ACTIVIDAD	121	52	201	70	612	792	1
GENOTÓXICA	205	52	302	70	612	792	1
INDUCIDA	305	52	377	70	612	792	1
POR	379	52	409	70	612	792	1
EXTRACTO	412	52	491	70	612	792	1
DE	115	69	135	87	612	792	1
FRESA	138	69	184	87	612	792	1
FUMIGADA	187	69	265	87	612	792	1
CON	268	69	299	87	612	792	1
PESTICIDAS	303	69	387	87	612	792	1
EN	390	69	410	87	612	792	1
PAMPLONA,	413	69	497	87	612	792	1
NORTE	180	86	229	104	612	792	1
DE	233	86	252	104	612	792	1
SANTANDER,	256	86	345	104	612	792	1
COLOMBIA.	349	86	432	104	612	792	1
Duban	99	115	128	128	612	792	1
E.	130	115	139	128	612	792	1
Pabuena,	142	115	181	128	612	792	1
Isabel	184	115	209	128	612	792	1
C.	212	115	222	128	612	792	1
Ortiz	224	115	247	128	612	792	1
,	249	115	252	128	612	792	1
Juan	254	115	275	128	612	792	1
López,	278	115	306	128	612	792	1
Luz	309	115	325	128	612	792	1
J.	328	115	335	128	612	792	1
Orozco,	338	115	371	128	612	792	1
Alfonso	373	115	406	128	612	792	1
Quijano	408	115	443	128	612	792	1
Parra,	446	115	473	128	612	792	1
Enrique	476	115	511	128	612	792	1
Pardo,	258	127	286	140	612	792	1
Iván	289	127	308	140	612	792	1
Meléndez	311	127	352	140	612	792	1
Resumen:	99	162	141	175	612	792	1
Palabras	99	316	136	329	612	792	1
claves:	142	316	171	329	612	792	1
Genotoxicidad,	176	316	238	329	612	792	1
Linfocitos.	99	327	142	340	612	792	1
fresa,	248	316	270	329	612	792	1
Pesticidas,	276	316	318	329	612	792	1
Intercambio	324	316	372	329	612	792	1
de	377	316	387	329	612	792	1
cromátidas,	392	316	439	329	612	792	1
Ensayo	444	316	473	329	612	792	1
cometa,	479	316	510	329	612	792	1
GENOTOXIC	130	362	217	380	612	792	1
ACTIVITY	220	362	290	380	612	792	1
INDUCED	293	362	358	380	612	792	1
BY	362	362	381	380	612	792	1
STRAWBERRY	384	362	482	380	612	792	1
EXTRACT	120	379	188	397	612	792	1
SPRAYED	192	379	256	397	612	792	1
WITH	260	379	299	397	612	792	1
PESTICIDES	303	379	386	397	612	792	1
IN	390	379	405	397	612	792	1
PAMPLONA,	409	379	492	397	612	792	1
NORTE	180	396	229	414	612	792	1
DE	233	396	252	414	612	792	1
SANTANDER,	256	396	345	414	612	792	1
COLOMBIA.	349	396	432	414	612	792	1
Abstract:	99	433	139	446	612	792	1
Keywords:	99	565	145	578	612	792	1
Genotoxicity,	148	565	202	578	612	792	1
strawberry,	204	565	249	578	612	792	1
Pesticides,	252	565	294	578	612	792	1
chromatid	297	565	337	578	612	792	1
exchange,	340	565	380	578	612	792	1
comet	382	565	407	578	612	792	1
assay,	409	565	433	578	612	792	1
lymphocytes.	435	565	489	578	612	792	1
ISSN	38	756	56	768	612	792	1
1316-4821	58	756	96	768	612	792	1
UNIVERSIDAD,	231	756	303	767	612	792	1
CIENCIA	307	756	350	767	612	792	1
y	354	756	359	767	612	792	1
TECNOLOGÍA	362	756	430	767	612	792	1
Vol.	435	756	449	768	612	792	1
19,	451	756	462	768	612	792	1
Nº	464	756	473	768	612	792	1
76,	475	756	486	768	612	792	1
Septiembre	490	756	529	768	612	792	1
2015	531	756	548	768	612	792	1
111	570	741	592	761	612	792	1
Pabuena,	401	20	436	33	612	792	2
D.	438	20	447	33	612	792	2
et	449	20	456	33	612	792	2
al.,	458	20	469	33	612	792	2
Actividad	471	21	506	33	612	792	2
genotóxica.	508	21	547	33	612	792	2
I.	57	53	64	69	612	792	2
INTRODUCCIÓN	67	53	164	69	612	792	2
La	57	80	68	94	612	792	2
fresa	71	80	92	94	612	792	2
cultivada	95	80	136	94	612	792	2
o	138	80	144	94	612	792	2
Fragaria	147	80	183	94	612	792	2
x	186	80	192	94	612	792	2
ananassa	194	80	233	94	612	792	2
(2n	236	80	251	94	612	792	2
=	254	80	260	94	612	792	2
8x	263	80	274	94	612	792	2
=56),	276	80	300	94	612	792	2
pertenece	57	93	99	107	612	792	2
a	103	93	108	107	612	792	2
la	112	93	120	107	612	792	2
familia	124	93	156	107	612	792	2
de	160	93	170	107	612	792	2
las	175	93	187	107	612	792	2
rosáceas.	191	93	231	107	612	792	2
Fue	235	93	252	107	612	792	2
descrita	256	93	290	107	612	792	2
y	295	93	300	107	612	792	2
nombrada	57	106	101	120	612	792	2
en	104	106	115	120	612	792	2
1776	119	106	141	120	612	792	2
por	144	106	159	120	612	792	2
el	163	106	171	120	612	792	2
botánico	174	106	212	120	612	792	2
Francés	216	106	250	120	612	792	2
Duchesne.	254	106	300	120	612	792	2
La	57	119	68	133	612	792	2
especie	71	119	104	133	612	792	2
se	107	119	116	133	612	792	2
originó	119	119	150	133	612	792	2
a	153	119	158	133	612	792	2
partir	161	119	185	133	612	792	2
de	188	119	198	133	612	792	2
hibridaciones	201	119	260	133	612	792	2
casuales	263	119	300	133	612	792	2
que	57	132	73	146	612	792	2
ocurrieron	76	132	122	146	612	792	2
en	125	132	136	146	612	792	2
algunos	139	132	173	146	612	792	2
jardines	177	132	211	146	612	792	2
botánicos	215	132	257	146	612	792	2
europeos	260	132	300	146	612	792	2
entre	57	145	79	159	612	792	2
dos	86	145	101	159	612	792	2
especies	108	145	145	159	612	792	2
octaploides,	152	145	205	159	612	792	2
Fragaria	212	145	249	159	612	792	2
virginiana	256	145	300	159	612	792	2
y	57	158	62	172	612	792	2
Fragaria	67	158	104	172	612	792	2
chiloensis,	109	158	156	172	612	792	2
fue	161	158	175	172	612	792	2
importada	180	158	225	172	612	792	2
desde	230	158	255	172	612	792	2
el	260	158	268	172	612	792	2
nuevo	273	158	300	172	612	792	2
mundo	57	171	87	185	612	792	2
a	92	171	97	185	612	792	2
finales	102	171	130	185	612	792	2
del	135	171	148	185	612	792	2
siglo	153	171	174	185	612	792	2
XVI	179	171	199	185	612	792	2
y	203	171	209	185	612	792	2
mediados	214	171	256	185	612	792	2
del	260	171	274	185	612	792	2
siglo	279	171	300	185	612	792	2
XVIII	57	184	84	198	612	792	2
[1].	88	184	104	198	612	792	2
La	109	184	120	198	612	792	2
fresa	125	184	146	198	612	792	2
es	151	184	160	198	612	792	2
un	165	184	176	198	612	792	2
alimento	181	184	219	198	612	792	2
natural	224	184	254	198	612	792	2
cultivado	259	184	300	198	612	792	2
en	57	197	67	211	612	792	2
la	73	197	81	211	612	792	2
provincia	88	197	129	211	612	792	2
de	136	197	146	211	612	792	2
Pamplona,	152	197	199	211	612	792	2
Norte	206	197	231	211	612	792	2
de	237	197	247	211	612	792	2
Santander,	254	197	300	211	612	792	2
Colombia;	57	210	103	224	612	792	2
el	107	210	115	224	612	792	2
cual	119	210	137	224	612	792	2
según	141	210	166	224	612	792	2
datos	170	210	193	224	612	792	2
de	197	210	207	224	612	792	2
AGRONET,	211	210	265	224	612	792	2
reporta	269	210	300	224	612	792	2
que	57	223	73	237	612	792	2
dicho	77	223	102	237	612	792	2
Departamento	106	223	169	237	612	792	2
hasta	173	223	196	237	612	792	2
el	200	223	208	237	612	792	2
año	213	223	229	237	612	792	2
2012	233	223	255	237	612	792	2
tuvo	260	223	280	237	612	792	2
una	284	223	300	237	612	792	2
producción	57	236	106	250	612	792	2
total	112	236	131	250	612	792	2
de	137	236	147	250	612	792	2
3.543	153	236	178	250	612	792	2
Toneladas	183	236	228	250	612	792	2
con	233	236	249	250	612	792	2
un	260	236	271	250	612	792	2
8.2%	277	236	300	250	612	792	2
de	57	249	67	263	612	792	2
la	73	249	81	263	612	792	2
producción	86	249	136	263	612	792	2
nacional,	141	249	181	263	612	792	2
siendo	187	249	216	263	612	792	2
superado	221	249	261	263	612	792	2
por	267	249	282	263	612	792	2
los	287	249	300	263	612	792	2
departamentos	57	262	121	276	612	792	2
de	126	262	136	276	612	792	2
Cundinamarca	141	262	205	276	612	792	2
y	210	262	215	276	612	792	2
Antioquia	220	262	264	276	612	792	2
[2].	269	262	284	276	612	792	2
Es	289	262	300	276	612	792	2
un	57	275	68	289	612	792	2
producto	72	275	111	289	612	792	2
alimenticio	115	275	164	289	612	792	2
con	168	275	184	289	612	792	2
alta	188	275	204	289	612	792	2
aceptación	208	275	255	289	612	792	2
por	259	275	274	289	612	792	2
parte	278	275	300	289	612	792	2
de	57	288	67	302	612	792	2
los	72	288	84	302	612	792	2
habitantes	89	288	133	302	612	792	2
de	138	288	148	302	612	792	2
la	153	288	161	302	612	792	2
zona;	165	288	189	302	612	792	2
la	194	288	201	302	612	792	2
fruta	206	288	227	302	612	792	2
es	231	288	240	302	612	792	2
cultivada	245	288	285	302	612	792	2
en	290	288	300	302	612	792	2
una	57	301	73	315	612	792	2
altura	76	301	101	315	612	792	2
promedio	104	301	146	315	612	792	2
entre	149	301	171	315	612	792	2
1300	174	301	196	315	612	792	2
y	199	301	204	315	612	792	2
2000	207	301	229	315	612	792	2
metros	232	301	262	315	612	792	2
sobre	265	301	289	315	612	792	2
el	292	301	300	315	612	792	2
nivel	57	314	79	328	612	792	2
del	81	314	95	328	612	792	2
mar	97	314	114	328	612	792	2
[3].	117	314	132	328	612	792	2
En	135	314	147	328	612	792	2
mayor	149	314	178	328	612	792	2
o	180	314	186	328	612	792	2
menor	188	314	216	328	612	792	2
grado	219	314	244	328	612	792	2
la	246	314	254	328	612	792	2
población	257	314	300	328	612	792	2
humana	57	327	92	341	612	792	2
está	94	327	111	341	612	792	2
inevitablemente	114	327	184	341	612	792	2
expuesta	187	327	225	341	612	792	2
a	228	327	233	341	612	792	2
pesticidas,	238	327	284	341	612	792	2
los	287	327	300	341	612	792	2
cuales	57	340	84	354	612	792	2
contribuyen	89	340	141	354	612	792	2
a	146	340	151	354	612	792	2
la	155	340	163	354	612	792	2
contaminación	168	340	233	354	612	792	2
ambiental	237	340	281	354	612	792	2
por	285	340	300	354	612	792	2
medio	57	353	84	367	612	792	2
de	88	353	98	367	612	792	2
productos	102	353	145	367	612	792	2
degradados	149	353	199	367	612	792	2
en	203	353	213	367	612	792	2
aire,	217	353	236	367	612	792	2
suelo,	240	353	266	367	612	792	2
agua	270	353	291	367	612	792	2
y	295	353	300	367	612	792	2
alimentos;	57	366	103	380	612	792	2
este	107	366	125	380	612	792	2
contacto	130	366	167	380	612	792	2
a	172	366	177	380	612	792	2
largo	182	366	204	380	612	792	2
plazo	209	366	233	380	612	792	2
puede	238	366	264	380	612	792	2
inducir	269	366	300	380	612	792	2
daño	57	379	78	393	612	792	2
en	82	379	92	393	612	792	2
las	96	379	108	393	612	792	2
poblaciones,	111	379	167	393	612	792	2
perturbando	170	379	223	393	612	792	2
órganos,	227	379	264	393	612	792	2
tejidos,	268	379	300	393	612	792	2
sistemas	57	392	94	406	612	792	2
entre	99	392	121	406	612	792	2
otros	126	392	148	406	612	792	2
[4].	153	392	169	406	612	792	2
Cada	174	392	197	406	612	792	2
vez	202	392	217	406	612	792	2
hay	222	392	238	406	612	792	2
más	243	392	261	406	612	792	2
pruebas	266	392	300	406	612	792	2
de	57	405	67	419	612	792	2
la	72	405	80	419	612	792	2
relación	85	405	121	419	612	792	2
de	126	405	136	419	612	792	2
la	141	405	149	419	612	792	2
exposición	154	405	202	419	612	792	2
de	207	405	217	419	612	792	2
pesticidas	223	405	266	419	612	792	2
con	271	405	287	419	612	792	2
la	292	405	300	419	612	792	2
incidencia	57	418	102	432	612	792	2
de	107	418	118	432	612	792	2
enfermedades	123	418	185	432	612	792	2
crónicas	190	418	227	432	612	792	2
humanas,	232	418	274	432	612	792	2
pues	280	418	300	432	612	792	2
son	57	431	72	445	612	792	2
considerados	74	431	132	445	612	792	2
como	134	431	159	445	612	792	2
la	161	431	169	445	612	792	2
principal	171	431	210	445	612	792	2
causa	213	431	237	445	612	792	2
de	240	431	250	445	612	792	2
mortalidad	252	431	300	445	612	792	2
en	57	444	67	458	612	792	2
el	72	444	80	458	612	792	2
nuevo	85	444	112	458	612	792	2
mundo,	117	444	150	458	612	792	2
lo	155	444	163	458	612	792	2
que	168	444	184	458	612	792	2
representa	189	444	234	458	612	792	2
más	239	444	257	458	612	792	2
del	262	444	275	458	612	792	2
60%	280	444	300	458	612	792	2
de	57	457	67	471	612	792	2
todas	71	457	95	471	612	792	2
las	99	457	111	471	612	792	2
muertes	115	457	150	471	612	792	2
[5].	154	457	170	471	612	792	2
Muchos	174	457	210	471	612	792	2
pesticidas	214	457	257	471	612	792	2
han	262	457	277	471	612	792	2
sido	282	457	300	471	612	792	2
clasificados	57	470	108	484	612	792	2
como	116	470	141	484	612	792	2
cancerígenos	149	470	206	484	612	792	2
según	214	470	240	484	612	792	2
la	248	470	256	484	612	792	2
Agencia	263	470	300	484	612	792	2
de	57	483	67	497	612	792	2
Protección	72	483	119	497	612	792	2
Ambiental	123	483	169	497	612	792	2
de	174	483	184	497	612	792	2
Estados	189	483	223	497	612	792	2
Unidos	228	483	260	497	612	792	2
[6]	264	483	277	497	612	792	2
y	282	483	287	497	612	792	2
la	292	483	300	497	612	792	2
Agencia	57	496	93	510	612	792	2
Internacional	98	496	157	510	612	792	2
para	162	496	181	510	612	792	2
la	186	496	194	510	612	792	2
Investigación	199	496	258	510	612	792	2
sobre	263	496	287	510	612	792	2
el	292	496	300	510	612	792	2
Cáncer	57	509	88	523	612	792	2
[7].	90	509	106	523	612	792	2
La	108	509	119	523	612	792	2
exposición	121	509	169	523	612	792	2
a	171	509	176	523	612	792	2
compuestos	178	509	230	523	612	792	2
organoclorados	232	509	300	523	612	792	2
se	57	522	66	536	612	792	2
ha	70	522	80	536	612	792	2
relacionado	84	522	135	536	612	792	2
con	139	522	155	536	612	792	2
un	158	522	169	536	612	792	2
aumento	173	522	211	536	612	792	2
de	215	522	225	536	612	792	2
la	229	522	237	536	612	792	2
incidencia	241	522	286	536	612	792	2
de	290	522	300	536	612	792	2
cáncer	57	535	85	549	612	792	2
de	88	535	99	549	612	792	2
mama	102	535	129	549	612	792	2
[8].	132	535	147	549	612	792	2
Los	150	535	167	549	612	792	2
organoclorados	170	535	238	549	612	792	2
son	241	535	256	549	612	792	2
una	259	535	275	549	612	792	2
clase	278	535	300	549	612	792	2
de	57	548	67	562	612	792	2
pesticidas	69	548	112	562	612	792	2
químicos	114	548	155	562	612	792	2
que	157	548	173	562	612	792	2
actúan	175	548	203	562	612	792	2
como	205	548	230	562	612	792	2
xenoestrógenos	232	548	300	562	612	792	2
por	57	561	71	575	612	792	2
interrumpir	76	561	126	575	612	792	2
la	131	561	139	575	612	792	2
función	144	561	177	575	612	792	2
endocrina	182	561	225	575	612	792	2
normal	230	561	261	575	612	792	2
[9].	266	561	282	575	612	792	2
Un	287	561	300	575	612	792	2
estudio	57	574	88	588	612	792	2
piloto	94	574	120	588	612	792	2
se	126	574	135	588	612	792	2
llevó	141	574	163	588	612	792	2
a	168	574	173	588	612	792	2
cabo	179	574	200	588	612	792	2
en	205	574	216	588	612	792	2
trabajadores	222	574	275	588	612	792	2
para	281	574	300	588	612	792	2
evaluar	57	587	89	601	612	792	2
la	91	587	99	601	612	792	2
exposición	102	587	149	601	612	792	2
de	152	587	162	601	612	792	2
pesticidas	165	587	208	601	612	792	2
organofosforados	210	587	287	601	612	792	2
en	290	587	300	601	612	792	2
el	57	600	65	614	612	792	2
que	68	600	84	614	612	792	2
se	87	600	96	614	612	792	2
detectó	100	600	132	614	612	792	2
daño	138	600	160	614	612	792	2
oxidativo	163	600	205	614	612	792	2
del	208	600	221	614	612	792	2
DNA	225	600	249	614	612	792	2
en	251	600	262	614	612	792	2
cultivos	265	600	300	614	612	792	2
celulares	57	613	96	627	612	792	2
de	99	613	109	627	612	792	2
linfocitos	112	613	154	627	612	792	2
[10].	157	613	178	627	612	792	2
Otro	181	613	201	627	612	792	2
estudio	204	613	236	627	612	792	2
realizado	239	613	279	627	612	792	2
[11]	282	613	300	627	612	792	2
en	57	626	67	640	612	792	2
81	72	626	83	640	612	792	2
trabajadores	87	626	141	640	612	792	2
dedicados	145	626	189	640	612	792	2
a	194	626	199	640	612	792	2
la	203	626	211	640	612	792	2
agricultura,	216	626	266	640	612	792	2
evaluó	271	626	300	640	612	792	2
los	57	639	70	653	612	792	2
cambios	73	639	109	653	612	792	2
en	112	639	123	653	612	792	2
las	126	639	138	653	612	792	2
enzimas	141	639	177	653	612	792	2
antioxidantes	180	639	239	653	612	792	2
de	242	639	252	653	612	792	2
eritrocitos	255	639	300	653	612	792	2
durante	57	652	90	666	612	792	2
el	95	652	103	666	612	792	2
curso	108	652	131	666	612	792	2
de	136	652	147	666	612	792	2
una	152	652	168	666	612	792	2
temporada	173	652	219	666	612	792	2
de	224	652	234	666	612	792	2
aplicación	239	652	285	666	612	792	2
de	290	652	300	666	612	792	2
plaguicidas.	57	665	110	679	612	792	2
Se	113	665	124	679	612	792	2
concluyó,	127	665	170	679	612	792	2
que	174	665	190	679	612	792	2
como	193	665	218	679	612	792	2
consecuencia	221	665	280	679	612	792	2
del	287	665	300	679	612	792	2
período	57	678	90	692	612	792	2
de	95	678	105	692	612	792	2
alta	109	678	125	692	612	792	2
exposición,	129	678	180	692	612	792	2
los	184	678	197	692	612	792	2
niveles	201	678	232	692	612	792	2
de	236	678	247	692	612	792	2
superóxido	251	678	300	692	612	792	2
dismutasa	57	691	101	705	612	792	2
(SOD)	103	691	132	705	612	792	2
y	134	691	140	705	612	792	2
glutatión	142	691	181	705	612	792	2
reductasa	183	691	225	705	612	792	2
disminuyeron	227	691	287	705	612	792	2
en	290	691	300	705	612	792	2
comparación	57	704	114	718	612	792	2
con	116	704	132	718	612	792	2
los	135	704	148	718	612	792	2
controles.	150	704	193	718	612	792	2
Los	199	704	215	718	612	792	2
pesticidas,	218	704	264	718	612	792	2
además	267	704	300	718	612	792	2
de	57	717	67	731	612	792	2
ser	71	717	84	731	612	792	2
un	88	717	99	731	612	792	2
riesgo	103	717	130	731	612	792	2
laboral,	134	717	167	731	612	792	2
han	171	717	187	731	612	792	2
sido	191	717	209	731	612	792	2
una	213	717	229	731	612	792	2
grave	233	717	258	731	612	792	2
amenaza	262	717	300	731	612	792	2
112	21	741	45	761	612	792	2
ISSN	59	756	77	768	612	792	2
1316-4821	79	756	117	768	612	792	2
para	312	53	331	68	612	792	2
la	335	53	343	68	612	792	2
salud	346	53	369	68	612	792	2
en	373	53	383	68	612	792	2
la	387	53	395	68	612	792	2
humanidad,	399	53	450	68	612	792	2
la	454	53	462	68	612	792	2
