Agronomía	319	125	365	134	612	792	1
Trop.	367	125	389	134	612	792	1
56(1):	392	125	416	134	612	792	1
5-20.	419	125	439	134	612	792	1
2006	442	125	462	134	612	792	1
CAMBIOS	182	219	239	229	612	792	1
FÍSICOS	242	219	290	229	612	792	1
Y	293	219	302	229	612	792	1
QUÍMICOS	304	219	368	229	612	792	1
DURANTE	371	219	430	229	612	792	1
EL	179	233	195	243	612	792	1
SECADO	197	233	247	243	612	792	1
AL	249	233	266	243	612	792	1
SOL	269	233	293	243	612	792	1
DEL	295	233	320	243	612	792	1
GRANO	322	233	367	243	612	792	1
DE	370	233	386	243	612	792	1
CACAO	389	233	433	243	612	792	1
FERMENTADO	211	247	297	257	612	792	1
EN	300	247	317	257	612	792	1
DOS	320	247	345	257	612	792	1
DISEÑOS	348	247	400	257	612	792	1
DE	228	261	245	271	612	792	1
CAJONES	248	261	304	271	612	792	1
DE	307	261	323	271	612	792	1
MADERA	326	261	380	271	612	792	1
1	380	260	384	266	612	792	1
Jairo	203	286	228	296	612	792	1
Nogales*,	231	286	276	296	612	792	1
Lucía	279	286	305	296	612	792	1
Graziani	309	286	350	296	612	792	1
de	353	286	364	296	612	792	1
Fariñas*	367	286	409	296	612	792	1
y	242	298	247	308	612	792	1
Ligia	250	298	275	308	612	792	1
Ortiz	278	298	303	308	612	792	1
de	306	298	317	308	612	792	1
Bertorelli*	320	298	370	308	612	792	1
RESUMEN	278	334	334	344	612	792	1
Palabras	150	554	188	563	612	792	1
Clave:	191	554	218	563	612	792	1
Theobroma	221	554	267	563	612	792	1
cacao	270	554	294	563	612	792	1
L.;	296	554	308	563	612	792	1
fermentación;	311	554	366	563	612	792	1
secado;	369	554	399	563	612	792	1
índices	402	554	430	563	612	792	1
físicos;	433	554	462	563	612	792	1
características	150	565	207	574	612	792	1
químicas.	209	565	248	574	612	792	1
1	150	603	154	611	612	792	1
Trabajo	164	603	189	611	612	792	1
financiado	191	603	225	611	612	792	1
por	227	603	237	611	612	792	1
FUNDACITE-Aragua	239	603	311	611	612	792	1
y	313	603	317	611	612	792	1
Fonacit.	319	603	345	611	612	792	1
*	150	617	154	625	612	792	1
Profesores.	164	617	200	625	612	792	1
Universidad	202	617	241	625	612	792	1
Central	242	617	266	625	612	792	1
de	268	617	275	625	612	792	1
Venezuela.	277	617	311	625	612	792	1
Facultad	313	617	341	625	612	792	1
de	342	617	350	625	612	792	1
Agronomía.	351	617	389	625	612	792	1
Instituto	391	617	418	625	612	792	1
de	419	617	427	625	612	792	1
Química	429	617	456	625	612	792	1
y	458	617	462	625	612	792	1
Tecnología.	164	626	202	634	612	792	1
Apdo.	203	626	223	634	612	792	1
4579.	225	626	243	634	612	792	1
Maracay	246	626	274	634	612	792	1
2101,	276	626	294	634	612	792	1
estado	296	626	317	634	612	792	1
Aragua.	318	626	344	634	612	792	1
Venezuela.	346	626	381	634	612	792	1
RECIBIDO:	164	640	204	648	612	792	1
octubre	206	640	230	648	612	792	1
21,	233	640	243	648	612	792	1
2004	245	640	261	648	612	792	1
5	303	667	309	677	612	792	1
Vol.	150	124	166	133	612	792	2
56-2006	169	124	202	133	612	792	2
AGRONOMÍA	249	124	312	133	612	792	2
TROPICAL	313	124	362	133	612	792	2
Nº	444	124	454	133	612	792	2
1	457	124	462	133	612	792	2
PHYSICAL	164	191	220	201	612	792	2
AND	222	191	246	201	612	792	2
CHEMICAL	249	191	311	201	612	792	2
CHANGES	313	191	367	201	612	792	2
OF	370	191	385	201	612	792	2
SUN	388	191	410	201	612	792	2
DRIED	413	191	448	201	612	792	2
COCOA	207	203	248	213	612	792	2
BEANS	250	203	287	213	612	792	2
FERMENTED	290	203	360	213	612	792	2
IN	363	203	375	213	612	792	2
TWO	378	203	405	213	612	792	2
DESIGNS	226	215	274	225	612	792	2
OF	277	215	293	225	612	792	2
WOUDEN	295	215	346	225	612	792	2
BOXES	349	215	386	225	612	792	2
Jairo	213	240	235	249	612	792	2
Nogales*,	238	240	279	249	612	792	2
Lucía	281	240	306	249	612	792	2
Graziani	308	240	346	249	612	792	2
de	349	240	359	249	612	792	2
Fariñas*	361	240	399	249	612	792	2
y	248	252	253	261	612	792	2
Ligia	255	252	278	261	612	792	2
Ortiz	280	252	303	261	612	792	2
de	305	252	315	261	612	792	2
Bertorelli*	318	252	364	261	612	792	2
SUMMARY	277	287	335	297	612	792	2
Key	150	553	169	563	612	792	2
Words:	174	553	209	563	612	792	2
Theobroma	214	553	265	563	612	792	2
cacao	270	553	297	563	612	792	2
L.;	301	553	314	563	612	792	2
fermentation;	318	553	380	563	612	792	2
drying;	384	553	417	563	612	792	2
chemical	421	553	462	563	612	792	2
indexes;	150	565	187	575	612	792	2
physical	190	565	227	575	612	792	2
characteristics.	230	565	296	575	612	792	2
1	150	603	154	610	612	792	2
Trabajo	164	603	189	610	612	792	2
financiado	191	603	225	610	612	792	2
por	227	603	238	610	612	792	2
FUNDACITE-Aragua	240	603	311	610	612	792	2
y	313	603	317	610	612	792	2
Fonacit.	319	603	345	610	612	792	2
*	150	617	154	624	612	792	2
Profesores.	164	617	200	624	612	792	2
Universidad	202	617	241	624	612	792	2
Central	243	617	266	624	612	792	2
de	268	617	276	624	612	792	2
Venezuela.	277	617	312	624	612	792	2
Facultad	314	617	342	624	612	792	2
de	343	617	351	624	612	792	2
Agronomía.	352	617	391	624	612	792	2
Instituto	393	617	419	624	612	792	2
de	421	617	429	624	612	792	2
química	430	617	456	624	612	792	2
y	458	617	462	624	612	792	2
Tecnología.	164	626	202	633	612	792	2
Apdo.	204	626	223	633	612	792	2
4579.	226	626	244	633	612	792	2
Maracay	246	626	274	633	612	792	2
2101,	276	626	294	633	612	792	2
estado	296	626	317	633	612	792	2
Aragua.	318	626	344	633	612	792	2
Venezuela.	346	626	381	633	612	792	2
RECIBIDO:	164	640	204	647	612	792	2
octubre	207	640	230	647	612	792	2
21,	233	640	243	647	612	792	2
2004	245	640	261	647	612	792	2
6	303	667	309	677	612	792	2
NOGALES	192	124	239	133	612	792	3
et	241	124	248	133	612	792	3
al.	251	124	261	133	612	792	3
-	264	124	267	133	612	792	3
Cambios	269	124	305	133	612	792	3
físicos	307	124	333	133	612	792	3
y	336	124	341	133	612	792	3
químicos	343	124	380	133	612	792	3
del	382	124	394	133	612	792	3
cacao	397	124	420	133	612	792	3
INTRODUCCIÓN	262	164	350	174	612	792	3
La	150	187	162	197	612	792	3
fermentación	164	187	222	197	612	792	3
y	224	187	230	197	612	792	3
el	232	187	240	197	612	792	3
secado	242	187	272	197	612	792	3
son	275	187	290	197	612	792	3
etapas	292	187	320	197	612	792	3
muy	322	187	341	197	612	792	3
importantes	344	187	396	197	612	792	3
en	398	187	408	197	612	792	3
el	411	187	419	197	612	792	3
beneficio	421	187	462	197	612	792	3
del	150	199	164	209	612	792	3
cacao,	169	199	198	209	612	792	3
Theobroma	202	199	255	209	612	792	3
cacao	260	199	287	209	612	792	3
L.	291	199	301	209	612	792	3
En	306	199	318	209	612	792	3
la	323	199	331	209	612	792	3
primera	336	199	372	209	612	792	3
etapa	376	199	401	209	612	792	3
se	405	199	415	209	612	792	3
producen	419	199	462	209	612	792	3
reacciones	150	210	197	220	612	792	3
bioquímicas	200	210	254	220	612	792	3
que	257	210	273	220	612	792	3
causan	276	210	306	220	612	792	3
una	309	210	325	220	612	792	3
disminución	329	210	383	220	612	792	3
del	386	210	400	220	612	792	3
amargor	403	210	440	220	612	792	3
y	443	210	448	220	612	792	3
de	452	210	462	220	612	792	3
la	150	222	158	232	612	792	3
astringencia	161	222	214	232	612	792	3
y	218	222	223	232	612	792	3
que	226	222	242	232	612	792	3
dan	245	222	261	232	612	792	3
origen	264	222	293	232	612	792	3
a	296	222	301	232	612	792	3
los	304	222	317	232	612	792	3
precursores	320	222	371	232	612	792	3
del	374	222	387	232	612	792	3
aroma	391	222	418	232	612	792	3
y	421	222	427	232	612	792	3
sabor	430	222	454	232	612	792	3
a	457	222	462	232	612	792	3
chocolate.	150	234	195	244	612	792	3
En	198	234	210	244	612	792	3
la	213	234	221	244	612	792	3
segunda	224	234	261	244	612	792	3
etapa	264	234	287	244	612	792	3
se	290	234	299	244	612	792	3
reduce	302	234	332	244	612	792	3
la	335	234	343	244	612	792	3
humedad,	346	234	389	244	612	792	3
continua	392	234	430	244	612	792	3
la	433	234	441	244	612	792	3
fase	444	234	462	244	612	792	3
oxidativa	150	246	191	256	612	792	3
iniciada	194	246	228	256	612	792	3
en	231	246	241	256	612	792	3
la	244	246	252	256	612	792	3
fermentación	254	246	312	256	612	792	3
y	315	246	321	256	612	792	3
se	323	246	332	256	612	792	3
completa	335	246	375	256	612	792	3
la	378	246	386	256	612	792	3
formación	388	246	433	256	612	792	3
de	436	246	446	256	612	792	3
los	449	246	462	256	612	792	3
compuestos	150	258	201	268	612	792	3
del	203	258	217	268	612	792	3
aroma	219	258	246	268	612	792	3
y	248	258	253	268	612	792	3
sabor	255	258	279	268	612	792	3
(Cros	281	258	305	268	612	792	3
y	307	258	312	268	612	792	3
Jeanjean,	314	258	355	268	612	792	3
1995;	357	258	381	268	612	792	3
Jinap	383	258	406	268	612	792	3
et	408	258	416	268	612	792	3
al.,	418	258	432	268	612	792	3
1994).	434	258	462	268	612	792	3
La	150	280	162	289	612	792	3
eliminación	164	280	215	289	612	792	3
del	217	280	230	289	612	792	3
exceso	232	280	262	289	612	792	3
de	264	280	274	289	612	792	3
humedad,	276	280	319	289	612	792	3
que	321	280	337	289	612	792	3
queda	339	280	365	289	612	792	3
en	367	280	377	289	612	792	3
el	379	280	387	289	612	792	3
grano	389	280	414	289	612	792	3
al	416	280	424	289	612	792	3
finalizar	426	280	462	289	612	792	3
la	150	291	158	301	612	792	3
fermentación,	161	291	221	301	612	792	3
es	224	291	233	301	612	792	3
importante	236	291	284	301	612	792	3
porque	286	291	317	301	612	792	3
evita	320	291	341	301	612	792	3
el	344	291	352	301	612	792	3
desarrollo	354	291	398	301	612	792	3
de	401	291	411	301	612	792	3
mohos	414	291	443	301	612	792	3
que	446	291	462	301	612	792	3
deterioran	150	303	195	313	612	792	3
la	198	303	205	313	612	792	3
calidad	208	303	240	313	612	792	3
(Rohan,	243	303	278	313	612	792	3
1964)	281	303	307	313	612	792	3
y	310	303	315	313	612	792	3
facilita	318	303	349	313	612	792	3
el	352	303	359	313	612	792	3
almacenamiento	362	303	435	313	612	792	3
(Cros	437	303	462	313	612	792	3
y	150	315	156	325	612	792	3
Jeanjean,	160	315	200	325	612	792	3
1995;	204	315	229	325	612	792	3
Jinap	233	315	257	325	612	792	3
et	261	315	269	325	612	792	3
al.,	273	315	287	325	612	792	3
1994),	291	315	319	325	612	792	3
manejo	323	315	356	325	612	792	3
y	360	315	365	325	612	792	3
comercialización	369	315	445	325	612	792	3
del	449	315	462	325	612	792	3
cacao.	150	327	178	337	612	792	3
Sin	181	327	195	337	612	792	3
embargo,	198	327	239	337	612	792	3
la	242	327	250	337	612	792	3
reducción	253	327	296	337	612	792	3
de	299	327	309	337	612	792	3
la	312	327	320	337	612	792	3
humedad	323	327	363	337	612	792	3
debe	366	327	387	337	612	792	3
ser	389	327	402	337	612	792	3
hasta	405	327	428	337	612	792	3
valores	430	327	462	337	612	792	3
del	150	339	163	348	612	792	3
6	166	339	172	348	612	792	3
al	174	339	182	348	612	792	3
7%,	185	339	202	348	612	792	3
máximo	204	339	241	348	612	792	3
8%	243	339	258	348	612	792	3
(COVENIN,	260	339	316	348	612	792	3
1995),	319	339	347	348	612	792	3
ya	350	339	360	348	612	792	3
que	363	339	378	348	612	792	3
si	381	339	388	348	612	792	3
se	391	339	400	348	612	792	3
reduce	402	339	432	348	612	792	3
dema-	434	339	462	348	612	792	3
siado	150	350	173	360	612	792	3
el	176	350	184	360	612	792	3
grano	187	350	212	360	612	792	3
se	215	350	224	360	612	792	3
vuelve	227	350	256	360	612	792	3
muy	259	350	279	360	612	792	3
quebradizo	282	350	331	360	612	792	3
(Rohan,	333	350	369	360	612	792	3
1964).	371	350	400	360	612	792	3
El	150	372	160	382	612	792	3
desarrollo	162	372	205	382	612	792	3
de	207	372	217	382	612	792	3
los	219	372	231	382	612	792	3
pigmentos	233	372	278	382	612	792	3
de	280	372	290	382	612	792	3
color	292	372	315	382	612	792	3
marrón,	316	372	350	382	612	792	3
a	352	372	357	382	612	792	3
partir	359	372	382	382	612	792	3
de	384	372	394	382	612	792	3
los	396	372	409	382	612	792	3
compuestos	411	372	462	382	612	792	3
fenólicos,	150	384	193	394	612	792	3
es	196	384	205	394	612	792	3
otra	207	384	225	394	612	792	3
fase	227	384	245	394	612	792	3
relevante	247	384	288	394	612	792	3
del	290	384	304	394	612	792	3
secado,	306	384	339	394	612	792	3
lo	342	384	350	394	612	792	3
cual	353	384	371	394	612	792	3
solamente	374	384	418	394	612	792	3
ocurre	421	384	449	394	612	792	3
en	451	384	462	394	612	792	3
dicha	150	396	174	406	612	792	3
etapa	178	396	201	406	612	792	3
(Cros	205	396	230	406	612	792	3
y	234	396	239	406	612	792	3
Jeanjean,	243	396	284	406	612	792	3
1995;	288	396	313	406	612	792	3
Jinap	317	396	340	406	612	792	3
et	344	396	352	406	612	792	3
al.,	356	396	370	406	612	792	3
1994).	374	396	403	406	612	792	3
Además,	406	396	445	406	612	792	3
los	449	396	462	406	612	792	3
precursores	150	407	200	417	612	792	3
del	202	407	215	417	612	792	3
sabor,	217	407	243	417	612	792	3
tales	245	407	265	417	612	792	3
como	267	407	291	417	612	792	3
aminoácidos	293	407	348	417	612	792	3
libres,	350	407	377	417	612	792	3
péptidos	379	407	415	417	612	792	3
y	417	407	423	417	612	792	3
azúcares	425	407	462	417	612	792	3
no	150	419	161	429	612	792	3
reductores	165	419	211	429	612	792	3
pueden	215	419	247	429	612	792	3
presentar	251	419	291	429	612	792	3
algunos	295	419	330	429	612	792	3
cambios	334	419	370	429	612	792	3
químicos	375	419	415	429	612	792	3
asociados	419	419	462	429	612	792	3
con	150	431	166	441	612	792	3
reacciones	170	431	216	441	612	792	3
térmicas	221	431	258	441	612	792	3
(Puziah	262	431	296	441	612	792	3
et	300	431	308	441	612	792	3
al.,	312	431	326	441	612	792	3
1999),	330	431	358	441	612	792	3
lo	362	431	371	441	612	792	3
cual	375	431	393	441	612	792	3
conjuntamente	397	431	462	441	612	792	3
con	150	443	166	453	612	792	3
los	169	443	182	453	612	792	3
cambios	185	443	221	453	612	792	3
bioquímicos,	224	443	281	453	612	792	3
productos	284	443	328	453	612	792	3
de	330	443	341	453	612	792	3
la	344	443	352	453	612	792	3
fermentación,	355	443	415	453	612	792	3
son	418	443	434	453	612	792	3
deter-	436	443	462	453	612	792	3
minantes	150	455	190	465	612	792	3
de	193	455	204	465	612	792	3
la	207	455	215	465	612	792	3
calidad	218	455	250	465	612	792	3
del	254	455	267	465	612	792	3
cacao	271	455	296	465	612	792	3
beneficiado,	299	455	353	465	612	792	3
constituyendo	357	455	418	465	612	792	3
un	422	455	433	465	612	792	3
factor	436	455	462	465	612	792	3
de	150	466	160	476	612	792	3
peso	163	466	184	476	612	792	3
en	186	466	197	476	612	792	3
su	200	466	210	476	612	792	3
comercialización	213	466	288	476	612	792	3
y	291	466	296	476	612	792	3
en	299	466	310	476	612	792	3
su	312	466	322	476	612	792	3
utilización	325	466	372	476	612	792	3
en	375	466	385	476	612	792	3
la	388	466	396	476	612	792	3
agroindustria.	399	466	460	476	612	792	3
El	150	488	160	498	612	792	3
secado	163	488	193	498	612	792	3
natural	197	488	227	498	612	792	3
por	231	488	246	498	612	792	3
exposición	249	488	297	498	612	792	3
al	300	488	308	498	612	792	3
sol	312	488	325	498	612	792	3
es	328	488	338	498	612	792	3
comúnmente	341	488	398	498	612	792	3
usado	402	488	427	498	612	792	3
por	431	488	445	498	612	792	3
los	449	488	462	498	612	792	3
productores	150	500	202	510	612	792	3
de	205	500	216	510	612	792	3
las	219	500	231	510	612	792	3
diversas	235	500	271	510	612	792	3
regiones	274	500	311	510	612	792	3
cacaoteras	315	500	360	510	612	792	3
del	364	500	377	510	612	792	3
país,	381	500	401	510	612	792	3
debido	404	500	434	510	612	792	3
a	438	500	443	510	612	792	3
que	446	500	462	510	612	792	3
es	150	512	159	522	612	792	3
un	162	512	173	522	612	792	3
método	176	512	209	522	612	792	3
simple,	212	512	244	522	612	792	3
económico	247	512	295	522	612	792	3
y	298	512	303	522	612	792	3
que	306	512	322	522	612	792	3
permite	325	512	359	522	612	792	3
el	362	512	370	522	612	792	3
manejo	372	512	405	522	612	792	3
de	408	512	418	522	612	792	3
pequeñas	421	512	462	522	612	792	3
cantidades.	150	523	199	533	612	792	3
Entre	202	523	225	533	612	792	3
las	228	523	240	533	612	792	3
desventajas	242	523	293	533	612	792	3
de	295	523	306	533	612	792	3
este	308	523	325	533	612	792	3
método	327	523	360	533	612	792	3
destacan	363	523	401	533	612	792	3
el	403	523	411	533	612	792	3
tiempo	413	523	444	533	612	792	3
que	446	523	462	533	612	792	3
tarda	150	535	172	545	612	792	3
el	174	535	182	545	612	792	3
proceso,	185	535	222	545	612	792	3
la	224	535	232	545	612	792	3
labor	234	535	257	545	612	792	3
requerida,	259	535	303	545	612	792	3
la	306	535	314	545	612	792	3
necesidad	316	535	359	545	612	792	3
de	362	535	372	545	612	792	3
extensas	375	535	412	545	612	792	3
superficies	414	535	462	545	612	792	3
para	150	547	169	557	612	792	3
secar	174	547	197	557	612	792	3
los	201	547	214	557	612	792	3
granos	219	547	249	557	612	792	3
y	253	547	259	557	612	792	3
además	263	547	297	557	612	792	3
su	301	547	311	557	612	792	3
dependencia	315	547	372	557	612	792	3
de	376	547	387	557	612	792	3
las	391	547	404	557	612	792	3
condiciones	408	547	462	557	612	792	3
climáticas	150	558	195	568	612	792	3
(Jinap	198	558	225	568	612	792	3
et	229	558	237	568	612	792	3
al.,	241	558	255	568	612	792	3
1994),	259	558	287	568	612	792	3
condiciones	291	558	343	568	612	792	3
que	347	558	363	568	612	792	3
pueden	367	558	399	568	612	792	3
variar	402	558	428	568	612	792	3
de	432	558	442	568	612	792	3
una	446	558	462	568	612	792	3
zona	150	570	171	580	612	792	3
a	173	570	178	580	612	792	3
otra	180	570	197	580	612	792	3
y	200	570	205	580	612	792	3
en	208	570	218	580	612	792	3
una	220	570	236	580	612	792	3
misma	238	570	268	580	612	792	3
zona	270	570	291	580	612	792	3
durante	293	570	326	580	612	792	3
el	329	570	337	580	612	792	3
año	339	570	355	580	612	792	3
(Ghosh	357	570	389	580	612	792	3
y	392	570	397	580	612	792	3
Cunha,	400	570	431	580	612	792	3
1975),	433	570	462	580	612	792	3
lo	150	582	159	592	612	792	3
cual,	163	582	184	592	612	792	3
va	188	582	198	592	612	792	3
a	202	582	207	592	612	792	3
influir	211	582	239	592	612	792	3
sobre	243	582	267	592	612	792	3
las	271	582	283	592	612	792	3
horas	287	582	311	592	612	792	3
de	315	582	325	592	612	792	3
exposición	329	582	377	592	612	792	3
diaria	381	582	406	592	612	792	3
al	410	582	418	592	612	792	3
sol	422	582	435	592	612	792	3
y	439	582	444	592	612	792	3
del	448	582	462	592	612	792	3
tiempo	150	593	181	603	612	792	3
necesario	184	593	225	603	612	792	3
para	228	593	247	603	612	792	3
el	250	593	258	603	612	792	3
secado.	261	593	294	603	612	792	3
En	150	615	162	625	612	792	3
la	165	615	172	625	612	792	3
zona	175	615	195	625	612	792	3
costera	198	615	229	625	612	792	3
del	231	615	245	625	612	792	3
estado	247	615	275	625	612	792	3
Aragua,	276	615	312	625	612	792	3
el	314	615	322	625	612	792	3
secado	324	615	354	625	612	792	3
es	356	615	365	625	612	792	3
realizado	368	615	408	625	612	792	3
en	410	615	421	625	612	792	3
patios	423	615	449	625	612	792	3
de	451	615	462	625	612	792	3
cemento	150	627	187	637	612	792	3
y	191	627	197	637	612	792	3
se	200	627	209	637	612	792	3
ha	213	627	224	637	612	792	3
observado	227	627	272	637	612	792	3
que	276	627	292	637	612	792	3
la	296	627	304	637	612	792	3
textura	307	627	338	637	612	792	3
del	342	627	355	637	612	792	3
piso	359	627	377	637	612	792	3
y	381	627	386	637	612	792	3
la	390	627	398	637	612	792	3
frecuencia	402	627	448	637	612	792	3
de	451	627	462	637	612	792	3
remoción	150	639	192	649	612	792	3
de	194	639	204	649	612	792	3
los	207	639	219	649	612	792	3
granos	222	639	251	649	612	792	3
no	253	639	264	649	612	792	3
influyen	267	639	304	649	612	792	3
sobre	306	639	330	649	612	792	3
las	332	639	344	649	612	792	3
características	347	639	409	649	612	792	3
químicas	411	639	451	649	612	792	3
ni	453	639	462	649	612	792	3
7	303	667	309	677	612	792	3
Vol.	150	124	166	133	612	792	4
56-2006	169	124	202	133	612	792	4
AGRONOMÍA	249	124	312	133	612	792	4
TROPICAL	313	124	362	133	612	792	4
Nº	444	124	454	133	612	792	4
1	457	124	462	133	612	792	4
sobre	150	164	174	174	612	792	4
el	176	164	184	174	612	792	4
color	186	164	209	174	612	792	4
del	211	164	224	174	612	792	4
grano,	227	164	254	174	612	792	4
en	257	164	267	174	612	792	4
cambio	269	164	302	174	612	792	4
si	304	164	311	174	612	792	4
afectan	313	164	345	174	612	792	4
los	347	164	360	174	612	792	4
porcentajes	362	164	412	174	612	792	4
de	414	164	425	174	612	792	4
cáscara,	427	164	462	174	612	792	4
de	150	176	161	186	612	792	4
granos	164	176	193	186	612	792	4
partidos	196	176	231	186	612	792	4
y	234	176	240	186	612	792	4
múltiples	243	176	284	186	612	792	4
(Ortiz	286	176	313	186	612	792	4
de	316	176	326	186	612	792	4
Bertorelli	329	176	371	186	612	792	4
et	374	176	382	186	612	792	4
al.,	385	176	399	186	612	792	4
2004).	402	176	430	186	612	792	4
El	150	197	160	207	612	792	4
beneficio	164	197	205	207	612	792	4
del	208	197	222	207	612	792	4
cacao	225	197	250	207	612	792	4
en	254	197	264	207	612	792	4
dicha	268	197	291	207	612	792	4
región	295	197	323	207	612	792	4
se	327	197	336	207	612	792	4
ha	339	197	350	207	612	792	4
venido	353	197	383	207	612	792	4
