A	163	127	175	157	612	792	1
CONTRACORRIENTE:	179	127	357	157	612	792	1
LA	163	152	181	177	612	792	1
SOCIALIZACIÓN	185	152	299	177	612	792	1
DE	303	152	323	177	612	792	1
LOS	327	152	357	177	612	792	1
ESTUDIANTES	361	152	464	177	612	792	1
EN	163	174	184	199	612	792	1
SU	188	174	208	199	612	792	1
CAMINO	212	174	271	199	612	792	1
A	275	174	285	199	612	792	1
LA	288	174	306	199	612	792	1
UNIVERSIDAD	309	174	410	199	612	792	1
Fecha	74	345	92	356	612	792	1
de	94	345	101	356	612	792	1
recepción:	103	345	134	356	612	792	1
15	136	345	143	356	612	792	1
de	145	345	152	356	612	792	1
enero	154	345	171	356	612	792	1
de	173	345	180	356	612	792	1
2007	182	345	197	356	612	792	1
Fecha	74	354	92	366	612	792	1
de	94	354	101	366	612	792	1
aceptación:	103	354	136	366	612	792	1
2	138	354	142	366	612	792	1
de	144	354	151	366	612	792	1
febrero	153	354	174	366	612	792	1
de	175	354	183	366	612	792	1
2007	185	354	199	366	612	792	1
Resumen	74	434	125	453	612	792	1
Palabras	185	546	222	559	612	792	1
clave:	224	546	249	559	612	792	1
violentar,	251	546	289	559	612	792	1
exclusión,	292	546	332	559	612	792	1
drogas	335	546	362	559	612	792	1
y	364	546	369	559	612	792	1
relatos	374	546	401	559	612	792	1
de	403	546	413	559	612	792	1
vida.	415	546	435	559	612	792	1
Abstract	75	589	129	608	612	792	1
AGAINST	185	594	225	607	612	792	1
THE	227	594	246	607	612	792	1
FLOW:	249	594	279	607	612	792	1
STUDENT	282	594	325	607	612	792	1
SOCIALIZATION	328	594	399	607	612	792	1
ON	402	594	416	607	612	792	1
THEIR	419	594	447	607	612	792	1
WAY	450	594	469	607	612	792	1
TO	162	606	174	619	612	792	1
UNIVERSITY	177	606	232	619	612	792	1
Key	185	714	202	727	612	792	1
words:	204	714	234	727	612	792	1
violate,	236	714	266	727	612	792	1
exclusion,	268	714	309	727	612	792	1
drugs,	311	714	336	727	612	792	1
personal	339	714	374	727	612	792	1
testimonies.	376	714	424	727	612	792	1
EDUCERE	574	708	586	735	612	792	1
•	574	704	586	706	612	792	1
I	574	700	586	701	612	792	1
n	574	696	586	699	612	792	1
v	574	691	586	695	612	792	1
e	574	687	586	690	612	792	1
s	574	683	586	686	612	792	1
t	574	679	586	682	612	792	1
i	574	677	586	678	612	792	1
g	574	672	586	676	612	792	1
a	574	668	586	671	612	792	1
c	574	664	586	667	612	792	1
i	574	661	586	663	612	792	1
ó	574	657	586	660	612	792	1
n	574	653	586	656	612	792	1
a	574	646	586	650	612	792	1
r	574	642	586	645	612	792	1
b	574	638	586	641	612	792	1
i	574	636	586	637	612	792	1
t	574	632	586	635	612	792	1
r	574	628	586	631	612	792	1
a	574	623	586	627	612	792	1
d	574	619	586	622	612	792	1
a	574	615	586	618	612	792	1
•	574	610	586	612	612	792	1
ISSN:	573	586	586	605	612	792	1
1316	573	568	586	583	612	792	1
-	573	563	586	565	612	792	1
4910	573	544	586	561	612	792	1
•	573	540	586	542	612	792	1
Año	573	522	586	536	612	792	1
11,	573	510	586	520	612	792	1
Nº	573	500	586	508	612	792	1
36	573	489	586	498	612	792	1
•	573	485	586	487	612	792	1
Enero	573	460	586	480	612	792	1
-	573	456	586	458	612	792	1
Febrero	573	427	586	454	612	792	1
-	573	423	586	425	612	792	1
Marzo	573	399	586	421	612	792	1
2007	573	380	586	397	612	792	1
•	573	376	586	378	612	792	1
113	573	362	586	374	612	792	1
-	573	358	586	360	612	792	1
122.	573	341	586	355	612	792	1
LUZ	74	258	90	273	612	792	1
MARÍA	92	258	119	273	612	792	1
VELÁZQUEZ	121	258	171	273	612	792	1
REYES*	173	258	204	273	612	792	1
luzmariavr@hotmail.com	74	271	164	285	612	792	1
JULIA	74	282	98	297	612	792	1
PÉREZ	99	282	127	297	612	792	1
GONZÁLEZ**	129	282	181	297	612	792	1
Instituto	74	295	103	309	612	792	1
Superior	105	295	136	309	612	792	1
de	138	295	147	309	612	792	1
Ciencias	149	295	181	309	612	792	1
de	74	307	83	321	612	792	1
la	85	307	92	321	612	792	1
Educación	94	307	132	321	612	792	1
ISCEEM.	134	307	168	321	612	792	1
Toluca,	74	319	100	333	612	792	1
México	102	319	128	333	612	792	1
113	575	747	586	763	612	792	1
In	70	35	80	56	612	792	2
v	82	35	87	56	612	792	2
e	88	35	94	56	612	792	2
s	95	35	100	56	612	792	2
t	102	35	105	56	612	792	2
i	107	35	110	56	612	792	2
g	111	35	117	56	612	792	2
a	119	35	124	56	612	792	2
ci	126	35	136	56	612	792	2
ó	137	35	143	56	612	792	2
n	144	35	150	56	612	792	2
Es	330	62	340	75	612	792	2
importante	344	62	388	75	612	792	2
estudiar	392	62	424	75	612	792	2
la	428	62	435	75	612	792	2
violencia	439	61	476	75	612	792	2
en	480	61	490	75	612	792	2
la	494	61	502	75	612	792	2
escuela,	506	61	538	75	612	792	2
porque	307	74	335	87	612	792	2
la	339	74	346	87	612	792	2
violencia	350	74	387	87	612	792	2
socava	391	74	418	87	612	792	2
la	422	74	430	87	612	792	2
convivencia	434	74	482	87	612	792	2
y	486	74	491	87	612	792	2
aniquila	495	74	527	87	612	792	2
el	531	74	538	87	612	792	2
potencial	307	86	344	99	612	792	2
de	347	86	356	99	612	792	2
realización	359	86	403	99	612	792	2
de	405	86	415	99	612	792	2
los	417	86	429	99	612	792	2
alumnos.	432	86	468	99	612	792	2
Los	471	86	486	99	612	792	2
climas	488	86	515	99	612	792	2
esco-	517	86	538	99	612	792	2
lares	307	98	326	111	612	792	2
impregnados	329	98	380	111	612	792	2
de	383	98	392	111	612	792	2
violencia	394	98	431	111	612	792	2
son	433	98	447	111	612	792	2
fácilmente	449	98	492	111	612	792	2
detectables	494	98	538	111	612	792	2
debido	307	110	335	123	612	792	2
al	337	110	344	123	612	792	2
notorio	346	110	375	123	612	792	2
deterioro	378	110	414	123	612	792	2
de	416	110	425	123	612	792	2
la	428	110	435	123	612	792	2
convivencia.	437	110	488	123	612	792	2
Dado	490	110	512	123	612	792	2
que	514	110	529	123	612	792	2
la	531	110	538	123	612	792	2
violencia	307	122	344	135	612	792	2
implica,	347	122	379	135	612	792	2
como	382	122	404	135	612	792	2
dice	407	122	423	135	612	792	2
Benjamin	426	122	465	135	612	792	2
(1999:35),	467	122	509	135	612	792	2
la	512	122	519	135	612	792	2
des-	522	122	538	135	612	792	2
trucción	307	134	340	147	612	792	2
de	343	134	353	147	612	792	2
la	356	134	363	147	612	792	2
capacidad	366	134	406	147	612	792	2
de	410	134	419	147	612	792	2
obrar	422	134	443	147	612	792	2
que	446	134	461	147	612	792	2
un	464	134	474	147	612	792	2
individuo	477	134	516	147	612	792	2
tiene	519	134	538	147	612	792	2
por	307	146	321	159	612	792	2
parte	323	146	343	159	612	792	2
de	346	146	355	159	612	792	2
otro	358	146	374	159	612	792	2
sujeto.	376	146	403	159	612	792	2
Luz	30	726	42	736	612	792	2
María	30	705	42	723	612	792	2
Velázquez	30	671	42	703	612	792	2
Reyes	30	650	42	669	612	792	2
y	30	644	42	648	612	792	2
Julia	30	627	42	642	612	792	2
Pérez	30	607	42	625	612	792	2
González:	30	575	42	604	612	792	2
A	30	568	42	573	612	792	2
contracorriente:	30	515	42	566	612	792	2
la	30	507	42	513	612	792	2
socialización	30	463	42	505	612	792	2
de	30	453	42	461	612	792	2
los	30	441	42	451	612	792	2
estudiantes	30	402	42	439	612	792	2
en	30	391	42	400	612	792	2
su	30	382	42	389	612	792	2
camino	30	356	42	380	612	792	2
a	30	350	42	354	612	792	2
la	30	342	42	348	612	792	2
universidad.	30	300	42	340	612	792	2
n	114	207	119	220	612	792	2
la	123	207	130	220	612	792	2
sociedad	134	207	169	220	612	792	2
de	173	207	182	220	612	792	2
la	186	207	194	220	612	792	2
globalización,	197	207	254	220	612	792	2
el	258	207	265	220	612	792	2
indi-	269	207	288	220	612	792	2
viduo	114	219	137	232	612	792	2
sufre	142	219	162	232	612	792	2
la	167	219	174	232	612	792	2
expansión	179	219	219	232	612	792	2
de	224	219	234	232	612	792	2
la	239	219	246	232	612	792	2
violencia	251	219	288	232	612	792	2
y,	114	231	121	244	612	792	2
el	124	231	132	244	612	792	2
imaginario	135	231	178	244	612	792	2
del	182	231	194	244	612	792	2
miedo,	198	231	225	244	612	792	2
se	229	231	237	244	612	792	2
alimente	240	231	275	244	612	792	2
de	278	231	288	244	612	792	2
verdad	57	243	84	256	612	792	2
o	88	243	93	256	612	792	2
ﬁcción,	97	243	126	256	612	792	2
recorre	130	243	159	256	612	792	2
todos	162	243	184	256	612	792	2
los	188	243	200	256	612	792	2
espacios	203	243	237	256	612	792	2
posibles,	241	243	276	256	612	792	2
la	280	243	288	256	612	792	2
inseguridad	57	255	103	268	612	792	2
es	106	255	115	268	612	792	2
nuestra	118	255	147	268	612	792	2
sempiterna	150	255	194	268	612	792	2
compañera,	197	255	243	268	612	792	2
por	246	255	259	268	612	792	2
lo	262	255	270	268	612	792	2
que	273	255	288	268	612	792	2
la	57	267	64	280	612	792	2
sensación	66	267	105	280	612	792	2
de	108	267	117	280	612	792	2
peligro	120	267	148	280	612	792	2
nos	151	267	164	280	612	792	2
resulta	167	267	194	280	612	792	2
por	196	267	209	280	612	792	2
demás	212	267	237	280	612	792	2
familiar.	240	267	274	280	612	792	2
114	30	747	42	763	612	792	2
Por	79	291	93	304	612	792	2
lo	95	291	103	304	612	792	2
tanto,	105	291	128	304	612	792	2
resulta	130	291	156	304	612	792	2
ingenuo	158	291	191	304	612	792	2
pretender	193	291	230	304	612	792	2
que	232	291	247	304	612	792	2
los	249	291	261	304	612	792	2
muros	263	291	288	304	612	792	2
de	57	303	66	316	612	792	2
la	69	303	76	316	612	792	2
escuela	78	303	108	316	612	792	2
la	110	303	117	316	612	792	2
resguarden	120	303	164	316	612	792	2
y	166	303	171	316	612	792	2
aíslen	174	303	197	316	612	792	2
de	200	303	209	316	612	792	2
la	212	303	219	316	612	792	2
violencia	221	303	258	316	612	792	2
estruc-	260	303	288	316	612	792	2
tural	57	315	75	328	612	792	2
que	79	315	93	328	612	792	2
la	96	315	104	328	612	792	2
asuela	107	315	132	328	612	792	2
con	136	315	150	328	612	792	2
su	154	315	163	328	612	792	2
carga	166	315	187	328	612	792	2
de	191	315	200	328	612	792	2
dolor,	204	315	227	328	612	792	2
resentimiento,	231	315	288	328	612	792	2
odio	57	327	74	340	612	792	2
y	77	327	82	340	612	792	2
guerra	85	327	110	340	612	792	2
camuﬂada.	113	327	157	340	612	792	2
La	159	327	170	340	612	792	2
violencia	173	326	209	340	612	792	2
en	212	326	221	340	612	792	2
la	224	326	232	340	612	792	2
escuela	234	326	264	340	612	792	2
se	267	327	275	340	612	792	2
ha	278	327	288	340	612	792	2
convertido	57	339	99	352	612	792	2
en	103	339	112	352	612	792	2
un	115	339	125	352	612	792	2
fenómeno	128	339	168	352	612	792	2
cotidiano,	171	339	211	352	612	792	2
recurrente	214	339	255	352	612	792	2
y	258	339	263	352	612	792	2
cons-	266	339	288	352	612	792	2
titutivo	57	351	86	364	612	792	2
de	89	351	98	364	612	792	2
la	101	351	108	364	612	792	2
cultura	111	351	139	364	612	792	2
escolar,	142	351	172	364	612	792	2
pocos	175	351	199	364	612	792	2
son	202	351	216	364	612	792	2
los	219	351	230	364	612	792	2
que	233	351	248	364	612	792	2
se	251	351	259	364	612	792	2
salvan	262	351	288	364	612	792	2
de	57	363	66	376	612	792	2
no	69	363	79	376	612	792	2
contar	82	363	107	376	612	792	2
con	111	363	125	376	612	792	2
alguna	128	363	155	376	612	792	2
experiencia	158	363	204	376	612	792	2
cercana	207	363	238	376	612	792	2
de	241	363	251	376	612	792	2
contacto	254	363	288	376	612	792	2
con	57	375	71	388	612	792	2
ella.	74	375	91	388	612	792	2
La	79	399	90	412	612	792	2
escuela	93	399	122	412	612	792	2
no	125	399	135	412	612	792	2
está	137	399	153	412	612	792	2
al	156	399	163	412	612	792	2
margen	165	399	195	412	612	792	2
de	198	399	207	412	612	792	2
las	210	399	221	412	612	792	2
tensiones	224	399	261	412	612	792	2
socia-	264	399	288	412	612	792	2
les	57	411	68	424	612	792	2
y	70	411	75	424	612	792	2
cada	78	411	96	424	612	792	2
vez	99	411	113	424	612	792	2
son	115	411	129	424	612	792	2
más	131	411	148	424	612	792	2
frecuentes	150	411	191	424	612	792	2
y	194	411	199	424	612	792	2
más	201	411	217	424	612	792	2
crudos	220	411	246	424	612	792	2
los	249	411	261	424	612	792	2
episo-	263	411	288	424	612	792	2
dios	57	423	73	436	612	792	2
violentos	77	423	113	436	612	792	2
en	116	423	126	436	612	792	2
los	129	423	141	436	612	792	2
escenarios	144	423	186	436	612	792	2
escolares.	189	423	228	436	612	792	2
De	231	423	243	436	612	792	2
ahí	246	423	258	436	612	792	2
que	262	423	276	436	612	792	2
se	279	423	288	436	612	792	2
ha	57	435	66	448	612	792	2
empezado	69	435	109	448	612	792	2
a	112	435	116	448	612	792	2
llamar	118	435	144	448	612	792	2
este	146	435	162	448	612	792	2
fenómeno	164	435	204	448	612	792	2
(de	207	435	220	448	612	792	2
cotidianeización	222	435	288	448	612	792	2
de	57	447	66	460	612	792	2
la	69	447	76	460	612	792	2
violencia)	79	447	119	460	612	792	2
como	122	447	144	460	612	792	2
la	147	446	155	460	612	792	2
invasión	158	446	192	460	612	792	2
a	195	446	200	460	612	792	2
la	203	446	211	460	612	792	2
escuela	214	446	244	460	612	792	2
o	247	447	252	460	612	792	2
penetra-	255	447	288	460	612	792	2
ción	57	459	74	472	612	792	2
de	76	459	86	472	612	792	2
la	88	459	96	472	612	792	2
calle	98	459	117	472	612	792	2
en	119	459	129	472	612	792	2
la	131	459	139	472	612	792	2
escuela.	141	459	173	472	612	792	2
La	79	483	90	496	612	792	2
palabra	93	483	122	496	612	792	2
violencia	125	483	162	496	612	792	2
proviene	165	483	200	496	612	792	2
del	203	483	215	496	612	792	2
latín	218	483	236	496	612	792	2
vis,	239	482	252	496	612	792	2
que	255	483	270	496	612	792	2
sig-	273	483	288	496	612	792	2
niﬁca	57	495	79	508	612	792	2
fuerza	82	495	107	508	612	792	2
vital,	110	495	130	508	612	792	2
dentro	133	495	158	508	612	792	2
de	161	495	171	508	612	792	2
esa	173	495	186	508	612	792	2
fuerza	189	495	214	508	612	792	2
vital	217	495	235	508	612	792	2
se	238	495	246	508	612	792	2
encuentra	249	495	288	508	612	792	2
la	57	507	64	520	612	792	2
violencia.	67	507	106	520	612	792	2
Según,	110	507	137	520	612	792	2
Ortega	140	507	168	520	612	792	2
(2005),	171	507	200	520	612	792	2
la	203	507	211	520	612	792	2
violencia	214	507	250	520	612	792	2
equivale	254	507	288	520	612	792	2
al	57	519	64	532	612	792	2
uso	67	519	81	532	612	792	2
intencional	84	519	129	532	612	792	2
de	132	519	142	532	612	792	2
la	145	519	152	532	612	792	2
fuerza	155	519	180	532	612	792	2
física	184	519	205	532	612	792	2
en	209	519	218	532	612	792	2
contra	222	519	247	532	612	792	2
de	250	519	259	532	612	792	2
un	263	519	273	532	612	792	2
se-	276	519	288	532	612	792	2
mejante	57	531	88	544	612	792	2
con	91	531	106	544	612	792	2
el	108	531	116	544	612	792	2
propósito	118	531	156	544	612	792	2
de	159	531	168	544	612	792	2
herir,	171	531	192	544	612	792	2
abusar,	195	531	223	544	612	792	2
robar,	226	531	249	544	612	792	2
humillar,	252	531	288	544	612	792	2
dominar,	57	543	92	556	612	792	2
ultrajar,	95	543	126	556	612	792	2
torturar,	128	543	160	556	612	792	2
destruir	163	543	193	556	612	792	2
o	196	543	201	556	612	792	2
causar	203	543	229	556	612	792	2
la	231	543	238	556	612	792	2
muerte.	241	543	271	556	612	792	2
¿Por	79	567	98	580	612	792	2
qué	100	567	114	580	612	792	2
los	116	567	128	580	612	792	2
seres	130	567	150	580	612	792	2
humanos	152	567	188	580	612	792	2
apelamos	191	567	228	580	612	792	2
a	231	567	235	580	612	792	2
la	237	567	244	580	612	792	2
violencia?	246	567	288	580	612	792	2
Es	57	579	67	592	612	792	2
una	70	579	84	592	612	792	2
pregunta	87	579	122	592	612	792	2
que	125	579	139	592	612	792	2
ha	142	579	152	592	612	792	2
sido	154	579	171	592	612	792	2
investigada	174	579	220	592	612	792	2
desde	222	579	245	592	612	792	2
diferentes	248	579	288	592	612	792	2
tradiciones,	57	591	103	604	612	792	2
las	107	591	118	604	612	792	2
teorías	121	591	148	604	612	792	2
explicativas	152	591	200	604	612	792	2
pueden	203	591	232	604	612	792	2
agruparse	236	591	275	604	612	792	2
en	278	591	288	604	612	792	2
tres:	57	603	74	616	612	792	2
1.	78	603	85	616	612	792	2
Attachment	88	603	135	616	612	792	2
theory,	139	602	167	616	612	792	2
explica	170	603	199	616	612	792	2
la	203	603	210	616	612	792	2
violencia	214	603	251	616	612	792	2
como	254	603	277	616	612	792	2
el	280	603	288	616	612	792	2
resultado	57	615	93	628	612	792	2
de	96	615	106	628	612	792	2
la	108	615	116	628	612	792	2
ausencia	118	615	153	628	612	792	2
de	155	615	165	628	612	792	2
afecto	168	615	192	628	612	792	2
y	195	615	200	628	612	792	2
calidez	203	615	231	628	612	792	2
emocional	234	615	275	628	612	792	2
en	278	615	288	628	612	792	2
la	57	627	64	640	612	792	2
crianza;	67	627	99	640	612	792	2
2.	102	627	109	640	612	792	2
Teoría	112	626	138	640	612	792	2
del	141	626	154	640	612	792	2
aprendizaje	157	626	203	640	612	792	2
vicario,	207	626	237	640	612	792	2
la	241	627	248	640	612	792	2
violencia	251	627	288	640	612	792	2
es	57	639	65	652	612	792	2
el	68	639	76	652	612	792	2
producto	79	639	114	652	612	792	2
del	118	639	130	652	612	792	2
desarrollo	133	639	173	652	612	792	2
en	177	639	186	652	612	792	2
escenarios	189	639	231	652	612	792	2
domésticos	234	639	279	652	612	792	2
y	283	639	288	652	612	792	2
escolares	57	651	93	664	612	792	2
violentos.	96	651	135	664	612	792	2
Su	137	651	148	664	612	792	2
aportación	150	651	192	664	612	792	2
principal	194	651	230	664	612	792	2
es:	232	651	243	664	612	792	2
se	245	651	254	664	612	792	2
aprende	256	651	288	664	612	792	2
a	57	663	61	676	612	792	2
ser	64	663	76	676	612	792	2
violento;	79	663	114	676	612	792	2
3.	118	663	125	676	612	792	2
Teoría	128	662	154	676	612	792	2
de	157	662	166	676	612	792	2
modelos	169	662	203	676	612	792	2
de	206	662	215	676	612	792	2
crianza	218	662	248	676	612	792	2
inconsis-	251	662	288	676	612	792	2
tentes,	57	674	83	688	612	792	2
la	85	675	92	688	612	792	2
violencia	94	675	131	688	612	792	2
es	133	675	141	688	612	792	2
la	143	675	150	688	612	792	2
consecuencia	153	675	206	688	612	792	2
de	208	675	217	688	612	792	2
disciplinas	220	675	262	688	612	792	2
laxas,	265	675	288	688	612	792	2
extremadamente	57	687	123	700	612	792	2
duras	126	687	148	700	612	792	2
e	151	687	155	700	612	792	2
incoherentes,	159	687	212	700	612	792	2
las	215	687	226	700	612	792	2
cuales	229	687	254	700	612	792	2
estimu-	258	687	288	700	612	792	2
lan	57	699	69	712	612	792	2
la	71	699	79	712	612	792	2
respuesta	81	699	119	712	612	792	2
violenta.	121	699	156	712	612	792	2
Esta	158	699	176	712	612	792	2
última	178	699	204	712	612	792	2
teoría	206	699	229	712	612	792	2
encuentra	232	699	271	712	612	792	2
que	273	699	288	712	612	792	2
las	57	711	68	724	612	792	2
víctimas	71	711	105	724	612	792	2
desarrollan	107	711	152	724	612	792	2
un	155	711	165	724	612	792	2
apego	167	711	191	724	612	792	2
pernicioso	194	711	236	724	612	792	2
hacia	239	711	260	724	612	792	2
el	263	711	270	724	612	792	2
eje-	273	711	288	724	612	792	2
cutor	57	723	77	736	612	792	2
de	80	723	89	736	612	792	2
la	92	723	99	736	612	792	2
violencia.	101	723	141	736	612	792	2
Resulta	330	170	360	183	612	792	2
imprescindible	365	170	424	183	612	792	2
reconocer	429	170	468	183	612	792	2
la	473	170	480	183	612	792	2
existencia	484	170	524	183	612	792	2
de	529	170	538	183	612	792	2
diferentes	307	182	347	195	612	792	2
tipos	350	182	370	195	612	792	2
de	373	182	382	195	612	792	2
violencia,	386	182	425	195	612	792	2
una	428	182	443	195	612	792	2
primera	446	182	477	195	612	792	2
taxonomía	481	182	523	195	612	792	2
del	526	182	538	195	612	792	2
concepto	307	194	344	207	612	792	2
violencia	346	194	383	207	612	792	2
en	386	194	395	207	612	792	2
la	398	194	405	207	612	792	2
escuela,	408	194	440	207	612	792	2
nos	443	194	457	207	612	792	2
arroja	459	194	483	207	612	792	2
por	485	194	499	207	612	792	2
lo	502	194	509	207	612	792	2
menos	512	194	538	207	612	792	2
dos	307	206	321	219	612	792	2
grandes	324	206	355	219	612	792	2
agrupaciones:	357	206	413	219	612	792	2
1.	307	217	315	231	612	792	2
Violencia	319	217	356	231	612	792	2
entre	360	217	380	231	612	792	2
iguales,	384	217	415	231	612	792	2
como	419	218	441	231	612	792	2
en	444	218	454	231	612	792	2
el	457	218	465	231	612	792	2
caso	468	218	486	231	612	792	2
del	490	218	502	231	612	792	2
bullying	506	217	538	231	612	792	2
(Bullying	317	230	356	243	612	792	2
es	358	230	366	243	612	792	2
una	369	230	383	243	612	792	2
palabra	386	230	415	243	612	792	2
inglesa	418	230	446	243	612	792	2
que	449	230	463	243	612	792	2
ha	465	230	475	243	612	792	2
sido	477	230	494	243	612	792	2
aceptada	496	230	531	243	612	792	2
a	534	230	538	243	612	792	2
nivel	317	242	337	255	612	792	2
mundial	340	242	373	255	612	792	2
para	375	242	392	255	612	792	2
referirse	395	242	428	255	612	792	2
al	430	242	437	255	612	792	2
acoso	440	242	463	255	612	792	2
entre	465	242	485	255	612	792	2
compañeros.	487	242	538	255	612	792	2
El	317	254	326	267	612	792	2
Bullying	330	254	365	267	612	792	2
es	369	254	377	267	612	792	2
deﬁnido	381	254	414	267	612	792	2
como	418	254	440	267	612	792	2
una	444	254	458	267	612	792	2
forma	462	254	486	267	612	792	2
ilegítima	489	254	525	267	612	792	2
de	529	254	538	267	612	792	2
confrontación	317	266	373	279	612	792	2
de	376	266	385	279	612	792	2
intereses	388	266	423	279	612	792	2
o	426	266	431	279	612	792	2
necesidades	433	266	481	279	612	792	2
en	484	266	493	279	612	792	2
la	496	266	503	279	612	792	2
que	506	266	521	279	612	792	2
uno	523	266	538	279	612	792	2
de	317	278	327	291	612	792	2
los	329	278	340	291	612	792	2
protagonistas	342	278	396	291	612	792	2
–persona,	398	278	436	291	612	792	2
grupo,	438	278	464	291	612	792	2
institución–	466	278	514	291	612	792	2
adop-	516	278	538	291	612	792	2
ta	317	290	325	303	612	792	2
un	327	290	337	303	612	792	2
rol	340	290	351	303	612	792	2
dominante	354	290	396	303	612	792	2
y	398	290	403	303	612	792	2
obliga	406	290	431	303	612	792	2
por	434	290	447	303	612	792	2
la	450	290	457	303	612	792	2
fuerza	459	290	484	303	612	792	2
a	487	290	492	303	612	792	2
que	494	290	509	303	612	792	2
otro	511	290	527	303	612	792	2
se	530	290	538	303	612	792	2
ubique	317	302	345	315	612	792	2
en	348	302	357	315	612	792	2
un	361	302	371	315	612	792	2
rol	374	302	386	315	612	792	2
de	389	302	398	315	612	792	2
sumisión,	402	302	441	315	612	792	2
causándole	444	302	488	315	612	792	2
con	492	302	506	315	612	792	2
ello	510	302	525	315	612	792	2
un	528	302	538	315	612	792	2
daño	317	314	337	327	612	792	2
que	340	314	354	327	612	792	2
puede	357	314	381	327	612	792	2
ser	384	314	396	327	612	792	2
físico,	399	314	424	327	612	792	2
psicológico,	427	314	475	327	612	792	2
social	478	314	501	327	612	792	2
o	504	314	509	327	612	792	2
moral.	512	314	538	327	612	792	2
Ortega,	317	326	347	339	612	792	2
et.	350	325	359	339	612	792	2
al	362	325	370	339	612	792	2
(2005:788)	372	326	416	339	612	792	2
2.	307	337	315	351	612	792	2
Violencia	318	337	355	351	612	792	2
entre	358	337	378	351	612	792	2
desiguales	381	337	423	351	612	792	2
como	426	338	449	351	612	792	2
en	451	338	461	351	612	792	2
los	464	338	475	351	612	792	2
casos	478	338	500	351	612	792	2
de	503	338	512	351	612	792	2
abuso	515	338	538	351	612	792	2
de	317	350	327	363	612	792	2
poder,	329	350	354	363	612	792	2
de	357	350	366	363	612	792	2
autoridad,	369	350	409	363	612	792	2
maltrato	411	350	445	363	612	792	2
de	447	350	457	363	612	792	2
adultos,	459	350	491	363	612	792	2
etcétera.	493	350	527	363	612	792	2
1.	307	384	314	402	612	792	2
Violencia	317	384	363	402	612	792	2
entre	366	384	392	402	612	792	2
iguales	395	384	432	402	612	792	2
En	330	412	341	425	612	792	2
primer	346	412	372	425	612	792	2
lugar	377	412	397	425	612	792	2
hablaremos	401	412	448	425	612	792	2
de	452	412	461	425	612	792	2
la	466	412	473	425	612	792	2
violencia	477	412	514	425	612	792	2
entre	518	412	538	425	612	792	2
iguales.	307	424	338	437	612	792	2
Este	341	424	358	437	612	792	2
tipo	361	424	376	437	612	792	2
de	379	424	388	437	612	792	2
violencia	391	424	428	437	612	792	2
es	430	424	439	437	612	792	2
deﬁnida	441	424	474	437	612	792	2
como	476	424	499	437	612	792	2
“el	501	424	513	437	612	792	2
deseo	516	424	538	437	612	792	2
consciente	307	436	350	449	612	792	2
y	352	436	357	449	612	792	2
deliberado	359	436	401	449	612	792	2
de	404	436	413	449	612	792	2
maltratar	415	436	451	449	612	792	2
a	454	436	458	449	612	792	2
una	460	436	475	449	612	792	2
persona	477	436	508	449	612	792	2
y	510	436	515	449	612	792	2
colo-	518	436	538	449	612	792	2
carla	307	448	327	461	612	792	2
en	330	448	339	461	612	792	2
tensión.	342	448	373	461	612	792	2
Esta	376	448	393	461	612	792	2
intimidación	396	448	447	461	612	792	2
muchas	450	448	480	461	612	792	2
veces	483	448	505	461	612	792	2
es	508	448	517	461	612	792	2
vista	519	448	538	461	612	792	2
como	307	460	330	473	612	792	2
un	333	460	343	473	612	792	2
abuso	347	460	370	473	612	792	2
de	374	460	383	473	612	792	2
poder	387	460	409	473	612	792	2
sistemático”.	413	460	465	473	612	792	2
(Hayden	468	460	503	473	612	792	2
y	506	460	511	473	612	792	2
Blaya	515	460	538	473	612	792	2
2002:72),	307	472	346	485	612	792	2
puede	349	472	372	485	612	792	2
manifestarse	375	472	425	485	612	792	2
de	428	472	437	485	612	792	2
forma:	440	472	467	485	612	792	2
1.	307	484	315	497	612	792	2
Verbal:	317	484	346	497	612	792	2
insultos,	348	484	381	497	612	792	2
palabras	383	484	417	497	612	792	2
de	419	484	428	497	612	792	2
desprecio,	430	484	471	497	612	792	2
injurias,	473	484	505	497	612	792	2
apodos,	507	484	538	497	612	792	2
etcétera	317	496	348	509	612	792	2
2.	307	508	315	521	612	792	2
Física:	317	508	344	521	612	792	2
patadas,	347	508	379	521	612	792	2
sapes,	382	508	406	521	612	792	2
machines,	408	508	449	521	612	792	2
zancadillas,	451	508	498	521	612	792	2
etcétera	500	508	532	521	612	792	2
3.	307	520	315	533	612	792	2
Psicológica:	319	520	367	533	612	792	2
humillación,	371	520	421	533	612	792	2
ataques	425	520	455	533	612	792	2
a	458	520	463	533	612	792	2
la	466	520	474	533	612	792	2
identidad	477	520	514	533	612	792	2
de	518	520	527	533	612	792	2
la	531	520	538	533	612	792	2
persona,	317	532	351	545	612	792	2
amenazas,	353	532	395	545	612	792	2
chantajes,	397	532	437	545	612	792	2
extorsión,	440	532	479	545	612	792	2
etcétera	482	532	513	545	612	792	2
4.	307	544	315	557	612	792	2
Relacional:	318	544	364	557	612	792	2
aislamiento,	367	544	416	557	612	792	2
rechazo,	419	544	453	557	612	792	2
indiferencia,	456	544	506	557	612	792	2
involu-	509	544	538	557	612	792	2
cramiento	317	556	357	569	612	792	2
de	361	556	371	569	612	792	2
la	374	556	382	569	612	792	2
víctima	385	556	415	569	612	792	2
en	419	556	429	569	612	792	2
chismes	433	556	465	569	612	792	2
o	469	556	474	569	612	792	2
en	477	556	487	569	612	792	2
acciones	491	556	525	569	612	792	2
de	529	556	538	569	612	792	2
desprestigio	317	568	366	581	612	792	2
social,	368	568	394	581	612	792	2
etcétera	396	568	428	581	612	792	2
5.	307	580	315	593	612	792	2
Sobre	317	580	341	593	612	792	2
las	343	580	354	593	612	792	2
propiedades	356	580	405	593	612	792	2
de	407	580	416	593	612	792	2
los	419	580	430	593	612	792	2
otros:	433	580	455	593	612	792	2
principalmente	458	580	518	593	612	792	2
robo	520	580	538	593	612	792	2
u	317	592	322	605	612	792	2
ocultación	325	592	367	605	612	792	2
de	370	592	379	605	612	792	2
mochila,	382	592	417	605	612	792	2
calculadoras,	420	592	472	605	612	792	2
celulares,	475	592	513	605	612	792	2
tarea,	516	592	538	605	612	792	2
ropa,	317	604	338	617	612	792	2
etcétera	340	604	371	617	612	792	2
6.	307	616	315	629	612	792	2
Sexual:	317	616	347	629	612	792	2
al	350	616	357	629	612	792	2
afectar	359	616	386	629	612	792	2
comportamientos,	389	616	461	629	612	792	2
actitudes	463	616	499	629	612	792	2
y	501	616	506	629	612	792	2
percep-	508	616	538	629	612	792	2
ciones	317	628	343	641	612	792	2
erótico-sexuales.	345	628	413	641	612	792	2
Toda	330	652	350	665	612	792	2
violencia	353	652	390	665	612	792	2
es	393	652	401	665	612	792	2
una	405	652	419	665	612	792	2
brutalidad	422	652	463	665	612	792	2
ya	466	652	476	665	612	792	2
que	479	652	493	665	612	792	2
contamina	497	652	538	665	612	792	2
el	307	664	315	677	612	792	2
clima	317	664	339	677	612	792	2
escolar,	342	664	372	677	612	792	2
sus	375	664	388	677	612	792	2
características	390	664	447	677	612	792	2
son:	449	664	466	677	612	792	2
1.	307	676	315	689	612	792	2
Intencionalidad	317	676	380	689	612	792	2
mantenida	382	676	424	689	612	792	2
de	426	676	436	689	612	792	2
dañar	438	676	460	689	612	792	2
2.	307	688	315	701	612	792	2
Desequilibrio	317	688	372	701	612	792	2
de	374	688	384	701	612	792	2
poder	386	688	409	701	612	792	2
físico,	412	688	436	701	612	792	2
psicológico	439	688	485	701	612	792	2
o	487	688	492	701	612	792	2
social	495	688	518	701	612	792	2
3.	307	700	315	713	612	792	2
Persistencia	317	700	365	713	612	792	2
de	368	700	377	713	612	792	2
la	380	700	387	713	612	792	2
agresión	389	700	423	713	612	792	2
en	426	700	435	713	612	792	2
la	438	700	445	713	612	792	2
dinámica	447	700	484	713	612	792	2
relacional	487	700	526	713	612	792	2
4.	307	712	315	725	612	792	2
Perversión	318	712	361	725	612	792	2
moral	364	712	387	725	612	792	2
que	390	712	405	725	612	792	2
daña	408	712	427	725	612	792	2
a	430	712	434	725	612	792	2
la	437	712	444	725	612	792	2
víctima,	447	712	480	725	612	792	2
al	483	712	490	725	612	792	2
agresor	493	712	523	725	612	792	2
y	526	712	531	725	612	792	2
a	534	712	538	725	612	792	2
los	317	724	329	737	612	792	2
espectadores	332	724	383	737	612	792	2
In	470	35	481	56	612	792	3
v	482	35	487	56	612	792	3
e	489	35	494	56	612	792	3
s	496	35	501	56	612	792	3
t	502	35	506	56	612	792	3
i	507	35	510	56	612	792	3
g	512	35	518	56	612	792	3
ació	519	35	543	56	612	792	3
n	545	35	551	56	612	792	3
2.	74	178	82	196	612	792	3
Violencia	85	178	131	196	612	792	3
entre	134	178	160	196	612	792	3
desiguales	163	178	217	196	612	792	3
La	96	206	107	219	612	792	3
violencia	110	206	147	219	612	792	3
entre	150	206	170	219	612	792	3
desiguales,	173	206	217	219	612	792	3
abarca	220	206	246	219	612	792	3
una	249	206	264	219	612	792	3
gran	267	206	284	219	612	792	3
can-	287	206	305	219	612	792	3
tidad	74	218	94	231	612	792	3
de	96	218	106	231	612	792	3
comportamientos	109	218	178	231	612	792	3
donde	181	218	205	231	612	792	3
el	208	218	215	231	612	792	3
abuso	218	218	241	231	612	792	3
de	244	218	254	231	612	792	3
poder,	256	218	281	231	612	792	3
auto-	284	218	305	231	612	792	3
ridad	74	230	94	243	612	792	3
y	98	230	103	243	612	792	3
maltrato	106	230	140	243	612	792	3
se	143	230	151	243	612	792	3
da	155	230	164	243	612	792	3
por	168	230	181	243	612	792	3
parte	184	230	204	243	612	792	3
de	208	230	217	243	612	792	3
los	221	230	233	243	612	792	3
adultos	236	230	265	243	612	792	3
hacia	268	230	289	243	612	792	3
los	293	230	305	243	612	792	3
alumnos.	74	242	110	255	612	792	3
Aunque	113	242	145	255	612	792	3
parezca	149	242	179	255	612	792	3
extraño	183	242	213	255	612	792	3
algunos	216	242	248	255	612	792	3
de	251	242	261	255	612	792	3
los	264	242	276	255	612	792	3
encar-	280	242	305	255	612	792	3
gados	74	254	97	267	612	792	3
de	100	254	109	267	612	792	3
educar,	112	254	140	267	612	792	3
se	143	254	151	267	612	792	3
convierten	154	254	196	267	612	792	3
en	198	254	208	267	612	792	3
ejecutores	210	254	251	267	612	792	3
de	253	254	263	267	612	792	3
violencia,	265	254	305	267	612	792	3
la	74	266	81	279	612	792	3
cual	84	266	100	279	612	792	3
