Zootecnia	369	44	413	58	588	768	1
Trop.,	416	44	442	58	588	768	1
31	444	44	456	58	588	768	1
(3):	458	44	473	58	588	768	1
243-253.	476	44	516	58	588	768	1
2013	518	44	540	58	588	768	1
Nota	249	69	280	89	588	768	1
Técnica	284	69	336	89	588	768	1
Polinización	91	93	173	113	588	768	1
de	177	93	193	113	588	768	1
tomate,	197	93	247	113	588	768	1
calabacín	251	93	314	113	588	768	1
y	318	93	326	113	588	768	1
pepino,	330	93	380	113	588	768	1
con	384	93	409	113	588	768	1
Meliponinos	413	94	494	113	588	768	1
y	185	110	193	130	588	768	1
Apis	197	111	227	130	588	768	1
mellifera	231	111	289	130	588	768	1
en	292	110	309	130	588	768	1
invernaderos	313	110	400	130	588	768	1
Pollination	136	142	202	161	588	768	1
of	206	142	218	161	588	768	1
tomato,	222	142	269	161	588	768	1
zucchini	272	142	324	161	588	768	1
and	328	142	351	161	588	768	1
cucumber,	355	142	420	161	588	768	1
with	423	142	449	161	588	768	1
stingless	140	158	197	176	588	768	1
bees	200	158	230	176	588	768	1
and	234	158	257	176	588	768	1
Apis	260	158	288	176	588	768	1
mellifera	292	158	345	176	588	768	1
in	349	158	361	176	588	768	1
greenhouses	364	158	445	176	588	768	1
Antonio	176	191	217	207	588	768	1
José	220	191	245	207	588	768	1
Manrique	248	191	298	207	588	768	1
1	299	192	302	201	588	768	1
y	306	191	312	207	588	768	1
José	315	191	340	207	588	768	1
Luis	344	191	366	207	588	768	1
Blanco	369	191	406	207	588	768	1
2	406	192	410	201	588	768	1
1	45	226	49	236	588	768	1
Universidad	49	227	101	240	588	768	1
Central	106	227	138	240	588	768	1
de	143	227	154	240	588	768	1
Venezuela.	158	227	208	240	588	768	1
Facultad	212	227	251	240	588	768	1
de	255	227	266	240	588	768	1
Agronomía.	270	227	322	240	588	768	1
Estación	327	227	365	240	588	768	1
Experimental	370	227	428	240	588	768	1
Jaime	432	227	459	240	588	768	1
Henao	464	227	493	240	588	768	1
Jaramillo.	498	227	540	240	588	768	1
estado	45	239	75	252	588	768	1
Miranda,	77	239	116	252	588	768	1
Venezuela.	119	239	169	252	588	768	1
Correo	171	239	202	252	588	768	1
electrónico:	205	239	256	252	588	768	1
antoniomanrique2008@hotmail.com	258	239	419	252	588	768	1
2	45	252	48	260	588	768	1
Apiarios	48	251	84	264	588	768	1
Resplandor.	87	251	140	264	588	768	1
Hoyo	143	251	166	264	588	768	1
de	169	251	180	264	588	768	1
La	183	251	194	264	588	768	1
Puerta,	197	251	229	264	588	768	1
municipio	232	251	274	264	588	768	1
Baruta,	277	251	309	264	588	768	1
estado	312	251	342	264	588	768	1
Miranda,	345	251	383	264	588	768	1
Venezuela.	386	251	436	264	588	768	1
RESUMEN	134	279	189	295	588	768	1
ABSTRACT	394	279	454	295	588	768	1
Palabras	45	631	86	645	588	768	1
clave:	98	631	127	645	588	768	1
meliponinos,	139	631	195	645	588	768	1
Apis	207	631	226	645	588	768	1
polinización,	45	643	100	657	588	768	1
tomate,	102	643	136	657	588	768	1
calabacín,	139	643	184	657	588	768	1
pepino.	187	643	220	657	588	768	1
Recibido:	45	687	82	699	588	768	1
30/05/13	85	687	120	699	588	768	1
Key	307	583	325	597	588	768	1
words:	327	583	360	597	588	768	1
stingless	362	583	401	597	588	768	1
bees,	403	583	427	597	588	768	1
Apis	429	583	449	597	588	768	1
mellifera,	450	583	491	597	588	768	1
pollination,	493	583	541	597	588	768	1
tomato,	307	595	340	609	588	768	1
zucchini,	343	595	382	609	588	768	1
cucumber.	385	595	431	609	588	768	1
mellifera,	238	631	278	645	588	768	1
Aprobado:	134	687	176	699	588	768	1
30/06/14	178	687	213	699	588	768	1
243	284	717	302	732	588	768	1
Vol.	45	44	61	58	588	768	2
31	64	44	75	58	588	768	2
(3)	78	44	90	58	588	768	2
ZOOTECNIA	237	44	295	58	588	768	2
TROPICAL	297	44	347	58	588	768	2
INTRODUCCIÓN	113	72	211	89	588	768	2
2013	515	44	537	58	588	768	2
principalmente,	307	72	381	87	588	768	2
hortalizas	385	72	433	87	588	768	2
como	437	72	464	87	588	768	2
L.	468	73	478	87	588	768	2
esculentum,	482	73	541	87	588	768	2
C.	307	85	318	100	588	768	2
pepo	322	85	346	100	588	768	2
y	351	85	356	100	588	768	2
C.	360	85	371	100	588	768	2
sativus,	375	85	412	100	588	768	2
sin	416	85	430	100	588	768	2
embargo,	434	85	480	100	588	768	2
a	484	85	491	100	588	768	2
pesar	494	85	522	100	588	768	2
del	526	85	541	100	588	768	2
gran	307	97	329	112	588	768	2
avance,	331	97	370	112	588	768	2
la	372	97	381	112	588	768	2
polinización	383	97	441	112	588	768	2
sigue	444	97	470	112	588	768	2
siendo	472	97	505	112	588	768	2
uno	507	97	526	112	588	768	2
de	528	97	541	112	588	768	2
los	307	109	321	124	588	768	2
mayores	325	109	367	124	588	768	2
obstáculos,	372	109	427	124	588	768	2
que	431	109	450	124	588	768	2
incide	454	109	483	124	588	768	2
en	487	109	500	124	588	768	2
que	504	109	522	124	588	768	2
los	526	109	541	124	588	768	2
rendimientos	307	121	370	136	588	768	2
no	373	121	385	136	588	768	2
sean	388	121	412	136	588	768	2
los	415	121	429	136	588	768	2