preocupación	466	53	525	68	612	792	2
radica	528	53	555	68	612	792	2
en	312	66	322	81	612	792	2
que	328	66	344	81	612	792	2
residuos	349	66	386	81	612	792	2
de	392	66	402	81	612	792	2
pesticidas	408	66	451	81	612	792	2
en	457	66	467	81	612	792	2
los	473	66	485	81	612	792	2
alimentos	491	66	534	81	612	792	2
han	539	66	555	81	612	792	2
aumentado	312	79	360	94	612	792	2
durante	364	79	397	94	612	792	2
la	401	79	409	94	612	792	2
última	413	79	441	94	612	792	2
década	445	79	475	94	612	792	2
[12].	479	79	500	94	612	792	2
De	504	79	517	94	612	792	2
acuerdo	520	79	555	94	612	792	2
con	312	92	328	107	612	792	2
[13],	330	92	351	107	612	792	2
más	354	92	371	107	612	792	2
de	373	92	384	107	612	792	2
500	386	92	403	107	612	792	2
toneladas	405	92	446	107	612	792	2
de	449	92	459	107	612	792	2
plaguicidas	461	92	511	107	612	792	2
obsoletos	514	92	555	107	612	792	2
y	312	105	318	120	612	792	2
no	319	105	330	120	612	792	2
utilizados	332	105	375	120	612	792	2
están	377	105	400	120	612	792	2
amenazando	402	105	457	120	612	792	2
el	458	105	466	120	612	792	2
medio	468	105	496	120	612	792	2
ambiente	498	105	538	120	612	792	2
y	540	105	545	120	612	792	2
la	547	105	555	120	612	792	2
salud	312	118	335	133	612	792	2
pública	338	118	371	133	612	792	2
en	373	118	384	133	612	792	2
muchos	387	118	421	133	612	792	2
países,	424	118	454	133	612	792	2
siendo	457	118	485	133	612	792	2
los	488	118	501	133	612	792	2
campesinos	504	118	555	133	612	792	2
los	312	131	325	146	612	792	2
principales	327	131	376	146	612	792	2
afectados	378	131	420	146	612	792	2
por	422	131	437	146	612	792	2
exponerse	439	131	484	146	612	792	2
a	487	131	492	146	612	792	2
estos	494	131	516	146	612	792	2
insumos	519	131	555	146	612	792	2
químicos	312	144	352	159	612	792	2
sin	359	144	372	159	612	792	2
protección	378	144	425	159	612	792	2
o	432	144	437	159	612	792	2
bioseguridad	444	144	500	159	612	792	2
laboral;	507	144	541	159	612	792	2
la	547	144	555	159	612	792	2
preocupación	312	157	371	172	612	792	2
aumenta	375	157	412	172	612	792	2
cuando	416	157	447	172	612	792	2
estos	451	157	473	172	612	792	2
campesinos	477	157	528	172	612	792	2
en	532	157	542	172	612	792	2
su	546	157	555	172	612	792	2
afán	312	170	331	185	612	792	2
de	335	170	346	185	612	792	2
acabar	350	170	379	185	612	792	2
o	384	170	389	185	612	792	2
erradicar	394	170	433	185	612	792	2
las	437	170	450	185	612	792	2
plagas	454	170	482	185	612	792	2
de	487	170	497	185	612	792	2
sus	502	170	516	185	612	792	2
cultivos	520	170	555	185	612	792	2
exceden	312	183	348	198	612	792	2
la	350	183	358	198	612	792	2
cantidad	359	183	397	198	612	792	2
sugerida	398	183	436	198	612	792	2
de	437	183	448	198	612	792	2
empleo	450	183	482	198	612	792	2
en	484	183	494	198	612	792	2
dicho	496	183	520	198	612	792	2
cultivo,	522	183	555	198	612	792	2
lo	312	196	321	211	612	792	2
que	324	196	340	211	612	792	2
hace	343	196	363	211	612	792	2
que	366	196	382	211	612	792	2
cierta	385	196	410	211	612	792	2
cantidad	413	196	450	211	612	792	2
no	456	196	467	211	612	792	2
se	471	196	480	211	612	792	2
degrade	483	196	518	211	612	792	2
y	521	196	526	211	612	792	2
por	530	196	544	211	612	792	2
el	547	196	555	211	612	792	2
contrario	312	209	352	224	612	792	2
queden	355	209	387	224	612	792	2
residuos	393	209	430	224	612	792	2
en	433	209	443	224	612	792	2
partes	446	209	473	224	612	792	2
de	476	209	486	224	612	792	2
la	490	209	497	224	612	792	2
planta	501	209	528	224	612	792	2
y	531	209	536	224	612	792	2
aún	539	209	555	224	612	792	2
más	312	222	330	237	612	792	2
en	332	222	342	237	612	792	2
los	344	222	357	237	612	792	2
frutos.	359	222	388	237	612	792	2
La	392	222	403	237	612	792	2
provincia	406	222	447	237	612	792	2
de	449	222	460	237	612	792	2
Pamplona	462	222	506	237	612	792	2
no	508	222	519	237	612	792	2
es	521	222	530	237	612	792	2
ajena	532	222	555	237	612	792	2
a	312	235	317	250	612	792	2
esta	321	235	338	250	612	792	2
problemática	342	235	400	250	612	792	2
dado	404	235	425	250	612	792	2
que	429	235	445	250	612	792	2
los	449	235	462	250	612	792	2
agricultores	466	235	518	250	612	792	2
utilizan	522	235	555	250	612	792	2
frecuentemente	312	248	380	263	612	792	2
los	383	248	395	263	612	792	2
pesticidas	398	248	442	263	612	792	2
clorpirifos,	444	248	493	263	612	792	2
azoxystrobin,	496	248	555	263	612	792	2
carbofuran,	312	261	362	276	612	792	2
cipermetrina,	369	261	428	276	612	792	2
pyraclostrobin,	441	261	508	276	612	792	2
paraquat,	515	261	555	276	612	792	2
glifosato	312	274	350	289	612	792	2
y	355	274	361	289	612	792	2
endosulfan	366	274	414	289	612	792	2
lo	419	274	428	289	612	792	2
que	432	274	448	289	612	792	2
contribuye	453	274	500	289	612	792	2
a	505	274	510	289	612	792	2
que	515	274	531	289	612	792	2
muy	536	274	555	289	612	792	2
posiblemente	312	287	371	302	612	792	2
estos	374	287	396	302	612	792	2
se	399	287	409	302	612	792	2
absorban	412	287	452	302	612	792	2
en	455	287	465	302	612	792	2
los	469	287	482	302	612	792	2
frutos	485	287	511	302	612	792	2
y	514	287	520	302	612	792	2
lleguen	523	287	555	302	612	792	2
de	312	300	322	315	612	792	2
una	325	300	341	315	612	792	2
u	344	300	350	315	612	792	2
otra	352	300	369	315	612	792	2
forma	372	300	399	315	612	792	2
a	402	300	406	315	612	792	2
los	409	300	422	315	612	792	2
organismos	425	300	476	315	612	792	2
que	478	300	494	315	612	792	2
la	497	300	505	315	612	792	2
consumen.	508	300	555	315	612	792	2
Por	312	313	327	328	612	792	2
lo	332	313	340	328	612	792	2
anteriormente	345	313	406	328	612	792	2
expuesto,	410	313	452	328	612	792	2
en	457	313	467	328	612	792	2
el	471	313	479	328	612	792	2
presente	484	313	520	328	612	792	2
trabajo	525	313	555	328	612	792	2
nos	312	326	327	341	612	792	2
propusimos	331	326	382	341	612	792	2
evaluar	386	326	418	341	612	792	2
la	422	326	430	341	612	792	2
genotoxicidad	434	326	496	341	612	792	2
en	500	326	510	341	612	792	2
linfocitos	514	326	555	341	612	792	2
humanos	312	339	352	354	612	792	2
inducida	357	339	395	354	612	792	2
por	400	339	414	354	612	792	2
extractos	420	339	459	354	612	792	2
de	464	339	475	354	612	792	2
fresas	480	339	506	354	612	792	2
cultivadas	511	339	555	354	612	792	2
bajo	312	352	331	367	612	792	2
fumigación	337	352	387	367	612	792	2
con	394	352	410	367	612	792	2
pesticidas	416	352	459	367	612	792	2
en	466	352	476	367	612	792	2
la	483	352	491	367	612	792	2
provincia	497	352	539	367	612	792	2
de	545	352	555	367	612	792	2
Pamplona.	312	365	359	380	612	792	2
Para	362	365	382	380	612	792	2
el	385	365	393	380	612	792	2
estudio	396	365	428	380	612	792	2
de	432	365	442	380	612	792	2
la	445	365	453	380	612	792	2
genotoxicidad	457	365	519	380	612	792	2
usamos	522	365	555	380	612	792	2
la	312	378	320	393	612	792	2
prueba	322	378	352	393	612	792	2
de	354	378	365	393	612	792	2
intercambio	367	378	420	393	612	792	2
de	422	378	432	393	612	792	2
cromátidas	434	378	483	393	612	792	2
hermanas	485	378	527	393	612	792	2
[14]	529	378	548	393	612	792	2
y	550	378	555	393	612	792	2
la	312	391	320	406	612	792	2
electroforesis	323	391	382	406	612	792	2
en	385	391	395	406	612	792	2
gel	398	391	412	406	612	792	2
de	415	391	425	406	612	792	2
células	428	391	459	406	612	792	2
individuales	462	391	515	406	612	792	2
[15],	518	391	540	406	612	792	2
los	542	391	555	406	612	792	2
cuales	312	404	339	419	612	792	2
además	343	404	376	419	612	792	2
de	380	404	390	419	612	792	2
proporcionar	394	404	450	419	612	792	2
información	454	404	508	419	612	792	2
valiosa	511	404	543	419	612	792	2
se	546	404	555	419	612	792	2
caracterizan	312	417	365	432	612	792	2
por	368	417	383	432	612	792	2
ser	385	417	398	432	612	792	2
muy	401	417	420	432	612	792	2
sensibles	423	417	463	432	612	792	2
II.	312	455	324	471	612	792	2
MATERIALES	327	455	407	471	612	792	2
Y	410	455	418	471	612	792	2
MÉTODOS	421	455	482	471	612	792	2
Área	312	481	337	497	612	792	2
de	340	481	352	497	612	792	2
estudio	355	481	392	497	612	792	2
La	312	508	324	523	612	792	2
muestra	329	508	364	523	612	792	2
de	369	508	380	523	612	792	2
fresa	385	508	407	523	612	792	2
(Fragaria	412	508	453	523	612	792	2
x	458	508	464	523	612	792	2
ananassa,	469	508	512	523	612	792	2
variedad	517	508	555	523	612	792	2
Albión)	312	521	347	536	612	792	2
fue	352	521	367	536	612	792	2
tomada	372	521	405	536	612	792	2
en	411	521	421	536	612	792	2
un	427	521	438	536	612	792	2
cultivo	443	521	474	536	612	792	2
con	480	521	496	536	612	792	2
edad	502	521	523	536	612	792	2
de	528	521	539	536	612	792	2
12	544	521	555	536	612	792	2
meses,	312	534	342	549	612	792	2
localizado	347	534	394	549	612	792	2
en	399	534	409	549	612	792	2
la	414	534	422	549	612	792	2
provincia	428	534	470	549	612	792	2
de	475	534	486	549	612	792	2
Pamplona	491	534	536	549	612	792	2
(N.	541	534	555	549	612	792	2
de	312	547	322	562	612	792	2
S/der)	326	547	353	562	612	792	2
vereda	356	547	386	562	612	792	2
Monte	389	547	418	562	612	792	2
adentro	421	547	455	562	612	792	2
entre	458	547	481	562	612	792	2
las	484	547	496	562	612	792	2
coordenadas	499	547	555	562	612	792	2
graficas	312	560	347	575	612	792	2
07°	350	560	365	575	612	792	2
20'	368	560	383	575	612	792	2
42.0”	387	560	412	575	612	792	2
de	414	560	425	575	612	792	2
latitud	428	560	456	575	612	792	2
norte	459	560	482	575	612	792	2
y	485	560	490	575	612	792	2
72°	496	560	511	575	612	792	2
39'	514	560	529	575	612	792	2
43.7”	531	560	555	575	612	792	2
longitud	312	573	349	588	612	792	2
oeste	354	573	377	588	612	792	2
,	382	573	384	588	612	792	2
franja	389	573	415	588	612	792	2
Altoandina	419	573	469	588	612	792	2
Filo	474	573	492	588	612	792	2
el	496	573	504	588	612	792	2
Escorial	509	573	546	588	612	792	2
a	550	573	555	588	612	792	2
2600	312	586	334	601	612	792	2
m	339	586	347	601	612	792	2
de	351	586	362	601	612	792	2
altura,	366	586	395	601	612	792	2
con	399	586	415	601	612	792	2
una	419	586	435	601	612	792	2
precipitación	439	586	498	601	612	792	2
de	502	586	513	601	612	792	2
913	517	586	534	601	612	792	2
mm	538	586	555	601	612	792	2
anuales,	312	599	349	614	612	792	2
temperatura	357	599	410	614	612	792	2
media	418	599	446	614	612	792	2
15,05°C,	454	599	494	614	612	792	2
temperatura	502	599	555	614	612	792	2
media	312	612	339	627	612	792	2
máxima	347	612	383	627	612	792	2
22.2°C,	392	612	426	627	612	792	2
luminosidad	434	612	490	627	612	792	2
1516	498	612	520	627	612	792	2
Hrs	528	612	544	627	612	792	2
/	552	612	555	627	612	792	2
mes.	312	625	333	640	612	792	2
Una	337	625	355	640	612	792	2
humedad	360	625	401	640	612	792	2
relativa	405	625	438	640	612	792	2
del	442	625	456	640	612	792	2
78%	460	625	481	640	612	792	2
(Estación	485	625	527	640	612	792	2
ISER	531	625	555	640	612	792	2
Pamplona	312	638	357	653	612	792	2
2013).	360	638	389	653	612	792	2
Toma	312	663	341	679	612	792	2
de	344	663	356	679	612	792	2
la	359	663	368	679	612	792	2
muestra	371	663	413	679	612	792	2
Se	312	690	323	705	612	792	2
realizaron	327	690	371	705	612	792	2
dos	376	690	391	705	612	792	2
(2)	395	690	408	705	612	792	2
muestreos	412	690	457	705	612	792	2
justo	461	690	483	705	612	792	2
en	487	690	497	705	612	792	2
el	502	690	509	705	612	792	2
momento	514	690	555	705	612	792	2
en	312	703	322	718	612	792	2
el	326	703	334	718	612	792	2
que	337	703	353	718	612	792	2
son	357	703	372	718	612	792	2
colectadas	376	703	421	718	612	792	2
para	425	703	444	718	612	792	2
ser	447	703	460	718	612	792	2
llevadas	464	703	500	718	612	792	2
al	503	703	511	718	612	792	2
mercado.	515	703	555	718	612	792	2
Se	312	716	323	731	612	792	2
utilizó	328	716	356	731	612	792	2
un	362	716	373	731	612	792	2
cuadrante	384	716	426	731	612	792	2
de	432	716	442	731	612	792	2
1	448	716	453	731	612	792	2
m	458	716	467	731	612	792	2
2	467	717	470	726	612	792	2
(1x1m)	476	716	508	731	612	792	2
esto	513	716	531	731	612	792	2
para	536	716	555	731	612	792	2
UNIVERSIDAD,	251	756	324	767	612	792	2
CIENCIA	328	756	371	767	612	792	2
y	375	756	380	767	612	792	2
TECNOLOGÍA	383	756	450	767	612	792	2
Vol.	456	756	470	768	612	792	2
19,	472	756	483	768	612	792	2
Nº	485	756	494	768	612	792	2
76,	496	756	507	768	612	792	2
Septiembre	511	756	550	768	612	792	2
2015	552	756	569	768	612	792	2
Pabuena,	403	20	437	33	612	792	3
D.	439	20	448	33	612	792	3
et	450	20	457	33	612	792	3
al.,	459	20	471	33	612	792	3
Actividad	473	21	507	33	612	792	3
genotóxica.	509	21	548	33	612	792	3
evitar	57	53	82	68	612	792	3
el	86	53	94	68	612	792	3
efecto	98	53	125	68	612	792	3
borde	129	53	154	68	612	792	3
o	159	53	164	68	612	792	3
no	169	53	180	68	612	792	3
tomar	184	53	210	68	612	792	3
frutas	214	53	239	68	612	792	3
que	243	53	259	68	612	792	3
tuviesen	263	53	300	68	612	792	3
menos	57	66	85	81	612	792	3
probabilidad	89	66	145	81	612	792	3
de	149	66	159	81	612	792	3
ser	163	66	176	81	612	792	3
fumigadas	179	66	225	81	612	792	3
dicho	229	66	253	81	612	792	3
cuadrante	257	66	300	81	612	792	3
se	57	79	66	94	612	792	3
lanzó	70	79	93	94	612	792	3
5	97	79	103	94	612	792	3
veces	107	79	131	94	612	792	3
al	135	79	143	94	612	792	3
azar	147	79	165	94	612	792	3
de	169	79	179	94	612	792	3
tal	183	79	194	94	612	792	3
manera	198	79	230	94	612	792	3
que	234	79	250	94	612	792	3
la	253	79	261	94	612	792	3
muestra	265	79	300	94	612	792	3
sea	57	92	71	107	612	792	3
representativa,	75	92	140	107	612	792	3
colectando	144	92	192	107	612	792	3
en	196	92	207	107	612	792	3
total	211	92	231	107	612	792	3
1	235	92	241	107	612	792	3
kg	245	92	256	107	612	792	3
de	261	92	271	107	612	792	3
fresa,	276	92	300	107	612	792	3
luego	57	105	81	120	612	792	3
se	84	105	93	120	612	792	3
guardó	96	105	127	120	612	792	3
en	130	105	140	120	612	792	3
cajas	143	105	165	120	612	792	3
o	168	105	173	120	612	792	3
termos	176	105	206	120	612	792	3
de	209	105	219	120	612	792	3
icopor	222	105	250	120	612	792	3
para	253	105	272	120	612	792	3
evitar	275	105	300	120	612	792	3
cualquier	57	118	98	133	612	792	3
tipo	105	118	122	133	612	792	3
de	130	118	141	133	612	792	3
contaminación	148	118	213	133	612	792	3
y	221	118	226	133	612	792	3
posteriormente	234	118	300	133	612	792	3
almacenada	57	131	109	146	612	792	3
a	112	131	117	146	612	792	3
bajas	121	131	143	146	612	792	3
temperaturas	147	131	203	146	612	792	3
hasta	207	131	230	146	612	792	3
el	233	131	241	146	612	792	3
momento	245	131	286	146	612	792	3
de	290	131	300	146	612	792	3
su	57	144	66	159	612	792	3
procesamiento.	69	144	136	159	612	792	3
Obtención	57	169	110	185	612	792	3
y	113	169	119	185	612	792	3
concentración	122	169	194	185	612	792	3
del	197	169	212	185	612	792	3
extracto	215	169	257	185	612	792	3
Se	57	196	68	211	612	792	3
maceró	72	196	105	211	612	792	3
120	109	196	126	211	612	792	3
g	130	196	136	211	612	792	3
de	140	196	151	211	612	792	3
fruta	155	196	176	211	612	792	3
fresca	181	196	207	211	612	792	3
durante	211	196	244	211	612	792	3
15	249	196	260	211	612	792	3
minutos	265	196	300	211	612	792	3
hasta	57	209	79	224	612	792	3
obtener	83	209	116	224	612	792	3
el	120	209	128	224	612	792	3
jugo	132	209	151	224	612	792	3
crudo,	155	209	183	224	612	792	3
luego	187	209	212	224	612	792	3
se	215	209	225	224	612	792	3
adicionó	228	209	266	224	612	792	3
30	270	209	281	224	612	792	3
mL	285	209	300	224	612	792	3
de	57	222	67	237	612	792	3
acetona,	71	222	107	237	612	792	3
posteriormente	116	222	182	237	612	792	3
se	186	222	195	237	612	792	3
centrifuga	199	222	243	237	612	792	3
a	247	222	252	237	612	792	3
3500	256	222	278	237	612	792	3
rpm	282	222	300	237	612	792	3
durante	57	235	90	250	612	792	3
20	93	235	104	250	612	792	3
minutos	107	235	142	250	612	792	3
después	145	235	180	250	612	792	3
de	183	235	194	250	612	792	3
los	197	235	210	250	612	792	3
cuales	213	235	240	250	612	792	3
se	243	235	252	250	612	792	3
retiró	255	235	279	250	612	792	3
y	282	235	288	250	612	792	3
se	291	235	300	250	612	792	3
almaceno	57	248	99	263	612	792	3
el	101	248	109	263	612	792	3
sobrenadante.	111	248	172	263	612	792	3
Este	177	248	196	263	612	792	3
procedimiento	198	248	261	263	612	792	3
se	264	248	273	263	612	792	3
repite	275	248	300	263	612	792	3
4	57	261	62	276	612	792	3
veces.	65	261	92	276	612	792	3
Para	96	261	115	276	612	792	3
la	118	261	126	276	612	792	3
concentración	129	261	191	276	612	792	3
del	194	261	208	276	612	792	3
material	211	261	247	276	612	792	3
presente	250	261	287	276	612	792	3
en	290	261	300	276	612	792	3
el	57	274	65	289	612	792	3
extracto,	67	274	105	289	612	792	3
el	108	274	116	289	612	792	3
sobrenadante	118	274	176	289	612	792	3
recolectado	179	274	230	289	612	792	3
se	232	274	241	289	612	792	3
pasó	244	274	264	289	612	792	3
a	266	274	271	289	612	792	3
través	274	274	300	289	612	792	3
de	57	287	67	302	612	792	3
una	70	287	85	302	612	792	3
columna	88	287	126	302	612	792	3
que	131	287	147	302	612	792	3
contenía	149	287	187	302	612	792	3
amberlita	189	287	231	302	612	792	3
XAD-2	233	287	266	302	612	792	3
(15g)	269	287	293	302	612	792	3
a	295	287	300	302	612	792	3
una	57	300	73	315	612	792	3
velocidad	75	300	118	315	612	792	3
de	120	300	131	315	612	792	3
15	133	300	144	315	612	792	3