puede	103	266	127	279	612	792	3
ser	130	266	141	279	612	792	3
de	144	266	153	279	612	792	3
diversa	156	266	185	279	612	792	3
índole:	188	266	215	279	612	792	3
insultos,	218	266	252	279	612	792	3
humillación,	254	266	305	279	612	792	3
gritos,	74	278	99	291	612	792	3
discriminación	103	278	162	291	612	792	3
étnica	166	278	190	291	612	792	3
o	194	278	199	291	612	792	3
religiosa,	203	278	240	291	612	792	3
acoso	244	278	266	291	612	792	3
sexual	270	278	296	291	612	792	3
y	300	278	305	291	612	792	3
castigos	74	290	106	303	612	792	3
(no	109	290	123	303	612	792	3
salir	126	290	143	303	612	792	3
al	147	290	154	303	612	792	3
baño,	157	290	179	303	612	792	3
o	182	290	187	303	612	792	3
al	191	290	198	303	612	792	3
recreo,	201	290	229	303	612	792	3
hacer	232	290	254	303	612	792	3
doble	257	290	279	303	612	792	3
tarea,	283	290	305	303	612	792	3
colocar	74	302	103	315	612	792	3
orejas	106	302	130	315	612	792	3
de	133	302	142	315	612	792	3
burro,	145	302	169	315	612	792	3
suspender	172	302	212	315	612	792	3
al	215	302	223	315	612	792	3
alumno	226	302	256	315	612	792	3
varios	259	302	283	315	612	792	3
días,	286	302	305	315	612	792	3
bajando	74	314	105	327	612	792	3
puntos	109	314	135	327	612	792	3
de	139	314	148	327	612	792	3
la	151	314	158	327	612	792	3
caliﬁcación	162	314	208	327	612	792	3
o	211	314	216	327	612	792	3
de	219	314	229	327	612	792	3
la	232	314	239	327	612	792	3
escala)	243	314	270	327	612	792	3
e	274	314	278	327	612	792	3
inclu-	281	314	305	327	612	792	3
so	74	326	83	339	612	792	3
castigos	86	326	119	339	612	792	3
de	122	326	132	339	612	792	3
tipo	136	326	151	339	612	792	3
corporal	155	326	188	339	612	792	3
los	192	326	204	339	612	792	3
más	208	326	224	339	612	792	3
frecuentes,	228	326	271	339	612	792	3
gisazos	275	326	305	339	612	792	3
(tisazos),	74	338	110	351	612	792	3
reglazos,	113	338	149	351	612	792	3
borradorazos,	152	338	207	351	612	792	3
golpes	210	338	236	351	612	792	3
en	239	338	249	351	612	792	3
las	252	338	263	351	612	792	3
yemas	266	338	292	351	612	792	3
de	295	338	305	351	612	792	3
los	74	350	85	363	612	792	3
dedos,	89	350	115	363	612	792	3
etc.	119	350	133	363	612	792	3
La	136	350	147	363	612	792	3
mayor	151	350	176	363	612	792	3
parte	180	350	200	363	612	792	3
de	204	350	213	363	612	792	3
las	217	350	228	363	612	792	3
veces	232	350	254	363	612	792	3
esta	258	350	273	363	612	792	3
violen-	277	349	305	363	612	792	3
cia	74	361	86	375	612	792	3
en	89	361	98	375	612	792	3
la	101	361	109	375	612	792	3
escuela	112	361	142	375	612	792	3
queda	145	362	169	375	612	792	3
olvidada	172	362	206	375	612	792	3
sea	209	362	222	375	612	792	3
porque	225	362	253	375	612	792	3
los	256	362	268	375	612	792	3
alumnos	271	362	305	375	612	792	3
guardan	74	374	106	387	612	792	3
silencio,	108	374	142	387	612	792	3
o	144	374	149	387	612	792	3
bien	152	374	169	387	612	792	3
cuando	172	374	200	387	612	792	3
la	203	374	210	387	612	792	3
declaran	212	374	246	387	612	792	3
son	249	374	263	387	612	792	3
ignorados	265	374	305	387	612	792	3
por	74	386	87	399	612	792	3
padres	90	386	116	399	612	792	3
y	119	386	124	399	612	792	3
profesores.	127	386	171	399	612	792	3
Se	174	386	184	399	612	792	3
cuenta	187	386	213	399	612	792	3
por	216	386	230	399	612	792	3
lo	233	386	241	399	612	792	3
menos	244	386	270	399	612	792	3
con	273	386	287	399	612	792	3
tres	290	386	305	399	612	792	3
investigaciones	74	398	135	411	612	792	3
que	138	398	153	411	612	792	3
documentan	156	398	205	411	612	792	3
el	208	398	215	411	612	792	3
abuso	218	398	241	411	612	792	3
de	244	398	254	411	612	792	3
los	257	398	268	411	612	792	3
profeso-	271	398	305	411	612	792	3
res:	74	410	88	423	612	792	3
Galeana	91	410	124	423	612	792	3
(1997),	126	410	156	423	612	792	3
Gómez	158	410	187	423	612	792	3
Nashiki	190	410	221	423	612	792	3
(2005),	224	410	253	423	612	792	3
y	256	410	261	423	612	792	3
Velázquez	263	410	305	423	612	792	3
(2005),	74	422	103	435	612	792	3
estos	106	422	126	435	612	792	3
autores	129	422	157	435	612	792	3
reconocen	160	422	201	435	612	792	3
que	204	422	219	435	612	792	3
en	222	422	231	435	612	792	3
todos	234	422	255	435	612	792	3
los	258	422	270	435	612	792	3
casos	273	422	295	435	612	792	3
el	297	422	305	435	612	792	3
abuso	74	434	97	447	612	792	3
hacia	100	434	121	447	612	792	3
los	123	434	135	447	612	792	3
alumnos	137	434	171	447	612	792	3
resulta	174	434	200	447	612	792	3
en	203	434	212	447	612	792	3
impunidad,	215	434	260	447	612	792	3
mostrando	262	434	305	447	612	792	3
que	74	446	88	459	612	792	3
los	91	446	102	459	612	792	3
alumnos	105	446	139	459	612	792	3
constituyen	141	446	187	459	612	792	3
un	190	446	200	459	612	792	3
sector	202	446	226	459	612	792	3
vulnerable.	229	446	273	459	612	792	3
En	96	470	107	483	612	792	3
esta	111	470	127	483	612	792	3
investigación	130	470	184	483	612	792	3
parto	187	470	208	483	612	792	3
del	211	470	224	483	612	792	3
supuesto:	227	470	265	483	612	792	3
enfrenta-	269	470	305	483	612	792	3
mos	74	482	90	495	612	792	3
un	92	482	102	495	612	792	3
recrudecimiento	104	482	169	495	612	792	3
de	171	482	181	495	612	792	3
la	183	482	190	495	612	792	3
violencia	192	482	228	495	612	792	3
en	230	482	240	495	612	792	3
la	242	482	249	495	612	792	3
escuela	251	482	280	495	612	792	3
auna-	282	482	305	495	612	792	3
da	74	494	83	507	612	792	3
a	86	494	90	507	612	792	3
la	92	494	100	507	612	792	3
ausencia	102	494	136	507	612	792	3
de	139	494	148	507	612	792	3
conocimientos	151	494	209	507	612	792	3
y	211	494	216	507	612	792	3
estrategias	219	494	261	507	612	792	3
adecuadas	263	494	305	507	612	792	3
para	74	506	91	519	612	792	3
su	94	506	103	519	612	792	3
prevención	106	506	150	519	612	792	3
y	153	506	158	519	612	792	3
tratamiento.	161	506	209	519	612	792	3
En	212	506	223	519	612	792	3
los	226	506	237	519	612	792	3
últimos	240	506	270	519	612	792	3
tiempos	273	506	305	519	612	792	3
han	74	518	88	531	612	792	3
aparecido	90	518	129	531	612	792	3
nuevas	131	518	159	531	612	792	3
modalidades	161	518	211	531	612	792	3
de	213	518	223	531	612	792	3
violencia	225	518	262	531	612	792	3
como	264	518	286	531	612	792	3
son:	288	518	305	531	612	792	3
las	74	530	85	543	612	792	3
peleas	87	530	112	543	612	792	3
entre	115	530	135	543	612	792	3
mujeres,	138	530	172	543	612	792	3
el	174	530	181	543	612	792	3
hostigamiento	184	530	241	543	612	792	3
sexual	243	530	269	543	612	792	3
a	271	530	276	543	612	792	3
ambos	278	530	305	543	612	792	3
sexos,	74	542	98	555	612	792	3
bullying	101	542	134	555	612	792	3
por	137	542	150	555	612	792	3
la	152	542	159	555	612	792	3
orientación	162	542	207	555	612	792	3
sexual	209	542	235	555	612	792	3
de	237	542	247	555	612	792	3
la	249	542	256	555	612	792	3
víctima,	259	542	291	555	612	792	3
in-	293	542	305	555	612	792	3
timidación	74	554	116	567	612	792	3
originada	119	554	157	567	612	792	3
por	160	554	173	567	612	792	3
el	176	554	183	567	612	792	3
establecimiento	186	554	249	567	612	792	3
o	252	554	257	567	612	792	3
rupturas	260	554	292	567	612	792	3
de	295	554	305	567	612	792	3
relaciones	74	566	114	579	612	792	3
afectivas,	117	566	155	579	612	792	3
entre	159	566	179	579	612	792	3
otras,	182	566	204	579	612	792	3
todas	207	566	228	579	612	792	3
estas	231	566	251	579	612	792	3
modalidades	254	566	305	579	612	792	3
atentan	74	578	103	591	612	792	3
contra	106	578	131	591	612	792	3
el	134	578	142	591	612	792	3
derecho	145	578	177	591	612	792	3
de	180	578	190	591	612	792	3
los	193	578	205	591	612	792	3
alumnos	208	578	242	591	612	792	3
a	246	578	250	591	612	792	3
desarrollarse	253	578	305	591	612	792	3
en	74	590	83	603	612	792	3
condiciones	87	590	134	603	612	792	3
de	138	590	147	603	612	792	3
libertad	151	590	181	603	612	792	3
y	185	590	190	603	612	792	3
dignidad,	193	590	230	603	612	792	3
además	234	590	264	603	612	792	3
de	267	590	277	603	612	792	3
crecer	280	590	305	603	612	792	3
libres	74	602	96	615	612	792	3
de	98	602	108	615	612	792	3
miedo	110	602	135	615	612	792	3
e	138	602	142	615	612	792	3
intimidación.	145	602	198	615	612	792	3
Consideraciones	74	625	155	642	612	792	3
teóricas	158	625	196	642	612	792	3
La	96	646	107	659	612	792	3
investigación	110	646	163	659	612	792	3
se	166	646	174	659	612	792	3
sustenta	177	646	210	659	612	792	3
en	213	646	222	659	612	792	3
una	225	646	239	659	612	792	3
categoría	242	646	279	659	612	792	3
temá-	282	646	305	659	612	792	3
tica:	74	658	91	671	612	792	3
violencia	95	658	132	671	612	792	3
en	135	658	145	671	612	792	3
la	149	658	157	671	612	792	3
escuela	161	658	191	671	612	792	3
dado	194	658	214	671	612	792	3
que	218	658	232	671	612	792	3
esta	236	658	252	671	612	792	3
categoría	256	658	292	671	612	792	3
se	296	658	305	671	612	792	3
esfuerza	74	670	107	683	612	792	3
en	109	670	119	683	612	792	3
captar	121	670	146	683	612	792	3
y	148	670	153	683	612	792	3
devolver	155	670	190	683	612	792	3
la	192	670	200	683	612	792	3
manera	202	670	231	683	612	792	3
en	234	670	243	683	612	792	3
que	246	670	260	683	612	792	3
los	262	670	274	683	612	792	3
actores	276	670	305	683	612	792	3
perciben	74	682	108	695	612	792	3
las	112	682	123	695	612	792	3
diversas	127	682	160	695	612	792	3
manifestaciones	164	682	229	695	612	792	3
de	233	682	242	695	612	792	3
violencia	246	682	283	695	612	792	3
sim-	287	682	305	695	612	792	3
bólica,	74	694	101	707	612	792	3
de	104	694	113	707	612	792	3
incivilidades	116	694	167	707	612	792	3
y	170	694	175	707	612	792	3
de	178	694	188	707	612	792	3
violencia	191	694	228	707	612	792	3
física.	231	694	255	707	612	792	3
Abramovay	257	694	305	707	612	792	3
(2003:18),	74	706	116	719	612	792	3
consideró	119	706	158	719	612	792	3
que	161	706	175	719	612	792	3
la	178	706	185	719	612	792	3
historia	189	706	219	719	612	792	3
de	222	706	231	719	612	792	3
la	234	706	241	719	612	792	3
violencia	245	706	281	719	612	792	3
en	284	706	294	719	612	792	3
la	297	706	305	719	612	792	3
escuela,	74	718	106	731	612	792	3
–así	109	718	125	731	612	792	3
como	128	718	150	731	612	792	3
muchas	153	718	184	731	612	792	3
otras	187	718	206	731	612	792	3
formas	209	718	237	731	612	792	3
de	239	718	249	731	612	792	3
violencia–	252	718	293	731	612	792	3
es	296	718	305	731	612	792	3
la	74	730	81	743	612	792	3
historia	84	730	114	743	612	792	3
del	117	730	129	743	612	792	3
descubrimiento	132	730	194	743	612	792	3
gradual	197	730	227	743	612	792	3
de	229	730	239	743	612	792	3
las	242	730	253	743	612	792	3
víctimas,	256	730	292	743	612	792	3
de	295	730	305	743	612	792	3
aquellas	324	59	357	72	612	792	3
personas	360	59	395	72	612	792	3
“olvidadas	398	59	441	72	612	792	3
por	443	59	457	72	612	792	3
la	459	59	467	72	612	792	3
historia”.	469	59	506	72	612	792	3
Este	509	59	526	72	612	792	3
descu-	529	59	555	72	612	792	3
brimiento	324	71	363	84	612	792	3
acontece	368	71	403	84	612	792	3
cuando,	408	71	439	84	612	792	3
paulatinamente,	444	71	507	84	612	792	3
pasamos	512	71	546	84	612	792	3
a	551	71	555	84	612	792	3
reconocer	324	83	364	96	612	792	3
lo	367	83	375	96	612	792	3
que	378	83	393	96	612	792	3
las	396	83	407	96	612	792	3
víctimas	410	83	444	96	612	792	3
tienen	448	83	472	96	612	792	3
que	475	83	490	96	612	792	3
decir,	493	83	515	96	612	792	3
y	519	83	524	96	612	792	3
a	527	83	531	96	612	792	3
reco-	535	83	555	96	612	792	3
nocer,	324	95	349	108	612	792	3
por	353	95	366	108	612	792	3
tanto,	370	95	393	108	612	792	3
su	396	95	405	108	612	792	3
poder	409	95	432	108	612	792	3
de	436	95	446	108	612	792	3
colocar	450	95	479	108	612	792	3
su	483	95	492	108	612	792	3
sufrimiento	496	95	542	108	612	792	3
en	546	95	555	108	612	792	3
palabras.	324	107	360	120	612	792	3
Las	363	107	377	120	612	792	3
otras	380	107	399	120	612	792	3
dos	402	107	416	120	612	792	3
categorías	419	107	459	120	612	792	3
clave	462	107	483	120	612	792	3
son:	485	107	502	120	612	792	3
Convivencia	505	107	555	120	612	792	3
e	324	119	329	132	612	792	3
Interactividad.	331	119	389	132	612	792	3
1.	324	131	332	144	612	792	3
La	334	131	345	144	612	792	3
categoría	347	131	383	144	612	792	3
convivencia	386	131	434	144	612	792	3
1	434	132	437	140	612	792	3
la	439	131	446	144	612	792	3
cual	448	131	465	144	612	792	3
signiﬁca	467	131	501	144	612	792	3
viviendo	503	131	537	144	612	792	3
jun-	539	131	555	144	612	792	3
tos	334	143	346	156	612	792	3
en	349	143	359	156	612	792	3
armonía,	362	143	398	156	612	792	3
se	401	143	410	156	612	792	3
trata	413	143	431	156	612	792	3
de	434	143	443	156	612	792	3
una	446	143	461	156	612	792	3
forma	464	143	488	156	612	792	3
de	491	143	500	156	612	792	3
gestión	503	143	532	156	612	792	3
de	536	143	545	156	612	792	3
la	548	143	555	156	612	792	3
vida	334	155	352	168	612	792	3
que	355	155	369	168	612	792	3
implica	373	155	403	168	612	792	3
comprender	406	155	454	168	612	792	3
al	457	155	465	168	612	792	3
otro,	468	155	487	168	612	792	3
desde	490	155	513	168	612	792	3
un	516	155	526	168	612	792	3
mode-	530	155	555	168	612	792	3
lo	334	167	342	180	612	792	3
ecológico,	346	167	387	180	612	792	3
convivencia	391	167	439	180	612	792	3
resulta	442	167	469	180	612	792	3
de	473	167	482	180	612	792	3
la	486	167	493	180	612	792	3
conﬂuencia	496	167	542	180	612	792	3
de	546	167	555	180	612	792	3
cuatro	334	179	359	192	612	792	3
grandes	362	179	393	192	612	792	3
dimensiones:	395	179	448	192	612	792	3
las	451	179	462	192	612	792	3
condiciones	464	179	512	192	612	792	3
de	514	179	524	192	612	792	3
vida	526	179	543	192	612	792	3
de	546	179	555	192	612	792	3
alumnos	334	191	368	204	612	792	3
y	372	191	377	204	612	792	3
profesores,	381	191	425	204	612	792	3
de	428	191	438	204	612	792	3
la	442	191	449	204	612	792	3
calidad	453	191	481	204	612	792	3
de	485	191	495	204	612	792	3
sus	498	191	511	204	612	792	3
relaciones	515	191	555	204	612	792	3
interpersonales,	334	203	397	216	612	792	3
de	400	203	410	216	612	792	3
sus	412	203	425	216	612	792	3
actitudes	428	203	463	216	612	792	3
y	466	203	471	216	612	792	3
conductas	474	203	514	216	612	792	3
de	516	203	526	216	612	792	3
riesgo,	528	203	555	216	612	792	3
y	334	215	339	228	612	792	3
de	342	215	351	228	612	792	3
su	354	215	363	228	612	792	3
implicación	365	215	412	228	612	792	3
directa	415	215	442	228	612	792	3
en	445	215	454	228	612	792	3
violencia.	457	215	496	228	612	792	3
2.	324	227	332	240	612	792	3
Interactividad:	335	227	394	240	612	792	3
No	397	227	409	240	612	792	3
podemos	413	227	449	240	612	792	3
comprender	452	227	500	240	612	792	3
el	504	227	511	240	612	792	3
comporta-	514	227	555	240	612	792	3
miento	334	239	362	252	612	792	3
de	365	239	375	252	612	792	3
los	378	239	390	252	612	792	3
alumnos,	393	239	429	252	612	792	3
qué,	433	239	450	252	612	792	3
cómo	453	239	475	252	612	792	3
y	478	239	483	252	612	792	3
por	487	239	500	252	612	792	3
qué	503	239	518	252	612	792	3
hacen	521	239	544	252	612	792	3
lo	548	239	555	252	612	792	3
que	334	251	349	264	612	792	3
hacen	353	251	376	264	612	792	3
y	380	251	385	264	612	792	3
qué	388	251	403	264	612	792	3
aprendizajes	407	251	456	264	612	792	3
llevan	460	251	485	264	612	792	3
a	488	251	493	264	612	792	3
cabo	497	251	515	264	612	792	3
haciendo	519	251	555	264	612	792	3
lo	334	263	342	276	612	792	3
que	345	263	359	276	612	792	3
hacen	362	263	385	276	612	792	3
si	388	263	395	276	612	792	3
no	398	263	408	276	612	792	3
tenemos	410	263	444	276	612	792	3
en	446	263	456	276	612	792	3
cuenta	459	263	485	276	612	792	3
simultáneamente	488	263	555	276	612	792	3
lo	334	275	342	288	612	792	3
que	345	275	360	288	612	792	3
hacen	363	275	386	288	612	792	3
los	389	275	401	288	612	792	3
otros	404	275	424	288	612	792	3
importantes	427	275	475	288	612	792	3
en	478	275	488	288	612	792	3
su	491	275	500	288	612	792	3
vida	503	275	520	288	612	792	3
(padres,	523	275	555	288	612	792	3
profesores,	334	287	378	300	612	792	3
compañeros,	381	287	432	300	612	792	3
amigos,	434	287	466	300	612	792	3
novios,	468	287	497	300	612	792	3
etcétera)	500	287	534	300	612	792	3
Dentro	347	311	375	324	612	792	3
del	377	311	390	324	612	792	3
modelo	392	311	422	324	612	792	3
ecológico	425	311	464	324	612	792	3
se	466	311	474	324	612	792	3
pone	477	311	496	324	612	792	3
atención	499	311	533	324	612	792	3
tanto	535	311	555	324	612	792	3
a	324	323	329	336	612	792	3
las	333	323	344	336	612	792	3
condiciones	348	323	395	336	612	792	3
de	399	323	409	336	612	792	3
vida;	413	323	433	336	612	792	3
como	437	323	459	336	612	792	3
a	463	323	467	336	612	792	3
la	471	323	478	336	612	792	3
convivencia	482	323	530	336	612	792	3
y	534	323	539	336	612	792	3
so-	543	323	555	336	612	792	3
ciabilidad;	324	335	367	348	612	792	3
la	370	335	378	348	612	792	3
violencia	381	335	418	348	612	792	3
en	421	335	431	348	612	792	3
el	435	335	442	348	612	792	3
medio	445	335	470	348	612	792	3
ambiente	474	335	511	348	612	792	3
social;	514	335	541	348	612	792	3
las	544	335	555	348	612	792	3
creencias	324	347	362	360	612	792	3
sociales	365	347	396	360	612	792	3
y	399	347	404	360	612	792	3
cívicas	407	347	435	360	612	792	3
y	438	347	443	360	612	792	3
la	446	347	453	360	612	792	3
violencia	456	347	493	360	612	792	3
en	495	347	505	360	612	792	3
la	508	347	515	360	612	792	3
escuela	518	347	547	360	612	792	3
o	550	347	555	360	612	792	3
bullying.	324	359	360	372	612	792	3
3.	324	394	333	412	612	792	3
Metodología	336	394	397	412	612	792	3
El	324	421	334	438	612	792	3
problema	337	421	382	438	612	792	3
de	385	421	397	438	612	792	3
investigación	400	421	464	438	612	792	3
No	347	442	359	455	612	792	3
entendemos	362	442	410	455	612	792	3
con	413	442	427	455	612	792	3
precisión	430	442	466	455	612	792	3
la	469	442	476	455	612	792	3
dimensión	479	442	521	455	612	792	3
del	524	442	536	455	612	792	3
pro-	539	442	555	455	612	792	3
blema	324	454	349	467	612	792	3
de	351	454	360	467	612	792	3
la	362	454	370	467	612	792	3
violencia	372	454	408	467	612	792	3
en	410	454	420	467	612	792	3
la	422	454	429	467	612	792	3
escuela.	431	454	463	467	612	792	3
Ignoramos	465	454	508	467	612	792	3
¿Qué	510	454	531	467	612	792	3
aque-	533	454	555	467	612	792	3
ja	324	466	332	479	612	792	3
a	335	466	340	479	612	792	3
los	343	466	355	479	612	792	3
alumnos	358	466	392	479	612	792	3
de	396	466	405	479	612	792	3
secundaria,	409	466	454	479	612	792	3
y	457	466	462	479	612	792	3
del	466	466	478	479	612	792	3
nivel	482	466	502	479	612	792	3
medio	505	466	530	479	612	792	3
supe-	534	466	555	479	612	792	3
rior?	324	478	343	491	612	792	3
Desconocemos	347	478	407	491	612	792	3
¿De	410	478	426	491	612	792	3
qué	430	478	444	491	612	792	3
manera	447	478	477	491	612	792	3
un	480	478	490	491	612	792	3
ambiente	493	478	530	491	612	792	3
hostil	533	478	555	491	612	792	3
contribuye	324	490	367	503	612	792	3
para	371	490	388	503	612	792	3
que	392	490	406	503	612	792	3
los	410	490	421	503	612	792	3
alumnos	425	490	459	503	612	792	3
decidan	463	490	494	503	612	792	3
abandonar	497	490	539	503	612	792	3
sus	543	490	555	503	612	792	3
estudios?	324	502	362	515	612	792	3
No	365	502	377	515	612	792	3
sabemos	381	502	415	515	612	792	3
¿el	419	502	430	515	612	792	3
tipo	434	502	449	515	612	792	3
y	453	502	458	515	612	792	3
naturaleza	461	502	502	515	612	792	3
de	506	502	515	515	612	792	3
las	519	502	530	515	612	792	3
expe-	533	502	555	515	612	792	3
riencias	324	514	356	527	612	792	3
de	358	514	367	527	612	792	3
riesgo	370	514	394	527	612	792	3
que	397	514	411	527	612	792	3
enfrenta	413	514	446	527	612	792	3
un	449	514	459	527	612	792	3
alumno	461	514	491	527	612	792	3
de	493	514	503	527	612	792	3
secundaria	505	514	548	527	612	792	3
y	550	514	555	527	612	792	3
del	324	526	337	539	612	792	3
nivel	339	526	359	539	612	792	3
medio	361	526	386	539	612	792	3
superior?	388	526	425	539	612	792	3
Por	428	526	442	539	612	792	3
lo	444	526	452	539	612	792	3
que	454	526	468	539	612	792	3
es	470	526	479	539	612	792	3
preciso	481	526	510	539	612	792	3
determinar	512	526	555	539	612	792	3
¿Qué	324	538	346	551	612	792	3
modalidades	349	538	400	551	612	792	3
de	403	538	412	551	612	792	3
violencia	416	538	453	551	612	792	3
se	456	538	464	551	612	792	3
presentan	468	538	506	551	612	792	3
en	510	538	519	551	612	792	3
nuestras	523	538	555	551	612	792	3
escuelas?	324	550	362	563	612	792	3
Objetivos	324	573	370	590	612	792	3
1.	324	594	332	608	612	792	3
Investigación	336	594	390	608	612	792	3
de	395	594	404	608	612	792	3
campo	409	594	435	608	612	792	3
que	440	594	454	608	612	792	3
busca	459	594	481	608	612	792	3
contar	486	594	511	608	612	792	3
con	515	594	530	608	612	792	3
datos	534	594	555	608	612	792	3
cuantitativos	334	606	385	620	612	792	3
y	389	606	394	620	612	792	3
cualitativos	398	606	444	620	612	792	3
para	447	606	465	620	612	792	3
establecer	468	606	508	620	612	792	3
los	512	606	523	620	612	792	3
índices	527	606	555	620	612	792	3
de	334	618	344	632	612	792	3
convivencia,	347	618	398	632	612	792	3
experiencias	401	618	451	632	612	792	3
de	455	618	464	632	612	792	3
riesgo,	467	618	494	632	612	792	3
y	498	618	503	632	612	792	3
violencia	506	618	543	632	612	792	3
en	546	618	555	632	612	792	3
estudiantes,	334	630	381	644	612	792	3
de	383	630	393	644	612	792	3
seis	395	630	410	644	612	792	3
escuelas	412	630	446	644	612	792	3
(dos	448	630	465	644	612	792	3
del	467	630	479	644	612	792	3
nivel	482	630	502	644	612	792	3
medio	504	630	529	644	612	792	3
y	531	630	536	644	612	792	3
cua-	538	630	555	644	612	792	3
tro	334	642	345	656	612	792	3
del	348	642	360	656	612	792	3
nivel	362	642	382	656	612	792	3
medio	384	642	409	656	612	792	3
superior	411	642	444	656	612	792	3
ubicadas	446	642	481	656	612	792	3
en	484	642	493	656	612	792	3
distintos	495	642	529	656	612	792	3
muni-	531	642	555	656	612	792	3
cipios	334	654	358	668	612	792	3
del	361	654	373	668	612	792	3
estado	375	654	401	668	612	792	3
de	404	654	413	668	612	792	3
México)	415	654	449	668	612	792	3
2.	324	666	332	680	612	792	3
Aportar	333	666	364	680	612	792	3
información	366	666	415	680	612	792	3
para	417	666	434	680	612	792	3
comprender	436	666	484	680	612	792	3
cómo	486	666	508	680	612	792	3
es	510	666	519	680	612	792	3
la	521	666	528	680	612	792	3
convi-	530	666	555	680	612	792	3
vencia	334	678	360	692	612	792	3
de	363	678	373	692	612	792	3
los	375	678	387	692	612	792	3
1.791	390	678	412	692	612	792	3
alumnos	415	678	449	692	612	792	3
(1.465	452	678	478	692	612	792	3
alumnos	480	678	514	692	612	792	3
de	517	678	526	692	612	792	3
secun-	529	678	555	692	612	792	3
daria	334	690	354	704	612	792	3
y	358	690	363	704	612	792	3
326	366	690	381	704	612	792	3
alumnos	384	690	418	704	612	792	3
de	422	690	431	704	612	792	3
preparatoria)	434	690	486	704	612	792	3
en	489	690	499	704	612	792	3
los	502	690	514	704	612	792	3
contextos	517	690	555	704	612	792	3
escolar	334	702	363	716	612	792	3
y	365	702	370	716	612	792	3
social	372	702	396	716	612	792	3
inmediatos	398	702	442	716	612	792	3
(escuela,	444	702	479	716	612	792	3
colonia	482	702	511	716	612	792	3
y	514	702	519	716	612	792	3
hogar,	521	702	546	716	612	792	3
el	548	702	555	716	612	792	3
análisis	334	714	364	728	612	792	3
incluye	367	714	396	728	612	792	3
las	398	714	409	728	612	792	3
condiciones	412	714	459	728	612	792	3
de	462	714	471	728	612	792	3
vida	473	714	491	728	612	792	3
de	493	714	502	728	612	792	3
los	505	714	516	728	612	792	3
estudian-	519	714	555	728	612	792	3
tes,	334	726	348	740	612	792	3
la	351	726	359	740	612	792	3
imagen	362	726	391	740	612	792	3
que	395	726	409	740	612	792	3
tienen	413	726	437	740	612	792	3
de	440	726	450	740	612	792	3
sí	453	726	460	740	612	792	3
mismos,	463	726	497	740	612	792	3
las	500	726	511	740	612	792	3
relaciones	515	726	555	740	612	792	3
EDUCERE	574	708	586	735	612	792	3
•	574	704	586	706	612	792	3
I	574	700	586	701	612	792	3
n	574	696	586	699	612	792	3
v	574	691	586	695	612	792	3
e	574	687	586	690	612	792	3
s	574	683	586	686	612	792	3
t	574	679	586	682	612	792	3
i	574	677	586	678	612	792	3
g	574	672	586	676	612	792	3
a	574	668	586	671	612	792	3
c	574	664	586	667	612	792	3
i	574	661	586	663	612	792	3
ó	574	657	586	660	612	792	3
n	574	653	586	656	612	792	3
a	574	646	586	650	612	792	3
r	574	642	586	645	612	792	3
b	574	638	586	641	612	792	3
i	574	636	586	637	612	792	3
t	574	632	586	635	612	792	3
r	574	628	586	631	612	792	3
a	574	623	586	627	612	792	3
d	574	619	586	622	612	792	3
a	574	615	586	618	612	792	3
•	574	610	586	612	612	792	3
ISSN:	573	586	586	605	612	792	3
1316	573	568	586	583	612	792	3
-	573	563	586	565	612	792	3
4910	573	544	586	561	612	792	3
•	573	540	586	542	612	792	3
Año	573	522	586	536	612	792	3
11,	573	510	586	520	612	792	3
Nº	573	500	586	508	612	792	3
36	573	489	586	498	612	792	3
•	573	485	586	487	612	792	3
Enero	573	460	586	480	612	792	3
-	573	456	586	458	612	792	3
Febrero	573	427	586	454	612	792	3
-	573	423	586	425	612	792	3
Marzo	573	399	586	421	612	792	3
2007	573	380	586	397	612	792	3
•	573	376	586	378	612	792	3
113	573	362	586	374	612	792	3
-	573	358	586	360	612	792	3
122.	573	341	586	355	612	792	3
En	96	59	107	72	612	792	3
todo	110	59	128	72	612	792	3
episodio	130	59	164	72	612	792	3
de	166	59	176	72	612	792	3
violencia	178	59	215	72	612	792	3
se	217	59	226	72	612	792	3
presentan	228	59	266	72	612	792	3
tres	269	59	283	72	612	792	3
ﬁgu-	286	59	305	72	612	792	3
ras:	74	71	88	84	612	792	3
la	91	71	98	84	612	792	3
víctima,	101	71	134	84	612	792	3
el	137	71	144	84	612	792	3
ejecutor	147	71	179	84	612	792	3
de	182	71	191	84	612	792	3
la	194	71	201	84	612	792	3
violencia	204	71	241	84	612	792	3
y	244	71	249	84	612	792	3
el	252	71	259	84	612	792	3
espectador	262	71	305	84	612	792	3
o	74	83	79	96	612	792	3
espectadores.	81	83	135	96	612	792	3
Estos	138	83	159	96	612	792	3
últimos	162	83	192	96	612	792	3
pueden	195	83	223	96	612	792	3
varían	226	83	251	96	612	792	3
de	254	83	263	96	612	792	3
acuerdo	266	83	297	96	612	792	3
a	300	83	305	96	612	792	3
su	74	95	83	108	612	792	3
grado	86	95	109	108	612	792	3
de	113	95	122	108	612	792	3
participación	126	95	178	108	612	792	3
recorriendo	181	95	227	108	612	792	3
el	231	95	238	108	612	792	3
espacio	242	95	272	108	612	792	3
de	275	95	285	108	612	792	3
más	288	95	305	108	612	792	3
apoyo	74	107	98	120	612	792	3
a	102	107	107	120	612	792	3
la	111	107	118	120	612	792	3
víctima	122	107	152	120	612	792	3
a	156	107	160	120	612	792	3
menos	164	107	190	120	612	792	3
(instigador).	194	107	243	120	612	792	3
Aunque	247	107	278	120	612	792	3
gene-	282	107	305	120	612	792	3
ralmente	74	119	109	132	612	792	3
se	112	119	120	132	612	792	3
resguardan	124	119	168	132	612	792	3
en	171	119	181	132	612	792	3
la	184	119	191	132	612	792	3
protegida	195	119	232	132	612	792	3
zona	236	119	255	132	612	792	3
de	258	119	268	132	612	792	3
silencio.	271	119	305	132	612	792	3
Mientras	74	131	109	144	612	792	3
que	112	131	126	144	612	792	3
el	129	131	136	144	612	792	3
agresor	139	131	168	144	612	792	3
y	171	131	176	144	612	792	3
la	178	131	185	144	612	792	3
víctima	188	131	218	144	612	792	3
guardan	221	131	253	144	612	792	3
una	255	131	270	144	612	792	3
relación	272	131	305	144	612	792	3
de	74	143	83	156	612	792	3
dominio-sumisión.	86	143	161	156	612	792	3
115	575	747	586	763	612	792	3
In	70	35	80	56	612	792	4
v	82	35	87	56	612	792	4
e	88	35	94	56	612	792	4
s	95	35	100	56	612	792	4
t	102	35	105	56	612	792	4
i	107	35	110	56	612	792	4
g	111	35	117	56	612	792	4
a	119	35	124	56	612	792	4
ci	126	35	136	56	612	792	4
ó	137	35	143	56	612	792	4
n	144	35	150	56	612	792	4
que	67	59	81	72	612	792	4
establecen,	83	59	127	72	612	792	4
sus	130	59	142	72	612	792	4
experiencias	145	59	194	72	612	792	4
de	197	59	206	72	612	792	4
riesgo	208	59	233	72	612	792	4
además	235	59	265	72	612	792	4
de	267	59	277	72	612	792	4
su	279	59	288	72	612	792	4
implicación	67	71	114	84	612	792	4
directa	116	71	143	84	612	792	4
en	145	71	155	84	612	792	4
fenómenos	157	71	201	84	612	792	4
de	203	71	212	84	612	792	4
violencia	215	71	251	84	612	792	4
interper-	253	71	288	84	612	792	4
sonal	67	83	88	96	612	792	4
ya	90	83	100	96	612	792	4
sea	102	83	115	96	612	792	4
entre	117	83	137	96	612	792	4
iguales	140	83	168	96	612	792	4
o	171	83	176	96	612	792	4
con	178	83	193	96	612	792	4
adultos)	195	83	227	96	612	792	4
El	57	108	66	125	612	792	4
universo	69	108	111	125	612	792	4
de	114	108	126	125	612	792	4
estudio	129	108	164	125	612	792	4
Luz	30	726	42	736	612	792	4
María	30	705	42	723	612	792	4
Velázquez	30	671	42	703	612	792	4
Reyes	30	650	42	669	612	792	4
y	30	644	42	648	612	792	4
Julia	30	627	42	642	612	792	4
Pérez	30	607	42	625	612	792	4
González:	30	575	42	604	612	792	4
A	30	568	42	573	612	792	4
contracorriente:	30	515	42	566	612	792	4
la	30	507	42	513	612	792	4
socialización	30	463	42	505	612	792	4
de	30	453	42	461	612	792	4
los	30	441	42	451	612	792	4
estudiantes	30	402	42	439	612	792	4
en	30	391	42	400	612	792	4
su	30	382	42	389	612	792	4
camino	30	356	42	380	612	792	4
a	30	350	42	354	612	792	4
la	30	342	42	348	612	792	4
universidad.	30	300	42	340	612	792	4
El	79	129	88	142	612	792	4
universo	91	129	126	142	612	792	4
de	129	129	138	142	612	792	4
estudio	141	129	170	142	612	792	4
está	173	129	188	142	612	792	4
compuesto	191	129	234	142	612	792	4
por	237	129	251	142	612	792	4
la	254	129	261	142	612	792	4
totali-	264	129	288	142	612	792	4
dad	57	141	71	154	612	792	4
de	74	141	83	154	612	792	4
alumnos	86	141	119	154	612	792	4
inscritos	122	141	156	154	612	792	4
en	158	141	168	154	612	792	4
los	170	141	182	154	612	792	4
dos	184	141	198	154	612	792	4
centros	201	141	230	154	612	792	4
de	232	141	242	154	612	792	4
trabajos	244	141	276	154	612	792	4
de	278	141	288	154	612	792	4
la	57	153	64	166	612	792	4
escuela	66	153	95	166	612	792	4
secundaria	97	153	140	166	612	792	4
general	142	153	172	166	612	792	4
No.	174	153	188	166	612	792	4
2	190	153	195	166	612	792	4
de	197	153	207	166	612	792	4
la	209	153	216	166	612	792	4
ciudad	218	153	245	166	612	792	4
de	247	153	256	166	612	792	4
Toluca,	258	153	288	166	612	792	4
estado	57	165	82	178	612	792	4
de	85	165	95	178	612	792	4
México	98	165	129	178	612	792	4
(1.465	132	165	158	178	612	792	4
alumnos)	161	165	198	178	612	792	4
y	201	165	206	178	612	792	4
por	209	165	223	178	612	792	4
una	226	165	240	178	612	792	4
muestra	243	165	275	178	612	792	4
de	278	165	288	178	612	792	4
326	57	177	72	190	612	792	4
alumnos	75	177	109	190	612	792	4
de	113	177	122	190	612	792	4
cuatro	126	177	151	190	612	792	4
escuelas	154	177	187	190	612	792	4
preparatorias,	191	177	246	190	612	792	4
(ubicadas	249	177	288	190	612	792	4
en	57	189	66	202	612	792	4
Toluca,	70	189	100	202	612	792	4
San	104	189	119	202	612	792	4
Felipe	123	189	148	202	612	792	4
del	153	189	165	202	612	792	4
Progreso,	169	189	207	202	612	792	4
Huixquilucan,	211	189	268	202	612	792	4
San	273	189	288	202	612	792	4
José	57	201	74	214	612	792	4
Villa	77	201	96	214	612	792	4
de	99	201	109	214	612	792	4