idóneos	432	121	471	136	588	768	2
y/o	474	121	488	136	588	768	2
los	491	121	506	136	588	768	2
costos	509	121	541	136	588	768	2
sean	307	133	331	148	588	768	2
elevados	334	133	378	148	588	768	2
por	381	133	398	148	588	768	2
este	401	133	422	148	588	768	2
proceso,	425	133	468	148	588	768	2
que	471	133	489	148	588	768	2
se	493	133	505	148	588	768	2
realiza	508	133	541	148	588	768	2
manualmente.	307	145	376	160	588	768	2
La	45	91	57	106	588	768	2
polinización	60	91	118	106	588	768	2
es	121	91	133	106	588	768	2
fundamental	137	91	197	106	588	768	2
en	200	91	213	106	588	768	2
los	216	91	230	106	588	768	2
procesos	234	91	278	106	588	768	2
productivos,	45	103	104	118	588	768	2
reproductivos	112	103	178	118	588	768	2
y	186	103	192	118	588	768	2
calidad	200	103	235	118	588	768	2
de	244	103	256	118	588	768	2
los	264	103	278	118	588	768	2
cultivos,	45	115	84	130	588	768	2
por	88	115	104	130	588	768	2
tal	108	115	120	130	588	768	2
razón,	124	115	154	130	588	768	2
este	159	115	179	130	588	768	2
proceso	183	115	223	130	588	768	2
es	227	115	238	130	588	768	2
de	242	115	255	130	588	768	2
vital	259	115	278	130	588	768	2
importancia	45	127	102	142	588	768	2
en	107	127	119	142	588	768	2
la	123	127	132	142	588	768	2
agricultura	136	127	188	142	588	768	2
para	192	127	214	142	588	768	2
aumentar	219	127	265	142	588	768	2
la	270	127	278	142	588	768	2
productividad.	45	139	113	154	588	768	2
El	115	139	125	154	588	768	2
servicio	127	139	165	154	588	768	2
prestado	167	139	210	154	588	768	2
por	212	139	228	154	588	768	2
las	230	139	244	154	588	768	2
abejas	246	139	279	154	588	768	2
en	45	151	57	166	588	768	2
beneﬁ	63	151	93	166	588	768	2
cio	93	151	107	166	588	768	2
de	113	151	126	166	588	768	2
los	132	151	146	166	588	768	2
ecosistemas	152	151	213	166	588	768	2
mediante	219	151	264	166	588	768	2
la	270	151	279	166	588	768	2
polinización	45	163	102	178	588	768	2
es	106	163	118	178	588	768	2
de	122	163	134	178	588	768	2
tal	138	163	149	178	588	768	2
magnitud,	153	163	201	178	588	768	2
que	205	163	223	178	588	768	2
Beismeijer	227	163	278	178	588	768	2
et	45	176	54	191	588	768	2
al.	57	176	68	191	588	768	2
(2006)	71	175	102	191	588	768	2
calcularon	105	175	155	191	588	768	2
en	158	175	170	191	588	768	2
más	173	175	194	191	588	768	2
de	196	175	209	191	588	768	2
40	211	175	224	191	588	768	2
billones	226	175	264	191	588	768	2
de	266	175	279	191	588	768	2
dólares.	45	188	84	203	588	768	2
Uno	87	188	107	203	588	768	2
de	111	188	123	203	588	768	2
los	126	188	140	203	588	768	2
principales	144	188	196	203	588	768	2
problemas	200	188	251	203	588	768	2
de	254	188	266	203	588	768	2
la	270	188	278	203	588	768	2
polinización	45	200	102	215	588	768	2
entomóﬁ	105	200	147	215	588	768	2
la	147	200	156	215	588	768	2
es	159	200	171	215	588	768	2
el	174	200	183	215	588	768	2
uso	186	200	204	215	588	768	2
de	207	200	219	215	588	768	2
agrotóxicos	222	200	278	215	588	768	2
en	45	212	57	227	588	768	2
los	59	212	73	227	588	768	2
cultivos,	75	212	115	227	588	768	2
principalmente,	117	212	191	227	588	768	2
aplicados	194	212	240	227	588	768	2
cuando	242	212	279	227	588	768	2
las	45	224	59	239	588	768	2
ﬂ	61	224	66	239	588	768	2
ores	66	224	88	239	588	768	2
están	90	224	117	239	588	768	2
en	119	224	131	239	588	768	2
antesis.	134	224	171	239	588	768	2
Los	173	224	191	239	588	768	2
polinizadores	193	224	258	239	588	768	2
que	260	224	279	239	588	768	2
colectan	45	236	86	251	588	768	2
el	90	236	98	251	588	768	2
néctar	102	236	132	251	588	768	2
de	136	236	148	251	588	768	2
las	152	236	166	251	588	768	2
ﬂ	170	236	175	251	588	768	2
ores	175	236	197	251	588	768	2
provenientes	200	236	263	251	588	768	2
de	266	236	278	251	588	768	2
plantas	45	248	80	263	588	768	2
fumigadas	85	248	136	263	588	768	2
con	141	248	159	263	588	768	2
pesticidas,	164	248	216	263	588	768	2
contaminan	222	248	278	263	588	768	2
la	45	260	53	275	588	768	2
miel	60	260	80	275	588	768	2
y	87	260	92	275	588	768	2
provocan,	99	260	147	275	588	768	2
alteraciones	154	260	213	275	588	768	2
metabólicas	220	260	278	275	588	768	2
cuando	45	272	81	287	588	768	2
estos	85	272	112	287	588	768	2
la	116	272	125	287	588	768	2
ingieren.	129	272	171	287	588	768	2
Más	176	272	197	287	588	768	2
del	201	272	216	287	588	768	2
30%	221	272	243	287	588	768	2
de	247	272	260	287	588	768	2
los	264	272	278	287	588	768	2
alimentos	45	284	91	299	588	768	2
consumidos	93	284	152	299	588	768	2
por	154	284	170	299	588	768	2
los	172	284	186	299	588	768	2
humanos	189	284	234	299	588	768	2
depende	236	284	279	299	588	768	2
de	45	296	57	311	588	768	2
la	61	296	69	311	588	768	2
polinización	74	296	131	311	588	768	2
entomóﬁ	135	296	177	311	588	768	2
la.	177	296	189	311	588	768	2
Por	193	296	210	311	588	768	2