realizando	387	197	433	207	612	792	4
según	436	197	462	207	612	792	4
costumbres	150	209	200	219	612	792	4
culturales	202	209	244	219	612	792	4
transmitidas	246	209	300	219	612	792	4
por	302	209	316	219	612	792	4
generación,	318	209	369	219	612	792	4
con	371	209	387	219	612	792	4
variaciones	388	209	438	219	612	792	4
entre	440	209	462	219	612	792	4
los	150	221	163	231	612	792	4
productores	168	221	221	231	612	792	4
y	225	221	230	231	612	792	4
entre	235	221	257	231	612	792	4
las	262	221	274	231	612	792	4
zonas,	278	221	307	231	612	792	4
sin	311	221	324	231	612	792	4
dar	328	221	343	231	612	792	4
importancia	347	221	401	231	612	792	4
a	405	221	410	231	612	792	4
las	414	221	427	231	612	792	4
buenas	431	221	462	231	612	792	4
prácticas	150	233	189	243	612	792	4
en	192	233	203	243	612	792	4
el	206	233	214	243	612	792	4
manejo	217	233	249	243	612	792	4
agronómico	252	233	305	243	612	792	4
ni	308	233	317	243	612	792	4
en	320	233	330	243	612	792	4
el	333	233	341	243	612	792	4
beneficio,	344	233	388	243	612	792	4
lo	391	233	400	243	612	792	4
que	403	233	419	243	612	792	4
ejerce	422	233	448	243	612	792	4
un	451	233	462	243	612	792	4
efecto	150	245	177	255	612	792	4
desfavorable	181	245	238	255	612	792	4
sobre	242	245	266	255	612	792	4
la	270	245	278	255	612	792	4
calidad	282	245	314	255	612	792	4
del	318	245	332	255	612	792	4
producto	336	245	375	255	612	792	4
final,	380	245	403	255	612	792	4
ocasionando	407	245	462	255	612	792	4
pérdidas.	150	256	191	266	612	792	4
Entre	150	278	174	288	612	792	4
las	176	278	189	288	612	792	4
operaciones	191	278	244	288	612	792	4
que	246	278	262	288	612	792	4
contempla	264	278	310	288	612	792	4
el	312	278	320	288	612	792	4
beneficio	323	278	364	288	612	792	4
del	366	278	379	288	612	792	4
cacao	382	278	407	288	612	792	4
el	409	278	417	288	612	792	4
secado	419	278	449	288	612	792	4
ha	452	278	462	288	612	792	4
sido	150	290	169	300	612	792	4
la	172	290	180	300	612	792	4
más	183	290	201	300	612	792	4
relegada,	205	290	245	300	612	792	4
de	248	290	258	300	612	792	4
allí	262	290	276	300	612	792	4
la	279	290	287	300	612	792	4
relevancia	291	290	336	300	612	792	4
de	340	290	350	300	612	792	4
su	353	290	363	300	612	792	4
estudio,	367	290	401	300	612	792	4
por	405	290	419	300	612	792	4
lo	423	290	431	300	612	792	4
que	435	290	451	300	612	792	4
el	454	290	462	300	612	792	4
objetivo	150	302	186	312	612	792	4
de	190	302	201	312	612	792	4
este	205	302	222	312	612	792	4
trabajo	226	302	257	312	612	792	4
consistió	261	302	300	312	612	792	4
en	304	302	315	312	612	792	4
evaluar	319	302	351	312	612	792	4
algunos	355	302	390	312	612	792	4
de	394	302	404	312	612	792	4
los	408	302	421	312	612	792	4
cambios	425	302	462	312	612	792	4
físicos	150	314	179	324	612	792	4
y	183	314	189	324	612	792	4
químicos	193	314	233	324	612	792	4
que	237	314	253	324	612	792	4
ocurren	257	314	291	324	612	792	4
en	295	314	305	324	612	792	4
el	309	314	317	324	612	792	4
secado	322	314	352	324	612	792	4
natural	356	314	386	324	612	792	4
al	390	314	398	324	612	792	4
sol	402	314	415	324	612	792	4
del	419	314	433	324	612	792	4
grano	437	314	462	324	612	792	4
fermentado	150	326	200	336	612	792	4
de	203	326	213	336	612	792	4
cacao	216	326	241	336	612	792	4
tipo	244	326	261	336	612	792	4
criollo	264	326	292	336	612	792	4
de	295	326	305	336	612	792	4
Cuyagua,	308	326	350	336	612	792	4
empleando	353	326	401	336	612	792	4
en	404	326	414	336	612	792	4
la	417	326	425	336	612	792	4
fermen-	427	326	462	336	612	792	4
tación	150	337	177	347	612	792	4
los	180	337	193	347	612	792	4
dos	195	337	211	347	612	792	4
diseños	213	337	246	347	612	792	4
de	249	337	259	347	612	792	4
los	262	337	275	347	612	792	4
cajones	277	337	310	347	612	792	4
de	313	337	324	347	612	792	4
madera	326	337	359	347	612	792	4
mayormente	361	337	416	347	612	792	4
usados	419	337	449	347	612	792	4
en	452	337	462	347	612	792	4
la	150	349	158	359	612	792	4
región	161	349	189	359	612	792	4
costera	192	349	223	359	612	792	4
del	226	349	239	359	612	792	4
estado	242	349	270	359	612	792	4
Aragua	273	349	305	359	612	792	4
(Graziani	308	349	349	359	612	792	4
de	352	349	363	359	612	792	4
Fariñas	366	349	398	359	612	792	4
et	401	349	409	359	612	792	4
al.,	412	349	426	359	612	792	4
2003a),	429	349	462	359	612	792	4
todo	150	361	170	371	612	792	4
esto	172	361	190	371	612	792	4
con	193	361	209	371	612	792	4
el	212	361	219	371	612	792	4
propósito	222	361	264	371	612	792	4
de	266	361	277	371	612	792	4
generar	280	361	313	371	612	792	4
información	315	361	369	371	612	792	4
que	372	361	388	371	612	792	4
sirva	390	361	412	371	612	792	4
de	414	361	425	371	612	792	4
apoyo	428	361	454	371	612	792	4
a	457	361	462	371	612	792	4
los	150	373	163	383	612	792	4
productores	165	373	217	383	612	792	4
de	219	373	229	383	612	792	4
cacao	231	373	256	383	612	792	4
para	258	373	277	383	612	792	4
la	279	373	287	383	612	792	4
obtención	289	373	332	383	612	792	4
de	334	373	344	383	612	792	4
un	346	373	357	383	612	792	4
producto	359	373	398	383	612	792	4
de	400	373	411	383	612	792	4
alta	413	373	428	383	612	792	4
calidad	430	373	462	383	612	792	4
y	150	384	156	394	612	792	4
a	160	384	165	394	612	792	4
los	169	384	182	394	612	792	4
técnicos	186	384	222	394	612	792	4
para	227	384	246	394	612	792	4
considerar	250	384	296	394	612	792	4
posibles	300	384	336	394	612	792	4
mejoras	341	384	376	394	612	792	4
tecnológicas	380	384	435	394	612	792	4
en	439	384	450	394	612	792	4
el	454	384	462	394	612	792	4
secado	150	396	180	406	612	792	4
del	183	396	197	406	612	792	4
cacao.	200	396	228	406	612	792	4
MATERIALES	235	431	308	441	612	792	4
Y	311	431	319	441	612	792	4
MÉTODOS	321	431	377	441	612	792	4
El	150	453	160	463	612	792	4
estudio	162	453	194	463	612	792	4
fue	196	453	210	463	612	792	4
realizado	212	453	253	463	612	792	4
en	255	453	266	463	612	792	4
Cuyagua,	268	453	310	463	612	792	4
municipio	312	453	357	463	612	792	4
Costa	359	453	384	463	612	792	4
de	386	453	397	463	612	792	4
Oro	399	453	416	463	612	792	4
del	418	453	432	463	612	792	4
estado	434	453	462	463	612	792	4
Aragua,	150	465	187	475	612	792	4
zona	191	465	212	475	612	792	4
que	216	465	232	475	612	792	4
presenta	236	465	274	475	612	792	4
precipitaciones	278	465	348	475	612	792	4
que	352	465	368	475	612	792	4
oscilan	372	465	405	475	612	792	4
entre	409	465	432	475	612	792	4
467	436	465	453	475	612	792	4
y	457	465	462	475	612	792	4
988,7	150	477	175	486	612	792	4
mm	177	477	194	486	612	792	4
anuales,	195	477	231	486	612	792	4
temperatura	233	477	284	486	612	792	4
promedio	286	477	328	486	612	792	4
anual	330	477	353	486	612	792	4
de	355	477	366	486	612	792	4
25,66	367	477	392	486	612	792	4
ºC,	394	477	407	486	612	792	4
evaporación	409	477	462	486	612	792	4
de	150	488	161	498	612	792	4
900	163	488	179	498	612	792	4
mm	182	488	199	498	612	792	4
con	201	488	217	498	612	792	4
una	219	488	235	498	612	792	4
humedad	238	488	278	498	612	792	4
relativa	280	488	313	498	612	792	4
promedio	316	488	358	498	612	792	4
de	360	488	371	498	612	792	4
66%	373	488	393	498	612	792	4
(Galviz,	396	488	431	498	612	792	4
1994).	434	488	462	498	612	792	4
En	150	500	162	510	612	792	4
el	167	500	175	510	612	792	4
ensayo,	179	500	212	510	612	792	4
fueron	217	500	246	510	612	792	4
utilizadas	250	500	292	510	612	792	4
120	296	500	313	510	612	792	4
frutos	317	500	343	510	612	792	4
(mazorcas)	347	500	397	510	612	792	4
de	401	500	411	510	612	792	4
cacao	415	500	441	510	612	792	4
tipo	445	500	462	510	612	792	4
criollo,	150	512	182	522	612	792	4
cosechados	184	512	235	522	612	792	4
en	237	512	248	522	612	792	4
forma	251	512	277	522	612	792	4
aleatoria,	280	512	320	522	612	792	4
sanos	323	512	348	522	612	792	4
y	350	512	356	522	612	792	4
maduros	359	512	396	522	612	792	4
y	399	512	405	522	612	792	4
desgranados	408	512	462	522	612	792	4
manualmente	150	524	208	534	612	792	4
5	210	524	216	534	612	792	4
días	218	524	235	534	612	792	4
después	237	524	271	534	612	792	4
de	273	524	283	534	612	792	4
la	285	524	293	534	612	792	4
recolección.	295	524	347	534	612	792	4
Para	349	524	368	534	612	792	4
identificar	370	524	414	534	612	792	4
los	416	524	429	534	612	792	4
árboles	431	524	462	534	612	792	4
de	150	536	161	546	612	792	4
cacao	165	536	190	546	612	792	4
se	194	536	204	546	612	792	4
usaron	208	536	238	546	612	792	4
algunos	242	536	277	546	612	792	4
descriptores	281	536	335	546	612	792	4
taxonómicos	339	536	396	546	612	792	4
sugeridos	400	536	443	546	612	792	4
por	447	536	462	546	612	792	4
Bekele	150	547	181	557	612	792	4
et	183	547	191	557	612	792	4
al.	193	547	204	557	612	792	4
(1994)	206	547	236	557	612	792	4
y	238	547	243	557	612	792	4
la	245	547	253	557	612	792	4
madurez	255	547	293	557	612	792	4
de	295	547	306	557	612	792	4
los	308	547	321	557	612	792	4
frutos	323	547	349	557	612	792	4
fue	351	547	365	557	612	792	4
establecida	367	547	416	557	612	792	4
utilizando	418	547	462	557	612	792	4
el	150	559	158	569	612	792	4
criterio	161	559	193	569	612	792	4
señalado	196	559	234	569	612	792	4
por	237	559	252	569	612	792	4
González	255	559	297	569	612	792	4
et	299	559	307	569	612	792	4
al.	310	559	322	569	612	792	4
(1999).	325	559	357	569	612	792	4
Fermentación	150	581	216	591	612	792	4
y	219	581	224	591	612	792	4
secado	228	581	259	591	612	792	4
En	150	603	162	613	612	792	4
la	166	603	174	613	612	792	4
fermentación	177	603	235	613	612	792	4
fueron	238	603	267	613	612	792	4
usados	270	603	300	613	612	792	4
cajones	303	603	336	613	612	792	4
de	339	603	350	613	612	792	4
madera	353	603	385	613	612	792	4
con	388	603	404	613	612	792	4
dos	407	603	423	613	612	792	4
diseños:	426	603	462	613	612	792	4
el	150	615	158	625	612	792	4
rectangular	161	615	211	625	612	792	4
de	214	615	224	625	612	792	4
dimensiones	227	615	282	625	612	792	4
30x15x10cm	286	615	343	625	612	792	4
(largo	346	615	372	625	612	792	4
x	375	615	381	625	612	792	4
alto	384	615	401	625	612	792	4
x	404	615	409	625	612	792	4
ancho)	412	615	442	625	612	792	4
y	445	615	451	625	612	792	4
el	454	615	462	625	612	792	4
cuadrado	150	627	191	636	612	792	4
de	193	627	203	636	612	792	4
20x20x20	206	627	250	636	612	792	4
cm,	253	627	269	636	612	792	4
ambos	271	627	300	636	612	792	4
construidos	303	627	353	636	612	792	4
con	356	627	372	636	612	792	4
madera	374	627	407	636	612	792	4
saqui-saqui,	409	627	462	636	612	792	4
Bombacopsi	150	638	205	648	612	792	4
quinata	208	638	242	648	612	792	4
(Jacq)	245	638	272	648	612	792	4
Dugan,	276	638	308	648	612	792	4
y	311	638	317	648	612	792	4
con	320	638	336	648	612	792	4
perforaciones	340	638	400	648	612	792	4
de	403	638	414	648	612	792	4
0,8	417	638	431	648	612	792	4
cm	435	638	448	648	612	792	4
de	452	638	462	648	612	792	4
8	303	667	309	677	612	792	4
NOGALES	192	124	239	133	612	792	5
et	241	124	248	133	612	792	5
al.	251	124	261	133	612	792	5
-	264	124	267	133	612	792	5
Cambios	269	124	305	133	612	792	5
físicos	307	124	333	133	612	792	5
y	336	124	341	133	612	792	5
químicos	343	124	380	133	612	792	5
del	382	124	394	133	612	792	5
cacao	397	124	420	133	612	792	5
diámetro	150	164	189	174	612	792	5
en	192	164	203	174	612	792	5
el	206	164	214	174	612	792	5
fondo	217	164	243	174	612	792	5
para	246	164	265	174	612	792	5
permitir	268	164	304	174	612	792	5
la	307	164	315	174	612	792	5
salida	318	164	344	174	612	792	5
del	347	164	361	174	612	792	5
exudado.	364	164	404	174	612	792	5
Los	407	164	424	174	612	792	5
fermen-	427	164	462	174	612	792	5
tadores	150	176	182	186	612	792	5
fueron	184	176	213	186	612	792	5
llenados	216	176	252	186	612	792	5
equitativamente	255	176	325	186	612	792	5
con	328	176	344	186	612	792	5
la	346	176	354	186	612	792	5
masa	357	176	379	186	612	792	5
de	382	176	392	186	612	792	5
cacao	395	176	420	186	612	792	5
(semillas	422	176	462	186	612	792	5
y	150	188	156	198	612	792	5
pulpa)	158	188	186	198	612	792	5
y	189	188	195	198	612	792	5
cubiertos	197	188	238	198	612	792	5
con	240	188	256	198	612	792	5
un	259	188	270	198	612	792	5
plástico	273	188	307	198	612	792	5
grueso	310	188	339	198	612	792	5
y	342	188	347	198	612	792	5
una	350	188	366	198	612	792	5
lona.	368	188	390	198	612	792	5
El	393	188	403	198	612	792	5
proceso	405	188	440	198	612	792	5
tuvo	442	188	462	198	612	792	5
una	150	200	166	210	612	792	5
duración	169	200	207	210	612	792	5
de	210	200	221	210	612	792	5
5	223	200	229	210	612	792	5
d	232	200	237	210	612	792	5
con	240	200	256	210	612	792	5
remoción	259	200	300	210	612	792	5
de	303	200	314	210	612	792	5
la	317	200	325	210	612	792	5
masa	327	200	350	210	612	792	5
a	353	200	358	210	612	792	5
las	361	200	373	210	612	792	5
24	376	200	387	210	612	792	5
y	390	200	395	210	612	792	5
48	398	200	409	210	612	792	5
h.	412	200	420	210	612	792	5
Para	150	223	170	233	612	792	5
el	174	223	182	233	612	792	5
secado,	187	223	220	233	612	792	5
la	224	223	232	233	612	792	5
masa	236	223	259	233	612	792	5
fermentada	264	223	314	233	612	792	5
fue	318	223	332	233	612	792	5
extendida	337	223	380	233	612	792	5
sobre	385	223	409	233	612	792	5
un	413	223	424	233	612	792	5
piso	428	223	447	233	612	792	5
de	451	223	462	233	612	792	5
cemento,	150	235	190	245	612	792	5
formando	193	235	236	245	612	792	5
una	239	235	255	245	612	792	5
capa	258	235	278	245	612	792	5
de	281	235	292	245	612	792	5
aproximadamente	295	235	374	245	612	792	5
2	377	235	382	245	612	792	5
cm	385	235	399	245	612	792	5
de	402	235	412	245	612	792	5
espesor,	416	235	451	245	612	792	5
la	454	235	462	245	612	792	5
cual	150	247	168	257	612	792	5
fue	171	247	185	257	612	792	5
removida	188	247	229	257	612	792	5
y	232	247	238	257	612	792	5
amontonada	240	247	294	257	612	792	5
cada	297	247	317	257	612	792	5
2	320	247	325	257	612	792	5
h	328	247	333	257	612	792	5
al	336	247	344	257	612	792	5
día	347	247	360	257	612	792	5
para	363	247	382	257	612	792	5
facilitar	384	247	419	257	612	792	5
la	421	247	429	257	612	792	5
evapo-	432	247	462	257	612	792	5
ración	150	259	178	269	612	792	5
del	180	259	193	269	612	792	5
agua.	196	259	220	269	612	792	5
El	222	259	232	269	612	792	5
tiempo	234	259	265	269	612	792	5
de	267	259	278	269	612	792	5
secado	280	259	310	269	612	792	5
fue	313	259	327	269	612	792	5
de	329	259	340	269	612	792	5
6	342	259	348	269	612	792	5
h	350	259	356	269	612	792	5
diarias	358	259	388	269	612	792	5
(7	390	259	399	269	612	792	5
a.m.	402	259	421	269	612	792	5
a	423	259	428	269	612	792	5
1	431	259	436	269	612	792	5
p.m.)	439	259	462	269	612	792	5
por	150	271	165	281	612	792	5
5	168	271	174	281	612	792	5
d.	177	271	185	281	612	792	5
Al	188	271	199	281	612	792	5
final	202	271	223	281	612	792	5
de	226	271	236	281	612	792	5
cada	240	271	260	281	612	792	5
día,	263	271	279	281	612	792	5
los	283	271	296	281	612	792	5
granos	299	271	328	281	612	792	5
eran	332	271	351	281	612	792	5
recogidos	354	271	397	281	612	792	5
y	400	271	406	281	612	792	5
al	409	271	417	281	612	792	5
enfriarse,	421	271	462	281	612	792	5
tapados	150	283	184	293	612	792	5
y	187	283	193	293	612	792	5
guardados	197	283	242	293	612	792	5
en	246	283	256	293	612	792	5
los	260	283	273	293	612	792	5
mismos	277	283	311	293	612	792	5
cajones	315	283	348	293	612	792	5
de	351	283	362	293	612	792	5
fermentación	366	283	424	293	612	792	5
hasta	427	283	450	293	612	792	5
el	454	283	462	293	612	792	5
día	150	295	163	305	612	792	5
siguiente.	169	295	212	305	612	792	5
En	150	317	162	327	612	792	5
el	165	317	173	327	612	792	5
ensayo	175	317	205	327	612	792	5
se	208	317	217	327	612	792	5
usó	219	317	235	327	612	792	5
un	237	317	248	327	612	792	5
diseño	250	317	279	327	612	792	5
completamente	281	317	349	327	612	792	5
aleatorizado	351	317	405	327	612	792	5
con	407	317	423	327	612	792	5
3	425	317	431	327	612	792	5
repeti-	433	317	462	327	612	792	5
ciones,	150	329	181	339	612	792	5
utilizando	183	329	226	339	612	792	5
un	228	329	239	339	612	792	5
experimento	241	329	295	339	612	792	5
factorial	297	329	334	339	612	792	5
mixto	336	329	361	339	612	792	5
2x5,	363	329	382	339	612	792	5
donde	384	329	411	339	612	792	5
los	413	329	425	339	612	792	5
factores	427	329	462	339	612	792	5
evaluados	150	341	194	351	612	792	5
fueron	195	341	224	351	612	792	5
el	226	341	234	351	612	792	5
diseño	236	341	264	351	612	792	5
del	266	341	279	351	612	792	5
fermentador	281	341	334	351	612	792	5
a	336	341	341	351	612	792	5
dos	343	341	358	351	612	792	5
niveles	360	341	391	351	612	792	5
(cajón	393	341	420	351	612	792	5
cuadrado	422	341	462	351	612	792	5
y	150	353	156	363	612	792	5
rectangular)	158	353	211	363	612	792	5
y	213	353	219	363	612	792	5
el	221	353	229	363	612	792	5
tiempo	231	353	261	363	612	792	5
de	264	353	274	363	612	792	5
secado	276	353	306	363	612	792	5
a	308	353	313	363	612	792	5
5	315	353	321	363	612	792	5
niveles	323	353	354	363	612	792	5
(0,	356	353	368	363	612	792	5
1,	370	353	379	363	612	792	5
2,	381	353	389	363	612	792	5
3	391	353	397	363	612	792	5
y	399	353	404	363	612	792	5
5	406	353	412	363	612	792	5
d),	414	353	426	363	612	792	5
estando	428	353	462	363	612	792	5
constituida	150	365	198	375	612	792	5
la	201	365	209	375	612	792	5
unidad	212	365	242	375	612	792	5
experimental	245	365	303	375	612	792	5
por	306	365	320	375	612	792	5
2	323	365	329	375	612	792	5
kg.	332	365	345	375	612	792	5
Análisis	150	389	187	399	612	792	5
físicos	191	389	219	399	612	792	5
La	150	412	162	422	612	792	5
temperatura	164	412	219	422	612	792	5
ambiente	222	412	263	422	612	792	5
y	266	412	271	422	612	792	5
la	274	412	282	422	612	792	5
humedad	285	412	326	422	612	792	5
relativa	329	412	363	422	612	792	5
(HR)	366	412	389	422	612	792	5
fueron	392	412	421	422	612	792	5
medidas	424	412	462	422	612	792	5
diariamente	150	424	204	434	612	792	5
con	207	424	223	434	612	792	5
un	226	424	237	434	612	792	5
registrador	240	424	290	434	612	792	5
marca	292	424	320	434	612	792	5
DICKSON.	323	424	376	434	612	792	5
Durante	378	424	415	434	612	792	5
el	418	424	426	434	612	792	5
secado,	428	424	462	434	612	792	5
la	150	436	158	446	612	792	5
temperatura	162	436	218	446	612	792	5
se	221	436	231	446	612	792	5
midió	234	436	261	446	612	792	5
cada	265	436	286	446	612	792	5
día	289	436	304	446	612	792	5
en	307	436	318	446	612	792	5
el	321	436	330	446	612	792	5
centro	333	436	362	446	612	792	5
del	366	436	380	446	612	792	5
pilón	383	436	407	446	612	792	5
formado	411	436	450	446	612	792	5
al	454	436	462	446	612	792	5
amontonar	150	448	201	458	612	792	5
los	206	448	220	458	612	792	5
granos,	225	448	260	458	612	792	5
usando	265	448	299	458	612	792	5
un	304	448	315	458	612	792	5
termómetro	320	448	376	458	612	792	5
calibrado	381	448	426	458	612	792	5
de	431	448	442	458	612	792	5
0	447	448	452	458	612	792	5
a	457	448	462	458	612	792	5
100±0,1	150	460	186	470	612	792	5
ºC.	189	460	202	470	612	792	5
El	205	460	214	470	612	792	5
índice	217	460	244	470	612	792	5
de	246	460	256	470	612	792	5
fermentación	259	460	317	470	612	792	5
(ÍF)	319	460	336	470	612	792	5
estuvo	339	460	367	470	612	792	5
calculado	370	460	412	470	612	792	5
de	414	460	425	470	612	792	5
acuerdo	427	460	462	470	612	792	5
con	150	472	166	482	612	792	5
la	168	472	176	482	612	792	5
norma	178	472	205	482	612	792	5
Nº	207	472	219	482	612	792	5
442-78	221	472	252	482	612	792	5
COVENIN	253	472	303	482	612	792	5
(1978)	305	472	334	482	612	792	5
a	336	472	340	482	612	792	5
los	342	472	355	482	612	792	5
0,	357	472	365	482	612	792	5
2	367	472	373	482	612	792	5
y	375	472	380	482	612	792	5
5	382	472	388	482	612	792	5
d	390	472	395	482	612	792	5
de	397	472	407	482	612	792	5
transcurrido	409	472	462	482	612	792	5
el	150	484	158	494	612	792	5
proceso	160	484	194	494	612	792	5
de	196	484	206	494	612	792	5
secado,	208	484	240	494	612	792	5
considerando	242	484	300	494	612	792	5
como	302	484	326	494	612	792	5
granos	328	484	357	494	612	792	5
completamente	359	484	425	494	612	792	5
fermen-	427	484	462	494	612	792	5
tados	150	496	173	506	612	792	5
aquellos	175	496	212	506	612	792	5
que	214	496	229	506	612	792	5
presentaron	231	496	282	506	612	792	5
color	284	496	307	506	612	792	5
marrón,	309	496	343	506	612	792	5
agrietamiento	345	496	405	506	612	792	5
pronunciado	407	496	462	506	612	792	5
en	150	508	160	518	612	792	5
el	163	508	171	518	612	792	5
cotiledón	173	508	214	518	612	792	5
y	217	508	222	518	612	792	5
color	224	508	247	518	612	792	5
castaño	249	508	282	518	612	792	5
en	285	508	295	518	612	792	5
la	298	508	306	518	612	792	5
radícula	308	508	343	518	612	792	5
(Graziani	346	508	387	518	612	792	5
de	390	508	400	518	612	792	5
Fariñas	403	508	435	518	612	792	5
et	438	508	446	518	612	792	5
al.,	448	508	462	518	612	792	5
2003a).	150	520	184	530	612	792	5
Para	150	542	170	552	612	792	5