Allende,	111	201	145	214	612	792	4
(ver	149	201	165	214	612	792	4
anexo	168	201	192	214	612	792	4
No.	195	201	209	214	612	792	4
1).	212	201	223	214	612	792	4
La	226	201	237	214	612	792	4
totalidad	240	201	275	214	612	792	4
de	278	201	288	214	612	792	4
las	57	213	68	226	612	792	4
escuelas	70	213	104	226	612	792	4
pertenecen	106	213	149	226	612	792	4
al	152	213	159	226	612	792	4
sector	162	213	186	226	612	792	4
público	188	213	218	226	612	792	4
(gestionadas	221	213	271	226	612	792	4
con	273	213	288	226	612	792	4
fondos	57	225	84	238	612	792	4
del	87	225	99	238	612	792	4
Estado).	101	225	134	238	612	792	4
Se	137	225	147	238	612	792	4
decidió	150	225	179	238	612	792	4
investigar	182	225	221	238	612	792	4
a	224	225	228	238	612	792	4
la	231	225	238	238	612	792	4
totalidad	241	225	276	238	612	792	4
de	278	225	288	238	612	792	4
la	57	237	64	250	612	792	4
población	66	237	106	250	612	792	4
de	108	237	118	250	612	792	4
alumnos	120	237	154	250	612	792	4
de	156	237	166	250	612	792	4
secundaria,	168	237	213	250	612	792	4
por	216	237	229	250	612	792	4
lo	231	237	239	250	612	792	4
que	242	237	256	250	612	792	4
se	259	237	267	250	612	792	4
apli-	269	237	288	250	612	792	4
caron	57	249	79	262	612	792	4
1.465	81	249	104	262	612	792	4
instrumentos.	106	249	160	262	612	792	4
En	163	249	174	262	612	792	4
preparatoria	176	249	224	262	612	792	4
se	227	249	235	262	612	792	4
optó	237	249	255	262	612	792	4
por	257	249	271	262	612	792	4
una	273	249	288	262	612	792	4
muestra,	57	261	91	274	612	792	4
debido	93	261	121	274	612	792	4
al	123	261	130	274	612	792	4
tamaño	133	261	162	274	612	792	4
y	165	261	170	274	612	792	4
distancia	172	261	208	274	612	792	4
de	210	261	220	274	612	792	4
las	222	261	233	274	612	792	4
escuelas.	236	261	272	274	612	792	4
116	31	747	42	763	612	792	4
El	79	285	88	298	612	792	4
procedimiento	93	285	150	298	612	792	4
para	155	285	172	298	612	792	4
generar	176	285	206	298	612	792	4
la	210	285	217	298	612	792	4
información	222	285	271	298	612	792	4
fue	275	285	288	298	612	792	4
distinta	57	297	86	310	612	792	4
para	90	297	107	310	612	792	4
cada	111	297	129	310	612	792	4
nivel,	132	297	155	310	612	792	4
con	159	297	173	310	612	792	4
los	177	297	188	310	612	792	4
alumnos	192	297	226	310	612	792	4
de	229	297	239	310	612	792	4
secundaria,	242	297	288	310	612	792	4
los	57	309	68	322	612	792	4
instrumentos	72	309	124	322	612	792	4
para	128	309	145	322	612	792	4
captar	149	309	173	322	612	792	4
la	177	309	184	322	612	792	4
información	188	309	237	322	612	792	4
se	240	309	249	322	612	792	4
adminis-	253	309	288	322	612	792	4
traron	57	321	81	334	612	792	4
en	84	321	94	334	612	792	4
horario	97	321	126	334	612	792	4
escolar	130	321	158	334	612	792	4
por	161	321	175	334	612	792	4
la	178	321	186	334	612	792	4
investigadora,	189	321	245	334	612	792	4
el	249	321	256	334	612	792	4
tiempo	260	321	288	334	612	792	4
requerido	57	333	95	346	612	792	4
para	99	333	116	346	612	792	4
la	120	333	127	346	612	792	4
aplicación	131	333	172	346	612	792	4
fue	176	333	189	346	612	792	4
en	193	333	203	346	612	792	4
promedio	207	333	245	346	612	792	4
una	249	333	263	346	612	792	4
hora.	267	333	288	346	612	792	4
El	57	345	66	358	612	792	4
trabajo	69	345	97	358	612	792	4
de	101	345	111	358	612	792	4
campo	114	345	141	358	612	792	4
se	145	345	153	358	612	792	4
realizo	157	345	184	358	612	792	4
en	188	345	198	358	612	792	4
mayo-junio	202	345	248	358	612	792	4
de	252	345	261	358	612	792	4
2005.	265	345	288	358	612	792	4
El	57	357	66	370	612	792	4
cuestionario	68	357	117	370	612	792	4
se	120	357	128	370	612	792	4
respondió	131	357	170	370	612	792	4
de	173	357	182	370	612	792	4
manera	185	357	214	370	612	792	4
anónima.	217	357	254	370	612	792	4
Con	257	357	273	370	612	792	4
los	276	357	288	370	612	792	4
alumnos	57	369	91	382	612	792	4
de	94	369	103	382	612	792	4
preparatoria	106	369	155	382	612	792	4
se	158	369	166	382	612	792	4
acordó	169	369	197	382	612	792	4
fuese	200	369	221	382	612	792	4
una	224	369	238	382	612	792	4
tarea	242	369	261	382	612	792	4
extra-	264	369	288	382	612	792	4
clase,	57	381	79	394	612	792	4
el	81	381	88	394	612	792	4
tiempo	90	381	118	394	612	792	4
invertido	120	381	156	394	612	792	4
en	158	381	168	394	612	792	4
la	170	381	177	394	612	792	4
redacción	179	381	218	394	612	792	4
de	220	381	229	394	612	792	4
sus	231	381	244	394	612	792	4
relatos	246	381	273	394	612	792	4
fue	275	381	288	394	612	792	4
de	57	393	66	406	612	792	4
una	69	393	83	406	612	792	4
a	86	393	90	406	612	792	4
cinco	93	393	114	406	612	792	4
horas.	117	393	141	406	612	792	4
De	57	417	69	434	612	792	4
los	72	417	87	434	612	792	4
instrumentos	90	417	153	434	612	792	4
para	156	417	178	434	612	792	4
generar	181	417	217	434	612	792	4
la	57	431	65	448	612	792	4
información	68	431	126	448	612	792	4
1.	57	452	64	465	612	792	4
Se	67	452	77	465	612	792	4
aplicó	80	452	105	465	612	792	4
el	108	452	115	465	612	792	4
“Cuestionario	118	452	174	465	612	792	4
sobre	177	452	199	465	612	792	4
Convivencia,	202	452	255	465	612	792	4
Violen-	258	452	288	465	612	792	4
cia	67	464	78	477	612	792	4
y	81	464	86	477	612	792	4
Experiencias	89	464	140	477	612	792	4
de	143	464	152	477	612	792	4
Riesgo	155	464	183	477	612	792	4
COVER”	186	464	224	477	612	792	4
para	227	464	244	477	612	792	4
alumnas	247	464	280	477	612	792	4
y	283	464	288	477	612	792	4
alumnos	67	476	101	489	612	792	4
de	103	476	112	489	612	792	4
secundaria.	115	476	160	489	612	792	4
(Ver	162	476	180	489	612	792	4
anexo	182	476	206	489	612	792	4
No.	208	476	223	489	612	792	4
2)	226	476	234	489	612	792	4
Este	236	476	254	489	612	792	4
cuestio-	256	476	288	489	612	792	4
nario	67	488	87	501	612	792	4
fue	91	488	103	501	612	792	4
elaborado	107	488	146	501	612	792	4
por	150	488	163	501	612	792	4
Rosario	167	488	198	501	612	792	4
Ortega	201	488	229	501	612	792	4
y	232	488	237	501	612	792	4
Rosario	241	488	272	501	612	792	4
del	275	488	288	501	612	792	4
Rey	67	500	83	513	612	792	4
(2004);	85	500	115	513	612	792	4
se	117	500	125	513	612	792	4
trata	128	500	146	513	612	792	4
de	148	500	157	513	612	792	4
un	160	500	170	513	612	792	4
autoinforme	172	500	221	513	612	792	4
conformado	224	500	272	513	612	792	4
por	274	500	288	513	612	792	4
80	67	512	77	525	612	792	4
preguntas	80	512	119	525	612	792	4
donde	122	512	147	525	612	792	4
se	150	512	158	525	612	792	4
exploran	162	512	197	525	612	792	4
aspectos	200	512	234	525	612	792	4
relacionados	237	512	288	525	612	792	4
con	67	524	81	537	612	792	4
la	84	524	91	537	612	792	4
convivencia	93	524	142	537	612	792	4
en	144	524	154	537	612	792	4
las	156	524	167	537	612	792	4
escuelas2.	170	524	210	537	612	792	4
(Ver	213	524	230	537	612	792	4
anexo	233	524	257	537	612	792	4
No.2)	259	524	282	537	612	792	4
2.	57	536	64	549	612	792	4
Considero	66	536	107	549	612	792	4
que	109	536	123	549	612	792	4
no	125	536	135	549	612	792	4
basta	137	536	158	549	612	792	4
determinar	160	536	202	549	612	792	4
que	204	536	219	549	612	792	4
un	221	536	231	549	612	792	4
X%	233	536	248	549	612	792	4
fue	250	536	263	549	612	792	4
insul-	265	536	288	549	612	792	4
tado,	67	548	86	561	612	792	4
golpeado,	88	548	126	561	612	792	4
etcétera,	128	548	161	561	612	792	4
sino	162	548	179	561	612	792	4
saber,	180	548	203	561	612	792	4
cómo,	205	548	229	561	612	792	4
cuándo,	231	548	262	561	612	792	4
quién,	263	548	288	561	612	792	4
el	67	560	74	573	612	792	4
impacto	77	560	109	573	612	792	4
que	111	560	126	573	612	792	4
eso	129	560	142	573	612	792	4
tiene	145	560	164	573	612	792	4
en	167	560	176	573	612	792	4
la	179	560	186	573	612	792	4
subjetividad	189	560	238	573	612	792	4
del	241	560	253	573	612	792	4
alumno,	256	560	288	573	612	792	4
comprender	67	572	114	585	612	792	4
lo	117	572	124	585	612	792	4
que	128	572	142	585	612	792	4
el	145	572	152	585	612	792	4
alumno	155	572	185	585	612	792	4
siente	188	572	211	585	612	792	4
y	214	572	219	585	612	792	4
piensa	222	572	247	585	612	792	4
acerca	250	572	275	585	612	792	4
de	278	572	288	585	612	792	4
esa	67	584	79	597	612	792	4
vivencia,	82	584	118	597	612	792	4
por	120	584	134	597	612	792	4
lo	136	584	144	597	612	792	4
tanto,	147	584	169	597	612	792	4
se	172	584	180	597	612	792	4
decidió	183	584	212	597	612	792	4
dar	214	584	227	597	612	792	4
identidad	230	584	266	597	612	792	4
a	269	584	273	597	612	792	4
los	276	584	288	597	612	792	4
números,	67	596	103	609	612	792	4
obtenidos	105	596	143	609	612	792	4
vía	145	596	157	609	612	792	4
(COVER)	159	596	199	609	612	792	4
solicitando	201	596	244	609	612	792	4
a	246	596	251	609	612	792	4
cada	253	596	271	609	612	792	4
uno	273	596	288	609	612	792	4
de	67	608	76	621	612	792	4
los	79	608	91	621	612	792	4
alumnos,	94	608	130	621	612	792	4
redactara	133	608	169	621	612	792	4
una	172	608	186	621	612	792	4
experiencia	189	608	235	621	612	792	4
propia	238	608	263	621	612	792	4
sobre	266	608	288	621	612	792	4
violencia	67	620	103	633	612	792	4
en	107	620	116	633	612	792	4
cualquiera	121	620	162	633	612	792	4
de	166	620	175	633	612	792	4
las	180	620	191	633	612	792	4
posiciones:	195	620	239	633	612	792	4
espectador,	243	620	288	633	612	792	4
ejecutor,	67	632	100	645	612	792	4
o	103	632	108	645	612	792	4
víctima.	110	632	142	645	612	792	4
El	144	632	153	645	612	792	4
episodio	155	632	188	645	612	792	4
de	191	632	200	645	612	792	4
violencia	202	632	238	645	612	792	4
relatado	241	632	272	645	612	792	4
po-	274	632	288	645	612	792	4
dría	67	644	82	657	612	792	4
ser	84	644	96	657	612	792	4
dentro	98	644	124	657	612	792	4
o	126	644	131	657	612	792	4
fuera	133	644	154	657	612	792	4
de	156	644	166	657	612	792	4
la	168	644	175	657	612	792	4
escuela.	178	644	209	657	612	792	4
La	211	644	222	657	612	792	4
instrucción	224	644	268	657	612	792	4
para	271	644	288	657	612	792	4
esta	67	656	82	669	612	792	4
parte	84	656	104	669	612	792	4
fue:	106	656	121	669	612	792	4
“Por	123	656	141	669	612	792	4
favor,	143	656	166	669	612	792	4
cuéntame	168	656	206	669	612	792	4
un	208	656	218	669	612	792	4
episodio	220	656	253	669	612	792	4
violento	255	656	288	669	612	792	4
ya	67	668	76	681	612	792	4
sea	79	668	91	681	612	792	4
que	94	668	108	681	612	792	4
lo	111	668	118	681	612	792	4
hayas	121	668	143	681	612	792	4
observado	146	668	186	681	612	792	4
o	189	668	194	681	612	792	4
bien	196	668	213	681	612	792	4
participado.	216	668	263	681	612	792	4
Narra	265	668	288	681	612	792	4
dónde,	67	680	93	693	612	792	4
cuándo,	96	680	127	693	612	792	4
cómo.	129	680	153	693	612	792	4
Puedes	156	680	184	693	612	792	4
agregar	186	680	216	693	612	792	4
hojas”.	218	680	246	693	612	792	4
Recurrir	79	704	113	717	612	792	4
a	117	704	122	717	612	792	4
los	126	704	138	717	612	792	4
relatos	143	704	169	717	612	792	4
de	174	704	183	717	612	792	4
vida	188	704	205	717	612	792	4
nos	210	704	224	717	612	792	4
permite	229	704	259	717	612	792	4
ingre-	264	704	288	717	612	792	4
sar	57	716	68	729	612	792	4
al	72	716	79	729	612	792	4
mundo	83	716	111	729	612	792	4
simbólico	114	716	154	729	612	792	4
de	157	716	167	729	612	792	4
los	170	716	182	729	612	792	4
alumnos,	185	716	222	729	612	792	4
y	225	716	230	729	612	792	4
con	234	716	248	729	612	792	4
Ferrarot-	252	716	288	729	612	792	4
ti	57	728	62	741	612	792	4
(1991:157)	66	728	110	741	612	792	4
pienso:	113	728	142	741	612	792	4
“la	145	728	157	741	612	792	4
vía	160	728	172	741	612	792	4
de	176	728	185	741	612	792	4
la	188	728	196	741	612	792	4
subjetividad	199	728	248	741	612	792	4
es	251	728	259	741	612	792	4
la	263	728	270	741	612	792	4
que	273	728	288	741	612	792	4
permite	307	59	338	72	612	792	4
reconstruir	341	59	384	72	612	792	4
el	387	59	394	72	612	792	4
alcance	397	59	427	72	612	792	4
objetivo,	430	59	465	72	612	792	4
esto	468	59	484	72	612	792	4
es	486	59	495	72	612	792	4
real,	497	59	515	72	612	792	4
com-	518	59	538	72	612	792	4
pleto,	307	71	330	84	612	792	4
de	334	71	343	84	612	792	4
una	347	71	362	84	612	792	4
conciencia	366	71	409	84	612	792	4
de	413	71	422	84	612	792	4
grupo	426	71	449	84	612	792	4
y	453	71	458	84	612	792	4
de	462	71	472	84	612	792	4
época”.	476	71	506	84	612	792	4
Michel	510	71	538	84	612	792	4
de	307	83	317	96	612	792	4
Certeau	321	83	352	96	612	792	4
dijo	357	83	372	96	612	792	4
alguna	377	83	403	96	612	792	4
vez	408	83	422	96	612	792	4
que	426	83	441	96	612	792	4
los	445	83	457	96	612	792	4
hombres	461	83	496	96	612	792	4
son	500	83	514	96	612	792	4
seres	518	83	538	96	612	792	4
“enmarañados”	307	95	369	108	612	792	4
en	372	95	381	108	612	792	4
historias,	384	95	421	108	612	792	4
por	424	95	437	108	612	792	4
consiguiente	440	95	490	108	612	792	4
requerimos	493	95	538	108	612	792	4
acercarnos	307	107	350	120	612	792	4
al	354	107	361	120	612	792	4
mundo	365	107	392	120	612	792	4
de	396	107	405	120	612	792	4
vida	409	107	426	120	612	792	4
de	430	107	439	120	612	792	4
los	443	107	454	120	612	792	4
alumnos	458	107	492	120	612	792	4
a	496	107	500	120	612	792	4
partir	504	107	525	120	612	792	4
de	529	107	538	120	612	792	4
explorar	307	119	341	132	612	792	4
por	343	119	357	132	612	792	4
sus	359	119	372	132	612	792	4
historias.	374	119	411	132	612	792	4
4.	307	153	315	171	612	792	4
Resultados	318	153	373	171	612	792	4
Aunque	330	181	362	194	612	792	4
la	364	181	372	194	612	792	4
violencia	374	181	411	194	612	792	4
en	414	181	423	194	612	792	4
la	426	181	433	194	612	792	4
escuela	436	181	465	194	612	792	4
representa	468	181	509	194	612	792	4
la	512	181	519	194	612	792	4
cara	522	181	538	194	612	792	4
menos	307	193	334	206	612	792	4
presentable	337	193	383	206	612	792	4
de	386	193	396	206	612	792	4
la	399	193	407	206	612	792	4
institución	410	193	452	206	612	792	4
escolar,	456	193	486	206	612	792	4
actualmente	490	193	538	206	612	792	4
se	307	205	316	218	612	792	4
puede	320	205	344	218	612	792	4
aﬁrmar	347	205	376	218	612	792	4
que	380	205	395	218	612	792	4
hay	399	205	413	218	612	792	4
una	417	205	431	218	612	792	4
apertura	435	205	468	218	612	792	4
por	472	205	485	218	612	792	4
parte	489	205	509	218	612	792	4
de	513	205	523	218	612	792	4
los	527	205	538	218	612	792	4
funcionarios	307	217	357	230	612	792	4
para	362	217	379	230	612	792	4
investigar	383	217	423	230	612	792	4
este	427	217	442	230	612	792	4
por	447	217	460	230	612	792	4
demás	464	217	490	230	612	792	4
inquietante	494	217	538	230	612	792	4
fenómeno.	307	229	350	242	612	792	4
La	353	229	364	242	612	792	4
presentación	367	229	418	242	612	792	4
de	421	229	430	242	612	792	4
los	434	229	445	242	612	792	4
resultados	449	229	489	242	612	792	4
se	493	229	501	242	612	792	4
hará	504	229	522	242	612	792	4
por	525	229	538	242	612	792	4
separado,	307	241	345	254	612	792	4
en	348	241	358	254	612	792	4
primer	360	241	387	254	612	792	4
lugar	390	241	410	254	612	792	4
se	413	241	421	254	612	792	4
expondrá	424	241	461	254	612	792	4
lo	464	241	472	254	612	792	4
correspondiente	474	241	538	254	612	792	4
a	307	253	312	266	612	792	4
los	314	253	326	266	612	792	4
alumnos	328	253	362	266	612	792	4
de	364	253	374	266	612	792	4
secundaria	376	253	419	266	612	792	4
y	421	253	426	266	612	792	4
en	428	253	437	266	612	792	4
el	440	253	447	266	612	792	4
subapartado	449	253	497	266	612	792	4
II,	500	253	509	266	612	792	4
se	511	253	519	266	612	792	4
des-	522	253	538	266	612	792	4
cribirá	307	265	334	278	612	792	4
lo	337	265	345	278	612	792	4
concerniente	348	265	399	278	612	792	4
a	403	265	407	278	612	792	4
los	411	265	423	278	612	792	4
estudiantes	426	265	471	278	612	792	4
del	474	265	486	278	612	792	4
nivel	490	265	510	278	612	792	4
medio	513	265	538	278	612	792	4
superior	307	277	340	290	612	792	4
(preparatoria)	343	277	398	290	612	792	4
a.	307	300	316	317	612	792	4
Alumnos	318	300	361	317	612	792	4
de	364	300	376	317	612	792	4
secundaria	379	300	432	317	612	792	4
1.	307	320	314	334	612	792	4
Datos	317	320	339	334	612	792	4
Generales.	342	320	384	334	612	792	4
Los	330	333	345	346	612	792	4
datos	348	333	369	346	612	792	4
que	371	333	386	346	612	792	4
se	388	333	396	346	612	792	4
exponen	399	333	433	346	612	792	4
a	435	333	440	346	612	792	4
continuación	442	333	494	346	612	792	4
fueron	496	333	522	346	612	792	4
ob-	525	333	538	346	612	792	4
tenidos	307	345	336	358	612	792	4
mediante	339	345	376	358	612	792	4
el	378	345	386	358	612	792	4
cuestionario	388	345	437	358	612	792	4
COVER.	440	345	476	358	612	792	4
1.465	479	345	502	358	612	792	4
alumnos	504	345	538	358	612	792	4
de	307	357	317	370	612	792	4
los	320	357	332	370	612	792	4
cuales	335	357	360	370	612	792	4
el	364	357	371	370	612	792	4
51%	374	357	393	370	612	792	4
son	396	357	410	370	612	792	4
mujeres	413	357	445	370	612	792	4
y	448	357	453	370	612	792	4
el	457	357	464	370	612	792	4
49%	467	357	486	370	612	792	4
hombres.	489	357	526	370	612	792	4
El	529	357	538	370	612	792	4
32%	307	369	326	382	612	792	4
corresponde	329	369	378	382	612	792	4
al	380	369	388	382	612	792	4
primer	391	369	417	382	612	792	4
grado,	420	369	445	382	612	792	4
el	448	369	455	382	612	792	4
31%	458	369	477	382	612	792	4
a	480	369	484	382	612	792	4
segundo	487	369	520	382	612	792	4
y	523	369	528	382	612	792	4
el	531	369	538	382	612	792	4
30	307	381	317	394	612	792	4
%	320	381	328	394	612	792	4
a	331	381	335	394	612	792	4
tercer	338	381	361	394	612	792	4
grado.	363	381	389	394	612	792	4
El	391	381	400	394	612	792	4
promedio	403	381	441	394	612	792	4
de	444	381	453	394	612	792	4
edad	456	381	474	394	612	792	4
de	477	381	486	394	612	792	4
la	489	381	496	394	612	792	4
población	499	381	538	394	612	792	4
es	307	393	316	406	612	792	4
de	318	393	328	406	612	792	4
13,6	331	393	348	406	612	792	4
años,	351	393	372	406	612	792	4
el	374	393	382	406	612	792	4
83,1%	384	393	410	406	612	792	4
vive	413	393	430	406	612	792	4
con	433	393	447	406	612	792	4
ambos	450	393	476	406	612	792	4
padres,	479	393	507	406	612	792	4
el	510	393	517	406	612	792	4
10%	520	393	538	406	612	792	4
vive	307	405	325	418	612	792	4
en	327	405	337	418	612	792	4
hogar	339	405	362	418	612	792	4
monoparental,	365	405	422	418	612	792	4
de	425	405	434	418	612	792	4
los	437	405	448	418	612	792	4
cuales	451	405	476	418	612	792	4
el	478	405	486	418	612	792	4
9%	488	405	502	418	612	792	4
vive	504	405	521	418	612	792	4
con	524	405	538	418	612	792	4
la	307	417	315	430	612	792	4
madre	318	417	343	430	612	792	4
y	347	417	352	430	612	792	4
el	355	417	363	430	612	792	4
1%	366	417	380	430	612	792	4
vive	383	417	400	430	612	792	4
exclusivamente	404	417	466	430	612	792	4
con	470	417	484	430	612	792	4
el	488	417	495	430	612	792	4
padre.	499	417	524	430	612	792	4
En	527	417	538	430	612	792	4
promedio	307	429	346	442	612	792	4
tienen	349	429	373	442	612	792	4
2,06	376	429	393	442	612	792	4
hermanos,	396	429	438	442	612	792	4
igualmente	440	429	485	442	612	792	4
en	488	429	497	442	612	792	4
promedio	500	429	538	442	612	792	4
tienen	307	441	332	454	612	792	4
1,6	335	441	347	454	612	792	4
hermanos	350	441	389	454	612	792	4
mayores	391	441	425	454	612	792	4
y	428	441	433	454	612	792	4
1,5	435	441	448	454	612	792	4
hermanos	451	441	489	454	612	792	4
menores,	492	441	528	454	612	792	4
el	531	441	538	454	612	792	4
2%	307	453	321	466	612	792	4
tiene	323	453	343	466	612	792	4
hijos.	345	453	367	466	612	792	4
Dimensión:	307	477	356	490	612	792	4
Condiciones	359	477	411	490	612	792	4
de	414	477	424	490	612	792	4
vida	426	477	444	490	612	792	4
En	330	489	341	502	612	792	4
cuanto	344	489	370	502	612	792	4
a	373	489	377	502	612	792	4
las	380	489	391	502	612	792	4
condiciones	393	489	441	502	612	792	4
materiales	443	489	484	502	612	792	4
de	487	489	496	502	612	792	4
su	499	489	508	502	612	792	4
vivien-	510	489	538	502	612	792	4
da	307	501	317	514	612	792	4
el	320	501	328	514	612	792	4
96,2%	331	501	357	514	612	792	4
cuenta	361	501	387	514	612	792	4
con	390	501	405	514	612	792	4
luz	408	501	421	514	612	792	4
eléctrica,	424	501	461	514	612	792	4
misma	464	501	491	514	612	792	4
proporción	494	501	538	514	612	792	4
96%	307	513	326	526	612	792	4
se	329	513	337	526	612	792	4
beneﬁcia	340	513	376	526	612	792	4
con	379	513	393	526	612	792	4
agua	396	513	415	526	612	792	4
potable.	417	513	449	526	612	792	4
El	452	513	461	526	612	792	4
99%	464	513	482	526	612	792	4
reconoce	485	513	521	526	612	792	4
que	524	513	538	526	612	792	4
en	307	525	317	538	612	792	4
su	320	525	329	538	612	792	4
casa	333	525	350	538	612	792	4
siempre	353	525	385	538	612	792	4
hay	389	525	403	538	612	792	4
algo	407	525	424	538	612	792	4
para	427	525	444	538	612	792	4
comer,	448	525	475	538	612	792	4
aunque	479	525	507	538	612	792	4
sólo	511	525	528	538	612	792	4
el	531	525	538	538	612	792	4
59,9%	307	537	333	550	612	792	4
admite	336	537	364	550	612	792	4
hacer	367	537	388	550	612	792	4
tres	391	537	406	550	612	792	4
comidas	409	537	442	550	612	792	4
al	445	537	453	550	612	792	4
día,	456	537	470	550	612	792	4
el	474	537	481	550	612	792	4
16,45%	484	537	515	550	612	792	4
com-	518	537	538	550	612	792	4
parte	307	549	327	562	612	792	4
su	330	549	338	562	612	792	4
cama	341	549	362	562	612	792	4
con	364	549	378	562	612	792	4
algún	380	549	403	562	612	792	4
otro	405	549	421	562	612	792	4
familiar,	423	549	457	562	612	792	4
el	459	549	466	562	612	792	4
66%	468	549	487	562	612	792	4
hace	489	549	507	562	612	792	4
labores	509	549	538	562	612	792	4
en	307	561	317	574	612	792	4
el	319	561	327	574	612	792	4
hogar,	329	561	354	574	612	792	4
el	356	561	364	574	612	792	4
13%	366	561	384	574	612	792	4
trabaja.	387	561	417	574	612	792	4
Dimensión:	307	585	356	598	612	792	4
valor	359	585	381	598	612	792	4
personal	383	585	420	598	612	792	4
y	423	585	428	598	612	792	4
sociabilidad	430	585	481	598	612	792	4
En	330	597	341	610	612	792	4
cuanto	345	597	372	610	612	792	4
a	375	597	380	610	612	792	4
sus	383	597	396	610	612	792	4
expectativas	400	597	449	610	612	792	4
de	453	597	462	610	612	792	4
futuro,	466	597	493	610	612	792	4
persiste	497	597	527	610	612	792	4
la	531	597	538	610	612	792	4
conﬁanza	307	609	346	622	612	792	4
en	348	609	358	622	612	792	4
la	360	609	368	622	612	792	4
escuela	370	609	400	622	612	792	4
pues	402	609	421	622	612	792	4
el	423	609	430	622	612	792	4
97,35%	433	609	464	622	612	792	4
piensa	466	609	492	622	612	792	4
terminar	495	609	528	622	612	792	4
la	531	609	538	622	612	792	4
secundaria,	307	621	353	634	612	792	4
un	356	621	366	634	612	792	4
porcentaje	369	621	411	634	612	792	4
levemente	414	621	455	634	612	792	4
menor	458	621	483	634	612	792	4
95,56%	487	621	517	634	612	792	4
con-	521	621	538	634	612	792	4
sidera	307	633	331	646	612	792	4
ingresar	335	633	367	646	612	792	4
a	370	633	374	646	612	792	4
la	378	633	385	646	612	792	4
universidad,	388	633	437	646	612	792	4
el	441	633	448	646	612	792	4
97,39%	451	633	482	646	612	792	4
considera	485	633	523	646	612	792	4
“la	527	633	538	646	612	792	4
escuela	307	645	337	658	612	792	4
me	340	645	352	658	612	792	4
servirá	355	645	382	658	612	792	4
para	385	645	403	658	612	792	4
encontrar	406	645	444	658	612	792	4
un	447	645	457	658	612	792	4
futuro	460	645	484	658	612	792	4
mejor”,	487	645	517	658	612	792	4
aun-	521	645	538	658	612	792	4
que	307	657	322	670	612	792	4
el	324	657	332	670	612	792	4
12,53%	334	657	365	670	612	792	4
ha	367	657	377	670	612	792	4
pensado	379	657	412	670	612	792	4
dejar	415	657	435	670	612	792	4
la	437	657	444	670	612	792	4
escuela.	447	657	479	670	612	792	4
Dimensión:	307	681	356	694	612	792	4
implicación	359	681	408	694	612	792	4
directa	411	681	441	694	612	792	4
en	443	681	453	694	612	792	4
violencia	456	681	493	694	612	792	4
En	330	693	341	706	612	792	4
cuanto	344	693	371	706	612	792	4
a	374	693	379	706	612	792	4
la	382	693	389	706	612	792	4
victimización	393	693	447	706	612	792	4
de	450	693	460	706	612	792	4
iguales,	463	693	494	706	612	792	4
el	497	693	504	706	612	792	4
15,85%	507	693	538	706	612	792	4
reconoce	307	705	344	718	612	792	4
que	348	705	362	718	612	792	4
ha	366	705	375	718	612	792	4
tenido	379	705	404	718	612	792	4
miedo	408	705	433	718	612	792	4
de	437	705	447	718	612	792	4
venir	451	705	471	718	612	792	4
a	475	705	480	718	612	792	4
la	484	705	491	718	612	792	4
escuela,	495	705	527	718	612	792	4
el	531	705	538	718	612	792	4
58,9%	307	717	333	730	612	792	4
ha	337	717	347	730	612	792	4
sido	351	717	368	730	612	792	4
insultado	372	717	408	730	612	792	4
por	412	717	426	730	612	792	4
un	430	717	440	730	612	792	4
compañero,	444	717	491	730	612	792	4
el	495	717	502	730	612	792	4
56%	506	717	525	730	612	792	4
ha	529	717	538	730	612	792	4
sido	307	729	324	742	612	792	4
robado,	327	729	358	742	612	792	4
el	361	729	368	742	612	792	4
26,75%	371	729	402	742	612	792	4
ha	405	729	415	742	612	792	4
sido	418	729	435	742	612	792	4
golpeado,	438	729	477	742	612	792	4
24,62%	480	729	511	742	612	792	4
ha	515	729	524	742	612	792	4
re-	527	729	538	742	612	792	4
In	470	35	481	56	612	792	5
v	482	35	487	56	612	792	5
e	489	35	494	56	612	792	5
s	496	35	501	56	612	792	5
t	502	35	506	56	612	792	5
i	507	35	510	56	612	792	5
g	512	35	518	56	612	792	5
ació	519	35	543	56	612	792	5
n	545	35	551	56	612	792	5
cibido	74	59	99	72	612	792	5
amenazas,	101	59	143	72	612	792	5
el	146	59	153	72	612	792	5
25,72%	156	59	186	72	612	792	5
ha	189	59	199	72	612	792	5
sido	202	59	218	72	612	792	5
aislado,	221	59	252	72	612	792	5
y	255	59	260	72	612	792	5
ﬁnalmente	262	59	305	72	612	792	5
el	74	71	81	84	612	792	5
2,99%	84	71	110	84	612	792	5
admite	113	71	140	84	612	792	5
haber	144	71	166	84	612	792	5
sido	169	71	186	84	612	792	5
abusado	189	71	222	84	612	792	5
sexualmente	225	71	275	84	612	792	5
por	278	71	291	84	612	792	5
un	295	71	305	84	612	792	5
compañero.	74	83	121	96	612	792	5
En	74	107	86	120	612	792	5
cuanto	87	107	115	120	612	792	5
al	116	107	124	120	612	792	5
maltrato	126	107	160	120	612	792	5
y	162	107	167	120	612	792	5
abuso	169	107	193	120	612	792	5
de	194	107	204	120	612	792	5
adultos	206	107	235	120	612	792	5
hacia	237	107	258	120	612	792	5
estudiantes	260	107	304	120	612	792	5
El	96	119	105	132	612	792	5
20%	108	119	126	132	612	792	5
ha	129	119	138	132	612	792	5
sido	141	119	157	132	612	792	5
insultado	160	119	197	132	612	792	5
por	199	119	213	132	612	792	5
sus	215	119	228	132	612	792	5
padres,	231	119	259	132	612	792	5
16,54%	262	119	293	132	612	792	5
ha	295	119	305	132	612	792	5
sido	74	131	90	144	612	792	5
insultado	93	131	130	144	612	792	5
por	133	131	146	144	612	792	5
un	149	131	159	144	612	792	5
maestro,	162	131	196	144	612	792	5
6,78%	199	131	224	144	612	792	5
ha	227	131	237	144	612	792	5
recibido	240	131	272	144	612	792	5
amena-	275	131	305	144	612	792	5
zas	74	143	86	156	612	792	5
de	89	143	98	156	612	792	5
un	100	143	110	156	612	792	5
maestro,	113	143	147	156	612	792	5
el	149	143	156	156	612	792	5
5,86%	158	143	184	156	612	792	5
reconoce	186	143	222	156	612	792	5
haber	225	143	247	156	612	792	5
sido	249	143	266	156	612	792	5
golpeado	268	143	305	156	612	792	5
por	74	155	87	168	612	792	5
un	90	155	100	168	612	792	5
maestro,	104	155	138	168	612	792	5
el	141	155	148	168	612	792	5
4,59%	152	155	178	168	612	792	5
ha	181	155	190	168	612	792	5
recibido	194	155	226	168	612	792	5
propuesta	230	155	269	168	612	792	5
de	272	155	281	168	612	792	5
tener	285	155	305	168	612	792	5
relaciones	74	167	114	180	612	792	5
por	117	167	130	180	612	792	5
parte	133	167	153	180	612	792	5
de	155	167	164	180	612	792	5
un	167	167	177	180	612	792	5
maestro	179	167	211	180	612	792	5
en	214	167	223	180	612	792	5
los	225	167	237	180	612	792	5
últimos	240	167	270	180	612	792	5
tres	272	167	287	180	612	792	5
me-	289	167	305	180	612	792	5
ses,	74	179	88	192	612	792	5
y	93	179	98	192	612	792	5
ﬁnalmente	102	179	144	192	612	792	5
el	148	179	155	192	612	792	5
2,18%	160	179	186	192	612	792	5
admitió	190	179	220	192	612	792	5
haber	224	179	247	192	612	792	5
sido	251	179	268	192	612	792	5
abusado	272	179	305	192	612	792	5
sexualmente	74	191	124	204	612	792	5
en	126	191	136	204	612	792	5
los	138	191	150	204	612	792	5
últimos	152	191	182	204	612	792	5
tres	185	191	199	204	612	792	5
meses,	202	191	229	204	612	792	5
por	231	191	245	204	612	792	5
un	247	191	257	204	612	792	5
adulto.	260	191	287	204	612	792	5
Los	74	215	89	228	612	792	5
relatos	92	215	120	228	612	792	5
de	123	215	133	228	612	792	5
vida	135	215	154	228	612	792	5
La	96	227	107	240	612	792	5
petición	111	227	143	240	612	792	5
de	147	227	157	240	612	792	5
narrar	161	227	185	240	612	792	5
un	189	227	199	240	612	792	5
episodio	203	227	237	240	612	792	5
violento	241	227	273	240	612	792	5
generó	278	227	305	240	612	792	5
1.344	74	239	96	252	612	792	5
relatos.	98	239	127	252	612	792	5
De	129	239	140	252	612	792	5
los	143	239	154	252	612	792	5
cuales,	156	239	183	252	612	792	5
1.237	185	239	208	252	612	792	5
(70,28%),	210	239	249	252	612	792	5
corresponden	251	239	305	252	612	792	5
a	74	251	78	264	612	792	5
múltiples	82	251	118	264	612	792	5
experiencias	122	251	171	264	612	792	5
con	175	251	189	264	612	792	5
la	193	251	200	264	612	792	5
violencia,	203	251	242	264	612	792	5
desde	246	251	268	264	612	792	5
diversos	272	251	305	264	612	792	5
escenarios	74	263	115	276	612	792	5
como:	117	263	142	276	612	792	5
la	144	263	152	276	612	792	5
calle,	154	263	175	276	612	792	5
la	178	263	185	276	612	792	5
colonia,	187	263	219	276	612	792	5
la	221	263	228	276	612	792	5
familia,	231	263	261	276	612	792	5
la	264	263	271	276	612	792	5
escuela,	273	263	305	276	612	792	5
diversos	74	275	107	288	612	792	5
actores	110	275	138	288	612	792	5
implicados	142	275	185	288	612	792	5
tales	189	275	207	288	612	792	5
como;	210	275	235	288	612	792	5
vecinos,	239	275	271	288	612	792	5
conoci-	275	275	305	288	612	792	5
dos,	74	287	90	300	612	792	5
amigos,	94	287	125	300	612	792	5
transeúntes,	129	287	175	300	612	792	5
policía,	179	287	208	300	612	792	5
bandas,	212	287	242	300	612	792	5
familiares:	246	287	288	300	612	792	5
pa-	292	287	305	300	612	792	5
dres,	74	299	93	312	612	792	5
padrastros,	95	299	138	312	612	792	5
hermanos,	140	299	181	312	612	792	5
tíos,	183	299	200	312	612	792	5
primos,	202	299	232	312	612	792	5
diversas	234	299	267	312	612	792	5
tempora-	269	299	305	312	612	792	5
lidades:	324	59	355	72	612	792	5
presente,	357	59	393	72	612	792	5
pasado;	395	59	425	72	612	792	5
diversos	427	59	460	72	612	792	5
papeles	463	59	492	72	612	792	5
como:	494	59	519	72	612	792	5
ejecutor,	522	59	555	72	612	792	5
víctima	324	71	354	84	612	792	5
u	357	71	362	84	612	792	5
observador,	365	71	411	84	612	792	5
diversos	414	71	447	84	612	792	5
tipos:	450	71	472	84	612	792	5
verbal,	474	71	502	84	612	792	5
física,	504	71	528	84	612	792	5
psico-	531	71	555	84	612	792	5
lógica.	324	83	351	96	612	792	5
25	354	83	364	96	612	792	5
alumnos	366	83	400	96	612	792	5
(1,42%),	402	83	437	96	612	792	5
mostraron	439	83	480	96	612	792	5
una	482	83	496	96	612	792	5