otro	214	296	233	311	588	768	2
lado,	237	296	260	311	588	768	2
los	264	296	278	311	588	768	2
insectos	45	308	85	323	588	768	2
son	89	308	107	323	588	768	2
dependientes	111	308	177	323	588	768	2
de	181	308	193	323	588	768	2
las	197	308	211	323	588	768	2
plantas	215	308	251	323	588	768	2
y	255	308	260	323	588	768	2
las	264	308	278	323	588	768	2
utilizan	45	321	79	336	588	768	2
como	82	321	109	336	588	768	2
fuente	112	321	142	336	588	768	2
de	145	321	157	336	588	768	2
alimentos	160	321	207	336	588	768	2
y	210	321	215	336	588	768	2
como	218	321	245	336	588	768	2
abrigo	248	321	279	336	588	768	2
(McGregor,	45	333	100	348	588	768	2
1976).	103	333	133	348	588	768	2
Por	307	163	324	178	588	768	2
las	329	163	342	178	588	768	2
razones	347	163	386	178	588	768	2
anteriores,	391	163	443	178	588	768	2
la	447	163	456	178	588	768	2
polinización	461	163	518	178	588	768	2
con	523	163	541	178	588	768	2
abejas	307	175	339	190	588	768	2
es	343	175	355	190	588	768	2
una	359	175	377	190	588	768	2
alternativa	381	175	432	190	588	768	2
válida	436	175	464	190	588	768	2
para	468	175	490	190	588	768	2
aumentar	494	175	541	190	588	768	2
los	307	187	321	202	588	768	2
rendimientos,	327	187	393	202	588	768	2
siendo	399	187	431	202	588	768	2
en	437	187	450	202	588	768	2
la	456	187	464	202	588	768	2
actualidad	471	187	521	202	588	768	2
las	527	187	541	202	588	768	2
responsables	307	199	372	214	588	768	2
de	378	199	390	214	588	768	2
polinizar	396	199	436	214	588	768	2
casi	442	199	462	214	588	768	2
el	467	199	476	214	588	768	2
65%	481	199	503	214	588	768	2
de	509	199	521	214	588	768	2
los	526	199	541	214	588	768	2
cultivos	307	211	343	226	588	768	2
comestibles	350	211	408	226	588	768	2
(FAO,	415	211	443	226	588	768	2
2004;	450	211	477	226	588	768	2
Guimarães,	484	211	541	226	588	768	2
2006).	307	223	338	238	588	768	2
La	347	223	359	238	588	768	2
polinización	368	223	425	238	588	768	2
manual	434	223	470	238	588	768	2
mediante	478	223	523	238	588	768	2
la	532	223	541	238	588	768	2
agitación	307	235	351	250	588	768	2
de	353	235	365	250	588	768	2
las	367	235	381	250	588	768	2
ﬂ	383	235	389	250	588	768	2
ores	389	235	410	250	588	768	2
y	412	235	418	250	588	768	2
la	420	235	429	250	588	768	2
polinización	431	235	488	250	588	768	2
entomóﬁ	490	235	532	250	588	768	2
la	532	235	541	250	588	768	2
producen	307	247	353	263	588	768	2
tomates	354	247	393	263	588	768	2
con	395	247	413	263	588	768	2
mejor	415	247	442	263	588	768	2
calidad	444	247	479	263	588	768	2
y	480	247	486	263	588	768	2
cantidades	488	247	541	263	588	768	2
satisfactorias.	307	260	374	275	588	768	2
Respecto	379	260	426	275	588	768	2
de	431	260	444	275	588	768	2
la	449	260	458	275	588	768	2
polinización	463	260	521	275	588	768	2
del	526	260	541	275	588	768	2
tomate,	307	272	343	287	588	768	2
este	345	272	366	287	588	768	2
requiere	368	272	409	287	588	768	2
de	411	272	423	287	588	768	2
un	426	272	438	287	588	768	2
insecto	440	272	475	287	588	768	2
grande	477	272	511	287	588	768	2
como	514	272	541	287	588	768	2
los	307	284	321	299	588	768	2
abejorros,	324	284	373	299	588	768	2
en	377	284	389	299	588	768	2
la	393	284	401	299	588	768	2
actualidad	405	284	455	299	588	768	2
los	458	284	472	299	588	768	2
polinizadores	476	284	541	299	588	768	2
más	307	296	328	311	588	768	2
utilizados	337	296	383	311	588	768	2
dentro	392	296	423	311	588	768	2
de	432	296	445	311	588	768	2
los	454	296	468	311	588	768	2
invernaderos	478	296	541	311	588	768	2
(Velthuis	307	308	349	323	588	768	2
y	354	308	359	323	588	768	2
van	364	308	381	323	588	768	2
Doorn,	386	308	419	323	588	768	2
2006).	424	308	455	323	588	768	2
A	459	308	467	323	588	768	2
pesar	471	308	499	323	588	768	2
de	503	308	515	323	588	768	2
eso,	520	308	541	323	588	768	2
la	307	320	315	335	588	768	2
utilidad	320	320	355	335	588	768	2
de	359	320	371	335	588	768	2
los	376	320	390	335	588	768	2
abejorros	394	320	440	335	588	768	2
en	445	320	457	335	588	768	2
invernaderos	461	320	525	335	588	768	2
es	529	320	541	335	588	768	2
limitada	307	332	345	347	588	768	2
ya	348	332	360	347	588	768	2
que	363	332	382	347	588	768	2
sus	385	332	402	347	588	768	2
colonias	406	332	446	347	588	768	2
a	450	332	456	347	588	768	2
diferencia	460	332	507	347	588	768	2
de	511	332	523	347	588	768	2
las	527	332	541	347	588	768	2
de	307	344	319	359	588	768	2
meliponinos,	322	344	384	359	588	768	2
no	387	344	400	359	588	768	2
son	403	344	421	359	588	768	2
perennes	424	344	470	359	588	768	2
y	473	344	479	359	588	768	2
su	482	344	494	359	588	768	2
actividad	497	344	541	359	588	768	2
de	307	356	319	371	588	768	2
pecoreo	324	356	364	371	588	768	2
puede	368	356	399	371	588	768	2
verse	404	356	431	371	588	768	2
severamente	435	356	498	371	588	768	2