la	172	542	180	552	612	792	5
determinación	183	542	246	552	612	792	5
diaria	249	542	274	552	612	792	5
del	277	542	291	552	612	792	5
color	293	542	316	552	612	792	5
fue	319	542	333	552	612	792	5
utilizado	336	542	374	552	612	792	5
el	377	542	385	552	612	792	5
método	388	542	421	552	612	792	5
indicado	424	542	462	552	612	792	5
por	150	554	165	564	612	792	5
Ortiz	166	554	189	564	612	792	5
de	190	554	201	564	612	792	5
Bertorelli	203	554	244	564	612	792	5
et	246	554	253	564	612	792	5
al.	255	554	267	564	612	792	5
(2004)	268	554	297	564	612	792	5
y	299	554	305	564	612	792	5
los	306	554	319	564	612	792	5
resultados	321	554	365	564	612	792	5
expresados	366	554	414	564	612	792	5
en	416	554	427	564	612	792	5
función	428	554	462	564	612	792	5
de	150	566	161	576	612	792	5
los	163	566	176	576	612	792	5
parámetros	179	566	229	576	612	792	5
del	232	566	246	576	612	792	5
color	249	566	272	576	612	792	5
de	275	566	285	576	612	792	5
la	288	566	296	576	612	792	5
escala	299	566	326	576	612	792	5
Hunterlab,	329	566	377	576	612	792	5
en	380	566	390	576	612	792	5
la	393	566	401	576	612	792	5
cual	404	566	423	576	612	792	5
L	426	566	432	576	612	792	5
indica	435	566	462	576	612	792	5
tendencia	150	578	192	588	612	792	5
a	195	578	200	588	612	792	5
la	203	578	211	588	612	792	5
luminosidad	214	578	268	588	612	792	5
(0=negro,	271	578	314	588	612	792	5
100=blanco),	317	578	376	588	612	792	5
a	379	578	384	588	612	792	5
tendencia	387	578	429	588	612	792	5
al	432	578	440	588	612	792	5
rojo	444	578	462	588	612	792	5
(valores	150	590	187	600	612	792	5
+)	190	590	200	600	612	792	5
y	203	590	209	600	612	792	5
al	212	590	220	600	612	792	5
verde	223	590	249	600	612	792	5
(valores	252	590	289	600	612	792	5
-),	292	590	303	600	612	792	5
b	306	590	311	600	612	792	5
tendencia	314	590	358	600	612	792	5
al	361	590	370	600	612	792	5
amarillo	373	590	411	600	612	792	5
(valores	414	590	449	600	612	792	5
+)	452	590	462	600	612	792	5
y	150	602	156	612	612	792	5
al	158	602	166	612	612	792	5
azul	168	602	186	612	612	792	5
(valores	188	602	224	612	612	792	5
-).	226	602	236	612	612	792	5
El	238	602	248	612	612	792	5
punto	250	602	275	612	612	792	5
final	277	602	297	612	612	792	5
del	299	602	313	612	612	792	5
secado	315	602	345	612	612	792	5
fue	347	602	361	612	612	792	5
establecido	363	602	412	612	612	792	5
de	415	602	425	612	612	792	5
acuerdo	427	602	462	612	612	792	5
con	150	614	166	624	612	792	5
la	168	614	176	624	612	792	5
prueba	179	614	209	624	612	792	5
sensorial	211	614	250	624	612	792	5
de	253	614	263	624	612	792	5
crepitación	265	614	314	624	612	792	5
(Rohan,	317	614	352	624	612	792	5
1964),	354	614	383	624	612	792	5
la	385	614	393	624	612	792	5
cual	395	614	414	624	612	792	5
se	416	614	425	624	612	792	5
aplicó	428	614	455	624	612	792	5
a	457	614	462	624	612	792	5
partir	150	626	174	636	612	792	5
del	177	626	190	636	612	792	5
3	193	626	199	636	612	792	5
er	199	626	204	631	612	792	5
d,	207	626	215	636	612	792	5
antes	218	626	241	636	612	792	5
de	244	626	254	636	612	792	5
extender	257	626	295	636	612	792	5
y	298	626	304	636	612	792	5
al	307	626	315	636	612	792	5
recoger	318	626	351	636	612	792	5
los	354	626	367	636	612	792	5
granos	370	626	399	636	612	792	5
en	402	626	412	636	612	792	5
el	415	626	423	636	612	792	5
patio	426	626	448	636	612	792	5
de	451	626	462	636	612	792	5
secado,	150	638	183	648	612	792	5
después	186	638	221	648	612	792	5
de	224	638	234	648	612	792	5
que	237	638	253	648	612	792	5
se	256	638	265	648	612	792	5
enfriaron.	268	638	311	648	612	792	5
9	303	667	309	677	612	792	5
Vol.	150	124	166	133	612	792	6
56-2006	169	124	202	133	612	792	6
AGRONOMÍA	249	124	312	133	612	792	6
TROPICAL	313	124	362	133	612	792	6
Nº	444	124	454	133	612	792	6
1	457	124	462	133	612	792	6
Análisis	150	164	187	174	612	792	6
químicos	191	164	233	174	612	792	6
Se	150	187	161	197	612	792	6
tomaron	165	187	202	197	612	792	6
muestras	205	187	244	197	612	792	6
del	248	187	262	197	612	792	6
cacao	265	187	290	197	612	792	6
a	294	187	299	197	612	792	6
los	303	187	316	197	612	792	6
0,	319	187	328	197	612	792	6
1,	331	187	340	197	612	792	6
2,	343	187	352	197	612	792	6
3	355	187	361	197	612	792	6
y	365	187	370	197	612	792	6
5	374	187	379	197	612	792	6
d	383	187	388	197	612	792	6
del	392	187	406	197	612	792	6
secado	409	187	439	197	612	792	6
para	443	187	462	197	612	792	6
efectuar	150	199	186	209	612	792	6
los	189	199	201	209	612	792	6
siguientes	204	199	248	209	612	792	6
análisis	251	199	284	209	612	792	6
según	287	199	313	209	612	792	6
los	316	199	329	209	612	792	6
métodos	332	199	369	209	612	792	6
de	372	199	382	209	612	792	6
la	385	199	393	209	612	792	6
AOAC	395	199	427	209	612	792	6
(1997):	430	199	462	209	612	792	6
Humedad	150	211	193	221	612	792	6
(Nº	195	211	210	221	612	792	6
931.04);	212	211	248	221	612	792	6
azúcares	250	211	288	221	612	792	6
totales	290	211	318	221	612	792	6
(AT;	320	211	339	221	612	792	6
Nº	341	211	352	221	612	792	6
925,35);	354	211	391	221	612	792	6
pH	393	211	406	221	612	792	6
(Nº	408	211	423	221	612	792	6
970,21);	425	211	462	221	612	792	6
acidez	150	223	179	233	612	792	6
total	184	223	204	233	612	792	6
titulable	208	223	246	233	612	792	6
(Nº	251	223	266	233	612	792	6
942,15);	270	223	309	233	612	792	6
cenizas	313	223	347	233	612	792	6
(Nº	351	223	366	233	612	792	6
972.15)	371	223	406	233	612	792	6
y	410	223	416	233	612	792	6
proteínas	420	223	462	233	612	792	6
(Nº	150	235	165	245	612	792	6
970,20)	169	235	203	245	612	792	6
incorporando	207	235	266	245	612	792	6
un	270	235	281	245	612	792	6
desgrasado	285	235	334	245	612	792	6
previo	338	235	367	245	612	792	6
con	371	235	387	245	612	792	6
éter	391	235	407	245	612	792	6
de	411	235	422	245	612	792	6
petróleo	426	235	462	245	612	792	6
por	150	247	165	257	612	792	6
4	167	247	172	257	612	792	6
h	174	247	180	257	612	792	6
(Graziani	182	247	224	257	612	792	6
de	226	247	236	257	612	792	6
Fariñas	238	247	270	257	612	792	6
et	272	247	280	257	612	792	6
al.,	283	247	296	257	612	792	6
2003b).	298	247	332	257	612	792	6
Además	334	247	370	257	612	792	6
fueron	372	247	401	257	612	792	6
determinados	403	247	462	257	612	792	6
los	150	259	163	269	612	792	6
taninos	166	259	197	269	612	792	6
por	200	259	215	269	612	792	6
el	217	259	225	269	612	792	6
método	228	259	261	269	612	792	6
de	264	259	274	269	612	792	6
Folin	277	259	300	269	612	792	6
Ciocalteu	302	259	345	269	612	792	6
(Singleton	347	259	393	269	612	792	6
y	396	259	401	269	612	792	6
Rossi,	404	259	431	269	612	792	6
1965).	434	259	462	269	612	792	6
Análisis	150	283	187	293	612	792	6
estadísticos	191	283	244	293	612	792	6
A	150	306	158	316	612	792	6
los	161	306	174	316	612	792	6
resultados	177	306	222	316	612	792	6
de	225	306	236	316	612	792	6
los	239	306	252	316	612	792	6
análisis,	255	306	290	316	612	792	6
realizados	294	306	338	316	612	792	6
por	341	306	356	316	612	792	6
triplicado,	359	306	404	316	612	792	6
se	407	306	417	316	612	792	6
les	420	306	432	316	612	792	6
aplicó	435	306	462	316	612	792	6
un	150	318	161	328	612	792	6
análisis	164	318	197	328	612	792	6
de	200	318	210	328	612	792	6
varianza,	213	318	253	328	612	792	6
vía	256	318	269	328	612	792	6
paramétrica	272	318	324	328	612	792	6
o	326	318	332	328	612	792	6
no	335	318	346	328	612	792	6
paramétrica	348	318	400	328	612	792	6
según	403	318	429	328	612	792	6
corres-	431	318	462	328	612	792	6
pondiese,	150	330	192	340	612	792	6
complementado	194	330	264	340	612	792	6
con	266	330	282	340	612	792	6
una	284	330	300	340	612	792	6
comparación	302	330	358	340	612	792	6
de	360	330	371	340	612	792	6
medias	373	330	404	340	612	792	6
por	406	330	420	340	612	792	6
la	422	330	430	340	612	792	6
prueba	432	330	462	340	612	792	6
de	150	342	161	352	612	792	6
rangos	164	342	193	352	612	792	6
múltiples	196	342	237	352	612	792	6
de	240	342	250	352	612	792	6
Duncan	253	342	287	352	612	792	6
(SAS,	290	342	317	352	612	792	6
1998).	320	342	348	352	612	792	6
RESULTADOS	233	377	305	387	612	792	6
Y	308	377	316	387	612	792	6
DISCUSIÓN	318	377	379	387	612	792	6
Durante	150	400	186	410	612	792	6
el	190	400	198	410	612	792	6
proceso	202	400	237	410	612	792	6
de	241	400	251	410	612	792	6
secado,	255	400	288	410	612	792	6
la	292	400	300	410	612	792	6
temperatura	305	400	357	410	612	792	6
ambiente	362	400	402	410	612	792	6
mostró	406	400	437	410	612	792	6
poca	441	400	462	410	612	792	6
variación	150	412	190	422	612	792	6
entre	193	412	215	422	612	792	6
los	217	412	230	422	612	792	6
días,	233	412	253	422	612	792	6
siendo	256	412	284	422	612	792	6
30	286	412	297	422	612	792	6
ºC	300	412	311	422	612	792	6
el	314	412	321	422	612	792	6
valor	324	412	346	422	612	792	6
más	349	412	367	422	612	792	6
frecuente	369	412	409	422	612	792	6
(Cuadro	412	412	448	422	612	792	6
1).	450	412	462	422	612	792	6
Cabe	150	424	173	434	612	792	6
destacar	175	424	211	434	612	792	6
que	213	424	229	434	612	792	6
en	231	424	241	434	612	792	6
el	243	424	251	434	612	792	6
2	253	424	259	434	612	792	6
do	259	424	265	429	612	792	6
,	265	424	268	434	612	792	6
3	270	424	275	434	612	792	6
ro	275	424	281	429	612	792	6
y	283	424	288	434	612	792	6
5	290	424	296	434	612	792	6
to	296	424	301	429	612	792	6
d,	303	424	311	434	612	792	6
la	313	424	321	434	612	792	6
radiación	323	424	364	434	612	792	6
solar	366	424	387	434	612	792	6
fue	389	424	403	434	612	792	6
interrumpida	405	424	462	434	612	792	6
por	150	436	165	446	612	792	6
nubarrones	169	436	217	446	612	792	6
e	221	436	226	446	612	792	6
inclusive	230	436	269	446	612	792	6
con	273	436	289	446	612	792	6
lluvia	293	436	318	446	612	792	6
en	322	436	332	446	612	792	6
el	336	436	344	446	612	792	6
día	347	436	361	446	612	792	6
3,	364	436	373	446	612	792	6
lo	376	436	385	446	612	792	6
que	389	436	404	446	612	792	6
ocasionó	408	436	447	446	612	792	6
un	451	436	462	446	612	792	6
leve	150	448	169	458	612	792	6
descenso	171	448	211	458	612	792	6
en	214	448	225	458	612	792	6
la	228	448	235	458	612	792	6
temperatura	238	448	291	458	612	792	6
ambiente	294	448	334	458	612	792	6
en	337	448	348	458	612	792	6
horas	351	448	374	458	612	792	6
del	377	448	391	458	612	792	6
mediodía.	394	448	438	458	612	792	6
En	150	471	162	481	612	792	6
relación	166	471	202	481	612	792	6
con	206	471	222	481	612	792	6
la	226	471	234	481	612	792	6
humedad	238	471	278	481	612	792	6
relativa	282	471	315	481	612	792	6
(HR),	319	471	344	481	612	792	6
se	348	471	357	481	612	792	6
observó	361	471	396	481	612	792	6
una	400	471	416	481	612	792	6
tendencia	420	471	462	481	612	792	6
general	150	483	183	493	612	792	6
a	186	483	191	493	612	792	6
aumentar	194	483	235	493	612	792	6
a	238	483	243	493	612	792	6
partir	246	483	270	493	612	792	6
de	273	483	283	493	612	792	6
las	286	483	298	493	612	792	6
11	301	483	312	493	612	792	6
a.m.,	315	483	337	493	612	792	6
con	340	483	356	493	612	792	6
excepción	359	483	403	493	612	792	6
del	407	483	420	493	612	792	6
d	423	483	429	493	612	792	6
3	432	483	437	493	612	792	6
en	440	483	451	493	612	792	6
el	454	483	462	493	612	792	6
que	150	495	166	505	612	792	6
llovió.	169	495	197	505	612	792	6
La	200	495	212	505	612	792	6
lluvia,	215	495	242	505	612	792	6
temperatura	245	495	298	505	612	792	6
ambiente,	301	495	344	505	612	792	6
HR	347	495	362	505	612	792	6
del	365	495	378	505	612	792	6
aire,	381	495	400	505	612	792	6
velocidad	403	495	446	505	612	792	6
del	449	495	462	505	612	792	6
viento	150	507	178	517	612	792	6
y	180	507	186	517	612	792	6
el	188	507	196	517	612	792	6
número	199	507	232	517	612	792	6
de	235	507	245	517	612	792	6
horas	248	507	272	517	612	792	6
de	274	507	285	517	612	792	6
exposición	287	507	335	517	612	792	6
diaria	337	507	362	517	612	792	6
al	365	507	373	517	612	792	6
sol	375	507	388	517	612	792	6
son	391	507	406	517	612	792	6
factores	409	507	444	517	612	792	6
que	446	507	462	517	612	792	6
afectan	150	519	182	529	612	792	6
la	184	519	192	529	612	792	6
velocidad	195	519	237	529	612	792	6
del	240	519	253	529	612	792	6
secado	256	519	286	529	612	792	6
de	288	519	298	529	612	792	6
los	301	519	314	529	612	792	6
granos	316	519	345	529	612	792	6
de	348	519	358	529	612	792	6
cacao	360	519	385	529	612	792	6
(Ghosh	388	519	420	529	612	792	6
y	423	519	428	529	612	792	6
Cunha,	430	519	462	529	612	792	6
1975),	150	531	179	541	612	792	6
de	182	531	192	541	612	792	6
forma	195	531	222	541	612	792	6
que	225	531	241	541	612	792	6
la	244	531	252	541	612	792	6
insolación	255	531	300	541	612	792	6
insuficiente,	303	531	357	541	612	792	6
las	360	531	373	541	612	792	6
lluvias	376	531	405	541	612	792	6
repentinas	408	531	453	541	612	792	6
y	457	531	462	541	612	792	6
la	150	543	158	553	612	792	6
disminución	160	543	215	553	612	792	6
en	217	543	228	553	612	792	6
los	230	543	243	553	612	792	6
otros	245	543	267	553	612	792	6
factores	269	543	304	553	612	792	6
causan	307	543	337	553	612	792	6
inconvenientes	339	543	405	553	612	792	6
y	407	543	413	553	612	792	6
retrasos	415	543	449	553	612	792	6
en	452	543	462	553	612	792	6
el	150	555	158	565	612	792	6
proceso.	161	555	198	565	612	792	6
Durante	150	578	186	588	612	792	6
el	188	578	196	588	612	792	6
secado	199	578	229	588	612	792	6
al	232	578	240	588	612	792	6
sol,	243	578	258	588	612	792	6
la	261	578	269	588	612	792	6
temperatura	272	578	324	588	612	792	6
de	327	578	337	588	612	792	6
los	340	578	353	588	612	792	6
granos	356	578	385	588	612	792	6
fue	388	578	402	588	612	792	6
semejante	405	578	449	588	612	792	6
en	452	578	462	588	612	792	6
los	150	590	163	600	612	792	6
cacaos	165	590	195	600	612	792	6
fermentados	197	590	252	600	612	792	6
con	254	590	270	600	612	792	6
distintos	272	590	310	600	612	792	6
diseños	312	590	345	600	612	792	6
del	347	590	361	600	612	792	6
fermentador,	363	590	419	600	612	792	6
como	422	590	446	600	612	792	6
era	448	590	462	600	612	792	6
de	150	602	161	612	612	792	6
esperarse	165	602	206	612	612	792	6
dado	210	602	232	612	612	792	6
que	236	602	252	612	612	792	6
ambos	257	602	285	612	612	792	6
ensayos	290	602	325	612	612	792	6
se	329	602	338	612	612	792	6
realizaron	343	602	387	612	612	792	6
con	391	602	407	612	612	792	6
las	411	602	424	612	612	792	6
mismas	428	602	462	612	612	792	6
condiciones	150	614	203	624	612	792	6
en	205	614	215	624	612	792	6
cuanto	218	614	247	624	612	792	6
a	249	614	254	624	612	792	6
área,	257	614	278	624	612	792	6
volumen	280	614	319	624	612	792	6
y	321	614	326	624	612	792	6
tiempo	329	614	359	624	612	792	6
de	362	614	372	624	612	792	6
exposición,	374	614	425	624	612	792	6
factores	427	614	462	624	612	792	6
que	150	626	166	636	612	792	6
influyen	169	626	205	636	612	792	6
sobre	208	626	232	636	612	792	6
dicha	234	626	258	636	612	792	6
variable	261	626	296	636	612	792	6
(Cuadro	299	626	335	636	612	792	6
2),	337	626	349	636	612	792	6
en	352	626	362	636	612	792	6
cambio	365	626	397	636	612	792	6
difirieron	399	626	441	636	612	792	6
a	444	626	448	636	612	792	6
un	451	626	462	636	612	792	6
nivel	150	638	172	648	612	792	6
de	176	638	186	648	612	792	6
significación	190	638	247	648	612	792	6
del	251	638	265	648	612	792	6
5%	269	638	283	648	612	792	6
entre	287	638	309	648	612	792	6
los	313	638	326	648	612	792	6
días	330	638	347	648	612	792	6
(Cuadro	351	638	387	648	612	792	6
3),	391	638	403	648	612	792	6
debido	407	638	437	648	612	792	6
a	441	638	446	648	612	792	6
las	450	638	462	648	612	792	6
10	300	667	311	677	612	792	6
NOGALES	192	124	239	133	612	792	7
et	241	124	248	133	612	792	7
al.	251	124	261	133	612	792	7
-	264	124	267	133	612	792	7
Cambios	269	124	305	133	612	792	7
físicos	307	124	333	133	612	792	7
y	336	124	341	133	612	792	7
químicos	343	124	380	133	612	792	7
del	382	124	394	133	612	792	7
cacao	397	124	420	133	612	792	7
variaciones	150	164	200	174	612	792	7
climáticas	203	164	248	174	612	792	7
que	251	164	267	174	612	792	7
ocurrieron	271	164	316	174	612	792	7
durante	320	164	353	174	612	792	7
el	356	164	364	174	612	792	7
secado,	367	164	400	174	612	792	7
alcanzándose	403	164	462	174	612	792	7
el	150	176	158	186	612	792	7
mayor	162	176	190	186	612	792	7
valor	194	176	216	186	612	792	7
en	220	176	230	186	612	792	7
el	234	176	242	186	612	792	7
día	246	176	259	186	612	792	7
4,	263	176	271	186	612	792	7
día	275	176	288	186	612	792	7
en	292	176	302	186	612	792	7
el	306	176	314	186	612	792	7
que	318	176	333	186	612	792	7
las	337	176	349	186	612	792	7
condiciones	353	176	406	186	612	792	7
ambientales	409	176	462	186	612	792	7
fueron	150	188	179	198	612	792	7
favorables	182	188	228	198	612	792	7
al	231	188	239	198	612	792	7
proceso.	242	188	279	198	612	792	7
CUADRO	150	223	198	233	612	792	7
1.	201	223	210	233	612	792	7
Variación	221	223	262	233	612	792	7
de	264	223	274	233	612	792	7
la	276	223	284	233	612	792	7
temperatura	286	223	338	233	612	792	7
ambiente	339	223	379	233	612	792	7
y	381	223	386	233	612	792	7
humedad	388	223	428	233	612	792	7
relativa	430	223	462	233	612	792	7
durante	221	235	254	245	612	792	7
el	257	235	265	245	612	792	7
secado	268	235	298	245	612	792	7
al	301	235	309	245	612	792	7
sol	312	235	325	245	612	792	7
del	328	235	341	245	612	792	7
cacao.	344	235	372	245	612	792	7
Días	320	266	337	275	612	792	7
1	218	284	223	292	612	792	7
Horas	154	286	178	294	612	792	7
del	180	286	191	294	612	792	7
secado	160	296	185	304	612	792	7
T	198	298	204	307	612	792	7
ºC	206	298	215	307	612	792	7
%	229	298	238	307	612	792	7
amb	199	308	217	316	612	792	7
HR	227	308	240	316	612	792	7
2	277	284	282	292	612	792	7
T	255	298	261	307	612	792	7
ºC	263	298	273	307	612	792	7
amb	257	308	274	316	612	792	7
3	327	284	331	292	612	792	7
%	285	298	294	307	612	792	7
HR	283	308	297	316	612	792	7
T	306	298	312	307	612	792	7
ºC	314	298	324	307	612	792	7
amb	306	308	322	316	612	792	7
4	381	284	386	292	612	792	7
%	336	298	345	307	612	792	7
HR	334	308	348	316	612	792	7
T	362	298	368	307	612	792	7
ºC	371	298	380	307	612	792	7
amb	364	308	381	316	612	792	7
5	440	284	445	292	612	792	7
%	393	298	402	307	612	792	7
HR	391	308	404	316	612	792	7
T	419	298	425	307	612	792	7
ºC	427	298	437	307	612	792	7
amb	421	308	438	316	612	792	7
%	449	298	458	307	612	792	7
HR	447	308	461	316	612	792	7
7:00am	157	330	184	338	612	792	7
30	202	330	211	338	612	792	7
56	229	330	238	338	612	792	7
29	260	330	269	338	612	792	7
65	286	330	295	338	612	792	7
29	310	330	319	338	612	792	7
71	336	330	345	338	612	792	7
32	367	330	376	338	612	792	7
63	393	330	402	338	612	792	7
30	424	330	433	338	612	792	7
57	450	330	458	338	612	792	7
8:00am.	157	344	186	353	612	792	7
30	202	344	211	353	612	792	7
65	229	344	238	353	612	792	7
29	260	344	269	353	612	792	7
67	286	344	295	353	612	792	7
29	310	344	319	353	612	792	7
71	336	344	345	353	612	792	7
31	367	344	376	353	612	792	7
61	393	344	402	353	612	792	7
31	424	344	432	353	612	792	7
58	449	344	458	353	612	792	7
9:00am.	157	359	186	367	612	792	7
28	202	359	211	367	612	792	7
75	229	359	238	367	612	792	7
30	260	359	269	367	612	792	7
66	286	359	295	367	612	792	7
29	310	359	319	367	612	792	7
68	336	359	345	367	612	792	7
30	367	359	376	367	612	792	7
66	393	359	402	367	612	792	7
31	424	359	432	367	612	792	7
61	449	359	458	367	612	792	7
10:00am.	152	374	186	382	612	792	7
30	202	374	211	382	612	792	7
71	229	374	238	382	612	792	7
30	260	374	268	382	612	792	7
66	285	374	294	382	612	792	7
31	310	374	319	382	612	792	7
63	336	374	345	382	612	792	7
30	367	374	376	382	612	792	7
61	393	374	402	382	612	792	7
30	423	374	432	382	612	792	7
66	449	374	458	382	612	792	7
11:00am.	152	388	186	396	612	792	7
30	202	388	211	396	612	792	7
71	229	388	238	396	612	792	7
30	260	388	269	396	612	792	7
66	286	388	294	396	612	792	7
30	310	388	319	396	612	792	7
70	336	388	345	396	612	792	7
30	367	388	376	396	612	792	7
62	393	388	402	396	612	792	7
30	423	388	432	396	612	792	7
63	449	388	458	396	612	792	7
12:00pm.	153	403	187	411	612	792	7
30	202	403	211	411	612	792	7
73	229	403	238	411	612	792	7
29	260	403	269	411	612	792	7
71	286	403	295	411	612	792	7
29	310	403	319	411	612	792	7
69	336	403	345	411	612	792	7
30	367	403	376	411	612	792	7
64	393	403	402	411	612	792	7
29	424	403	433	411	612	792	7
66	449	403	458	411	612	792	7
1:00pm.	157	417	187	425	612	792	7
31	202	417	211	425	612	792	7
73	229	417	238	425	612	792	7
30	260	417	269	425	612	792	7
72	286	417	295	425	612	792	7
30	310	417	319	425	612	792	7
69	336	417	345	425	612	792	7
30	367	417	376	425	612	792	7
68	393	417	402	425	612	792	7
30	424	417	433	425	612	792	7
72	450	417	458	425	612	792	7
En	150	462	162	472	612	792	7
el	165	462	173	472	612	792	7
ÍF	175	462	185	472	612	792	7
se	188	462	197	472	612	792	7
observaron	200	462	248	472	612	792	7
valores	251	462	283	472	612	792	7