visión	499	83	523	96	612	792	5
feliz	526	83	543	96	612	792	5
de	546	83	555	96	612	792	5
la	324	95	332	108	612	792	5
vida,	334	95	353	108	612	792	5
por	356	95	369	108	612	792	5
ejemplo:	372	95	406	108	612	792	5
gracias	408	95	438	108	612	792	5
a	441	95	446	108	612	792	5
Dios,	448	95	469	108	612	792	5
no	471	95	481	108	612	792	5
he	484	95	493	108	612	792	5
visto	496	95	514	108	612	792	5
violencia,	517	95	555	108	612	792	5
mi	324	107	334	120	612	792	5
familia	337	107	365	120	612	792	5
es	367	107	375	120	612	792	5
buena.	378	107	404	120	612	792	5
19	406	107	416	120	612	792	5
alumnos	419	107	452	120	612	792	5
(1,07%),	455	107	489	120	612	792	5
hicieron	491	107	524	120	612	792	5
su	526	107	535	120	612	792	5
rela-	537	107	555	120	612	792	5
to	324	119	332	132	612	792	5
en	335	119	345	132	612	792	5
forma	348	119	371	132	612	792	5
gráﬁca,	374	119	404	132	612	792	5
13	407	119	417	132	612	792	5
alumnos	420	119	453	132	612	792	5
(0,73%),	456	119	491	132	612	792	5
agradecieron	494	119	545	132	612	792	5
la	548	119	555	132	612	792	5
encuesta,	324	131	361	144	612	792	5
29	364	131	374	144	612	792	5
alumnos	377	131	411	144	612	792	5
(1,30%),	414	131	448	144	612	792	5
aprovecharon	451	131	505	144	612	792	5
la	508	131	515	144	612	792	5
oportuni-	519	131	555	144	612	792	5
dad	324	143	339	156	612	792	5
para	341	143	358	156	612	792	5
solicitar	361	143	392	156	612	792	5
ayuda	395	143	418	156	612	792	5
para	421	143	438	156	612	792	5
diversos	440	143	473	156	612	792	5
asuntos,	475	143	507	156	612	792	5
11	510	143	519	156	612	792	5
alumnos	522	143	555	156	612	792	5
(0,62%),	324	155	359	168	612	792	5
relataron	362	155	397	168	612	792	5
violencia	401	155	437	168	612	792	5
contra	440	155	465	168	612	792	5
animales,	468	155	505	168	612	792	5
10	509	155	519	168	612	792	5
alumnos	522	155	555	168	612	792	5
(0,56%),	324	167	359	180	612	792	5
hablaron	361	167	396	180	612	792	5
de	398	167	408	180	612	792	5
otros	410	167	430	180	612	792	5
temas,	432	167	458	180	612	792	5
ﬁnalmente	460	167	502	180	612	792	5
172	504	167	519	180	612	792	5
alumnos	522	167	555	180	612	792	5
dijeron	324	179	352	192	612	792	5
no	354	179	364	192	612	792	5
contar	366	179	390	192	612	792	5
con	392	179	406	192	612	792	5
ningún	408	179	435	192	612	792	5
episodio	437	179	470	192	612	792	5
de	472	179	481	192	612	792	5
violencia	483	179	519	192	612	792	5
(9,77%),	521	179	555	192	612	792	5
87	324	191	334	204	612	792	5
alumnos	337	191	371	204	612	792	5
(9,77%),	373	191	408	204	612	792	5
dijeron	410	191	438	204	612	792	5
que	441	191	455	204	612	792	5
no	458	191	468	204	612	792	5
lo	471	191	478	204	612	792	5
querían	481	191	511	204	612	792	5
poner,	513	191	538	204	612	792	5
157	540	191	555	204	612	792	5
dejaron	324	203	354	216	612	792	5
la	356	203	363	216	612	792	5
hoja	365	203	382	216	612	792	5
en	384	203	393	216	612	792	5
blanco	395	203	422	216	612	792	5
(8.92%).	424	203	458	216	612	792	5
Algunos	460	203	493	216	612	792	5
alumnos	495	203	529	216	612	792	5
acom-	531	203	555	216	612	792	5
pañaron	324	215	356	228	612	792	5
sus	360	215	373	228	612	792	5
relatos	376	215	403	228	612	792	5
con	406	215	421	228	612	792	5
dibujos.	424	215	456	228	612	792	5
Sólo	460	215	478	228	612	792	5
un	481	215	491	228	612	792	5
alumno	495	215	525	228	612	792	5
agregó	528	215	555	228	612	792	5
hojas	324	227	345	240	612	792	5
a	348	227	352	240	612	792	5
las	355	227	366	240	612	792	5
proporcionadas.	369	227	432	240	612	792	5
Los	435	227	450	240	612	792	5
1.237	452	227	474	240	612	792	5
relatos	477	227	503	240	612	792	5
fueron	506	227	532	240	612	792	5
agru-	534	227	555	240	612	792	5
pados	324	239	348	252	612	792	5
en	350	239	360	252	612	792	5
6	363	239	368	252	612	792	5
campos	370	239	401	252	612	792	5
problemáticos:	404	239	462	252	612	792	5
violencia	465	239	501	252	612	792	5
intrafamiliar,	504	239	555	252	612	792	5
violencia	324	251	361	264	612	792	5
en	363	251	372	264	612	792	5
la	374	251	381	264	612	792	5
calle,	383	251	404	264	612	792	5
violencia	406	251	443	264	612	792	5
entre	445	251	464	264	612	792	5
pares	466	251	487	264	612	792	5
dentro	489	251	515	264	612	792	5
y	517	251	522	264	612	792	5
fuera	524	251	544	264	612	792	5
de	546	251	555	264	612	792	5
la	324	263	332	276	612	792	5
escuela,	334	263	366	276	612	792	5
violencia	368	263	404	276	612	792	5
mediática,	407	263	448	276	612	792	5
los	450	263	462	276	612	792	5
actores	465	263	492	276	612	792	5
de	495	263	504	276	612	792	5
la	507	263	514	276	612	792	5
violencia,	517	263	555	276	612	792	5
y	324	275	329	288	612	792	5
por	333	275	346	288	612	792	5
último	349	275	375	288	612	792	5
violencia	378	275	414	288	612	792	5
y	417	275	422	288	612	792	5
abuso	425	275	448	288	612	792	5
de	451	275	461	288	612	792	5
adultos	464	275	492	288	612	792	5
hacia	495	275	516	288	612	792	5
alumnos.	519	275	555	288	612	792	5
En	324	287	335	300	612	792	5
la	338	287	345	300	612	792	5
siguiente	348	287	384	300	612	792	5
tabla	387	287	406	300	612	792	5
se	409	287	417	300	612	792	5
observa	420	287	450	300	612	792	5
la	453	287	460	300	612	792	5
distribución	463	287	510	300	612	792	5
del	513	287	525	300	612	792	5
tipo	528	287	543	300	612	792	5
de	546	287	555	300	612	792	5
violencia	324	299	361	312	612	792	5
relatada	363	299	394	312	612	792	5
por	397	299	410	312	612	792	5
centro	412	299	437	312	612	792	5
de	439	299	449	312	612	792	5
trabajo.	451	299	481	312	612	792	5
Tipos	79	348	99	361	612	792	5
de	101	348	109	361	612	792	5
violencia	111	348	143	361	612	792	5
Primer	201	342	225	355	612	792	5
Segundo	240	342	271	355	612	792	5
Tercer	280	342	302	355	612	792	5
Total	314	342	331	355	612	792	5
Primer	349	342	372	355	612	792	5
V	374	342	379	355	612	792	5
Seg	388	342	401	355	612	792	5
V	403	342	408	355	612	792	5
Ter	425	342	436	355	612	792	5
V	440	342	445	355	612	792	5
Total	459	342	476	355	612	792	5
F	211	353	215	366	612	792	5
%	226	353	233	366	612	792	5
F	240	353	244	366	612	792	5
%	263	353	269	366	612	792	5
F	280	353	284	366	612	792	5
%	301	353	307	366	612	792	5
F	314	353	319	366	612	792	5
%	335	353	342	366	612	792	5
F	349	353	353	366	612	792	5
%	371	353	377	366	612	792	5
F	388	353	392	366	612	792	5
%	412	353	418	366	612	792	5
F	425	353	429	366	612	792	5
%	446	353	453	366	612	792	5
F	459	353	464	366	612	792	5
%	481	353	488	366	612	792	5
Total	498	348	515	361	612	792	5
%	536	348	542	361	612	792	5
Violencia	79	366	109	379	612	792	5
Familiar	111	366	137	379	612	792	5
Conocidos,	79	380	116	393	612	792	5
vecinos,	79	391	106	403	612	792	5
parientes	108	391	139	403	612	792	5
39	207	385	215	398	612	792	5
58	246	385	254	398	612	792	5
22	284	385	292	398	612	792	5
119	315	385	327	398	612	792	5
46	354	385	362	398	612	792	5
39	395	385	403	398	612	792	5
21	429	385	438	398	612	792	5
106	460	385	473	398	612	792	5
225	504	385	516	398	612	792	5
18.18	532	385	551	398	612	792	5
Intrafamiliar	79	405	118	417	612	792	5
22	207	405	215	417	612	792	5
27	246	405	254	417	612	792	5
6	288	405	292	417	612	792	5
55	318	405	327	417	612	792	5
16	354	405	362	417	612	792	5
19	395	405	403	417	612	792	5
28	429	405	438	417	612	792	5
63	464	405	473	417	612	792	5
119	505	405	516	417	612	792	5
9.62	536	405	551	417	612	792	5
En	79	419	88	432	612	792	5
el	90	419	96	432	612	792	5
pasado	98	419	122	432	612	792	5
6	211	419	215	432	612	792	5
8	250	419	254	432	612	792	5
1	288	419	292	432	612	792	5
15	318	419	327	432	612	792	5
2	358	419	362	432	612	792	5
2	399	419	403	432	612	792	5
1	434	419	438	432	612	792	5
6	469	419	473	432	612	792	5
20	508	419	516	432	612	792	5
1.61	536	419	551	432	612	792	5
77	246	439	254	452	612	792	5
20	246	452	254	465	612	792	5
30	284	439	292	452	612	792	5
4	288	452	292	465	612	792	5
188	314	439	327	452	612	792	5
24	318	452	327	465	612	792	5
46	354	439	362	452	612	792	5
12	354	452	362	465	612	792	5
36	395	439	403	452	612	792	5
20	395	452	403	465	612	792	5
43	429	439	438	452	612	792	5
14	429	452	438	465	612	792	5
125	460	439	473	452	612	792	5
46	464	452	473	465	612	792	5
313	504	439	516	452	612	792	5
60	508	452	516	465	612	792	5
25.30	532	439	551	452	612	792	5
4.85	536	452	551	465	612	792	5
Calle	79	439	96	452	612	792	5
Bandas	79	452	104	465	612	792	5
81	207	439	215	452	612	792	5
0	211	452	215	465	612	792	5
Accidentes	79	467	115	480	612	792	5
de	117	467	126	480	612	792	5
tránsito	128	467	152	480	612	792	5
19	207	467	215	480	612	792	5
18	246	467	254	480	612	792	5
10	284	467	292	480	612	792	5
47	318	467	327	480	612	792	5
17	354	467	362	480	612	792	5
11	396	467	403	480	612	792	5
11	430	467	438	480	612	792	5
39	464	467	473	480	612	792	5
86	508	467	516	480	612	792	5
6.95	536	467	551	480	612	792	5
3	211	482	215	495	612	792	5
4	250	482	254	495	612	792	5
5	288	482	292	495	612	792	5
12	318	482	327	495	612	792	5
10	354	482	362	495	612	792	5
5	399	482	403	495	612	792	5
9	434	482	438	495	612	792	5
24	464	482	473	495	612	792	5
36	508	482	516	495	612	792	5
2.91	536	482	551	495	612	792	5
13	207	502	215	515	612	792	5
15	246	502	254	515	612	792	5
22	284	502	292	515	612	792	5
50	318	502	327	515	612	792	5
21	354	502	362	515	612	792	5
16	395	502	403	515	612	792	5
6	434	502	438	515	612	792	5
43	464	502	473	515	612	792	5
93	508	502	516	515	612	792	5
7.5	540	502	551	515	612	792	5
9	250	516	254	528	612	792	5
2	288	516	292	528	612	792	5
13	318	516	327	528	612	792	5
6	358	516	362	528	612	792	5
11	396	516	403	528	612	792	5
4	434	516	438	528	612	792	5
21	464	516	473	528	612	792	5
34	508	516	516	528	612	792	5
2.74	536	516	551	528	612	792	5
2	250	529	254	542	612	792	5
1	250	542	254	555	612	792	5
3	250	556	254	568	612	792	5
4	288	529	292	542	612	792	5
0	288	542	292	555	612	792	5
6	288	556	292	568	612	792	5
6	323	529	327	542	612	792	5
1	323	542	327	555	612	792	5
10	318	556	327	568	612	792	5
2	358	529	362	542	612	792	5
0	358	542	362	555	612	792	5
2	358	556	362	568	612	792	5
5	399	529	403	542	612	792	5
1	399	542	403	555	612	792	5
5	399	556	403	568	612	792	5
3	434	529	438	542	612	792	5
0	434	542	438	555	612	792	5
4	434	556	438	568	612	792	5
10	464	529	473	542	612	792	5
1	469	542	473	555	612	792	5
9	469	556	473	568	612	792	5
16	508	529	516	542	612	792	5
2	512	542	516	555	612	792	5
19	508	556	516	568	612	792	5
1.29	536	529	551	542	612	792	5
0.16	536	542	551	555	612	792	5
1.53	536	556	551	568	612	792	5
1	250	569	254	582	612	792	5
0	250	582	254	595	612	792	5
0	263	582	267	595	612	792	5
0	288	569	292	582	612	792	5
0	301	569	305	582	612	792	5
1	288	582	292	595	612	792	5
5	323	569	327	582	612	792	5
1	323	582	327	595	612	792	5
0	358	569	362	582	612	792	5
0	371	569	375	582	612	792	5
0	358	582	362	595	612	792	5
0	371	582	375	595	612	792	5
1	399	569	403	582	612	792	5
0	399	582	403	595	612	792	5
0	412	582	416	595	612	792	5
0	434	569	438	582	612	792	5
0	446	569	450	582	612	792	5
0	434	582	438	595	612	792	5
0	446	582	450	595	612	792	5
1	469	569	473	582	612	792	5
0	469	582	473	595	612	792	5
6	512	569	516	582	612	792	5
1	512	582	516	595	612	792	5
0.48	536	569	551	582	612	792	5
0.08	536	582	551	595	612	792	5
0	250	596	254	609	612	792	5
0	263	596	267	609	612	792	5
3	288	596	292	609	612	792	5
5	323	596	327	609	612	792	5
1	358	596	362	609	612	792	5
2	399	596	403	609	612	792	5
1	434	596	438	609	612	792	5
4	469	596	473	609	612	792	5
9	512	596	516	609	612	792	5
0.72	536	596	551	609	612	792	5
13	467	616	475	628	612	792	5
26	513	616	522	628	612	792	5
1.61	536	616	550	628	612	792	5
Policía	79	482	101	495	612	792	5
Golpes	79	502	103	515	612	792	5
(sólo	105	502	121	515	612	792	5
observadores)	123	502	170	515	612	792	5
Golpes	79	516	103	528	612	792	5
2	211	516	215	528	612	792	5
Banda	79	529	101	542	612	792	5
Armas	79	542	101	555	612	792	5
punzo	103	542	123	555	612	792	5
cortantes	125	542	155	555	612	792	5
Violencia	79	556	109	568	612	792	5
verbal	111	556	131	568	612	792	5
0	211	529	215	542	612	792	5
0	211	542	215	555	612	792	5
1	211	556	215	568	612	792	5
En	79	569	88	582	612	792	5
el	90	569	96	582	612	792	5
pasado	98	569	122	582	612	792	5
Víctima	79	582	104	595	612	792	5
de	106	582	114	595	612	792	5
acoso,	116	582	138	595	612	792	5
robo	140	582	155	595	612	792	5
4	211	569	215	582	612	792	5
0	211	582	215	595	612	792	5
Observador	79	596	118	609	612	792	5
de	120	596	128	609	612	792	5
acoso,	130	596	152	609	612	792	5
violación	154	596	183	609	612	792	5
2	211	596	215	609	612	792	5
Tv,	79	616	89	628	612	792	5
cine	91	616	105	628	612	792	5
Ejecutores	79	635	114	648	612	792	5
Víctimas	79	648	108	661	612	792	5
Maltrato	79	666	106	679	612	792	5
y	108	666	112	679	612	792	5
abuso	114	666	134	679	612	792	5
de	79	677	87	690	612	792	5
adultos	89	677	113	690	612	792	5
Violación	79	689	109	701	612	792	5
Drogas	79	702	103	715	612	792	5
Total	79	716	95	728	612	792	5
0	226	452	230	465	612	792	5
0	226	529	230	542	612	792	5
0	226	542	230	555	612	792	5
0	226	582	230	595	612	792	5
2	214	616	218	628	612	792	5
6	253	616	257	628	612	792	5
12	207	635	215	648	612	792	5
2	211	648	215	661	612	792	5
2	291	616	295	628	612	792	5
10	321	616	329	628	612	792	5
3	361	616	365	628	612	792	5
4	402	616	406	628	612	792	5
3	436	616	440	628	612	792	5
19	246	635	254	648	612	792	5
0	250	648	254	661	612	792	5
8	288	635	292	648	612	792	5
4	288	648	292	661	612	792	5
39	318	635	327	648	612	792	5
6	323	648	327	661	612	792	5
14	354	635	362	648	612	792	5
1	358	648	362	661	612	792	5
19	395	635	403	648	612	792	5
7	399	648	403	661	612	792	5
7	434	635	438	648	612	792	5
2	434	648	438	661	612	792	5
40	464	635	473	648	612	792	5
10	464	648	473	661	612	792	5
79	508	635	516	648	612	792	5
16	508	648	516	661	612	792	5
6.38	536	635	551	648	612	792	5
1.29	536	648	551	661	612	792	5
9	250	672	254	684	612	792	5
9	288	672	292	684	612	792	5
18	318	672	327	684	612	792	5
13	354	672	362	684	612	792	5
2	399	672	403	684	612	792	5
4	434	672	438	684	612	792	5
19	464	672	473	684	612	792	5
37	508	672	516	684	612	792	5
2.99	536	672	551	684	612	792	5
0	211	689	215	701	612	792	5
6	211	702	215	715	612	792	5
0	250	689	254	701	612	792	5
13	246	702	254	715	612	792	5
0	288	689	292	701	612	792	5
2	288	702	292	715	612	792	5
0	323	689	327	701	612	792	5
21	318	702	327	715	612	792	5
3	358	689	362	701	612	792	5
5	358	702	362	715	612	792	5
1	399	689	403	701	612	792	5
3	399	702	403	715	612	792	5
0	434	689	438	701	612	792	5
2	434	702	438	715	612	792	5
4	469	689	473	701	612	792	5
10	464	702	473	715	612	792	5
4	512	689	516	701	612	792	5
31	508	702	516	715	612	792	5
0.32	536	689	551	701	612	792	5
2.50	536	702	551	715	612	792	5
214	203	716	215	728	612	792	5
290	242	716	254	728	612	792	5
141	280	716	292	728	612	792	5
645	314	716	327	728	612	792	5
220	350	716	362	728	612	792	5
209	391	716	403	728	612	792	5
163	425	716	438	728	612	792	5
593	460	716	473	728	612	792	5
1237	500	716	516	728	612	792	5
0	211	672	215	684	612	792	5
0	226	672	230	684	612	792	5
Fuente:	424	730	449	742	612	792	5
Relatos	451	730	476	742	612	792	5
escritos	478	730	504	742	612	792	5
de	506	730	514	742	612	792	5
los	516	730	525	742	612	792	5
alumnos	527	730	555	742	612	792	5
EDUCERE	574	708	586	735	612	792	5
•	574	704	586	706	612	792	5
I	574	700	586	701	612	792	5
n	574	696	586	699	612	792	5
v	574	691	586	695	612	792	5
e	574	687	586	690	612	792	5
s	574	683	586	686	612	792	5
t	574	679	586	682	612	792	5
i	574	677	586	678	612	792	5
g	574	672	586	676	612	792	5
a	574	668	586	671	612	792	5
c	574	664	586	667	612	792	5
i	574	661	586	663	612	792	5
ó	574	657	586	660	612	792	5
n	574	653	586	656	612	792	5
a	574	646	586	650	612	792	5
r	574	642	586	645	612	792	5
b	574	638	586	641	612	792	5
i	574	636	586	637	612	792	5
t	574	632	586	635	612	792	5
r	574	628	586	631	612	792	5
a	574	623	586	627	612	792	5
d	574	619	586	622	612	792	5
a	574	615	586	618	612	792	5
•	574	610	586	612	612	792	5
ISSN:	573	586	586	605	612	792	5
1316	573	568	586	583	612	792	5
-	573	563	586	565	612	792	5
4910	573	544	586	561	612	792	5
•	573	540	586	542	612	792	5
Año	573	522	586	536	612	792	5
11,	573	510	586	520	612	792	5
Nº	573	500	586	508	612	792	5
36	573	489	586	498	612	792	5
•	573	485	586	487	612	792	5
Enero	573	460	586	480	612	792	5
-	573	456	586	458	612	792	5
Febrero	573	427	586	454	612	792	5
-	573	423	586	425	612	792	5
Marzo	573	399	586	421	612	792	5
2007	573	380	586	397	612	792	5
•	573	376	586	378	612	792	5
113	573	362	586	374	612	792	5
-	573	358	586	360	612	792	5
122.	573	341	586	355	612	792	5
Tabla	74	325	92	338	612	792	5
Nº	94	325	103	338	612	792	5
1.Tipo	105	325	125	338	612	792	5
de	127	326	135	338	612	792	5
violencia	137	326	166	338	612	792	5
relatada	168	326	195	338	612	792	5
por	197	326	207	338	612	792	5
grado	209	326	228	338	612	792	5
y	230	326	234	338	612	792	5
centro	236	326	257	338	612	792	5
de	259	326	267	338	612	792	5
trabajo.	269	326	294	338	612	792	5
117	575	747	586	763	612	792	5
In	70	35	80	56	612	792	6
v	82	35	87	56	612	792	6
e	88	35	94	56	612	792	6
s	95	35	100	56	612	792	6
t	102	35	105	56	612	792	6
i	107	35	110	56	612	792	6
g	111	35	117	56	612	792	6
a	119	35	124	56	612	792	6
ci	126	35	136	56	612	792	6
ó	137	35	143	56	612	792	6
n	144	35	150	56	612	792	6
Luz	30	726	42	736	612	792	6
María	30	705	42	723	612	792	6
Velázquez	30	671	42	703	612	792	6
Reyes	30	650	42	669	612	792	6
y	30	644	42	648	612	792	6
Julia	30	627	42	642	612	792	6
Pérez	30	607	42	625	612	792	6
González:	30	575	42	604	612	792	6
A	30	568	42	573	612	792	6
contracorriente:	30	515	42	566	612	792	6
la	30	507	42	513	612	792	6
socialización	30	463	42	505	612	792	6
de	30	453	42	461	612	792	6
los	30	441	42	451	612	792	6
estudiantes	30	402	42	439	612	792	6
en	30	391	42	400	612	792	6
su	30	382	42	389	612	792	6
camino	30	356	42	380	612	792	6
a	30	350	42	354	612	792	6
la	30	342	42	348	612	792	6
universidad.	30	300	42	340	612	792	6
2.	57	58	64	73	612	792	6
VIOLENCIA	66	58	110	73	612	792	6
EN	112	58	124	73	612	792	6
LA	126	58	137	73	612	792	6
CALLE	139	58	166	73	612	792	6
El	79	71	88	85	612	792	6
40,82%	92	71	123	85	612	792	6
de	127	71	136	85	612	792	6
los	140	71	151	85	612	792	6
alumnos	155	71	189	85	612	792	6
ha	193	71	202	85	612	792	6
observado	206	71	247	85	612	792	6
violencia	251	71	288	85	612	792	6
en	57	83	66	97	612	792	6
la	70	83	77	97	612	792	6
calle,	80	83	102	97	612	792	6
en	105	83	115	97	612	792	6
sus	118	83	131	97	612	792	6
relatos	135	83	161	97	612	792	6
se	165	83	173	97	612	792	6
percibe	177	83	206	97	612	792	6
que	210	83	224	97	612	792	6
hay	228	83	242	97	612	792	6
escenarios	246	83	288	97	612	792	6
propicios	57	95	94	109	612	792	6
para	96	95	113	109	612	792	6
suscitar	116	95	146	109	612	792	6
violencia,	149	95	188	109	612	792	6
como	190	95	213	109	612	792	6
lo	215	95	223	109	612	792	6
son	225	95	239	109	612	792	6
los	241	95	253	109	612	792	6
partidos	255	95	288	109	612	792	6
de	57	107	66	121	612	792	6
fútbol,	70	107	96	121	612	792	6
las	100	107	111	121	612	792	6
ﬁestas,	114	107	142	121	612	792	6
los	145	107	157	121	612	792	6
lugares	161	107	189	121	612	792	6
donde	193	107	217	121	612	792	6
se	221	107	229	121	612	792	6
reúnen	233	107	260	121	612	792	6
varias	264	107	288	121	612	792	6
personas,	57	119	94	133	612	792	6
etcétera.	97	119	131	133	612	792	6
El	133	119	142	133	612	792	6
siguiente	145	119	181	133	612	792	6
relato	184	119	207	133	612	792	6
testimonia	209	119	251	133	612	792	6
la	254	119	261	133	612	792	6
facili-	264	119	288	133	612	792	6
dad	57	131	71	145	612	792	6
para	74	131	91	145	612	792	6
involucrarse	93	131	143	145	612	792	6
en	145	131	155	145	612	792	6
actos	157	131	178	145	612	792	6
violentos:	180	131	220	145	612	792	6
118	31	747	42	763	612	792	6
En	68	155	79	167	612	792	6
las	82	155	93	167	612	792	6
vacaciones	97	155	139	167	612	792	6
yo	143	155	152	167	612	792	6
estaba	156	155	180	167	612	792	6
con	184	155	198	167	612	792	6
una	201	155	216	167	612	792	6
de	219	155	228	167	612	792	6
mis	232	155	245	167	612	792	6
amigas	249	155	276	167	612	792	6
en	68	166	77	179	612	792	6
el	82	166	89	179	612	792	6
parque.	93	166	122	179	612	792	6
Ella	127	166	143	179	612	792	6
conoce	148	166	174	179	612	792	6
a	179	166	184	179	612	792	6
muchos	189	166	218	179	612	792	6
chavos	222	166	249	179	612	792	6
malos	254	166	276	179	612	792	6
que	68	177	82	190	612	792	6
hacen	85	177	107	190	612	792	6
daño	110	177	129	190	612	792	6
a	132	177	137	190	612	792	6
las	139	177	151	190	612	792	6
personas	153	177	188	190	612	792	6
buenas,	190	177	220	190	612	792	6
estaba	223	177	247	190	612	792	6
con	250	177	264	190	612	792	6
mi	267	177	276	190	612	792	6
amiga,	68	189	94	201	612	792	6
esos	98	189	115	201	612	792	6
chavos	119	189	146	201	612	792	6
nos	150	189	163	201	612	792	6
invitaron	167	189	202	201	612	792	6
a	206	189	211	201	612	792	6
tomar,	215	189	239	201	612	792	6
nosotras	244	189	276	201	612	792	6
aceptamos,	68	200	111	213	612	792	6
me	114	200	125	213	612	792	6
pusieron	128	200	161	213	612	792	6
a	163	200	168	213	612	792	6
tomar	171	200	194	213	612	792	6
más	196	200	212	213	612	792	6
de	214	200	223	213	612	792	6
la	226	200	233	213	612	792	6
cuenta,	236	200	264	213	612	792	6
mi	267	200	276	213	612	792	6
amiga	68	212	92	224	612	792	6
también	95	212	126	224	612	792	6
me	130	212	141	224	612	792	6
hizo	144	212	160	224	612	792	6
tomar,	164	212	188	224	612	792	6
al	191	212	199	224	612	792	6
poco	202	212	221	224	612	792	6
rato	224	212	240	224	612	792	6
me	244	212	255	224	612	792	6
sentí	258	212	276	224	612	792	6
muy	68	223	84	236	612	792	6
mareada	86	223	120	236	612	792	6
y	122	223	126	236	612	792	6
ella	128	223	143	236	612	792	6
me	145	223	156	236	612	792	6
empezó	158	223	187	236	612	792	6
a	189	223	194	236	612	792	6
golpear	196	223	226	236	612	792	6
y	228	223	232	236	612	792	6
sus	234	223	246	236	612	792	6
amigos	249	223	276	236	612	792	6
también,	68	234	101	247	612	792	6
luego	103	234	124	247	612	792	6
llegó	127	234	146	247	612	792	6
un	148	234	157	247	612	792	6
chavo	160	234	182	247	612	792	6
era	185	234	197	247	612	792	6
amigo	199	234	223	247	612	792	6
de	225	234	234	247	612	792	6
ellos,	237	234	257	247	612	792	6
pero	259	234	276	247	612	792	6
él	68	246	75	258	612	792	6
me	78	246	89	258	612	792	6
defendió,	92	246	127	258	612	792	6
luego	129	246	151	258	612	792	6
él	153	246	160	258	612	792	6
se	163	246	171	258	612	792	6
fue	174	246	185	258	612	792	6
y	188	246	192	258	612	792	6
ellos	195	246	213	258	612	792	6
me	216	246	227	258	612	792	6
amenazaron	230	246	276	258	612	792	6
que	68	257	82	270	612	792	6
si	84	257	90	270	612	792	6
le	92	257	99	270	612	792	6
contaba	101	257	132	270	612	792	6
a	134	257	138	270	612	792	6
mi	140	257	150	270	612	792	6
mamá	152	257	175	270	612	792	6
me	177	257	188	270	612	792	6
iba	190	257	202	270	612	792	6
a	204	257	209	270	612	792	6
ir	211	257	217	270	612	792	6
muy	219	257	235	270	612	792	6
mal,	237	257	254	270	612	792	6
yo	256	257	265	270	612	792	6
no	267	257	276	270	612	792	6
le	68	269	75	281	612	792	6
conté	77	269	98	281	612	792	6
a	101	269	105	281	612	792	6
mi	108	269	117	281	612	792	6
mamá	120	269	143	281	612	792	6
y	146	269	150	281	612	792	6
ahora	153	269	175	281	612	792	6
esos	178	269	194	281	612	792	6
chavos	197	269	223	281	612	792	6
hacen	226	269	248	281	612	792	6
mucho	251	269	276	281	612	792	6
daño	68	280	87	293	612	792	6
a	90	280	95	293	612	792	6
chavos	98	280	125	293	612	792	6
de	128	280	137	293	612	792	6
mi	140	280	150	293	612	792	6
edad,	153	280	174	293	612	792	6
pero…(relato	177	280	228	293	612	792	6
89,	231	280	243	293	612	792	6
fem,	246	280	263	293	612	792	6
12	267	280	276	293	612	792	6
años,	68	291	88	304	612	792	6
primer	90	291	116	304	612	792	6
grado,	118	291	142	304	612	792	6
2V)	144	291	159	304	612	792	6
3	159	292	162	300	612	792	6
Otros	79	315	101	328	612	792	6
son	104	315	118	328	612	792	6
sólo	120	315	137	328	612	792	6
observadores	139	315	191	328	612	792	6
de	194	315	203	328	612	792	6
violencia	205	315	242	328	612	792	6
en	244	315	253	328	612	792	6
la	256	315	263	328	612	792	6
calle:	265	315	287	328	612	792	6
Vimos	68	327	91	339	612	792	6
como	95	327	115	339	612	792	6
tres	119	327	133	339	612	792	6
muchachos	137	327	179	339	612	792	6
estaban	183	327	213	339	612	792	6
violando	217	327	250	339	612	792	6
a	253	327	258	339	612	792	6
una	262	327	276	339	612	792	6
chava…	68	338	99	351	612	792	6
(relato	102	338	127	351	612	792	6
501,	129	338	146	351	612	792	6
2M)	148	338	164	351	612	792	6
Los	79	362	94	375	612	792	6
alumnos	98	362	132	375	612	792	6
de	135	362	144	375	612	792	6
secundaria	148	362	190	375	612	792	6
han	194	362	208	375	612	792	6
estado	212	362	237	375	612	792	6
expuestos	240	362	280	375	612	792	6
a	283	362	288	375	612	792	6
múltiples	57	374	94	387	612	792	6
episodios	97	374	134	387	612	792	6
de	137	374	147	387	612	792	6
violencia	150	374	186	387	612	792	6
en	189	374	198	387	612	792	6
la	201	374	208	387	612	792	6
calle,	211	374	233	387	612	792	6
por	235	374	249	387	612	792	6
lo	251	374	259	387	612	792	6
que	262	374	276	387	612	792	6
se	279	374	288	387	612	792	6
puede	57	386	81	399	612	792	6
concluir	83	386	116	399	612	792	6
que	118	386	133	399	612	792	6
viven	135	386	158	399	612	792	6
en	160	386	169	399	612	792	6
colonias	172	386	205	399	612	792	6
violentas.	208	386	246	399	612	792	6
La	249	386	260	399	612	792	6
grave-	262	386	288	399	612	792	6
dad	57	398	71	411	612	792	6
de	73	398	83	411	612	792	6
los	85	398	96	411	612	792	6
episodios	98	398	136	411	612	792	6
de	138	398	148	411	612	792	6
violencia	150	398	186	411	612	792	6
resulta	188	398	215	411	612	792	6
alarmante,	217	398	259	411	612	792	6
si	261	398	268	411	612	792	6
con-	270	398	288	411	612	792	6
sideramos	57	410	97	423	612	792	6
que	101	410	116	423	612	792	6
la	120	410	127	423	612	792	6
violencia,	131	410	170	423	612	792	6
como	174	410	196	423	612	792	6
dice	200	410	217	423	612	792	6
Bandura	221	410	254	423	612	792	6
(1984),	258	410	288	423	612	792	6
se	57	422	65	435	612	792	6
aprende,	69	422	103	435	612	792	6
entonces	107	422	142	435	612	792	6
podemos	147	422	183	435	612	792	6
señalar	187	422	215	435	612	792	6
que	219	422	234	435	612	792	6
cuentan	238	422	269	435	612	792	6
con	273	422	288	435	612	792	6
innumerables	57	434	111	447	612	792	6
experiencias	113	434	163	447	612	792	6
para	165	434	183	447	612	792	6
aprender.	185	434	222	447	612	792	6
La	224	434	235	447	612	792	6
exposición	237	434	281	447	612	792	6
a	283	434	288	447	612	792	6
una	57	446	71	459	612	792	6
amplia	73	446	101	459	612	792	6
diversidad	103	446	144	459	612	792	6
de	147	446	156	459	612	792	6
situaciones	158	446	203	459	612	792	6
violentas,	205	446	243	459	612	792	6
su	245	446	254	459	612	792	6
alta	257	446	271	459	612	792	6
fre-	273	446	288	459	612	792	6
cuencia,	57	458	90	471	612	792	6
así	92	458	103	471	612	792	6
como	106	458	128	471	612	792	6
la	130	458	137	471	612	792	6
reiteración	140	458	183	471	612	792	6
de	185	458	194	471	612	792	6
los	197	458	208	471	612	792	6
episodios	211	458	249	471	612	792	6
violentos	251	458	288	471	612	792	6
contribuye	57	470	99	483	612	792	6
a	101	470	106	483	612	792	6
cierto	108	470	131	483	612	792	6
acostumbramiento	133	470	207	483	612	792	6
a	209	470	213	483	612	792	6
la	215	470	222	483	612	792	6
violencia,	224	470	263	483	612	792	6
como	265	470	288	483	612	792	6
se	57	482	65	495	612	792	6
expresa	68	482	98	495	612	792	6
en	101	482	110	495	612	792	6
el	113	482	120	495	612	792	6
siguiente	123	482	159	495	612	792	6
relato:	161	482	187	495	612	792	6
Yo	190	482	199	495	612	792	6
sólo	202	482	219	495	612	792	6
he	221	482	231	495	612	792	6
visto	234	482	253	495	612	792	6
muchas	255	482	288	495	612	792	6
peleas	57	494	82	507	612	792	6
y	86	494	90	507	612	792	6
no	94	494	104	507	612	792	6
me	108	494	120	507	612	792	6
han	123	494	139	507	612	792	6
sorprendido	143	494	192	507	612	792	6
nada.	196	494	219	507	612	792	6
(relato	222	494	248	507	612	792	6
868,	252	494	269	507	612	792	6
3er.	273	494	288	507	612	792	6
grado,	57	506	82	519	612	792	6
2M)	84	506	102	519	612	792	6
3.	57	529	64	543	612	792	6
VIOLENCIA	66	529	110	543	612	792	6
ENTRE	112	529	140	543	612	792	6
PARES	143	529	170	543	612	792	6
Alrededor	79	542	120	555	612	792	6
del	124	542	136	555	612	792	6
14,71%	139	542	170	555	612	792	6
de	174	542	183	555	612	792	6
los	187	542	199	555	612	792	6
alumnos	202	542	236	555	612	792	6
han	240	542	254	555	612	792	6
presen-	258	542	288	555	612	792	6
ciado	57	554	78	567	612	792	6
algún	81	554	103	567	612	792	6
tipo	106	554	121	567	612	792	6
de	124	554	133	567	612	792	6
violencia	135	554	172	567	612	792	6
entre	175	554	195	567	612	792	6
compañeros.	197	554	248	567	612	792	6
El	250	554	259	567	612	792	6
7,51%	262	554	288	567	612	792	6
de	57	566	66	579	612	792	6
los	68	566	80	579	612	792	6
alumnos	82	566	116	579	612	792	6
reportaron	118	566	160	579	612	792	6
haber	162	566	184	579	612	792	6
sido	187	566	203	579	612	792	6
testigos	205	566	236	579	612	792	6
de	238	566	248	579	612	792	6
episodios	250	566	288	579	612	792	6
de	57	578	66	591	612	792	6
bullying	69	578	102	591	612	792	6
en	105	578	115	591	612	792	6
su	118	578	127	591	612	792	6
forma	130	578	154	591	612	792	6
de	157	578	167	591	612	792	6
violencia	170	578	207	591	612	792	6
física.	210	578	234	591	612	792	6
La	237	578	248	591	612	792	6
violencia	251	578	288	591	612	792	6
física	57	590	78	603	612	792	6
entre	82	590	102	603	612	792	6
pares,	105	590	129	603	612	792	6
resulta	132	590	159	603	612	792	6
muy	162	590	180	603	612	792	6
notoria,	183	590	214	603	612	792	6
y	217	590	222	603	612	792	6
es	225	590	234	603	612	792	6
recreada	237	590	271	603	612	792	6
por	274	590	288	603	612	792	6
los	57	602	68	615	612	792	6
alumnos	72	602	106	615	612	792	6
de	109	602	118	615	612	792	6
manera	122	602	151	615	612	792	6
reiterada	154	602	189	615	612	792	6
en	193	602	202	615	612	792	6
sus	206	602	218	615	612	792	6
relatos.	222	602	251	615	612	792	6
Algunos	254	602	288	615	612	792	6
muestran	57	614	93	627	612	792	6
asombro	96	614	130	627	612	792	6
acerca	132	614	158	627	612	792	6
de	160	614	169	627	612	792	6
los	171	614	183	627	612	792	6
motivos	185	614	217	627	612	792	6
que	220	614	234	627	612	792	6
llevan	236	614	261	627	612	792	6
a	263	614	267	627	612	792	6
ejer-	269	614	288	627	612	792	6
cer	57	626	69	639	612	792	6
violencia	73	626	110	639	612	792	6
contra	113	626	138	639	612	792	6
un	142	626	152	639	612	792	6
alumno	156	626	186	639	612	792	6
por	190	626	204	639	612	792	6
parte	208	626	228	639	612	792	6
de	232	626	241	639	612	792	6
otro,	245	626	264	639	612	792	6
otros	268	626	288	639	612	792	6
muestran	57	638	93	651	612	792	6
su	97	638	106	651	612	792	6
temor	109	638	133	651	612	792	6
y	136	638	141	651	612	792	6
miedo	145	638	170	651	612	792	6
ante	174	638	190	651	612	792	6
dichos	194	638	220	651	612	792	6
episodios,	224	638	264	651	612	792	6
otros	268	638	288	651	612	792	6
más	57	650	73	663	612	792	6
consideran	75	650	119	663	612	792	6
que	121	650	135	663	612	792	6
dichos	138	650	164	663	612	792	6