limitada	503	356	541	371	588	768	2
bajo	307	368	328	383	588	768	2
condiciones	335	368	393	383	588	768	2
de	401	368	413	383	588	768	2
clima	421	368	446	383	588	768	2
tropical	454	368	489	383	588	768	2
(Kwon	497	368	528	383	588	768	2
y	535	368	541	383	588	768	2
Saeed,	307	381	342	396	588	768	2
2003;	345	381	372	396	588	768	2
Palma	375	381	406	396	588	768	2
et	409	381	418	396	588	768	2
al.,	421	381	436	396	588	768	2
2004).	439	381	470	396	588	768	2
El	45	350	54	365	588	768	2
envenenamiento	58	350	138	365	588	768	2
de	141	350	154	365	588	768	2
las	157	350	171	365	588	768	2
abejas	174	350	207	365	588	768	2
puede	210	350	241	365	588	768	2
ser	244	350	259	365	588	768	2
por	262	350	278	365	588	768	2
contacto,	45	362	89	377	588	768	2
ingestión	93	362	137	377	588	768	2
durante	141	362	178	377	588	768	2
la	182	362	190	377	588	768	2
visita	194	362	219	377	588	768	2
a	223	362	230	377	588	768	2
las	234	362	247	377	588	768	2
ﬂ	251	362	257	377	588	768	2
ores	257	362	278	377	588	768	2
y	45	375	50	390	588	768	2
durante	54	375	91	390	588	768	2
la	94	375	103	390	588	768	2
fumigación.	106	375	162	390	588	768	2
La	166	375	178	390	588	768	2
acción	181	375	213	390	588	768	2
del	217	375	231	390	588	768	2
pesticida	235	375	278	390	588	768	2
en	45	387	57	402	588	768	2
las	62	387	76	402	588	768	2
abejas,	80	387	116	402	588	768	2
afecta	120	387	150	402	588	768	2
el	155	387	164	402	588	768	2
sistema	168	387	206	402	588	768	2
nervioso,	211	387	256	402	588	768	2
con	261	387	278	402	588	768	2
parálisis	45	399	85	414	588	768	2
de	88	399	100	414	588	768	2
las	103	399	117	414	588	768	2
patas,	120	399	150	414	588	768	2
alas	153	399	173	414	588	768	2
y	176	399	182	414	588	768	2
tracto	185	399	212	414	588	768	2
digestivo.	215	399	261	414	588	768	2
De	264	399	279	414	588	768	2
allí	45	411	58	426	588	768	2
que	62	411	80	426	588	768	2
el	84	411	93	426	588	768	2
insecto	96	411	131	426	588	768	2
no	135	411	147	426	588	768	2
beba	151	411	175	426	588	768	2
agua	179	411	203	426	588	768	2
ni	207	411	215	426	588	768	2
se	219	411	230	426	588	768	2
alimenta,	234	411	278	426	588	768	2
muriendo	45	423	91	438	588	768	2
de	99	423	112	438	588	768	2
hambre	121	423	158	438	588	768	2
o	167	423	173	438	588	768	2
por	182	423	198	438	588	768	2
deshidratación	207	423	278	438	588	768	2
(Malaspina	45	435	98	450	588	768	2
y	101	435	107	450	588	768	2
Stort,	110	435	136	450	588	768	2
1980).	139	435	170	450	588	768	2
En	307	398	320	413	588	768	2
Yucatán,	327	398	370	413	588	768	2
México,	377	398	415	413	588	768	2
Cauich	421	398	456	413	588	768	2
et	463	399	472	413	588	768	2
al.	479	399	490	413	588	768	2
(2004)	497	398	528	413	588	768	2
y	535	398	541	413	588	768	2
Cauich	307	410	341	425	588	768	2
et	343	411	353	425	588	768	2
al.	355	411	366	425	588	768	2
(2006)	369	410	400	425	588	768	2
compararon	403	410	461	425	588	768	2
la	464	410	472	425	588	768	2
Nannotrigona	475	411	541	425	588	768	2
perilampoides	307	423	375	438	588	768	2
con	383	423	401	438	588	768	2
vibración	409	423	453	438	588	768	2
mecánica	460	423	508	438	588	768	2
y	515	423	521	438	588	768	2
un	529	423	541	438	588	768	2
tratamiento	307	435	362	450	588	768	2
testigo	367	435	399	450	588	768	2
sin	404	435	419	450	588	768	2
polinización	424	435	481	450	588	768	2
en	487	435	499	450	588	768	2
cultivos	504	435	541	450	588	768	2
de	307	447	319	462	588	768	2
L.	326	447	335	462	588	768	2
esculentum	342	447	398	462	588	768	2
Mill.)	405	447	427	462	588	768	2
y	434	447	439	462	588	768	2
de	446	447	458	462	588	768	2
chile	465	447	488	462	588	768	2
habanero	494	447	541	462	588	768	2
(Capsicum	307	459	359	474	588	768	2
chinense	369	459	412	474	588	768	2
Jaq)	422	459	443	474	588	768	2
en	453	459	465	474	588	768	2
invernaderos,	475	459	541	474	588	768	2
y	307	471	312	486	588	768	2
obtuvieron	318	471	369	486	588	768	2
una	375	471	393	486	588	768	2
eﬁ	399	471	411	486	588	768	2
ciencia	411	471	445	486	588	768	2
similar	451	471	482	486	588	768	2
a	488	471	494	486	588	768	2
la	500	471	508	486	588	768	2
de	514	471	526	486	588	768	2
la	532	471	541	486	588	768	2
vibración	307	483	351	498	588	768	2
mecánica	354	483	401	498	588	768	2
en	404	483	417	498	588	768	2
la	420	483	428	498	588	768	2
polinización	432	483	489	498	588	768	2
de	492	483	504	498	588	768	2
ambos	508	483	541	498	588	768	2
cultivos.	307	495	346	510	588	768	2
Con	45	453	65	468	588	768	2
el	68	453	76	468	588	768	2
uso	79	453	96	468	588	768	2
de	99	453	111	468	588	768	2
invernaderos	114	453	177	468	588	768	2
o	180	453	186	468	588	768	2
cultivos	188	453	225	468	588	768	2
protegidos	227	453	279	468	588	768	2
se	45	465	56	480	588	768	2
puede	63	465	93	480	588	768	2
aumentar	99	465	146	480	588	768	2
entre	152	465	177	480	588	768	2
46,3%	183	465	215	480	588	768	2