mL/min;	147	300	185	315	612	792	3
el	188	300	195	315	612	792	3
material	198	300	234	315	612	792	3
retenido	236	300	272	315	612	792	3
por	275	300	290	315	612	792	3
la	292	300	300	315	612	792	3
amberlita	57	313	98	328	612	792	3
fue	100	313	115	328	612	792	3
eluido	117	313	144	328	612	792	3
con	147	313	162	328	612	792	3
100	165	313	181	328	612	792	3
mL	183	313	199	328	612	792	3
de	201	313	211	328	612	792	3
diclorometano.	213	313	279	328	612	792	3
Una	282	313	300	328	612	792	3
vez	57	326	72	341	612	792	3
obtenido	75	326	113	341	612	792	3
el	116	326	124	341	612	792	3
extracto,	126	326	164	341	612	792	3
se	167	326	176	341	612	792	3
concentra	179	326	221	341	612	792	3
en	224	326	234	341	612	792	3
un	237	326	248	341	612	792	3
evaporador	251	326	300	341	612	792	3
rotatorio	57	339	95	354	612	792	3
de	100	339	110	354	612	792	3
vacío	116	339	140	354	612	792	3
a	145	339	150	354	612	792	3
baja	155	339	174	354	612	792	3
presión	179	339	212	354	612	792	3
(Heidolph	217	339	262	354	612	792	3
modelo	267	339	300	354	612	792	3
Laborota	57	352	96	367	612	792	3
400-1),	101	352	133	367	612	792	3
hasta	138	352	160	367	612	792	3
la	165	352	173	367	612	792	3
sequedad,	177	352	221	367	612	792	3
seguidamente	226	352	286	367	612	792	3
se	291	352	300	367	612	792	3
cuantificó	57	365	100	380	612	792	3
el	104	365	112	380	612	792	3
extracto	116	365	151	380	612	792	3
seco	156	365	175	380	612	792	3
equivalente	179	365	230	380	612	792	3
a	234	365	239	380	612	792	3
los	243	365	256	380	612	792	3
120	260	365	276	380	612	792	3
g	280	365	286	380	612	792	3
de	290	365	300	380	612	792	3
fresas	57	378	82	393	612	792	3
iniciales.	88	378	127	393	612	792	3
El	133	378	143	393	612	792	3
extracto	148	378	184	393	612	792	3
obtenido	189	378	228	393	612	792	3
en	233	378	244	393	612	792	3
adelante	249	378	286	393	612	792	3
lo	291	378	300	393	612	792	3
llamaremos	57	391	108	406	612	792	3
extracto1.	111	391	155	406	612	792	3
Para	158	391	177	406	612	792	3
establecer	180	391	224	406	612	792	3
diferencias	227	391	275	406	612	792	3
entre	278	391	300	406	612	792	3
plantas	57	404	88	419	612	792	3
sometidas	93	404	137	419	612	792	3
a	142	404	147	419	612	792	3
fumigación	152	404	202	419	612	792	3
y	207	404	213	419	612	792	3
plantas	218	404	249	419	612	792	3
que	254	404	270	419	612	792	3
no	275	404	286	419	612	792	3
lo	291	404	300	419	612	792	3
fueron,	57	417	88	432	612	792	3
el	92	417	100	432	612	792	3
mismo	104	417	133	432	612	792	3
procedimiento	137	417	201	432	612	792	3
se	204	417	214	432	612	792	3
realizó	221	417	251	432	612	792	3
con	255	417	271	432	612	792	3
fresas	274	417	300	432	612	792	3
que	57	430	73	445	612	792	3
fueron	76	430	104	445	612	792	3
cultivadas	108	430	152	445	612	792	3
sin	155	430	168	445	612	792	3
ningún	171	430	202	445	612	792	3
tipo	205	430	222	445	612	792	3
de	225	430	235	445	612	792	3
pesticidas,	239	430	285	445	612	792	3
las	288	430	300	445	612	792	3
cuales	57	443	84	458	612	792	3
fueron	88	443	117	458	612	792	3
donadas	120	443	156	458	612	792	3
por	160	443	175	458	612	792	3
el	178	443	186	458	612	792	3
invernadero	190	443	243	458	612	792	3
del	246	443	260	458	612	792	3
Instituto	263	443	300	458	612	792	3
de	57	456	67	471	612	792	3
Educación	73	456	119	471	612	792	3
Rural	125	456	149	471	612	792	3
de	155	456	165	471	612	792	3
Pamplona	171	456	215	471	612	792	3
(ISER)	220	456	251	471	612	792	3
y	257	456	263	471	612	792	3
que	268	456	284	471	612	792	3
en	290	456	300	471	612	792	3
adelante	57	469	93	484	612	792	3
lo	96	469	105	484	612	792	3
llamaremos	107	469	159	484	612	792	3
extracto	161	469	197	484	612	792	3
2	200	469	205	484	612	792	3
Detección	57	494	107	510	612	792	3
de	110	494	122	510	612	792	3
daño	125	494	150	510	612	792	3
del	153	494	168	510	612	792	3
ADN	171	494	197	510	612	792	3
por	200	494	218	510	612	792	3
el	220	494	229	510	612	792	3
Ensayo	232	494	269	510	612	792	3
Cometa	57	507	97	523	612	792	3
El	57	534	66	549	612	792	3
daño	69	534	91	549	612	792	3
en	94	534	104	549	612	792	3
el	107	534	115	549	612	792	3
ADN	118	534	141	549	612	792	3
de	144	534	155	549	612	792	3
los	158	534	171	549	612	792	3
extractos	174	534	213	549	612	792	3
de	216	534	227	549	612	792	3
fresa	230	534	251	549	612	792	3
fumigadas	254	534	300	549	612	792	3
con	57	547	73	562	612	792	3
diferentes	77	547	120	562	612	792	3
tipos	124	547	146	562	612	792	3
de	150	547	160	562	612	792	3
pesticidas	165	547	208	562	612	792	3
y	212	547	218	562	612	792	3
extracto	222	547	257	562	612	792	3
orgánico	262	547	300	562	612	792	3
(sin	57	560	73	575	612	792	3
pesticidas)	79	560	126	575	612	792	3
se	132	560	141	575	612	792	3
realizó	147	560	177	575	612	792	3
haciendo	183	560	223	575	612	792	3
uso	229	560	244	575	612	792	3
del	250	560	263	575	612	792	3
ensayo	269	560	300	575	612	792	3
“COMETA”	57	573	112	588	612	792	3
en	117	573	127	588	612	792	3
microgel	132	573	171	588	612	792	3
de	175	573	186	588	612	792	3
una	190	573	206	588	612	792	3
célula,	211	573	240	588	612	792	3
siguiendo	245	573	287	588	612	792	3
la	292	573	300	588	612	792	3
metodología	57	586	112	601	612	792	3
propuesta	114	586	157	601	612	792	3
por	160	586	175	601	612	792	3
[15]	177	586	196	601	612	792	3
y	201	586	207	601	612	792	3
modificada	209	586	258	601	612	792	3
por	261	586	276	601	612	792	3
[16].	278	586	300	601	612	792	3
Se	57	599	68	614	612	792	3
trataron	72	599	106	614	612	792	3
40.000	111	599	141	614	612	792	3
células	146	599	176	614	612	792	3
o	181	599	186	614	612	792	3
linfocitos	191	599	232	614	612	792	3
con	237	599	253	614	612	792	3
tres	257	599	273	614	612	792	3
dosis	277	599	300	614	612	792	3
(100μg,	57	612	91	627	612	792	3
300	96	612	112	627	612	792	3
μg	117	612	128	627	612	792	3
y	133	612	138	627	612	792	3
500	143	612	159	627	612	792	3
μg)	164	612	179	627	612	792	3
de	184	612	194	627	612	792	3
extractos	199	612	238	627	612	792	3
de	243	612	253	627	612	792	3
fresas,	258	612	286	627	612	792	3
se	291	612	300	627	612	792	3
incubaron	57	625	101	640	612	792	3
por	103	625	118	640	612	792	3
un	120	625	131	640	612	792	3
periodo	133	625	167	640	612	792	3
de	169	625	180	640	612	792	3
1	182	625	187	640	612	792	3
hora	190	625	209	640	612	792	3
a	212	625	216	640	612	792	3
37°C,	219	625	244	640	612	792	3
las	247	625	259	640	612	792	3
placas	261	625	289	640	612	792	3
se	291	625	300	640	612	792	3
sumergieron	57	638	111	653	612	792	3
como	115	638	139	653	612	792	3
mínimo	142	638	176	653	612	792	3
1h	179	638	190	653	612	792	3
en	193	638	204	653	612	792	3
solución	207	638	244	653	612	792	3
de	247	638	258	653	612	792	3
lisis.	261	638	281	653	612	792	3
Las	284	638	300	653	612	792	3
placas	57	651	84	666	612	792	3
se	86	651	96	666	612	792	3
lavaron	98	651	131	666	612	792	3
con	135	651	151	666	612	792	3
PBS	153	651	173	666	612	792	3
y	175	651	180	666	612	792	3
se	183	651	192	666	612	792	3
colocaron	194	651	237	666	612	792	3
en	239	651	250	666	612	792	3
una	252	651	268	666	612	792	3
unidad	270	651	300	666	612	792	3
de	57	664	67	679	612	792	3
electroforesis	70	664	129	679	612	792	3
horizontal	132	664	177	679	612	792	3
con	183	664	199	679	612	792	3
un	205	664	216	679	612	792	3
buffer	219	664	246	679	612	792	3
pH>13	249	664	279	679	612	792	3
y	282	664	288	679	612	792	3
se	291	664	300	679	612	792	3
incubó	57	677	87	692	612	792	3
por	89	677	104	692	612	792	3
30	106	677	117	692	612	792	3
minutos,	120	677	158	692	612	792	3
luego	161	677	185	692	612	792	3
se	188	677	197	692	612	792	3
corrió	199	677	226	692	612	792	3
a	228	677	233	692	612	792	3
25V	236	677	255	692	612	792	3
y	257	677	262	692	612	792	3
300	265	677	282	692	612	792	3
mA	284	677	301	692	612	792	3
por	57	690	71	705	612	792	3
30	74	690	85	705	612	792	3
minutos.	88	690	126	705	612	792	3
Después	129	690	166	705	612	792	3
de	169	690	179	705	612	792	3
la	182	690	190	705	612	792	3
electroforesis,	193	690	255	705	612	792	3
las	258	690	270	705	612	792	3
placas	273	690	300	705	612	792	3
fueron	57	703	85	718	612	792	3
lavadas	88	703	121	718	612	792	3
con	124	703	140	718	612	792	3
un	143	703	154	718	612	792	3
buffer	157	703	184	718	612	792	3
neutralizante	187	703	244	718	612	792	3
por	247	703	261	718	612	792	3
5,	264	703	273	718	612	792	3
luego	276	703	300	718	612	792	3
se	57	716	66	731	612	792	3
tiñeron	68	716	99	731	612	792	3
con	101	716	117	731	612	792	3
50	120	716	131	731	612	792	3
μl	133	716	142	731	612	792	3
de	144	716	154	731	612	792	3
Bromuro	157	716	196	731	612	792	3
de	198	716	209	731	612	792	3
etidio	211	716	236	731	612	792	3
(0.02mg/mL).	238	716	300	731	612	792	3
ISSN	38	756	56	768	612	792	3
1316-4821	58	756	96	768	612	792	3
Las	312	53	328	68	612	792	3
observaciones	332	53	394	68	612	792	3
se	398	53	407	68	612	792	3
realizaron	410	53	454	68	612	792	3
en	458	53	468	68	612	792	3
un	472	53	483	68	612	792	3
microscopio	487	53	541	68	612	792	3
de	545	53	555	68	612	792	3
fluorescencia	312	66	370	81	612	792	3
(Olimpus	375	66	416	81	612	792	3
Cx41)	421	66	449	81	612	792	3
equipado	453	66	494	81	612	792	3
con	498	66	514	81	612	792	3
filtro	519	66	540	81	612	792	3
de	545	66	555	81	612	792	3
515-560	312	79	349	94	612	792	3
nm	354	79	368	94	612	792	3
y	373	79	378	94	612	792	3
un	383	79	394	94	612	792	3
filtro	399	79	421	94	612	792	3
de	426	79	436	94	612	792	3
barrera	441	79	472	94	612	792	3
de	477	79	487	94	612	792	3
590	492	79	509	94	612	792	3
nm.	514	79	531	94	612	792	3
Para	536	79	555	94	612	792	3
medir	312	92	338	107	612	792	3
la	341	92	349	107	612	792	3
reproducibilidad	352	92	425	107	612	792	3
de	429	92	439	107	612	792	3
los	442	92	455	107	612	792	3
resultados	459	92	503	107	612	792	3
se	507	92	516	107	612	792	3
hicieron	519	92	555	107	612	792	3
tres	312	105	328	120	612	792	3
experimentos	330	105	390	120	612	792	3
por	392	105	407	120	612	792	3
cada	409	105	429	120	612	792	3
tratamiento	432	105	482	120	612	792	3
y	484	105	490	120	612	792	3
en	492	105	502	120	612	792	3
cada	505	105	525	120	612	792	3
uno	527	105	544	120	612	792	3
se	546	105	555	120	612	792	3
contaron	312	118	350	133	612	792	3
100	353	118	370	133	612	792	3
células.	372	118	406	133	612	792	3
Como	408	118	435	133	612	792	3
control	438	118	469	133	612	792	3
negativo	472	118	510	133	612	792	3
se	513	118	522	133	612	792	3
utilizó,	524	118	555	133	612	792	3
el	312	131	320	146	612	792	3
DMSO	323	131	354	146	612	792	3
al	357	131	365	146	612	792	3
2%,	368	131	385	146	612	792	3
que	388	131	404	146	612	792	3
fue	407	131	421	146	612	792	3
el	424	131	431	146	612	792	3
solvente	434	131	471	146	612	792	3
de	474	131	484	146	612	792	3
las	487	131	499	146	612	792	3
muestras.	502	131	544	146	612	792	3
La	312	144	324	159	612	792	3
ocurrencia	327	144	373	159	612	792	3
de	377	144	387	159	612	792	3
daño	390	144	412	159	612	792	3
en	415	144	425	159	612	792	3
el	429	144	437	159	612	792	3
ADN	439	144	463	159	612	792	3
se	467	144	476	159	612	792	3
basó	479	144	499	159	612	792	3
midiendo	503	144	544	159	612	792	3
la	547	144	555	159	612	792	3
longitud	312	157	349	172	612	792	3
total	354	157	373	172	612	792	3
del	378	157	392	172	612	792	3
cometa	397	157	429	172	612	792	3
haciendo	434	157	473	172	612	792	3
uso	479	157	494	172	612	792	3
del	499	157	512	172	612	792	3
software	517	157	555	172	612	792	3
(Tritek	312	170	342	185	612	792	3
Comet	346	170	376	185	612	792	3
ScoreTM	380	170	421	185	612	792	3
freeware	425	170	464	185	612	792	3
v1.5).	468	170	494	185	612	792	3
Se	498	170	509	185	612	792	3
definió	513	170	543	185	612	792	3
el	547	170	555	185	612	792	3
rango	312	183	337	198	612	792	3
para	340	183	359	198	612	792	3
los	362	183	375	198	612	792	3
tipos	378	183	399	198	612	792	3
de	402	183	412	198	612	792	3
daño	415	183	437	198	612	792	3
de	440	183	450	198	612	792	3
la	453	183	461	198	612	792	3
siguiente	464	183	504	198	612	792	3
manera:	507	183	542	198	612	792	3
de	545	183	555	198	612	792	3
0	312	196	318	211	612	792	3
a	321	196	325	211	612	792	3
38	328	196	339	211	612	792	3
µm	342	196	357	211	612	792	3
=	360	196	367	211	612	792	3
sin	370	196	382	211	612	792	3
daño;	385	196	410	211	612	792	3
de	413	196	423	211	612	792	3
39	426	196	437	211	612	792	3
a	443	196	448	211	612	792	3
80	451	196	462	211	612	792	3
µm	465	196	480	211	612	792	3
=	483	196	489	211	612	792	3
daño	492	196	514	211	612	792	3
bajo;	517	196	539	211	612	792	3
de	545	196	555	211	612	792	3
81	312	209	323	224	612	792	3
a	326	209	331	224	612	792	3
117	335	209	351	224	612	792	3
µm,	354	209	372	224	612	792	3
=	375	209	381	224	612	792	3
daño	384	209	406	224	612	792	3
medio	409	209	437	224	612	792	3
y	440	209	445	224	612	792	3
mayor	449	209	477	224	612	792	3
a	480	209	485	224	612	792	3
118	488	209	504	224	612	792	3
µm,	508	209	525	224	612	792	3
tipo	529	209	546	224	612	792	3
=	549	209	555	224	612	792	3
daño	312	222	333	237	612	792	3
alto.	336	222	355	237	612	792	3
Intercambio	312	247	375	263	612	792	3
de	378	247	390	263	612	792	3
cromátidas	393	247	450	263	612	792	3
hermanas	453	247	504	263	612	792	3
(ICH)	507	247	538	263	612	792	3
Se	312	274	323	289	612	792	3
sembraron	326	274	373	289	612	792	3
cultivos	376	274	410	289	612	792	3
celulares	414	274	453	289	612	792	3
a	456	274	461	289	612	792	3
partir	464	274	487	289	612	792	3
de	491	274	501	289	612	792	3
sangre	504	274	533	289	612	792	3
total	536	274	555	289	612	792	3
heparinizada.	312	287	371	302	612	792	3
A	372	287	380	302	612	792	3
cada	382	287	402	302	612	792	3
frasco	404	287	431	302	612	792	3
de	433	287	443	302	612	792	3
cultivo	445	287	476	302	612	792	3
se	478	287	487	302	612	792	3
agregó	489	287	519	302	612	792	3
9	521	287	526	302	612	792	3
mL	528	287	543	302	612	792	3
de	545	287	555	302	612	792	3
medio	312	300	340	315	612	792	3
de	343	300	353	315	612	792	3
cultivo	357	300	388	315	612	792	3
RPMI	391	300	418	315	612	792	3
1640	422	300	444	315	612	792	3
suplementado	447	300	508	315	612	792	3
con	512	300	528	315	612	792	3
suero	531	300	555	315	612	792	3
fetal	312	313	332	328	612	792	3
bobino	333	313	364	328	612	792	3
(SBF)	365	313	392	328	612	792	3
al	394	313	402	328	612	792	3
10%,	403	313	426	328	612	792	3
100µL	427	313	457	328	612	792	3
de	458	313	469	328	612	792	3
Fitohemaglutinina	475	313	555	328	612	792	3
10%	312	326	332	341	612	792	3
(PHA)	336	326	366	341	612	792	3
y	370	326	375	341	612	792	3
0.5	380	326	393	341	612	792	3
mL	398	326	413	341	612	792	3
de	417	326	427	341	612	792	3
sangre.	431	326	463	341	612	792	3
A	466	326	474	341	612	792	3
cada	478	326	498	341	612	792	3
medio	502	326	530	341	612	792	3
se	534	326	543	341	612	792	3
le	547	326	555	341	612	792	3
agregó	312	339	342	354	612	792	3
100µL	347	339	377	354	612	792	3
del	382	339	395	354	612	792	3
análogo	401	339	436	354	612	792	3
de	441	339	451	354	612	792	3
base	457	339	476	354	612	792	3
de	482	339	492	354	612	792	3
la	498	339	506	354	612	792	3
timina,	511	339	542	354	612	792	3
la	547	339	555	354	612	792	3
bromodeoxiuridina	312	352	396	367	612	792	3
a	401	352	406	367	612	792	3
una	410	352	426	367	612	792	3
concentración	431	352	493	367	612	792	3
de	497	352	508	367	612	792	3
4	512	352	518	367	612	792	3
µg/mL.	522	352	555	367	612	792	3
Posteriormente	312	365	379	380	612	792	3
se	383	365	392	380	612	792	3
incubaron	396	365	440	380	612	792	3
a	444	365	449	380	612	792	3
37°C	453	365	475	380	612	792	3
durante	479	365	512	380	612	792	3
56	516	365	527	380	612	792	3
horas	531	365	555	380	612	792	3
tiempo	312	378	343	393	612	792	3
equivalente	346	378	397	393	612	792	3
a	400	378	405	393	612	792	3
dos	408	378	424	393	612	792	3
ciclos	427	378	453	393	612	792	3
celulares	456	378	495	393	612	792	3
manteniendo	498	378	555	393	612	792	3
los	312	391	325	406	612	792	3
frascos	330	391	361	406	612	792	3
en	366	391	376	406	612	792	3
la	381	391	389	406	612	792	3
oscuridad;	394	391	440	406	612	792	3
los	445	391	458	406	612	792	3
tratamientos	463	391	517	406	612	792	3
con	522	391	538	406	612	792	3
las	543	391	555	406	612	792	3
distintas	312	404	349	419	612	792	3
concentraciones	352	404	423	419	612	792	3
de	430	404	440	419	612	792	3
los	444	404	457	419	612	792	3
extractos	460	404	500	419	612	792	3
de	503	404	514	419	612	792	3
fresas	517	404	543	419	612	792	3
se	546	404	555	419	612	792	3
hicieron	312	417	348	432	612	792	3
a	351	417	356	432	612	792	3
las	358	417	371	432	612	792	3
36	373	417	384	432	612	792	3
horas	387	417	411	432	612	792	3
de	414	417	424	432	612	792	3
incubación.	427	417	478	432	612	792	3
Análisis	312	442	353	458	612	792	3
estadístico	356	442	409	458	612	792	3
Para	312	469	332	484	612	792	3
las	335	469	347	484	612	792	3
pruebas	351	469	385	484	612	792	3
de	388	469	399	484	612	792	3
genotoxicidad	402	469	465	484	612	792	3
en	468	469	478	484	612	792	3
cuanto	482	469	511	484	612	792	3
a	515	469	519	484	612	792	3
Ensayo	523	469	555	484	612	792	3
Cometa	312	482	346	497	612	792	3
e	349	482	354	497	612	792	3
Intercambio	357	482	410	497	612	792	3
de	412	482	423	497	612	792	3
Cromátidas	426	482	476	497	612	792	3
Hermanas	479	482	524	497	612	792	3
(ICH),	526	482	555	497	612	792	3
se	312	495	321	510	612	792	3
hizo	326	495	345	510	612	792	3