episodios	166	650	204	663	612	792	6
sirven	207	650	231	663	612	792	6
de	234	650	243	663	612	792	6
espectácu-	245	650	288	663	612	792	6
lo,	57	662	67	675	612	792	6
recreando	70	662	109	675	612	792	6
la	112	662	119	675	612	792	6
violencia	122	662	159	675	612	792	6
entre	162	662	182	675	612	792	6
pares	185	662	206	675	612	792	6
como	209	662	231	675	612	792	6
una	234	662	248	675	612	792	6
forma	251	662	275	675	612	792	6
de	278	662	288	675	612	792	6
diversión.	57	674	96	687	612	792	6
Las	79	698	94	711	612	792	6
siguientes	96	698	136	711	612	792	6
viñetas	139	698	167	711	612	792	6
ilustran	170	698	200	711	612	792	6
varios	202	698	227	711	612	792	6
de	229	698	239	711	612	792	6
los	241	698	253	711	612	792	6
motivos	255	698	288	711	612	792	6
de	57	710	66	723	612	792	6
disputa	69	710	98	723	612	792	6
entre	100	710	120	723	612	792	6
los	123	710	134	723	612	792	6
alumnos	137	710	171	723	612	792	6
de	173	710	183	723	612	792	6
secundaria:	185	710	231	723	612	792	6
Pues	319	58	337	71	612	792	6
me	339	58	350	71	612	792	6
peleo,	352	58	375	71	612	792	6
porque	377	58	404	71	612	792	6
me	405	58	417	71	612	792	6
insultan	418	58	449	71	612	792	6
y	451	58	455	71	612	792	6
sólo	457	58	473	71	612	792	6
quiero	475	58	500	71	612	792	6
defen-	502	58	527	71	612	792	6
derme	319	70	343	82	612	792	6
(relato	345	70	370	82	612	792	6
189,	373	70	389	82	612	792	6
fem,	392	70	409	82	612	792	6
primer	411	70	436	82	612	792	6
grado,	439	70	463	82	612	792	6
2M)	465	70	482	82	612	792	6
Querían	319	81	350	94	612	792	6
saber	352	81	372	94	612	792	6
quién	374	81	396	94	612	792	6
era	398	81	410	94	612	792	6
más	412	81	428	94	612	792	6
hombre...(relato	430	81	490	94	612	792	6
280,	492	81	508	94	612	792	6
2M)	510	81	526	94	612	792	6
Un	319	92	330	105	612	792	6
día	332	92	343	105	612	792	6
un	345	92	354	105	612	792	6
chavo	356	92	378	105	612	792	6
golpeó	379	92	404	105	612	792	6
a	406	92	410	105	612	792	6
su	412	92	421	105	612	792	6
novia,	422	92	445	105	612	792	6
porque	447	92	473	105	612	792	6
estaba	475	92	499	105	612	792	6
bailan-	500	92	527	105	612	792	6
do	319	104	328	117	612	792	6
con	330	104	344	117	612	792	6
otro.	346	104	363	117	612	792	6
(relato	365	104	389	117	612	792	6
656,	391	104	407	117	612	792	6
masc.	409	104	430	117	612	792	6
15	432	104	442	117	612	792	6
años,	444	104	463	117	612	792	6
3er.grado,	465	104	501	117	612	792	6
2M)	503	104	519	117	612	792	6
Pues	319	115	337	128	612	792	6
un	340	115	350	128	612	792	6
día	352	115	365	128	612	792	6
afuera	367	115	392	128	612	792	6
de	395	115	404	128	612	792	6
la	407	115	414	128	612	792	6
escuela,	417	115	448	128	612	792	6
atrás	451	115	470	128	612	792	6
del	473	115	485	128	612	792	6
Oxxo,	487	115	510	128	612	792	6
una	513	115	527	128	612	792	6
compañera	319	127	361	139	612	792	6
se	365	127	373	139	612	792	6
agarró	376	127	402	139	612	792	6
a	406	127	410	139	612	792	6
golpes	413	127	438	139	612	792	6
con	442	127	456	139	612	792	6
otra,	459	127	477	139	612	792	6
sólo	480	127	496	139	612	792	6
porque	500	127	527	139	612	792	6
le	319	138	326	151	612	792	6
copió	329	138	350	151	612	792	6
la	353	138	360	151	612	792	6
forma	364	138	387	151	612	792	6
de	391	138	400	151	612	792	6
ponerse	403	138	433	151	612	792	6
las	437	138	448	151	612	792	6
agujetas	451	138	484	151	612	792	6
de	487	138	496	151	612	792	6
colores	499	138	527	151	612	792	6
y	319	149	323	162	612	792	6
por	326	149	339	162	612	792	6
algunos	342	149	372	162	612	792	6
insultos.	375	149	407	162	612	792	6
(relato	410	150	435	162	612	792	6
696,	438	150	455	162	612	792	6
fem,	458	150	475	162	612	792	6
15	478	150	487	162	612	792	6
años,	490	150	510	162	612	792	6
3er.	513	150	527	162	612	792	6
grado,	319	161	343	174	612	792	6
2M)	345	161	361	174	612	792	6
También	319	172	351	185	612	792	6
aquí	353	172	370	185	612	792	6
en	372	172	381	185	612	792	6
la	384	172	391	185	612	792	6
escuela	393	172	422	185	612	792	6
se	424	172	432	185	612	792	6
pelean,	434	172	462	185	612	792	6
porque	464	172	490	185	612	792	6
le	493	172	499	185	612	792	6
quitan	502	172	527	185	612	792	6
a	319	184	324	196	612	792	6
su	326	184	335	196	612	792	6
novio	337	184	359	196	612	792	6
o	361	184	366	196	612	792	6
novia.	368	184	392	196	612	792	6
Nada	395	184	415	196	612	792	6
que	418	184	431	196	612	792	6
ver!!.	434	184	455	196	612	792	6
(relato	457	184	482	196	612	792	6
692)	484	184	502	196	612	792	6
Para	319	195	338	208	612	792	6
decidir	343	195	370	208	612	792	6
quien	374	195	397	208	612	792	6
se	402	195	409	208	612	792	6
quedaba	414	195	448	208	612	792	6
con	453	195	467	208	612	792	6
él,	472	195	481	208	612	792	6
decidieron	486	195	527	208	612	792	6
pelear…(relato	319	206	376	219	612	792	6
527,	379	207	395	219	612	792	6
fem,	398	207	415	219	612	792	6
14	417	207	427	219	612	792	6
años,	429	207	449	219	612	792	6
2do.	451	207	468	219	612	792	6
grado,	470	207	494	219	612	792	6
2M)	497	207	513	219	612	792	6
Sólo	319	218	336	231	612	792	6
por	338	218	351	231	612	792	6
una	353	218	368	231	612	792	6
mirada	370	218	398	231	612	792	6
a	400	218	404	231	612	792	6
la	406	218	414	231	612	792	6
hora	416	218	433	231	612	792	6
de	436	218	444	231	612	792	6
la	446	218	454	231	612	792	6
salida	456	218	479	231	612	792	6
se	481	218	489	231	612	792	6
pelearon.	491	218	527	231	612	792	6
(relato	319	229	344	242	612	792	6
787,	346	229	363	242	612	792	6
fem.	365	229	382	242	612	792	6
14	384	229	394	242	612	792	6
años,	396	229	416	242	612	792	6
3er	418	229	431	242	612	792	6
.	433	229	435	242	612	792	6
grado,	438	229	462	242	612	792	6
2M)	464	229	480	242	612	792	6
O	330	253	337	266	612	792	6
sin	340	253	351	266	612	792	6
motivo,	354	253	385	266	612	792	6
Cuando	319	265	349	277	612	792	6
aquí	352	265	369	277	612	792	6
en	372	265	381	277	612	792	6
la	384	265	391	277	612	792	6
escuela	394	265	423	277	612	792	6
se	426	265	434	277	612	792	6
pelearon	437	265	470	277	612	792	6
un	473	265	483	277	612	792	6
niño	486	265	502	277	612	792	6
de	505	265	514	277	612	792	6
mi	517	265	527	277	612	792	6
salón	319	276	339	289	612	792	6
contra	342	276	367	289	612	792	6
uno	370	276	384	289	612	792	6
de	387	276	396	289	612	792	6
tercero,	399	276	428	289	612	792	6
el	431	276	438	289	612	792	6
de	441	276	450	289	612	792	6
tercero	453	276	479	289	612	792	6
llegó	482	276	501	289	612	792	6
a	504	276	509	289	612	792	6
gol-	512	276	527	289	612	792	6
pearlo	319	287	344	300	612	792	6
y	347	287	351	300	612	792	6
mi	354	287	364	300	612	792	6
compañero	367	287	409	300	612	792	6
le	412	287	419	300	612	792	6
dijo:	422	287	440	300	612	792	6
“espérate”	443	287	486	300	612	792	6
y	489	287	493	300	612	792	6
también	496	287	527	300	612	792	6
le	319	299	326	312	612	792	6
pegó	328	299	346	312	612	792	6
y	349	299	353	312	612	792	6
a	355	299	360	312	612	792	6
mi	362	299	372	312	612	792	6
compañero	374	299	416	312	612	792	6
lo	419	299	426	312	612	792	6
suspendieron.	428	299	481	312	612	792	6
(relato	483	299	508	312	612	792	6
209,	510	299	527	312	612	792	6
masc.	319	310	341	323	612	792	6
13	343	310	353	323	612	792	6
años,	355	310	375	323	612	792	6
primer	377	310	402	323	612	792	6
grado)	405	310	430	323	612	792	6
La	330	334	341	347	612	792	6
violencia	345	334	381	347	612	792	6
física	385	334	407	347	612	792	6
tiene	411	334	430	347	612	792	6
la	434	334	441	347	612	792	6
cualidad	445	334	479	347	612	792	6
de	483	334	492	347	612	792	6
la	496	334	503	347	612	792	6
visibili-	507	334	538	347	612	792	6
dad,	307	346	324	359	612	792	6
el	327	346	335	359	612	792	6
mismo	338	346	365	359	612	792	6
episodio	368	346	402	359	612	792	6
violento	405	346	438	359	612	792	6
lo	441	346	449	359	612	792	6
encontramos	452	346	503	359	612	792	6
relatado	506	346	538	359	612	792	6
por	307	358	321	371	612	792	6
los	324	358	336	371	612	792	6
más	339	358	355	371	612	792	6
diversos	358	358	392	371	612	792	6
observadores,	395	358	450	371	612	792	6
paradójicamente	453	358	520	371	612	792	6
este	523	358	538	371	612	792	6
aspecto	307	370	337	383	612	792	6
de	341	370	350	383	612	792	6
visibilidad	353	370	396	383	612	792	6
no	399	370	409	383	612	792	6
conlleva	412	370	446	383	612	792	6
necesariamente	449	370	511	383	612	792	6
accio-	514	370	538	383	612	792	6
nes	307	382	321	395	612	792	6
para	323	382	340	395	612	792	6
contrarrestarla,	342	382	403	395	612	792	6
más	405	382	421	395	612	792	6
bien	423	382	440	395	612	792	6
aparece	443	382	473	395	612	792	6
lo	475	382	483	395	612	792	6
que	486	382	500	395	612	792	6
podemos	502	382	538	395	612	792	6
llamar	307	394	333	407	612	792	6
la	337	394	344	407	612	792	6
cultura	348	394	377	407	612	792	6
del	380	394	392	407	612	792	6
avestruz,	396	394	432	407	612	792	6
esta	436	394	451	407	612	792	6
consiste	455	394	487	407	612	792	6
en:	491	394	503	407	612	792	6
frente	507	394	530	407	612	792	6
a	534	394	538	407	612	792	6
la	307	406	315	419	612	792	6
violencia,	318	406	357	419	612	792	6
desviar	360	406	389	419	612	792	6
la	392	406	399	419	612	792	6
vista,	402	406	424	419	612	792	6
ﬁngir	427	406	449	419	612	792	6
que	452	406	466	419	612	792	6
no	469	406	479	419	612	792	6
ocurre	483	406	508	419	612	792	6
nada	511	406	530	419	612	792	6
o	533	406	538	419	612	792	6
bien,	307	418	327	431	612	792	6
la	330	418	337	431	612	792	6
ausencia	340	418	374	431	612	792	6
de	377	418	386	431	612	792	6
acciones	389	418	423	431	612	792	6
al	426	418	433	431	612	792	6
respecto,	436	418	472	431	612	792	6
la	475	418	482	431	612	792	6
impunidad	484	418	527	431	612	792	6
es	530	418	538	431	612	792	6
la	307	430	315	443	612	792	6
consecuencia	317	430	370	443	612	792	6
más	373	430	389	443	612	792	6
evidente	392	430	425	443	612	792	6
de	428	430	437	443	612	792	6
esta	440	430	455	443	612	792	6
cultura.	458	430	488	443	612	792	6
Otra	330	454	348	467	612	792	6
forma	351	454	375	467	612	792	6
de	378	454	388	467	612	792	6
violencia	391	454	427	467	612	792	6
entre	431	454	451	467	612	792	6
iguales	454	454	482	467	612	792	6
es	485	454	494	467	612	792	6
lo	497	454	505	467	612	792	6
que	508	454	522	467	612	792	6
co-	526	454	538	467	612	792	6
rresponde	307	466	347	479	612	792	6
a	349	466	354	479	612	792	6
la	357	466	364	479	612	792	6
pertenencia	366	466	412	479	612	792	6
a	415	466	419	479	612	792	6
bandas,	422	466	452	479	612	792	6
por	455	466	468	479	612	792	6
sus	471	466	484	479	612	792	6
relatos	486	466	513	479	612	792	6
pode-	516	466	538	479	612	792	6
mos	307	478	324	491	612	792	6
apuntalar	327	478	365	491	612	792	6
la	368	478	375	491	612	792	6
hipótesis	378	478	414	491	612	792	6
de	417	478	427	491	612	792	6
que	430	478	445	491	612	792	6
la	448	478	455	491	612	792	6
participación	458	478	511	491	612	792	6
de	514	478	523	491	612	792	6
los	527	478	538	491	612	792	6
alumnos	307	490	341	503	612	792	6
en	344	490	353	503	612	792	6
bandas	356	490	384	503	612	792	6
es	386	490	394	503	612	792	6
mayor	397	490	422	503	612	792	6
de	425	490	434	503	612	792	6
la	437	490	444	503	612	792	6
que	447	490	461	503	612	792	6
se	463	490	472	503	612	792	6
piensa.	474	490	502	503	612	792	6
Una	319	514	335	526	612	792	6
banda	337	514	361	526	612	792	6
contra	363	514	388	526	612	792	6
otra	390	514	406	526	612	792	6
banda,	408	514	434	526	612	792	6
bueno	437	514	460	526	612	792	6
con	462	514	476	526	612	792	6
la	478	514	485	526	612	792	6
mía.	488	514	504	526	612	792	6
(rela-	506	514	527	526	612	792	6
to	319	525	326	538	612	792	6
652,	329	525	345	538	612	792	6
2do,	348	525	364	538	612	792	6
2M)	367	525	383	538	612	792	6
He	319	536	330	549	612	792	6
participado	332	536	376	549	612	792	6
en	379	536	388	549	612	792	6
muchas	390	536	419	549	612	792	6
peleas	421	536	445	549	612	792	6
callejeras	448	536	485	549	612	792	6
(relato	487	536	513	549	612	792	6
65,	515	536	527	549	612	792	6
primer	319	548	345	561	612	792	6
grado,	347	548	372	561	612	792	6
Masc.	374	548	397	561	612	792	6
13	400	548	409	561	612	792	6
años)	412	548	433	561	612	792	6
Si	319	559	326	572	612	792	6
me	330	559	341	572	612	792	6
pegan,	345	559	370	572	612	792	6
yo	374	559	383	572	612	792	6
pego	386	559	405	572	612	792	6
(relato	409	559	433	572	612	792	6
149,	437	559	454	572	612	792	6
fem,	457	559	475	572	612	792	6
12	478	559	488	572	612	792	6
años,	491	559	511	572	612	792	6
1er	515	559	527	572	612	792	6
grado)	319	571	344	583	612	792	6
4.	307	593	314	607	612	792	6
VIOLENCIA	317	593	361	607	612	792	6
INTRAFAMILIAR	363	593	427	607	612	792	6
El	330	606	339	619	612	792	6
11,13%	342	606	372	619	612	792	6
relató	375	606	397	619	612	792	6
un	400	606	410	619	612	792	6
episodio	413	606	447	619	612	792	6
de	449	606	459	619	612	792	6
violencia	461	606	498	619	612	792	6
dentro	501	606	526	619	612	792	6
de	529	606	538	619	612	792	6
sus	307	618	320	631	612	792	6
hogares,	323	618	357	631	612	792	6
el	360	618	367	631	612	792	6
1,61%	371	618	396	631	612	792	6
correspondió	400	618	452	631	612	792	6
a	455	618	459	631	612	792	6
violencia	463	618	499	631	612	792	6
en	502	618	512	631	612	792	6
el	515	618	522	631	612	792	6
pa-	526	618	538	631	612	792	6
sado.	307	630	328	643	612	792	6
Violencia	330	654	370	667	612	792	6
intrafamiliar	372	654	428	667	612	792	6
física	430	654	452	667	612	792	6
Mi	319	666	329	679	612	792	6
hermana	333	666	366	679	612	792	6
fue	369	666	381	679	612	792	6
a	384	666	389	679	612	792	6
dar	392	666	405	679	612	792	6
al	409	666	416	679	612	792	6
hospital,	419	666	452	679	612	792	6
porque	455	666	482	679	612	792	6
le	485	666	492	679	612	792	6
pegó	495	666	514	679	612	792	6
mi	517	666	527	679	612	792	6
papá	319	677	338	690	612	792	6
(relato	340	678	365	690	612	792	6
536,	367	678	384	690	612	792	6
fem,	386	678	403	690	612	792	6
14	406	678	415	690	612	792	6
años,	418	678	437	690	612	792	6
2do.	440	678	456	690	612	792	6
grado,	459	678	483	690	612	792	6
2M)	485	678	502	690	612	792	6
Mi	319	689	329	702	612	792	6
papá	331	689	350	702	612	792	6
nos	353	689	366	702	612	792	6
pega	368	689	387	702	612	792	6
e	389	689	393	702	612	792	6
insulta	395	689	422	702	612	792	6
a	424	689	429	702	612	792	6
mi	431	689	441	702	612	792	6
hermano	443	689	479	702	612	792	6
y	481	689	485	702	612	792	6
a	487	689	492	702	612	792	6
mi	494	689	504	702	612	792	6
(rela-	506	689	527	702	612	792	6
to	319	700	326	713	612	792	6
623,	329	700	345	713	612	792	6
masc,	348	700	369	713	612	792	6
13	372	700	381	713	612	792	6
años,	384	700	403	713	612	792	6
2do.	406	700	422	713	612	792	6
Grado,	425	700	451	713	612	792	6
2M)	453	700	470	713	612	792	6
Mi	319	712	330	724	612	792	6
madre	332	712	357	724	612	792	6
me	358	712	370	724	612	792	6
arremete	372	712	407	724	612	792	6
todo	409	712	426	724	612	792	6
el	428	712	434	724	612	792	6
tiempo	436	712	463	724	612	792	6
(relato	465	712	489	724	612	792	6
645,	491	712	508	724	612	792	6
fem,	510	712	527	724	612	792	6
13	319	723	328	736	612	792	6
años,	331	723	350	736	612	792	6
2do,	353	723	369	736	612	792	6
2M)	372	723	388	736	612	792	6
In	470	35	481	56	612	792	7
v	482	35	487	56	612	792	7
e	489	35	494	56	612	792	7
s	496	35	501	56	612	792	7
t	502	35	506	56	612	792	7
i	507	35	510	56	612	792	7
g	512	35	518	56	612	792	7
ació	519	35	543	56	612	792	7
n	545	35	551	56	612	792	7
5.	74	161	81	175	612	792	7
LOS	83	161	100	175	612	792	7
ACTORES	102	161	142	175	612	792	7
DE	144	161	155	175	612	792	7
LA	158	161	168	175	612	792	7
VIOLENCIA	170	161	215	175	612	792	7
Para	96	174	114	187	612	792	7
la	117	174	124	187	612	792	7
violencia	127	174	163	187	612	792	7
se	166	174	174	187	612	792	7
requiere	177	174	210	187	612	792	7
de	212	174	222	187	612	792	7
tres	225	174	239	187	612	792	7
actores:	242	174	273	187	612	792	7
el	275	174	283	187	612	792	7
o	285	174	290	187	612	792	7
los	293	174	305	187	612	792	7
ejecutores,	74	186	117	199	612	792	7
las	119	186	130	199	612	792	7
víctimas,	133	186	169	199	612	792	7
y	172	186	177	199	612	792	7
los	180	186	191	199	612	792	7
observadores,	194	186	249	199	612	792	7
estos	252	186	272	199	612	792	7
últimos	275	186	305	199	612	792	7
juegan	74	198	100	211	612	792	7
un	104	198	114	211	612	792	7
papel	117	198	139	211	612	792	7
importante	142	198	185	211	612	792	7
ya	188	198	198	211	612	792	7
sea	201	198	214	211	612	792	7
que	217	198	231	211	612	792	7
muestren	235	198	271	211	612	792	7
compa-	275	198	305	211	612	792	7
sión	74	210	90	223	612	792	7
por	93	210	106	223	612	792	7
la	109	210	116	223	612	792	7
víctima,	119	210	151	223	612	792	7
o	154	210	159	223	612	792	7
por	162	210	175	223	612	792	7
el	178	210	185	223	612	792	7
contrario,	188	210	226	223	612	792	7
apoyen	229	210	258	223	612	792	7
al	260	210	268	223	612	792	7
ejecutor,	270	210	305	223	612	792	7
entonces	74	222	109	235	612	792	7
hablamos	111	222	150	235	612	792	7
del	152	222	164	235	612	792	7
instigador.	167	222	209	235	612	792	7
Ejecutor	96	246	134	259	612	792	7
El	96	258	105	271	612	792	7
6,38%	108	258	134	271	612	792	7
reconoció	136	258	176	271	612	792	7
ser	178	258	190	271	612	792	7
ejecutor	192	258	224	271	612	792	7
de	227	258	236	271	612	792	7
violencia,	239	258	278	271	612	792	7
los	280	258	292	271	612	792	7
si-	295	258	305	271	612	792	7
guientes	74	270	107	283	612	792	7
relatos	110	270	136	283	612	792	7
muestran	139	270	175	283	612	792	7
El	85	293	93	306	612	792	7
otro	96	293	111	306	612	792	7
día	113	293	125	306	612	792	7
unas	128	293	146	306	612	792	7
compañeras	148	293	194	306	612	792	7
se	196	293	204	306	612	792	7
encontraron	206	293	253	306	612	792	7
un	255	293	265	306	612	792	7
pajari-	267	293	293	306	612	792	7
to	85	305	92	317	612	792	7
muerto	95	305	122	317	612	792	7
y	124	305	128	317	612	792	7
se	131	305	139	317	612	792	7
lo	141	305	149	317	612	792	7
trajeron	151	305	182	317	612	792	7
a	184	305	189	317	612	792	7
la	191	305	199	317	612	792	7
escuela	201	305	230	317	612	792	7
y	232	305	236	317	612	792	7
se	239	304	247	317	612	792	7
lo	249	304	257	317	612	792	7
echamos	259	304	293	317	612	792	7
a	85	316	90	329	612	792	7
una	92	316	108	329	612	792	7
chava	110	316	133	329	612	792	7
en	136	316	145	329	612	792	7
su	148	316	157	329	612	792	7
mochila,	159	316	193	329	612	792	7
ella	196	316	210	329	612	792	7
se	213	316	221	329	612	792	7
dio	223	316	235	329	612	792	7
cuenta,	238	316	265	329	612	792	7
al	268	316	275	329	612	792	7
otro	278	316	293	329	612	792	7
día	85	327	97	340	612	792	7
le	100	327	107	340	612	792	7
fuimos	110	327	135	340	612	792	7
a	138	327	143	340	612	792	7
pedir	146	327	166	340	612	792	7
una	168	327	183	340	612	792	7
disculpa,	186	327	220	340	612	792	7
porque	223	327	250	340	612	792	7
nos	252	327	266	340	612	792	7
había-	268	327	293	340	612	792	7
mos	85	339	100	351	612	792	7
equivocado	104	339	148	351	612	792	7
de	151	339	160	351	612	792	7
mochila,	163	339	196	351	612	792	7
a	200	339	205	351	612	792	7
la	208	339	215	351	612	792	7
hora	219	339	237	351	612	792	7
de	240	339	249	351	612	792	7
salida,	253	339	278	351	612	792	7
fue	282	339	293	351	612	792	7
y	85	350	89	363	612	792	7
le	92	350	99	363	612	792	7
echo	102	350	120	363	612	792	7
bronca	124	350	150	363	612	792	7
a	153	350	158	363	612	792	7
mi	161	350	171	363	612	792	7
compañera,	174	350	219	363	612	792	7
me	222	350	233	363	612	792	7
di	236	350	244	363	612	792	7
cuenta	247	350	272	363	612	792	7
y	275	350	280	363	612	792	7
les	283	350	293	363	612	792	7
dije	85	362	99	374	612	792	7
a	102	362	107	374	612	792	7
mis	109	362	122	374	612	792	7
amigas	125	362	152	374	612	792	7
y	155	362	159	374	612	792	7
fuimos	162	362	187	374	612	792	7
a	190	362	194	374	612	792	7
ver	197	362	209	374	612	792	7
que	212	362	225	374	612	792	7
pe..,	228	362	244	374	612	792	7
le	247	362	254	374	612	792	7
repetimos	256	362	293	374	612	792	7
que	85	373	99	386	612	792	7
nos	101	373	115	386	612	792	7
habíamos	117	373	154	386	612	792	7
equivocado,	157	373	203	386	612	792	7
después	206	373	236	386	612	792	7
me	238	373	250	386	612	792	7
pegó	253	373	271	386	612	792	7
en	274	373	283	386	612	792	7
la	286	373	293	386	612	792	7
cara,	85	384	105	397	612	792	7
yo	107	384	116	397	612	792	7
me	119	384	130	397	612	792	7
enojé	133	384	154	397	612	792	7
y	156	384	160	397	612	792	7
le	163	384	169	397	612	792	7
pegué,	172	384	197	397	612	792	7
después	200	384	230	397	612	792	7
llegó	232	384	251	397	612	792	7
mi	254	384	263	397	612	792	7
novio	266	384	287	397	612	792	7
y	289	384	293	397	612	792	7
nos	85	396	98	408	612	792	7
separó,	101	396	129	408	612	792	7
me	133	396	144	408	612	792	7
regañó	147	396	173	408	612	792	7
y	176	396	180	408	612	792	7
ya.	183	396	195	408	612	792	7
FIN	198	396	213	408	612	792	7
(relato	216	396	241	408	612	792	7
565,	244	396	261	408	612	792	7
fem,	264	396	281	408	612	792	7
14	284	396	293	408	612	792	7
años,	85	407	105	420	612	792	7
2do.grado,	107	407	148	420	612	792	7
2M)	150	407	167	420	612	792	7
Le	85	419	95	431	612	792	7
ayudé	97	418	121	431	612	792	7
a	123	419	128	431	612	792	7
mi	131	419	140	431	612	792	7
amigo	143	419	167	431	612	792	7
a	170	418	174	431	612	792	7
golpear	177	418	207	431	612	792	7
a	210	418	214	431	612	792	7
alguien	217	418	247	431	612	792	7
(relato	249	419	274	431	612	792	7
118,	277	419	293	431	612	792	7
masc.	85	430	107	443	612	792	7
12	109	430	119	443	612	792	7
años,	121	430	141	443	612	792	7
primero)	143	430	177	443	612	792	7
No	85	441	96	454	612	792	7
nos	99	441	112	454	612	792	7
dejamos	115	441	146	454	612	792	7
y	149	441	153	454	612	792	7
dejamos	156	441	188	454	612	792	7
convulsionando	190	441	253	454	612	792	7
a	255	441	260	454	612	792	7
un	263	441	273	454	612	792	7
cha-	276	441	293	454	612	792	7
vo	85	453	94	465	612	792	7
(relato	96	453	121	465	612	792	7
428,	124	453	140	465	612	792	7
2M)	143	453	159	465	612	792	7
Yo	85	464	94	477	612	792	7
una	96	464	111	477	612	792	7
vez	113	464	125	477	612	792	7
me	127	464	138	477	612	792	7
agarré	140	464	166	477	612	792	7
a	168	464	173	477	612	792	7
golpes	175	464	200	477	612	792	7
con	202	464	216	477	612	792	7
una	218	464	232	477	612	792	7
compañera	235	464	277	477	612	792	7
que	280	464	293	477	612	792	7
se	85	476	93	488	612	792	7
llama	96	476	118	488	612	792	7
S…	122	476	135	488	612	792	7
ella	138	476	152	488	612	792	7
es	156	476	164	488	612	792	7
mayor	167	476	192	488	612	792	7
que	195	476	209	488	612	792	7
yo.	212	476	223	488	612	792	7
Fue	227	476	242	488	612	792	7
afuera	245	476	270	488	612	792	7
de	273	476	282	488	612	792	7
la	286	476	293	488	612	792	7
escuela	85	487	114	500	612	792	7
un	117	487	127	500	612	792	7
viernes	130	487	158	500	612	792	7
ella	162	487	176	500	612	792	7
llegó	180	487	199	500	612	792	7
y	202	487	207	500	612	792	7
me	210	487	221	500	612	792	7
dijo:	225	487	243	500	612	792	7
“por	247	487	265	500	612	792	7
qué	269	487	283	500	612	792	7
te	286	487	293	500	612	792	7
metes	85	498	107	511	612	792	7
en	110	498	119	511	612	792	7
lo	122	498	129	511	612	792	7
que	133	498	146	511	612	792	7
no	150	498	159	511	612	792	7
te	162	498	169	511	612	792	7
importa”,	172	498	210	511	612	792	7
yo	213	498	222	511	612	792	7
ni	226	498	233	511	612	792	7
siquiera	236	498	267	511	612	792	7
la	270	498	278	511	612	792	7
co-	281	498	293	511	612	792	7
nocía,	85	510	109	522	612	792	7
me	111	510	123	522	612	792	7
soltó	126	510	144	522	612	792	7
una	147	510	163	522	612	792	7
en	166	510	175	522	612	792	7
mi	178	510	188	522	612	792	7
ojo,	191	510	206	522	612	792	7
por	208	510	222	522	612	792	7
cierto,	225	510	249	522	612	792	7
me	252	510	264	522	612	792	7
lo	267	510	274	522	612	792	7
dejo	277	510	293	522	612	792	7
morado,	85	521	118	534	612	792	7
y	121	521	125	534	612	792	7
yo	129	521	138	534	612	792	7
le	141	521	148	534	612	792	7
saqué	152	521	174	534	612	792	7
sangre	178	521	204	534	612	792	7
de	208	521	217	534	612	792	7
la	220	521	227	534	612	792	7
boca,	231	521	252	534	612	792	7
pero	255	521	272	534	612	792	7
pues	276	521	293	534	612	792	7
después	85	533	115	545	612	792	7
ya	117	533	126	545	612	792	7
nos	129	533	142	545	612	792	7
disculpamos.	144	533	194	545	612	792	7
(relato	196	533	221	545	612	792	7
374,	223	533	240	545	612	792	7
fem,	242	533	259	545	612	792	7
13	262	533	271	545	612	792	7
años,	273	533	293	545	612	792	7
2do.	85	544	102	557	612	792	7
Grado)	104	544	131	557	612	792	7
Fuimos	85	555	113	568	612	792	7
a	115	555	120	568	612	792	7
su	122	555	130	568	612	792	7
casa	132	555	149	568	612	792	7
y	151	555	155	568	612	792	7
ahí	157	555	169	568	612	792	7
lo	171	555	178	568	612	792	7
agarramos	180	555	222	568	612	792	7
y	223	555	228	568	612	792	7
lo	229	555	237	568	612	792	7
dejamos	238	555	270	568	612	792	7
a	272	555	277	568	612	792	7
me-	279	555	293	568	612	792	7
dio	85	567	97	579	612	792	7
morir.	99	567	123	579	612	792	7
(relato	125	567	150	579	612	792	7
737,	152	567	169	579	612	792	7
masc,	171	567	193	579	612	792	7
15	195	567	204	579	612	792	7
años,	207	567	226	579	612	792	7
3er	229	567	241	579	612	792	7
grado,	243	567	267	579	612	792	7
2M)	269	567	285	579	612	792	7
En	96	590	107	604	612	792	7
los	110	590	122	604	612	792	7
relatos	125	590	152	604	612	792	7
de	155	590	164	604	612	792	7
los	167	590	179	604	612	792	7
ejecutores	182	590	222	604	612	792	7
de	225	590	235	604	612	792	7
violencia	238	590	274	604	612	792	7
se	277	590	286	604	612	792	7
per-	289	590	305	604	612	792	7
cibe	74	602	90	616	612	792	7
que	94	602	108	616	612	792	7
las	112	602	123	616	612	792	7
consecuencias	127	602	184	616	612	792	7
de	188	602	197	616	612	792	7
la	201	602	208	616	612	792	7
violencia	212	602	249	616	612	792	7
física	252	602	274	616	612	792	7
son	278	602	291	616	612	792	7
de	295	602	305	616	612	792	7
una	74	614	88	628	612	792	7
gravedad	91	614	128	628	612	792	7
extrema,	131	614	166	628	612	792	7
(moretones,	169	614	217	628	612	792	7
chipotes,	220	614	256	628	612	792	7
rasguños,	259	614	297	628	612	792	7
e	300	614	305	628	612	792	7
incluso	74	626	103	640	612	792	7
convulsiones,	107	626	161	640	612	792	7
y	165	626	170	640	612	792	7
muertes),	174	626	212	640	612	792	7
por	216	626	229	640	612	792	7
otra	233	626	249	640	612	792	7
parte,	253	626	275	640	612	792	7
se	279	626	287	640	612	792	7
ob-	291	626	305	640	612	792	7
serva	74	638	95	652	612	792	7
una	98	638	112	652	612	792	7
incapacidad	115	638	163	652	612	792	7
para	166	638	184	652	612	792	7
colocarse	187	638	224	652	612	792	7
en	227	638	237	652	612	792	7
el	240	638	247	652	612	792	7
lado	250	638	268	652	612	792	7
del	271	638	283	652	612	792	7
otro,	286	638	305	652	612	792	7
además	74	650	104	664	612	792	7
de	107	650	116	664	612	792	7
cierto	120	650	142	664	612	792	7
cinismo	146	650	177	664	612	792	7
ya	180	650	190	664	612	792	7
que	193	650	208	664	612	792	7
generalmente	211	650	265	664	612	792	7
justiﬁcan	268	650	305	664	612	792	7
su	74	662	83	676	612	792	7
comportamiento	85	662	151	676	612	792	7
diciendo	153	662	188	676	612	792	7
“se	190	662	203	676	612	792	7
lo	205	662	213	676	612	792	7
merecía”.	216	662	254	676	612	792	7
Víctima	96	686	130	700	612	792	7
El	96	698	105	712	612	792	7
1,29%	108	698	134	712	612	792	7
reconoció	138	698	177	712	612	792	7
haber	180	698	202	712	612	792	7
sido	206	698	222	712	612	792	7
víctima	225	698	255	712	612	792	7
de	259	698	268	712	612	792	7
maltrato	271	698	305	712	612	792	7
por	74	710	87	724	612	792	7
parte	91	710	111	724	612	792	7
de	114	710	124	724	612	792	7
sus	127	710	140	724	612	792	7
compañeros,	143	710	194	724	612	792	7
la	198	710	205	724	612	792	7
víctima,	208	710	241	724	612	792	7
por	244	710	258	724	612	792	7
lo	261	710	269	724	612	792	7
general,	273	710	305	724	612	792	7
desarrolla	74	722	113	736	612	792	7
una	116	722	130	736	612	792	7
fuerte	132	722	156	736	612	792	7
sensación	158	722	197	736	612	792	7
de	200	722	209	736	612	792	7
miedo	211	722	236	736	612	792	7
e	239	722	243	736	612	792	7
inseguridad,	246	722	295	736	612	792	7
al	297	722	305	736	612	792	7
no	324	59	334	72	612	792	7
comprender	337	59	385	72	612	792	7
porque	388	59	416	72	612	792	7
le	419	59	426	72	612	792	7
suceden	429	59	462	72	612	792	7
a	465	59	469	72	612	792	7
ella	472	59	486	72	612	792	7
(él)	490	59	503	72	612	792	7
precisamen-	506	59	555	72	612	792	7
te	324	71	332	84	612	792	7
los	335	71	346	84	612	792	7
ataques	349	71	379	84	612	792	7
violentos,	382	71	421	84	612	792	7
la	424	71	432	84	612	792	7
escuela	435	71	464	84	612	792	7
para	467	71	484	84	612	792	7
estos	487	71	507	84	612	792	7
alumnos	510	71	544	84	612	792	7
se	547	71	555	84	612	792	7
convierte	324	83	362	96	612	792	7
en	364	83	374	96	612	792	7
un	376	83	386	96	612	792	7
inﬁerno:	389	83	422	96	612	792	7
Me	425	82	438	96	612	792	7
da	440	82	450	96	612	792	7
miedo	453	82	477	96	612	792	7
venir	480	82	500	96	612	792	7
a	503	82	508	96	612	792	7
la	510	82	518	96	612	792	7
escuela.	520	82	553	96	612	792	7
Tenemos	336	106	369	118	612	792	7
un	371	106	380	118	612	792	7
compañero	382	106	426	118	612	792	7
depravado	428	106	469	118	612	792	7
que	471	106	486	118	612	792	7
nos	488	106	501	118	612	792	7
acosa.	504	106	528	118	612	792	7
(re-	530	106	544	118	612	792	7
lato	336	117	350	130	612	792	7
378,	352	117	369	130	612	792	7
fem,	371	117	389	130	612	792	7
14	391	117	400	130	612	792	7
años,	403	117	423	130	612	792	7
2do.	425	117	442	130	612	792	7
2V)	444	117	459	130	612	792	7
Los	336	129	349	141	612	792	7
compañeros	352	129	398	141	612	792	7
de	400	129	409	141	612	792	7
mi	412	129	421	141	612	792	7
salón,	424	129	447	141	612	792	7
me	449	128	461	141	612	792	7
insultan	463	128	495	141	612	792	7
y	498	128	502	141	612	792	7
golpean…	504	128	544	141	612	792	7
(relato	336	140	361	153	612	792	7
574,	363	140	380	153	612	792	7
2do.grado,	382	140	423	153	612	792	7
2M)	425	140	441	153	612	792	7
Cuando	336	151	366	164	612	792	7
me	368	151	379	164	612	792	7
pegaron	381	151	412	164	612	792	7
el	414	151	421	164	612	792	7
día	423	151	435	164	612	792	7
jueves	437	151	460	164	612	792	7
26	462	151	472	164	612	792	7
de	474	151	483	164	612	792	7
mayo	484	151	505	164	612	792	7
a	507	151	512	164	612	792	7
las	514	151	525	164	612	792	7
7:20	527	151	544	164	612	792	7
hrs.	336	163	350	175	612	792	7
Me	353	163	366	175	612	792	7
dejaron	369	163	399	175	612	792	7
un	402	163	413	175	612	792	7
ojo	416	163	428	175	612	792	7
morado	431	163	461	175	612	792	7
y	464	163	469	175	612	792	7
un	472	163	482	175	612	792	7
chipote.	485	163	516	175	612	792	7
(relato	519	163	544	175	612	792	7
37,	336	174	348	187	612	792	7
masc.	350	174	372	187	612	792	7
14	374	174	384	187	612	792	7
años,	386	174	406	187	612	792	7
primero)	408	174	442	187	612	792	7
Mi	336	186	346	198	612	792	7
exnovio	349	185	379	198	612	792	7
me	381	185	393	198	612	792	7
pegaba	395	185	423	198	612	792	7
y	425	185	430	198	612	792	7
me	432	185	443	198	612	792	7
amenaza	446	185	480	198	612	792	7
a	483	185	487	198	612	792	7
menudo	490	185	521	198	612	792	7
(rela-	523	186	544	198	612	792	7
to	336	197	343	210	612	792	7
677,	346	197	362	210	612	792	7
2do.	365	197	381	210	612	792	7
Grado,	384	197	410	210	612	792	7
2M)	412	197	428	210	612	792	7