y	221	465	226	480	588	768	2
79,6%	233	465	264	480	588	768	2
el	270	465	278	480	588	768	2
rendimiento,	45	477	105	492	588	768	2
dependiendo	110	477	174	492	588	768	2
del	179	477	194	492	588	768	2
cultivar,	200	477	237	492	588	768	2
cuando	242	477	279	492	588	768	2
se	45	489	56	504	588	768	2
compara	59	489	102	504	588	768	2
con	104	489	122	504	588	768	2
campo	124	489	157	504	588	768	2
abierto	160	489	193	504	588	768	2
(Reis	196	489	221	504	588	768	2
et	224	489	233	504	588	768	2
al.,	235	489	249	504	588	768	2
1992;	251	489	278	504	588	768	2
Oliveira,	45	501	85	516	588	768	2
1995).	89	501	120	516	588	768	2
Galvani	125	501	162	516	588	768	2
et	166	502	176	516	588	768	2
al.	180	502	191	516	588	768	2
(2001)	196	501	227	516	588	768	2
en	231	501	244	516	588	768	2
Brasil,	248	501	279	516	588	768	2
constataron	45	513	102	528	588	768	2
el	109	513	118	528	588	768	2
aumento	125	513	167	528	588	768	2
de	174	513	187	528	588	768	2
productividad	194	513	259	528	588	768	2
en	266	513	278	528	588	768	2
invernaderos	45	525	108	540	588	768	2
en	110	525	122	540	588	768	2
las	124	525	138	540	588	768	2
siembras	140	525	184	540	588	768	2
de	186	525	198	540	588	768	2
otoño	200	525	227	540	588	768	2
e	229	525	235	540	588	768	2
invierno,	237	525	278	540	588	768	2
mientras	45	537	87	552	588	768	2
que	90	537	108	552	588	768	2
las	112	537	126	552	588	768	2
siembras	129	537	174	552	588	768	2
de	177	537	189	552	588	768	2
primavera-verano	193	537	279	552	588	768	2
la	45	549	53	564	588	768	2
productividad,	56	549	124	564	588	768	2
fue	127	549	142	564	588	768	2
estadísticamente	145	549	227	564	588	768	2
igual	230	549	253	564	588	768	2
a	256	549	262	564	588	768	2
las	264	549	278	564	588	768	2
obtenidas	45	562	92	577	588	768	2
en	95	562	107	577	588	768	2
campo	111	562	144	577	588	768	2
abierto.	147	562	184	577	588	768	2
No	187	562	201	577	588	768	2
obstante,	204	562	249	577	588	768	2
estos	252	562	278	577	588	768	2
resultados	45	574	95	589	588	768	2
no	103	574	115	589	588	768	2
son	123	574	141	589	588	768	2
similares	149	574	192	589	588	768	2
en	200	574	212	589	588	768	2
condiciones	220	574	278	589	588	768	2
tropicales	45	586	92	601	588	768	2
como	103	586	130	601	588	768	2
en	141	586	153	601	588	768	2
Venezuela,	164	586	218	601	588	768	2
donde	229	586	259	601	588	768	2
la	270	586	278	601	588	768	2
precipitación	45	598	107	613	588	768	2
y	109	598	115	613	588	768	2
plagas	117	598	149	613	588	768	2
durante	152	598	189	613	588	768	2
el	191	598	200	613	588	768	2
periodo	202	598	239	613	588	768	2
lluvioso	242	598	279	613	588	768	2
atentan	45	610	81	625	588	768	2
contra	89	610	120	625	588	768	2
una	128	610	146	625	588	768	2
buena	154	610	185	625	588	768	2
productividad	193	610	258	625	588	768	2
de	266	610	278	625	588	768	2
pepinos	45	622	83	637	588	768	2
en	86	622	98	637	588	768	2
campo	101	622	135	637	588	768	2
abierto.	138	622	174	637	588	768	2
Por	307	513	324	528	588	768	2
otro	331	513	349	528	588	768	2
lado,	356	513	380	528	588	768	2
aun	386	513	405	528	588	768	2
cuando,	411	513	450	528	588	768	2
se	457	513	469	528	588	768	2
han	475	513	494	528	588	768	2
utilizado	500	513	541	528	588	768	2
en	307	525	319	540	588	768	2
diversos	324	525	365	540	588	768	2
países,	370	525	405	540	588	768	2
como	410	525	437	540	588	768	2
en	442	525	454	540	588	768	2
Israel	459	525	486	540	588	768	2
donde	491	525	522	540	588	768	2
las	527	525	541	540	588	768	2
abejas	307	537	339	552	588	768	2
de	344	537	356	552	588	768	2
miel	362	537	382	552	588	768	2
(Apis	387	537	412	552	588	768	2
mellifera)	417	538	462	552	588	768	2
son	467	537	485	552	588	768	2
los	490	537	504	552	588	768	2
únicos	509	537	541	552	588	768	2
polinizadores	307	549	372	564	588	768	2
del	374	549	388	564	588	768	2
melón	390	549	421	564	588	768	2
en	423	549	435	564	588	768	2
ambientes	437	549	487	564	588	768	2
protegidos	489	549	541	564	588	768	2
(Dag	307	561	331	576	588	768	2
y	336	561	341	576	588	768	2
Eisikowitch,	347	561	403	576	588	768	2
1995)	409	561	436	576	588	768	2
quienes	442	561	480	576	588	768	2
observaron	485	561	541	576	588	768	2
que	307	573	325	588	588	768	2
para	327	573	349	588	588	768	2
alcanzar	351	573	393	588	588	768	2
la	395	573	404	588	588	768	2
máxima	406	573	444	588	588	768	2
productividad,	446	573	515	588	588	768	2
cada	517	573	541	588	588	768	2
ﬂ	307	586	312	601	588	768	2
or	312	586	322	601	588	768	2
de	325	586	337	601	588	768	2
melón	341	586	371	601	588	768	2
debe	374	586	398	601	588	768	2
ser	401	586	416	601	588	768	2
visitada	419	586	457	601	588	768	2
por	460	586	476	601	588	768	2
10	479	586	491	601	588	768	2
abejas.	494	586	529	601	588	768	2
Pero,	307	603	332	618	588	768	2
en	337	603	349	618	588	768	2
condiciones	354	603	412	618	588	768	2