superiores	285	462	331	472	612	792	7
al	333	462	341	472	612	792	7
90%	344	462	364	472	612	792	7
en	367	462	377	472	612	792	7
los	380	462	392	472	612	792	7
granos	395	462	424	472	612	792	7
fermen-	427	462	462	472	612	792	7
tados	150	474	174	484	612	792	7
por	178	474	193	484	612	792	7
5	197	474	203	484	612	792	7
d	207	474	213	484	612	792	7
(Cuadro	217	474	254	484	612	792	7
2),	258	474	271	484	612	792	7
valores	275	474	308	484	612	792	7
que	312	474	328	484	612	792	7
señalaron	332	474	376	484	612	792	7
una	380	474	396	484	612	792	7
posible	401	474	433	484	612	792	7
sobre	437	474	462	484	612	792	7
fermentación	150	486	208	496	612	792	7
durante	212	486	245	496	612	792	7
el	249	486	257	496	612	792	7
proceso	260	486	295	496	612	792	7
fermentativo	298	486	355	496	612	792	7
(Graziani	358	486	400	496	612	792	7
de	404	486	414	496	612	792	7
Fariñas	418	486	450	496	612	792	7
et	454	486	462	496	612	792	7
al.,	150	498	164	508	612	792	7
2003a),	167	498	201	508	612	792	7
siendo	203	498	232	508	612	792	7
más	235	498	253	508	612	792	7
alto	256	498	272	508	612	792	7
el	275	498	283	508	612	792	7
índice	286	498	313	508	612	792	7
del	316	498	330	508	612	792	7
grano	333	498	358	508	612	792	7
fermentado	361	498	411	508	612	792	7
en	414	498	424	508	612	792	7
el	427	498	435	508	612	792	7
cajón	438	498	462	508	612	792	7
cuadrado,	150	509	193	519	612	792	7
lo	196	509	204	519	612	792	7
que	207	509	223	519	612	792	7
indicó	225	509	253	519	612	792	7
que	255	509	271	519	612	792	7
el	273	509	281	519	612	792	7
diseño	284	509	313	519	612	792	7
del	315	509	328	519	612	792	7
fermentador	331	509	385	519	612	792	7
afectó	387	509	414	519	612	792	7
la	417	509	425	519	612	792	7
fermen-	427	509	462	519	612	792	7
tación,	150	521	180	531	612	792	7
como	183	521	208	531	612	792	7
consecuencia	211	521	270	531	612	792	7
de	273	521	283	531	612	792	7
las	287	521	299	531	612	792	7
mayores	302	521	340	531	612	792	7
temperaturas	343	521	400	531	612	792	7
que	403	521	419	531	612	792	7
se	422	521	432	531	612	792	7
alcan-	435	521	462	531	612	792	7
zaron	150	533	174	543	612	792	7
en	177	533	187	543	612	792	7
la	189	533	197	543	612	792	7
masa	200	533	222	543	612	792	7
fermentante	224	533	277	543	612	792	7
al	279	533	287	543	612	792	7
usar	289	533	308	543	612	792	7
dicho	310	533	335	543	612	792	7
cajón	337	533	361	543	612	792	7
(Graziani	363	533	404	543	612	792	7
de	407	533	417	543	612	792	7
Fariñas	419	533	452	543	612	792	7
et	454	533	462	543	612	792	7
al.,	150	545	164	555	612	792	7
2003a).	167	545	200	555	612	792	7
En	150	567	162	577	612	792	7
el	164	567	172	577	612	792	7
transcurso	174	567	218	577	612	792	7
del	220	567	233	577	612	792	7
secado,	235	567	267	577	612	792	7
el	269	567	277	577	612	792	7
ÍF	279	567	288	577	612	792	7
aumentó	290	567	327	577	612	792	7
y	329	567	335	577	612	792	7
se	337	567	346	577	612	792	7
obtuvo	348	567	378	577	612	792	7
una	379	567	395	577	612	792	7
alta	397	567	413	577	612	792	7
proporción	414	567	462	577	612	792	7
de	150	579	160	589	612	792	7
granos	164	579	193	589	612	792	7
marrones	197	579	238	589	612	792	7
con	241	579	257	589	612	792	7
un	260	579	271	589	612	792	7
valor	275	579	297	589	612	792	7
final	301	579	321	589	612	792	7
ligeramente	325	579	377	589	612	792	7
mayor	380	579	408	589	612	792	7
en	412	579	422	589	612	792	7
el	425	579	433	589	612	792	7
cacao	437	579	462	589	612	792	7
fermentado	150	591	200	600	612	792	7
en	203	591	213	600	612	792	7
el	216	591	224	600	612	792	7
cajón	226	591	250	600	612	792	7
cuadrado.	253	591	296	600	612	792	7
La	298	591	310	600	612	792	7
variación	313	591	354	600	612	792	7
de	356	591	367	600	612	792	7
este	369	591	386	600	612	792	7
índice	389	591	416	600	612	792	7
durante	418	591	451	600	612	792	7
el	454	591	462	600	612	792	7
secado	150	603	180	612	612	792	7
fue	182	603	196	612	612	792	7
ocasionado	198	603	248	612	612	792	7
por	250	603	265	612	612	792	7
la	267	603	275	612	612	792	7
práctica	277	603	312	612	612	792	7
de	314	603	324	612	612	792	7
amontonar	327	603	374	612	612	792	7
el	376	603	384	612	612	792	7
cacao	386	603	411	612	612	792	7
y	413	603	419	612	612	792	7
colocarlo	421	603	462	612	612	792	7
en	150	614	160	624	612	792	7
los	163	614	176	624	612	792	7
mismos	179	614	214	624	612	792	7
cajones	217	614	250	624	612	792	7
fermentadores	253	614	316	624	612	792	7
cubiertos	319	614	359	624	612	792	7
con	362	614	378	624	612	792	7
un	381	614	392	624	612	792	7
plástico	395	614	429	624	612	792	7
grueso	432	614	462	624	612	792	7
después	150	626	187	636	612	792	7
de	192	626	203	636	612	792	7
la	208	626	216	636	612	792	7
exposición	221	626	272	636	612	792	7
diaria	277	626	304	636	612	792	7
al	309	626	317	636	612	792	7
sol,	322	626	339	636	612	792	7
lo	344	626	353	636	612	792	7
cual	358	626	377	636	612	792	7
prolongó	382	626	425	636	612	792	7
la	430	626	438	636	612	792	7
fase	443	626	462	636	612	792	7
fermentativa	150	638	206	648	612	792	7
durante	208	638	241	648	612	792	7
las	244	638	256	648	612	792	7
tardes	259	638	285	648	612	792	7
y	288	638	293	648	612	792	7
noches,	296	638	329	648	612	792	7
causando	332	638	373	648	612	792	7
un	375	638	386	648	612	792	7
incremento	389	638	438	648	612	792	7
en	441	638	451	648	612	792	7
el	454	638	462	648	612	792	7
11	301	667	312	677	612	792	7
Vol.	150	124	166	133	612	792	8
56-2006	169	124	202	133	612	792	8
AGRONOMÍA	249	124	312	133	612	792	8
TROPICAL	313	124	362	133	612	792	8
Nº	444	124	454	133	612	792	8
1	457	124	462	133	612	792	8
ÍF	150	164	160	174	612	792	8
de	162	164	173	174	612	792	8
5,65%	175	164	203	174	612	792	8
en	206	164	216	174	612	792	8
el	218	164	226	174	612	792	8
cacao	229	164	254	174	612	792	8
fermentado	256	164	306	174	612	792	8
en	309	164	319	174	612	792	8
el	321	164	329	174	612	792	8
cajón	332	164	355	174	612	792	8
cuadrado	358	164	398	174	612	792	8
y	400	164	406	174	612	792	8
de	408	164	419	174	612	792	8
5,18%	421	164	449	174	612	792	8
en	452	164	462	174	612	792	8
el	150	176	158	186	612	792	8
rectangular,	161	176	213	186	612	792	8
diferencia	216	176	260	186	612	792	8
que	263	176	279	186	612	792	8
pudiese	282	176	316	186	612	792	8
no	319	176	330	186	612	792	8
ser	333	176	345	186	612	792	8
significativa	348	176	403	186	612	792	8
en	406	176	416	186	612	792	8
la	419	176	427	186	612	792	8
calidad	430	176	462	186	612	792	8
del	150	188	164	198	612	792	8
cacao	167	188	192	198	612	792	8
y	195	188	200	198	612	792	8
que	203	188	219	198	612	792	8
habría	222	188	250	198	612	792	8
que	253	188	268	198	612	792	8
confirmar	271	188	315	198	612	792	8
mediante	318	188	358	198	612	792	8
pruebas	361	188	395	198	612	792	8
sensoriales.	398	188	450	198	612	792	8
CUADRO	150	222	199	232	612	792	8
2.	201	222	210	232	612	792	8
Temperatura	221	222	277	232	612	792	8
de	282	222	292	232	612	792	8
los	296	222	309	232	612	792	8
granos	314	222	343	232	612	792	8
e	348	222	352	232	612	792	8
índice	357	222	384	232	612	792	8
de	388	222	399	232	612	792	8
fermentación	403	222	462	232	612	792	8
durante	221	234	254	244	612	792	8
el	258	234	266	244	612	792	8
secado	270	234	300	244	612	792	8
al	304	234	312	244	612	792	8
sol	315	234	328	244	612	792	8
del	332	234	346	244	612	792	8
cacao	349	234	375	244	612	792	8
fermentado	378	234	429	244	612	792	8
en	432	234	443	244	612	792	8
dos	447	234	462	244	612	792	8
diseños	221	245	254	255	612	792	8
del	257	245	271	255	612	792	8
fermentador.	274	245	330	255	612	792	8
ºC	229	278	238	286	612	792	8
Temperatura*	240	278	295	286	612	792	8
Días	156	288	173	296	612	792	8
de	175	288	184	296	612	792	8
secado	157	298	183	306	612	792	8
0	164	324	169	332	612	792	8
1	164	337	169	345	612	792	8
2	164	349	169	357	612	792	8
3	164	362	169	370	612	792	8
4	164	374	169	382	612	792	8
5	164	386	169	395	612	792	8
Cajón	211	293	234	301	612	792	8
cuadrado	207	303	243	311	612	792	8
----	221	324	233	332	612	792	8
36,0	207	337	222	345	612	792	8
±	225	337	230	345	612	792	8
4,4	232	337	244	345	612	792	8
34,6	207	349	222	357	612	792	8
±	225	349	230	357	612	792	8
0,97	232	349	248	357	612	792	8
34,3	207	362	222	370	612	792	8
±	225	362	230	370	612	792	8
1,7	232	362	244	370	612	792	8
38,8	207	374	222	382	612	792	8
±	225	374	230	382	612	792	8
3,5	232	374	244	382	612	792	8
36,9	207	386	222	395	612	792	8
±	225	386	230	395	612	792	8
1,2	232	386	244	395	612	792	8
%	355	278	364	286	612	792	8
Índice	366	278	390	286	612	792	8
de	392	278	401	286	612	792	8
fermentación	403	278	454	286	612	792	8
Cajón	287	293	310	301	612	792	8
rectangular	277	303	322	311	612	792	8
Cajón	353	293	376	301	612	792	8
cuadrado	348	303	384	311	612	792	8
Cajón	425	293	449	301	612	792	8
rectangular	416	303	461	311	612	792	8
----	292	324	304	332	612	792	8
35,8	282	337	298	345	612	792	8
±	300	337	305	345	612	792	8
3,4	308	337	319	345	612	792	8
34,5	282	349	298	357	612	792	8
±	300	349	305	357	612	792	8
1,0	308	349	319	357	612	792	8
34,0	282	362	298	370	612	792	8
±	300	362	305	370	612	792	8
2,0	308	362	319	370	612	792	8
38,3	282	374	298	382	612	792	8
±	300	374	305	382	612	792	8
3,3	308	374	319	382	612	792	8
37,1	282	386	298	395	612	792	8
±	300	386	305	395	612	792	8
0,8	308	386	319	395	612	792	8
92,80	355	324	376	332	612	792	8
----	360	337	372	345	612	792	8
97,25	355	349	376	357	612	792	8
----	360	362	372	370	612	792	8
----	360	374	372	382	612	792	8
98,04	355	386	376	395	612	792	8
91,75	428	324	449	332	612	792	8
----	433	337	445	345	612	792	8
94,25	428	349	449	357	612	792	8
----	433	362	445	370	612	792	8
----	433	374	445	382	612	792	8
96,50	428	386	449	395	612	792	8
*	150	404	154	411	612	792	8
Medias	156	404	180	411	612	792	8
y	182	404	186	411	612	792	8
desviación	188	404	223	411	612	792	8
estándar.	225	404	253	411	612	792	8
En	150	442	162	451	612	792	8
cuanto	164	442	194	451	612	792	8
al	196	442	203	451	612	792	8
color,	205	442	230	451	612	792	8
los	232	442	245	451	612	792	8
parámetros	247	442	296	451	612	792	8
L	298	442	304	451	612	792	8
y	306	442	311	451	612	792	8
a	313	442	318	451	612	792	8
L	318	448	322	454	612	792	8
presentaron	324	442	375	451	612	792	8
un	377	442	388	451	612	792	8
comportamiento	390	442	462	451	612	792	8
fluctuante	150	453	194	463	612	792	8
en	197	453	208	463	612	792	8
el	211	453	219	463	612	792	8
tiempo	222	453	253	463	612	792	8
con	256	453	272	463	612	792	8
variaciones	275	453	325	463	612	792	8
a	329	453	333	463	612	792	8
un	337	453	348	463	612	792	8
nivel	351	453	373	463	612	792	8
de	376	453	386	463	612	792	8
probabilidad	390	453	445	463	612	792	8
del	449	453	462	463	612	792	8
5%	150	465	165	475	612	792	8
entre	169	465	191	475	612	792	8
los	194	465	207	475	612	792	8
días	211	465	228	475	612	792	8
del	232	465	245	475	612	792	8
secado	249	465	279	475	612	792	8
(Cuadro	283	465	319	475	612	792	8
4),	322	465	334	475	612	792	8
en	338	465	348	475	612	792	8
los	352	465	365	475	612	792	8
cuales	369	465	396	475	612	792	8
se	400	465	409	475	612	792	8
observó	412	465	447	475	612	792	8
un	451	465	462	475	612	792	8
aumento	150	477	189	487	612	792	8
en	192	477	202	487	612	792	8
el	205	477	213	487	612	792	8
d	216	477	221	487	612	792	8
1,	224	477	232	487	612	792	8
seguido	235	477	270	487	612	792	8
por	273	477	287	487	612	792	8
un	290	477	301	487	612	792	8
descenso	304	477	345	487	612	792	8
y	347	477	353	487	612	792	8
un	355	477	367	487	612	792	8
nuevo	369	477	397	487	612	792	8
aumento	399	477	438	487	612	792	8
en	441	477	451	487	612	792	8
el	454	477	462	487	612	792	8
d	150	489	156	498	612	792	8
5,	160	489	168	498	612	792	8
mientras	173	489	211	498	612	792	8
que	215	489	231	498	612	792	8
no	235	489	247	498	612	792	8
difirieron	251	489	293	498	612	792	8
entre	297	489	320	498	612	792	8
los	324	489	337	498	612	792	8
cacaos	341	489	371	498	612	792	8
fermentados	375	489	430	498	612	792	8
en	434	489	445	498	612	792	8
los	449	489	462	498	612	792	8
cajones	150	501	183	510	612	792	8
con	186	501	202	510	612	792	8
distinto	205	501	238	510	612	792	8
diseño	241	501	270	510	612	792	8
(Cuadro	273	501	309	510	612	792	8
5).	312	501	324	510	612	792	8
En	150	522	162	532	612	792	8
el	167	522	175	532	612	792	8
parámetro	179	522	223	532	612	792	8
b	228	522	233	532	612	792	8
L	233	529	237	535	612	792	8
se	241	522	250	532	612	792	8
observaron	254	522	303	532	612	792	8
diferencias	307	522	356	532	612	792	8
significativas	360	522	419	532	612	792	8
(P<0,05)	423	522	462	532	612	792	8
entre	150	534	172	544	612	792	8
los	176	534	189	544	612	792	8
días	194	534	211	544	612	792	8
(Cuadro	216	534	252	544	612	792	8
4)	256	534	265	544	612	792	8
y	269	534	275	544	612	792	8
entre	279	534	301	544	612	792	8
los	305	534	318	544	612	792	8
cacaos	322	534	352	544	612	792	8
fermentados	356	534	411	544	612	792	8
en	415	534	425	544	612	792	8
los	430	534	442	544	612	792	8
dos	447	534	462	544	612	792	8
fermentadores	150	546	213	556	612	792	8
(Cuadro	217	546	253	556	612	792	8
5),	257	546	269	556	612	792	8
consistentes	272	546	325	556	612	792	8
en	329	546	340	556	612	792	8
un	343	546	354	556	612	792	8
descenso	358	546	398	556	612	792	8
a	401	546	406	556	612	792	8
medida	410	546	442	556	612	792	8
que	446	546	462	556	612	792	8
transcurrió	150	558	198	568	612	792	8
el	200	558	208	568	612	792	8
proceso	210	558	244	568	612	792	8
de	246	558	257	568	612	792	8
secado	259	558	289	568	612	792	8
y	291	558	297	568	612	792	8
en	299	558	309	568	612	792	8
una	311	558	327	568	612	792	8
menor	329	558	357	568	612	792	8
tendencia	360	558	402	568	612	792	8
hacia	404	558	427	568	612	792	8
el	429	558	437	568	612	792	8
color	439	558	462	568	612	792	8
amarillo	150	569	187	579	612	792	8
en	190	569	200	579	612	792	8
el	203	569	211	579	612	792	8
cacao	214	569	239	579	612	792	8
seco	242	569	262	579	612	792	8
fermentado	265	569	315	579	612	792	8
en	318	569	328	579	612	792	8
el	331	569	339	579	612	792	8
cajón	342	569	366	579	612	792	8
cuadrado.	369	569	412	579	612	792	8
El	150	591	160	601	612	792	8
aumento	163	591	201	601	612	792	8
de	204	591	214	601	612	792	8
la	217	591	225	601	612	792	8
luminosidad	228	591	283	601	612	792	8
y	286	591	291	601	612	792	8
de	294	591	304	601	612	792	8
la	307	591	315	601	612	792	8
tendencia	318	591	361	601	612	792	8
hacia	364	591	387	601	612	792	8
el	390	591	398	601	612	792	8
color	401	591	423	601	612	792	8
rojo,	426	591	447	601	612	792	8
así	450	591	462	601	612	792	8
como	150	603	175	613	612	792	8
la	178	603	186	613	612	792	8
disminución	189	603	243	613	612	792	8
de	246	603	257	613	612	792	8
la	260	603	268	613	612	792	8
tendencia	271	603	313	613	612	792	8
hacia	316	603	339	613	612	792	8
el	342	603	350	613	612	792	8
amarillo	353	603	390	613	612	792	8
en	393	603	403	613	612	792	8
el	406	603	414	613	612	792	8
secado,	417	603	450	613	612	792	8
se	453	603	462	613	612	792	8
pueden	150	615	182	625	612	792	8
relacionar	186	615	230	625	612	792	8
con	234	615	250	625	612	792	8
la	254	615	262	625	612	792	8
formación	266	615	311	625	612	792	8
de	316	615	326	625	612	792	8
pigmentos	330	615	376	625	612	792	8
de	380	615	390	625	612	792	8
color	395	615	417	625	612	792	8
marrón	421	615	453	625	612	792	8
a	457	615	462	625	612	792	8
partir	150	627	174	636	612	792	8
de	178	627	188	636	612	792	8
los	192	627	205	636	612	792	8
compuestos	209	627	261	636	612	792	8
fenólicos	265	627	306	636	612	792	8
en	310	627	320	636	612	792	8
este	324	627	341	636	612	792	8
proceso	345	627	379	636	612	792	8
(Cros	383	627	408	636	612	792	8
y	412	627	417	636	612	792	8
Jeanjean,	421	627	462	636	612	792	8
1995;	150	639	175	648	612	792	8
Puziah	178	639	208	648	612	792	8
et	211	639	219	648	612	792	8
al.,	222	639	236	648	612	792	8
1999).	239	639	267	648	612	792	8
12	300	667	311	677	612	792	8
NOGALES	191	124	238	133	612	792	9
et	240	124	247	133	612	792	9
al.	250	124	260	133	612	792	9
-	262	124	266	133	612	792	9
Cambios	268	124	303	133	612	792	9
físicos	306	124	332	133	612	792	9
y	334	124	339	133	612	792	9
químicos	342	124	378	133	612	792	9
del	381	124	393	133	612	792	9
cacao	395	124	418	133	612	792	9
CUADRO	150	164	198	174	612	792	9
3.	201	164	210	174	612	792	9
Temperatura	221	164	275	174	612	792	9
de	277	164	288	174	612	792	9
los	290	164	302	174	612	792	9
granos	304	164	333	174	612	792	9
de	335	164	345	174	612	792	9
cacao	347	164	372	174	612	792	9
fermentados	374	164	427	174	612	792	9
durante	429	164	462	174	612	792	9
el	221	175	229	185	612	792	9
secado	232	175	262	185	612	792	9
al	265	175	273	185	612	792	9
sol.	276	175	291	185	612	792	9
Días	178	210	195	218	612	792	9
de	197	210	206	218	612	792	9
secado	209	210	234	218	612	792	9
ºC	320	210	329	218	612	792	9
Temperatura	331	210	382	218	612	792	9
de	384	210	393	218	612	792	9
la	395	210	402	218	612	792	9
masa	404	210	424	218	612	792	9
1	202	233	206	241	612	792	9
2	202	246	206	254	612	792	9
3	202	259	206	267	612	792	9
4	202	272	206	280	612	792	9
5	202	285	206	293	612	792	9
35,9	362	233	378	241	612	792	9
c	381	233	385	241	612	792	9
34,6	362	246	378	254	612	792	9
d	381	246	385	254	612	792	9
34,2	362	259	378	267	612	792	9
d	381	259	385	267	612	792	9
38,6	362	272	378	280	612	792	9
a	381	272	385	280	612	792	9
37,0	362	285	378	293	612	792	9
b	381	285	385	293	612	792	9
Letras	150	305	170	312	612	792	9
distintas	172	305	199	312	612	792	9
indican	201	305	225	312	612	792	9
diferencias	227	305	262	312	612	792	9
a	264	305	268	312	612	792	9
un	270	305	278	312	612	792	9
nivel	280	305	296	312	612	792	9
de	299	305	306	312	612	792	9
significación	309	305	350	312	612	792	9
del	354	305	364	312	612	792	9
5%.	366	305	379	312	612	792	9
Durante	150	338	185	348	612	792	9
el	187	338	195	348	612	792	9
secado,	197	338	230	348	612	792	9
la	232	338	240	348	612	792	9
oxidación	242	338	285	348	612	792	9
enzimática	287	338	334	348	612	792	9
de	336	338	347	348	612	792	9
los	349	338	361	348	612	792	9
polifenoles,	363	338	415	348	612	792	9
por	417	338	431	348	612	792	9
acción	433	338	462	348	612	792	9
de	150	350	160	360	612	792	9
la	164	350	172	360	612	792	9
polifenoloxidasa	175	350	248	360	612	792	9
en	251	350	262	360	612	792	9
presencia	265	350	306	360	612	792	9
de	309	350	320	360	612	792	9
oxígeno,	323	350	361	360	612	792	9
y	364	350	370	360	612	792	9
la	373	350	381	360	612	792	9
posterior	384	350	423	360	612	792	9
conden-	426	350	462	360	612	792	9
sación	150	362	178	372	612	792	9
con	181	362	197	372	612	792	9
las	200	362	213	372	612	792	9
proteínas	216	362	256	372	612	792	9
ocasiona	259	362	298	372	612	792	9
el	301	362	309	372	612	792	9
color	312	362	335	372	612	792	9
pardo	338	362	363	372	612	792	9
de	366	362	377	372	612	792	9
los	380	362	393	372	612	792	9
granos	396	362	425	372	612	792	9
(Puziah	428	362	462	372	612	792	9
et	150	374	158	384	612	792	9
al.,	161	374	175	384	612	792	9
1999).	178	374	206	384	612	792	9
CUADRO	150	410	198	420	612	792	9
4.	201	410	210	420	612	792	9
Parámetros	221	410	270	420	612	792	9
del	271	410	285	420	612	792	9
color	287	410	309	420	612	792	9
y	311	410	316	420	612	792	9
características	318	410	379	420	612	792	9
químicas	381	410	420	420	612	792	9
del	422	410	435	420	612	792	9
grano	437	410	462	420	612	792	9
de	221	422	231	432	612	792	9
cacao	234	422	259	432	612	792	9
fermentado	262	422	312	432	612	792	9
durante	315	422	348	432	612	792	9
el	351	422	359	432	612	792	9
secado	362	422	392	432	612	792	9
al	395	422	403	432	612	792	9
sol.	406	422	422	432	612	792	9
Parámetros	164	459	209	467	612	792	9
del	211	459	222	467	612	792	9
color	224	459	243	467	612	792	9
y	155	469	159	477	612	792	9
características	161	469	216	477	612	792	9
químicas	218	469	253	477	612	792	9
L	164	498	170	506	612	792	9
aL	164	512	174	520	612	792	9
bL	164	525	174	533	612	792	9
%	164	538	172	547	612	792	9
Humedad	174	538	209	547	612	792	9
%	164	552	172	560	612	792	9
Azúc.	173	552	195	560	612	792	9
totales	197	552	220	560	612	792	9
%	164	566	172	574	612	792	9
Acidez	173	566	199	574	612	792	9
total	201	566	217	574	612	792	9
pH	164	579	175	587	612	792	9
%	164	592	172	601	612	792	9
Cenizas	174	592	202	601	612	792	9
%	164	606	172	614	612	792	9
Proteínas	174	606	208	614	612	792	9
%	164	620	172	628	612	792	9
Taninos	174	620	202	628	612	792	9
Días	320	454	337	463	612	792	9
de	339	454	348	463	612	792	9
Secado	350	454	377	463	612	792	9
0	280	474	284	482	612	792	9
1	321	474	326	482	612	792	9
2	363	474	367	482	612	792	9
3	404	474	408	482	612	792	9
5	444	474	448	482	612	792	9
35,53	269	498	289	506	612	792	9
c	292	498	296	506	612	792	9
6,30	274	512	290	520	612	792	9
c	292	512	296	520	612	792	9
7,78	274	525	290	533	612	792	9
a	292	525	296	533	612	792	9
52,44	269	538	289	547	612	792	9
a	292	538	296	547	612	792	9
40,05	312	498	332	506	612	792	9
a	334	498	338	506	612	792	9
7,68	316	512	332	520	612	792	9
a	334	512	338	520	612	792	9
7,14	316	525	332	533	612	792	9