La	347	221	358	234	612	792	7
diferencia	361	221	401	234	612	792	7
entre	403	221	423	234	612	792	7
el	426	221	434	234	612	792	7
índice	436	221	461	234	612	792	7
de	464	221	473	234	612	792	7
ejecutores	476	221	517	234	612	792	7
y	520	221	525	234	612	792	7
de	527	221	537	234	612	792	7
víc-	540	221	555	234	612	792	7
timas	324	233	346	246	612	792	7
es	350	233	358	246	612	792	7
muy	362	233	380	246	612	792	7
alto,	384	233	402	246	612	792	7
lo	405	233	413	246	612	792	7
que	417	233	432	246	612	792	7
indica	436	233	460	246	612	792	7
que	464	233	478	246	612	792	7
la	482	233	490	246	612	792	7
mayoría	494	233	526	246	612	792	7
de	530	233	540	246	612	792	7
los	544	233	555	246	612	792	7
atropellos	324	245	364	258	612	792	7
quedan	366	245	395	258	612	792	7
sin	398	245	409	258	612	792	7
ser	412	245	424	258	612	792	7
denunciados.	426	245	479	258	612	792	7
Observadores	347	268	406	282	612	792	7
La	347	281	358	294	612	792	7
observación	360	281	408	294	612	792	7
de	411	281	420	294	612	792	7
un	423	281	433	294	612	792	7
episodio	435	281	469	294	612	792	7
de	471	281	481	294	612	792	7
violencia	483	281	520	294	612	792	7
tiene	522	281	542	294	612	792	7
di-	544	281	555	294	612	792	7
ferentes	324	293	356	306	612	792	7
receptores,	359	293	403	306	612	792	7
pues	406	293	424	306	612	792	7
hay	427	293	442	306	612	792	7
algunos	445	293	476	306	612	792	7
que	479	293	493	306	612	792	7
indignados	496	293	540	306	612	792	7
su-	543	293	555	306	612	792	7
fren	324	305	341	318	612	792	7
con	344	305	358	318	612	792	7
las	361	305	372	318	612	792	7
víctimas,	375	305	412	318	612	792	7
otros	415	305	435	318	612	792	7
más	438	305	454	318	612	792	7
se	457	305	465	318	612	792	7
muestran	468	305	505	318	612	792	7
indiferentes	508	305	555	318	612	792	7
frente	324	317	348	330	612	792	7
al	350	317	358	330	612	792	7
dolor,	360	317	383	330	612	792	7
unos	386	317	405	330	612	792	7
cuantos	408	317	438	330	612	792	7
muestran	441	317	477	330	612	792	7
aprobación	480	317	524	330	612	792	7
y	527	317	532	330	612	792	7
algu-	535	317	555	330	612	792	7
nos	324	329	338	342	612	792	7
la	340	329	348	342	612	792	7
consideran	350	329	393	342	612	792	7
una	395	329	410	342	612	792	7
fuente	412	329	437	342	612	792	7
de	439	329	448	342	612	792	7
diversión.	450	329	490	342	612	792	7
Lo	492	329	503	342	612	792	7
cierto	506	329	528	342	612	792	7
es	530	329	539	342	612	792	7
que	541	329	555	342	612	792	7
los	324	341	336	354	612	792	7
relatos	339	341	366	354	612	792	7
de	369	341	379	354	612	792	7
los	382	341	394	354	612	792	7
testigos	397	341	427	354	612	792	7
nos	431	341	444	354	612	792	7
hablan	448	341	474	354	612	792	7
de	478	341	487	354	612	792	7
las	490	341	501	354	612	792	7
diversas	505	341	537	354	612	792	7
for-	540	341	555	354	612	792	7
mas	324	353	341	366	612	792	7
de	343	353	352	366	612	792	7
interacción	355	353	399	366	612	792	7
entre	402	353	422	366	612	792	7
los	424	353	436	366	612	792	7
observadores	439	353	491	366	612	792	7
y	494	353	499	366	612	792	7
la	501	353	509	366	612	792	7
violencia.	511	353	550	366	612	792	7
En	347	376	358	390	612	792	7
mi	361	376	371	390	612	792	7
salón	373	376	395	390	612	792	7
los	398	376	409	390	612	792	7
niños	412	376	434	390	612	792	7
se	436	376	445	390	612	792	7
pelean,	447	376	476	390	612	792	7
según	479	376	502	390	612	792	7
juegan,	505	376	535	390	612	792	7
pero	537	376	555	390	612	792	7
se	324	388	333	402	612	792	7
golpean	335	388	367	402	612	792	7
en	369	388	378	402	612	792	7
todos	380	388	402	402	612	792	7
lados:	404	388	429	402	612	792	7
en	431	388	441	402	612	792	7
la	443	388	450	402	612	792	7
cabeza,	452	388	483	402	612	792	7
en	485	388	494	402	612	792	7
las	496	388	508	402	612	792	7
piernas,	510	388	542	402	612	792	7
al-	544	388	555	402	612	792	7
gunos	324	400	348	414	612	792	7
los	351	400	362	414	612	792	7
abren	365	400	388	414	612	792	7
de	390	400	400	414	612	792	7
piernas	402	400	432	414	612	792	7
y	435	400	439	414	612	792	7
les	442	400	453	414	612	792	7
meten	455	400	479	414	612	792	7
en	482	400	491	414	612	792	7
tubos	494	400	515	414	612	792	7
para	518	400	537	414	612	792	7
gol-	539	400	555	414	612	792	7
pear	324	412	343	426	612	792	7
sus	345	412	359	426	612	792	7
genitales.	361	412	400	426	612	792	7
(relato	403	413	429	426	612	792	7
404,	431	413	449	426	612	792	7
fem,	451	413	469	426	612	792	7
13	472	413	482	426	612	792	7
años,	484	413	505	426	612	792	7
2do,	508	413	525	426	612	792	7
2M)	528	413	545	426	612	792	7
a.	324	436	332	450	612	792	7
Observador	334	436	386	450	612	792	7
compasivo	388	436	433	450	612	792	7
Se	336	448	345	461	612	792	7
van	347	448	360	461	612	792	7
con	362	448	376	461	612	792	7
los	378	448	389	461	612	792	7
de	391	448	399	461	612	792	7
la	402	448	409	461	612	792	7
prepa	411	448	432	461	612	792	7
y	434	448	438	461	612	792	7
las	441	448	451	461	612	792	7
drogan	453	448	480	461	612	792	7
(relato	482	448	506	461	612	792	7
303,	508	448	524	461	612	792	7
2M)	526	448	542	461	612	792	7
Los	336	460	349	472	612	792	7
chavos	352	460	379	472	612	792	7
la	382	460	389	472	612	792	7
patearon	392	460	427	472	612	792	7
muy	430	460	447	472	612	792	7
feo	450	460	462	472	612	792	7
(…)	465	460	480	472	612	792	7
a	483	460	487	472	612	792	7
dos	490	460	504	472	612	792	7
metros	507	460	532	472	612	792	7
de	535	460	544	472	612	792	7
mí.	336	471	348	484	612	792	7
(relato	350	471	376	484	612	792	7
366,	378	471	395	484	612	792	7
fem,	397	471	414	484	612	792	7
14	416	471	426	484	612	792	7
años,	428	471	448	484	612	792	7
2do.grado,	450	471	491	484	612	792	7
2M)	493	471	510	484	612	792	7
Su	336	483	345	495	612	792	7
novio	348	483	369	495	612	792	7
vivía	371	483	390	495	612	792	7
solo,	392	483	410	495	612	792	7
la	413	482	420	495	612	792	7
violó	423	482	442	495	612	792	7
y	444	482	448	495	612	792	7
estuvo	451	482	476	495	612	792	7
embarazada.	478	482	528	495	612	792	7
(re-	530	483	544	495	612	792	7
lato	336	494	350	507	612	792	7
575,	352	494	369	507	612	792	7
2do,grado,	371	494	412	507	612	792	7
2M)	414	494	431	507	612	792	7
b.	324	505	332	519	612	792	7
Observador	335	505	386	519	612	792	7
indignado	388	505	431	519	612	792	7
Vi	336	517	344	530	612	792	7
una	346	517	361	530	612	792	7
violación	363	517	399	530	612	792	7
en	401	517	410	530	612	792	7
mi	413	517	423	530	612	792	7
institución	425	517	465	530	612	792	7
y	468	517	472	530	612	792	7
ninguno	475	517	506	530	612	792	7
se	509	517	517	530	612	792	7
enteró	520	517	544	530	612	792	7
(relato	336	529	361	541	612	792	7
881,	363	529	380	541	612	792	7
3er.	382	529	396	541	612	792	7
grado,	398	529	422	541	612	792	7
2M)	425	529	441	541	612	792	7
c.	324	540	331	553	612	792	7
Observador	334	540	385	553	612	792	7
indiferente	387	540	434	553	612	792	7
Lo	336	552	346	565	612	792	7
hacen	347	552	370	565	612	792	7
por	372	552	385	565	612	792	7
gusto,	387	552	410	565	612	792	7
no	411	552	421	565	612	792	7
me	423	552	434	565	612	792	7
importa	436	552	467	565	612	792	7
si	468	552	475	565	612	792	7
se	476	552	484	565	612	792	7
matan…(relato	486	552	544	565	612	792	7
455,	336	564	352	576	612	792	7
masc,	355	564	377	576	612	792	7
13	379	564	389	576	612	792	7
años,	391	564	411	576	612	792	7
2do.grado,	413	564	454	576	612	792	7
2M)	456	564	472	576	612	792	7
d.	324	575	332	588	612	792	7
Observador	335	575	386	588	612	792	7
divertido	388	575	427	588	612	792	7
Hay	336	587	352	600	612	792	7
un	356	587	366	600	612	792	7
tipo	369	587	385	600	612	792	7
más	388	587	404	600	612	792	7
de	407	587	417	600	612	792	7
observador	420	587	465	600	612	792	7
de	468	587	477	600	612	792	7
la	481	587	488	600	612	792	7
violencia,	491	587	530	600	612	792	7
aquel	534	587	555	600	612	792	7
que	336	599	350	612	612	792	7
se	352	599	361	612	612	792	7
divierte	363	599	394	612	612	792	7
con	396	599	410	612	612	792	7
ella.	412	599	429	612	612	792	7
Para	431	599	449	612	612	792	7
algunos	451	599	483	612	612	792	7
alumnos	485	599	519	612	612	792	7
observar	521	599	555	612	612	792	7
violencia	336	611	372	624	612	792	7
fue	375	611	388	624	612	792	7
recreada	390	611	424	624	612	792	7
como	427	611	449	624	612	792	7
un	452	611	462	624	612	792	7
espectáculo,	464	611	513	624	612	792	7
recuperan	516	611	555	624	612	792	7
su	336	623	345	636	612	792	7
experiencia	348	623	394	636	612	792	7
con	397	623	411	636	612	792	7
la	414	623	421	636	612	792	7
violencia,	424	623	464	636	612	792	7
como	467	623	489	636	612	792	7
una	492	623	506	636	612	792	7
experiencia	509	623	555	636	612	792	7
estética,	336	635	368	648	612	792	7
donde	371	635	395	648	612	792	7
priva	398	635	418	648	612	792	7
la	421	635	428	648	612	792	7
fascinación	430	635	476	648	612	792	7
por	479	635	492	648	612	792	7
el	494	635	502	648	612	792	7
desastre.	504	635	539	648	612	792	7
Quedaron	336	658	374	671	612	792	7
muy	376	658	392	671	612	792	7
lastimadas,	394	658	438	671	612	792	7
pero	440	658	458	671	612	792	7
estuvo	460	658	485	671	612	792	7
chida	487	658	509	671	612	792	7
la	511	658	519	671	612	792	7
pelea.	521	658	544	671	612	792	7
(relato	336	670	361	682	612	792	7
703)	363	670	380	682	612	792	7
Se	336	681	345	694	612	792	7
sacan	348	681	371	694	612	792	7
sangre,	374	681	402	694	612	792	7
se	406	681	414	694	612	792	7
golpean	417	681	448	694	612	792	7
bien	452	681	468	694	612	792	7
chido.	472	681	495	694	612	792	7
(relato	499	681	524	694	612	792	7
305,	527	681	544	694	612	792	7
2M)	336	693	352	705	612	792	7
Se	336	704	345	717	612	792	7
pelearon	348	704	381	717	612	792	7
…bien	385	704	409	717	612	792	7
chido…	413	704	442	717	612	792	7
y	445	704	450	717	612	792	7
me	453	704	464	717	612	792	7
fascinó	468	704	496	717	612	792	7
(relato	499	704	524	717	612	792	7
885,	527	704	544	717	612	792	7
3er.grado,	336	715	374	728	612	792	7
2M)	376	715	392	728	612	792	7
EDUCERE	574	708	586	735	612	792	7
•	574	704	586	706	612	792	7
I	574	700	586	701	612	792	7
n	574	696	586	699	612	792	7
v	574	691	586	695	612	792	7
e	574	687	586	690	612	792	7
s	574	683	586	686	612	792	7
t	574	679	586	682	612	792	7
i	574	677	586	678	612	792	7
g	574	672	586	676	612	792	7
a	574	668	586	671	612	792	7
c	574	664	586	667	612	792	7
i	574	661	586	663	612	792	7
ó	574	657	586	660	612	792	7
n	574	653	586	656	612	792	7
a	574	646	586	650	612	792	7
r	574	642	586	645	612	792	7
b	574	638	586	641	612	792	7
i	574	636	586	637	612	792	7
t	574	632	586	635	612	792	7
r	574	628	586	631	612	792	7
a	574	623	586	627	612	792	7
d	574	619	586	622	612	792	7
a	574	615	586	618	612	792	7
•	574	610	586	612	612	792	7
ISSN:	573	586	586	605	612	792	7
1316	573	568	586	583	612	792	7
-	573	563	586	565	612	792	7
4910	573	544	586	561	612	792	7
•	573	540	586	542	612	792	7
Año	573	522	586	536	612	792	7
11,	573	510	586	520	612	792	7
Nº	573	500	586	508	612	792	7
36	573	489	586	498	612	792	7
•	573	485	586	487	612	792	7
Enero	573	460	586	480	612	792	7
-	573	456	586	458	612	792	7
Febrero	573	427	586	454	612	792	7
-	573	423	586	425	612	792	7
Marzo	573	399	586	421	612	792	7
2007	573	380	586	397	612	792	7
•	573	376	586	378	612	792	7
113	573	362	586	374	612	792	7
-	573	358	586	360	612	792	7
122.	573	341	586	355	612	792	7
Cuando	85	59	115	71	612	792	7
mi	118	59	127	71	612	792	7
prima	130	59	152	71	612	792	7
se	155	59	163	71	612	792	7
peleó	165	59	186	71	612	792	7
con	188	59	202	71	612	792	7
mi	204	59	214	71	612	792	7
primo,	216	59	241	71	612	792	7
se	244	59	252	71	612	792	7
peleó	254	59	275	71	612	792	7
por-	277	59	293	71	612	792	7
que	85	70	99	83	612	792	7
mi	101	70	111	83	612	792	7
primo	113	70	136	83	612	792	7
me	139	70	150	83	612	792	7
estaba	152	70	177	83	612	792	7
manoseando	179	70	229	83	612	792	7
y	231	70	235	83	612	792	7
mi	238	70	248	83	612	792	7
prima	250	70	273	83	612	792	7
vio	275	70	287	83	612	792	7
y	289	70	293	83	612	792	7
entonces	85	81	118	94	612	792	7
le	121	81	128	94	612	792	7
empezó	131	81	159	94	612	792	7
a	162	81	166	94	612	792	7
decir	169	81	189	94	612	792	7
de	191	81	200	94	612	792	7
cosas,	203	81	227	94	612	792	7
mi	229	81	239	94	612	792	7
primo	241	81	264	94	612	792	7
agarró	267	81	293	94	612	792	7
un	85	93	95	105	612	792	7
cuchillo	97	93	128	105	612	792	7
y	130	93	134	105	612	792	7
la	136	93	144	105	612	792	7
quería	146	93	171	105	612	792	7
golpear,	173	93	204	105	612	792	7
lo	207	93	214	105	612	792	7
agarré	216	93	242	105	612	792	7
por	245	93	258	105	612	792	7
la	260	93	268	105	612	792	7
espal-	270	93	293	105	612	792	7
da	85	104	95	117	612	792	7
y	97	104	101	117	612	792	7
mi	104	104	114	117	612	792	7
primo	116	104	139	117	612	792	7
me	142	104	153	117	612	792	7
golpeó	155	104	181	117	612	792	7
y	184	104	188	117	612	792	7
mi	191	104	200	117	612	792	7
prima	203	104	225	117	612	792	7
le	228	104	235	117	612	792	7
hizo	238	104	253	117	612	792	7
lo	256	104	263	117	612	792	7
mismo.	266	104	293	117	612	792	7
Cuando	85	116	115	128	612	792	7
llegó	119	116	138	128	612	792	7
su	142	116	150	128	612	792	7
papá	154	116	173	128	612	792	7
también	177	116	207	128	612	792	7
lo	211	116	219	128	612	792	7
quería	223	116	247	128	612	792	7
golpear,	251	116	282	128	612	792	7
lo	286	116	293	128	612	792	7
metió	85	127	106	140	612	792	7
a	109	127	114	140	612	792	7
pláticas	117	127	147	140	612	792	7
y	150	127	154	140	612	792	7
lleva	157	127	175	140	612	792	7
un	178	127	187	140	612	792	7
año	190	127	205	140	612	792	7
en	207	127	216	140	612	792	7
las	219	127	230	140	612	792	7
pláticas.	233	127	266	140	612	792	7
(relato	268	127	293	140	612	792	7
165,	85	139	102	151	612	792	7
fem,	104	139	121	151	612	792	7
12	124	139	133	151	612	792	7
años,	135	139	155	151	612	792	7
primer	158	139	183	151	612	792	7
grado,	185	139	209	151	612	792	7
2V)	212	139	226	151	612	792	7
119	575	747	586	763	612	792	7
In	70	35	80	56	612	792	8
v	82	35	87	56	612	792	8
e	88	35	94	56	612	792	8
s	95	35	100	56	612	792	8
t	102	35	105	56	612	792	8
i	107	35	110	56	612	792	8
g	111	35	117	56	612	792	8
a	119	35	124	56	612	792	8
ci	126	35	136	56	612	792	8
ó	137	35	143	56	612	792	8
n	144	35	150	56	612	792	8
Esta	79	58	97	71	612	792	8
recepción	99	58	138	71	612	792	8
estética	141	58	171	71	612	792	8
de	174	58	184	71	612	792	8
la	186	58	194	71	612	792	8
violencia,	196	58	236	71	612	792	8
nos	238	58	252	71	612	792	8
obliga	255	58	280	71	612	792	8
a	283	58	288	71	612	792	8
recordar	57	70	90	83	612	792	8
la	92	70	100	83	612	792	8
advertencia	102	70	148	83	612	792	8
Marcuse	151	70	185	83	612	792	8
(1938:190),	188	70	235	83	612	792	8
“el	237	70	249	83	612	792	8
placer	251	70	276	83	612	792	8
en	278	70	288	83	612	792	8
la	57	82	64	95	612	792	8
humillación	67	82	115	95	612	792	8
del	118	82	130	95	612	792	8
otro,	133	82	152	95	612	792	8
como	155	82	177	95	612	792	8
la	180	82	188	95	612	792	8
propia	191	82	216	95	612	792	8
humillación	219	82	267	95	612	792	8
bajo	270	82	288	95	612	792	8
una	57	94	71	107	612	792	8
voluntad	74	94	109	107	612	792	8
más	111	94	127	107	612	792	8
fuerte…	130	94	163	107	612	792	8
son	166	94	179	107	612	792	8
placeres	182	94	215	107	612	792	8
falsos,	217	94	243	107	612	792	8
porque	246	94	273	107	612	792	8
los	276	94	288	107	612	792	8
impulsos	57	106	93	119	612	792	8
y	96	106	101	119	612	792	8
necesidades	105	106	153	119	612	792	8
que	156	106	171	119	612	792	8
se	174	106	182	119	612	792	8
realizan	186	106	217	119	612	792	8
en	221	106	230	119	612	792	8
ellos	234	106	253	119	612	792	8
hacen	256	106	280	119	612	792	8
a	283	106	288	119	612	792	8
los	57	118	68	131	612	792	8
hombres	70	118	105	131	612	792	8
menos	107	118	133	131	612	792	8
libres,	135	118	160	131	612	792	8
más	162	118	178	131	612	792	8
ciegos	180	118	206	131	612	792	8
y	208	118	213	131	612	792	8
más	215	118	231	131	612	792	8
miserables	233	118	276	131	612	792	8
de	278	118	288	131	612	792	8
lo	57	130	64	143	612	792	8
que	67	130	81	143	612	792	8
tendrían	84	130	117	143	612	792	8
que	119	130	134	143	612	792	8
ser”.	136	130	155	143	612	792	8
6.	57	153	64	167	612	792	8
VIOLENCIA	66	153	110	167	612	792	8
Y	112	153	118	167	612	792	8
ABUSO	120	153	149	167	612	792	8
DE	152	153	163	167	612	792	8
ADULTOS	165	153	204	167	612	792	8
HACIA	206	153	232	167	612	792	8
ALUMNOS	234	153	275	167	612	792	8
Por	79	166	93	179	612	792	8
último	97	166	123	179	612	792	8
tenemos	126	166	159	179	612	792	8
los	163	166	175	179	612	792	8
relatos	178	166	205	179	612	792	8
de	208	166	217	179	612	792	8
los	221	166	232	179	612	792	8
alumnos	236	166	270	179	612	792	8
que	273	166	288	179	612	792	8
involucran	57	178	99	191	612	792	8
la	102	178	109	191	612	792	8
violencia	112	178	148	191	612	792	8
y	151	178	156	191	612	792	8
abuso	158	178	182	191	612	792	8
de	184	178	194	191	612	792	8
adultos.	196	178	228	191	612	792	8
Luz	30	726	42	736	612	792	8
María	30	705	42	723	612	792	8
Velázquez	30	671	42	703	612	792	8
Reyes	30	650	42	669	612	792	8
y	30	644	42	648	612	792	8
Julia	30	627	42	642	612	792	8
Pérez	30	607	42	625	612	792	8
González:	30	575	42	604	612	792	8
A	30	568	42	573	612	792	8
contracorriente:	30	515	42	566	612	792	8
la	30	507	42	513	612	792	8
socialización	30	463	42	505	612	792	8
de	30	453	42	461	612	792	8
los	30	441	42	451	612	792	8
estudiantes	30	402	42	439	612	792	8
en	30	391	42	400	612	792	8
su	30	382	42	389	612	792	8
camino	30	356	42	380	612	792	8
a	30	350	42	354	612	792	8
la	30	342	42	348	612	792	8
universidad.	30	300	42	340	612	792	8
Abuso	79	202	107	215	612	792	8
sexual	109	202	136	215	612	792	8
120	30	747	42	763	612	792	8
Me	68	214	80	226	612	792	8
importa	82	214	112	226	612	792	8
más	114	214	130	226	612	792	8
contar	131	214	156	226	612	792	8
mi	158	214	168	226	612	792	8
historia,	170	214	202	226	612	792	8
habla	204	214	225	226	612	792	8
sobre	227	214	248	226	612	792	8
el	250	214	257	226	612	792	8
abu-	259	214	276	226	612	792	8
so	68	225	76	238	612	792	8
sexual	79	225	103	238	612	792	8
a	106	225	111	238	612	792	8
menores.	113	225	148	238	612	792	8
Pues	150	225	169	238	612	792	8
en	171	225	180	238	612	792	8
mi	183	225	192	238	612	792	8
casa	195	225	212	238	612	792	8
cuando	215	225	243	238	612	792	8
yo	246	225	255	238	612	792	8
tenía	257	225	276	238	612	792	8
11	68	236	77	249	612	792	8
años	79	236	97	249	612	792	8
mi	100	236	110	249	612	792	8
padre	112	236	134	249	612	792	8
abusó	137	236	160	249	612	792	8
sexualmente	163	236	212	249	612	792	8
de	214	236	223	249	612	792	8
mí,	226	236	238	249	612	792	8
bueno	241	236	264	249	612	792	8
no	267	236	276	249	612	792	8
es	68	248	76	261	612	792	8
mi	79	248	88	261	612	792	8
papá,	91	248	112	261	612	792	8
sino	115	248	131	261	612	792	8
mi	133	248	143	261	612	792	8
padrastro	146	248	183	261	612	792	8
y	186	248	190	261	612	792	8
realmente	192	248	230	261	612	792	8
no	233	248	242	261	612	792	8
sé	245	248	253	261	612	792	8
como	256	248	276	261	612	792	8
sacar	68	259	89	272	612	792	8
ese	92	259	104	272	612	792	8
dolor	107	259	127	272	612	792	8
que	130	259	143	272	612	792	8
me	146	259	157	272	612	792	8
hizo,	160	259	178	272	612	792	8
porque	181	259	207	272	612	792	8
hay	210	259	224	272	612	792	8
miles	226	259	246	272	612	792	8
de	249	259	258	272	612	792	8
per-	261	259	276	272	612	792	8
sonas	68	271	90	283	612	792	8
como	93	271	114	283	612	792	8
yo	118	271	127	283	612	792	8
que	130	271	144	283	612	792	8
no	148	271	157	283	612	792	8
saben	161	271	183	283	612	792	8
como	186	271	207	283	612	792	8
sacar	211	271	232	283	612	792	8
ese	235	271	248	283	612	792	8
rencor	251	271	276	283	612	792	8
que	68	282	82	295	612	792	8
le	84	282	91	295	612	792	8
tenemos	93	282	124	295	612	792	8
a	126	282	131	295	612	792	8
esa	133	282	146	295	612	792	8
persona,	148	282	181	295	612	792	8
y	183	282	187	295	612	792	8
realmente	189	282	227	295	612	792	8
nunca	229	282	254	295	612	792	8
voy	256	282	269	295	612	792	8
a	271	282	276	295	612	792	8
poder	68	293	90	306	612	792	8
quitarme	92	293	128	306	612	792	8
el	130	293	137	306	612	792	8
miedo	139	293	163	306	612	792	8
que	165	293	179	306	612	792	8
le	181	293	188	306	612	792	8
tengo	190	293	212	306	612	792	8
a	214	293	219	306	612	792	8
él.	221	293	230	306	612	792	8
(relato	233	294	257	306	612	792	8
410,	260	294	276	306	612	792	8
fem,	68	305	85	318	612	792	8
13	88	305	97	318	612	792	8
años,	99	305	119	318	612	792	8
2do,	122	305	138	318	612	792	8
grado,	141	305	165	318	612	792	8
2M)	167	305	183	318	612	792	8
Otro	68	316	86	329	612	792	8
día	88	316	100	329	612	792	8
a	103	316	107	329	612	792	8
una	110	316	124	329	612	792	8
de	127	316	136	329	612	792	8
mis	138	316	151	329	612	792	8
amigas	154	316	181	329	612	792	8
la	184	316	191	329	612	792	8
violaron	194	316	225	329	612	792	8
y	228	316	232	329	612	792	8
la	235	316	242	329	612	792	8
mataron	244	316	276	329	612	792	8
para	68	328	86	340	612	792	8
que	90	328	103	340	612	792	8
no	107	328	116	340	612	792	8
dijera	120	328	143	340	612	792	8
nada.	146	328	168	340	612	792	8
La	171	328	182	340	612	792	8
vida	186	328	202	340	612	792	8
ha	206	328	216	340	612	792	8
sido	219	328	235	340	612	792	8
algo	239	328	256	340	612	792	8
muy	259	328	276	340	612	792	8
pesado	68	339	95	352	612	792	8
para	97	339	115	352	612	792	8
mí.	118	339	130	352	612	792	8
(relato	132	339	157	352	612	792	8
188,	160	339	176	352	612	792	8
fem,	179	339	196	352	612	792	8
14	198	339	208	352	612	792	8
años,	210	339	230	352	612	792	8
primero)	232	339	265	352	612	792	8
Vi	68	350	76	363	612	792	8
y	79	350	83	363	612	792	8
escuché	86	350	116	363	612	792	8
como	120	350	140	363	612	792	8
un	143	350	153	363	612	792	8
padre	156	350	178	363	612	792	8
golpeaba	182	350	217	363	612	792	8
y	220	350	224	363	612	792	8
violaba	228	350	256	363	612	792	8
a	259	350	264	363	612	792	8
su	267	350	276	363	612	792	8
hija	68	362	83	375	612	792	8
(relato	86	363	111	375	612	792	8
541,	113	363	130	375	612	792	8
2do,	132	363	149	375	612	792	8
grado,	151	363	175	375	612	792	8
2M)	177	363	194	375	612	792	8
Profesor	79	386	116	399	612	792	8
acosa	118	386	141	399	612	792	8
sexualmente	144	386	197	399	612	792	8
El	68	398	76	411	612	792	8
profesor	80	398	112	411	612	792	8
(da	115	398	127	411	612	792	8
el	131	398	138	411	612	792	8
nombre)	141	398	173	411	612	792	8
quiso	176	398	196	411	612	792	8
abusar	200	398	226	411	612	792	8
sexualmente	229	398	276	411	612	792	8
de	68	409	77	422	612	792	8
mi,	80	409	91	422	612	792	8
…por	94	409	116	422	612	792	8
miedo	118	409	142	422	612	792	8
tuve	144	409	160	422	612	792	8
que	162	409	176	422	612	792	8
acostarme	179	409	218	422	612	792	8
con	221	409	235	422	612	792	8
él	237	409	244	422	612	792	8
y	247	409	251	422	612	792	8
ahora	254	409	276	422	612	792	8
consumo	68	421	102	433	612	792	8
drogas.	104	421	133	433	612	792	8
(relato,	135	421	162	433	612	792	8
679,	165	421	181	433	612	792	8
2do	184	421	198	433	612	792	8
grado,	200	421	224	433	612	792	8
2M)	227	421	243	433	612	792	8
Amenazada	79	444	130	457	612	792	8
por	132	444	147	457	612	792	8
asesino	150	444	180	457	612	792	8
Un	68	456	80	469	612	792	8
día	82	456	94	469	612	792	8
en	96	456	105	469	612	792	8
la	107	456	114	469	612	792	8
mañana	116	456	146	469	612	792	8
yo	148	456	157	469	612	792	8
fui	159	456	169	469	612	792	8
a	171	456	176	469	612	792	8
dejar	178	456	198	469	612	792	8
a	200	456	205	469	612	792	8
uno	207	456	221	469	612	792	8
de	223	456	232	469	612	792	8
mis	234	456	247	469	612	792	8
herma-	249	456	276	469	612	792	8
nos	68	467	81	480	612	792	8
en	83	467	92	480	612	792	8
ese	94	467	106	480	612	792	8
momento	108	467	143	480	612	792	8
vi	145	467	152	480	612	792	8
al	154	467	161	480	612	792	8
señor	163	467	184	480	612	792	8
(da	186	467	199	480	612	792	8
el	200	467	207	480	612	792	8
nombre)	209	467	241	480	612	792	8
matando	243	467	276	480	612	792	8
al	68	479	75	492	612	792	8
señor	78	479	100	492	612	792	8
Bananas	103	479	136	492	612	792	8
(así	139	479	153	492	612	792	8
lo	156	479	164	492	612	792	8
apodaban)	167	479	208	492	612	792	8
y	211	479	215	492	612	792	8
no	218	479	227	492	612	792	8
puedo	230	479	254	492	612	792	8
decir	257	479	276	492	612	792	8
más	68	490	83	503	612	792	8
porque	85	490	112	503	612	792	8
estoy	114	490	134	503	612	792	8
amenazada.	136	490	182	503	612	792	8
Lo	184	490	195	503	612	792	8
siento	197	490	219	503	612	792	8
mucho	221	490	247	503	612	792	8
por	249	490	262	503	612	792	8
sus	264	490	276	503	612	792	8
familiares.	68	502	109	514	612	792	8
(relato	111	502	136	514	612	792	8
86,	138	502	150	514	612	792	8
fem,	152	502	170	514	612	792	8
13	172	502	181	514	612	792	8
años,	184	502	204	514	612	792	8
primer)	206	502	234	514	612	792	8
Drogas	79	525	110	538	612	792	8
31	79	537	89	550	612	792	8
alumnos	94	537	128	550	612	792	8
(2,50%),	132	537	167	550	612	792	8
incluyeron	171	537	214	550	612	792	8
en	218	537	228	550	612	792	8
sus	232	537	245	550	612	792	8
relatos	249	537	276	550	612	792	8
el	280	537	288	550	612	792	8
tema	57	549	76	562	612	792	8
de	79	549	88	562	612	792	8
las	91	549	102	562	612	792	8
drogas.	104	549	133	562	612	792	8
A	68	573	74	586	612	792	8
veces	76	573	96	586	612	792	8
hay	98	573	112	586	612	792	8
un	114	573	124	586	612	792	8
señor	126	573	147	586	612	792	8
un	149	573	159	586	612	792	8
poquito	161	573	190	586	612	792	8
grande	192	573	219	586	612	792	8
afuera	221	573	246	586	612	792	8
del	248	573	259	586	612	792	8
mó-	261	573	276	586	612	792	8
dulo	68	584	85	597	612	792	8
de	87	584	96	597	612	792	8
policías	99	584	129	597	612	792	8
que	132	584	145	597	612	792	8
les	148	584	158	597	612	792	8
da	161	584	170	597	612	792	8
unos	173	584	191	597	612	792	8
como	194	584	214	597	612	792	8
sobrecitos	217	584	255	597	612	792	8
a	258	584	263	597	612	792	8
los	265	584	276	597	612	792	8
niños	68	596	89	609	612	792	8
de	91	596	100	609	612	792	8
la	102	596	110	609	612	792	8
tarde.	112	596	134	609	612	792	8
(relato	137	596	161	609	612	792	8
405,	164	596	180	609	612	792	8
fem,	183	596	200	609	612	792	8
14	202	596	212	609	612	792	8
años,	214	596	234	609	612	792	8
3er.	236	596	250	609	612	792	8
2M)	253	596	269	609	612	792	8
Afuera	70	607	96	620	612	792	8
de	98	607	107	620	612	792	8
la	110	607	117	620	612	792	8
escuela	120	607	148	620	612	792	8
venden	150	607	177	620	612	792	8
drogas.	180	607	208	620	612	792	8
(relato	210	607	235	620	612	792	8
294,	238	607	254	620	612	792	8
2M)	257	607	273	620	612	792	8
Una	68	619	84	631	612	792	8
muchacha	87	619	126	631	612	792	8
murió	129	619	152	631	612	792	8
por	154	619	168	631	612	792	8
aplicarse	170	619	206	631	612	792	8
muchas	208	619	237	631	612	792	8
dosis	240	619	260	631	612	792	8
(re-	263	619	276	631	612	792	8
lato	68	631	82	643	612	792	8
443,	85	631	101	643	612	792	8
2M)	104	631	120	643	612	792	8
Por	79	654	93	667	612	792	8
último,	96	654	125	667	612	792	8
aunque	128	654	157	667	612	792	8
se	160	654	168	667	612	792	8
trata	172	654	189	667	612	792	8
de	192	654	202	667	612	792	8
un	205	654	215	667	612	792	8
punto	218	654	241	667	612	792	8
que	244	654	259	667	612	792	8
no	262	654	272	667	612	792	8
co-	275	654	288	667	612	792	8
rresponde	57	666	96	679	612	792	8
al	99	666	106	679	612	792	8
objeto	108	666	133	679	612	792	8
investigado,	136	666	184	679	612	792	8
pero	187	666	205	679	612	792	8
que	207	666	222	679	612	792	8
nos	224	666	238	679	612	792	8
habla	240	666	262	679	612	792	8
de	265	666	274	679	612	792	8
las	276	666	288	679	612	792	8
emergencias	57	678	106	691	612	792	8
de	109	678	118	691	612	792	8
los	121	678	133	691	612	792	8
estudiantes.	135	678	182	691	612	792	8
Trece	185	678	207	691	612	792	8
alumnos	210	678	243	691	612	792	8
agradecie-	246	678	288	691	612	792	8
ron	57	690	70	703	612	792	8
que	72	690	87	703	612	792	8
se	89	690	97	703	612	792	8
les	100	690	111	703	612	792	8
diera	113	690	133	703	612	792	8
la	136	690	143	703	612	792	8
oportunidad	145	690	193	703	612	792	8
de	196	690	205	703	612	792	8
decir	208	690	228	703	612	792	8
lo	230	690	238	703	612	792	8
que	240	690	254	703	612	792	8
sentían,	257	690	288	703	612	792	8
lo	57	702	64	715	612	792	8
que	67	702	81	715	612	792	8
evidencia	84	702	122	715	612	792	8
la	125	702	132	715	612	792	8
gran	134	702	152	715	612	792	8
necesidad	155	702	194	715	612	792	8
de	197	702	206	715	612	792	8
comunicarse,	208	702	261	715	612	792	8
de	264	702	273	715	612	792	8
ser	276	702	288	715	612	792	8
escuchados,	57	714	105	727	612	792	8
atendidos,	109	714	150	727	612	792	8
reconocidos,	155	714	206	727	612	792	8
la	210	714	218	727	612	792	8
siguiente	222	714	258	727	612	792	8
viñeta	263	714	288	727	612	792	8
ilustra	57	726	82	739	612	792	8
el	84	726	91	739	612	792	8
agradecimiento:	94	726	158	739	612	792	8
Muchas	319	60	349	73	612	792	8
gracias	353	60	382	73	612	792	8
por	386	60	399	73	612	792	8
ponerme	404	60	437	73	612	792	8
un	442	60	451	73	612	792	8
poco	456	60	474	73	612	792	8
de	478	60	487	73	612	792	8
atención.	492	60	527	73	612	792	8
Adiós	319	72	340	84	612	792	8
(relato	343	72	368	84	612	792	8
159,	370	72	387	84	612	792	8
fem,	389	72	406	84	612	792	8
14	408	72	418	84	612	792	8
años,	420	72	440	84	612	792	8
primer	443	72	468	84	612	792	8
grado,	470	72	494	84	612	792	8
2V)	497	72	511	84	612	792	8
En	330	95	341	108	612	792	8
resumen	344	95	378	108	612	792	8
los	381	95	393	108	612	792	8
alumnos	396	95	430	108	612	792	8
relataron,	433	95	471	108	612	792	8
en	475	95	484	108	612	792	8
orden	487	95	510	108	612	792	8
decre-	513	95	538	108	612	792	8
ciente,	307	107	334	120	612	792	8
en	337	107	346	120	612	792	8
primer	349	107	376	120	612	792	8
lugar	379	107	399	120	612	792	8
episodios	402	107	440	120	612	792	8
de	443	107	452	120	612	792	8
violencia	455	107	492	120	612	792	8
en	494	107	504	120	612	792	8
la	507	107	514	120	612	792	8
calle,	517	107	538	120	612	792	8
episodios	307	119	345	132	612	792	8
en	349	119	358	132	612	792	8
la	362	119	369	132	612	792	8
escuela,	372	119	404	132	612	792	8
y	408	119	413	132	612	792	8
de	416	119	426	132	612	792	8
violencia	429	119	466	132	612	792	8
intrafamiliar,	469	119	521	132	612	792	8
por	525	119	538	132	612	792	8
lo	307	131	315	144	612	792	8
que	318	131	333	144	612	792	8
podemos	336	131	372	144	612	792	8
apuntar	375	131	405	144	612	792	8
que	408	131	422	144	612	792	8
viven	426	131	448	144	612	792	8
en	451	131	460	144	612	792	8
colonias	463	131	497	144	612	792	8
violentas,	500	131	538	144	612	792	8
o	307	143	312	156	612	792	8
que	316	143	330	156	612	792	8
la	333	143	341	156	612	792	8
calle	344	143	363	156	612	792	8
es	366	143	374	156	612	792	8
un	378	143	388	156	612	792	8
escenario	391	143	429	156	612	792	8
privilegiado	432	143	480	156	612	792	8
para	483	143	501	156	612	792	8
observar	504	143	538	156	612	792	8
violencia:	307	155	347	168	612	792	8
insultos,	349	155	383	168	612	792	8
golpes,	385	155	414	168	612	792	8
violaciones	416	155	462	168	612	792	8
a	464	155	468	168	612	792	8
hombres	471	155	505	168	612	792	8
y	508	155	513	168	612	792	8
muje-	515	155	538	168	612	792	8
res,	307	167	322	180	612	792	8
suicidios,	325	167	363	180	612	792	8
muertes	366	167	397	180	612	792	8
en	400	167	410	180	612	792	8