un	350	495	361	510	612	792	3
análisis	366	495	399	510	612	792	3
de	404	495	414	510	612	792	3
varianza	419	495	456	510	612	792	3
(ANOVA)	461	495	506	510	612	792	3
utilizando	511	495	555	510	612	792	3
el	312	508	320	523	612	792	3
programa	325	508	367	523	612	792	3
estadístico	373	508	419	523	612	792	3
SPSS	424	508	449	523	612	792	3
versión	454	508	486	523	612	792	3
19;	492	508	506	523	612	792	3
se	511	508	520	523	612	792	3
realizó	525	508	555	523	612	792	3
la	312	521	320	536	612	792	3
prueba	325	521	355	536	612	792	3
de	360	521	370	536	612	792	3
homogeneidad	375	521	440	536	612	792	3
de	444	521	455	536	612	792	3
varianzas,	460	521	504	536	612	792	3
La	509	521	521	536	612	792	3
prueba	525	521	555	536	612	792	3
Tukey	312	534	340	549	612	792	3
con	344	534	360	549	612	792	3
un	364	534	375	549	612	792	3
alfa	379	534	396	549	612	792	3
de	400	534	410	549	612	792	3
0,05	415	534	434	549	612	792	3
para	438	534	457	549	612	792	3
hacer	461	534	485	549	612	792	3
comparaciones	489	534	555	549	612	792	3
múltiples	312	547	353	562	612	792	3
Los	358	547	374	562	612	792	3
valores	379	547	411	562	612	792	3
se	416	547	425	562	612	792	3
expresaron	430	547	478	562	612	792	3
como	483	547	508	562	612	792	3
la	513	547	521	562	612	792	3
media,	526	547	555	562	612	792	3
la	312	560	320	575	612	792	3
desviación	328	560	375	575	612	792	3
estándar	383	560	419	575	612	792	3
(X±DS)	427	560	463	575	612	792	3
y	471	560	476	575	612	792	3
las	484	560	496	575	612	792	3
pruebas	504	560	538	575	612	792	3
se	546	560	555	575	612	792	3
consideraron	312	573	369	588	612	792	3
significativas	376	573	434	588	612	792	3
(p≤0.05).	442	573	483	588	612	792	3
Los	490	573	507	588	612	792	3
datos	514	573	537	588	612	792	3
de	545	573	555	588	612	792	3
las	312	586	324	601	612	792	3
medias	330	586	361	601	612	792	3
obtenidas	367	586	409	601	612	792	3
para	414	586	433	601	612	792	3
cada	439	586	459	601	612	792	3
una	465	586	481	601	612	792	3
de	486	586	496	601	612	792	3
las	502	586	514	601	612	792	3
técnicas	520	586	555	601	612	792	3
de	312	599	322	614	612	792	3
genotoxicidad	329	599	392	614	612	792	3
fueron	398	599	427	614	612	792	3
graficadas	434	599	479	614	612	792	3
en	485	599	496	614	612	792	3
el	503	599	511	614	612	792	3
software	517	599	555	614	612	792	3
Microsoft	312	612	355	627	612	792	3
Excel	358	612	383	627	612	792	3
2010.	386	612	411	627	612	792	3
III.	312	650	329	666	612	792	3
RESULTADOS	332	650	411	666	612	792	3
Se	312	677	323	692	612	792	3
determinaron	327	677	386	692	612	792	3
dosis	390	677	413	692	612	792	3
subtóxicas	417	677	463	692	612	792	3
mediante	468	677	508	692	612	792	3
la	512	677	520	692	612	792	3
técnica	524	677	555	692	612	792	3
de	312	690	322	705	612	792	3
exclusión	326	690	368	705	612	792	3
con	371	690	387	705	612	792	3
azul	390	690	409	705	612	792	3
de	412	690	422	705	612	792	3
tripano,	426	690	460	705	612	792	3
lo	463	690	471	705	612	792	3
cual	475	690	493	705	612	792	3
nos	496	690	512	705	612	792	3
garantiza	515	690	555	705	612	792	3
que	312	703	328	718	612	792	3
el	333	703	341	718	612	792	3
daño	346	703	367	718	612	792	3
en	372	703	382	718	612	792	3
el	387	703	395	718	612	792	3
ADN	399	703	423	718	612	792	3
en	428	703	438	718	612	792	3
las	443	703	455	718	612	792	3
células,	460	703	494	718	612	792	3
es	499	703	508	718	612	792	3
debido	513	703	542	718	612	792	3
al	547	703	555	718	612	792	3
tratamiento	312	716	362	731	612	792	3
y	367	716	372	731	612	792	3
no	377	716	388	731	612	792	3
a	393	716	398	731	612	792	3
otros	403	716	425	731	612	792	3
factores	430	716	465	731	612	792	3
que	470	716	486	731	612	792	3
conducen	491	716	533	731	612	792	3
a	538	716	542	731	612	792	3
la	547	716	555	731	612	792	3
UNIVERSIDAD,	231	756	303	767	612	792	3
CIENCIA	307	756	350	767	612	792	3
y	354	756	359	767	612	792	3
TECNOLOGÍA	362	756	430	767	612	792	3
Vol.	435	756	449	768	612	792	3
19,	451	756	462	768	612	792	3
Nº	464	756	473	768	612	792	3
76,	475	756	486	768	612	792	3
Septiembre	490	756	529	768	612	792	3
2015	531	756	548	768	612	792	3
113	569	741	593	761	612	792	3
Pabuena,	401	20	436	33	612	792	4
D.	438	20	447	33	612	792	4
et	449	20	456	33	612	792	4
al.,	458	20	469	33	612	792	4
Actividad	471	21	506	33	612	792	4
genotóxica.	508	21	547	33	612	792	4
muerte	57	53	87	68	612	792	4
celular.	90	53	122	68	612	792	4
En	125	53	137	68	612	792	4
la	143	53	151	68	612	792	4
Figura	154	53	183	68	612	792	4
1	186	53	191	68	612	792	4
se	194	53	203	68	612	792	4
observa	206	53	240	68	612	792	4
el	243	53	251	68	612	792	4
porcentaje	254	53	300	68	612	792	4
de	57	66	67	81	612	792	4
viabilidad	70	66	114	81	612	792	4
de	116	66	127	81	612	792	4
los	129	66	142	81	612	792	4
linfocitos	144	66	186	81	612	792	4
expuestos	189	66	232	81	612	792	4
a	234	66	239	81	612	792	4
las	242	66	254	81	612	792	4
diferentes	257	66	300	81	612	792	4
dosis	57	79	79	94	612	792	4
del	83	79	96	94	612	792	4
extracto	100	79	136	94	612	792	4
1	139	79	145	94	612	792	4
(con	148	79	168	94	612	792	4
pesticidas)	172	79	219	94	612	792	4
y	226	79	232	94	612	792	4
extracto	235	79	271	94	612	792	4
2	274	79	280	94	612	792	4
(sin	283	79	300	94	612	792	4
pesticidas),	57	92	106	107	612	792	4
así	109	92	121	107	612	792	4
mismo,	124	92	157	107	612	792	4
el	160	92	168	107	612	792	4
control	170	92	202	107	612	792	4
negativo.	204	92	245	107	612	792	4
Figura	312	208	341	222	612	792	4
2.	343	208	351	222	612	792	4
Genotoxicidad	353	208	416	222	612	792	4
inducida	418	208	455	222	612	792	4
por	458	208	473	222	612	792	4
extractos	475	208	514	222	612	792	4
de	517	208	527	222	612	792	4
fresas	529	208	554	222	612	792	4
(Fragaria	312	219	353	233	612	792	4
x	356	219	361	233	612	792	4
ananassa)	363	219	405	233	612	792	4
Figura	57	273	86	286	612	792	4
1.	88	273	96	286	612	792	4
Porcentaje	98	273	144	286	612	792	4
de	146	273	156	286	612	792	4
viabilidad	159	273	202	286	612	792	4
en	204	273	214	286	612	792	4
linfocitos	217	273	256	286	612	792	4
humanos	258	273	297	286	612	792	4
inducida	57	284	94	297	612	792	4
por	96	284	111	297	612	792	4
extractos	114	284	153	297	612	792	4
de	155	284	165	297	612	792	4
fresas.	168	284	195	297	612	792	4
Los	57	306	72	319	612	792	4
datos	77	306	98	319	612	792	4
corresponden	103	306	157	319	612	792	4
a	161	306	166	319	612	792	4
la	171	306	178	319	612	792	4
media	183	306	207	319	612	792	4
de	212	306	222	319	612	792	4
tres	227	306	241	319	612	792	4
experimentos	246	306	300	319	612	792	4
individuales	57	317	106	330	612	792	4
y	111	317	116	330	612	792	4
por	121	317	134	330	612	792	4
duplicado	139	317	179	330	612	792	4
con	184	317	198	330	612	792	4
cada	203	317	222	330	612	792	4
una	227	317	241	330	612	792	4
de	246	317	256	330	612	792	4
las	261	317	272	330	612	792	4
dosis.	277	317	300	330	612	792	4
Extracto	57	328	91	341	612	792	4
1	94	328	99	341	612	792	4
corresponde	103	328	151	341	612	792	4
a	155	328	159	341	612	792	4
fresas	163	328	186	341	612	792	4
cultivadas	190	328	230	341	612	792	4
bajo	234	328	251	341	612	792	4
fumigación	254	328	300	341	612	792	4
con	57	339	71	352	612	792	4
pesticidas,	76	339	117	352	612	792	4
Extracto	122	339	156	352	612	792	4
2	160	339	165	352	612	792	4
corresponde	170	339	218	352	612	792	4
a	223	339	227	352	612	792	4
fresas	232	339	255	352	612	792	4
cultivadas	259	339	300	352	612	792	4
sin	57	350	68	363	612	792	4
fumigación	71	350	116	363	612	792	4
con	119	350	133	363	612	792	4
pesticidas.	136	350	178	363	612	792	4
Como	180	350	205	363	612	792	4
control	207	350	236	363	612	792	4
negativo	238	350	273	363	612	792	4
se	275	350	284	363	612	792	4
usó	286	350	300	363	612	792	4
DMSO	57	361	86	374	612	792	4
al	88	361	95	374	612	792	4
2%.	98	361	114	374	612	792	4
Los	57	386	73	401	612	792	4
valores	79	386	111	401	612	792	4
representan	116	386	168	401	612	792	4
la	173	386	181	401	612	792	4
media	186	386	214	401	612	792	4
del	219	386	232	401	612	792	4
porcentaje	238	386	284	401	612	792	4
de	290	386	300	401	612	792	4
la	57	399	65	414	612	792	4
viabilidad	70	399	115	414	612	792	4
celular	120	399	150	414	612	792	4
luego	155	399	180	414	612	792	4
de	185	399	196	414	612	792	4
someter	201	399	236	414	612	792	4
a	241	399	246	414	612	792	4
las	251	399	264	414	612	792	4
células	269	399	300	414	612	792	4
a	57	412	62	427	612	792	4
los	66	412	79	427	612	792	4
diferentes	84	412	129	427	612	792	4
extractos;	133	412	177	427	612	792	4
se	182	412	191	427	612	792	4
puede	196	412	223	427	612	792	4
observar	228	412	266	427	612	792	4
que	271	412	287	427	612	792	4
la	292	412	300	427	612	792	4
viabilidad	57	425	102	440	612	792	4
de	105	425	115	440	612	792	4
los	119	425	132	440	612	792	4
linfocitos	135	425	178	440	612	792	4
disminuye	181	425	228	440	612	792	4
gradualmente	231	425	292	440	612	792	4
a	295	425	300	440	612	792	4
medida	57	438	90	453	612	792	4
que	93	438	109	453	612	792	4
aumentan	113	438	156	453	612	792	4
las	160	438	172	453	612	792	4
dosis	175	438	198	453	612	792	4
del	202	438	215	453	612	792	4
extracto,	219	438	258	453	612	792	4
mientras	261	438	300	453	612	792	4
que	57	451	73	466	612	792	4
en	79	451	89	466	612	792	4
el	95	451	104	466	612	792	4
extracto	110	451	146	466	612	792	4
orgánico	152	451	191	466	612	792	4
el	197	451	205	466	612	792	4
comportamiento	211	451	285	466	612	792	4
es	291	451	300	466	612	792	4
inversamente	57	464	117	479	612	792	4
proporcional	121	464	178	479	612	792	4
en	182	464	193	479	612	792	4
cuanto	197	464	227	479	612	792	4
a	231	464	236	479	612	792	4
la	240	464	248	479	612	792	4
viabilidad.	252	464	300	479	612	792	4
Los	57	477	73	492	612	792	4
porcentajes	77	477	128	492	612	792	4
de	132	477	143	492	612	792	4
viabilidad	147	477	192	492	612	792	4
obtenidos	195	477	239	492	612	792	4
son	243	477	258	492	612	792	4
mayores	262	477	300	492	612	792	4
al	57	490	65	505	612	792	4
80%	67	490	88	505	612	792	4
después	90	490	126	505	612	792	4
de	128	490	139	505	612	792	4
los	141	490	154	505	612	792	4
respectivos	157	490	208	505	612	792	4
tratamientos	210	490	266	505	612	792	4
con	268	490	284	505	612	792	4
los	287	490	300	505	612	792	4
diferentes	57	503	101	518	612	792	4
extractos,	106	503	149	518	612	792	4
lo	154	503	163	518	612	792	4
que	167	503	184	518	612	792	4
confirma	188	503	228	518	612	792	4
que	233	503	249	518	612	792	4
se	254	503	263	518	612	792	4
pueden	268	503	300	518	612	792	4
tratar	57	516	80	531	612	792	4
como	84	516	109	531	612	792	4
dosis	112	516	135	531	612	792	4
subtoxicas;	138	516	189	531	612	792	4
evidentemente	192	516	258	531	612	792	4
el	261	516	269	531	612	792	4
efecto	273	516	300	531	612	792	4
citotoxico	57	529	102	544	612	792	4
fue	108	529	122	544	612	792	4
más	128	529	146	544	612	792	4
sensible	151	529	188	544	612	792	4
en	193	529	204	544	612	792	4
las	210	529	222	544	612	792	4
células	228	529	259	544	612	792	4
tratadas	265	529	300	544	612	792	4
con	57	542	73	557	612	792	4
el	76	542	84	557	612	792	4
extracto	88	542	124	557	612	792	4
1	127	542	133	557	612	792	4
ya	136	542	147	557	612	792	4
que	150	542	166	557	612	792	4
los	170	542	183	557	612	792	4
valores	186	542	219	557	612	792	4
de	222	542	233	557	612	792	4
viabilidad	236	542	281	557	612	792	4
son	285	542	300	557	612	792	4
cercanos	57	555	96	570	612	792	4
al	101	555	109	570	612	792	4
80%	114	555	134	570	612	792	4
mientras	139	555	178	570	612	792	4
que	183	555	199	570	612	792	4
en	204	555	215	570	612	792	4
el	220	555	228	570	612	792	4
extracto	233	555	269	570	612	792	4
2	274	555	280	570	612	792	4
son	285	555	300	570	612	792	4
próximos	57	568	99	583	612	792	4
al	102	568	110	583	612	792	4
90%	114	568	134	583	612	792	4
comportamiento	138	568	211	583	612	792	4
parecido	215	568	253	583	612	792	4
al	257	568	265	583	612	792	4
control	268	568	300	583	612	792	4
negativo.	57	581	98	596	612	792	4
En	57	607	69	622	612	792	4
la	77	607	85	622	612	792	4
Figura	92	607	122	622	612	792	4
2	129	607	135	622	612	792	4
se	142	607	152	622	612	792	4
muestra	159	607	195	622	612	792	4
la	203	607	211	622	612	792	4
genotoxicidad	218	607	282	622	612	792	4
en	290	607	300	622	612	792	4
linfocitos	57	620	99	635	612	792	4
humanos	104	620	145	635	612	792	4
expuestos	150	620	194	635	612	792	4
a	199	620	204	635	612	792	4
extractos	209	620	250	635	612	792	4
de	255	620	266	635	612	792	4
fresas,	271	620	300	635	612	792	4
detectado	57	633	100	648	612	792	4
por	105	633	120	648	612	792	4
la	125	633	133	648	612	792	4
prueba	138	633	169	648	612	792	4
de	174	633	184	648	612	792	4
electroforesis	189	633	250	648	612	792	4
en	255	633	266	648	612	792	4
gel	271	633	284	648	612	792	4
de	290	633	300	648	612	792	4
células	57	646	88	661	612	792	4
individuales	92	646	147	661	612	792	4
o	151	646	156	661	612	792	4
ensayo	160	646	191	661	612	792	4
cometa.	195	646	230	661	612	792	4
Los	234	646	251	661	612	792	4
resultados	254	646	300	661	612	792	4
indican	57	659	90	674	612	792	4
que	94	659	110	674	612	792	4
existe	114	659	140	674	612	792	4
un	145	659	156	674	612	792	4
efecto	160	659	187	674	612	792	4
genotóxico	192	659	242	674	612	792	4
dependiente	246	659	300	674	612	792	4
de	57	672	67	687	612	792	4
la	70	672	78	687	612	792	4
dosis	82	672	105	687	612	792	4
para	108	672	127	687	612	792	4
el	130	672	138	687	612	792	4
extractos	141	672	182	687	612	792	4
1	185	672	191	687	612	792	4
con	194	672	210	687	612	792	4
un	213	672	224	687	612	792	4
P<0.05	227	672	260	687	612	792	4
según	263	672	289	687	612	792	4
la	292	672	300	687	612	792	4
prueba	57	685	87	700	612	792	4
Tukey.	90	685	120	700	612	792	4
El	124	685	134	700	612	792	4
extracto	137	685	173	700	612	792	4
2	176	685	182	700	612	792	4
comparado	185	685	235	700	612	792	4
con	238	685	254	700	612	792	4
el	257	685	265	700	612	792	4
control	268	685	300	700	612	792	4
negativo	57	698	95	713	612	792	4
no	100	698	111	713	612	792	4
mostró	115	698	146	713	612	792	4
diferencias	151	698	200	713	612	792	4
significativas	205	698	264	713	612	792	4
con	268	698	284	713	612	792	4
un	289	698	300	713	612	792	4
P>0.05.	57	711	92	726	612	792	4
114	21	741	45	761	612	792	4
ISSN	59	756	77	768	612	792	4
1316-4821	79	756	117	768	612	792	4
Los	312	241	327	255	612	792	4
datos	329	241	350	255	612	792	4
corresponden	353	241	407	255	612	792	4
a	409	241	413	255	612	792	4
la	416	241	423	255	612	792	4
media	425	241	449	255	612	792	4
de	452	241	461	255	612	792	4
la	463	241	471	255	612	792	4
longitud	473	241	506	255	612	792	4
total	509	241	526	255	612	792	4
de	529	241	538	255	612	792	4
300	540	241	555	255	612	792	4
cometas	312	252	345	266	612	792	4
por	347	252	360	266	612	792	4
dosis.	363	252	386	266	612	792	4
Extracto	388	252	422	266	612	792	4
1	424	252	429	266	612	792	4
corresponde	431	252	480	266	612	792	4
a	482	252	487	266	612	792	4
fresas	489	252	512	266	612	792	4
cultivadas	515	252	555	266	612	792	4
bajo	312	263	329	277	612	792	4
fumigación	334	263	379	277	612	792	4
con	384	263	398	277	612	792	4
pesticidas,	403	263	445	277	612	792	4
Extracto	449	263	483	277	612	792	4
2	488	263	493	277	612	792	4
corresponde	497	263	546	277	612	792	4
a	551	263	555	277	612	792	4
fresas	312	274	335	288	612	792	4
cultivadas	337	274	378	288	612	792	4
sin	380	274	391	288	612	792	4
fumigación	393	274	439	288	612	792	4
con	441	274	455	288	612	792	4
pesticidas.	457	274	499	288	612	792	4
Como	501	274	525	288	612	792	4
control	527	274	555	288	612	792	4
negativo	312	285	346	299	612	792	4
se	352	285	360	299	612	792	4
usó	365	285	379	299	612	792	4
DMSO	384	285	413	299	612	792	4
al	418	285	425	299	612	792	4
2%.*:	430	285	454	299	612	792	4
Diferencia	459	285	501	299	612	792	4
significativa	506	285	555	299	612	792	4
respecto	312	298	345	312	612	792	4
al	348	298	355	312	612	792	4
control	358	298	386	312	612	792	4
negativo,	388	298	425	312	612	792	4
P<0.05.	428	298	459	312	612	792	4
Además,	312	323	351	338	612	792	4
se	358	323	367	338	612	792	4
establecieron	374	323	432	338	612	792	4
categorías	439	323	484	338	612	792	4
de	491	323	501	338	612	792	4
daño	508	323	529	338	612	792	4
para	536	323	555	338	612	792	4
mostrar	312	336	346	351	612	792	4
que	353	336	369	351	612	792	4
este	377	336	394	351	612	792	4
no	401	336	412	351	612	792	4
se	420	336	429	351	612	792	4
distribuye	437	336	481	351	612	792	4
uniformemente	488	336	555	351	612	792	4
en	312	349	322	364	612	792	4
todas	326	349	350	364	612	792	4
las	354	349	366	364	612	792	4
células	370	349	401	364	612	792	4
(Figura	405	349	437	364	612	792	4
3),	441	349	453	364	612	792	4
lo	457	349	466	364	612	792	4
cual	470	349	488	364	612	792	4
puede	492	349	518	364	612	792	4
ser	523	349	535	364	612	792	4
una	539	349	555	364	612	792	4
ventaja,	312	362	347	377	612	792	4
debido	350	362	380	377	612	792	4
a	383	362	388	377	612	792	4
que	391	362	407	377	612	792	4
la	411	362	419	377	612	792	4
exposición	422	362	470	377	612	792	4
no	473	362	484	377	612	792	4
necesariamente	488	362	555	377	612	792	4
afecta	312	375	338	390	612	792	4
a	341	375	346	390	612	792	4
todas	349	375	372	390	612	792	4
las	375	375	387	390	612	792	4
células,	390	375	423	390	612	792	4
disminuyendo	426	375	488	390	612	792	4
así	491	375	503	390	612	792	4