b	334	525	339	533	612	792	9
25,15	312	538	332	547	612	792	9
b	334	538	339	547	612	792	9
38,28	353	498	373	506	612	792	9
b	376	498	380	506	612	792	9
6,98	358	512	373	520	612	792	9
b	376	512	380	520	612	792	9
5,26	358	525	373	533	612	792	9
d	376	525	380	533	612	792	9
20,57	353	538	373	547	612	792	9
c	376	538	380	547	612	792	9
37,17	394	498	414	506	612	792	9
b	417	498	421	506	612	792	9
6,21	399	512	414	520	612	792	9
c	417	512	421	520	612	792	9
4,18	399	525	414	533	612	792	9
e	417	525	421	533	612	792	9
16,43	394	538	414	547	612	792	9
d	417	538	421	547	612	792	9
40,04	433	498	453	506	612	792	9
a	456	498	460	506	612	792	9
7,71	438	512	454	520	612	792	9
a	456	512	460	520	612	792	9
5,78	438	525	454	533	612	792	9
c	456	525	460	533	612	792	9
7,95	438	538	454	547	612	792	9
e	456	538	460	547	612	792	9
2,38	274	552	290	560	612	792	9
a	292	552	296	560	612	792	9
0,57	274	566	290	574	612	792	9
a	292	566	296	574	612	792	9
5,87	274	579	290	587	612	792	9
b	292	579	296	587	612	792	9
3,91	274	592	290	601	612	792	9
a	292	592	296	601	612	792	9
2,30	316	552	332	560	612	792	9
b	334	552	339	560	612	792	9
0,25	316	566	332	574	612	792	9
b	334	566	339	574	612	792	9
5,82	316	579	332	587	612	792	9
b	334	579	339	587	612	792	9
3,63	316	592	332	601	612	792	9
b	334	592	339	601	612	792	9
2,13	358	552	373	560	612	792	9
c	376	552	380	560	612	792	9
0,25	358	566	373	574	612	792	9
b	376	566	380	574	612	792	9
5,80	358	579	373	587	612	792	9
b	376	579	380	587	612	792	9
3,66	358	592	373	601	612	792	9
b	376	592	380	601	612	792	9
1,90	399	552	414	560	612	792	9
d	417	552	421	560	612	792	9
0,20	399	566	414	574	612	792	9
b	417	566	421	574	612	792	9
6,09	399	579	414	587	612	792	9
a	417	579	421	587	612	792	9
3,67	399	592	414	601	612	792	9
b	417	592	421	601	612	792	9
1,78	438	552	454	560	612	792	9
e	456	552	460	560	612	792	9
0,24	438	566	453	574	612	792	9
b	456	566	460	574	612	792	9
5,83	438	579	454	587	612	792	9
b	456	579	460	587	612	792	9
3,60	438	592	453	601	612	792	9
b	456	592	460	601	612	792	9
12,87	269	606	289	614	612	792	9
b	292	606	296	614	612	792	9
0,40	274	620	290	628	612	792	9
b	292	620	296	628	612	792	9
11,51	311	606	332	614	612	792	9
c	334	606	338	614	612	792	9
------	316	620	334	628	612	792	9
12,81	353	606	373	614	612	792	9
b	376	606	380	614	612	792	9
0,38	360	620	376	628	612	792	9
b	378	620	383	628	612	792	9
Letras	150	640	170	647	612	792	9
distintas	172	640	199	647	612	792	9
indican	201	640	225	647	612	792	9
diferencias	227	640	262	647	612	792	9
a	264	640	268	647	612	792	9
un	270	640	278	647	612	792	9
nivel	280	640	296	647	612	792	9
de	299	640	306	647	612	792	9
significación	309	640	350	647	612	792	9
del	354	640	364	647	612	792	9
5%.	366	640	379	647	612	792	9
13	301	667	312	677	612	792	9
13,40	394	606	414	614	612	792	9
ab	417	606	425	614	612	792	9
14,02	433	606	453	614	612	792	9
a	456	606	460	614	612	792	9
-------	399	620	420	628	612	792	9
0,45	438	620	454	628	612	792	9
a	456	620	460	628	612	792	9
Vol.	150	124	166	133	612	792	10
56-2006	169	124	202	133	612	792	10
CUADRO	150	164	199	174	612	792	10
5.	201	164	210	174	612	792	10
AGRONOMÍA	249	124	312	133	612	792	10
TROPICAL	313	124	362	133	612	792	10
Parámetros	221	164	269	174	612	792	10
del	271	164	285	174	612	792	10
color	286	164	309	174	612	792	10
y	311	164	316	174	612	792	10
características	318	164	379	174	612	792	10
químicas	381	164	420	174	612	792	10
del	422	164	435	174	612	792	10
grano	437	164	462	174	612	792	10
de	221	175	231	185	612	792	10
cacao	234	175	259	185	612	792	10
fermentado	264	175	315	185	612	792	10
en	317	175	328	185	612	792	10
dos	330	175	346	185	612	792	10
diseños	348	175	381	185	612	792	10
del	384	175	397	185	612	792	10
fermentador	400	175	454	185	612	792	10
y	457	175	462	185	612	792	10
secado	221	187	251	197	612	792	10
al	254	187	262	197	612	792	10
sol.	265	187	281	197	612	792	10
Parámetros	160	222	205	230	612	792	10
del	207	222	218	230	612	792	10
color	220	222	239	230	612	792	10
y	151	232	155	240	612	792	10
características	157	232	212	240	612	792	10
químicas	214	232	249	240	612	792	10
L	164	263	170	271	612	792	10
Nº	444	124	454	133	612	792	10
1	457	124	462	133	612	792	10
Diseño	321	223	347	231	612	792	10
del	349	223	360	231	612	792	10
fermentador	362	223	411	231	612	792	10
Cuadrado	284	240	323	248	612	792	10
37,96	292	263	312	271	612	792	10
a	314	263	318	271	612	792	10
Rectangular	406	240	453	248	612	792	10
38,06	419	263	439	271	612	792	10
a	442	263	446	271	612	792	10
aL	164	278	174	287	612	792	10
6,86	292	278	307	287	612	792	10
a	310	278	314	287	612	792	10
7,05	419	278	435	287	612	792	10
a	437	278	441	287	612	792	10
bL	164	293	174	301	612	792	10
3,54	292	293	307	301	612	792	10
b	310	293	314	301	612	792	10
8,25	419	293	435	301	612	792	10
a	437	293	441	301	612	792	10
%	164	308	172	317	612	792	10
Humedad	174	308	209	317	612	792	10
25,68	292	308	312	317	612	792	10
a	314	308	318	317	612	792	10
23,34	419	308	439	317	612	792	10
ab	442	308	450	317	612	792	10
%	164	323	172	331	612	792	10
Azúc.	173	323	195	331	612	792	10
totales	197	323	220	331	612	792	10
2,10	291	323	307	331	612	792	10
a	310	323	314	331	612	792	10
2,09	419	323	435	331	612	792	10
b	437	323	442	331	612	792	10
%	164	338	172	347	612	792	10
Acidez	173	338	199	347	612	792	10
total	201	338	217	347	612	792	10
0,27	291	338	307	347	612	792	10
b	310	338	314	347	612	792	10
0,33	419	338	435	347	612	792	10
a	437	338	441	347	612	792	10
pH	164	353	175	361	612	792	10
6,09	292	353	307	361	612	792	10
a	310	353	314	361	612	792	10
5,57	419	353	435	361	612	792	10
b	437	353	442	361	612	792	10
%	164	368	172	377	612	792	10
Cenizas	174	368	202	377	612	792	10
3,52	292	368	307	377	612	792	10
b	310	368	314	377	612	792	10
3,84	419	368	435	377	612	792	10
a	437	368	441	377	612	792	10
%	164	383	172	391	612	792	10
Proteínas	174	383	208	391	612	792	10
13,19	292	383	312	391	612	792	10
a	314	383	318	391	612	792	10
12,65	419	383	439	391	612	792	10
b	442	383	446	391	612	792	10
%	164	398	172	407	612	792	10
Taninos	174	398	202	407	612	792	10
0,45	292	398	307	407	612	792	10
a	310	398	314	407	612	792	10
0,37	419	398	435	407	612	792	10
b	437	398	442	407	612	792	10
Letras	150	417	170	424	612	792	10
distintas	172	417	199	424	612	792	10
indican	201	417	225	424	612	792	10
diferencias	227	417	262	424	612	792	10
a	264	417	268	424	612	792	10
un	270	417	278	424	612	792	10
nivel	281	417	297	424	612	792	10
de	299	417	306	424	612	792	10
significación	309	417	350	424	612	792	10
del	355	417	364	424	612	792	10
5%.	367	417	379	424	612	792	10
Al	150	459	161	469	612	792	10
comparar	164	459	205	469	612	792	10
con	208	459	223	469	612	792	10
la	226	459	234	469	612	792	10
bibliografía	236	459	287	469	612	792	10
se	290	459	299	469	612	792	10
observó	301	459	336	469	612	792	10
coincidencia	339	459	394	469	612	792	10
con	397	459	413	469	612	792	10
los	415	459	428	469	612	792	10
valores	430	459	462	469	612	792	10
obtenidos	150	471	192	481	612	792	10
con	194	471	210	481	612	792	10
anterioridad	212	471	264	481	612	792	10
(Ortiz	266	471	292	481	612	792	10
de	293	471	304	481	612	792	10
Bertorelli	306	471	347	481	612	792	10
et	349	471	357	481	612	792	10
al.,	358	471	372	481	612	792	10
2003)	374	471	399	481	612	792	10
para	401	471	420	481	612	792	10
L	422	471	429	481	612	792	10
(40,40)	430	471	462	481	612	792	10
y	150	483	156	493	612	792	10
b	159	483	164	493	612	792	10
L	164	490	168	495	612	792	10
(5,46)	171	483	198	493	612	792	10
en	200	483	211	493	612	792	10
cacao	214	483	239	493	612	792	10
de	242	483	252	493	612	792	10
Cumboto,	255	483	299	493	612	792	10
estado	302	483	330	493	612	792	10
Aragua,	332	483	368	493	612	792	10
fermentado	371	483	421	493	612	792	10
y	424	483	429	493	612	792	10
secado	432	483	462	493	612	792	10
al	150	495	158	505	612	792	10
sol	162	495	174	505	612	792	10
por	178	495	193	505	612	792	10
4	196	495	202	505	612	792	10
d	205	495	211	505	612	792	10
con	214	495	230	505	612	792	10
remoción	234	495	275	505	612	792	10
cada	279	495	299	505	612	792	10
0,5	302	495	316	505	612	792	10
h,	320	495	328	505	612	792	10
en	331	495	342	505	612	792	10
tanto	345	495	367	505	612	792	10
que	371	495	387	505	612	792	10
difirieron	390	495	432	505	612	792	10
de	435	495	446	505	612	792	10
los	449	495	462	505	612	792	10
valores	150	507	183	517	612	792	10
33,06	185	507	210	517	612	792	10
de	213	507	223	517	612	792	10
L,	226	507	235	517	612	792	10
14,97	238	507	263	517	612	792	10
de	265	507	276	517	612	792	10
a	278	507	283	517	612	792	10
L	283	514	287	519	612	792	10
y	288	507	294	517	612	792	10
15,14	296	507	321	517	612	792	10
de	324	507	334	517	612	792	10
b	337	507	342	517	612	792	10
L	342	514	346	519	612	792	10
hallados	348	507	386	517	612	792	10
por	388	507	403	517	612	792	10
Bonaparte	405	507	452	517	612	792	10
et	454	507	462	517	612	792	10
al.	150	519	161	529	612	792	10
(1998)	166	519	195	529	612	792	10
en	199	519	210	529	612	792	10
cacao	214	519	239	529	612	792	10
de	243	519	254	529	612	792	10
St.	258	519	270	529	612	792	10
Lucia,	274	519	302	529	612	792	10
Indias	306	519	333	529	612	792	10
Occidentales,	338	519	398	529	612	792	10
fermentado	402	519	452	529	612	792	10
y	456	519	462	529	612	792	10
secado	150	531	180	541	612	792	10
al	183	531	191	541	612	792	10
sol	193	531	206	541	612	792	10
por	209	531	223	541	612	792	10
5	226	531	231	541	612	792	10
d,	234	531	242	541	612	792	10
discrepancia	245	531	300	541	612	792	10
que	302	531	318	541	612	792	10
podría	321	531	349	541	612	792	10
atribuirse	351	531	393	541	612	792	10
al	396	531	404	541	612	792	10
uso	406	531	421	541	612	792	10
de	424	531	434	541	612	792	10
mate-	437	531	462	541	612	792	10
riales	150	543	174	553	612	792	10
de	177	543	187	553	612	792	10
cacao	190	543	215	553	612	792	10
y	218	543	224	553	612	792	10
metodologías	227	543	286	553	612	792	10
distintas.	289	543	329	553	612	792	10
Las	150	567	166	577	612	792	10
características	170	567	233	577	612	792	10
químicas	237	567	276	577	612	792	10
del	281	567	294	577	612	792	10
grano	298	567	323	577	612	792	10
de	327	567	338	577	612	792	10
cacao	342	567	367	577	612	792	10
fermentado	371	567	421	577	612	792	10
variaron	425	567	462	577	612	792	10
significativamente	150	579	230	589	612	792	10
(P<0,05)	232	579	270	589	612	792	10
durante	273	579	305	589	612	792	10
el	308	579	315	589	612	792	10
transcurso	318	579	362	589	612	792	10
del	365	579	378	589	612	792	10
secado	381	579	410	589	612	792	10
(Cuadro	412	579	448	589	612	792	10
4).	450	579	462	589	612	792	10
La	150	591	162	601	612	792	10
humedad	165	591	205	601	612	792	10
descendió	208	591	252	601	612	792	10
y	255	591	260	601	612	792	10
la	263	591	271	601	612	792	10
mayor	274	591	302	601	612	792	10
pérdida	305	591	338	601	612	792	10
de	340	591	351	601	612	792	10
este	354	591	371	601	612	792	10
componente	374	591	427	601	612	792	10
ocurrió	430	591	462	601	612	792	10
el	150	603	158	613	612	792	10
1	160	603	166	613	612	792	10
er	166	602	171	608	612	792	10
d	173	603	178	613	612	792	10
del	180	603	193	613	612	792	10
proceso,	195	603	232	613	612	792	10
en	234	603	245	613	612	792	10
el	247	603	254	613	612	792	10
cual	256	603	275	613	612	792	10
la	277	603	285	613	612	792	10
reducción	287	603	330	613	612	792	10
fue	332	603	346	613	612	792	10
de	348	603	358	613	612	792	10
52,04%.	360	603	396	613	612	792	10
En	398	603	411	613	612	792	10
la	413	603	421	613	612	792	10
siguiente	423	603	462	613	612	792	10
fase	150	615	168	625	612	792	10
de	172	615	183	625	612	792	10
secado	187	615	217	625	612	792	10
(entre	221	615	247	625	612	792	10
los	251	615	264	625	612	792	10
d	268	615	274	625	612	792	10
2	278	615	284	625	612	792	10
y	286	615	292	625	612	792	10
5)	296	615	305	625	612	792	10
la	309	615	317	625	612	792	10
disminución	321	615	376	625	612	792	10
fue	380	615	395	625	612	792	10
gradual,	399	615	435	625	612	792	10
hasta	439	615	462	625	612	792	10
alcanzar,	150	627	189	637	612	792	10
en	191	627	201	637	612	792	10
el	203	627	211	637	612	792	10
5	213	627	218	637	612	792	10
to	219	626	224	632	612	792	10
d,	225	627	234	637	612	792	10
un	236	627	247	637	612	792	10
valor	249	627	271	637	612	792	10
coincidente	273	627	323	637	612	792	10
con	325	627	341	637	612	792	10
el	343	627	351	637	612	792	10
rango	353	627	378	637	612	792	10
(6-8%)	380	627	411	637	612	792	10
establecido	413	627	462	637	612	792	10
por	150	639	165	649	612	792	10
COVENIN	169	639	218	649	612	792	10
(1978)	222	639	251	649	612	792	10
como	255	639	280	649	612	792	10
requisito	283	639	322	649	612	792	10
de	326	639	336	649	612	792	10
calidad	340	639	372	649	612	792	10
y	375	639	381	649	612	792	10
requerido	385	639	427	649	612	792	10
por	431	639	445	649	612	792	10
los	449	639	462	649	612	792	10
14	300	667	311	677	612	792	10
NOGALES	192	124	239	133	612	792	11
et	241	124	248	133	612	792	11
al.	251	124	261	133	612	792	11
-	264	124	267	133	612	792	11
Cambios	269	124	305	133	612	792	11
físicos	307	124	333	133	612	792	11
y	336	124	341	133	612	792	11
químicos	343	124	380	133	612	792	11
del	382	124	394	133	612	792	11
cacao	397	124	420	133	612	792	11
mercados	150	164	194	174	612	792	11
internacionales	199	164	270	174	612	792	11
para	275	164	295	174	612	792	11
la	299	164	308	174	612	792	11
comercialización	312	164	392	174	612	792	11
del	397	164	411	174	612	792	11
cacao.	416	164	445	174	612	792	11
La	450	164	462	174	612	792	11
humedad	150	176	190	186	612	792	11
obtenida	194	176	232	186	612	792	11
al	236	176	244	186	612	792	11
final	248	176	269	186	612	792	11
del	273	176	286	186	612	792	11
secado	290	176	320	186	612	792	11
es	324	176	333	186	612	792	11
apropiada	337	176	381	186	612	792	11
porque	385	176	415	186	612	792	11
impide	419	176	450	186	612	792	11
el	454	176	462	186	612	792	11
crecimiento	150	188	202	198	612	792	11
de	205	188	215	198	612	792	11
hongos	218	188	250	198	612	792	11
en	253	188	263	198	612	792	11
el	266	188	274	198	612	792	11
almacenamiento	276	188	349	198	612	792	11
y	351	188	357	198	612	792	11
que	360	188	376	198	612	792	11
el	378	188	386	198	612	792	11
grano	389	188	414	198	612	792	11
se	417	188	426	198	612	792	11
quiebre	429	188	462	198	612	792	11
fácilmente	150	200	197	210	612	792	11
(Rohan,	200	200	235	210	612	792	11
1964).	238	200	266	210	612	792	11
Durante	150	223	185	233	612	792	11
el	188	223	196	233	612	792	11
secado	199	223	229	233	612	792	11
al	232	223	240	233	612	792	11
sol	242	223	255	233	612	792	11
del	258	223	271	233	612	792	11
cacao,	274	223	302	233	612	792	11
la	305	223	313	233	612	792	11
velocidad	315	223	358	233	612	792	11
promedio	361	223	403	233	612	792	11
del	406	223	419	233	612	792	11
descenso	422	223	462	233	612	792	11
de	150	235	160	245	612	792	11
la	164	235	172	245	612	792	11
humedad	175	235	215	245	612	792	11
en	219	235	229	245	612	792	11
el	232	235	240	245	612	792	11
grano	243	235	269	245	612	792	11
es	272	235	281	245	612	792	11
función	284	235	318	245	612	792	11
del	321	235	335	245	612	792	11
número	338	235	372	245	612	792	11
de	375	235	385	245	612	792	11
días	388	235	406	245	612	792	11
de	409	235	420	245	612	792	11
secado	423	235	453	245	612	792	11
y	456	235	462	245	612	792	11
varía	150	247	172	257	612	792	11
considerablemente	176	247	259	257	612	792	11
según	263	247	288	257	612	792	11
las	292	247	304	257	612	792	11
condiciones	308	247	361	257	612	792	11
climáticas	365	247	410	257	612	792	11
imperantes	414	247	462	257	612	792	11
al	150	259	158	269	612	792	11
exponer	161	259	196	269	612	792	11
los	199	259	212	269	612	792	11
granos	214	259	244	269	612	792	11
al	246	259	254	269	612	792	11
sol,	257	259	273	269	612	792	11
dependiendo	275	259	332	269	612	792	11
de	334	259	345	269	612	792	11
la	347	259	355	269	612	792	11
temperatura	358	259	411	269	612	792	11
ambiente	413	259	454	269	612	792	11
y	456	259	462	269	612	792	11
velocidad	150	271	193	281	612	792	11
del	196	271	210	281	612	792	11
viento	213	271	241	281	612	792	11
(Ghosh	244	271	277	281	612	792	11
y	280	271	286	281	612	792	11
Cunha,	289	271	321	281	612	792	11
1975),	324	271	353	281	612	792	11
puesto	356	271	385	281	612	792	11
que	388	271	404	281	612	792	11
el	408	271	416	281	612	792	11
calor	419	271	441	281	612	792	11
y	445	271	450	281	612	792	11
el	454	271	462	281	612	792	11
movimiento	150	282	203	292	612	792	11
del	206	282	219	292	612	792	11
aire	222	282	238	292	612	792	11
contribuyen	241	282	293	292	612	792	11
a	296	282	301	292	612	792	11
la	303	282	311	292	612	792	11
remoción	314	282	356	292	612	792	11
de	358	282	368	292	612	792	11
la	371	282	379	292	612	792	11
humedad	382	282	422	292	612	792	11
(Jinap	424	282	451	292	612	792	11
et	454	282	462	292	612	792	11
al.,	150	294	164	304	612	792	11
1994).	168	294	196	304	612	792	11
En	200	294	212	304	612	792	11
este	216	294	233	304	612	792	11
proceso,	237	294	274	304	612	792	11
la	278	294	286	304	612	792	11
pérdida	290	294	323	304	612	792	11
de	326	294	337	304	612	792	11
agua	341	294	361	304	612	792	11
es	365	294	374	304	612	792	11
gradual	378	294	411	304	612	792	11
y	415	294	420	304	612	792	11
continua	424	294	462	304	612	792	11
(Jinap	150	306	177	316	612	792	11
et	180	306	188	316	612	792	11
al.,	191	306	205	316	612	792	11
1994;	208	306	233	316	612	792	11
Ghosh	236	306	264	316	612	792	11
y	267	306	273	316	612	792	11
Cunha,	276	306	307	316	612	792	11
1975;	310	306	335	316	612	792	11
Dias	338	306	358	316	612	792	11
y	361	306	367	316	612	792	11
Ávila,	369	306	397	316	612	792	11
1993).	400	306	428	316	612	792	11
El	150	329	160	339	612	792	11
contenido	163	329	206	339	612	792	11
de	209	329	220	339	612	792	11
los	223	329	236	339	612	792	11
AT	238	329	252	339	612	792	11
también	254	329	290	339	612	792	11
mostró	293	329	323	339	612	792	11
una	326	329	342	339	612	792	11
disminución	345	329	400	339	612	792	11
a	403	329	408	339	612	792	11
medida	411	329	443	339	612	792	11
que	446	329	462	339	612	792	11
se	150	341	159	351	612	792	11
desarrolló	162	341	206	351	612	792	11
el	209	341	217	351	612	792	11
secado	220	341	250	351	612	792	11
(Cuadro	253	341	289	351	612	792	11
4).	292	341	304	351	612	792	11
Durante	307	341	342	351	612	792	11
este	345	341	362	351	612	792	11
proceso	365	341	400	351	612	792	11
continúan	403	341	446	351	612	792	11
los	449	341	462	351	612	792	11
cambios	150	353	187	363	612	792	11
químicos	190	353	230	363	612	792	11
y	234	353	239	363	612	792	11
bioquímicos	242	353	297	363	612	792	11
que	300	353	316	363	612	792	11
se	319	353	329	363	612	792	11
inician	332	353	362	363	612	792	11
en	365	353	376	363	612	792	11
la	379	353	387	363	612	792	11
fermentación	390	353	448	363	612	792	11
de	451	353	462	363	612	792	11
los	150	365	163	375	612	792	11
granos	166	365	195	375	612	792	11
y	198	365	204	375	612	792	11
el	207	365	215	375	612	792	11
contenido	218	365	261	375	612	792	11
de	264	365	275	375	612	792	11
los	278	365	290	375	612	792	11
azúcares	293	365	331	375	612	792	11
reductores	334	365	380	375	612	792	11
(AR)	383	365	406	375	612	792	11
es,	409	365	421	375	612	792	11
en	424	365	434	375	612	792	11
parte,	437	365	462	375	612	792	11
reducido	150	377	189	387	612	792	11
por	192	377	207	387	612	792	11
su	211	377	220	387	612	792	11
participación	224	377	282	387	612	792	11
en	285	377	296	387	612	792	11
las	300	377	312	387	612	792	11
reacciones	316	377	362	387	612	792	11
de	366	377	376	387	612	792	11
oscurecimiento	380	377	447	387	612	792	11
no	451	377	462	387	612	792	11
enzimático,	150	389	201	399	612	792	11
esto	203	389	221	399	612	792	11
es	223	389	232	399	612	792	11
en	234	389	244	399	612	792	11
las	246	389	259	399	612	792	11
reacciones	261	389	307	399	612	792	11
de	309	389	319	399	612	792	11
Maillard,	321	389	362	399	612	792	11
para	364	389	383	399	612	792	11
formar	385	389	415	399	612	792	11
fracciones	417	389	462	399	612	792	11
volátiles	150	400	187	410	612	792	11
de	190	400	200	410	612	792	11
pirazinas	203	400	243	410	612	792	11
(Cros	246	400	270	410	612	792	11
y	273	400	278	410	612	792	11
Jeanjean,	281	400	322	410	612	792	11
1995;	324	400	349	410	612	792	11
Puziah	352	400	382	410	612	792	11
et	385	400	392	410	612	792	11
al.,	395	400	409	410	612	792	11
1999).	412	400	440	410	612	792	11
Esta	443	400	462	410	612	792	11
reacción,	150	412	190	422	612	792	11
que	193	412	209	422	612	792	11
es	213	412	222	422	612	792	11
favorecida	225	412	272	422	612	792	11
por	275	412	290	422	612	792	11
las	293	412	305	422	612	792	11
altas	308	412	329	422	612	792	11
temperaturas,	332	412	392	422	612	792	11
también	395	412	430	422	612	792	11
ocurre	434	412	462	422	612	792	11
cuando	150	424	182	434	612	792	11
éstas	186	424	207	434	612	792	11
son	211	424	226	434	612	792	11
bajas	230	424	253	434	612	792	11