accidentes	413	167	454	180	612	792	8
de	457	167	467	180	612	792	8
tránsito,	470	167	502	180	612	792	8
o	505	167	510	180	612	792	8
en	513	167	523	180	612	792	8
pe-	526	167	538	180	612	792	8
leas	307	179	323	192	612	792	8
que	326	179	340	192	612	792	8
terminan	343	179	379	192	612	792	8
en	382	179	391	192	612	792	8
muerte,	395	179	425	192	612	792	8
extorsión,	428	179	468	192	612	792	8
acoso	471	179	493	192	612	792	8
sexual	496	179	522	192	612	792	8
por	525	179	538	192	612	792	8
parte	307	191	327	204	612	792	8
de	331	191	341	204	612	792	8
pares	344	191	365	204	612	792	8
y	369	191	374	204	612	792	8
profesores,	378	191	422	204	612	792	8
son	425	191	439	204	612	792	8
algunas	443	191	474	204	612	792	8
de	477	191	487	204	612	792	8
los	490	191	502	204	612	792	8
tipos	506	191	525	204	612	792	8
de	529	191	538	204	612	792	8
violencia	307	203	344	216	612	792	8
que	347	203	361	216	612	792	8
han	363	203	378	216	612	792	8
presenciado	380	203	428	216	612	792	8
los	431	203	442	216	612	792	8
alumnos	445	203	479	216	612	792	8
de	481	203	491	216	612	792	8
secundaria.	493	203	538	216	612	792	8
Por	307	215	321	228	612	792	8
otra	324	215	339	228	612	792	8
parte,	341	215	364	228	612	792	8
los	366	215	378	228	612	792	8
veinte	380	215	405	228	612	792	8
episodios	407	215	445	228	612	792	8
de	447	215	456	228	612	792	8
violencia	459	215	495	228	612	792	8
observada	498	215	538	228	612	792	8
en	307	227	317	240	612	792	8
la	320	227	327	240	612	792	8
T.V.	329	227	346	240	612	792	8
nos	348	227	362	240	612	792	8
indican	365	227	395	240	612	792	8
la	397	227	405	240	612	792	8
necesidad	407	227	447	240	612	792	8
de	449	227	459	240	612	792	8
investigar	462	227	501	240	612	792	8
el	504	227	511	240	612	792	8
efecto	514	227	538	240	612	792	8
en	307	239	317	252	612	792	8
la	321	239	328	252	612	792	8
constitución	331	239	380	252	612	792	8
de	384	239	393	252	612	792	8
la	397	239	404	252	612	792	8
subjetividad,	408	239	459	252	612	792	8
de	463	239	473	252	612	792	8
mirar	476	239	498	252	612	792	8
violencia	502	239	538	252	612	792	8
mediática,	307	251	349	264	612	792	8
la	352	251	360	264	612	792	8
diversidad	363	251	405	264	612	792	8
de	408	251	418	264	612	792	8
situaciones	421	251	466	264	612	792	8
violentas	469	251	505	264	612	792	8
que	509	251	523	264	612	792	8
los	527	251	538	264	612	792	8
alumnos	307	263	341	276	612	792	8
han	345	263	359	276	612	792	8
presenciado,	362	263	413	276	612	792	8
los	416	263	428	276	612	792	8
diversos	431	263	464	276	612	792	8
protagonistas,	467	263	523	276	612	792	8
los	527	263	538	276	612	792	8
diferentes	307	275	347	288	612	792	8
escenarios,	351	275	395	288	612	792	8
ofrecen	399	275	429	288	612	792	8
en	433	275	443	288	612	792	8
términos	447	275	482	288	612	792	8
pedagógicos,	486	275	538	288	612	792	8
lamentablemente,	307	287	378	300	612	792	8
las	382	287	393	300	612	792	8
mejores	396	287	428	300	612	792	8
posibilidades,	432	287	487	300	612	792	8
de	490	287	500	300	612	792	8
aprender	503	287	538	300	612	792	8
comportamientos	307	299	377	312	612	792	8
violentos.	379	299	419	312	612	792	8
b.	307	322	316	339	612	792	8
Alumnos	319	322	362	339	612	792	8
de	365	322	376	339	612	792	8
bachillerato	379	322	436	339	612	792	8
Intimidación	330	343	385	357	612	792	8
entre	387	343	409	357	612	792	8
compañeros	411	343	463	357	612	792	8
o	465	343	470	357	612	792	8
el	472	343	479	357	612	792	8
terrible	481	343	514	357	612	792	8
dolor	516	343	538	357	612	792	8
de	307	355	317	369	612	792	8
estar	320	355	341	369	612	792	8
juntos	343	355	370	369	612	792	8
A	330	368	337	381	612	792	8
partir	340	368	362	381	612	792	8
de	366	368	375	381	612	792	8
una	379	368	393	381	612	792	8
historia	397	368	427	381	612	792	8
contada	430	368	461	381	612	792	8
por	465	368	478	381	612	792	8
Schopenhauer	482	368	538	381	612	792	8
sobre	307	380	329	393	612	792	8
los	332	380	343	393	612	792	8
puerco	346	380	373	393	612	792	8
espines	376	380	406	393	612	792	8
4	406	381	409	388	612	792	8
,	409	380	411	393	612	792	8
Freud	414	380	437	393	612	792	8
(1921),	440	380	469	393	612	792	8
traslada	472	380	503	393	612	792	8
la	506	380	513	393	612	792	8
metá-	516	380	538	393	612	792	8
fora	307	392	324	405	612	792	8
del	326	392	339	405	612	792	8
dolor	342	392	363	405	612	792	8
provocado	366	392	408	405	612	792	8
por	411	392	424	405	612	792	8
la	427	392	435	405	612	792	8
cercanía,	437	392	473	405	612	792	8
a	476	392	481	405	612	792	8
las	484	392	495	405	612	792	8
relaciones	498	392	538	405	612	792	8
sociales:	307	404	342	417	612	792	8
“los	346	404	362	417	612	792	8
hombres	366	404	400	417	612	792	8
al	404	404	411	417	612	792	8
necesitarse	415	404	459	417	612	792	8
se	463	404	471	417	612	792	8
buscan;	475	404	506	417	612	792	8
cuando	509	404	538	417	612	792	8
están	307	416	328	429	612	792	8
juntos	330	416	355	429	612	792	8
se	357	416	365	429	612	792	8
hacen	367	416	390	429	612	792	8
daño”.	392	416	419	429	612	792	8
La	421	416	431	429	612	792	8
intimidación	434	416	484	429	612	792	8
entre	486	416	506	429	612	792	8
compa-	508	416	538	429	612	792	8
ñeros	307	428	329	441	612	792	8
de	332	428	341	441	612	792	8
preparatoria	344	428	393	441	612	792	8
–bullying–	396	428	438	441	612	792	8
es	441	428	450	441	612	792	8
una	453	428	467	441	612	792	8
forma	470	428	494	441	612	792	8
patológica	497	428	538	441	612	792	8
de	307	440	317	453	612	792	8
su	321	440	330	453	612	792	8
socialidad,	333	440	376	453	612	792	8
y	380	440	385	453	612	792	8
va	389	440	399	453	612	792	8
desde	402	440	425	453	612	792	8
un	429	440	439	453	612	792	8
grado	443	440	466	453	612	792	8
asequible	469	440	507	453	612	792	8
–como	511	440	538	453	612	792	8
un	307	452	317	465	612	792	8
atentado	321	452	355	465	612	792	8
físico–	358	452	385	465	612	792	8
hasta	389	452	409	465	612	792	8
prácticas	413	452	448	465	612	792	8
más	452	452	468	465	612	792	8
ocultas,	471	452	502	465	612	792	8
como	505	452	528	465	612	792	8
la	531	452	538	465	612	792	8
violencia	307	464	344	477	612	792	8
emocional	348	464	390	477	612	792	8
(v.	394	464	404	477	612	792	8
gr.	408	464	418	477	612	792	8
por	422	464	436	477	612	792	8
intimidaciones	440	464	498	477	612	792	8
verbales,	502	464	538	477	612	792	8
exclusión,	307	476	348	489	612	792	8
aislamiento,	351	476	399	489	612	792	8
etcétera)	402	476	436	489	612	792	8
El	330	500	339	513	612	792	8
acoso	344	500	366	513	612	792	8
entre	371	500	391	513	612	792	8
compañeros	396	500	444	513	612	792	8
de	449	500	458	513	612	792	8
preparatoria	463	500	511	513	612	792	8
resul-	516	500	538	513	612	792	8
tó	307	512	315	525	612	792	8
un	319	512	329	525	612	792	8
problema	333	512	370	525	612	792	8
bastante	374	512	407	525	612	792	8
y	469	512	474	525	612	792	8
algunos	478	512	509	525	612	792	8
de	512	512	522	525	612	792	8
sus	526	512	538	525	612	792	8
rasgos	307	524	333	537	612	792	8
son:	338	524	355	537	612	792	8
asimetría	361	524	397	537	612	792	8
de	403	524	412	537	612	792	8
poder,	418	524	442	537	612	792	8
encontramos	448	524	499	537	612	792	8
alumnos	504	524	538	537	612	792	8
fuertes	307	536	335	549	612	792	8
y	338	536	343	549	612	792	8
poderosos	347	536	388	549	612	792	8
y	392	536	397	549	612	792	8
otros	400	536	420	549	612	792	8
vulnerables,	424	536	473	549	612	792	8
frecuentemente	477	536	538	549	612	792	8
presentan	307	548	346	561	612	792	8
un	350	548	360	561	612	792	8
estado	364	548	389	561	612	792	8
de	393	548	403	561	612	792	8
indefensión	406	548	453	561	612	792	8
(tanto	457	548	480	561	612	792	8
por	484	548	498	561	612	792	8
incapaci-	502	548	538	561	612	792	8
dad	307	560	322	573	612	792	8
cuanto	324	560	351	573	612	792	8
por	354	560	367	573	612	792	8
indiferencia	370	560	417	573	612	792	8
o	420	560	425	573	612	792	8
ineﬁcacia	428	560	466	573	612	792	8
de	468	560	478	573	612	792	8
la	480	560	488	573	612	792	8
institución),	490	560	538	573	612	792	8
los	307	572	319	585	612	792	8
sentimientos	322	572	372	585	612	792	8
que	375	572	389	585	612	792	8
acompañan	392	572	438	585	612	792	8
este	440	572	456	585	612	792	8
estado	459	572	484	585	612	792	8
son	487	572	501	585	612	792	8
ansiedad	503	572	538	585	612	792	8
debida	307	584	334	597	612	792	8
al	338	584	345	597	612	792	8
rechazo,	348	584	382	597	612	792	8
pérdida	385	584	415	597	612	792	8
de	419	584	428	597	612	792	8
conﬁanza	432	584	470	597	612	792	8
en	474	584	483	597	612	792	8
semejantes	487	584	530	597	612	792	8
e	534	584	538	597	612	792	8
instituciones,	307	596	360	609	612	792	8
conﬂictos	363	596	402	609	612	792	8
de	404	596	414	609	612	792	8
autoestima,	416	596	462	609	612	792	8
resignación,	465	596	513	609	612	792	8
en	516	596	525	609	612	792	8
al-	528	596	538	609	612	792	8
gunos	307	608	331	621	612	792	8
casos	334	608	356	621	612	792	8
hubo	358	608	378	621	612	792	8
un	381	608	391	621	612	792	8
cambio	394	608	423	621	612	792	8
de	426	608	435	621	612	792	8
habitus,	438	608	470	621	612	792	8
es	473	608	481	621	612	792	8
decir,	484	608	506	621	612	792	8
dejaron	508	608	538	621	612	792	8
de	307	620	317	633	612	792	8
ser	320	620	331	633	612	792	8
buenos	334	620	362	633	612	792	8
alumnos,	365	620	402	633	612	792	8
como	404	620	427	633	612	792	8
una	429	620	444	633	612	792	8
estrategia	447	620	485	633	612	792	8
defensiva	488	620	526	633	612	792	8
de	529	620	538	633	612	792	8
sobrevivencia,	307	632	365	645	612	792	8
para	368	632	385	645	612	792	8
conseguir	387	632	426	645	612	792	8
la	428	632	435	645	612	792	8
aceptación	437	632	480	645	612	792	8
de	482	632	491	645	612	792	8
sus	493	632	506	645	612	792	8
compa-	508	632	538	645	612	792	8
ñeros.	307	644	332	657	612	792	8
Los	335	644	350	657	612	792	8
siguientes	353	644	393	657	612	792	8
dos	396	644	410	657	612	792	8
relatos	413	644	440	657	612	792	8
muestran	443	644	480	657	612	792	8
el	483	644	490	657	612	792	8
impacto	493	644	526	657	612	792	8
en	529	644	538	657	612	792	8
la	307	656	315	669	612	792	8
subjetividad	317	656	366	669	612	792	8
del	369	656	381	669	612	792	8
bullying,	384	656	420	669	612	792	8
y	422	656	427	669	612	792	8
la	430	656	437	669	612	792	8
consiguiente	440	656	490	669	612	792	8
decisión	493	656	526	669	612	792	8
de	529	656	538	669	612	792	8
cambiar	307	668	340	681	612	792	8
de	342	668	352	681	612	792	8
habitus.	354	668	386	681	612	792	8
El	319	691	327	704	612	792	8
pase	330	691	347	704	612	792	8
a	350	691	355	704	612	792	8
la	357	691	365	704	612	792	8
prepa	368	691	389	704	612	792	8
fue	392	691	404	704	612	792	8
algo	406	691	423	704	612	792	8
extraordinario	426	691	482	704	612	792	8
en	484	691	493	704	612	792	8
mi	496	691	505	704	612	792	8
vida,	508	691	527	704	612	792	8
de	319	703	328	715	612	792	8
cierta	331	703	353	715	612	792	8
manera	357	703	386	715	612	792	8
fue	389	703	401	715	612	792	8
mi	404	703	414	715	612	792	8
salvación.	417	703	456	715	612	792	8
Al	459	703	467	715	612	792	8
entrar	471	703	495	715	612	792	8
mi	498	703	508	715	612	792	8
pro-	511	703	527	715	612	792	8
pósito	319	714	342	727	612	792	8
principal	346	714	381	727	612	792	8
era	384	714	397	727	612	792	8
“estudiar	401	714	437	727	612	792	8
y	441	714	445	727	612	792	8
estudiar”,	449	714	488	727	612	792	8
pero	492	714	509	727	612	792	8
aún	513	714	527	727	612	792	8
recordaba	319	726	358	738	612	792	8
que	361	726	375	738	612	792	8
en	379	726	388	738	612	792	8
tercero	392	726	418	738	612	792	8
de	422	726	431	738	612	792	8
secundaria	435	726	477	738	612	792	8
estuve	481	726	505	738	612	792	8
sola,	509	726	527	738	612	792	8
In	470	35	481	56	612	792	9
v	482	35	487	56	612	792	9
e	489	35	494	56	612	792	9
s	496	35	501	56	612	792	9
t	502	35	506	56	612	792	9
i	507	35	510	56	612	792	9
g	512	35	518	56	612	792	9
ació	519	35	543	56	612	792	9
n	545	35	551	56	612	792	9
Como	96	151	121	164	612	792	9
se	122	151	130	164	612	792	9
puede	132	151	156	164	612	792	9
ob-	157	151	170	164	612	792	9
servar	74	163	98	176	612	792	9
existe	102	163	125	176	612	792	9
una	129	163	143	176	612	792	9
fuerte	147	163	170	176	612	792	9
presión	74	175	103	188	612	792	9
por	106	175	120	188	612	792	9
parte	123	175	143	188	612	792	9
de	146	175	155	188	612	792	9
los	159	175	170	188	612	792	9
pares	74	187	95	200	612	792	9
contra	103	187	128	200	612	792	9
aquellos	137	187	170	200	612	792	9
alumnos	74	199	108	212	612	792	9
que	112	199	126	212	612	792	9
buscan	131	199	159	212	612	792	9
el	163	199	170	212	612	792	9
camino	74	211	103	224	612	792	9
de	106	211	115	224	612	792	9
la	118	211	126	224	612	792	9
distinción,	128	211	170	224	612	792	9
la	74	223	81	236	612	792	9
diferencia	85	223	125	236	612	792	9
no	129	223	139	236	612	792	9
es	143	223	152	236	612	792	9
una	156	223	170	236	612	792	9
cualidad	74	235	108	248	612	792	9
que	113	235	128	248	612	792	9
se	134	235	142	248	612	792	9
alien-	148	235	170	248	612	792	9
te,	74	247	83	260	612	792	9
por	89	247	102	260	612	792	9
el	107	247	114	260	612	792	9
contrario,	119	247	158	260	612	792	9
el	163	247	170	260	612	792	9
grupo	74	259	97	272	612	792	9
presiona	101	259	135	272	612	792	9
hacia	138	259	159	272	612	792	9
la	163	259	170	272	612	792	9
homogeneización,	74	271	147	284	612	792	9
(ca-	155	271	170	284	612	792	9
racterizada	74	283	118	296	612	792	9
por	123	283	136	296	612	792	9
la	141	283	148	296	612	792	9
apa-	153	283	170	296	612	792	9
tía,	74	295	86	308	612	792	9
el	92	295	99	308	612	792	9
conformismo,	104	295	160	308	612	792	9
y	165	295	170	308	612	792	9
el	74	307	81	320	612	792	9
falso	84	307	103	320	612	792	9
supuesto	106	307	141	320	612	792	9
”ser	144	307	160	320	612	792	9
iguales”),	162	307	201	320	612	792	9
todos	204	307	225	320	612	792	9
parecidos,	228	307	269	320	612	792	9
ninguno	272	307	305	320	612	792	9
diferente,	74	319	112	332	612	792	9
que	116	319	130	332	612	792	9
ninguno	134	319	167	332	612	792	9
sobresalga,	170	319	215	332	612	792	9
parece	219	319	245	332	612	792	9
ser	249	319	260	332	612	792	9
la	264	319	271	332	612	792	9
consig-	275	319	305	332	612	792	9
na,	74	331	86	344	612	792	9
aquel	88	331	110	344	612	792	9
que	112	331	127	344	612	792	9
busca	129	331	152	344	612	792	9
distinguirse,	154	331	203	344	612	792	9
salirse	206	331	231	344	612	792	9
de	234	331	243	344	612	792	9
la	246	331	253	344	612	792	9
norma,	255	331	283	344	612	792	9
paga	286	331	305	344	612	792	9
un	74	343	84	356	612	792	9
costo	87	343	108	356	612	792	9
alto,	112	343	130	356	612	792	9
pues	133	343	151	356	612	792	9
aparte	155	343	179	356	612	792	9
de	183	343	193	356	612	792	9
ser	196	343	208	356	612	792	9
impopular,	211	343	255	356	612	792	9
es	258	343	267	356	612	792	9
excluido	270	343	305	356	612	792	9
y	74	355	79	368	612	792	9
aislado.	82	355	113	368	612	792	9
La	116	355	127	368	612	792	9
presión	130	355	160	368	612	792	9
suele	163	355	184	368	612	792	9
ser	187	355	199	368	612	792	9
tan	203	355	215	368	612	792	9
fuerte	218	355	242	368	612	792	9
como	245	355	267	368	612	792	9
constan-	271	355	305	368	612	792	9
te	74	367	81	380	612	792	9
pues	85	367	103	380	612	792	9
la	107	367	114	380	612	792	9
mayoría	118	367	151	380	612	792	9
de	154	367	164	380	612	792	9
los	167	367	179	380	612	792	9
alumnos	183	367	217	380	612	792	9
optan	221	367	243	380	612	792	9
por	247	367	260	380	612	792	9
rendirse	264	367	296	380	612	792	9
y	300	367	305	380	612	792	9
ajustarse	74	379	109	392	612	792	9
a	111	379	116	392	612	792	9
los	119	379	130	392	612	792	9
estándares	133	379	175	392	612	792	9
de	177	379	187	392	612	792	9
rendimiento	189	379	238	392	612	792	9
marcados	240	379	279	392	612	792	9
por	281	379	295	392	612	792	9
el	297	379	305	392	612	792	9
grupo,	74	391	100	404	612	792	9
los	102	391	114	404	612	792	9
cuales	116	391	141	404	612	792	9
como	143	391	165	404	612	792	9
ya	168	391	177	404	612	792	9
se	180	391	188	404	612	792	9
mencionó,	190	391	232	404	612	792	9
generalmente	234	391	288	404	612	792	9
son	291	391	305	404	612	792	9
de	74	403	83	416	612	792	9
mediocridad,	85	403	138	416	612	792	9
en	140	403	150	416	612	792	9
algunos	152	403	183	416	612	792	9
casos	185	403	207	416	612	792	9
deciden	209	403	240	416	612	792	9
abandonar	242	403	284	416	612	792	9
tem-	286	403	305	416	612	792	9
poral	74	415	94	428	612	792	9
o	97	415	102	428	612	792	9
deﬁnitivamente	104	415	167	428	612	792	9
la	169	415	176	428	612	792	9
escuela.	179	415	211	428	612	792	9
Los	213	415	228	428	612	792	9
pocos	231	415	254	428	612	792	9
que	257	415	271	428	612	792	9
deciden	273	415	305	428	612	792	9
quedarse	74	427	109	440	612	792	9
y	112	427	117	440	612	792	9
optan	120	427	142	440	612	792	9
por	145	427	159	440	612	792	9
la	162	427	169	440	612	792	9
distinción,	172	427	214	440	612	792	9
tienen	217	427	241	440	612	792	9
que	244	427	259	440	612	792	9
desarrollar	262	427	305	440	612	792	9
dos	74	439	88	452	612	792	9
tipos	91	439	110	452	612	792	9
de	114	439	123	452	612	792	9
estrategias,	127	439	171	452	612	792	9
en	175	439	184	452	612	792	9
primer	188	439	214	452	612	792	9
lugar	218	439	238	452	612	792	9
defensivas	242	439	284	452	612	792	9
para	287	439	305	452	612	792	9
apuntalar	74	451	111	464	612	792	9
su	114	451	123	464	612	792	9
fortaleza	126	451	161	464	612	792	9
psíquica	164	451	197	464	612	792	9
que	200	451	215	464	612	792	9
les	218	451	229	464	612	792	9
permita	232	451	263	464	612	792	9
dar	266	451	278	464	612	792	9
la	282	451	289	464	612	792	9
ba-	292	451	305	464	612	792	9
talla	74	463	91	476	612	792	9
contra	95	463	120	476	612	792	9
la	124	463	131	476	612	792	9
tendencia	135	463	173	476	612	792	9
imperante	177	463	217	476	612	792	9
hacia	221	463	242	476	612	792	9
la	246	463	253	476	612	792	9
integración,	257	463	305	476	612	792	9
y	74	475	79	488	612	792	9
en	82	475	91	488	612	792	9
segundo	95	475	128	488	612	792	9
el	131	475	139	488	612	792	9
despliegue	142	475	185	488	612	792	9
de	188	475	197	488	612	792	9
estrategias	201	475	243	488	612	792	9
individualistas	246	475	305	488	612	792	9
que	74	487	88	500	612	792	9
le	92	487	99	500	612	792	9
posibilitan	102	487	144	500	612	792	9
usar	148	487	165	500	612	792	9
la	168	487	175	500	612	792	9
universidad	179	487	225	500	612	792	9
para	229	487	246	500	612	792	9
conseguir	249	487	288	500	612	792	9
sus	292	487	305	500	612	792	9
objetivos	74	499	110	512	612	792	9
y	112	499	117	512	612	792	9
proyectos.	119	499	161	512	612	792	9
Para	163	499	181	512	612	792	9
estos	183	499	203	512	612	792	9
alumnos	205	499	239	512	612	792	9
su	241	499	250	512	612	792	9
estancia	252	499	284	512	612	792	9
en	286	499	295	512	612	792	9
la	297	499	305	512	612	792	9
escuela	74	511	103	524	612	792	9
representa	106	511	147	524	612	792	9
una	150	511	165	524	612	792	9
lucha	168	511	189	524	612	792	9
constante	192	511	230	524	612	792	9
y	233	511	238	524	612	792	9
nada	241	511	260	524	612	792	9
fácil,	263	511	283	524	612	792	9
pues	286	511	305	524	612	792	9
la	74	523	81	536	612	792	9
mayoría	83	523	116	536	612	792	9
de	119	523	128	536	612	792	9
ellos	131	523	150	536	612	792	9
se	152	523	160	536	612	792	9
mueve	163	523	190	536	612	792	9
desde	192	523	215	536	612	792	9
lo	217	523	225	536	612	792	9
marginal.	228	523	265	536	612	792	9
El	96	547	105	560	612	792	9
otro	110	547	126	560	612	792	9
gran	131	547	148	560	612	792	9
problema	153	547	191	560	612	792	9
encontrado	195	547	240	560	612	792	9
entre	244	547	264	560	612	792	9
los	269	547	281	560	612	792	9
estu-	285	547	305	560	612	792	9
diantes	74	559	102	572	612	792	9
fue	106	559	119	572	612	792	9
la	123	559	130	572	612	792	9
inmensa	134	559	167	572	612	792	9
sensación	171	559	210	572	612	792	9
de	214	559	223	572	612	792	9
sentirse	227	559	258	572	612	792	9
solos,	262	559	285	572	612	792	9
esto	288	559	305	572	612	792	9
se	74	571	82	584	612	792	9
evidenció	85	571	124	584	612	792	9
cuando	127	571	156	584	612	792	9
al	158	571	166	584	612	792	9
ﬁnal	169	571	186	584	612	792	9
de	189	571	199	584	612	792	9
su	202	571	210	584	612	792	9
relato	213	571	236	584	612	792	9
colocaron	239	571	278	584	612	792	9
frases	281	571	305	584	612	792	9
como:	74	583	99	596	612	792	9
gracias	102	582	132	596	612	792	9
por	134	582	148	596	612	792	9
escucharme,	151	582	201	596	612	792	9
asimismo	204	583	243	596	612	792	9
los	246	583	257	596	612	792	9
estudiantes	260	583	305	596	612	792	9
aprovecharon	74	595	128	608	612	792	9
la	130	595	138	608	612	792	9
redacción	140	595	179	608	612	792	9
de	181	595	190	608	612	792	9
sus	193	595	206	608	612	792	9
experiencias	208	595	258	608	612	792	9
para	260	595	277	608	612	792	9
solici-	280	595	305	608	612	792	9
tar	74	607	84	620	612	792	9
ayuda,	87	607	113	620	612	792	9
y	115	607	120	620	612	792	9
fue	123	607	136	620	612	792	9
frecuente	138	607	175	620	612	792	9
el:	177	607	187	620	612	792	9
necesito	190	606	223	620	612	792	9
ayuda,	225	606	252	620	612	792	9
pues	254	607	273	620	612	792	9
al	275	607	282	620	612	792	9
decir	285	607	305	620	612	792	9
de	74	619	83	632	612	792	9
varios:	86	619	113	632	612	792	9
ni	115	618	123	632	612	792	9
yo	125	618	135	632	612	792	9
misma	137	618	163	632	612	792	9
me	166	618	177	632	612	792	9
entiendo,	180	618	217	632	612	792	9
no	219	618	229	632	612	792	9
sé	231	618	240	632	612	792	9
lo	242	618	250	632	612	792	9
que	252	618	267	632	612	792	9
me	269	618	281	632	612	792	9
pasa.	283	618	305	632	612	792	9
Por	74	631	88	644	612	792	9
lo	91	631	99	644	612	792	9
que	102	631	117	644	612	792	9
podemos	120	631	156	644	612	792	9
concluir:	160	631	196	644	612	792	9
los	199	630	211	644	612	792	9
estudiantes	214	631	259	644	612	792	9
tienen	262	631	287	644	612	792	9
una	290	631	305	644	612	792	9
enorme	74	643	104	656	612	792	9
necesidad	107	643	146	656	612	792	9
de	149	643	158	656	612	792	9
hacerse	161	643	191	656	612	792	9
oír,	194	643	207	656	612	792	9
testimoniar	210	643	255	656	612	792	9
su	258	643	267	656	612	792	9
desazón,	270	643	305	656	612	792	9
temores,	74	655	108	668	612	792	9
miedos,	111	655	142	668	612	792	9
su	145	655	154	668	612	792	9
dolor	157	655	178	668	612	792	9
e	181	655	186	668	612	792	9
ira,	189	655	202	668	612	792	9
compartir	205	655	244	668	612	792	9
sus	247	655	259	668	612	792	9
sentimien-	262	655	305	668	612	792	9
tos,	74	667	88	680	612	792	9
en	92	667	101	680	612	792	9
resumen,	105	667	141	680	612	792	9
traer	145	667	163	680	612	792	9
su	167	667	176	680	612	792	9
experiencia	180	667	226	680	612	792	9
de	230	667	239	680	612	792	9
lo	243	667	251	680	612	792	9
privado	254	667	285	680	612	792	9
a	289	667	293	680	612	792	9
lo	297	667	305	680	612	792	9
público.	74	679	106	692	612	792	9
Según	96	703	121	716	612	792	9
Cecchin	125	703	158	716	612	792	9
(1998:372),	161	703	208	716	612	792	9
la	212	703	219	716	612	792	9
violencia	223	703	259	716	612	792	9
es	263	703	271	716	612	792	9
un	275	703	285	716	612	792	9
mo-	288	703	305	716	612	792	9
mento	74	715	99	728	612	792	9
donde	103	715	128	728	612	792	9
la	133	715	140	728	612	792	9
relación	145	715	177	728	612	792	9
no	181	715	191	728	612	792	9
mantiene	196	715	233	728	612	792	9
sentido,	238	715	269	728	612	792	9
por	274	715	287	728	612	792	9
sus	292	715	305	728	612	792	9
efectos,	74	727	105	740	612	792	9
se	107	727	115	740	612	792	9
trata	117	727	135	740	612	792	9
de	137	727	147	740	612	792	9
una	149	727	163	740	612	792	9
catástrofe.	165	727	207	740	612	792	9
Por	209	727	223	740	612	792	9
una	225	727	239	740	612	792	9
parte,	242	727	264	740	612	792	9
ya	266	727	276	740	612	792	9
es	278	727	286	740	612	792	9
gra-	288	727	305	740	612	792	9
ve	324	59	334	72	612	792	9
la	336	59	343	72	612	792	9
ignominia	346	59	386	72	612	792	9
recibida;	389	59	424	72	612	792	9
por	426	59	439	72	612	792	9
la	442	59	449	72	612	792	9
otra,	451	59	469	72	612	792	9
un	472	59	482	72	612	792	9
estado	484	59	510	72	612	792	9
de	512	59	521	72	612	792	9
victimi-	524	59	555	72	612	792	9
zación	324	71	351	84	612	792	9
constante	353	71	391	84	612	792	9
puede	394	71	418	84	612	792	9
generar	421	71	451	84	612	792	9
sujetos	453	71	481	84	612	792	9
sumisos	484	71	516	84	612	792	9
o	519	71	524	84	612	792	9
violen-	527	71	555	84	612	792	9
tos,	324	83	339	96	612	792	9
ambos	341	83	367	96	612	792	9
casos	369	83	391	96	612	792	9
en	393	83	403	96	612	792	9
los	405	83	417	96	612	792	9
cuales	419	83	444	96	612	792	9
se	446	83	455	96	612	792	9
pasa	457	83	475	96	612	792	9
por	477	83	490	96	612	792	9
una	492	83	507	96	612	792	9
experiencia	509	83	555	96	612	792	9
de	324	95	334	108	612	792	9
inundación	336	94	381	108	612	792	9
y	384	95	389	108	612	792	9
por	391	95	405	108	612	792	9
episodios	407	95	445	108	612	792	9
de	447	95	457	108	612	792	9
embotamiento,	459	94	518	108	612	792	9
llegando	521	95	555	108	612	792	9
hasta	324	107	345	120	612	792	9
la	348	107	356	120	612	792	9
identiﬁcación	359	107	414	120	612	792	9
con	417	107	431	120	612	792	9
el	435	107	442	120	612	792	9
agresor.	446	107	477	120	612	792	9
La	480	107	491	120	612	792	9
violencia	494	106	531	120	612	792	9
en	535	106	544	120	612	792	9
la	548	106	555	120	612	792	9
escuela	324	118	354	132	612	792	9
perpetrada	358	119	400	132	612	792	9
por	404	119	417	132	612	792	9
los	421	119	432	132	612	792	9
pares	436	119	457	132	612	792	9
y	460	119	465	132	612	792	9
profesores	469	119	510	132	612	792	9
genera	514	119	541	132	612	792	9
ni-	544	119	555	132	612	792	9
ños,	324	131	341	144	612	792	9
adolescentes	344	131	394	144	612	792	9
y	397	131	402	144	612	792	9
jóvenes,	405	131	438	144	612	792	9
relegados,	441	131	482	144	612	792	9
marginados	485	131	532	144	612	792	9
y	535	131	540	144	612	792	9
ex-	543	131	555	144	612	792	9
cluidos	324	143	353	156	612	792	9
de	355	143	365	156	612	792	9
una	367	143	382	156	612	792	9
posición	384	143	418	156	612	792	9
de	420	143	429	156	612	792	9
respeto.	431	143	463	156	612	792	9
Ocupantes	465	143	507	156	612	792	9
de	509	143	519	156	612	792	9
estas	521	143	540	156	612	792	9
ca-	543	143	555	156	612	792	9
tegorías	324	154	357	168	612	792	9
infamatorias	361	154	412	168	612	792	9
de	415	154	425	168	612	792	9
la	428	154	436	168	612	792	9
relegación	440	154	482	168	612	792	9
Dubet	485	155	510	168	612	792	9
(1994:13),	513	155	555	168	612	792	9
experimentarán	324	167	387	180	612	792	9
fatalmente	391	167	433	180	612	792	9
miedo	438	167	463	180	612	792	9
de	467	167	477	180	612	792	9
estar	481	167	500	180	612	792	9
o	505	167	510	180	612	792	9
venir	514	167	535	180	612	792	9
a	539	167	544	180	612	792	9
la	548	167	555	180	612	792	9
escuela.	324	179	356	192	612	792	9
Si	360	179	368	192	612	792	9
la	371	179	378	192	612	792	9
violencia	381	179	418	192	612	792	9
es	421	179	430	192	612	792	9
el	433	179	440	192	612	792	9
colapso	443	179	474	192	612	792	9
de	477	179	486	192	612	792	9
la	490	179	497	192	612	792	9
conversación,	500	179	555	192	612	792	9
¿por	324	191	342	204	612	792	9
qué	346	191	360	204	612	792	9
las	363	191	374	204	612	792	9
personas	378	191	413	204	612	792	9
apelamos	416	191	454	204	612	792	9
a	457	191	462	204	612	792	9
la	465	191	472	204	612	792	9
violencia	475	191	512	204	612	792	9
como	515	191	538	204	612	792	9
una	541	191	555	204	612	792	9
manera	324	203	354	216	612	792	9
de	356	203	366	216	612	792	9
estar	368	203	387	216	612	792	9
juntos?	390	203	419	216	612	792	9
5.	324	237	333	255	612	792	9
Conclusiones	336	237	403	255	612	792	9
Una	347	265	364	278	612	792	9
primera	368	265	399	278	612	792	9
conclusión	403	265	446	278	612	792	9
es:	450	265	461	278	612	792	9
los	465	265	477	278	612	792	9
alumnos	481	265	515	278	612	792	9
han	519	265	533	278	612	792	9
teni-	537	265	555	278	612	792	9
do,	324	277	337	290	612	792	9
lamentablemente,	341	277	412	290	612	792	9
diversas	417	277	449	290	612	792	9
y	454	277	459	290	612	792	9
múltiples	463	277	500	290	612	792	9
experiencias	505	277	555	290	612	792	9
adversas.	324	289	362	302	612	792	9
Desde	366	289	391	302	612	792	9
el	395	289	402	302	612	792	9
punto	406	289	429	302	612	792	9
de	432	289	442	302	612	792	9
vista	445	289	464	302	612	792	9
pedagógico,	468	289	517	302	612	792	9
aprender	520	289	555	302	612	792	9
violencia	324	301	361	314	612	792	9
resulta	365	301	391	314	612	792	9
una	395	301	409	314	612	792	9
tarea	413	301	433	314	612	792	9
muy	436	301	454	314	612	792	9
fácil,	458	301	478	314	612	792	9
dado	482	301	501	314	612	792	9
que	505	301	519	314	612	792	9
las	523	301	534	314	612	792	9
con-	538	301	555	314	612	792	9
diciones	324	313	358	326	612	792	9
para	362	313	379	326	612	792	9
aprenderla	384	313	426	326	612	792	9
resultan	431	313	462	326	612	792	9
inmejorables,	467	313	521	326	612	792	9
pues	525	313	544	326	612	792	9
el	548	313	555	326	612	792	9
mismo	324	325	352	338	612	792	9
fenómeno	355	325	395	338	612	792	9
(el	398	325	409	338	612	792	9
de	412	325	422	338	612	792	9
la	425	325	433	338	612	792	9
violencia),	436	325	478	338	612	792	9
se	482	325	490	338	612	792	9
puede	494	325	517	338	612	792	9
observar	521	325	555	338	612	792	9
en	324	337	334	350	612	792	9
diversas	336	337	369	350	612	792	9
situaciones,	372	337	419	350	612	792	9
diferentes	421	337	461	350	612	792	9
contextos,	463	337	504	350	612	792	9
esceniﬁcada	506	337	555	350	612	792	9
por	324	349	338	362	612	792	9
múltiples	340	349	377	362	612	792	9
actores.	380	349	411	362	612	792	9
Los	347	373	362	386	612	792	9
alumnos	364	373	398	386	612	792	9
han	400	373	415	386	612	792	9
sido	417	373	434	386	612	792	9
expuestos	436	373	475	386	612	792	9
a	477	373	482	386	612	792	9
innumerables	484	373	538	386	612	792	9
epi-	540	373	555	386	612	792	9
sodios	324	385	350	398	612	792	9
de	353	385	362	398	612	792	9
violencia,	366	385	404	398	612	792	9
fundamentalmente	408	385	481	398	612	792	9
viven	484	385	506	398	612	792	9
en	510	385	519	398	612	792	9
colonias	522	385	555	398	612	792	9
donde	324	397	349	410	612	792	9
la	352	397	360	410	612	792	9
violencia	363	397	399	410	612	792	9
se	403	397	411	410	612	792	9
ha	415	397	424	410	612	792	9
naturalizado,	428	397	479	410	612	792	9
la	483	397	490	410	612	792	9
violencia	494	397	530	410	612	792	9
intra-	534	397	555	410	612	792	9
familiar	324	409	356	422	612	792	9
ha	359	409	368	422	612	792	9
desbordado	371	409	417	422	612	792	9
los	420	409	431	422	612	792	9
muros	434	409	459	422	612	792	9
del	462	409	474	422	612	792	9
hogar	477	409	500	422	612	792	9
y	503	409	508	422	612	792	9
se	511	409	519	422	612	792	9
extiende	522	409	555	422	612	792	9
hasta	324	421	345	434	612	792	9
la	347	421	354	434	612	792	9
calle,	356	421	377	434	612	792	9
obligando	379	421	419	434	612	792	9
a	421	421	426	434	612	792	9
los	428	421	439	434	612	792	9
alumnos	441	421	475	434	612	792	9
a	477	421	481	434	612	792	9
ser	484	421	495	434	612	792	9
testigos	497	421	527	434	612	792	9
de	529	421	539	434	612	792	9
una	541	421	555	434	612	792	9
violencia	324	433	361	446	612	792	9
incomoda.	364	433	406	446	612	792	9
Los	409	433	424	446	612	792	9
alumnos	428	433	461	446	612	792	9
viven	465	433	487	446	612	792	9
en	490	433	499	446	612	792	9
colonias	503	433	536	446	612	792	9
vio-	539	433	555	446	612	792	9
