	454	652	20
de	310	346	320	359	454	652	20
docentes	322	346	357	359	454	652	20
desde	360	346	383	359	454	652	20
un	82	361	92	374	454	652	20
enfoque	95	361	126	374	454	652	20
intercultural.	129	361	182	374	454	652	20
Lima:	184	361	208	374	454	652	20
Tarea,	210	361	235	374	454	652	20
pp.	237	361	250	374	454	652	20
15-30.	252	361	278	374	454	652	20
Universidad	62	379	111	392	454	652	20
Autónoma	116	379	158	392	454	652	20
Indígena	164	379	199	392	454	652	20
Intercultural	204	379	253	392	454	652	20
(2017).	259	379	288	392	454	652	20
Cultivo	293	379	323	392	454	652	20
y	328	379	333	392	454	652	20
crianza	338	379	368	392	454	652	20
de	373	379	383	392	454	652	20
saberes	82	394	112	407	454	652	20
y	119	394	123	407	454	652	20
conocimientos	129	394	187	407	454	652	20
(CCRISAC)	193	394	243	407	454	652	20
[Documento	249	394	299	407	454	652	20
interno	305	394	333	407	454	652	20
de	339	394	349	407	454	652	20
trabajo	355	394	383	407	454	652	20
colectivo].	82	409	125	422	454	652	20
Popayán:	127	409	164	422	454	652	20
Universidad	167	409	216	422	454	652	20
Autónoma	218	409	260	422	454	652	20
Indígena	262	409	297	422	454	652	20
Intercultural.	300	409	352	422	454	652	20
Vélez,	62	427	88	440	454	652	20
C.	90	427	99	440	454	652	20
(2008).	101	427	130	440	454	652	20
Trayectoria	132	427	177	440	454	652	20
de	179	427	189	440	454	652	20
la	191	427	198	440	454	652	20
educación	200	427	240	440	454	652	20
intercultural	242	427	291	440	454	652	20
bilingüe	293	427	325	440	454	652	20
en	327	427	337	440	454	652	20
el	338	427	346	440	454	652	20
Ecuador.	347	427	383	440	454	652	20
Revista	82	442	112	455	454	652	20
Educación	114	442	157	455	454	652	20
y	159	442	164	455	454	652	20
Pedagogía,	166	442	212	455	454	652	20
20,	215	442	227	455	454	652	20
pp.	230	442	242	455	454	652	20
103-112.	245	442	280	455	454	652	20
Viluche,	62	460	96	473	454	652	20
J.	100	460	106	473	454	652	20
(2010).	111	460	140	473	454	652	20
El	144	460	153	473	454	652	20
camino	157	460	186	473	454	652	20
de	191	460	200	473	454	652	20
la	204	460	211	473	454	652	20
investigación	216	460	269	473	454	652	20
como	273	460	295	473	454	652	20
política	299	460	329	473	454	652	20
para	334	460	351	473	454	652	20
recrear	355	460	383	473	454	652	20
y	82	475	87	488	454	652	20
revitalizar	91	475	132	488	454	652	20
el	135	475	143	488	454	652	20
conocimiento	146	475	201	488	454	652	20
ancestral.	205	475	243	488	454	652	20
Ponencia	246	475	283	488	454	652	20
presentada	287	475	330	488	454	652	20
en	333	475	343	488	454	652	20
el	347	475	354	488	454	652	20
XXIX	358	475	383	488	454	652	20
Congreso	82	490	121	503	454	652	20
Internacional	125	490	178	503	454	652	20
de	183	490	192	503	454	652	20
la	197	490	204	503	454	652	20
Asociación	208	490	253	503	454	652	20
de	258	490	267	503	454	652	20
Estudios	272	490	306	503	454	652	20
Latinoamericanos	311	490	383	503	454	652	20
(LASA	82	505	112	518	454	652	20
2010),	114	505	139	518	454	652	20
Toronto,	142	505	176	518	454	652	20
Canadá.	178	505	211	518	454	652	20
Williams,	62	523	101	536	454	652	20
R.	104	523	113	536	454	652	20
(1988).	115	523	144	536	454	652	20
Marxismo	147	522	187	536	454	652	20
y	190	522	194	536	454	652	20
literatura.	197	522	238	536	454	652	20
Barcelona:	240	523	284	536	454	652	20
Península.	286	523	327	536	454	652	20
Contribución	62	564	118	577	454	652	20
de	120	564	131	577	454	652	20
autoría	133	564	164	577	454	652	20
Este	62	581	80	595	454	652	20
trabajo	83	581	112	595	454	652	20
ha	115	581	125	595	454	652	20
sido	127	581	145	595	454	652	20
realizado	148	581	186	595	454	652	20
en	189	581	199	595	454	652	20
su	201	581	210	595	454	652	20
totalidad	213	581	250	595	454	652	20
por	252	581	266	595	454	652	20
Sebastián	269	581	309	595	454	652	20
Levalle.	312	581	346	595	454	652	20
Revista	62	618	87	628	454	652	20
de	89	618	97	628	454	652	20
Ciencias	99	618	126	628	454	652	20
Sociales,	128	618	158	628	454	652	20
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	20
vol.	186	618	197	628	454	652	20
33,	199	618	210	628	454	652	20
n.º	211	618	220	628	454	652	20
47,	222	618	231	628	454	652	20
julio-diciembre	233	618	283	628	454	652	20
2020,	284	618	304	628	454	652	20
pp.	305	618	315	628	454	652	20
49-68.	316	618	338	628	454	652	20