controladas	417	603	473	618	588	768	2
en	478	603	490	618	588	768	2
el	495	603	503	618	588	768	2
trópico	508	603	541	618	588	768	2
americano	307	615	358	630	588	768	2
y	362	615	367	630	588	768	2
más	371	615	392	630	588	768	2
en	396	615	408	630	588	768	2
Venezuela,	412	615	465	630	588	768	2
es	469	615	481	630	588	768	2
sumamente	485	615	541	630	588	768	2
difícil,	307	628	334	643	588	768	2
a	338	628	344	643	588	768	2
saber:	349	628	379	643	588	768	2
1)	383	628	392	643	588	768	2
la	397	628	405	643	588	768	2
mayoría	409	628	448	643	588	768	2
de	452	628	464	643	588	768	2
las	469	628	483	643	588	768	2
abejas	487	628	519	643	588	768	2
son	523	628	541	643	588	768	2
africanizadas	307	640	371	655	588	768	2
y	380	640	386	655	588	768	2
son	396	640	413	655	588	768	2
sumamente	424	640	480	655	588	768	2
defensivas	490	640	541	655	588	768	2
en	307	652	319	667	588	768	2
momentos	327	652	377	667	588	768	2
determinados,	385	652	453	667	588	768	2
complicando	461	652	522	667	588	768	2
su	529	652	541	667	588	768	2
manejo	307	664	342	679	588	768	2
y	345	664	350	679	588	768	2
las	353	664	367	679	588	768	2
labores	370	664	405	679	588	768	2
culturales	408	664	454	679	588	768	2
del	456	664	471	679	588	768	2
cultivo	474	664	504	679	588	768	2
(Cruz	507	664	533	679	588	768	2
y	535	664	541	679	588	768	2
Campos,	307	676	350	691	588	768	2
2009);	353	676	383	691	588	768	2
2)	386	676	395	691	588	768	2
tienden	398	676	433	691	588	768	2
a	436	676	442	691	588	768	2
picar	444	676	468	691	588	768	2
a	470	676	477	691	588	768	2
los	479	676	493	691	588	768	2
operarios	496	676	541	691	588	768	2
poniendo	307	688	351	703	588	768	2
en	354	688	366	703	588	768	2
riesgo	369	688	399	703	588	768	2
su	402	688	413	703	588	768	2
salud;	416	688	445	703	588	768	2
3)	448	688	457	703	588	768	2
estas	460	688	486	703	588	768	2
abejas	489	688	522	703	588	768	2
por	525	688	541	703	588	768	2
En	45	640	58	655	588	768	2
los	61	640	75	655	588	768	2
últimos	77	640	112	655	588	768	2
años	115	640	139	655	588	768	2
en	141	640	154	655	588	768	2
Venezuela,	156	640	211	655	588	768	2
la	213	640	222	655	588	768	2
producción	224	640	279	655	588	768	2
agrícola	45	652	84	667	588	768	2
en	87	652	99	667	588	768	2
invernaderos	103	652	166	667	588	768	2
o	169	652	176	667	588	768	2
casas	179	652	208	667	588	768	2
de	211	652	223	667	588	768	2
cultivos	227	652	263	667	588	768	2
se	267	652	278	667	588	768	2
ha	45	664	57	679	588	768	2
promovido	63	664	114	679	588	768	2
y	119	664	125	679	588	768	2
desarrollado	131	664	191	679	588	768	2
aceleradamente,	197	664	278	679	588	768	2
como	45	676	72	691	588	768	2
una	75	676	93	691	588	768	2
forma	97	676	125	691	588	768	2
de	128	676	141	691	588	768	2
optimizar	144	676	189	691	588	768	2
el	192	676	201	691	588	768	2
recurso	204	676	241	691	588	768	2
tierra	244	676	269	691	588	768	2
y	273	676	278	691	588	768	2
aumentar	45	688	91	703	588	768	2
los	94	688	108	703	588	768	2
rendimientos	112	688	174	703	588	768	2
de	177	688	190	703	588	768	2
diferentes	193	688	241	703	588	768	2
rubros,	244	688	278	703	588	768	2
244	285	716	301	731	588	768	2
Manrique	118	44	159	58	588	768	3
et	162	45	170	58	588	768	3
al.	173	45	184	58	588	768	3
Polinización	192	44	245	58	588	768	3
de	248	44	259	58	588	768	3
tomate,	262	44	295	58	588	768	3
calabacín	298	44	341	58	588	768	3
y	344	44	349	58	588	768	3
pepino,	351	44	384	58	588	768	3
con	387	44	403	58	588	768	3
Meliponinos...	406	44	468	58	588	768	3
naturaleza	45	72	96	87	588	768	3
intentan	102	72	141	87	588	768	3
salir	147	72	167	87	588	768	3
de	174	72	186	87	588	768	3
los	192	72	206	87	588	768	3
invernaderos,	212	72	278	87	588	768	3
lo	45	85	53	100	588	768	3
que	57	85	75	100	588	768	3
les	79	85	93	100	588	768	3
ocasiona	97	85	141	100	588	768	3
la	145	85	153	100	588	768	3
muerte	157	85	192	100	588	768	3
en	195	85	207	100	588	768	3
las	211	85	225	100	588	768	3
paredes	229	85	269	100	588	768	3
o	272	85	278	100	588	768	3
techos	45	97	77	112	588	768	3
de	82	97	94	112	588	768	3
los	98	97	112	112	588	768	3
mismos,	117	97	158	112	588	768	3
dejando	162	97	201	112	588	768	3
de	206	97	218	112	588	768	3
ser	223	97	238	112	588	768	3
buenas	242	97	278	112	588	768	3
polinizadoras	45	109	109	124	588	768	3
al	119	109	128	124	588	768	3
no	137	109	150	124	588	768	3
adaptarse	159	109	208	124	588	768	3
bien	218	109	239	124	588	768	3
a	249	109	255	124	588	768	3
las	264	109	278	124	588	768	3
condiciones	45	121	103	136	588	768	3
de	106	121	118	136	588	768	3
encierro	121	121	161	136	588	768	3
total.	164	121	188	136	588	768	3
geográﬁ	307	72	347	87	588	768	3
cas	347	72	364	87	588	768	3
10º14´14”	375	72	420	87	588	768	3
de	431	72	443	87	588	768	3
Latitud	454	72	487	87	588	768	3
Norte	497	72	525	87	588	768	3
y	535	72	541	87	588	768	3