lentas,	324	445	350	458	612	792	9
y	352	445	357	458	612	792	9
en	360	445	369	458	612	792	9
menor	372	445	397	458	612	792	9
grado	399	445	422	458	612	792	9
en	424	445	434	458	612	792	9
familias	436	445	468	458	612	792	9
y	470	445	475	458	612	792	9
escuelas	478	445	511	458	612	792	9
violentas.	513	445	551	458	612	792	9
Los	347	469	362	482	612	792	9
alumnos	367	469	400	482	612	792	9
de	405	469	414	482	612	792	9
secundaria	419	469	461	482	612	792	9
y	466	469	471	482	612	792	9
de	475	469	485	482	612	792	9
bachillerato	489	469	536	482	612	792	9
han	541	469	555	482	612	792	9
sido	324	481	341	494	612	792	9
violentados	345	481	391	494	612	792	9
en	395	481	404	494	612	792	9
sus	408	481	420	494	612	792	9
derechos	424	481	460	494	612	792	9
humanos	463	481	499	494	612	792	9
tanto	503	481	523	494	612	792	9
por	527	481	540	494	612	792	9
los	544	481	555	494	612	792	9
pares,	324	493	348	506	612	792	9
como	352	493	374	506	612	792	9
por	378	493	391	506	612	792	9
adultos,	395	493	427	506	612	792	9
esta	431	493	446	506	612	792	9
experiencia	450	493	496	506	612	792	9
la	500	493	507	506	612	792	9
han	511	493	526	506	612	792	9
vivido	530	493	555	506	612	792	9
como	324	505	347	518	612	792	9
una	350	505	364	518	612	792	9
experiencia	368	505	414	518	612	792	9
atentatoria	417	505	460	518	612	792	9
contra	463	505	488	518	612	792	9
su	491	505	500	518	612	792	9
autoestima	504	505	547	518	612	792	9
y	550	505	555	518	612	792	9
dignidad.	324	517	362	530	612	792	9
Han	364	517	381	530	612	792	9
sido	383	517	400	530	612	792	9
insultados,	402	517	445	530	612	792	9
humillados,	447	517	494	530	612	792	9
excluidos,	496	517	537	530	612	792	9
gol-	539	517	555	530	612	792	9
peados,	324	529	355	542	612	792	9
e	357	529	362	542	612	792	9
incluso	364	529	393	542	612	792	9
abusados	396	529	432	542	612	792	9
sexualmente.	435	529	487	542	612	792	9
Los	347	553	362	566	612	792	9
sentimientos	365	553	415	566	612	792	9
que	418	553	432	566	612	792	9
acompañan	435	553	480	566	612	792	9
el	483	553	490	566	612	792	9
atropellamiento	493	553	555	566	612	792	9
de	324	565	334	578	612	792	9
sus	337	565	349	578	612	792	9
derechos	352	565	388	578	612	792	9
son:	391	565	407	578	612	792	9
impotencia,	410	565	457	578	612	792	9
desencanto,	460	565	507	578	612	792	9
rabia,	510	565	532	578	612	792	9
odio,	535	565	555	578	612	792	9
resentimiento,	324	577	381	590	612	792	9
vergüenza,	383	577	427	590	612	792	9
vulnerablidad,	429	577	486	590	612	792	9
incapacidad	488	577	536	590	612	792	9
para	538	577	555	590	612	792	9
manejar	324	589	357	602	612	792	9
la	360	589	368	602	612	792	9
situación,	371	589	410	602	612	792	9
y	414	589	419	602	612	792	9
en	423	589	432	602	612	792	9
algunos	436	589	467	602	612	792	9
casos	471	589	492	602	612	792	9
aducen	496	589	524	602	612	792	9
que	528	589	543	602	612	792	9
su	546	589	555	602	612	792	9
incursión	324	601	362	614	612	792	9
por	364	601	378	614	612	792	9
el	380	601	388	614	612	792	9
camino	390	601	420	614	612	792	9
de	423	601	432	614	612	792	9
las	435	601	446	614	612	792	9
drogas	449	601	475	614	612	792	9
es	478	601	486	614	612	792	9
debida	489	601	516	614	612	792	9
a	519	601	523	614	612	792	9
esta	526	601	541	614	612	792	9
in-	544	601	555	614	612	792	9
capacidad	324	613	364	626	612	792	9
de	367	613	376	626	612	792	9
no	378	613	388	626	612	792	9
saber	391	613	412	626	612	792	9
qué	414	613	428	626	612	792	9
hacer,	430	613	454	626	612	792	9
o	456	613	461	626	612	792	9
cómo	464	613	486	626	612	792	9
reaccionar	488	613	530	626	612	792	9
frente	532	613	555	626	612	792	9
a	324	625	329	638	612	792	9
esta	331	625	347	638	612	792	9
violencia.	349	625	389	638	612	792	9
Se	347	649	357	662	612	792	9
percibe	360	649	390	662	612	792	9
un	393	649	403	662	612	792	9
acostumbramiento	406	649	480	662	612	792	9
a	483	649	488	662	612	792	9
la	491	649	498	662	612	792	9
violencia,	501	649	540	662	612	792	9
los	544	649	555	662	612	792	9
alumnos	324	661	358	674	612	792	9
la	362	661	369	674	612	792	9
padecen,	372	661	407	674	612	792	9
o	410	661	415	674	612	792	9
la	419	661	426	674	612	792	9
observan,	429	661	468	674	612	792	9
o	471	661	476	674	612	792	9
la	479	661	486	674	612	792	9
ejercen.	490	661	521	674	612	792	9
Lo	524	661	535	674	612	792	9
cual	539	661	555	674	612	792	9
representa	324	673	366	686	612	792	9
un	369	673	379	686	612	792	9
factor	383	673	406	686	612	792	9
de	410	673	420	686	612	792	9
riesgo	423	673	448	686	612	792	9
a	452	673	456	686	612	792	9
corto	460	673	480	686	612	792	9
y	484	673	489	686	612	792	9
mediano	493	673	527	686	612	792	9
plazo.	531	673	555	686	612	792	9
Tanto	324	685	347	698	612	792	9
los	351	685	363	698	612	792	9
estudiantes	367	685	411	698	612	792	9
de	415	685	424	698	612	792	9
secundaria	428	685	471	698	612	792	9
como	475	685	497	698	612	792	9
los	501	685	513	698	612	792	9
de	517	685	526	698	612	792	9
bachi-	530	685	555	698	612	792	9
llerato	324	697	350	710	612	792	9
evidenciaron	354	697	405	710	612	792	9
una	409	697	423	710	612	792	9
gran	427	697	445	710	612	792	9
necesidad	449	697	488	710	612	792	9
de	492	697	501	710	612	792	9
ser	505	697	517	710	612	792	9
escucha-	520	697	555	710	612	792	9
dos,	324	709	341	722	612	792	9
manifestándolo	343	709	405	722	612	792	9
en	407	709	416	722	612	792	9
sus	418	709	431	722	612	792	9
múltiples	433	709	470	722	612	792	9
solicitudes	472	709	515	722	612	792	9
de	517	709	527	722	612	792	9
ayuda,	529	709	555	722	612	792	9
apoyo.	324	721	351	734	612	792	9
EDUCERE	574	708	586	735	612	792	9
•	574	704	586	706	612	792	9
I	574	700	586	701	612	792	9
n	574	696	586	699	612	792	9
v	574	691	586	695	612	792	9
e	574	687	586	690	612	792	9
s	574	683	586	686	612	792	9
t	574	679	586	682	612	792	9
i	574	677	586	678	612	792	9
g	574	672	586	676	612	792	9
a	574	668	586	671	612	792	9
c	574	664	586	667	612	792	9
i	574	661	586	663	612	792	9
ó	574	657	586	660	612	792	9
n	574	653	586	656	612	792	9
a	574	646	586	650	612	792	9
r	574	642	586	645	612	792	9
b	574	638	586	641	612	792	9
i	574	636	586	637	612	792	9
t	574	632	586	635	612	792	9
r	574	628	586	631	612	792	9
a	574	623	586	627	612	792	9
d	574	619	586	622	612	792	9
a	574	615	586	618	612	792	9
•	574	610	586	612	612	792	9
ISSN:	573	586	586	605	612	792	9
1316	573	568	586	583	612	792	9
-	573	563	586	565	612	792	9
4910	573	544	586	561	612	792	9
•	573	540	586	542	612	792	9
Año	573	522	586	536	612	792	9
11,	573	510	586	520	612	792	9
Nº	573	500	586	508	612	792	9
36	573	489	586	498	612	792	9
•	573	485	586	487	612	792	9
Enero	573	460	586	480	612	792	9
-	573	456	586	458	612	792	9
Febrero	573	427	586	454	612	792	9
-	573	423	586	425	612	792	9
Marzo	573	399	586	421	612	792	9
2007	573	380	586	397	612	792	9
•	573	376	586	378	612	792	9
113	573	362	586	374	612	792	9
-	573	358	586	360	612	792	9
122.	573	341	586	355	612	792	9
porque	85	59	112	71	612	792	9
era	114	59	126	71	612	792	9
la	128	59	136	71	612	792	9
estudiosa,	138	59	176	71	612	792	9
la	178	59	185	71	612	792	9
de	187	59	196	71	612	792	9
los	198	59	209	71	612	792	9
dieces,	211	59	237	71	612	792	9
la	239	59	247	71	612	792	9
que	249	59	263	71	612	792	9
entrega	265	59	293	71	612	792	9
las	85	70	96	83	612	792	9
tareas,	99	70	125	83	612	792	9
bueno	128	70	152	83	612	792	9
la	155	70	162	83	612	792	9
niña	165	70	183	83	612	792	9
estudiosa.	186	70	225	83	612	792	9
Así	228	70	240	83	612	792	9
que	243	70	256	83	612	792	9
al	259	70	267	83	612	792	9
entrar	269	70	293	83	612	792	9
a	85	81	90	94	612	792	9
la	92	81	100	94	612	792	9
prepa	102	81	124	94	612	792	9
decidí	126	81	150	94	612	792	9
llevar	152	81	174	94	612	792	9
las	177	81	188	94	612	792	9
dos	190	81	203	94	612	792	9
cosas	206	81	227	94	612	792	9
(pero)	230	81	253	94	612	792	9
he	255	81	264	94	612	792	9
bajado	267	81	293	94	612	792	9
poco	85	93	104	105	612	792	9
a	106	93	111	105	612	792	9
poco	113	93	131	105	612	792	9
de	134	93	143	105	612	792	9
caliﬁcaciones.	145	93	200	105	612	792	9
Raquel,	202	93	231	105	612	792	9
sexto	234	93	254	105	612	792	9
semestre,	256	93	292	105	612	792	9
Llevaba	85	104	116	117	612	792	9
la	118	104	126	117	612	792	9
idea	128	104	145	117	612	792	9
de	148	104	157	117	612	792	9
que	159	104	173	117	612	792	9
el	176	104	183	117	612	792	9
promedio	185	104	221	117	612	792	9
era	224	104	237	117	612	792	9
lo	239	104	247	117	612	792	9
más	250	104	265	117	612	792	9
impor-	268	104	293	117	612	792	9
tante,	85	116	106	128	612	792	9
pero	109	115	126	128	612	792	9
entre	129	115	149	128	612	792	9
más	151	115	167	128	612	792	9
alto	170	115	185	128	612	792	9
mi	187	115	197	128	612	792	9
promedio	200	115	237	128	612	792	9
más	239	115	255	128	612	792	9
era	258	115	270	128	612	792	9
el	273	115	280	128	612	792	9
re-	282	115	293	128	612	792	9
chazo	85	127	108	140	612	792	9
de	110	127	119	140	612	792	9
mis	121	127	135	140	612	792	9
compañeras.	138	127	187	140	612	792	9
Cinthia,	190	127	220	140	612	792	9
tercer	223	127	244	140	612	792	9
semestre	247	127	280	140	612	792	9
121	575	747	586	763	612	792	9
Luz	30	726	42	736	612	792	10
María	30	705	42	723	612	792	10
Velázquez	30	671	42	703	612	792	10
Reyes	30	650	42	669	612	792	10
y	30	644	42	648	612	792	10
Julia	30	627	42	642	612	792	10
Pérez	30	607	42	625	612	792	10
González:	30	575	42	604	612	792	10
A	30	568	42	573	612	792	10
contracorriente:	30	515	42	566	612	792	10
la	30	507	42	513	612	792	10
socialización	30	463	42	505	612	792	10
de	30	453	42	461	612	792	10
los	30	441	42	451	612	792	10
estudiantes	30	402	42	439	612	792	10
en	30	391	42	400	612	792	10
su	30	382	42	389	612	792	10
camino	30	356	42	380	612	792	10
a	30	350	42	354	612	792	10
la	30	342	42	348	612	792	10
universidad.	30	300	42	340	612	792	10
In	70	35	80	56	612	792	10
v	82	35	87	56	612	792	10
e	88	35	94	56	612	792	10
s	95	35	100	56	612	792	10
t	102	35	105	56	612	792	10
i	107	35	110	56	612	792	10
g	111	35	117	56	612	792	10
a	119	35	124	56	612	792	10
ci	126	35	136	56	612	792	10
ó	137	35	143	56	612	792	10
n	144	35	150	56	612	792	10
122	30	747	42	763	612	792	10
En	79	62	90	75	612	792	10
todas	93	62	114	75	612	792	10
las	117	62	128	75	612	792	10
escuelas	131	62	164	75	612	792	10
resulta	167	62	193	75	612	792	10
mayor	196	62	221	75	612	792	10
el	224	62	231	75	612	792	10
porcentaje	234	62	276	75	612	792	10
de	278	62	288	75	612	792	10
victimarios	57	74	102	87	612	792	10
que	105	74	119	87	612	792	10
de	122	74	132	87	612	792	10
víctimas,	135	74	171	87	612	792	10
el	175	74	182	87	612	792	10
porcentaje	185	74	227	87	612	792	10
de	230	74	239	87	612	792	10
los	242	74	254	87	612	792	10
que	257	74	272	87	612	792	10
ad-	275	74	288	87	612	792	10
miten	57	86	79	99	612	792	10
haber	82	86	104	99	612	792	10
abusado	107	86	139	99	612	792	10
(6,38%),	142	86	177	99	612	792	10
es	179	86	188	99	612	792	10
incomparablemente	190	86	269	99	612	792	10
más	271	86	288	99	612	792	10
alto	57	98	72	111	612	792	10
que	74	98	88	111	612	792	10
el	90	98	98	111	612	792	10
de	100	98	109	111	612	792	10
las	111	98	122	111	612	792	10
víctimas	124	98	158	111	612	792	10
(1,29%),	160	98	195	111	612	792	10
lo	198	98	205	111	612	792	10
que	207	98	222	111	612	792	10
refuerza	224	98	257	111	612	792	10
la	259	98	266	111	612	792	10
exis-	268	98	288	111	612	792	10
tencia	57	110	81	123	612	792	10
de	84	110	93	123	612	792	10
una	96	110	111	123	612	792	10
cifra	114	110	133	123	612	792	10
oculta	136	110	161	123	612	792	10
de	165	110	174	123	612	792	10
victimización,	177	110	233	123	612	792	10
es	236	110	245	123	612	792	10
decir,	248	110	270	123	612	792	10
hay	273	110	288	123	612	792	10
más	57	122	73	135	612	792	10
víctimas	76	122	110	135	612	792	10
que	113	122	127	135	612	792	10
las	130	122	142	135	612	792	10
que	145	122	159	135	612	792	10
encontramos,	162	122	216	135	612	792	10
el	219	122	226	135	612	792	10
silenciamiento	229	122	288	135	612	792	10
de	57	134	66	147	612	792	10
actos	69	134	89	147	612	792	10
violentos,	92	134	131	147	612	792	10
con	133	134	148	147	612	792	10
la	150	134	157	147	612	792	10
impunidad	160	134	203	147	612	792	10
que	205	134	220	147	612	792	10
conlleva,	222	134	258	147	612	792	10
resulta	261	134	288	147	612	792	10
preocupante	57	146	106	159	612	792	10
en	108	146	118	159	612	792	10
términos	121	146	156	159	612	792	10
de	159	146	168	159	612	792	10
la	171	146	178	159	612	792	10
construcción	181	146	232	159	612	792	10
de	235	146	245	159	612	792	10
la	247	146	255	159	612	792	10
subjeti-	258	146	288	159	612	792	10
vidad	57	158	79	171	612	792	10
de	81	158	91	171	612	792	10
los	93	158	105	171	612	792	10
y	108	158	113	171	612	792	10
las	115	158	126	171	612	792	10
alumnas	129	158	162	171	612	792	10
de	164	158	174	171	612	792	10
secundaria.	176	158	222	171	612	792	10
espectacular	307	62	357	75	612	792	10
al	359	62	366	75	612	792	10
descenso	368	62	404	75	612	792	10
de	407	62	416	75	612	792	10
la	418	62	425	75	612	792	10
calidad	428	62	456	75	612	792	10
educativa.	459	62	499	75	612	792	10
Podemos	502	62	538	75	612	792	10
concluir:	307	74	343	87	612	792	10
aún	346	74	361	87	612	792	10
persiste	364	74	395	87	612	792	10
la	398	74	405	87	612	792	10
conﬁanza	409	74	447	87	612	792	10
en	451	74	460	87	612	792	10
la	463	74	471	87	612	792	10
escuela,	474	74	506	87	612	792	10
pues	509	74	528	87	612	792	10
el	531	74	538	87	612	792	10
94,4%	307	86	333	99	612	792	10
aﬁrmó	336	86	362	99	612	792	10
que	365	86	379	99	612	792	10
le	382	86	389	99	612	792	10
servirá	392	86	419	99	612	792	10
para	422	86	439	99	612	792	10
encontrar	442	86	480	99	612	792	10
un	483	86	493	99	612	792	10
futuro	496	86	520	99	612	792	10
me-	523	86	538	99	612	792	10
jor,	307	98	321	111	612	792	10
el	323	98	331	111	612	792	10
95,5%	333	98	359	111	612	792	10
considera	362	98	400	111	612	792	10
ingresar	403	98	435	111	612	792	10
a	438	98	442	111	612	792	10
la	445	98	452	111	612	792	10
universidad;	455	98	504	111	612	792	10
por	507	98	520	111	612	792	10
otra	523	98	538	111	612	792	10
parte,	307	110	330	123	612	792	10
expresan	333	110	369	123	612	792	10
sentimientos	372	110	422	123	612	792	10
como	426	110	448	123	612	792	10
soledad	452	110	482	123	612	792	10
e	486	110	491	123	612	792	10
impotencia	494	110	538	123	612	792	10
frente	307	122	330	135	612	792	10
al	334	122	341	135	612	792	10
abuso	344	122	367	135	612	792	10
de	370	122	380	135	612	792	10
su	383	122	392	135	612	792	10
persona	395	122	426	135	612	792	10
y	429	122	434	135	612	792	10
la	437	122	445	135	612	792	10
necesidad	448	122	487	135	612	792	10
de	490	122	499	135	612	792	10
ser	503	122	514	135	612	792	10
escu-	517	122	538	135	612	792	10
chados.	307	134	337	147	612	792	10
En	340	134	351	147	612	792	10
su	354	134	362	147	612	792	10
camino	365	134	394	147	612	792	10
hacia	397	134	418	147	612	792	10
la	420	134	427	147	612	792	10
universidad	430	134	476	147	612	792	10
la	479	134	486	147	612	792	10
conquista	488	134	526	147	612	792	10
de	529	134	538	147	612	792	10
un	307	146	317	159	612	792	10
espacio	319	146	349	159	612	792	10
resulta	351	146	377	159	612	792	10
una	379	146	394	159	612	792	10
lucha	395	146	418	159	612	792	10
a	419	146	424	159	612	792	10
contracorriente,	426	146	491	159	612	792	10
pagando	493	146	526	159	612	792	10
un	528	146	538	159	612	792	10
costo	307	158	328	171	612	792	10
muy	331	158	348	171	612	792	10
alto	351	158	366	171	612	792	10
para	368	158	385	171	612	792	10
asegurarse	388	158	429	171	612	792	10
el	432	158	439	171	612	792	10
respeto	441	158	470	171	612	792	10
a	472	158	477	171	612	792	10
la	479	158	486	171	612	792	10
diferencia.	489	158	531	171	612	792	10
La	79	182	90	195	612	792	10
victimización	93	182	148	195	612	792	10
entre	151	182	171	195	612	792	10
compañeros	174	182	223	195	612	792	10
aunque	226	182	255	195	612	792	10
se	258	182	266	195	612	792	10
trata	270	182	288	195	612	792	10
de	57	194	66	207	612	792	10
un	70	194	80	207	612	792	10
acontecimiento	83	194	144	207	612	792	10
frecuente,	148	194	187	207	612	792	10
la	191	194	198	207	612	792	10
mayoría	202	194	234	207	612	792	10
de	238	194	247	207	612	792	10
las	251	194	262	207	612	792	10
veces	265	194	288	207	612	792	10
nos	57	206	71	219	612	792	10
encontramos	74	206	125	219	612	792	10
con	128	206	142	219	612	792	10
un	145	206	155	219	612	792	10
fenómeno	158	206	198	219	612	792	10
oculto,	201	206	228	219	612	792	10
se	231	206	240	219	612	792	10
parece	242	206	269	219	612	792	10
mu-	271	206	288	219	612	792	10
cho	57	218	71	231	612	792	10
a	75	218	79	231	612	792	10
una	83	218	97	231	612	792	10
guerra	101	218	127	231	612	792	10
de	130	218	140	231	612	792	10
baja	143	218	160	231	612	792	10
intensidad,	164	218	207	231	612	792	10
es	211	218	219	231	612	792	10
persistente	223	218	266	231	612	792	10
y	269	218	274	231	612	792	10
en	278	218	288	231	612	792	10
apariencia	57	230	98	243	612	792	10
no	101	230	111	243	612	792	10
existe,	115	230	141	243	612	792	10
pero	144	230	162	243	612	792	10
en	165	230	175	243	612	792	10
sus	178	230	191	243	612	792	10
consecuencias	195	230	252	243	612	792	10
es	255	230	264	243	612	792	10
inne-	267	230	288	243	612	792	10
gable	57	242	78	255	612	792	10
que	82	242	97	255	612	792	10
se	100	242	109	255	612	792	10
trata	113	242	130	255	612	792	10
de	134	242	144	255	612	792	10
una	148	242	162	255	612	792	10
auténtica	166	242	202	255	612	792	10
guerra.	206	242	234	255	612	792	10
Este	238	242	255	255	612	792	10
estudio	259	242	288	255	612	792	10
contribuye	57	254	99	267	612	792	10
a	102	254	107	267	612	792	10
la	110	254	117	267	612	792	10
acumulación	120	254	171	267	612	792	10
de	174	254	183	267	612	792	10
evidencias	186	254	229	267	612	792	10
de	232	254	241	267	612	792	10
que	244	254	258	267	612	792	10
un	261	254	271	267	612	792	10
cli-	274	254	288	267	612	792	10
ma	57	266	69	279	612	792	10
escolar	72	266	100	279	612	792	10
propenso	103	266	140	279	612	792	10
a	143	266	147	279	612	792	10
la	150	266	157	279	612	792	10
violencia	160	266	197	279	612	792	10
contribuye	200	266	243	279	612	792	10
de	246	266	255	279	612	792	10
manera	258	266	288	279	612	792	10
*	330	183	333	190	612	792	10
Doctora	336	182	368	195	612	792	10
en	372	182	381	195	612	792	10
pedagogía	384	182	425	195	612	792	10
UNAM	428	182	459	195	612	792	10
Docente-investiga-	462	182	538	195	612	792	10
dora	307	194	325	207	612	792	10
del	327	194	339	207	612	792	10
Instituto	341	194	375	207	612	792	10
Superior	377	194	411	207	612	792	10
de	413	194	423	207	612	792	10
Ciencias	425	194	459	207	612	792	10
de	461	194	471	207	612	792	10
la	473	194	480	207	612	792	10
Educación	482	194	524	207	612	792	10
del	526	194	538	207	612	792	10
Estado	307	206	335	219	612	792	10
de	338	206	347	219	612	792	10
México.	350	206	383	219	612	792	10
Líneas	386	206	413	219	612	792	10
de	416	206	425	219	612	792	10
investigación:	429	206	485	219	612	792	10
Violencia	488	206	526	219	612	792	10
en	529	206	538	219	612	792	10
la	307	218	315	231	612	792	10
escuela	317	218	347	231	612	792	10
y	349	218	354	231	612	792	10
culturas	357	218	388	231	612	792	10
juveniles	391	218	427	231	612	792	10
estudiantiles.	429	218	482	231	612	792	10
2	330	231	333	238	612	792	10
Maestra	338	230	370	243	612	792	10
en	374	230	383	243	612	792	10
Ciencias	386	230	421	243	612	792	10
de	424	230	433	243	612	792	10
la	437	230	444	243	612	792	10
Educación	447	230	489	243	612	792	10
(ISCEEM).	492	230	538	243	612	792	10
Profesora	307	242	346	255	612	792	10
de	350	242	360	255	612	792	10
educación	364	242	405	255	612	792	10
básica.	409	242	437	255	612	792	10
Línea	441	242	464	255	612	792	10
de	468	242	478	255	612	792	10
investigación:	482	242	538	255	612	792	10
Lenguaje	307	254	345	267	612	792	10
y	347	254	352	267	612	792	10
comunicación	355	254	411	267	612	792	10
en	413	254	423	267	612	792	10
ámbitos	428	254	459	267	612	792	10
escolares.	462	254	501	267	612	792	10
Bibliografía	61	306	143	324	612	792	10
Abramovay.	57	339	101	353	612	792	10
(2003).	104	339	130	353	612	792	10
La	133	339	142	353	612	792	10
violence	145	339	176	353	612	792	10
et	179	339	186	353	612	792	10
l'ecole:	189	339	215	353	612	792	10
le	218	339	224	353	612	792	10
cas	227	339	240	353	612	792	10
du	243	339	252	353	612	792	10
Brésil,	255	339	279	353	612	792	10
Deuxime	282	339	315	353	612	792	10
Conférence	318	339	361	353	612	792	10
Mondiale	364	339	398	353	612	792	10
sur	401	339	412	353	612	792	10
la	415	339	422	353	612	792	10
Violence	71	351	103	365	612	792	10
á	105	351	110	365	612	792	10
l'école,	112	351	139	365	612	792	10
Quebec,	141	351	173	365	612	792	10
Canadá.	175	351	207	365	612	792	10
Bandura,	57	363	91	377	612	792	10
Albert	93	363	115	377	612	792	10
.	117	363	119	377	612	792	10
(1984).	122	363	148	377	612	792	10
Teoría	151	363	174	377	612	792	10
del	176	363	188	377	612	792	10
aprendizaje	190	363	234	377	612	792	10
social.	236	363	260	377	612	792	10
Madrid:	262	363	290	377	612	792	10
Espasa	293	363	321	377	612	792	10
Calpe.	323	363	347	377	612	792	10
Benjamin,	57	375	94	389	612	792	10
Walter.	98	375	124	389	612	792	10
(1999).	128	375	155	389	612	792	10
Para	159	375	177	389	612	792	10
una	181	375	195	389	612	792	10
critica	199	375	221	389	612	792	10
de	225	375	235	389	612	792	10
la	239	375	245	389	612	792	10
violencia	250	375	282	389	612	792	10
y	287	375	291	389	612	792	10
otros	295	375	314	389	612	792	10
ensayos,	318	375	351	389	612	792	10
Iluminaciones	356	375	407	389	612	792	10
IV,	411	375	422	389	612	792	10
España:	71	387	102	401	612	792	10
Taurus.	104	387	131	401	612	792	10
Cechin,	57	399	85	413	612	792	10
Gianfranco.	87	399	130	413	612	792	10
(1998).	132	399	158	413	612	792	10
Diálogo	160	399	188	413	612	792	10
en	190	399	199	413	612	792	10
Schinitman,	201	399	244	413	612	792	10
D.F.,	246	399	263	413	612	792	10
Nuevos	265	399	293	413	612	792	10
paradigmas,	295	399	341	413	612	792	10
cultura	342	399	368	413	612	792	10
y	369	399	373	413	612	792	10
subjetividad,	375	399	422	413	612	792	10
Buenos	71	411	99	425	612	792	10
Aires:	101	411	123	425	612	792	10
Paidós,	125	411	153	425	612	792	10
Segunda	156	411	189	425	612	792	10
reimpresión	191	411	235	425	612	792	10
1998.	238	411	259	425	612	792	10
De	57	423	67	437	612	792	10
Certeau,	70	423	102	437	612	792	10
Michel.	104	423	131	437	612	792	10
(1978).	133	423	160	437	612	792	10
La	163	423	172	437	612	792	10
escritura	174	423	206	437	612	792	10
de	209	423	218	437	612	792	10
la	221	423	227	437	612	792	10
historia,	230	423	259	437	612	792	10
México:	262	423	290	437	612	792	10
UIA.	293	423	309	437	612	792	10
Dubet,	57	435	81	449	612	792	10
Francois.	85	435	120	449	612	792	10
(1994).	123	435	150	449	612	792	10
Les	154	435	167	449	612	792	10
mutations	171	435	207	449	612	792	10
du	211	435	220	449	612	792	10
systéme	224	435	255	449	612	792	10
scolaire	259	435	288	449	612	792	10
et	292	435	299	449	612	792	10
les	303	435	313	449	612	792	10
violences	317	435	352	449	612	792	10
á	356	435	360	449	612	792	10
l´école,	364	435	391	449	612	792	10
en	395	435	404	449	612	792	10
Les	408	435	422	449	612	792	10
cahiers	71	447	98	461	612	792	10
de	100	447	110	461	612	792	10
la	112	447	119	461	612	792	10
sécurité	121	447	150	461	612	792	10
intérieure,	153	447	190	461	612	792	10
No.	193	447	206	461	612	792	10
15,	208	447	220	461	612	792	10
p.	222	447	229	461	612	792	10
19-35.	232	447	256	461	612	792	10
Ferraroti,	57	459	91	473	612	792	10
Franco.	93	459	122	473	612	792	10
(1991).	124	459	151	473	612	792	10
La	153	459	163	473	612	792	10
historia	165	459	192	473	612	792	10
y	195	459	199	473	612	792	10
lo	201	459	208	473	612	792	10
cotidiano	210	459	244	473	612	792	10
Barcelona:	246	459	286	473	612	792	10
Península.	289	459	328	473	612	792	10
Freud,	57	471	81	485	612	792	10
Sigmund.	84	471	119	485	612	792	10
(2004).	122	471	149	485	612	792	10
Psicología	152	471	191	485	612	792	10
de	194	471	203	485	612	792	10
las	206	471	217	485	612	792	10
masas	220	471	244	485	612	792	10
y	247	471	251	485	612	792	10
análisis	255	471	283	485	612	792	10
del	286	471	297	485	612	792	10
yo,	300	471	311	485	612	792	10
Obras	314	471	337	485	612	792	10
completas,	340	471	380	485	612	792	10
Tomo	383	471	404	485	612	792	10
VIII,	407	471	422	485	612	792	10
Buenos	71	483	99	497	612	792	10
Aires:	101	483	123	497	612	792	10
Amorrortu	125	483	162	497	612	792	10
editores,	164	483	197	497	612	792	10
(primera	199	483	230	497	612	792	10
edición	233	483	259	497	612	792	10
1921).	262	483	286	497	612	792	10
Galeana,	57	495	91	509	612	792	10
Rosaura.	93	495	127	509	612	792	10
(1997).	130	495	156	509	612	792	10
La	159	495	168	509	612	792	10
infancia	170	495	199	509	612	792	10
desertora,	202	495	240	509	612	792	10
México:	242	495	271	509	612	792	10
Fundación	273	495	313	509	612	792	10
SNTE.	315	495	340	509	612	792	10
Gómez	57	507	84	521	612	792	10
Nashiki,	88	507	118	521	612	792	10
Antonio.	122	507	153	521	612	792	10
(2005).	158	507	184	521	612	792	10
“Violencia	189	507	226	521	612	792	10
e	231	507	235	521	612	792	10
institución	240	507	277	521	612	792	10
educativa”	282	507	321	521	612	792	10
en	325	507	335	521	612	792	10
Revista	339	507	367	521	612	792	10
Mexicana	372	507	408	521	612	792	10
de	412	507	422	521	612	792	10
investigación	71	519	119	533	612	792	10
Educativa	122	519	159	533	612	792	10
Sección	162	519	192	533	612	792	10
temática	194	519	226	533	612	792	10
problemas	229	519	268	533	612	792	10
de	271	519	280	533	612	792	10
indisciplina	283	519	324	533	612	792	10
y	327	519	331	533	612	792	10
violencia	334	519	366	533	612	792	10
en	369	519	378	533	612	792	10
la	381	519	388	533	612	792	10
escuela.	390	519	422	533	612	792	10
Jul-sep	71	531	98	545	612	792	10
2005,	100	531	121	545	612	792	10
Vol.	124	531	138	545	612	792	10
10.	140	531	152	545	612	792	10
Núm.	154	531	174	545	612	792	10
26,	177	531	188	545	612	792	10
pp.	191	531	202	545	612	792	10
787-804.	205	531	238	545	612	792	10
Hayden	57	543	85	557	612	792	10
y	91	543	95	557	612	792	10
Blaya.	100	543	123	557	612	792	10
(2002).	129	543	155	557	612	792	10
Comportamentos	161	543	225	557	612	792	10
violentos	230	543	263	557	612	792	10
e	269	543	273	557	612	792	10
agressivos	278	543	319	557	612	792	10
nas	324	543	337	557	612	792	10
escolas	343	543	371	557	612	792	10
inglesas	376	543	407	557	612	792	10
en	412	543	422	557	612	792	10
Debarbieux,	71	555	116	569	612	792	10
Eric	119	555	134	569	612	792	10
y	137	555	141	569	612	792	10
C.	144	555	152	569	612	792	10
Blaya	155	555	176	569	612	792	10
(orgs)	179	555	201	569	612	792	10
(2002)	204	555	228	569	612	792	10
Violencia	231	555	265	569	612	792	10
nas	268	555	282	569	612	792	10
escolas	285	555	313	569	612	792	10
Dez	316	555	331	569	612	792	10
Abordagens	333	555	378	569	612	792	10
Européias,	382	555	422	569	612	792	10
UNESCO,	71	567	109	581	612	792	10
Brasil.	111	567	135	581	612	792	10
Marcuse,	57	579	91	593	612	792	10
Herbert.	94	579	124	593	612	792	10
(1970).	126	579	153	593	612	792	10
Cultura	155	579	182	593	612	792	10
y	185	579	189	593	612	792	10
sociedad,	192	579	227	593	612	792	10
Buenos	230	579	258	593	612	792	10
Aires:	260	579	282	593	612	792	10
Ed.	284	579	297	593	612	792	10
Sur.	299	579	314	593	612	792	10
Ortega,	57	591	85	605	612	792	10
Rosario.	87	591	118	605	612	792	10
(2005).	121	591	148	605	612	792	10
Violencia	150	591	184	605	612	792	10
escolar	187	591	214	605	612	792	10
y	216	591	220	605	612	792	10
bullying.	223	591	254	605	612	792	10
Conferencia	257	591	302	605	612	792	10
dictada	304	591	331	605	612	792	10
el	334	591	340	605	612	792	10
2	343	591	348	605	612	792	10
de	350	591	359	605	612	792	10
diciembre,	362	591	401	605	612	792	10
en	403	591	413	605	612	792	10
el	415	591	422	605	612	792	10
DIE,	71	603	87	617	612	792	10
México,	90	603	118	617	612	792	10
D.F.	121	603	136	617	612	792	10
Ortega,	57	615	85	629	612	792	10
R,;	87	615	98	629	612	792	10
Del	100	615	112	629	612	792	10
Rey,	115	615	131	629	612	792	10
R.;	134	615	144	629	612	792	10
Sánchez,	146	615	181	629	612	792	10
V.;	184	615	193	629	612	792	10
Ortega-Rivera,	195	615	250	629	612	792	10
J.	253	615	259	629	612	792	10
y	262	615	266	629	612	792	10
Genebat,	268	615	302	629	612	792	10
R.	305	615	313	629	612	792	10
(2005).	315	615	342	629	612	792	10
“Violencia	344	615	381	629	612	792	10
escolar	383	615	410	629	612	792	10
en	412	615	422	629	612	792	10
Nicaragua”	71	627	112	641	612	792	10
Un	114	627	124	641	612	792	10
estudio	126	627	153	641	612	792	10
descriptivo	155	627	195	641	612	792	10
en	197	627	206	641	612	792	10
escalas	208	627	236	641	612	792	10
de	238	627	247	641	612	792	10
primaria.	249	627	281	641	612	792	10
En	283	627	293	641	612	792	10
Revista	295	627	323	641	612	792	10
Mexicana	325	627	360	641	612	792	10
de	362	627	371	641	612	792	10
investigación	373	627	422	641	612	792	10
Educativa	71	639	108	653	612	792	10
Sección	110	639	140	653	612	792	10
temática	143	639	174	653	612	792	10
problemas	177	639	216	653	612	792	10
de	219	639	228	653	612	792	10
indisciplina	230	639	272	653	612	792	10
y	274	639	278	653	612	792	10
violencia	281	639	314	653	612	792	10
en	316	639	325	653	612	792	10
la	328	639	335	653	612	792	10
escuela.	337	639	368	653	612	792	10
Jul-sep	371	639	398	653	612	792	10
2005,	401	639	422	653	612	792	10
Vol.	71	651	85	665	612	792	10
10.	87	651	99	665	612	792	10
Núm.	101	651	121	665	612	792	10
26,	124	651	135	665	612	792	10
pp.787-804.	138	651	183	665	612	792	10
Schopenhauer.	57	663	113	677	612	792	10
(2000)	116	663	140	677	612	792	10
Parerga	142	663	172	677	612	792	10
y	174	663	179	677	612	792	10
Paralipomena,	181	663	235	677	612	792	10
Parte	238	663	258	677	612	792	10
II,	260	663	267	677	612	792	10
Madrid:	270	663	298	677	612	792	10
Gredos.	300	663	330	677	612	792	10
Velázquez,	57	675	98	689	612	792	10
L.	101	675	108	689	612	792	10
M.	111	675	120	689	612	792	10
(2005).	124	675	150	689	612	792	10
“Experiencias	154	675	205	689	612	792	10
estudiantiles	208	675	255	689	612	792	10
con	258	675	271	689	612	792	10
la	275	675	281	689	612	792	10
violencia	284	675	317	689	612	792	10
en	320	675	330	689	612	792	10
la	333	675	339	689	612	792	10
escuela”.	343	675	377	689	612	792	10
En	380	675	390	689	612	792	10
Revista	394	675	422	689	612	792	10
Mexicana	71	687	107	701	612	792	10
de	109	687	118	701	612	792	10
investigación	120	687	169	701	612	792	10
Educativa	171	687	208	701	612	792	10
Sección	210	687	240	701	612	792	10
temática	242	687	273	701	612	792	10
problemas	275	687	315	701	612	792	10
de	317	687	326	701	612	792	10
indisciplina	328	687	369	701	612	792	10
y	371	687	375	701	612	792	10
violencia	378	687	410	701	612	792	10
en	412	687	422	701	612	792	10
la	71	699	77	713	612	792	10
escuela.	80	699	111	713	612	792	10
Jul-sep	114	699	141	713	612	792	10
2005,	143	699	164	713	612	792	10
Vol.	166	699	180	713	612	792	10
10.	183	699	195	713	612	792	10
Núm.	197	699	217	713	612	792	10
26,	219	699	231	713	612	792	10
pp.	233	699	245	713	612	792	10
787-804.	248	699	281	713	612	792	10