(30-50	257	424	286	434	612	792	11
°C),	290	424	308	434	612	792	11
ya	312	424	322	434	612	792	11
que	326	424	342	434	612	792	11
cuando	346	424	377	434	612	792	11
el	381	424	389	434	612	792	11
secado	393	424	423	434	612	792	11
procede	427	424	462	434	612	792	11
lentamente,	150	436	201	446	612	792	11
el	205	436	213	446	612	792	11
período	217	436	251	446	612	792	11
de	255	436	266	446	612	792	11
actividad	270	436	310	446	612	792	11
de	314	436	325	446	612	792	11
agua	329	436	349	446	612	792	11
(aw)	354	436	374	446	612	792	11
durante	378	436	411	446	612	792	11
el	415	436	423	446	612	792	11
cual	427	436	445	446	612	792	11
las	450	436	462	446	612	792	11
condiciones	150	448	203	458	612	792	11
para	205	448	224	458	612	792	11
la	226	448	234	458	612	792	11
reacción	236	448	273	458	612	792	11
de	275	448	285	458	612	792	11
Maillard	288	448	325	458	612	792	11
son	328	448	343	458	612	792	11
óptimas	345	448	380	458	612	792	11
es	382	448	391	458	612	792	11
más	393	448	411	458	612	792	11
largo	413	448	435	458	612	792	11
(Cros	437	448	462	458	612	792	11
y	150	460	156	470	612	792	11
Jeanjean,	160	460	202	470	612	792	11
1995).	207	460	236	470	612	792	11
Por	241	460	256	470	612	792	11
otra	261	460	278	470	612	792	11
parte,	283	460	309	470	612	792	11
la	313	460	321	470	612	792	11
concentración	326	460	390	470	612	792	11
de	394	460	405	470	612	792	11
sacarosa	409	460	448	470	612	792	11
es	452	460	462	470	612	792	11
disminuida	150	472	199	482	612	792	11
por	202	472	217	482	612	792	11
hidrólisis	220	472	261	482	612	792	11
enzimática,	265	472	315	482	612	792	11
reacción	319	472	356	482	612	792	11
que	359	472	375	482	612	792	11
continúa	379	472	417	482	612	792	11
hasta	420	472	443	482	612	792	11
que	446	472	462	482	612	792	11
la	150	484	158	494	612	792	11
enzima	161	484	192	494	612	792	11
invertasa	195	484	235	494	612	792	11
es	238	484	247	494	612	792	11
inactivada	249	484	295	494	612	792	11
por	297	484	312	494	612	792	11
el	315	484	323	494	612	792	11
incremento	325	484	375	494	612	792	11
de	377	484	388	494	612	792	11
la	391	484	398	494	612	792	11
temperatura	401	484	454	494	612	792	11
y	456	484	462	494	612	792	11
la	150	496	158	506	612	792	11
pérdida	161	496	194	506	612	792	11
de	197	496	207	506	612	792	11
humedad	210	496	251	506	612	792	11
(Puziah	253	496	287	506	612	792	11
et	290	496	298	506	612	792	11
al.,	301	496	315	506	612	792	11
1999).	318	496	347	506	612	792	11
La	150	519	162	528	612	792	11
acidez	165	519	193	528	612	792	11
total	196	519	215	528	612	792	11
de	218	519	228	528	612	792	11
los	231	519	244	528	612	792	11
granos	247	519	276	528	612	792	11
disminuyó	279	519	326	528	612	792	11
en	329	519	339	528	612	792	11
el	342	519	350	528	612	792	11
1	353	519	358	528	612	792	11
er	358	518	363	524	612	792	11
d	366	519	372	528	612	792	11
de	374	519	385	528	612	792	11
exposición	388	519	435	528	612	792	11
al	438	519	446	528	612	792	11
sol	449	519	462	528	612	792	11
del	150	531	163	540	612	792	11
cacao,	166	531	194	540	612	792	11
en	197	531	208	540	612	792	11
el	211	531	219	540	612	792	11
que	222	531	237	540	612	792	11
se	240	531	250	540	612	792	11
redujo	253	531	281	540	612	792	11
en	284	531	294	540	612	792	11
56,14%,	297	531	334	540	612	792	11
permaneciendo	337	531	404	540	612	792	11
constante	407	531	448	540	612	792	11
en	451	531	462	540	612	792	11
los	150	543	163	552	612	792	11
días	166	543	184	552	612	792	11
restantes	187	543	225	552	612	792	11
(Cuadro	229	543	265	552	612	792	11
4).	268	543	280	552	612	792	11
La	283	543	295	552	612	792	11
reducción	298	543	341	552	612	792	11
de	344	543	355	552	612	792	11
la	358	543	366	552	612	792	11
acidez	369	543	397	552	612	792	11
de	400	543	411	552	612	792	11
los	414	543	427	552	612	792	11
granos,	430	543	462	552	612	792	11
coincidió	150	554	191	564	612	792	11
con	195	554	211	564	612	792	11
el	215	554	223	564	612	792	11
mayor	227	554	255	564	612	792	11
descenso	259	554	299	564	612	792	11
de	303	554	313	564	612	792	11
la	318	554	326	564	612	792	11
humedad.	330	554	373	564	612	792	11
Al	376	554	387	564	612	792	11
respecto,	391	554	431	564	612	792	11
varios	435	554	462	564	612	792	11
investigadores	150	566	214	576	612	792	11
observaron	217	566	266	576	612	792	11
que	270	566	286	576	612	792	11
conjuntamente	290	566	355	576	612	792	11
con	359	566	374	576	612	792	11
la	378	566	386	576	612	792	11
pérdida	390	566	423	576	612	792	11
de	427	566	437	576	612	792	11
agua	441	566	462	576	612	792	11
que	150	578	166	588	612	792	11
se	171	578	180	588	612	792	11
produce	184	578	221	588	612	792	11
durante	225	578	259	588	612	792	11
el	263	578	271	588	612	792	11
secado,	276	578	309	588	612	792	11
ocurre	314	578	342	588	612	792	11
una	347	578	363	588	612	792	11
merma	367	578	398	588	612	792	11
de	403	578	413	588	612	792	11
la	418	578	426	588	612	792	11
acidez,	430	578	462	588	612	792	11
específicamente	150	590	221	600	612	792	11
de	225	590	235	600	612	792	11
los	239	590	252	600	612	792	11
ácidos	255	590	283	600	612	792	11
volátiles	287	590	325	600	612	792	11
y	328	590	334	600	612	792	11
libres	337	590	362	600	612	792	11
(Dias	366	590	390	600	612	792	11
y	393	590	399	600	612	792	11
Ávila,	402	590	430	600	612	792	11
1993).	433	590	462	600	612	792	11
Esta	150	602	169	612	612	792	11
disminución	172	602	227	612	612	792	11
de	230	602	240	612	612	792	11
la	243	602	251	612	612	792	11
acidez	254	602	283	612	612	792	11
es	286	602	295	612	612	792	11
favorecida	298	602	345	612	612	792	11
cuando	348	602	380	612	612	792	11
el	383	602	391	612	612	792	11
secado	394	602	424	612	612	792	11
procede	427	602	462	612	612	792	11
lentamente	150	614	199	624	612	792	11
(Dias	203	614	227	624	612	792	11
y	231	614	236	624	612	792	11
Ávila,	241	614	268	624	612	792	11
1993)	272	614	298	624	612	792	11
y	302	614	308	624	612	792	11
se	312	614	321	624	612	792	11
establece	325	614	366	624	612	792	11
un	370	614	381	624	612	792	11
balance	385	614	419	624	612	792	11
entre	423	614	445	624	612	792	11
las	450	614	462	624	612	792	11
velocidades	150	626	202	636	612	792	11
de	204	626	215	636	612	792	11
evaporación	217	626	271	636	612	792	11
del	273	626	286	636	612	792	11
líquido	289	626	320	636	612	792	11
en	322	626	333	636	612	792	11
la	335	626	343	636	612	792	11
testa	345	626	365	636	612	792	11
y	367	626	373	636	612	792	11
de	375	626	386	636	612	792	11
la	388	626	396	636	612	792	11
difusión	398	626	434	636	612	792	11
de	436	626	447	636	612	792	11
los	449	626	462	636	612	792	11
líquidos	150	638	185	648	612	792	11
del	189	638	202	648	612	792	11
cotiledón	205	638	246	648	612	792	11
(Jinap	249	638	276	648	612	792	11
et	279	638	287	648	612	792	11
al.,	290	638	304	648	612	792	11
1994).	307	638	336	648	612	792	11
15	301	667	312	677	612	792	11
Vol.	150	124	166	133	612	792	12
56-2006	169	124	202	133	612	792	12
AGRONOMÍA	249	124	312	133	612	792	12
TROPICAL	313	124	362	133	612	792	12
Nº	444	124	454	133	612	792	12
1	457	124	462	133	612	792	12
Respecto	150	164	191	174	612	792	12
al	196	164	204	174	612	792	12
pH,	208	164	224	174	612	792	12
se	229	164	238	174	612	792	12
observó	242	164	278	174	612	792	12
un	282	164	293	174	612	792	12
comportamiento	298	164	371	174	612	792	12
variable	375	164	412	174	612	792	12
durante	416	164	450	174	612	792	12
el	454	164	462	174	612	792	12
secado,	150	176	183	186	612	792	12
de	188	176	198	186	612	792	12
forma	202	176	229	186	612	792	12
que	233	176	249	186	612	792	12
permaneció	254	176	306	186	612	792	12
constante	310	176	352	186	612	792	12
hasta	357	176	380	186	612	792	12
el	384	176	392	186	612	792	12
d	396	176	402	186	612	792	12
3,	406	176	415	186	612	792	12
en	419	176	429	186	612	792	12
el	434	176	442	186	612	792	12
que	446	176	462	186	612	792	12
aumentó	150	188	188	198	612	792	12
levemente,	192	188	240	198	612	792	12
para	243	188	262	198	612	792	12
luego	265	188	290	198	612	792	12
descender	293	188	337	198	612	792	12
a	341	188	345	198	612	792	12
un	349	188	360	198	612	792	12
valor	363	188	386	198	612	792	12
estadísticamente	389	188	462	198	612	792	12
igual	150	200	172	210	612	792	12
al	176	200	184	210	612	792	12
de	187	200	197	210	612	792	12
los	201	200	214	210	612	792	12
primeros	217	200	256	210	612	792	12
días	259	200	277	210	612	792	12
(Cuadro	281	200	317	210	612	792	12
4).	320	200	332	210	612	792	12
Al	335	200	346	210	612	792	12
final	349	200	369	210	612	792	12
del	372	200	386	210	612	792	12
secado,	389	200	422	210	612	792	12
el	425	200	433	210	612	792	12
cacao	437	200	462	210	612	792	12
presentó	150	212	188	222	612	792	12
un	192	212	203	222	612	792	12
pH	207	212	221	222	612	792	12
que	225	212	241	222	612	792	12
cayó	245	212	266	222	612	792	12
en	270	212	280	222	612	792	12
el	285	212	293	222	612	792	12
rango	297	212	322	222	612	792	12
(5,50-5,80)	326	212	376	222	612	792	12
fijado	380	212	406	222	612	792	12
por	410	212	425	222	612	792	12
Jinap	429	212	452	222	612	792	12
y	456	212	462	222	612	792	12
Dimick	150	224	183	234	612	792	12
(1990),	186	224	218	234	612	792	12
según	221	224	246	234	612	792	12
el	249	224	257	234	612	792	12
cual	260	224	278	234	612	792	12
incluyen	281	224	319	234	612	792	12
a	321	224	326	234	612	792	12
Venezuela	328	224	373	234	612	792	12
dentro	376	224	404	234	612	792	12
del	407	224	420	234	612	792	12
grupo	423	224	449	234	612	792	12
de	451	224	462	234	612	792	12
países	150	236	177	246	612	792	12
con	178	236	194	246	612	792	12
cacaos	196	236	225	246	612	792	12
de	227	236	237	246	612	792	12
alto	239	236	255	246	612	792	12
pH.	257	236	273	246	612	792	12
Este	275	236	293	246	612	792	12
parámetro	295	236	339	246	612	792	12
presenta	341	236	377	246	612	792	12
una	379	236	394	246	612	792	12
alta	396	236	412	246	612	792	12
correlación	414	236	462	246	612	792	12
(-0,94)	150	248	180	258	612	792	12
con	183	248	199	258	612	792	12
la	202	248	210	258	612	792	12
acidez	213	248	241	258	612	792	12
titulable	244	248	280	258	612	792	12
(Jinap	283	248	310	258	612	792	12
y	313	248	318	258	612	792	12
Dimick,	321	248	357	258	612	792	12
1990),	360	248	388	258	612	792	12
la	391	248	399	258	612	792	12
cual	402	248	420	258	612	792	12
es	423	248	432	258	612	792	12
consi-	435	248	462	258	612	792	12
derada	150	260	180	270	612	792	12
como	183	260	207	270	612	792	12
un	211	260	222	270	612	792	12
mejor	225	260	251	270	612	792	12
indicativo	254	260	298	270	612	792	12
de	302	260	312	270	612	792	12
la	316	260	324	270	612	792	12
acidez	327	260	355	270	612	792	12
que	359	260	375	270	612	792	12
el	378	260	386	270	612	792	12
pH	389	260	403	270	612	792	12
(Jinap	406	260	433	270	612	792	12
et	437	260	444	270	612	792	12
al.,	448	260	462	270	612	792	12
1994).	150	272	179	282	612	792	12
En	150	295	162	305	612	792	12
la	165	295	173	305	612	792	12
concentración	175	295	237	305	612	792	12
de	239	295	249	305	612	792	12
cenizas	252	295	284	305	612	792	12
se	286	295	296	305	612	792	12
detectó	298	295	330	305	612	792	12
un	332	295	343	305	612	792	12
leve	345	295	364	305	612	792	12
descenso	366	295	406	305	612	792	12
en	408	295	419	305	612	792	12
el	421	295	429	305	612	792	12
1	431	295	437	305	612	792	12
er	437	294	442	300	612	792	12
d	444	295	449	305	612	792	12
de	452	295	462	305	612	792	12
secado,	150	307	183	317	612	792	12
a	185	307	190	317	612	792	12
partir	193	307	217	317	612	792	12
del	219	307	233	317	612	792	12
cual	235	307	254	317	612	792	12
se	256	307	265	317	612	792	12
mantuvo	268	307	307	317	612	792	12
constante	309	307	351	317	612	792	12
hasta	353	307	376	317	612	792	12
el	379	307	386	317	612	792	12
final	389	307	409	317	612	792	12
del	412	307	425	317	612	792	12
proceso	428	307	462	317	612	792	12
(Cuadro	150	319	186	329	612	792	12
4).	190	319	202	329	612	792	12
Esta	206	319	225	329	612	792	12
disminución	228	319	283	329	612	792	12
pudiese	286	319	320	329	612	792	12
estar	324	319	344	329	612	792	12
relacionada	348	319	399	329	612	792	12
con	403	319	419	329	612	792	12
la	422	319	430	329	612	792	12
mayor	434	319	462	329	612	792	12
eliminación	150	331	202	341	612	792	12
de	204	331	215	341	612	792	12
agua	217	331	238	341	612	792	12
en	240	331	250	341	612	792	12
ese	253	331	267	341	612	792	12
lapso,	269	331	295	341	612	792	12
la	297	331	305	341	612	792	12
cual	307	331	326	341	612	792	12
difunde	328	331	362	341	612	792	12
a	364	331	369	341	612	792	12
través	371	331	397	341	612	792	12
de	400	331	410	341	612	792	12
los	412	331	425	341	612	792	12
poros	427	331	452	341	612	792	12
al	454	331	462	341	612	792	12
medio,	150	343	180	353	612	792	12
arrastrando	184	343	233	353	612	792	12
consigo	236	343	271	353	612	792	12
a	274	343	279	353	612	792	12
minerales	282	343	325	353	612	792	12
hidrosolubles,	328	343	390	353	612	792	12
lo	393	343	402	353	612	792	12
cual	405	343	423	353	612	792	12
también	427	343	462	353	612	792	12
ha	150	355	161	365	612	792	12
sido	163	355	182	365	612	792	12
observado	184	355	229	365	612	792	12
en	232	355	242	365	612	792	12
estudios	245	355	281	365	612	792	12
sobre	284	355	308	365	612	792	12
secado	310	355	340	365	612	792	12
del	343	355	356	365	612	792	12
café	359	355	377	365	612	792	12
(Suárez,	380	355	416	365	612	792	12
2003).	419	355	447	365	612	792	12
En	450	355	462	365	612	792	12
el	150	367	158	377	612	792	12
resto	161	367	182	377	612	792	12
del	185	367	198	377	612	792	12
tiempo	201	367	231	377	612	792	12
del	234	367	247	377	612	792	12
proceso,	250	367	287	377	612	792	12
la	289	367	297	377	612	792	12
pérdida	300	367	333	377	612	792	12
por	335	367	350	377	612	792	12
difusión	352	367	388	377	612	792	12
de	391	367	401	377	612	792	12
los	404	367	417	377	612	792	12
minerales	419	367	462	377	612	792	12
es	150	379	160	389	612	792	12
limitada	164	379	201	389	612	792	12
por	206	379	221	389	612	792	12
la	225	379	233	389	612	792	12
disminución	238	379	294	389	612	792	12
de	298	379	309	389	612	792	12
la	313	379	322	389	612	792	12
velocidad	326	379	370	389	612	792	12
de	375	379	385	389	612	792	12
reducción	390	379	434	389	612	792	12
de	439	379	449	389	612	792	12
la	454	379	462	389	612	792	12
humedad	150	391	191	401	612	792	12
en	194	391	204	401	612	792	12
el	207	391	215	401	612	792	12
secado.	218	391	251	401	612	792	12
El	150	413	160	423	612	792	12
porcentaje	164	413	210	423	612	792	12
proteico	214	413	250	423	612	792	12
varió	253	413	276	423	612	792	12
sin	280	413	293	423	612	792	12
mostrar	297	413	330	423	612	792	12
una	334	413	350	423	612	792	12
tendencia	354	413	396	423	612	792	12
definida	400	413	436	423	612	792	12
en	440	413	450	423	612	792	12
el	454	413	462	423	612	792	12
transcurso	150	425	195	435	612	792	12
del	198	425	212	435	612	792	12
proceso.	218	425	255	435	612	792	12
En	258	425	270	435	612	792	12
el	273	425	281	435	612	792	12
d	284	425	289	435	612	792	12
1	292	425	298	435	612	792	12
disminuyó	301	425	347	435	612	792	12
y	350	425	355	435	612	792	12
en	358	425	369	435	612	792	12
los	372	425	385	435	612	792	12
d	388	425	393	435	612	792	12
2	396	425	401	435	612	792	12
y	404	425	410	435	612	792	12
5	413	425	418	435	612	792	12
aumentó,	421	425	462	435	612	792	12
incremento	150	437	200	447	612	792	12
que	204	437	220	447	612	792	12
podría	224	437	252	447	612	792	12
deberse	257	437	290	447	612	792	12
a	294	437	299	447	612	792	12
variabilidad	303	437	356	447	612	792	12
de	360	437	371	447	612	792	12
las	375	437	387	447	612	792	12
muestras.	391	437	433	447	612	792	12
En	438	437	450	447	612	792	12
el	454	437	462	447	612	792	12
secado,	150	449	183	459	612	792	12
la	186	449	194	459	612	792	12
proteólisis	197	449	243	459	612	792	12
que	246	449	262	459	612	792	12
se	265	449	274	459	612	792	12
inicia	277	449	301	459	612	792	12
en	304	449	315	459	612	792	12
la	318	449	326	459	612	792	12
fermentación	329	449	387	459	612	792	12
continúa,	390	449	430	459	612	792	12
siendo	433	449	462	459	612	792	12
favorecida	150	461	196	471	612	792	12
la	198	461	206	471	612	792	12
actividad	208	461	248	471	612	792	12
de	250	461	260	471	612	792	12
la	262	461	270	471	612	792	12
proteínasa	272	461	316	471	612	792	12
aspártica	318	461	357	471	612	792	12
y	359	461	364	471	612	792	12
de	366	461	377	471	612	792	12
la	379	461	386	471	612	792	12
carboxipeptidasa	388	461	462	471	612	792	12
por	150	473	165	483	612	792	12
las	167	473	179	483	612	792	12
temperaturas	182	473	239	483	612	792	12
(36-42	241	473	270	483	612	792	12
°C)	273	473	288	483	612	792	12
alcanzadas	290	473	338	483	612	792	12
durante	340	473	373	483	612	792	12
la	376	473	384	483	612	792	12
exposición	386	473	434	483	612	792	12
al	436	473	444	483	612	792	12
sol.	446	473	462	483	612	792	12
Estas	150	485	174	495	612	792	12
enzimas	178	485	215	495	612	792	12
originan	220	485	257	495	612	792	12
aminoácidos	262	485	319	495	612	792	12
hidrofóbicos	323	485	380	495	612	792	12
libres	384	485	409	495	612	792	12
y	414	485	419	495	612	792	12
péptidos	424	485	462	495	612	792	12
hidrofílicos	150	497	201	507	612	792	12
e	204	497	209	507	612	792	12
hidrofóbicos,	212	497	270	507	612	792	12
cuya	273	497	294	507	612	792	12
concentración	297	497	358	507	612	792	12
desciende	361	497	405	507	612	792	12
rápidamente	408	497	462	507	612	792	12
al	150	509	158	519	612	792	12
aumentar	161	509	202	519	612	792	12
la	205	509	213	519	612	792	12
temperatura	216	509	269	519	612	792	12
durante	272	509	305	519	612	792	12
el	307	509	315	519	612	792	12
secado	318	509	348	519	612	792	12
(Puziah	351	509	385	519	612	792	12
et	388	509	396	519	612	792	12
al.,	398	509	413	519	612	792	12
1999).	416	509	444	519	612	792	12
Los	150	532	167	541	612	792	12
aminoácidos	171	532	227	541	612	792	12
libres	231	532	255	541	612	792	12
disminuyen	260	532	311	541	612	792	12
como	315	532	340	541	612	792	12
consecuencia	344	532	403	541	612	792	12
de	407	532	417	541	612	792	12
la	422	532	430	541	612	792	12
degra-	434	532	462	541	612	792	12
dación	150	544	180	553	612	792	12
de	184	544	194	553	612	792	12
Strecker,	199	544	238	553	612	792	12
que	242	544	258	553	612	792	12
ocurre	262	544	290	553	612	792	12
en	295	544	305	553	612	792	12
la	309	544	317	553	612	792	12
reacción	322	544	359	553	612	792	12
de	363	544	374	553	612	792	12
Maillard,	378	544	419	553	612	792	12
y	423	544	429	553	612	792	12
por	433	544	448	553	612	792	12
su	452	544	462	553	612	792	12
participación	150	556	208	565	612	792	12
en	210	556	220	565	612	792	12
las	222	556	235	565	612	792	12
reacciones	237	556	283	565	612	792	12
de	285	556	296	565	612	792	12
condensación	298	556	358	565	612	792	12
proteína	360	556	396	565	612	792	12
quinona	398	556	434	565	612	792	12
(Brito	436	556	462	565	612	792	12
et	150	568	158	577	612	792	12
al.,	162	568	176	577	612	792	12
2000;	179	568	204	577	612	792	12
Puziah	208	568	238	577	612	792	12
et	242	568	250	577	612	792	12
al.,	253	568	267	577	612	792	12
1999).	271	568	299	577	612	792	12
Además,	303	568	341	577	612	792	12
estos	345	568	367	577	612	792	12
aminoácidos	371	568	426	577	612	792	12
pueden	430	568	462	577	612	792	12
formar	150	580	180	589	612	792	12
aminas	182	580	213	589	612	792	12
y	215	580	221	589	612	792	12
los	223	580	236	589	612	792	12
péptidos	238	580	275	589	612	792	12
dicetopiperazinas	277	580	354	589	612	792	12
por	356	580	371	589	612	792	12
degradación	373	580	427	589	612	792	12
térmica	429	580	462	589	612	792	12
(Puziah	150	592	184	601	612	792	12
et	187	592	195	601	612	792	12
al.,	198	592	212	601	612	792	12
1999).	215	592	243	601	612	792	12
En	150	614	162	624	612	792	12
relación	166	614	201	624	612	792	12
con	204	614	220	624	612	792	12
los	224	614	237	624	612	792	12
taninos	240	614	272	624	612	792	12
se	275	614	284	624	612	792	12
observó	287	614	322	624	612	792	12
una	326	614	341	624	612	792	12
permanencia	345	614	401	624	612	792	12
constante	404	614	446	624	612	792	12
los	449	614	462	624	612	792	12
primeros	150	626	189	636	612	792	12
días	192	626	209	636	612	792	12
del	211	626	225	636	612	792	12
secado	227	626	257	636	612	792	12
y	259	626	265	636	612	792	12
un	267	626	278	636	612	792	12
incremento	280	626	330	636	612	792	12
en	332	626	342	636	612	792	12
el	345	626	352	636	612	792	12
día	355	626	368	636	612	792	12
5	370	626	376	636	612	792	12
(Cuadro	378	626	414	636	612	792	12
4).	416	626	428	636	612	792	12
En	430	626	443	636	612	792	12
este	445	626	462	636	612	792	12
proceso,	150	638	187	648	612	792	12
los	189	638	201	648	612	792	12
polifenoles	203	638	251	648	612	792	12
son	253	638	268	648	612	792	12
oxidados	270	638	309	648	612	792	12
por	311	638	326	648	612	792	12
la	328	638	336	648	612	792	12
acción	338	638	366	648	612	792	12
de	368	638	378	648	612	792	12
la	380	638	388	648	612	792	12
polifenoloxidasa	390	638	462	648	612	792	12
16	300	667	311	677	612	792	12
NOGALES	192	124	239	133	612	792	13