68º15´44”	307	85	353	100	588	768	3
de	361	85	373	100	588	768	3
Longitud	381	85	423	100	588	768	3
Oeste,	431	85	463	100	588	768	3
en	471	85	483	100	588	768	3
el	491	85	500	100	588	768	3
estado	508	85	541	100	588	768	3
Carabobo,	307	97	358	112	588	768	3
Venezuela.	365	97	419	112	588	768	3
A	426	97	434	112	588	768	3
una	441	97	459	112	588	768	3
altitud	466	97	496	112	588	768	3
de	503	97	515	112	588	768	3
680	522	97	541	112	588	768	3
m.s.n.m.	307	109	348	124	588	768	3
y	354	109	359	124	588	768	3
temperatura	364	109	424	124	588	768	3
media	429	109	459	124	588	768	3
anual	464	109	491	124	588	768	3
de	496	109	508	124	588	768	3
23°C.	513	109	541	124	588	768	3
La	307	121	319	136	588	768	3
siembra	326	121	365	136	588	768	3
principal	372	121	413	136	588	768	3
era	419	121	435	136	588	768	3
de	442	121	454	136	588	768	3
tomate,	461	121	497	136	588	768	3
que	504	121	522	136	588	768	3
se	529	121	541	136	588	768	3
distribuyó	307	134	354	149	588	768	3
en	357	134	369	149	588	768	3
hileras	373	134	405	149	588	768	3
de	409	134	421	149	588	768	3
204	425	134	443	149	588	768	3
plantas	447	134	482	149	588	768	3
cada	486	134	510	149	588	768	3
una	513	134	532	149	588	768	3
y	535	134	541	149	588	768	3
una	307	146	325	161	588	768	3
densidad	328	146	373	161	588	768	3
de	376	146	388	161	588	768	3
3	391	146	397	161	588	768	3
plantas/m	400	146	448	161	588	768	3
2	448	147	451	156	588	768	3
.	451	146	454	161	588	768	3
Al	45	139	55	154	588	768	3
mismo	61	139	93	154	588	768	3
tiempo,	99	139	135	154	588	768	3
en	141	139	153	154	588	768	3
Brasil,	160	139	190	154	588	768	3
colmenas	196	139	243	154	588	768	3
de	249	139	262	154	588	768	3
A.	268	140	279	154	588	768	3
mellifera	45	152	86	167	588	768	3
han	92	151	110	167	588	768	3
sido	116	151	136	167	588	768	3
utilizadas	141	151	187	167	588	768	3
en	192	151	205	167	588	768	3
conﬁ	210	151	234	167	588	768	3
namiento	234	151	279	167	588	768	3
para	45	164	67	179	588	768	3
polinización	71	164	128	179	588	768	3
de	132	164	145	179	588	768	3
melón,	149	164	182	179	588	768	3
en	186	164	198	179	588	768	3
Rio	202	164	219	179	588	768	3
Grande	223	164	260	179	588	768	3
del	264	164	278	179	588	768	3
Sur,	45	176	64	191	588	768	3
usando	70	176	106	191	588	768	3
colmenas	113	176	160	191	588	768	3
con	166	176	184	191	588	768	3
doble	190	176	217	191	588	768	3
piquera	223	176	260	191	588	768	3
de	266	176	278	191	588	768	3
manera	45	188	82	203	588	768	3
de	84	188	97	203	588	768	3
permitir	99	188	136	203	588	768	3
acceso	138	188	173	203	588	768	3
al	176	188	184	203	588	768	3
interior	187	188	220	203	588	768	3
y	223	188	228	203	588	768	3
el	231	188	239	203	588	768	3
exterior	242	188	278	203	588	768	3
del	45	200	59	215	588	768	3
invernadero.	61	200	121	215	588	768	3
A	123	200	130	215	588	768	3
pesar	132	200	159	215	588	768	3
de	161	200	173	215	588	768	3
lo	175	200	183	215	588	768	3
dicho,	185	200	214	215	588	768	3
más	215	200	236	215	588	768	3
estudios	238	200	279	215	588	768	3
son	45	213	62	228	588	768	3
necesarios	67	213	120	228	588	768	3
sobre	125	213	153	228	588	768	3
el	157	213	166	228	588	768	3
manejo	170	213	206	228	588	768	3
de	211	213	223	228	588	768	3
las	228	213	242	228	588	768	3
abejas	246	213	278	228	588	768	3
en	45	225	57	240	588	768	3
este	61	225	82	240	588	768	3
sistema	86	225	123	240	588	768	3
(Kato,	127	225	156	240	588	768	3
1997).	160	225	191	240	588	768	3
Como	195	225	224	240	588	768	3
alternativa	228	225	278	240	588	768	3
polinizadora,	45	237	107	252	588	768	3
para	112	237	134	252	588	768	3
solventar	139	237	184	252	588	768	3
este	189	237	210	252	588	768	3
problema	215	237	261	252	588	768	3
en	266	237	279	252	588	768	3
invernaderos,	45	249	111	264	588	768	3
desde	116	249	146	264	588	768	3
hace	152	249	176	264	588	768	3
varios	182	249	211	264	588	768	3
años,	217	249	243	264	588	768	3
se	249	249	261	264	588	768	3
ha	266	249	278	264	588	768	3
estudiado	45	262	92	277	588	768	3
el	95	262	104	277	588	768	3
uso	107	262	125	277	588	768	3
de	128	262	140	277	588	768	3
meliponinos	143	262	202	277	588	768	3
(abejas	205	262	241	277	588	768	3
nativas	244	262	278	277	588	768	3
sin	45	274	59	289	588	768	3
aguijón).	64	274	106	289	588	768	3
Los	111	274	129	289	588	768	3
meliponinos,	135	274	196	289	588	768	3
adicionalmente,	202	274	278	289	588	768	3
presentan	45	286	94	301	588	768	3
la	101	286	110	301	588	768	3
ventaja,	117	286	156	301	588	768	3
que	163	286	181	301	588	768	3
polinizan	189	286	232	301	588	768	3
algunas	240	286	279	301	588	768	3
plantas	45	298	80	313	588	768	3
rechazadas	83	298	140	313	588	768	3
por	143	298	159	313	588	768	3
las	162	298	176	313	588	768	3
abejas	179	298	211	313	588	768	3
Apis,	214	299	239	313	588	768	3
sea	242	298	260	313	588	768	3
por	263	298	278	313	588	768	3
su	45	310	56	326	588	768	3