el	506	375	514	390	612	792	4
riesgo.	516	375	546	390	612	792	4
Figura	312	517	341	531	612	792	4
3.	343	517	351	531	612	792	4
Rangos	353	517	385	531	612	792	4
de	388	517	398	531	612	792	4
genotoxicidad	400	517	460	531	612	792	4
en	462	517	472	531	612	792	4
linfocitos	475	517	513	531	612	792	4
humanos	516	517	555	531	612	792	4
inducida	312	528	349	542	612	792	4
por	352	528	367	542	612	792	4
extractos	369	528	408	542	612	792	4
de	410	528	420	542	612	792	4
fresas.	423	528	450	542	612	792	4
Los	312	550	327	564	612	792	4
datos	332	550	353	564	612	792	4
corresponden	357	550	411	564	612	792	4
al	416	550	423	564	612	792	4
total	428	550	446	564	612	792	4
de	450	550	460	564	612	792	4
300	465	550	480	564	612	792	4
células	484	550	512	564	612	792	4
por	517	550	530	564	612	792	4
dosis	535	550	555	564	612	792	4
distribuidas	312	561	359	575	612	792	4
en	361	561	370	575	612	792	4
las	372	561	383	575	612	792	4
siguientes	385	561	425	575	612	792	4
rangos	427	561	454	575	612	792	4
de	456	561	465	575	612	792	4
daños:	467	561	493	575	612	792	4
de	495	561	504	575	612	792	4
0	506	561	511	575	612	792	4
a	513	561	518	575	612	792	4
38	520	561	530	575	612	792	4
µm,	532	561	548	575	612	792	4
=	550	561	555	575	612	792	4
sin	312	572	324	586	612	792	4
daño;	326	572	348	586	612	792	4
de	350	572	359	586	612	792	4
39	361	572	371	586	612	792	4
a	375	572	379	586	612	792	4
80	381	572	391	586	612	792	4
µm,	393	572	409	586	612	792	4
=	411	572	417	586	612	792	4
daño	419	572	438	586	612	792	4
bajo;	440	572	460	586	612	792	4
de	464	572	474	586	612	792	4
81	475	572	485	586	612	792	4
a	487	572	492	586	612	792	4
117	494	572	508	586	612	792	4
µm,	510	572	526	586	612	792	4
=	528	572	534	586	612	792	4
daño	536	572	555	586	612	792	4
medio	312	583	337	597	612	792	4
y	339	583	344	597	612	792	4
mayor	346	583	372	597	612	792	4
a	374	583	378	597	612	792	4
118	380	583	395	597	612	792	4
µm,	397	583	413	597	612	792	4
=	415	583	420	597	612	792	4
daño	423	583	442	597	612	792	4
alto.	444	583	461	597	612	792	4
Extracto	464	583	497	597	612	792	4
1	499	583	504	597	612	792	4
corresponde	506	583	555	597	612	792	4
a	312	594	316	608	612	792	4
fresas	319	594	342	608	612	792	4
cultivadas	344	594	385	608	612	792	4
bajo	387	594	404	608	612	792	4
fumigación	406	594	452	608	612	792	4
con	454	594	468	608	612	792	4
pesticidas,	470	594	512	608	612	792	4
Extracto	514	594	548	608	612	792	4
2	550	594	555	608	612	792	4
corresponde	312	605	361	619	612	792	4
a	363	605	367	619	612	792	4
fresas	369	605	392	619	612	792	4
cultivadas	394	605	435	619	612	792	4
sin	436	605	448	619	612	792	4
fumigación	450	605	495	619	612	792	4
con	497	605	512	619	612	792	4
pesticidas.	513	605	555	619	612	792	4
Como	312	616	336	630	612	792	4
control	339	616	367	630	612	792	4
negativo	370	616	404	630	612	792	4
se	407	616	415	630	612	792	4
usó	418	616	431	630	612	792	4
DMSO	434	616	463	630	612	792	4
al	465	616	473	630	612	792	4
2%	475	616	488	630	612	792	4
Como	312	639	339	654	612	792	4
se	342	639	351	654	612	792	4
puede	355	639	381	654	612	792	4
observar	384	639	422	654	612	792	4
en	425	639	436	654	612	792	4
la	439	639	447	654	612	792	4
Figura	450	639	479	654	612	792	4
3,	482	639	490	654	612	792	4
la	494	639	502	654	612	792	4
longitud	505	639	542	654	612	792	4
de	545	639	555	654	612	792	4
la	312	652	320	667	612	792	4
cola	323	652	341	667	612	792	4
de	344	652	355	667	612	792	4
las	358	652	370	667	612	792	4
células	373	652	403	667	612	792	4
tratadas	406	652	441	667	612	792	4
con	444	652	460	667	612	792	4
DMSO	463	652	494	667	612	792	4
1%	497	652	512	667	612	792	4
muestran	515	652	555	667	612	792	4
daño	312	665	333	680	612	792	4
espontáneo,	339	665	391	680	612	792	4
ya	396	665	406	680	612	792	4
que	412	665	427	680	612	792	4
no	433	665	444	680	612	792	4
supera	449	665	478	680	612	792	4
los	483	665	496	680	612	792	4
38	501	665	512	680	612	792	4
μm	517	665	531	680	612	792	4
y	537	665	542	680	612	792	4
la	547	665	555	680	612	792	4
mayoría	312	678	348	693	612	792	4
de	353	678	363	693	612	792	4
las	368	678	380	693	612	792	4
células	385	678	416	693	612	792	4
(88	420	678	435	693	612	792	4
%)	440	678	453	693	612	792	4
están	457	678	480	693	612	792	4
en	485	678	495	693	612	792	4
el	500	678	508	693	612	792	4
rango	513	678	538	693	612	792	4
sin	542	678	555	693	612	792	4
daño	312	691	333	706	612	792	4
o	337	691	343	706	612	792	4
daño	347	691	368	706	612	792	4
bajo,	372	691	394	706	612	792	4
lo	398	691	406	706	612	792	4
que	410	691	426	706	612	792	4
muestra	430	691	465	706	612	792	4
que	468	691	484	706	612	792	4
no	488	691	499	706	612	792	4
tienen	503	691	530	706	612	792	4
daño	534	691	555	706	612	792	4
o	312	704	317	719	612	792	4
si	322	704	329	719	612	792	4
lo	334	704	342	719	612	792	4
tienen,	347	704	376	719	612	792	4
es	381	704	390	719	612	792	4
muy	394	704	414	719	612	792	4
bajo.	418	704	440	719	612	792	4
De	444	704	457	719	612	792	4
igual	461	704	483	719	612	792	4
manera,	488	704	523	719	612	792	4
con	527	704	543	719	612	792	4
la	547	704	555	719	612	792	4
dosis	312	717	335	732	612	792	4
de	339	717	350	732	612	792	4
100	354	717	371	732	612	792	4
μg,	375	717	389	732	612	792	4
300	394	717	410	732	612	792	4
μg	415	717	426	732	612	792	4
y	431	717	436	732	612	792	4
500	441	717	458	732	612	792	4
μg	462	717	473	732	612	792	4
del	478	717	492	732	612	792	4
extracto	496	717	532	732	612	792	4
2	536	717	542	732	612	792	4
se	546	717	555	732	612	792	4
UNIVERSIDAD,	251	756	324	767	612	792	4
CIENCIA	328	756	371	767	612	792	4
y	375	756	380	767	612	792	4
TECNOLOGÍA	383	756	450	767	612	792	4
Vol.	456	756	470	768	612	792	4
19,	472	756	483	768	612	792	4
Nº	485	756	494	768	612	792	4
76,	496	756	507	768	612	792	4
Septiembre	511	756	550	768	612	792	4
2015	552	756	569	768	612	792	4
Pabuena,	403	20	437	33	612	792	5
D.	439	20	448	33	612	792	5
et	450	20	457	33	612	792	5
al.,	459	20	471	33	612	792	5
Actividad	473	21	507	33	612	792	5
genotóxica.	509	21	548	33	612	792	5
puede	57	53	83	68	612	792	5
observar	87	53	125	68	612	792	5
que	129	53	145	68	612	792	5
el	150	53	158	68	612	792	5
70%	162	53	182	68	612	792	5
de	186	53	197	68	612	792	5
las	201	53	213	68	612	792	5
células	217	53	248	68	612	792	5
tratadas	252	53	287	68	612	792	5
se	291	53	300	68	612	792	5
ubicaron	57	66	95	81	612	792	5
en	98	66	108	81	612	792	5
el	110	66	118	81	612	792	5
rango	121	66	146	81	612	792	5
sin	148	66	161	81	612	792	5
daño	164	66	185	81	612	792	5
y	188	66	193	81	612	792	5
un	195	66	206	81	612	792	5
poco	209	66	230	81	612	792	5
menos	233	66	261	81	612	792	5
del	264	66	277	81	612	792	5
30%	280	66	300	81	612	792	5
en	57	79	67	94	612	792	5
daño	71	79	92	94	612	792	5
bajo	96	79	115	94	612	792	5
y	118	79	124	94	612	792	5
ninguna	127	79	163	94	612	792	5
de	166	79	177	94	612	792	5
las	180	79	193	94	612	792	5
células	196	79	227	94	612	792	5
mostraron	230	79	275	94	612	792	5
daño	279	79	300	94	612	792	5
medio	57	92	84	107	612	792	5
o	89	92	94	107	612	792	5
alto.	98	92	118	107	612	792	5
Por	122	92	137	107	612	792	5
su	142	92	151	107	612	792	5
parte	156	92	178	107	612	792	5
las	182	92	194	107	612	792	5
células	198	92	229	107	612	792	5
tratadas	233	92	268	107	612	792	5
con	272	92	288	107	612	792	5
el	292	92	300	107	612	792	5
extracto	57	105	92	120	612	792	5
1	95	105	100	120	612	792	5
de	103	105	113	120	612	792	5
fresas	116	105	141	120	612	792	5
fumigadas	144	105	190	120	612	792	5
con	192	105	208	120	612	792	5
diferentes	211	105	254	120	612	792	5
pesticidas	257	105	300	120	612	792	5
presentaron	57	118	108	133	612	792	5
porcentajes	111	118	161	133	612	792	5
de	165	118	175	133	612	792	5
células	179	118	209	133	612	792	5
dañadas	213	118	248	133	612	792	5
mayores	251	118	289	133	612	792	5
al	292	118	300	133	612	792	5
80%	57	131	77	146	612	792	5
categorizándose	79	131	150	146	612	792	5
en	153	131	163	146	612	792	5
los	166	131	179	146	612	792	5
tipos	181	131	203	146	612	792	5
de	205	131	216	146	612	792	5
daño	218	131	240	146	612	792	5
medio	242	131	270	146	612	792	5
y	273	131	278	146	612	792	5
alto,	281	131	300	146	612	792	5
excepto	57	144	91	159	612	792	5
para	95	144	114	159	612	792	5
las	118	144	131	159	612	792	5
que	135	144	151	159	612	792	5
fueron	155	144	184	159	612	792	5
tratadas	188	144	222	159	612	792	5
con	226	144	242	159	612	792	5
las	246	144	259	159	612	792	5
dosis	263	144	285	159	612	792	5
de	290	144	300	159	612	792	5
100	57	157	73	172	612	792	5
μg	76	157	87	172	612	792	5
las	90	157	102	172	612	792	5
cuales	105	157	132	172	612	792	5
se	135	157	144	172	612	792	5
encontraron	146	157	199	172	612	792	5
en	202	157	212	172	612	792	5
su	215	157	224	172	612	792	5
mayoría	227	157	263	172	612	792	5
en	266	157	276	172	612	792	5
daño	279	157	300	172	612	792	5
bajo	57	170	76	185	612	792	5
(84%	78	170	102	185	612	792	5
y	105	170	110	185	612	792	5
70%	113	170	133	185	612	792	5
respectivamente).	136	170	214	185	612	792	5
En	57	196	69	211	612	792	5
la	72	196	80	211	612	792	5
Figura	82	196	111	211	612	792	5
4	114	196	119	211	612	792	5
se	122	196	131	211	612	792	5
observa	134	196	168	211	612	792	5
la	171	196	179	211	612	792	5
frecuencia	182	196	227	211	612	792	5
de	230	196	240	211	612	792	5
intercambios	243	196	300	211	612	792	5
de	57	209	67	224	612	792	5
cromátidas	70	209	118	224	612	792	5
hermanas	122	209	164	224	612	792	5
en	167	209	177	224	612	792	5
células	180	209	211	224	612	792	5
(linfocitos)	214	209	263	224	612	792	5
tratadas	266	209	300	224	612	792	5
con	57	222	73	237	612	792	5
extractos	76	222	116	237	612	792	5
de	120	222	130	237	612	792	5
fresas,	134	222	162	237	612	792	5
el	166	222	174	237	612	792	5
control	178	222	209	237	612	792	5
negativo	213	222	251	237	612	792	5
mostró	255	222	285	237	612	792	5
un	289	222	300	237	612	792	5
frecuencia	57	235	102	250	612	792	5
de	104	235	114	250	612	792	5
intercambio	115	235	168	250	612	792	5
de	169	235	180	250	612	792	5
3,56	181	235	200	250	612	792	5
±1,35	201	235	227	250	612	792	5
comportamiento	228	235	300	250	612	792	5
similar	57	248	87	263	612	792	5
al	91	248	99	263	612	792	5
de	103	248	114	263	612	792	5
las	118	248	130	263	612	792	5
dosis	134	248	157	263	612	792	5
de	165	248	175	263	612	792	5
100	179	248	196	263	612	792	5
µg,	200	248	215	263	612	792	5
300	219	248	235	263	612	792	5
µg	239	248	251	263	612	792	5
y	255	248	261	263	612	792	5
500	265	248	281	263	612	792	5
µg,	285	248	300	263	612	792	5
del	57	261	70	276	612	792	5
extracto	74	261	109	276	612	792	5
2,	113	261	121	276	612	792	5
mostrando	125	261	171	276	612	792	5
diferencias	175	261	223	276	612	792	5
no	227	261	238	276	612	792	5
significativas	242	261	300	276	612	792	5
con	57	274	73	289	612	792	5
P>0.05	75	274	107	289	612	792	5
según	109	274	135	289	612	792	5
la	137	274	145	289	612	792	5
prueba	148	274	178	289	612	792	5
Tukey,	180	274	210	289	612	792	5
el	212	274	220	289	612	792	5
extracto	222	274	258	289	612	792	5
1	260	274	266	289	612	792	5
reportó	268	274	300	289	612	792	5
frecuencias	57	287	107	302	612	792	5
de	113	287	123	302	612	792	5
intercambio	129	287	182	302	612	792	5
de	187	287	198	302	612	792	5
cromátidas	204	287	252	302	612	792	5
hermanas	258	287	300	302	612	792	5
proporcional	57	300	113	315	612	792	5
a	118	300	123	315	612	792	5
la	127	300	135	315	612	792	5
dosis,	140	300	165	315	612	792	5
siendo	170	300	199	315	612	792	5
300	204	300	220	315	612	792	5
µg	225	300	237	315	612	792	5
y	241	300	247	315	612	792	5
500	252	300	268	315	612	792	5
µg	273	300	285	315	612	792	5
de	290	300	300	315	612	792	5
comportamiento	57	313	129	328	612	792	5
similar.	139	313	172	328	612	792	5
La	177	313	188	328	612	792	5
frecuencia	194	313	239	328	612	792	5
de	245	313	255	328	612	792	5
daño	260	313	281	328	612	792	5
del	287	313	300	328	612	792	5
control	57	326	88	341	612	792	5
positivo	94	326	130	341	612	792	5
fué	136	326	150	341	612	792	5
de	156	326	167	341	612	792	5
20,64	173	326	198	341	612	792	5
±2,52.	204	326	232	341	612	792	5
Cabe	239	326	261	341	612	792	5
resaltar	268	326	300	341	612	792	5
que	57	339	73	354	612	792	5
al	80	339	88	354	612	792	5
comparar	91	339	133	354	612	792	5
el	137	339	144	354	612	792	5
control	148	339	179	354	612	792	5
negativo	183	339	221	354	612	792	5
con	224	339	240	354	612	792	5
el	244	339	252	354	612	792	5
extracto	255	339	291	354	612	792	5
1	294	339	300	354	612	792	5
fumigados	57	352	103	367	612	792	5
con	106	352	122	367	612	792	5
diferentes	125	352	168	367	612	792	5
tipos	171	352	193	367	612	792	5
de	196	352	206	367	612	792	5
pesticidas	209	352	252	367	612	792	5
mostraron	255	352	300	367	612	792	5
diferencias	57	365	105	380	612	792	5
significativas	108	365	166	380	612	792	5
con	170	365	186	380	612	792	5
un	189	365	200	380	612	792	5
P<0.05,	204	365	238	380	612	792	5
lo	241	365	250	380	612	792	5
que	253	365	269	380	612	792	5
quiere	273	365	300	380	612	792	5
decir	57	378	79	393	612	792	5
que	81	378	97	393	612	792	5
el	99	378	107	393	612	792	5
daño	109	378	130	393	612	792	5
observado	132	378	177	393	612	792	5
se	180	378	189	393	612	792	5
debe	191	378	212	393	612	792	5
al	214	378	222	393	612	792	5
tratamiento	224	378	274	393	612	792	5
dado.	276	378	300	393	612	792	5
Figura	57	546	86	559	612	792	5
4.	93	546	101	559	612	792	5
Promedio	109	546	150	559	612	792	5
de	158	546	168	559	612	792	5
intercambio	175	546	227	559	612	792	5
de	235	546	245	559	612	792	5
cromátidas	252	546	300	559	612	792	5
hermanas	57	557	99	570	612	792	5
(ICH)	101	557	127	570	612	792	5
Los	57	579	72	592	612	792	5
datos	75	579	96	592	612	792	5
corresponden	99	579	153	592	612	792	5
a	157	579	161	592	612	792	5
la	164	579	171	592	612	792	5
media	175	579	199	592	612	792	5
de	202	579	212	592	612	792	5
ICHs	215	579	236	592	612	792	5
encontradas	240	579	287	592	612	792	5
en	291	579	300	592	612	792	5
50	57	590	67	603	612	792	5
células	69	590	97	603	612	792	5
(cariotipos).	99	590	148	603	612	792	5
*:	151	590	158	603	612	792	5
Diferencia	161	590	203	603	612	792	5
significativa	206	590	254	603	612	792	5
respecto	257	590	290	603	612	792	5
al	293	590	300	603	612	792	5
control	57	601	85	614	612	792	5
negativo,	88	601	124	614	612	792	5
P<0.05.	127	601	158	614	612	792	5
IV.	57	638	71	654	612	792	5
DISCUSIÓN	74	638	141	654	612	792	5
DE	144	638	161	654	612	792	5
RESULTADOS	164	638	243	654	612	792	5
Cuando	57	665	91	680	612	792	5
se	93	665	102	680	612	792	5
realizó	105	665	134	680	612	792	5
un	137	665	148	680	612	792	5
análisis	150	665	183	680	612	792	5
de	185	665	196	680	612	792	5
varianza	198	665	235	680	612	792	5
para	237	665	256	680	612	792	5
comparar	258	665	300	680	612	792	5
el	57	678	65	693	612	792	5
efecto	67	678	94	693	612	792	5
genotóxico	96	678	145	693	612	792	5
inducido	148	678	186	693	612	792	5
por	188	678	203	693	612	792	5
el	206	678	213	693	612	792	5
extracto	216	678	251	693	612	792	5
1	254	678	259	693	612	792	5
de	262	678	272	693	612	792	5
fresas	274	678	300	693	612	792	5
sometidos	57	691	101	706	612	792	5
a	104	691	109	706	612	792	5
fumigación	111	691	162	706	612	792	5
y	164	691	170	706	612	792	5
el	172	691	180	706	612	792	5
efecto	183	691	210	706	612	792	5
del	212	691	226	706	612	792	5
control	228	691	260	706	612	792	5
negativo	262	691	300	706	612	792	5
(DMSO	57	704	92	719	612	792	5
1%),	99	704	120	719	612	792	5
se	126	704	136	719	612	792	5
encontró	142	704	181	719	612	792	5
diferencias	187	704	235	719	612	792	5
significativas	242	704	300	719	612	792	5
(P<0.05).	57	717	98	732	612	792	5
Todo	102	717	124	732	612	792	5
lo	126	717	135	732	612	792	5
contrario	137	717	177	732	612	792	5
se	179	717	188	732	612	792	5
observó	190	717	224	732	612	792	5
cuando	226	717	258	732	612	792	5
se	260	717	269	732	612	792	5
hizo	271	717	290	732	612	792	5
la	292	717	300	732	612	792	5
ISSN	38	756	56	768	612	792	5
1316-4821	58	756	96	768	612	792	5
misma	312	53	341	68	612	792	5
comparación	344	53	401	68	612	792	5
con	403	53	419	68	612	792	5
el	421	53	429	68	612	792	5
extracto	432	53	467	68	612	792	5
2	470	53	475	68	612	792	5
de	478	53	488	68	612	792	5
fresa	491	53	512	68	612	792	5
cultivado	514	53	555	68	612	792	5
naturalmente	312	66	369	81	612	792	5
(sin	373	66	390	81	612	792	5
pesticidas)	394	66	441	81	612	792	5
y	445	66	450	81	612	792	5
el	454	66	462	81	612	792	5
control	466	66	498	81	612	792	5
negativo,	502	66	542	81	612	792	5
es	546	66	555	81	612	792	5
decir,	312	79	336	94	612	792	5
no	339	79	350	94	612	792	5
fue	352	79	366	94	612	792	5
estadísticamente	368	79	441	94	612	792	5
significativa	443	79	497	94	612	792	5
(P>0.05).	499	79	541	94	612	792	5
Lo	543	79	555	94	612	792	5
anterior	312	92	346	107	612	792	5
nos	349	92	365	107	612	792	5
indica	368	92	395	107	612	792	5
que	398	92	414	107	612	792	5
el	417	92	425	107	612	792	5
efecto	428	92	455	107	612	792	5
genotóxico	458	92	507	107	612	792	5
observado	510	92	555	107	612	792	5
está	312	105	329	120	612	792	5
siendo	335	105	364	120	612	792	5
inducido	370	105	408	120	612	792	5
por	414	105	429	120	612	792	5
los	434	105	447	120	612	792	5
residuos	453	105	490	120	612	792	5
de	496	105	506	120	612	792	5
pesticidas	512	105	555	120	612	792	5