et	241	124	248	133	612	792	13
al.	251	124	261	133	612	792	13
-	264	124	267	133	612	792	13
Cambios	269	124	305	133	612	792	13
físicos	307	124	333	133	612	792	13
y	336	124	341	133	612	792	13
químicos	343	124	380	133	612	792	13
del	382	124	394	133	612	792	13
cacao	397	124	420	133	612	792	13
en	150	164	160	174	612	792	13
presencia	165	164	206	174	612	792	13
del	211	164	224	174	612	792	13
oxígeno,	228	164	267	174	612	792	13
cuyos	271	164	296	174	612	792	13
productos,	301	164	347	174	612	792	13
al	351	164	359	174	612	792	13
ser	363	164	376	174	612	792	13
polimerizados	380	164	443	174	612	792	13
por	447	164	462	174	612	792	13
reacciones	150	176	196	186	612	792	13
de	200	176	210	186	612	792	13
condensación	214	176	274	186	612	792	13
proteína	277	176	313	186	612	792	13
quinona,	317	176	355	186	612	792	13
ocasionan	359	176	403	186	612	792	13
el	406	176	414	186	612	792	13
desarrollo	418	176	462	186	612	792	13
del	150	189	163	198	612	792	13
color	166	189	188	198	612	792	13
marrón	190	189	222	198	612	792	13
de	224	189	235	198	612	792	13
los	237	189	250	198	612	792	13
cotiledones	252	189	302	198	612	792	13
que	304	189	320	198	612	792	13
es	322	189	331	198	612	792	13
uno	333	189	350	198	612	792	13
de	352	189	362	198	612	792	13
los	364	189	377	198	612	792	13
efectos	379	189	410	198	612	792	13
más	412	189	430	198	612	792	13
impor-	432	189	462	198	612	792	13
tantes	150	201	175	211	612	792	13
del	177	201	191	211	612	792	13
secado	192	201	222	211	612	792	13
(Puziah	224	201	257	211	612	792	13
et	259	201	267	211	612	792	13
al.,	269	201	282	211	612	792	13
1999).	284	201	312	211	612	792	13
Esta	314	201	333	211	612	792	13
reacción	335	201	371	211	612	792	13
de	373	201	384	211	612	792	13
oxidación,	386	201	431	211	612	792	13
debida	433	201	462	211	612	792	13
a	150	213	155	223	612	792	13
la	158	213	166	223	612	792	13
penetración	169	213	220	223	612	792	13
por	223	213	238	223	612	792	13
difusión	241	213	277	223	612	792	13
del	280	213	294	223	612	792	13
oxígeno	297	213	332	223	612	792	13
en	335	213	346	223	612	792	13
los	349	213	362	223	612	792	13
cotiledones	365	213	415	223	612	792	13
durante	418	213	451	223	612	792	13
la	454	213	462	223	612	792	13
desecación	150	225	198	235	612	792	13
(Rohan,	203	225	238	235	612	792	13
1964),	242	225	271	235	612	792	13
es	275	225	284	235	612	792	13
afectada	288	225	325	235	612	792	13
por	329	225	344	235	612	792	13
la	348	225	356	235	612	792	13
velocidad	360	225	403	235	612	792	13
del	407	225	421	235	612	792	13
proceso,	425	225	462	235	612	792	13
siendo	150	237	179	247	612	792	13
favorecida	181	237	228	247	612	792	13
cuando	230	237	262	247	612	792	13
el	265	237	272	247	612	792	13
secado	275	237	305	247	612	792	13
se	307	237	317	247	612	792	13
realiza	319	237	348	247	612	792	13
lentamente	351	237	399	247	612	792	13
(Dias	402	237	426	247	612	792	13
y	428	237	434	247	612	792	13
Avila,	435	237	462	247	612	792	13
1993).	150	250	179	259	612	792	13
Los	150	273	167	283	612	792	13
resultados	169	273	213	283	612	792	13
de	216	273	226	283	612	792	13
las	228	273	241	283	612	792	13
características	243	273	305	283	612	792	13
de	308	273	318	283	612	792	13
los	320	273	333	283	612	792	13
granos	335	273	365	283	612	792	13
secos	367	273	391	283	612	792	13
de	393	273	404	283	612	792	13
cacao	406	273	431	283	612	792	13
fueron	433	273	462	283	612	792	13
distintos	150	286	188	295	612	792	13
de	192	286	202	295	612	792	13
los	206	286	219	295	612	792	13
obtenidos	223	286	266	295	612	792	13
en	271	286	281	295	612	792	13
estudios	285	286	321	295	612	792	13
previos	326	286	358	295	612	792	13
en	362	286	373	295	612	792	13
cacao	377	286	402	295	612	792	13
de	406	286	417	295	612	792	13
Cumboto	421	286	462	295	612	792	13
(Ortiz	150	298	176	308	612	792	13
de	179	298	189	308	612	792	13
Bertorelli	192	298	234	308	612	792	13
et	237	298	245	308	612	792	13
al.,	248	298	262	308	612	792	13
2003)	264	298	290	308	612	792	13
en	293	298	303	308	612	792	13
los	306	298	319	308	612	792	13
cuales	321	298	349	308	612	792	13
se	352	298	361	308	612	792	13
encontró	364	298	402	308	612	792	13
un	405	298	416	308	612	792	13
contenido	418	298	462	308	612	792	13
superior	150	310	186	320	612	792	13
de	189	310	199	320	612	792	13
taninos	202	310	234	320	612	792	13
(0,80%)	237	310	273	320	612	792	13
y	276	310	281	320	612	792	13
de	284	310	295	320	612	792	13
acidez	298	310	326	320	612	792	13
total	329	310	348	320	612	792	13
(1,08%)	351	310	387	320	612	792	13
y	390	310	396	320	612	792	13
un	398	310	409	320	612	792	13
pH	412	310	426	320	612	792	13
inferior	429	310	462	320	612	792	13
(4,84).	150	322	179	332	612	792	13
Así	182	322	197	332	612	792	13
mismo,	200	322	233	332	612	792	13
difirieron	236	322	277	332	612	792	13
de	280	322	291	332	612	792	13
los	294	322	307	332	612	792	13
valores	310	322	341	332	612	792	13
de	344	322	355	332	612	792	13
acidez	358	322	386	332	612	792	13
total	389	322	408	332	612	792	13
(0,128	411	322	440	332	612	792	13
meq	443	322	462	332	612	792	13
NaOH/g	150	334	187	344	612	792	13
muestra)	192	334	230	344	612	792	13
y	234	334	240	344	612	792	13
pH	244	334	257	344	612	792	13
(5,49)	261	334	288	344	612	792	13
obtenidos	292	334	335	344	612	792	13
por	339	334	354	344	612	792	13
Jinap	358	334	381	344	612	792	13
y	386	334	391	344	612	792	13
Dimick	395	334	428	344	612	792	13
(1990)	432	334	462	344	612	792	13
para	150	346	169	356	612	792	13
cacaos	172	346	201	356	612	792	13
fermentados	204	346	259	356	612	792	13
y	262	346	267	356	612	792	13
secos	270	346	294	356	612	792	13
procedentes	297	346	350	356	612	792	13
de	353	346	363	356	612	792	13
Venezuela	366	346	411	356	612	792	13
y	414	346	419	356	612	792	13
de	422	346	433	356	612	792	13
los	436	346	449	356	612	792	13
de	451	346	462	356	612	792	13
Bonaparte	150	359	195	369	612	792	13
et	199	359	207	369	612	792	13
al.	211	359	222	369	612	792	13
(1998)	226	359	255	369	612	792	13
para	259	359	278	369	612	792	13
cacao	282	359	307	369	612	792	13
de	311	359	321	369	612	792	13
St.	325	359	337	369	612	792	13
Lucia	341	359	366	369	612	792	13
(20,72	370	359	398	369	612	792	13
meq	402	359	421	369	612	792	13
NaOH/g	425	359	462	369	612	792	13
100g	150	371	172	381	612	792	13
y	175	371	181	381	612	792	13
pH	184	371	198	381	612	792	13
de	201	371	212	381	612	792	13
4,89).	215	371	241	381	612	792	13
Esta	244	371	263	381	612	792	13
discordancia	266	371	322	381	612	792	13
en	325	371	336	381	612	792	13
los	339	371	352	381	612	792	13
valores	355	371	387	381	612	792	13
posiblemente	391	371	449	381	612	792	13
se	453	371	462	381	612	792	13
deba	150	383	171	393	612	792	13
a	174	383	179	393	612	792	13
la	182	383	190	393	612	792	13
utilización	193	383	239	393	612	792	13
de	242	383	252	393	612	792	13
distintos	255	383	293	393	612	792	13
materiales	296	383	341	393	612	792	13
de	344	383	354	393	612	792	13
cacao	357	383	382	393	612	792	13
y	385	383	391	393	612	792	13
procesos.	394	383	435	393	612	792	13
Respecto	150	407	190	417	612	792	13
a	193	407	198	417	612	792	13
las	201	407	213	417	612	792	13
características	216	407	278	417	612	792	13
químicas,	281	407	324	417	612	792	13
del	326	407	340	417	612	792	13
grano	343	407	368	417	612	792	13
de	371	407	381	417	612	792	13
cacao	384	407	409	417	612	792	13
fermentado	412	407	462	417	612	792	13
en	150	419	160	429	612	792	13
cajones	163	419	196	429	612	792	13
con	199	419	214	429	612	792	13
distintos	217	419	254	429	612	792	13
diseños	257	419	290	429	612	792	13
y	292	419	298	429	612	792	13
secado	301	419	330	429	612	792	13
al	333	419	341	429	612	792	13
sol,	344	419	359	429	612	792	13
la	362	419	370	429	612	792	13
prueba	372	419	402	429	612	792	13
de	405	419	415	429	612	792	13
medias	418	419	449	429	612	792	13
de	451	419	462	429	612	792	13
Duncan	150	431	184	441	612	792	13
mostró	187	431	218	441	612	792	13
diferencias	221	431	269	441	612	792	13
a	272	431	277	441	612	792	13
un	280	431	291	441	612	792	13
nivel	294	431	316	441	612	792	13
de	319	431	330	441	612	792	13
significación	333	431	389	441	612	792	13
del	393	431	406	441	612	792	13
5%,	409	431	426	441	612	792	13
presen-	429	431	462	441	612	792	13
tando	150	443	174	453	612	792	13
los	178	443	191	453	612	792	13
mayores	194	443	231	453	612	792	13
valores	234	443	266	453	612	792	13
de	269	443	280	453	612	792	13
humedad,	283	443	326	453	612	792	13
AT,	329	443	344	453	612	792	13
pH,	347	443	363	453	612	792	13
proteínas	367	443	407	453	612	792	13
y	410	443	416	453	612	792	13
taninos	419	443	451	453	612	792	13
el	454	443	462	453	612	792	13
cacao	150	456	175	466	612	792	13
proveniente	178	456	230	466	612	792	13
del	233	456	247	466	612	792	13
cajón	250	456	274	466	612	792	13
cuadrado	277	456	317	466	612	792	13
(Cuadro	320	456	356	466	612	792	13
5).	359	456	371	466	612	792	13
Estos	150	479	174	489	612	792	13
resultados,	177	479	225	489	612	792	13
podrían	228	479	261	489	612	792	13
estar	265	479	285	489	612	792	13
relacionados	289	479	344	489	612	792	13
con	348	479	363	489	612	792	13
la	367	479	375	489	612	792	13
mayor	378	479	406	489	612	792	13
temperatura	409	479	462	489	612	792	13
que	150	491	166	501	612	792	13
se	170	491	179	501	612	792	13
alcanzó	182	491	216	501	612	792	13
en	219	491	230	501	612	792	13
la	233	491	241	501	612	792	13
masa	245	491	268	501	612	792	13
de	271	491	281	501	612	792	13
cacao	285	491	310	501	612	792	13
durante	314	491	347	501	612	792	13
la	350	491	358	501	612	792	13
fermentación	362	491	420	501	612	792	13
en	423	491	434	501	612	792	13
dicho	437	491	462	501	612	792	13
cajón,	150	504	177	514	612	792	13
en	180	504	191	514	612	792	13
el	194	504	202	514	612	792	13
cual	206	504	224	514	612	792	13
se	228	504	237	514	612	792	13
logra	241	504	264	514	612	792	13
un	267	504	278	514	612	792	13
mejor	282	504	308	514	612	792	13
aislamiento	311	504	362	514	612	792	13
por	366	504	380	514	612	792	13
su	384	504	394	514	612	792	13
menor	398	504	426	514	612	792	13
área	429	504	448	514	612	792	13
de	451	504	462	514	612	792	13
exposición	150	516	198	526	612	792	13
(Graziani	202	516	243	526	612	792	13
de	247	516	257	526	612	792	13
Fariñas	261	516	294	526	612	792	13
et	298	516	306	526	612	792	13
al.,	309	516	324	526	612	792	13
2003a).	328	516	361	526	612	792	13
Esta	365	516	384	526	612	792	13
temperatura	388	516	440	526	612	792	13
más	444	516	462	526	612	792	13
alta,	150	528	169	538	612	792	13
en	173	528	184	538	612	792	13
la	188	528	196	538	612	792	13
masa	200	528	223	538	612	792	13
fermentante	227	528	280	538	612	792	13
de	284	528	295	538	612	792	13
cacao,	299	528	327	538	612	792	13
causa	331	528	356	538	612	792	13
una	360	528	376	538	612	792	13
aceleración	380	528	431	538	612	792	13
de	435	528	445	538	612	792	13
las	450	528	462	538	612	792	13
reacciones	150	540	196	550	612	792	13
de	199	540	209	550	612	792	13
fermentación	212	540	270	550	612	792	13
con	273	540	289	550	612	792	13
un	291	540	302	550	612	792	13
aumento	305	540	343	550	612	792	13
de	345	540	356	550	612	792	13
la	358	540	366	550	612	792	13
actividad	369	540	409	550	612	792	13
proteolítica	412	540	462	550	612	792	13
(Puziah	150	552	184	562	612	792	13
et	186	552	194	562	612	792	13
al.,	196	552	211	562	612	792	13
1999).	213	552	241	562	612	792	13
Evidentemente,	244	552	312	562	612	792	13
el	315	552	323	562	612	792	13
tipo	325	552	342	562	612	792	13
de	345	552	355	562	612	792	13
fermentador	357	552	411	562	612	792	13
usado	413	552	439	562	612	792	13
en	441	552	452	562	612	792	13
el	454	552	462	562	612	792	13
proceso	150	565	185	575	612	792	13
influye	189	565	221	575	612	792	13
sobre	225	565	249	575	612	792	13
la	254	565	262	575	612	792	13
fermentación,	266	565	328	575	612	792	13
según	332	565	358	575	612	792	13
el	363	565	371	575	612	792	13
cual	375	565	394	575	612	792	13
las	398	565	410	575	612	792	13
reacciones	415	565	462	575	612	792	13
químicas	150	577	190	587	612	792	13
involucradas	193	577	249	587	612	792	13
pueden	252	577	283	587	612	792	13
ser	286	577	299	587	612	792	13
retardadas	302	577	347	587	612	792	13
o	350	577	356	587	612	792	13
aceleradas	358	577	404	587	612	792	13
(Graziani	407	577	449	587	612	792	13
de	451	577	462	587	612	792	13
Fariñas	150	589	182	599	612	792	13
et	186	589	194	599	612	792	13
al.,	197	589	211	599	612	792	13
2003a;	215	589	245	599	612	792	13
Vargas	248	589	278	599	612	792	13
et	281	589	289	599	612	792	13
al.,	293	589	307	599	612	792	13
1989),	310	589	339	599	612	792	13
siendo	342	589	371	599	612	792	13
también	374	589	410	599	612	792	13
afectado	413	589	450	599	612	792	13
el	454	589	462	599	612	792	13
secado	150	601	180	611	612	792	13
por	182	601	197	611	612	792	13
su	200	601	209	611	612	792	13
estrecha	212	601	248	611	612	792	13
relación	250	601	286	611	612	792	13
con	288	601	304	611	612	792	13
el	306	601	314	611	612	792	13
proceso	317	601	351	611	612	792	13
fermentativo.	353	601	412	611	612	792	13
Por	415	601	430	611	612	792	13
lo	433	601	441	611	612	792	13
cual	444	601	462	611	612	792	13
concordando	150	613	207	623	612	792	13
con	209	613	225	623	612	792	13
resultados	227	613	272	623	612	792	13
previos,	274	613	309	623	612	792	13
el	311	613	319	623	612	792	13
cajón	321	613	345	623	612	792	13
cuadrado	347	613	388	623	612	792	13
podría	390	613	418	623	612	792	13
ser	420	613	433	623	612	792	13
consi-	435	613	462	623	612	792	13
derado	150	626	180	635	612	792	13
como	183	626	207	635	612	792	13
el	210	626	218	635	612	792	13
diseño	221	626	249	635	612	792	13
mas	252	626	270	635	612	792	13
eficiente	273	626	311	635	612	792	13
para	313	626	332	635	612	792	13
beneficiar	335	626	379	635	612	792	13
el	382	626	390	635	612	792	13
cacao	392	626	418	635	612	792	13
(Graziani	420	626	462	635	612	792	13
de	150	638	160	648	612	792	13
Fariñas	163	638	196	648	612	792	13
et	199	638	207	648	612	792	13
al.,	210	638	224	648	612	792	13
2003a).	227	638	260	648	612	792	13
17	301	667	312	677	612	792	13
Vol.	150	124	166	133	612	792	14
56-2006	169	124	202	133	612	792	14
AGRONOMÍA	249	124	312	133	612	792	14
TROPICAL	313	124	362	133	612	792	14
Nº	444	124	454	133	612	792	14
1	457	124	462	133	612	792	14
CONCLUSIÓN	265	163	347	174	612	792	14
-	150	184	154	194	612	792	14
Las	164	184	180	194	612	792	14
características	182	184	244	194	612	792	14
químicas	246	184	285	194	612	792	14
variaron	287	184	323	194	612	792	14
en	325	184	335	194	612	792	14
función	337	184	371	194	612	792	14
del	373	184	386	194	612	792	14
tiempo	388	184	418	194	612	792	14
de	420	184	430	194	612	792	14
secado	432	184	462	194	612	792	14
y	164	196	170	206	612	792	14
del	173	196	186	206	612	792	14
diseño	190	196	218	206	612	792	14
del	222	196	235	206	612	792	14
fermentador	238	196	292	206	612	792	14
usado	295	196	321	206	612	792	14
en	324	196	334	206	612	792	14
el	338	196	346	206	612	792	14
proceso,	349	196	386	206	612	792	14
mientras	389	196	427	206	612	792	14
que	430	196	446	206	612	792	14
los	449	196	462	206	612	792	14
índices	164	208	196	218	612	792	14
físicos	199	208	227	218	612	792	14
sólo	230	208	249	218	612	792	14
fueron	252	208	280	218	612	792	14
afectados	283	208	325	218	612	792	14
por	328	208	343	218	612	792	14
este	346	208	363	218	612	792	14
último	366	208	395	218	612	792	14
factor.	398	208	425	218	612	792	14
-	150	228	154	238	612	792	14
La	164	228	176	238	612	792	14
temperatura	179	228	232	238	612	792	14
del	235	228	248	238	612	792	14
grano	251	228	276	238	612	792	14
dependió	279	228	319	238	612	792	14
de	322	228	333	238	612	792	14
las	336	228	348	238	612	792	14
condiciones	351	228	404	238	612	792	14
ambientales.	407	228	462	238	612	792	14
El	164	240	174	250	612	792	14
ÍF	176	240	186	250	612	792	14
y	188	240	194	250	612	792	14
los	196	240	209	250	612	792	14
parámetros	211	240	260	250	612	792	14
del	262	240	276	250	612	792	14
color	278	240	301	250	612	792	14
L	303	240	310	250	612	792	14
y	312	240	317	250	612	792	14
a	320	240	324	250	612	792	14
L	324	247	328	252	612	792	14
aumentaron	329	240	381	250	612	792	14
durante	384	240	417	250	612	792	14
el	419	240	427	250	612	792	14
secado,	429	240	462	250	612	792	14
en	164	251	175	261	612	792	14
tanto	177	251	199	261	612	792	14
que	201	251	217	261	612	792	14
b	220	251	225	261	612	792	14
L	225	258	229	264	612	792	14
se	230	251	239	261	612	792	14
redujo,	242	251	272	261	612	792	14
siendo	275	251	303	261	612	792	14
este	306	251	323	261	612	792	14
último	325	251	354	261	612	792	14
parámetro	356	251	401	261	612	792	14
el	403	251	411	261	612	792	14
único	413	251	438	261	612	792	14
afec-	440	251	462	261	612	792	14
tado	164	263	183	273	612	792	14
por	186	263	201	273	612	792	14
el	204	263	212	273	612	792	14
diseño	215	263	244	273	612	792	14
del	247	263	261	273	612	792	14
fermentador,	264	263	320	273	612	792	14
con	323	263	339	273	612	792	14
un	342	263	353	273	612	792	14
menor	356	263	385	273	612	792	14
valor	388	263	410	273	612	792	14
en	414	263	424	273	612	792	14
el	427	263	435	273	612	792	14
cajón	438	263	462	273	612	792	14
cuadrado.	164	275	208	285	612	792	14
-	150	295	154	305	612	792	14
La	164	295	176	305	612	792	14
humedad,	180	295	224	305	612	792	14
azúcares	229	295	267	305	612	792	14
totales,	272	295	304	305	612	792	14
AT	308	295	321	305	612	792	14
y	326	295	331	305	612	792	14
cenizas	335	295	369	305	612	792	14
disminuyeron	373	295	435	305	612	792	14
y	439	295	445	305	612	792	14
los	449	295	462	305	612	792	14
taninos	164	307	196	317	612	792	14
aumentaron	199	307	251	317	612	792	14
al	253	307	261	317	612	792	14
transcurrir	264	307	310	317	612	792	14
el	312	307	320	317	612	792	14
secado,	323	307	356	317	612	792	14
en	358	307	369	317	612	792	14
cambio	371	307	404	317	612	792	14
el	406	307	414	317	612	792	14
comporta-	417	307	462	317	612	792	14
miento	164	318	195	328	612	792	14
de	198	318	208	328	612	792	14
las	211	318	223	328	612	792	14
proteínas	225	318	266	328	612	792	14
y	268	318	274	328	612	792	14
del	276	318	290	328	612	792	14
pH	292	318	306	328	612	792	14
no	308	318	319	328	612	792	14
fue	322	318	336	328	612	792	14
definido,	339	318	378	328	612	792	14
correspondiéndole	381	318	462	328	612	792	14
los	164	330	177	340	612	792	14
mayores	179	330	216	340	612	792	14
valores	218	330	250	340	612	792	14
de	252	330	262	340	612	792	14
humedad,	264	330	307	340	612	792	14
AT,	308	330	324	340	612	792	14
pH,	326	330	342	340	612	792	14
proteínas	344	330	384	340	612	792	14
y	386	330	391	340	612	792	14
taninos	393	330	425	340	612	792	14
al	427	330	435	340	612	792	14
cacao	437	330	462	340	612	792	14
fermentado	164	342	214	352	612	792	14
en	218	342	228	352	612	792	14
el	232	342	240	352	612	792	14
cajón	243	342	267	352	612	792	14
cuadrado,	271	342	314	352	612	792	14
fermentador	317	342	371	352	612	792	14
que	374	342	390	352	612	792	14
pareciera	394	342	434	352	612	792	14
ser	438	342	451	352	612	792	14
el	454	342	462	352	612	792	14
más	164	353	182	363	612	792	14
recomendable	185	353	247	363	612	792	14
para	250	353	269	363	612	792	14
el	272	353	280	363	612	792	14
beneficio	283	353	324	363	612	792	14
del	327	353	340	363	612	792	14
cacao.	343	353	371	363	612	792	14
AGRADECIMIENTO	253	385	359	395	612	792	14
Los	150	406	167	415	612	792	14
autores	169	406	201	415	612	792	14
agradecen	204	406	249	415	612	792	14
a	252	406	256	415	612	792	14
la	259	406	267	415	612	792	14
Empresa	270	406	308	415	612	792	14
Campesina	311	406	360	415	612	792	14
Cuyagua	363	406	402	415	612	792	14
el	405	406	413	415	612	792	14
suministro	416	406	462	415	612	792	14
de	150	417	161	427	612	792	14
las	163	417	176	427	612	792	14
muestras	178	417	218	427	612	792	14
y	220	417	226	427	612	792	14
al	229	417	237	427	612	792	14
señor	239	417	263	427	612	792	14
Venancio	266	417	307	427	612	792	14
Martínez	310	417	349	427	612	792	14
la	352	417	360	427	612	792	14
colaboración	363	417	420	427	612	792	14
prestada.	423	417	462	427	612	792	14
BIBLIOGRAFÍA	264	448	347	458	612	792	14
ASSOCIATION	150	470	222	480	612	792	14
OF	225	470	239	480	612	792	14
THE	241	470	263	480	612	792	14
ANALYTICAL	264	470	334	480	612	792	14
CHEMISTS	336	470	391	480	612	792	14
(AOAC).	393	470	435	480	612	792	14
1997.	437	470	462	480	612	792	14
Official	150	481	184	491	612	792	14
methods	185	481	222	491	612	792	14
of	224	481	233	491	612	792	14
analysis.	235	481	273	491	612	792	14
16	275	481	286	491	612	792	14
th	286	481	291	487	612	792	14
Edition.	293	481	328	491	612	792	14
Gaithersburg,	329	481	389	491	612	792	14
Maryland,	391	481	436	491	612	792	14
USA.	437	481	462	491	612	792	14
1997.	150	493	175	503	612	792	14
Cap.	178	493	198	503	612	792	14
31.	201	493	215	503	612	792	14
p.	218	493	226	503	612	792	14
1-17.	229	493	252	503	612	792	14
BEKELE,	150	514	195	524	612	792	14