presentes	312	118	353	133	612	792	5
en	358	118	368	133	612	792	5
el	373	118	381	133	612	792	5
extracto	385	118	421	133	612	792	5
de	425	118	436	133	612	792	5
fresa.	441	118	465	133	612	792	5
Según	469	118	497	133	612	792	5
información	502	118	555	133	612	792	5
suministrada	312	131	368	146	612	792	5
por	376	131	391	146	612	792	5
los	399	131	412	146	612	792	5
agricultores	420	131	472	146	612	792	5
de	479	131	490	146	612	792	5
la	498	131	506	146	612	792	5
zona	514	131	535	146	612	792	5
los	542	131	555	146	612	792	5
pesticidas	312	144	355	159	612	792	5
más	359	144	377	159	612	792	5
utilizados	380	144	423	159	612	792	5
durante	426	144	459	159	612	792	5
el	463	144	470	159	612	792	5
periodo	474	144	508	159	612	792	5
de	511	144	521	159	612	792	5
cultivo	525	144	555	159	612	792	5
de	312	157	322	172	612	792	5
fresa	326	157	348	172	612	792	5
en	352	157	362	172	612	792	5
estudio	366	157	398	172	612	792	5
fueron:	402	157	434	172	612	792	5
Clorpirifos,	438	157	489	172	612	792	5
Azoxystrobin,	493	157	555	172	612	792	5
Carbofuran,	312	170	365	185	612	792	5
Cipermetrina,	370	170	430	185	612	792	5
Pyraclostrobin,	435	170	502	185	612	792	5
Paraquat	507	170	545	185	612	792	5
y	550	170	555	185	612	792	5
Glifosato;	312	183	356	198	612	792	5
la	359	183	367	198	612	792	5
mayoría	371	183	407	198	612	792	5
de	410	183	420	198	612	792	5
estos	424	183	446	198	612	792	5
pesticidas	449	183	493	198	612	792	5
son	496	183	511	198	612	792	5
o	515	183	520	198	612	792	5
pueden	524	183	555	198	612	792	5
ser	312	196	325	211	612	792	5
degradados	329	196	379	211	612	792	5
por	383	196	398	211	612	792	5
efecto	402	196	429	211	612	792	5
de	433	196	444	211	612	792	5
agua,	448	196	471	211	612	792	5
temperatura	475	196	528	211	612	792	5
y	532	196	538	211	612	792	5
luz	542	196	555	211	612	792	5
esto	312	209	330	224	612	792	5
puede	334	209	360	224	612	792	5
ser	365	209	378	224	612	792	5
en	382	209	393	224	612	792	5
un	397	209	408	224	612	792	5
periodo	412	209	446	224	612	792	5
de	455	209	465	224	612	792	5
días	470	209	488	224	612	792	5
o	492	209	498	224	612	792	5
años;	502	209	525	224	612	792	5
existe	530	209	555	224	612	792	5
amplia	312	222	342	237	612	792	5
evidencia	349	222	391	237	612	792	5
en	397	222	408	237	612	792	5
donde	414	222	441	237	612	792	5
muchos	448	222	482	237	612	792	5
de	488	222	499	237	612	792	5
ellos	505	222	526	237	612	792	5
están	533	222	555	237	612	792	5
asociados	312	235	355	250	612	792	5
con	360	235	376	250	612	792	5
la	381	235	389	250	612	792	5
capacidad	394	235	438	250	612	792	5
de	443	235	454	250	612	792	5
generar	459	235	492	250	612	792	5
daño	497	235	518	250	612	792	5
a	523	235	528	250	612	792	5
nivel	533	235	555	250	612	792	5
del	312	248	325	263	612	792	5
material	332	248	368	263	612	792	5
genético	375	248	413	263	612	792	5
por	419	248	434	263	612	792	5
ejemplo	441	248	477	263	612	792	5
Rupturas	483	248	523	263	612	792	5
en	530	248	540	263	612	792	5
el	547	248	555	263	612	792	5
ADN,	312	261	339	276	612	792	5
aductos	342	261	375	276	612	792	5
en	379	261	389	276	612	792	5
el	392	261	400	276	612	792	5
ADN,	403	261	430	276	612	792	5
aberraciones	433	261	488	276	612	792	5
cromosómicas	492	261	555	276	612	792	5
e	312	274	317	289	612	792	5
intercambio	322	274	375	289	612	792	5
de	380	274	390	289	612	792	5
cromátidas	396	274	444	289	612	792	5
hermanas	449	274	491	289	612	792	5
[17-20].	502	274	538	289	612	792	5
Lo	543	274	555	289	612	792	5
anterior	312	287	346	302	612	792	5
ha	353	287	364	302	612	792	5
sido	370	287	389	302	612	792	5
demostrado	396	287	447	302	612	792	5
utilizando	454	287	498	302	612	792	5
organismos	505	287	555	302	612	792	5
modelos,	312	300	352	315	612	792	5
los	358	300	370	315	612	792	5
cuales	376	300	404	315	612	792	5
arrojan	409	300	440	315	612	792	5
información	446	300	500	315	612	792	5
valiosa	505	300	536	315	612	792	5
del	542	300	555	315	612	792	5
impacto	312	313	347	328	612	792	5
causado	350	313	385	328	612	792	5
por	387	313	402	328	612	792	5
pesticidas	404	313	448	328	612	792	5
en	450	313	460	328	612	792	5
diferentes	462	313	506	328	612	792	5
ambientes,	508	313	555	328	612	792	5
por	312	326	327	341	612	792	5
ejemplo	330	326	365	341	612	792	5
en	368	326	379	341	612	792	5
ecosistemas	382	326	435	341	612	792	5
acuáticos,	438	326	481	341	612	792	5
tal	485	326	496	341	612	792	5
es	499	326	508	341	612	792	5
el	511	326	519	341	612	792	5
caso	522	326	542	341	612	792	5
de	545	326	555	341	612	792	5
un	312	339	323	354	612	792	5
estudio	327	339	359	354	612	792	5
realizado	363	339	403	354	612	792	5
en	407	339	418	354	612	792	5
Brasil,	422	339	451	354	612	792	5
donde	455	339	482	354	612	792	5
se	486	339	495	354	612	792	5
determinó	499	339	543	354	612	792	5
el	547	339	555	354	612	792	5
potencial	312	352	352	367	612	792	5
genotóxico	355	352	404	367	612	792	5
que	407	352	423	367	612	792	5
tiene	426	352	447	367	612	792	5
el	450	352	458	367	612	792	5
glifosato(Roundup®)	461	352	555	367	612	792	5
sobre	312	365	336	380	612	792	5
el	344	365	351	380	612	792	5
ADN	359	365	382	380	612	792	5
de	390	365	400	380	612	792	5
linfocitos	408	365	450	380	612	792	5
de	457	365	468	380	612	792	5
Caimán	476	365	510	380	612	792	5
(Caiman	517	365	555	380	612	792	5
latirostris)	312	378	357	393	612	792	5
encontrándose	359	378	423	393	612	792	5
que	425	378	441	393	612	792	5
los	443	378	456	393	612	792	5
niveles	458	378	489	393	612	792	5
de	491	378	501	393	612	792	5
daño	503	378	525	393	612	792	5
fueron	527	378	555	393	612	792	5
dependientes	312	391	369	406	612	792	5
de	374	391	384	406	612	792	5
las	388	391	400	406	612	792	5
dosis	405	391	427	406	612	792	5
ensayadas	431	391	476	406	612	792	5
[21],	480	391	501	406	612	792	5
el	505	391	513	406	612	792	5
ADN	517	391	541	406	612	792	5
de	545	391	555	406	612	792	5
espermatozoides	312	404	385	419	612	792	5
de	388	404	398	419	612	792	5
ratas	400	404	421	419	612	792	5
se	423	404	432	419	612	792	5
ve	435	404	445	419	612	792	5
afectado	447	404	484	419	612	792	5
al	487	404	495	419	612	792	5
ser	497	404	510	419	612	792	5
expuestos	512	404	555	419	612	792	5
a	312	417	317	432	612	792	5
mezclas	320	417	356	432	612	792	5
de	359	417	369	432	612	792	5
pesticidas	373	417	416	432	612	792	5
(permetrina	420	417	471	432	612	792	5
y	474	417	480	432	612	792	5
DEET	483	417	511	432	612	792	5
[22].	514	417	535	432	612	792	5
Los	539	417	555	432	612	792	5
resultados	312	430	357	445	612	792	5
obtenidos	360	430	403	445	612	792	5
en	407	430	417	445	612	792	5
este	421	430	438	445	612	792	5
la	442	430	450	445	612	792	5
presente	454	430	490	445	612	792	5
investigación,	494	430	555	445	612	792	5
demuestran	312	443	363	458	612	792	5
que	366	443	382	458	612	792	5
los	386	443	399	458	612	792	5
extractos	403	443	442	458	612	792	5
de	446	443	457	458	612	792	5
fresas	460	443	486	458	612	792	5
fumigadas	490	443	536	458	612	792	5
con	539	443	555	458	612	792	5
pesticidas	312	456	355	471	612	792	5
afectan	362	456	393	471	612	792	5
el	400	456	408	471	612	792	5
ADN	413	456	437	471	612	792	5
de	443	456	454	471	612	792	5
células	460	456	490	471	612	792	5
linfocitarias	503	456	555	471	612	792	5
(Figura	312	469	344	484	612	792	5
2,	349	469	357	484	612	792	5
Figura	362	469	391	484	612	792	5
3	396	469	401	484	612	792	5
y	406	469	412	484	612	792	5
Figura	416	469	445	484	612	792	5
4),	450	469	462	484	612	792	5
Nuestros	467	469	506	484	612	792	5
resultados	511	469	555	484	612	792	5
concuerdan	312	482	363	497	612	792	5
con	364	482	380	497	612	792	5
estudios	382	482	418	497	612	792	5
realizados,	420	482	467	497	612	792	5
en	469	482	479	497	612	792	5
los	481	482	494	497	612	792	5
que	496	482	512	497	612	792	5
se	513	482	522	497	612	792	5
reporta	524	482	555	497	612	792	5
daño	312	495	333	510	612	792	5
en	336	495	347	510	612	792	5
el	349	495	357	510	612	792	5
ADN	360	495	383	510	612	792	5
producto	386	495	425	510	612	792	5
de	428	495	438	510	612	792	5
la	441	495	449	510	612	792	5
exposición	452	495	500	510	612	792	5
a	502	495	507	510	612	792	5
herbicidas	510	495	555	510	612	792	5
e	312	508	317	523	612	792	5
insecticidas	320	508	371	523	612	792	5
[23];	374	508	395	523	612	792	5
por	398	508	413	523	612	792	5
su	416	508	426	523	612	792	5
parte	428	508	450	523	612	792	5
en	453	508	464	523	612	792	5
un	466	508	477	523	612	792	5
estudio	480	508	512	523	612	792	5
realizado	515	508	555	523	612	792	5
por	312	521	327	536	612	792	5
[24]	330	521	349	536	612	792	5
encontraron	352	521	405	536	612	792	5
daño	408	521	430	536	612	792	5
en	433	521	444	536	612	792	5
el	447	521	455	536	612	792	5
ADN	458	521	482	536	612	792	5
de	486	521	496	536	612	792	5
linfocitos	500	521	541	536	612	792	5
de	545	521	555	536	612	792	5
trabajadores	312	534	366	549	612	792	5
expuestos	369	534	412	549	612	792	5
a	416	534	420	549	612	792	5
mezclas	424	534	459	549	612	792	5
de	462	534	473	549	612	792	5
organofosforados,	476	534	555	549	612	792	5
carbamatos	312	547	362	562	612	792	5
y	366	547	371	562	612	792	5
piretroides	375	547	422	562	612	792	5
[25]	425	547	443	562	612	792	5
señalan	447	547	480	562	612	792	5
que	484	547	499	562	612	792	5
pesticidas	503	547	546	562	612	792	5
o	550	547	555	562	612	792	5
mezclas	312	560	347	575	612	792	5
de	350	560	361	575	612	792	5
ellos	364	560	384	575	612	792	5
causan	387	560	417	575	612	792	5
daño	420	560	442	575	612	792	5
oxidativo	445	560	486	575	612	792	5
al	489	560	497	575	612	792	5
ADN	499	560	523	575	612	792	5
ya	526	560	536	575	612	792	5
que	539	560	555	575	612	792	5
se	312	573	321	588	612	792	5
producen	323	573	364	588	612	792	5
radicales	365	573	405	588	612	792	5
que	406	573	422	588	612	792	5
reaccionan	424	573	471	588	612	792	5
con	473	573	489	588	612	792	5
las	491	573	503	588	612	792	5
membranas	505	573	555	588	612	792	5
celulares	312	586	351	601	612	792	5
e	354	586	359	601	612	792	5
inician	363	586	393	601	612	792	5
el	396	586	404	601	612	792	5
proceso	407	586	442	601	612	792	5
de	445	586	455	601	612	792	5
peroxidación	459	586	516	601	612	792	5
lipídica,	520	586	555	601	612	792	5
la	312	599	320	614	612	792	5
acumulación	322	599	379	614	612	792	5
de	381	599	391	614	612	792	5
estos	394	599	416	614	612	792	5
radicales	418	599	457	614	612	792	5
causa	460	599	484	614	612	792	5
estrés	486	599	511	614	612	792	5
oxidativo	514	599	555	614	612	792	5
[26].	312	612	333	627	612	792	5
Los	335	612	351	627	612	792	5
iones	353	612	376	627	612	792	5
metálicos	378	612	420	627	612	792	5
presentes	421	612	462	627	612	792	5
en	464	612	474	627	612	792	5
algunos	476	612	510	627	612	792	5
pesticidas	512	612	555	627	612	792	5
pueden	312	625	344	640	612	792	5
interferir	347	625	386	640	612	792	5
con	389	625	404	640	612	792	5
la	407	625	415	640	612	792	5
reparación	418	625	464	640	612	792	5
del	467	625	481	640	612	792	5
ADN	483	625	507	640	612	792	5
y	510	625	515	640	612	792	5
producir	518	625	555	640	612	792	5
especies	312	638	349	653	612	792	5
reactivas	353	638	392	653	612	792	5
de	396	638	406	653	612	792	5
oxigeno	410	638	445	653	612	792	5
(ROS),	449	638	481	653	612	792	5
que	485	638	500	653	612	792	5
conducen	504	638	547	653	612	792	5
a	550	638	555	653	612	792	5
daño	312	651	333	666	612	792	5
oxidativo	336	651	377	666	612	792	5
[27].	380	651	401	666	612	792	5
En	403	651	415	666	612	792	5
un	417	651	428	666	612	792	5
estudio	431	651	462	666	612	792	5
realizado	465	651	505	666	612	792	5
por	507	651	522	666	612	792	5
[28]	524	651	543	666	612	792	5
en	545	651	555	666	612	792	5
linfocitos	312	664	354	679	612	792	5
de	357	664	368	679	612	792	5
ratas	371	664	392	679	612	792	5
expuestos	396	664	439	679	612	792	5
a	443	664	448	679	612	792	5
diferentes	452	664	495	679	612	792	5
pesticidas	499	664	542	679	612	792	5
se	546	664	555	679	612	792	5
detectó	312	677	344	692	612	792	5
mediante	346	677	387	692	612	792	5
la	390	677	397	692	612	792	5
prueba	400	677	430	692	612	792	5
ensayo	433	677	463	692	612	792	5
cometa	466	677	498	692	612	792	5
la	501	677	509	692	612	792	5
capacidad	511	677	555	692	612	792	5
que	312	690	328	705	612	792	5
tienen	333	690	360	705	612	792	5
dichos	366	690	395	705	612	792	5
pesticidas	400	690	443	705	612	792	5
de	449	690	459	705	612	792	5
generar	465	690	498	705	612	792	5
rupturas	503	690	539	705	612	792	5
de	545	690	555	705	612	792	5
cadena	312	703	343	718	612	792	5
sencilla	348	703	381	718	612	792	5
y	386	703	392	718	612	792	5
doble	397	703	421	718	612	792	5
a	426	703	431	718	612	792	5
causa	436	703	460	718	612	792	5
del	465	703	479	718	612	792	5
estrés	484	703	509	718	612	792	5
oxidativo	514	703	555	718	612	792	5
el	312	716	320	731	612	792	5
cual	325	716	343	731	612	792	5
fue	347	716	362	731	612	792	5
corroborado	366	716	420	731	612	792	5
midiendo	424	716	466	731	612	792	5
la	471	716	479	731	612	792	5
actividad	483	716	524	731	612	792	5
de	528	716	538	731	612	792	5
las	543	716	555	731	612	792	5
UNIVERSIDAD,	231	756	303	767	612	792	5
CIENCIA	307	756	350	767	612	792	5
y	354	756	359	767	612	792	5
TECNOLOGÍA	362	756	430	767	612	792	5
Vol.	435	756	449	768	612	792	5
19,	451	756	462	768	612	792	5
Nº	464	756	473	768	612	792	5
76,	475	756	486	768	612	792	5
Septiembre	490	756	529	768	612	792	5
2015	531	756	548	768	612	792	5
115	569	741	593	761	612	792	5
Pabuena,	401	20	436	33	612	792	6
D.	438	20	447	33	612	792	6
et	449	20	456	33	612	792	6
al.,	458	20	469	33	612	792	6
Actividad	471	21	506	33	612	792	6
genotóxica.	508	21	547	33	612	792	6
enzimas	57	53	93	68	612	792	6
de	95	53	106	68	612	792	6
reparación	108	53	155	68	612	792	6
del	157	53	171	68	612	792	6
ADN	173	53	197	68	612	792	6
glicosilasa,	199	53	249	68	612	792	6
formamido	251	53	300	68	612	792	6
aminopirimidina	57	66	130	81	612	792	6
(FPG)	133	66	160	81	612	792	6
y	163	66	169	81	612	792	6
la	171	66	179	81	612	792	6
endonucleasa	182	66	241	81	612	792	6
(Endo	244	66	271	81	612	792	6
III).	274	66	291	81	612	792	6
La	57	79	68	94	612	792	6
evaluación	75	79	123	94	612	792	6
del	130	79	144	94	612	792	6
efecto	151	79	178	94	612	792	6
genotóxico	185	79	234	94	612	792	6
utilizando	241	79	285	94	612	792	6
el	292	79	300	94	612	792	6
ensayo	57	92	87	107	612	792	6
cometa	94	92	125	107	612	792	6
en	132	92	142	107	612	792	6
linfocitos	149	92	190	107	612	792	6
tratados	197	92	232	107	612	792	6
con	238	92	254	107	612	792	6
extractos	260	92	300	107	612	792	6
de	57	105	67	120	612	792	6
fresas	72	105	97	120	612	792	6
fumigados	102	105	148	120	612	792	6
con	153	105	169	120	612	792	6
diferentes	173	105	217	120	612	792	6
pesticidas	221	105	265	120	612	792	6
mostró	269	105	300	120	612	792	6
daño	57	118	78	133	612	792	6
del	82	118	95	133	612	792	6
ADN	98	118	122	133	612	792	6
(Figura	126	118	158	133	612	792	6
2,	162	118	170	133	612	792	6
Figura	174	118	203	133	612	792	6
3	206	118	212	133	612	792	6
y	216	118	221	133	612	792	6
Figura	225	118	254	133	612	792	6
4,	257	118	266	133	612	792	6
allí	269	118	283	133	612	792	6
se	291	118	300	133	612	792	6
observa	57	131	91	146	612	792	6
como	95	131	119	146	612	792	6
el	124	131	132	146	612	792	6
daño	136	131	157	146	612	792	6
se	161	131	170	146	612	792	6
va	175	131	185	146	612	792	6
incrementando	189	131	254	146	612	792	6
a	259	131	263	146	612	792	6
medida	268	131	300	146	612	792	6
que	57	144	73	159	612	792	6
se	76	144	85	159	612	792	6
incrementa	88	144	137	159	612	792	6
la	140	144	148	159	612	792	6
dosis	151	144	174	159	612	792	6
en	177	144	188	159	612	792	6
este	191	144	208	159	612	792	6
caso	211	144	231	159	612	792	6
100µg,	234	144	265	159	612	792	6
300	268	144	285	159	612	792	6
µg	288	144	300	159	612	792	6
y	57	157	62	172	612	792	6
500	65	157	82	172	612	792	6
µg,	84	157	99	172	612	792	6
es	102	157	111	172	612	792	6
decir,	114	157	138	172	612	792	6
las	141	157	153	172	612	792	6
dosis	156	157	179	172	612	792	6
en	182	157	192	172	612	792	6
la	195	157	203	172	612	792	6
que	209	157	225	172	612	792	6
se	228	157	237	172	612	792	6
induce	240	157	269	172	612	792	6
mayor	272	157	300	172	612	792	6
frecuencia	57	170	102	185	612	792	6
de	107	170	118	185	612	792	6
células	123	170	153	185	612	792	6
con	158	170	174	185	612	792	6
daño	179	170	200	185	612	792	6
en	205	170	216	185	612	792	6
el	221	170	229	185	612	792	6
ADN,	233	170	260	185	612	792	6
también	265	170	300	185	612	792	6
mostraron	57	183	101	198	612	792	6
mayor	108	183	136	198	612	792	6
longitud	143	183	179	198	612	792	6
de	186	183	196	198	612	792	6
migración	203	183	247	198	612	792	6
del	254	183	267	198	612	792	6
ADN.	273	183	300	198	612	792	6
Esto	57	196	76	211	612	792	6
podría	80	196	108	211	612	792	6
indicar	112	196	142	211	612	792	6
que	146	196	162	211	612	792	6
los	166	196	179	211	612	792	6
genotóxicos	182	196	236	211	612	792	6
que	239	196	255	211	612	792	6
producen	259	196	300	211	612	792	6
más	57	209	74	224	612	792	6
daño	78	209	99	224	612	792	6
en	103	209	113	224	612	792	6
el	117	209	124	224	612	792	6
ADN,	127	209	154	224	612	792	6
también	157	209	193	224	612	792	6
afectan	196	209	228	224	612	792	6
más	231	209	249	224	612	792	6
número	253	209	286	224	612	792	6
de	290	209	300	224	612	792	6
células;	57	222	90	237	612	792	6
estos	95	222	117	237	612	792	6
resultados	122	222	167	237	612	792	6
concuerdan	172	222	223	237	612	792	6
con	228	222	244	237	612	792	6
estudios	249	222	285	237	612	792	6
en	290	222	300	237	612	792	6
los	57	235	70	250	612	792	6
que	73	235	89	250	612	792	6
se	93	235	102	250	612	792	6
demuestra	106	235	151	250	612	792	6
que	155	235	171	250	612	792	6
con	175	235	191	250	612	792	6
el	195	235	203	250	612	792	6
aumento	207	235	245	250	612	792	6
de	249	235	259	250	612	792	6
la	263	235	271	250	612	792	6
dosis,	275	235	300	250	612	792	6
hay	57	248	73	263	612	792	6
mayor	75	248	103	263	612	792	6
producción	106	248	155	263	612	792	6
de	158	248	168	263	612	792	6
especies	171	248	207	263	612	792	6
reactivas	210	248	249	263	612	792	6
de	252	248	262	263	612	792	6
oxigeno	265	248	300	263	612	792	6
(ROS)	57	261	85	276	612	792	6
[29,30]	88	261	120	276	612	792	6
Finalmente	57	287	106	302	612	792	6
se	110	287	119	302	612	792	6
evidencia	123	287	165	302	612	792	6
que	169	287	185	302	612	792	6
los	189	287	201	302	612	792	6
resultados	205	287	250	302	612	792	6
detectados	254	287	300	302	612	792	6
por	57	300	71	315	612	792	6
el	75	300	83	315	612	792	6
ensayo	86	300	116	315	612	792	6
cometa	120	300	151	315	612	792	6
fueron	155	300	183	315	612	792	6
concordantes	187	300	245	315	612	792	6
al	248	300	256	315	612	792	6
mostrado	259	300	300	315	612	792	6
por	57	313	71	328	612	792	6
la	74	313	82	328	612	792	6
prueba	85	313	115	328	612	792	6
ICH,	118	313	140	328	612	792	6
de	143	313	153	328	612	792	6
ahí	156	313	169	328	612	792	6
el	172	313	180	328	612	792	6
interés	183	313	213	328	612	792	6
en	216	313	226	328	612	792	6
el	229	313	237	328	612	792	6
uso	240	313	255	328	612	792	6
de	258	313	268	328	612	792	6
ambos	271	313	300	328	612	792	6
métodos,	57	326	97	341	612	792	6
siendo	100	326	129	341	612	792	6
métodos	132	326	170	341	612	792	6
sensibles,	173	326	215	341	612	792	6
simples,	219	326	255	341	612	792	6
rápidos	259	326	291	341	612	792	6
y	295	326	300	341	612	792	6
económicos	57	339	109	354	612	792	6
que	113	339	129	354	612	792	6
permiten	132	339	171	354	612	792	6
trabajar	175	339	209	354	612	792	6
con	212	339	228	354	612	792	6
diferentes	232	339	275	354	612	792	6
tipos	279	339	300	354	612	792	6
celulares	57	352	96	367	612	792	6
(células	98	352	132	367	612	792	6
sanguíneas,	134	352	185	367	612	792	6
células	187	352	218	367	612	792	6
epiteliales,	220	352	267	367	612	792	6
semen,	269	352	300	367	612	792	6
etc.)	57	365	76	380	612	792	6
[31].	79	365	100	380	612	792	6
V.	57	403	67	419	612	792	6
CONCLUSIONES	70	403	166	419	612	792	6
Podemos	57	430	97	445	612	792	6
concluir	106	430	142	445	612	792	6
que	150	430	166	445	612	792	6
la	175	430	183	445	612	792	6
fresa	191	430	213	445	612	792	6
que	221	430	237	445	612	792	6
está	246	430	263	445	612	792	6
siendo	271	430	300	445	612	792	6
comercializada	57	443	123	458	612	792	6
en	129	443	139	458	612	792	6
la	145	443	153	458	612	792	6
provincia	158	443	200	458	612	792	6
de	206	443	216	458	612	792	6
pamplona	222	443	265	458	612	792	6
induce	271	443	300	458	612	792	6
actividad	57	456	97	471	612	792	6
genotóxica	103	456	151	471	612	792	6
en	156	456	167	471	612	792	6
linfocitos	172	456	214	471	612	792	6
humanos,	220	456	262	471	612	792	6
lo	268	456	276	471	612	792	6
cual	282	456	300	471	612	792	6
constituye	57	469	102	484	612	792	6
un	103	469	114	484	612	792	6
factor	116	469	142	484	612	792	6
de	143	469	154	484	612	792	6
riesgo	155	469	182	484	612	792	6
para	184	469	203	484	612	792	6
la	204	469	212	484	612	792	6
población	214	469	257	484	612	792	6
expuesta,	259	469	300	484	612	792	6
ya	57	482	67	497	612	792	6
que	71	482	86	497	612	792	6
se	90	482	99	497	612	792	6
sabe	103	482	122	497	612	792	6
de	126	482	136	497	612	792	6
la	140	482	148	497	612	792	6
estrecha	151	482	187	497	612	792	6
relación	191	482	226	497	612	792	6
que	229	482	245	497	612	792	6
existe	249	482	275	497	612	792	6
entre	278	482	300	497	612	792	6
daño	57	495	78	510	612	792	6
genotóxico	84	495	133	510	612	792	6
y	139	495	144	510	612	792	6
aparición	150	495	191	510	612	792	6
de	197	495	207	510	612	792	6
enfermedades	213	495	274	510	612	792	6
tales	280	495	300	510	612	792	6
como	57	508	81	523	612	792	6
el	84	508	92	523	612	792	6
cáncer.	95	508	125	523	612	792	6
VI.	57	546	73	562	612	792	6
REFERENCIAS	76	546	162	562	612	792	6
BIBLIOGRÁFICAS	165	546	270	562	612	792	6
[1]	57	573	70	588	612	792	6
Lerceteau-Köhler	72	573	150	588	612	792	6
E,	153	573	162	588	612	792	6
Guérin	165	573	196	588	612	792	6
G,	199	573	209	588	612	792	6
Laigret	212	573	244	588	612	792	6
F,	247	573	255	588	612	792	6
Denoyes-	258	573	300	588	612	792	6
Rothan	57	586	88	601	612	792	6
B,	95	586	105	601	612	792	6
Characterization	112	586	185	601	612	792	6
of	192	586	201	601	612	792	6
mixed	208	586	235	601	612	792	6
disomic	242	586	277	601	612	792	6
and	284	586	300	601	612	792	6
polysomic	57	599	103	614	612	792	6
inheritance	110	599	159	614	612	792	6
in	167	599	175	614	612	792	6
the	183	599	196	614	612	792	6
octoploid	204	599	245	614	612	792	6
strawberry	253	599	300	614	612	792	6
(Fragaria	57	612	97	627	612	792	6
×	99	612	105	627	612	792	6
ananassa)	108	612	150	627	612	792	6
using	153	612	176	627	612	792	6
AFLP	178	612	205	627	612	792	6
mapping.	207	612	248	627	612	792	6
Theoretical	250	612	300	627	612	792	6
and	57	625	73	640	612	792	6
Applied	75	625	110	640	612	792	6
Genetics,	113	625	154	640	612	792	6
107(4),	157	625	189	640	612	792	6
2003,pp	192	625	227	640	612	792	6
619-628.	230	625	270	640	612	792	6
[2]	57	651	70	666	612	792	6
AGRONET.	80	651	134	666	612	792	6
2012.	145	651	170	666	612	792	6
Sistema	181	651	216	666	612	792	6
de	227	651	237	666	612	792	6
Estadísticas	248	651	300	666	612	792	6
Agropecuaria-	57	664	120	679	612	792	6
SEA.	134	664	157	679	612	792	6
Colombia.	171	664	217	679	612	792	6
Ministerio	230	664	276	679	612	792	6
de	290	664	300	679	612	792	6
Agricultura	57	677	107	692	612	792	6
y	113	677	118	692	612	792	6
Desarrollo	124	677	170	692	612	792	6
Rural.	176	677	203	692	612	792	6
(http://www.agronet.	208	677	300	692	612	792	6
gov.co/agronetweb1/Estad%C3%ADsticas.aspx)	57	690	271	705	612	792	6
[3]	57	716	70	731	612	792	6
Portilla	74	716	107	731	612	792	6
M	111	716	121	731	612	792	6
MC,	126	716	146	731	612	792	6
Vargas	150	716	180	731	612	792	6
V	184	716	192	731	612	792	6
MH,	197	716	217	731	612	792	6
Quijano	222	716	257	731	612	792	6
Parra	262	716	285	731	612	792	6
A,	289	716	300	731	612	792	6
116	21	741	45	761	612	792	6
ISSN	59	756	77	768	612	792	6
1316-4821	79	756	117	768	612	792	6
Composición	312	53	371	68	612	792	6
de	372	53	382	68	612	792	6
HAPs	384	53	410	68	612	792	6
en	411	53	421	68	612	792	6
la	423	53	431	68	612	792	6
fresa	432	53	453	68	612	792	6
(Variedad,	454	53	500	68	612	792	6
Camarrosa),	501	53	555	68	612	792	6
cultivada	312	66	352	81	612	792	6
en	356	66	366	81	612	792	6
Pamplona,Colombia.	370	66	462	81	612	792	6
Bistua:Revista	466	66	530	81	612	792	6
de	534	66	544	81	612	792	6
la	547	66	555	81	612	792	6
Facultad	312	79	350	94	612	792	6
de	353	79	363	94	612	792	6
Ciencias	366	79	404	94	612	792	6
Básicas,	406	79	443	94	612	792	6
10(1),2013,pp	446	79	508	94	612	792	6
14-20.	511	79	539	94	612	792	6
[4]	312	105	325	120	612	792	6
Collotta	328	105	364	120	612	792	6
M,	367	105	380	120	612	792	6
Bertazzi	383	105	420	120	612	792	6
PA,Bollati	423	105	469	120	612	792	6
V,	472	105	481	120	612	792	6
Epigenetics	485	105	536	120	612	792	6
and	539	105	555	120	612	792	6
pesticides.	312	118	358	133	612	792	6
Toxicology,	361	118	413	133	612	792	6
0,2013,pp	415	118	459	133	612	792	6
1-7.	462	118	480	133	612	792	6
[5]	312	144	325	159	612	792	6
Mostafalou	334	144	384	159	612	792	6
S,	394	144	402	159	612	792	6
Abdollahi	411	144	455	159	612	792	6
M,	464	144	477	159	612	792	6
Pesticides	486	144	530	159	612	792	6
and	539	144	555	159	612	792	6
human	312	157	342	172	612	792	6
chronic	346	157	379	172	612	792	6
diseases:	383	157	422	172	612	792	6
Evidences,	426	157	474	172	612	792	6
mechanisms,	478	157	535	172	612	792	6
and	539	157	555	172	612	792	6
perspectives.	312	170	369	185	612	792	6
Toxicology	374	170	424	185	612	792	6
and	429	170	445	185	612	792	6
Applied	449	170	485	185	612	792	6
Pharmacology,	490	170	555	185	612	792	6
268(2),2013,	312	183	369	198	612	792	6
pp	372	183	383	198	612	792	6
157-177.	385	183	425	198	612	792	6
[6]	312	209	325	224	612	792	6
United	331	209	361	224	612	792	6
States	367	209	393	224	612	792	6
Environmental	399	209	464	224	612	792	6
Protection	470	209	516	224	612	792	6
Agency	521	209	555	224	612	792	6
(USEPA).	312	222	356	237	612	792	6
2004.	360	222	385	237	612	792	6
Office	394	222	421	237	612	792	6
of	426	222	435	237	612	792	6
Pesticide	440	222	479	237	612	792	6
Programs,	510	222	555	237	612	792	6
H.	312	235	323	250	612	792	6
E.	328	235	337	250	612	792	6
D.,	343	235	356	250	612	792	6
Science	361	235	395	250	612	792	6
Information	400	235	453	250	612	792	6
Management	458	235	516	250	612	792	6
Branch.	521	235	555	250	612	792	6
Chemicals	312	248	358	263	612	792	6
evaluated	361	248	403	263	612	792	6
for	406	248	419	263	612	792	6
carcinogenic	422	248	478	263	612	792	6
potential.	481	248	522	263	612	792	6
[7]	312	274	325	289	612	792	6
IARC	332	274	358	289	612	792	6
.	365	274	367	289	612	792	6
International	374	274	430	289	612	792	6
Agency	437	274	471	289	612	792	6
for	478	274	490	289	612	792	6
Research	497	274	538	289	612	792	6
on	544	274	555	289	612	792	6
Cancer.	312	287	345	302	612	792	6
1991.	348	287	373	302	612	792	6
Working	375	287	414	302	612	792	6
Group.	416	287	447	302	612	792	6
Occupational	450	287	509	302	612	792	6
exposures	511	287	555	302	612	792	6
in	312	300	321	315	612	792	6
spraying	328	300	366	315	612	792	6
and	373	300	389	315	612	792	6
application	396	300	445	315	612	792	6
of	452	300	461	315	612	792	6
insecticides.	468	300	522	315	612	792	6
IARC	529	300	555	315	612	792	6
Monogr	312	313	347	328	612	792	6
Eval	350	313	370	328	612	792	6
Carcinog	373	313	413	328	612	792	6
Risk	416	313	436	328	612	792	6
Chem	439	313	465	328	612	792	6
Hum	468	313	490	328	612	792	6
,	492	313	495	328	612	792	6
53,pp	498	313	522	328	612	792	6
45–92.	525	313	555	328	612	792	6
[8]	312	339	325	354	612	792	6
Recio-Vega	332	339	383	354	612	792	6
R,	390	339	400	354	612	792	6
Velazco-Rodriguez	407	339	491	354	612	792	6
V,	498	339	507	354	612	792	6
Ocampo-	514	339	555	354	612	792	6
Gómez	312	352	344	367	612	792	6
G,	352	352	362	367	612	792	6
Hernandez-Gonzalez	370	352	463	367	612	792	6
S,	471	352	480	367	612	792	6
Ruiz-Flores	488	352	540	367	612	792	6
P,	548	352	555	367	612	792	6
Lopez-Marquez	312	365	382	380	612	792	6
F,	388	365	396	380	612	792	6
Serum	406	365	435	380	612	792	6
levels	441	365	466	380	612	792	6
of	472	365	481	380	612	792	6
polychlorinated	486	365	555	380	612	792	6
biphenyls	312	378	355	393	612	792	6
in	359	378	368	393	612	792	6
Mexican	372	378	411	393	612	792	6
women	415	378	447	393	612	792	6
and	452	378	468	393	612	792	6
breast	472	378	499	393	612	792	6
cancer	503	378	532	393	612	792	6
risk.	536	378	555	393	612	792	6
Journal	312	391	344	406	612	792	6
of	347	391	356	406	612	792	6
Applied	358	391	393	406	612	792	6
Toxicology,	395	391	447	406	612	792	6
31(3),	450	391	476	406	612	792	6
2011	479	391	500	406	612	792	6
pp	503	391	514	406	612	792	6
270-278.	516	391	555	406	612	792	6
[9]	312	417	325	432	612	792	6
Schug	332	417	360	432	612	792	6
TT,	367	417	382	432	612	792	6
Janesick	390	417	427	432	612	792	6
A,	434	417	444	432	612	792	6
Blumberg	452	417	496	432	612	792	6
B,	503	417	513	432	612	792	6
Heindel	520	417	555	432	612	792	6
JJ,	312	430	323	445	612	792	6
Endocrine	333	430	379	445	612	792	6
disrupting	389	430	433	445	612	792	6
chemicals	443	430	487	445	612	792	6
and	498	430	513	445	612	792	6
disease	524	430	555	445	612	792	6
susceptibility.	312	443	373	458	612	792	6
The	375	443	392	458	612	792	6
Journal	395	443	428	458	612	792	6
of	431	443	440	458	612	792	6
Steroid	443	443	474	458	612	792	6
Biochemistry	477	443	537	458	612	792	6
and	539	443	555	458	612	792	6
Molecular	312	456	357	471	612	792	6
Biology,	360	456	397	471	612	792	6
127(3–5),	400	456	443	471	612	792	6
2011,pp	446	456	481	471	612	792	6
204-215.	484	456	524	471	612	792	6
[10]	312	482	330	497	612	792	6
Kisby	336	482	362	497	612	792	6
GE,	368	482	385	497	612	792	6
Muniz	391	482	420	497	612	792	6
JF,	425	482	438	497	612	792	6
Scherer	443	482	477	497	612	792	6
J,	482	482	489	497	612	792	6
Lasarev	495	482	530	497	612	792	6
MR,	535	482	555	497	612	792	6
Koshy	312	495	341	510	612	792	6
M,	346	495	358	510	612	792	6
Kow	364	495	385	510	612	792	6
YW,	390	495	410	510	612	792	6
McCauley	415	495	461	510	612	792	6
L,	466	495	475	510	612	792	6
Oxidative	480	495	524	510	612	792	6
Stress	529	495	555	510	612	792	6
and	312	508	328	523	612	792	6
DNA	331	508	355	523	612	792	6
Damage	358	508	395	523	612	792	6
in	398	508	407	523	612	792	6
Agricultural	410	508	464	523	612	792	6
Workers.	467	508	507	523	612	792	6
Journal	510	508	543	523	612	792	6
of	546	508	555	523	612	792	6
Agromedicine,	312	521	378	536	612	792	6
14(2),	380	521	407	536	612	792	6
2009,pp	410	521	446	536	612	792	6
206-214.	448	521	488	536	612	792	6
[11]	312	547	330	562	612	792	6
López	332	547	360	562	612	792	6
O,	362	547	373	562	612	792	6
Hernández	375	547	423	562	612	792	6
AF,	425	547	441	562	612	792	6
Rodrigo	443	547	479	562	612	792	6
L,	482	547	491	562	612	792	6
Gil	494	547	508	562	612	792	6
F,	510	547	518	562	612	792	6
Pena	521	547	542	562	612	792	6
G,	545	547	555	562	612	792	6
Serrano	312	560	346	575	612	792	6
J	350	560	354	575	612	792	6
L,	357	560	367	575	612	792	6
Pla,	374	560	390	575	612	792	6
A,	393	560	404	575	612	792	6
Changes	411	560	449	575	612	792	6
in	452	560	461	575	612	792	6
antioxidant	464	560	513	575	612	792	6
enzymes	517	560	555	575	612	792	6
in	312	573	321	588	612	792	6
humans	328	573	362	588	612	792	6
with	369	573	389	588	612	792	6
long-term	396	573	439	588	612	792	6
exposure	447	573	486	588	612	792	6
to	493	573	502	588	612	792	6
pesticides.	509	573	555	588	612	792	6
Toxicology	312	586	362	601	612	792	6
Letters,	365	586	398	601	612	792	6
171(3),	401	586	433	601	612	792	6
2007,pp	436	586	471	601	612	792	6
146-153.	474	586	513	601	612	792	6
[12]	312	612	330	627	612	792	6
Carvalho	334	612	374	627	612	792	6
FP,Agriculture,	377	612	444	627	612	792	6
pesticides,	448	612	494	627	612	792	6
food	497	612	517	627	612	792	6
security	520	612	555	627	612	792	6
and	312	625	328	640	612	792	6
food	331	625	351	640	612	792	6
safety.	354	625	382	640	612	792	6
Environmental	385	625	451	640	612	792	6
Science	453	625	488	640	612	792	6
&	491	625	499	640	612	792	6
Policy,	502	625	532	640	612	792	6
9(7–	535	625	555	640	612	792	6
8),	312	638	324	653	612	792	6
2006,	327	638	351	653	612	792	6
pp	354	638	365	653	612	792	6
685-692.	368	638	407	653	612	792	6
[13]	312	664	330	679	612	792	6
Food	335	664	357	679	612	792	6
and	361	664	377	679	612	792	6
Agriculture	381	664	431	679	612	792	6
Organization	435	664	491	679	612	792	6
(FAO).	496	664	526	679	612	792	6
2002.	531	664	555	679	612	792	6
Submission	312	677	362	692	612	792	6
and	365	677	381	692	612	792	6
evaluation	384	677	428	692	612	792	6
of	431	677	440	692	612	792	6
pesticide	443	677	481	692	612	792	6
residues	484	677	519	692	612	792	6
data	522	677	540	692	612	792	6
for	543	677	555	692	612	792	6
the	312	690	325	705	612	792	6
estimation	329	690	374	705	612	792	6
of	378	690	387	705	612	792	6
maximum	391	690	435	705	612	792	6
residue	439	690	470	705	612	792	6
levels	474	690	499	705	612	792	6
in	503	690	512	705	612	792	6
food	516	690	536	705	612	792	6
and	540	690	555	705	612	792	6
feed	312	703	331	718	612	792	6
(1st	333	703	349	718	612	792	6
ed.).	351	703	370	718	612	792	6
Rome:	372	703	401	718	612	792	6
Food	403	703	426	718	612	792	6
and	428	703	443	718	612	792	6
Agriculture	445	703	495	718	612	792	6
Organization.	497	703	555	718	612	792	6
<http://www.fao.org/	312	716	403	731	612	792	6
ag/AGP/AGPP/Pesticid/p.htm>.	405	716	544	731	612	792	6
UNIVERSIDAD,	251	756	324	767	612	792	6
CIENCIA	328	756	371	767	612	792	6
y	375	756	380	767	612	792	6
TECNOLOGÍA	383	756	450	767	612	792	6
Vol.	456	756	470	768	612	792	6
19,	472	756	483	768	612	792	6
Nº	485	756	494	768	612	792	6
76,	496	756	507	768	612	792	6
Septiembre	511	756	550	768	612	792	6
2015	552	756	569	768	612	792	6
Pabuena,	403	20	437	33	612	792	7
D.	439	20	448	33	612	792	7
et	450	20	457	33	612	792	7
al.,	459	20	471	33	612	792	7
Actividad	473	21	507	33	612	792	7
genotóxica.	509	21	548	33	612	792	7
[14]	57	53	75	68	612	792	7
Perry	83	53	107	68	612	792	7
P,	116	53	123	68	612	792	7
Evans	132	53	159	68	612	792	7
HJ,Cytological	167	53	234	68	612	792	7
detection	242	53	282	68	612	792	7
of	291	53	300	68	612	792	7
mutagen-carcinogen	57	66	146	81	612	792	7
exposure	155	66	195	81	612	792	7
by	204	66	215	81	612	792	7
sister	223	66	247	81	612	792	7
chromatid	255	66	300	81	612	792	7