F.,	200	514	210	524	612	792	14
A	214	514	222	524	612	792	14
KENNEDY,	225	514	280	524	612	792	14
C.	284	514	294	524	612	792	14
Mc	299	514	313	524	612	792	14
DAVID,	318	514	354	524	612	792	14
F.	359	514	367	524	612	792	14
LAUCKNER	371	514	431	524	612	792	14
and	435	514	451	524	612	792	14
I.	456	514	462	524	612	792	14
BEKELE.	150	526	195	535	612	792	14
1994.	199	526	224	535	612	792	14
Numerical	228	526	274	535	612	792	14
taxonomic	279	526	325	535	612	792	14
studies	329	526	360	535	612	792	14
on	364	526	375	535	612	792	14
cacao	379	526	404	535	612	792	14
(Theobroma	408	526	462	535	612	792	14
cacao	150	537	176	547	612	792	14
L.)	179	537	193	547	612	792	14
in	196	537	204	547	612	792	14
Trinidad.	207	537	247	547	612	792	14
Euphytica.	251	537	298	547	612	792	14
75(39):231-240.	301	537	373	547	612	792	14
BONAPARTE,	150	558	220	568	612	792	14
A.,	224	558	238	568	612	792	14
Z.	243	558	252	568	612	792	14
ALIKHANI,	256	558	315	568	612	792	14
C.	320	558	330	568	612	792	14
MADRAMOOTOO	335	558	427	568	612	792	14
and	432	558	448	568	612	792	14
V.	452	558	462	568	612	792	14
REGABAN.	150	569	206	579	612	792	14
1998.	210	569	235	579	612	792	14
Some	239	569	265	579	612	792	14
quality	269	569	299	579	612	792	14
characteristics	304	569	367	579	612	792	14
of	371	569	380	579	612	792	14
solar	384	569	406	579	612	792	14
dried	410	569	433	579	612	792	14
cacao	437	569	462	579	612	792	14
beans	150	581	175	591	612	792	14
in	178	581	187	591	612	792	14
St.	190	581	201	591	612	792	14
Lucia.	204	581	232	591	612	792	14
J.	235	581	242	591	612	792	14
Sci.	245	581	262	591	612	792	14
Food	265	581	287	591	612	792	14
Agric.	290	581	317	591	612	792	14
76:553-558.	320	581	374	591	612	792	14
BRITO,	150	602	189	612	612	792	14
E.,	194	602	208	612	612	792	14
N.	213	602	224	612	612	792	14
PEZOA,	230	602	271	612	612	792	14
M.	276	602	290	612	612	792	14
GALLAO,	295	602	347	612	612	792	14
A.	351	602	363	612	612	792	14
CORTELAZZO,	368	602	448	612	612	792	14
P.	453	602	462	612	612	792	14
FEVEREIRO,	150	614	213	624	612	792	14
M.	217	614	229	624	612	792	14
BRAGA.	233	614	274	624	612	792	14
2000.	277	614	302	624	612	792	14
Structural	306	614	349	624	612	792	14
and	352	614	368	624	612	792	14
chemical	371	614	411	624	612	792	14
changes	414	614	450	624	612	792	14
in	453	614	462	624	612	792	14
cocoa	150	625	176	635	612	792	14
(Theobroma	179	625	233	635	612	792	14
cacao	235	625	262	635	612	792	14
L.)	264	625	278	635	612	792	14
during	280	625	309	635	612	792	14
fermentation,	312	625	371	635	612	792	14
drying	374	625	402	635	612	792	14
and	405	625	421	635	612	792	14
roasting.	424	625	462	635	612	792	14
Sci.	150	637	167	647	612	792	14
Food	170	637	193	647	612	792	14
Agric.	195	637	223	647	612	792	14
81:281-288.	226	637	279	647	612	792	14
18	300	667	311	677	612	792	14
NOGALES	192	124	239	133	612	792	15
et	241	124	248	133	612	792	15
al.	251	124	261	133	612	792	15
-	263	124	266	133	612	792	15
Cambios	269	124	304	133	612	792	15
físicos	307	124	333	133	612	792	15
y	335	124	340	133	612	792	15
químicos	343	124	379	133	612	792	15
del	382	124	394	133	612	792	15
cacao	396	124	419	133	612	792	15
COMISIÓN	150	164	209	174	612	792	15
VENEZOLANA	214	164	295	174	612	792	15
DE	300	164	315	174	612	792	15
NORMAS	320	164	371	174	612	792	15
INDUSTRIALES	376	164	462	174	612	792	15
(COVENIN).	150	176	210	186	612	792	15
1995.	212	176	237	186	612	792	15
Norma	239	176	270	186	612	792	15
venezolana	272	176	322	186	612	792	15
Nº	324	176	336	186	612	792	15
50.	338	176	352	186	612	792	15
Clasificación	355	176	413	186	612	792	15
de	415	176	426	186	612	792	15
lotes	428	176	449	186	612	792	15
de	451	176	462	186	612	792	15
granos	150	188	179	198	612	792	15
de	183	188	193	198	612	792	15
cacao	196	188	221	198	612	792	15
de	225	188	235	198	612	792	15
acuerdo	238	188	273	198	612	792	15
a	276	188	281	198	612	792	15
las	285	188	297	198	612	792	15
proporciones	300	188	358	198	612	792	15
de	361	188	371	198	612	792	15
granos	374	188	404	198	612	792	15
defectuosos.	407	188	462	198	612	792	15
Ministerio	150	200	196	210	612	792	15
de	199	200	209	210	612	792	15
Fomento.	212	200	254	210	612	792	15
Caracas.	257	200	295	210	612	792	15
Venezuela.	298	200	346	210	612	792	15
5	349	200	354	210	612	792	15
p.	357	200	365	210	612	792	15
COMISIÓN	150	224	209	234	612	792	15
VENEZOLANA	214	224	295	234	612	792	15
DE	300	224	315	234	612	792	15
NORMAS	320	224	371	234	612	792	15
INDUSTRIALES	376	224	462	234	612	792	15
(COVENIN).	150	236	210	246	612	792	15
1978.	214	236	239	246	612	792	15
Norma	244	236	274	246	612	792	15
venezolana	279	236	329	246	612	792	15
Nº	333	236	344	246	612	792	15
442-78.	349	236	383	246	612	792	15
Prueba	387	236	418	246	612	792	15
de	422	236	433	246	612	792	15
corte.	437	236	462	246	612	792	15
Ministerio	150	248	196	258	612	792	15
de	199	248	209	258	612	792	15
Fomento.	212	248	254	258	612	792	15
Caracas.	257	248	295	258	612	792	15
Venezuela.	298	248	346	258	612	792	15
4	349	248	354	258	612	792	15
p.	357	248	365	258	612	792	15
CROS,	150	271	182	281	612	792	15
E.	185	271	194	281	612	792	15
and	197	271	213	281	612	792	15
N.	217	271	227	281	612	792	15
JEANJEAN.	231	271	287	281	612	792	15
1995.	290	271	315	281	612	792	15
Cocoa	318	271	346	281	612	792	15
quality:	350	271	383	281	612	792	15
effect	387	271	411	281	612	792	15
of	415	271	424	281	612	792	15
fermen-	427	271	462	281	612	792	15
tation	150	283	175	293	612	792	15
and	178	283	194	293	612	792	15
drying.	197	283	229	293	612	792	15
Plantations,	232	283	283	293	612	792	15
recherche,	286	283	332	293	612	792	15
développement.	335	283	405	293	612	792	15
24:25-27.	408	283	451	293	612	792	15
DIAS,	150	307	178	317	612	792	15
J.	182	307	189	317	612	792	15
and	193	307	209	317	612	792	15
M.	213	307	225	317	612	792	15
AVILA.	228	307	264	317	612	792	15
1993.	267	307	292	317	612	792	15
Influência	296	307	341	317	612	792	15
do	344	307	355	317	612	792	15
sistema	359	307	392	317	612	792	15
de	396	307	406	317	612	792	15
secagem	410	307	448	317	612	792	15
na	451	307	462	317	612	792	15
acidez	150	319	179	329	612	792	15
das	183	319	198	329	612	792	15
amêndoas	202	319	247	329	612	792	15
de	251	319	261	329	612	792	15
cacau	266	319	291	329	612	792	15
(Theobroma	295	319	350	329	612	792	15
cacao	354	319	381	329	612	792	15
L.).	385	319	401	329	612	792	15
Agrotrópica.	405	319	462	329	612	792	15
5(1):19-24.	150	331	200	341	612	792	15
GALVIZ,	150	353	192	363	612	792	15
I.	194	353	200	363	612	792	15
1994.	202	353	227	363	612	792	15
Estudios	228	353	265	363	612	792	15
de	267	353	278	363	612	792	15
los	279	353	292	363	612	792	15
aspectos	294	353	330	363	612	792	15
sociales,	332	353	369	363	612	792	15
económicos,	371	353	425	363	612	792	15
técnicos	427	353	462	363	612	792	15
y	150	365	156	375	612	792	15
agropecuarios	157	365	218	375	612	792	15
de	220	365	230	375	612	792	15
los	232	365	245	375	612	792	15
pequeños	247	365	288	375	612	792	15
productores	290	365	341	375	612	792	15
de	343	365	353	375	612	792	15
Cuyagua,	355	365	396	375	612	792	15
estado	398	365	426	375	612	792	15
Aragua.	427	365	462	375	612	792	15
Trabajo	150	377	185	387	612	792	15
de	189	377	199	387	612	792	15
grado.	204	377	232	387	612	792	15
Maracay,	236	377	278	387	612	792	15
Ven.Universidad	282	377	357	387	612	792	15
Central	361	377	394	387	612	792	15
de	398	377	409	387	612	792	15
Venezuela.	413	377	462	387	612	792	15
Facultad	150	389	188	399	612	792	15
de	191	389	201	399	612	792	15
Agronomía.	204	389	256	399	612	792	15
67	259	389	270	399	612	792	15
p.	273	389	282	399	612	792	15
GHOSH,	150	412	191	422	612	792	15
B.	194	412	204	422	612	792	15
and	208	412	224	422	612	792	15
J.	227	412	234	422	612	792	15
CUNHA.	238	412	280	422	612	792	15
1975.	283	412	308	422	612	792	15
Effect	311	412	338	422	612	792	15
of	342	412	351	422	612	792	15
season	354	412	384	422	612	792	15
on	387	412	398	422	612	792	15
sun	402	412	417	422	612	792	15
drying	420	412	449	422	612	792	15
of	453	412	462	422	612	792	15
cocoa	150	424	176	434	612	792	15
beans	179	424	204	434	612	792	15
in	207	424	215	434	612	792	15
Brazil.	219	424	248	434	612	792	15
Turrialba.	251	424	295	434	612	792	15
25(4):396-403.	298	424	364	434	612	792	15
GONZÁLEZ,	150	448	213	457	612	792	15
F.,	218	448	229	457	612	792	15
L.	234	448	244	457	612	792	15
ORTIZ	248	448	281	457	612	792	15
de	286	448	296	457	612	792	15
BERTORELLI,	301	448	373	457	612	792	15
L.	377	448	387	457	612	792	15
GRAZIANI	392	448	447	457	612	792	15
de	451	448	462	457	612	792	15
FARIÑAS,	150	460	199	469	612	792	15
E.	201	460	211	469	612	792	15
MONTEVERDE-PENSO.	213	460	330	469	612	792	15
1999.	332	460	357	469	612	792	15
Influencia	360	460	404	469	612	792	15
del	406	460	420	469	612	792	15
índice	422	460	449	469	612	792	15
de	451	460	462	469	612	792	15
cosecha	150	472	185	481	612	792	15
de	188	472	198	481	612	792	15
la	202	472	209	481	612	792	15
mazorca	213	472	250	481	612	792	15
sobre	253	472	277	481	612	792	15
algunas	280	472	314	481	612	792	15
características	317	472	379	481	612	792	15
de	382	472	393	481	612	792	15
la	396	472	404	481	612	792	15
grasa	407	472	430	481	612	792	15
de	433	472	443	481	612	792	15
dos	447	472	462	481	612	792	15
cultivares	150	484	193	493	612	792	15
de	195	484	206	493	612	792	15
cacao	208	484	234	493	612	792	15
(Theobroma	236	484	290	493	612	792	15
cacao	293	484	319	493	612	792	15
L.)	322	484	335	493	612	792	15
Rev.	338	484	358	493	612	792	15
Universidad	360	484	414	493	612	792	15
Central	417	484	449	493	612	792	15
de	452	484	462	493	612	792	15
Venezuela.	150	496	198	505	612	792	15
Facultad	201	496	239	505	612	792	15
de	242	496	252	505	612	792	15
Agronomía.	255	496	308	505	612	792	15
25(2):159-171.	311	496	377	505	612	792	15
GRAZIANI	150	519	206	529	612	792	15
de	211	519	222	529	612	792	15
FARIÑAS,	227	519	280	529	612	792	15
L.,	285	519	298	529	612	792	15
L.	303	519	313	529	612	792	15
ORTIZ	318	519	351	529	612	792	15
de	356	519	367	529	612	792	15
BERTORELLI,	372	519	446	529	612	792	15
N.	451	519	462	529	612	792	15
ÁLVAREZ	150	531	199	541	612	792	15
y	203	531	209	541	612	792	15
A.	212	531	223	541	612	792	15
TRUJILLO.	227	531	282	541	612	792	15
2003a.	286	531	316	541	612	792	15
Fermentación	320	531	381	541	612	792	15
del	385	531	399	541	612	792	15
cacao	403	531	428	541	612	792	15
en	432	531	443	541	612	792	15
dos	447	531	462	541	612	792	15
diseños	150	543	183	553	612	792	15
de	186	543	196	553	612	792	15
cajas	199	543	221	553	612	792	15
de	224	543	235	553	612	792	15
madera.	238	543	273	553	612	792	15
Agronomía	275	543	326	553	612	792	15
Trop.	328	543	352	553	612	792	15
53(2):175-187.	355	543	421	553	612	792	15
GRAZIANI	150	567	203	576	612	792	15
de	205	567	215	576	612	792	15
FARIÑAS,	217	567	266	576	612	792	15
L.,	267	567	280	576	612	792	15
L.	282	567	291	576	612	792	15
ORTIZ	293	567	325	576	612	792	15
de	327	567	337	576	612	792	15
BERTORELLI	339	567	405	576	612	792	15
y	407	567	412	576	612	792	15
P.	414	567	422	576	612	792	15
PARRA.	424	567	462	576	612	792	15
2003b.	150	579	180	588	612	792	15
Características	182	579	246	588	612	792	15
químicas	248	579	287	588	612	792	15
de	289	579	299	588	612	792	15
la	301	579	309	588	612	792	15
semilla	311	579	343	588	612	792	15
de	345	579	355	588	612	792	15
diferentes	357	579	400	588	612	792	15
tipos	402	579	423	588	612	792	15
de	425	579	435	588	612	792	15
cacao	437	579	462	588	612	792	15
de	150	591	160	600	612	792	15
la	163	591	171	600	612	792	15
localidad	174	591	215	600	612	792	15
de	218	591	228	600	612	792	15
Cumboto,	231	591	275	600	612	792	15
Aragua.	277	591	312	600	612	792	15
Agronomía	315	591	365	600	612	792	15
Trop.	367	591	391	600	612	792	15
53(2):133-144.	394	591	461	600	612	792	15
JINAP,	150	614	182	624	612	792	15
S.	185	614	194	624	612	792	15
and	198	614	214	624	612	792	15
P.	218	614	225	624	612	792	15
DIMICK.	229	614	272	624	612	792	15
1990.	276	614	301	624	612	792	15
Acidic	304	614	334	624	612	792	15
characteristics	338	614	401	624	612	792	15
of	404	614	414	624	612	792	15
fermented	417	614	462	624	612	792	15
and	150	626	166	636	612	792	15
dried	171	626	194	636	612	792	15
cocoa	199	626	226	636	612	792	15
beans	230	626	256	636	612	792	15
from	261	626	283	636	612	792	15
different	287	626	327	636	612	792	15
countries	331	626	374	636	612	792	15
of	378	626	387	636	612	792	15
origin.	392	626	422	636	612	792	15
J.	427	626	434	636	612	792	15
Food	439	626	462	636	612	792	15
Sci.	150	638	168	648	612	792	15
55	171	638	182	648	612	792	15
(2):547-550.	185	638	240	648	612	792	15
19	301	667	312	677	612	792	15
Vol.	150	124	166	133	612	792	16
56-2006	169	124	202	133	612	792	16
AGRONOMÍA	249	124	312	133	612	792	16
TROPICAL	313	124	362	133	612	792	16
Nº	444	124	454	133	612	792	16
1	457	124	462	133	612	792	16
JINAP,	150	164	183	174	612	792	16
S.,	186	164	198	174	612	792	16
J.	202	164	209	174	612	792	16
THIEN	213	164	246	174	612	792	16
and	250	164	266	174	612	792	16
T.	270	164	279	174	612	792	16
YAP.	282	164	305	174	612	792	16
1994.	309	164	334	174	612	792	16
Effect	338	164	365	174	612	792	16
of	369	164	378	174	612	792	16
drying	382	164	412	174	612	792	16
on	416	164	427	174	612	792	16
acidity	430	164	462	174	612	792	16
and	150	176	167	186	612	792	16
volatile	170	176	205	186	612	792	16
fatty	209	176	230	186	612	792	16
acids	233	176	257	186	612	792	16
content	261	176	294	186	612	792	16
of	298	176	308	186	612	792	16
cocoa	311	176	338	186	612	792	16
beans.	342	176	370	186	612	792	16
J.	374	176	382	186	612	792	16
Sci.	385	176	403	186	612	792	16
Food	407	176	430	186	612	792	16
Agric.	433	176	462	186	612	792	16
65:67-75.	150	188	193	198	612	792	16
ORTIZ	150	212	182	222	612	792	16
de	187	212	197	222	612	792	16
BERTORELLI,	202	212	272	222	612	792	16
L.,	277	212	289	222	612	792	16
G.	294	212	303	222	612	792	16
CAMACHO	307	212	365	222	612	792	16
y	369	212	374	222	612	792	16
L.	379	212	388	222	612	792	16
GRAZIANI	393	212	447	222	612	792	16
de	451	212	462	222	612	792	16
FARIÑAS.	150	224	199	234	612	792	16
2004.	203	224	228	234	612	792	16
Efecto	232	224	261	234	612	792	16
del	264	224	278	234	612	792	16
secado	282	224	312	234	612	792	16
al	316	224	324	234	612	792	16
sol	328	224	340	234	612	792	16
sobre	344	224	368	234	612	792	16
la	372	224	380	234	612	792	16
calidad	384	224	416	234	612	792	16
del	420	224	433	234	612	792	16
grano	437	224	462	234	612	792	16
fermentado	150	236	200	246	612	792	16
de	203	236	214	246	612	792	16
cacao.	217	236	244	246	612	792	16
Agronomía	247	236	297	246	612	792	16
Trop.	300	236	324	246	612	792	16
53(4):31-44.	327	236	382	246	612	792	16
PUZIAH,	150	260	195	270	612	792	16
H.,	198	260	211	270	612	792	16
S.	215	260	224	270	612	792	16
JINAP,	227	260	259	270	612	792	16
M.	262	260	275	270	612	792	16
KHARIDAH	278	260	338	270	612	792	16
and	341	260	358	270	612	792	16
A.	360	260	371	270	612	792	16
ASBI.	374	260	402	270	612	792	16
1999.	405	260	431	270	612	792	16
Effect	434	260	462	270	612	792	16
of	150	272	160	282	612	792	16
drying	164	272	195	282	612	792	16
time,	200	272	223	282	612	792	16
bean	228	272	250	282	612	792	16
depth	255	272	280	282	612	792	16
and	285	272	302	282	612	792	16
temperature	306	272	362	282	612	792	16
on	367	272	378	282	612	792	16
free	383	272	401	282	612	792	16
amino	406	272	435	282	612	792	16
acid,	440	272	462	282	612	792	16
perptide-N	150	284	198	294	612	792	16
sugar	200	284	223	294	612	792	16
and	225	284	241	294	612	792	16
pyrazine	243	284	281	294	612	792	16
concentrations	283	284	346	294	612	792	16
of	348	284	357	294	612	792	16
Malaysian	359	284	405	294	612	792	16
cocoa	407	284	432	294	612	792	16
beans.	434	284	462	294	612	792	16
J.	150	296	157	306	612	792	16
Sci.	160	296	177	306	612	792	16
Food	180	296	203	306	612	792	16
Agric.	205	296	233	306	612	792	16
79:987-994.	236	296	289	306	612	792	16
ROHAN,	150	320	192	330	612	792	16
T.	195	320	204	330	612	792	16
1964.	207	320	232	330	612	792	16
El	235	320	245	330	612	792	16
beneficio	248	320	289	330	612	792	16
del	293	320	306	330	612	792	16
cacao	309	320	335	330	612	792	16
bruto	338	320	361	330	612	792	16
destinado	364	320	407	330	612	792	16
al	410	320	418	330	612	792	16
mercado.	421	320	462	330	612	792	16
Organización	150	332	209	342	612	792	16
de	212	332	223	342	612	792	16
las	226	332	238	342	612	792	16
Naciones	241	332	282	342	612	792	16
Unidas	285	332	316	342	612	792	16
para	320	332	338	342	612	792	16
la	342	332	350	342	612	792	16
Agricultura	352	332	403	342	612	792	16
y	406	332	412	342	612	792	16
la	415	332	423	342	612	792	16
Alimen-	425	332	462	342	612	792	16
tación.	150	344	180	354	612	792	16
Roma,	183	344	212	354	612	792	16
Italia.	215	344	240	354	612	792	16
223	243	344	259	354	612	792	16
p.	262	344	270	354	612	792	16
SINGLETON,	150	368	214	378	612	792	16
V.	215	368	225	378	612	792	16
and	226	368	242	378	612	792	16
J.	244	368	251	378	612	792	16
ROSSI.	253	368	287	378	612	792	16
1965.	288	368	313	378	612	792	16
Determination	315	368	377	378	612	792	16
of	379	368	388	378	612	792	16
tannins	390	368	422	378	612	792	16
in	424	368	432	378	612	792	16
wines.	434	368	462	378	612	792	16
J.	150	380	157	390	612	792	16
Enology	160	380	198	390	612	792	16
and	201	380	217	390	612	792	16
Viticulture.	219	380	269	390	612	792	16
6(3):114.	272	380	312	390	612	792	16
SUÁREZ,	150	404	196	414	612	792	16
M.	198	404	211	414	612	792	16
2003.	213	404	238	414	612	792	16
Estudio	240	404	274	414	612	792	16
de	276	404	287	414	612	792	16
algunas	289	404	323	414	612	792	16
variables	325	404	365	414	612	792	16
del	367	404	381	414	612	792	16
beneficio	383	404	424	414	612	792	16
húmedo	427	404	462	414	612	792	16
ecológico	150	416	193	426	612	792	16
que	195	416	211	426	612	792	16
influyen	213	416	250	426	612	792	16
sobre	252	416	276	426	612	792	16
la	279	416	286	426	612	792	16
calidad	289	416	321	426	612	792	16
del	323	416	336	426	612	792	16
grano	338	416	364	426	612	792	16
de	366	416	376	426	612	792	16
café	378	416	397	426	612	792	16
verde.	399	416	426	426	612	792	16
Trabajo	428	416	462	426	612	792	16
de	150	428	161	438	612	792	16
grado.	164	428	192	438	612	792	16
Maracay,	196	428	237	438	612	792	16
Ven.	240	428	260	438	612	792	16
Universidad	264	428	318	438	612	792	16
Central	322	428	354	438	612	792	16
de	358	428	369	438	612	792	16
Venezuela.	372	428	420	438	612	792	16
Facultad	424	428	462	438	612	792	16
de	150	440	161	450	612	792	16
Agronomía.	163	440	216	450	612	792	16
132	218	440	235	450	612	792	16
p.	238	440	246	450	612	792	16
STATISTICAL	150	464	221	474	612	792	16
ANALYSIS	225	464	281	474	612	792	16
SYSTEMS	286	464	338	474	612	792	16
(SAS).	343	464	375	474	612	792	16
1998.	380	464	406	474	612	792	16
SAS/STAT	411	464	462	474	612	792	16
User's	150	476	179	486	612	792	16
Guide.	183	476	214	486	612	792	16
Release	218	476	253	486	612	792	16
6.132	257	476	282	486	612	792	16
edition.	287	476	321	486	612	792	16
SAS	325	476	346	486	612	792	16
Institute	350	476	387	486	612	792	16
Inc.	391	476	408	486	612	792	16
Cary,	413	476	436	486	612	792	16
NC.,	441	476	462	486	612	792	16
USA.	150	488	175	498	612	792	16
1.028	178	488	203	498	612	792	16
p.	205	488	214	498	612	792	16
VARGAS,	150	512	197	522	612	792	16
V.,	200	512	212	522	612	792	16
J.	216	512	223	522	612	792	16
SOTO	226	512	255	522	612	792	16
y	259	512	264	522	612	792	16
G.	268	512	277	522	612	792	16
ENRÍQUEZ.	281	512	339	522	612	792	16
1989.	342	512	367	522	612	792	16
Métodos	371	512	409	522	612	792	16
de	413	512	423	522	612	792	16
fermen-	427	512	462	522	612	792	16
tación	150	524	177	534	612	792	16
de	180	524	190	534	612	792	16
cacao	193	524	218	534	612	792	16
para	220	524	239	534	612	792	16
pequeños	242	524	283	534	612	792	16
productores	286	524	338	534	612	792	16
en	340	524	350	534	612	792	16
seis	353	524	369	534	612	792	16
localidades	372	524	422	534	612	792	16
de	424	524	434	534	612	792	16
Costa	437	524	462	534	612	792	16
Rica.	150	536	174	546	612	792	16
Pruebas	179	536	215	546	612	792	16
de	219	536	230	546	612	792	16
calidad.	235	536	271	546	612	792	16
In:	275	536	290	546	612	792	16
Memoria.	294	536	339	546	612	792	16
Seminario	343	536	390	546	612	792	16
regional	395	536	433	546	612	792	16
sobre	437	536	462	546	612	792	16
tecnología	150	548	196	558	612	792	16
post	200	548	219	558	612	792	16
cosecha	224	548	261	558	612	792	16
y	266	548	271	558	612	792	16
calidad	276	548	310	558	612	792	16
mejorada	315	548	358	558	612	792	16
del	363	548	377	558	612	792	16
cacao.	382	548	411	558	612	792	16
Turrialba.	416	548	462	558	612	792	16
Costa	150	560	177	570	612	792	16
Rica.	180	560	204	570	612	792	16
p.	208	560	216	570	612	792	16
147-161.	219	560	258	570	612	792	16
20	300	667	311	677	612	792	16