exchange.	57	79	101	94	612	792	7
[10.1038/258121a0].	109	79	202	94	612	792	7
Nature,	210	79	243	94	612	792	7
258(5531),	251	79	300	94	612	792	7
1975,pp	57	92	92	107	612	792	7
121-125.	95	92	135	107	612	792	7
[15]	57	118	75	133	612	792	7
Singh	79	118	104	133	612	792	7
NP,	108	118	124	133	612	792	7
McCoy	127	118	160	133	612	792	7
MT,	164	118	182	133	612	792	7
Tice	186	118	205	133	612	792	7
RR,Schneider	208	118	270	133	612	792	7
EL,	273	118	290	133	612	792	7
A	293	118	301	133	612	792	7
simple	57	131	86	146	612	792	7
technique	89	131	132	146	612	792	7
for	134	131	147	146	612	792	7
quantitation	150	131	202	146	612	792	7
of	205	131	214	146	612	792	7
low	217	131	234	146	612	792	7
levels	236	131	262	146	612	792	7
of	265	131	274	146	612	792	7
DNA	277	131	301	146	612	792	7
damage	57	144	91	159	612	792	7
in	93	144	102	159	612	792	7
individual	104	144	148	159	612	792	7
cells.	150	144	173	159	612	792	7
Experimental	175	144	234	159	612	792	7
Cell	237	144	255	159	612	792	7
Research,	257	144	300	159	612	792	7
175(1),1988,pp	57	157	125	172	612	792	7
184-191.	127	157	167	172	612	792	7
[16]	57	183	75	198	612	792	7
Pandrangi	77	183	122	198	612	792	7
RPM,	124	183	150	198	612	792	7
Ralph	153	183	179	198	612	792	7
S,	181	183	190	198	612	792	7
Vrzoc	192	183	219	198	612	792	7
M,Alkaline	221	183	271	198	612	792	7
single	274	183	300	198	612	792	7
cell	57	196	73	211	612	792	7
gel	79	196	92	211	612	792	7
(comet)	98	196	132	211	612	792	7
assay	138	196	162	211	612	792	7
and	168	196	184	211	612	792	7
genotoxicity	190	196	245	211	612	792	7
monitoring	251	196	300	211	612	792	7
using	57	209	81	224	612	792	7
bullheads	86	209	129	224	612	792	7
and	135	209	150	224	612	792	7
carp.	156	209	178	224	612	792	7
Environ	190	209	225	224	612	792	7
Mol	231	209	249	224	612	792	7
Mutagen.,	255	209	300	224	612	792	7
26(4),1995,pp	57	222	119	237	612	792	7
345-356.	122	222	161	237	612	792	7
[17]	57	248	75	263	612	792	7
Lander	77	248	108	263	612	792	7
BF,	110	248	126	263	612	792	7
Knudsen	128	248	167	263	612	792	7
LE,	169	248	185	263	612	792	7
Gamborg	187	248	229	263	612	792	7
MO,	231	248	251	263	612	792	7
Jarventaus	254	248	300	263	612	792	7
H,	57	261	67	276	612	792	7
Norppa	72	261	105	276	612	792	7
H,	110	261	121	276	612	792	7
Chromosome	126	261	185	276	612	792	7
aberrations	190	261	239	276	612	792	7
in	244	261	252	276	612	792	7
pesticide-	257	261	300	276	612	792	7
exposed	57	274	93	289	612	792	7
greenhouse	101	274	151	289	612	792	7
workers.	159	274	197	289	612	792	7
[Comparative	206	274	266	289	612	792	7
Study	274	274	300	289	612	792	7
Research	57	287	97	302	612	792	7
Support,	103	287	141	302	612	792	7
Non-U	147	287	177	302	612	792	7
S	183	287	189	302	612	792	7
Gov't].	195	287	227	302	612	792	7
Scand	233	287	260	302	612	792	7
J	266	287	270	302	612	792	7
Work	276	287	300	302	612	792	7
Environ	57	300	92	315	612	792	7
Health,	95	300	127	315	612	792	7
26(5),	130	300	156	315	612	792	7
2000,pp	159	300	195	315	612	792	7
436-442.	198	300	237	315	612	792	7
[18]	57	326	75	341	612	792	7
Zeljezic	84	326	119	341	612	792	7
D,Garaj-Vrhovac	128	326	204	341	612	792	7
V,Sister	212	326	247	341	612	792	7
chromatid	255	326	300	341	612	792	7
exchange	57	339	98	354	612	792	7
and	100	339	116	354	612	792	7
proliferative	119	339	173	354	612	792	7
rate	175	339	192	354	612	792	7
index	194	339	218	354	612	792	7
in	220	339	229	354	612	792	7
the	231	339	245	354	612	792	7
longitudinal	247	339	300	354	612	792	7
risk	57	352	73	367	612	792	7
assessment	76	352	125	367	612	792	7
of	128	352	137	367	612	792	7
occupational	140	352	197	367	612	792	7
exposure	200	352	239	367	612	792	7
to	242	352	251	367	612	792	7
pesticides.	254	352	300	367	612	792	7
Chemosphere,	57	365	120	380	612	792	7
46(2),	123	365	149	380	612	792	7
2002,pp	152	365	188	380	612	792	7
295-303.	191	365	230	380	612	792	7
[19]	57	391	75	406	612	792	7
Grover	80	391	111	406	612	792	7
P,	116	391	124	406	612	792	7
Danadevi	129	391	171	406	612	792	7
K,	176	391	187	406	612	792	7
Mahboob	192	391	234	406	612	792	7
M,	239	391	251	406	612	792	7
Rozati	256	391	285	406	612	792	7
R,	290	391	300	406	612	792	7
Banu,	57	404	83	419	612	792	7
BS,	86	404	102	419	612	792	7
Rahman	106	404	142	419	612	792	7
MF,	146	404	164	419	612	792	7
Evaluation	167	404	215	419	612	792	7
of	218	404	227	419	612	792	7
genetic	231	404	262	419	612	792	7
damage	266	404	300	419	612	792	7
in	57	417	65	432	612	792	7
workers	69	417	105	432	612	792	7
employed	109	417	152	432	612	792	7
in	156	417	165	432	612	792	7
pesticide	169	417	208	432	612	792	7
production	212	417	259	432	612	792	7
utilizing	263	417	300	432	612	792	7
the	57	430	70	445	612	792	7
Comet	72	430	102	445	612	792	7
assay.	104	430	129	445	612	792	7
Mutagenesis,	132	430	190	445	612	792	7
18(2),	192	430	219	445	612	792	7
2003,	221	430	245	445	612	792	7
pp	248	430	259	445	612	792	7
201-205.	261	430	300	445	612	792	7
[20]	57	456	75	471	612	792	7
Lee	79	456	95	471	612	792	7
WJ,	98	456	116	471	612	792	7
Blair	119	456	141	471	612	792	7
A,	144	456	155	471	612	792	7
Hoppin	158	456	191	471	612	792	7
JA,	195	456	210	471	612	792	7
Lubin	213	456	240	471	612	792	7
JH,	243	456	258	471	612	792	7
Rusiecki	262	456	300	471	612	792	7
JA,	57	469	72	484	612	792	7
Sandler	74	469	108	484	612	792	7
DP,	110	469	126	484	612	792	7
Alavanja	128	469	167	484	612	792	7
MC.	170	469	190	484	612	792	7
Cancer	192	469	223	484	612	792	7
incidence	225	469	268	484	612	792	7
among	270	469	300	484	612	792	7
pesticide	57	482	96	497	612	792	7
applicators	102	482	150	497	612	792	7
exposed	156	482	192	497	612	792	7
to	198	482	206	497	612	792	7
chlorpyrifos	212	482	266	497	612	792	7
in	272	482	281	497	612	792	7
the	287	482	300	497	612	792	7
Agricultural	57	495	110	510	612	792	7
Health	115	495	144	510	612	792	7
Study.	148	495	176	510	612	792	7
J	180	495	184	510	612	792	7
Natl	189	495	208	510	612	792	7
Cancer	212	495	243	510	612	792	7
Inst.	247	495	266	510	612	792	7
96(23)	271	495	300	510	612	792	7
2004	57	508	79	523	612	792	7
pp	81	508	92	523	612	792	7
1781-1789.	95	508	146	523	612	792	7
[21]	57	534	75	549	612	792	7
Poletta	81	534	112	549	612	792	7
GL,	118	534	136	549	612	792	7
Larriera	142	534	177	549	612	792	7
A,	183	534	194	549	612	792	7
Kleinsorge	200	534	248	549	612	792	7
E,	254	534	264	549	612	792	7
Mudry	270	534	300	549	612	792	7
MD,	57	547	77	562	612	792	7
Genotoxicity	87	547	145	562	612	792	7
of	155	547	164	562	612	792	7
the	174	547	187	562	612	792	7
herbicide	197	547	238	562	612	792	7
formulation	248	547	300	562	612	792	7
Roundup®	57	560	105	575	612	792	7
(glyphosate)	114	560	169	575	612	792	7
in	179	560	187	575	612	792	7
broad-snouted	196	560	259	575	612	792	7
caiman	268	560	300	575	612	792	7
(Caiman	57	573	95	588	612	792	7
latirostris)	101	573	146	588	612	792	7
evidenced	152	573	197	588	612	792	7
by	203	573	214	588	612	792	7
the	221	573	234	588	612	792	7
Comet	241	573	270	588	612	792	7
assay	276	573	300	588	612	792	7
and	57	586	73	601	612	792	7
the	83	586	96	601	612	792	7
Micronucleus	107	586	167	601	612	792	7
test.	178	586	196	601	612	792	7
Mutation	206	586	246	601	612	792	7
Research/	257	586	300	601	612	792	7
Genetic	57	599	91	614	612	792	7
Toxicology	96	599	146	614	612	792	7
and	151	599	166	614	612	792	7
Environmental	171	599	237	614	612	792	7
Mutagenesis,	242	599	300	614	612	792	7
672(2),2009,pp	57	612	125	627	612	792	7
95-102.	127	612	161	627	612	792	7
[22]	57	638	74	653	612	792	7
Manikkam	75	638	122	653	612	792	7
M,	123	638	135	653	612	792	7
Tracey	136	638	165	653	612	792	7
R,	166	638	176	653	612	792	7
Guerrero-Bosagna	177	638	255	653	612	792	7
C,	256	638	266	653	612	792	7
Skinner	267	638	300	653	612	792	7
MK.	57	651	77	666	612	792	7
Pesticide	78	651	116	666	612	792	7
and	118	651	133	666	612	792	7
insect	135	651	159	666	612	792	7
repellent	161	651	197	666	612	792	7
mixture	199	651	232	666	612	792	7
(permethrin	233	651	283	666	612	792	7
and	285	651	300	666	612	792	7
DEET)	57	664	88	679	612	792	7
induces	89	664	122	679	612	792	7
epigenetic	124	664	167	679	612	792	7
transgenerational	169	664	241	679	612	792	7
inheritance	243	664	289	679	612	792	7
of	291	664	300	679	612	792	7
ISSN	38	756	56	768	612	792	7
1316-4821	58	756	96	768	612	792	7
disease	312	53	342	68	612	792	7
and	344	53	360	68	612	792	7
sperm	361	53	387	68	612	792	7
epimutations.	389	53	446	68	612	792	7
Reproductive	447	53	504	68	612	792	7
Toxicology,	506	53	555	68	612	792	7
34(4),2012,pp	312	66	372	81	612	792	7
708-719.	374	66	412	81	612	792	7
[23]	312	92	330	107	612	792	7
Giri	334	92	352	107	612	792	7
S,	355	92	364	107	612	792	7
Giri	368	92	386	107	612	792	7
A,	389	92	399	107	612	792	7
Sharma	403	92	437	107	612	792	7
GD,Prasad	440	92	488	107	612	792	7
SB,Mutagenic	492	92	555	107	612	792	7
effects	312	105	341	120	612	792	7
of	344	105	353	120	612	792	7
carbosulfan,	357	105	411	120	612	792	7
a	414	105	419	120	612	792	7
carbamate	422	105	467	120	612	792	7
pesticide.	470	105	512	120	612	792	7
Mutation	515	105	555	120	612	792	7
Research/Genetic	312	118	390	133	612	792	7
Toxicology	401	118	451	133	612	792	7
and	462	118	478	133	612	792	7
Environmental	490	118	555	133	612	792	7
Mutagenesis,	312	131	370	146	612	792	7
519(1–2),2002,pp	373	131	452	146	612	792	7
75-82.	455	131	483	146	612	792	7
[24]	312	157	330	172	612	792	7
Bhalli	335	157	361	172	612	792	7
JA,	366	157	381	172	612	792	7
Khan	385	157	409	172	612	792	7
QM,	413	157	433	172	612	792	7
Nasim	438	157	466	172	612	792	7
A,DNA	470	157	505	172	612	792	7
damage	508	157	542	172	612	792	7
in	547	157	555	172	612	792	7
Pakistani	312	170	352	185	612	792	7
pesticide-manufacturing	361	170	468	185	612	792	7
workers	477	170	512	185	612	792	7
assayed	521	170	555	185	612	792	7
using	312	183	336	198	612	792	7
the	340	183	353	198	612	792	7
Comet	357	183	387	198	612	792	7
assay.	391	183	417	198	612	792	7
Environmental	421	183	486	198	612	792	7
and	490	183	506	198	612	792	7
Molecular	510	183	555	198	612	792	7
Mutagenesis,	312	196	370	211	612	792	7
47(8),	373	196	400	211	612	792	7
2006,	402	196	427	211	612	792	7
pp	430	196	441	211	612	792	7
587-593.	444	196	483	211	612	792	7
[25]	312	222	330	237	612	792	7
Benedetti	336	222	378	237	612	792	7
D,	384	222	395	237	612	792	7
Nunes	400	222	429	237	612	792	7
E,	434	222	444	237	612	792	7
Sarmento	449	222	492	237	612	792	7
M,	497	222	510	237	612	792	7
Porto	516	222	539	237	612	792	7
C,	545	222	555	237	612	792	7
Santos	312	235	341	250	612	792	7
CEI,	346	235	366	250	612	792	7
Dias	371	235	391	250	612	792	7
JF,	395	235	407	250	612	792	7
da	412	235	422	250	612	792	7
Silva	427	235	449	250	612	792	7
J,	454	235	461	250	612	792	7
Genetic	470	235	504	250	612	792	7
damage	508	235	542	250	612	792	7
in	547	235	555	250	612	792	7
soybean	312	248	348	263	612	792	7
workers	355	248	390	263	612	792	7
exposed	397	248	433	263	612	792	7
to	439	248	448	263	612	792	7
pesticides:	455	248	501	263	612	792	7
Evaluation	508	248	555	263	612	792	7
with	312	261	332	276	612	792	7
the	339	261	353	276	612	792	7
comet	361	261	388	276	612	792	7
and	395	261	411	276	612	792	7
buccal	419	261	448	276	612	792	7
micronucleus	456	261	515	276	612	792	7
cytome	523	261	555	276	612	792	7
assays.	312	274	343	289	612	792	7
Mutation	350	274	390	289	612	792	7
Research/Genetic	398	274	475	289	612	792	7
Toxicology	482	274	532	289	612	792	7
and	539	274	555	289	612	792	7
Environmental	312	287	377	302	612	792	7
Mutagenesis,	380	287	438	302	612	792	7
752(1–2),2013,pp	441	287	520	302	612	792	7
28-33.	523	287	551	302	612	792	7
[26]	312	313	330	328	612	792	7
Collins	335	313	366	328	612	792	7
AR,	371	313	389	328	612	792	7
Oscoz	394	313	421	328	612	792	7
AA,	426	313	444	328	612	792	7
Brunborg	450	313	491	328	612	792	7
G,	496	313	507	328	612	792	7
Gaivão	513	313	543	328	612	792	7
I,	549	313	555	328	612	792	7
Giovannelli	312	326	362	341	612	792	7
L,	364	326	373	341	612	792	7
Kruszewski	375	326	425	341	612	792	7
M,	426	326	439	341	612	792	7
Štětina	441	326	470	341	612	792	7
R,	472	326	482	341	612	792	7
The	483	326	500	341	612	792	7
comet	502	326	528	341	612	792	7
assay:	530	326	555	341	612	792	7
topical	312	339	341	354	612	792	7
issues.	343	339	371	354	612	792	7
Mutagenesis,	373	339	429	354	612	792	7
23(3),2008	431	339	478	354	612	792	7
pp	480	339	491	354	612	792	7
143-151.	493	339	531	354	612	792	7
[27]	312	365	330	380	612	792	7
Bull	336	365	354	380	612	792	7
S,	360	365	368	380	612	792	7
Fletcher	374	365	409	380	612	792	7
K,	414	365	425	380	612	792	7
Boobis	431	365	461	380	612	792	7
AR,	466	365	484	380	612	792	7
Battershill	489	365	533	380	612	792	7
JM,	539	365	555	380	612	792	7
Evidence	312	378	351	393	612	792	7
for	359	378	371	393	612	792	7
genotoxicity	378	378	431	393	612	792	7
of	438	378	447	393	612	792	7
pesticides	454	378	495	393	612	792	7
in	503	378	511	393	612	792	7
pesticide	518	378	555	393	612	792	7
applicators:	312	391	361	406	612	792	7
a	363	391	368	406	612	792	7
review.	370	391	401	406	612	792	7
Mutagenesis,	403	391	459	406	612	792	7
21(2),2006,pp	461	391	521	406	612	792	7
93-103.	523	391	555	406	612	792	7
[28]	312	417	330	432	612	792	7
Ojha	339	417	360	432	612	792	7
A,	367	417	378	432	612	792	7
Srivastava	386	417	432	432	612	792	7
N,	440	417	451	432	612	792	7
In	459	417	468	432	612	792	7
vitro	477	417	497	432	612	792	7
studies	506	417	536	432	612	792	7
on	544	417	555	432	612	792	7
organophosphate	312	430	387	445	612	792	7
pesticides	393	430	437	445	612	792	7
induced	443	430	478	445	612	792	7
oxidative	485	430	526	445	612	792	7
DNA	532	430	556	445	612	792	7
damage	312	443	346	458	612	792	7
in	349	443	357	458	612	792	7
rat	360	443	371	458	612	792	7
lymphocytes.	374	443	433	458	612	792	7
Mutation	435	443	475	458	612	792	7
Research/Genetic	478	443	555	458	612	792	7
Toxicology	312	456	362	471	612	792	7
and	367	456	383	471	612	792	7
Environmental	389	456	454	471	612	792	7
Mutagenesis,	459	456	518	471	612	792	7
761(0),	523	456	555	471	612	792	7
2014,	312	469	337	484	612	792	7
pp	340	469	350	484	612	792	7
10-17.	353	469	382	484	612	792	7
[29]	312	495	330	510	612	792	7
Idris	340	495	360	510	612	792	7
S,	369	495	378	510	612	792	7
Ambali	387	495	420	510	612	792	7
S,	430	495	438	510	612	792	7
Ayo	447	495	465	510	612	792	7
J,Cytotoxicity	475	495	537	510	612	792	7
of	546	495	555	510	612	792	7
chlorpyrifos	312	508	366	523	612	792	7
and	369	508	385	523	612	792	7
cypermethrin:	387	508	449	523	612	792	7
the	452	508	465	523	612	792	7
ameliorative	468	508	523	523	612	792	7
effects	526	508	555	523	612	792	7
of	312	521	321	536	612	792	7
antioxidants.	329	521	386	536	612	792	7
Afr	393	521	408	536	612	792	7
J	416	521	421	536	612	792	7
Biotechnol,	429	521	480	536	612	792	7
11(99),2012,pp	488	521	555	536	612	792	7
16461-16467.	312	534	373	549	612	792	7
[30]	312	560	330	575	612	792	7
Meléndez	334	560	377	575	612	792	7
I,	380	560	386	575	612	792	7
Martínez	390	560	429	575	612	792	7
ML,	433	560	452	575	612	792	7
Quijano	455	560	490	575	612	792	7
PA,	494	560	509	575	612	792	7
Actividad	512	560	555	575	612	792	7
mutagénica	312	573	363	588	612	792	7
y	369	573	374	588	612	792	7
genotóxica	380	573	428	588	612	792	7
en	434	573	444	588	612	792	7
el	450	573	458	588	612	792	7
material	464	573	500	588	612	792	7
particulado	506	573	555	588	612	792	7
fracción	312	586	348	601	612	792	7
respirable	355	586	398	601	612	792	7
MP2,5,	404	586	437	601	612	792	7
en	443	586	454	601	612	792	7
Pamplona,	460	586	507	601	612	792	7
Norte	513	586	538	601	612	792	7
de	545	586	555	601	612	792	7
Santander,	312	599	358	614	612	792	7
Colombia.	361	599	407	614	612	792	7
Iatreia	410	599	438	614	612	792	7
25	441	599	452	614	612	792	7
(4),	455	599	470	614	612	792	7
2012,	473	599	498	614	612	792	7
pp	500	599	511	614	612	792	7
347-356.	514	599	554	614	612	792	7
[31]	312	625	330	640	612	792	7
Dhawan	334	625	371	640	612	792	7
A,	374	625	385	640	612	792	7
Bajpayee	388	625	429	640	612	792	7
M,	433	625	445	640	612	792	7
Parmar	449	625	481	640	612	792	7
D,Comet	485	625	525	640	612	792	7
assay:	528	625	555	640	612	792	7
a	312	638	317	653	612	792	7
reliable	321	638	354	653	612	792	7
tool	358	638	375	653	612	792	7
for	380	638	392	653	612	792	7
the	397	638	410	653	612	792	7
assessment	414	638	463	653	612	792	7
of	467	638	477	653	612	792	7
DNA	481	638	505	653	612	792	7
damage	508	638	543	653	612	792	7
in	547	638	555	653	612	792	7
different	312	651	350	666	612	792	7
models.	354	651	388	666	612	792	7
Cell	392	651	410	666	612	792	7
Biology	414	651	450	666	612	792	7
and	453	651	469	666	612	792	7
Toxicology,	473	651	525	666	612	792	7
25(1),	529	651	555	666	612	792	7
2009,	312	664	337	679	612	792	7
pp	340	664	350	679	612	792	7
5-32.	353	664	376	679	612	792	7
UNIVERSIDAD,	231	756	303	767	612	792	7
CIENCIA	307	756	350	767	612	792	7
y	354	756	359	767	612	792	7
TECNOLOGÍA	362	756	430	767	612	792	7
Vol.	435	756	449	768	612	792	7
19,	451	756	462	768	612	792	7
Nº	464	756	473	768	612	792	7
76,	475	756	486	768	612	792	7
Septiembre	490	756	529	768	612	792	7
2015	531	756	548	768	612	792	7
117	569	741	593	761	612	792	7