estructura	59	310	108	326	588	768	3
o	110	310	116	326	588	768	3
por	119	310	135	326	588	768	3
la	137	310	146	326	588	768	3
concentración	148	310	217	326	588	768	3
de	219	310	231	326	588	768	3
azúcares	234	310	278	326	588	768	3
o	45	323	51	338	588	768	3
aromas	57	323	94	338	588	768	3
de	100	323	112	338	588	768	3
las	119	323	133	338	588	768	3
plantas.	139	323	178	338	588	768	3
De	184	323	198	338	588	768	3
otro	205	323	224	338	588	768	3
modo,	230	323	260	338	588	768	3
tal	267	323	278	338	588	768	3
como	45	335	72	350	588	768	3
lo	75	335	84	350	588	768	3
señala,	88	335	123	350	588	768	3
Ruz	126	335	146	350	588	768	3
(2002)	149	335	181	350	588	768	3
el	184	335	193	350	588	768	3
desarrollo	196	335	245	350	588	768	3
de	249	335	261	350	588	768	3
las	264	335	278	350	588	768	3
técnicas	45	347	85	362	588	768	3
de	90	347	102	362	588	768	3
cría	107	347	125	362	588	768	3
de	130	347	142	362	588	768	3
meliponinos	147	347	206	362	588	768	3
para	211	347	233	362	588	768	3
polinizar	238	347	278	362	588	768	3
en	45	359	57	374	588	768	3
invernaderos	61	359	125	374	588	768	3
tiene	129	359	153	374	588	768	3
la	157	359	166	374	588	768	3
importancia	170	359	228	374	588	768	3
adicional,	232	359	278	374	588	768	3
de	45	372	57	387	588	768	3
disminuir	61	372	104	387	588	768	3
la	108	372	117	387	588	768	3
presión	120	372	157	387	588	768	3
para	160	372	182	387	588	768	3
introducir	186	372	231	387	588	768	3
especies	235	372	278	387	588	768	3
exóticas,	45	384	88	399	588	768	3
como	92	384	119	399	588	768	3
ha	123	384	135	399	588	768	3
ocurrido	139	384	179	399	588	768	3
en	184	384	196	399	588	768	3
Chile,	200	384	228	399	588	768	3
Colombia	232	384	278	399	588	768	3
y	45	396	50	411	588	768	3
Uruguay.	53	396	97	411	588	768	3
Entre	307	164	333	179	588	768	3
las	337	164	351	179	588	768	3
hileras	356	164	388	179	588	768	3
del	393	164	407	179	588	768	3
tomate	412	164	445	179	588	768	3
se	450	164	461	179	588	768	3
sembraron	466	164	518	179	588	768	3
dos	523	164	541	179	588	768	3
hileras	307	176	339	191	588	768	3
de	345	176	357	191	588	768	3
pepino	362	176	395	191	588	768	3
y	401	176	407	191	588	768	3
dos	412	176	430	191	588	768	3
hileras	435	176	468	191	588	768	3
de	473	176	485	191	588	768	3
calabacín,	491	176	541	191	588	768	3
para	307	188	329	203	588	768	3
un	337	188	349	203	588	768	3
total	357	188	377	203	588	768	3
de	385	188	397	203	588	768	3
250	405	188	423	203	588	768	3
plantas	431	188	467	203	588	768	3
de	474	188	487	203	588	768	3
pepino	494	188	527	203	588	768	3
y	535	188	541	203	588	768	3
400	307	201	325	216	588	768	3
plantas	332	201	367	216	588	768	3
de	374	201	386	216	588	768	3
calabacín,	393	201	443	216	588	768	3
de	449	201	461	216	588	768	3
variedades	468	201	522	216	588	768	3
no	528	201	541	216	588	768	3
partenocárpicas	307	213	386	228	588	768	3
que	391	213	409	228	588	768	3
requieren	414	213	461	228	588	768	3
de	466	213	478	228	588	768	3
polinización	483	213	541	228	588	768	3
cruzada	307	225	346	240	588	768	3
para	349	225	371	240	588	768	3
producir	374	225	414	240	588	768	3
frutos,	417	225	448	240	588	768	3
a	451	225	457	240	588	768	3
modo	460	225	488	240	588	768	3
de	491	225	503	240	588	768	3
prueba	506	225	541	240	588	768	3
sobre	307	237	334	252	588	768	3
su	338	237	349	252	588	768	3
viabilidad	353	237	398	252	588	768	3
agronómica	402	237	459	252	588	768	3
y	463	237	468	252	588	768	3
económica	472	237	525	252	588	768	3
en	528	237	541	252	588	768	3
invernaderos	307	250	370	265	588	768	3
sin	373	250	387	265	588	768	3
abejas	390	250	422	265	588	768	3
Apis.	426	250	450	265	588	768	3
La	307	268	319	283	588	768	3
fertirrigación,	329	268	393	283	588	768	3
las	403	268	417	283	588	768	3
labores	427	268	463	283	588	768	3
culturales,	472	268	522	283	588	768	3
el	532	268	541	283	588	768	3
monitoreo	307	280	356	295	588	768	3
de	363	280	375	295	588	768	3
las	382	280	396	295	588	768	3
plagas,	402	280	438	295	588	768	3
y	445	280	450	295	588	768	3
la	457	280	466	295	588	768	3
aplicación	473	280	522	295	588	768	3
de	528	280	541	295	588	768	3
los	307	292	321	307	588	768	3
fungicidas,	327	292	380	307	588	768	3
se	386	292	398	307	588	768	3
realizaron	404	292	452	307	588	768	3
de	458	292	471	307	588	768	3
acuerdo	477	292	516	307	588	768	3
con	523	292	541	307	588	768	3
el	307	304	315	319	588	768	3
protocolo	323	304	368	319	588	768	3
implementado	376	304	445	319	588	768	3
en	452	304	465	319	588	768	3
la	472	304	481	319	588	768	3
unidad	488	304	521	319	588	768	3
de	528	304	541	319	588	768	3
producción.	307	317	364	332	588	768	3
No	366	317	381	332	588	768	3
se	383	317	395	332	588	768	3
utilizaron	398	317	441	332	588	768	3
insecticidas	444	317	501	332	588	768	3
durante	504	317	541	332	588	768	3
todo	307	329	328	344	588	768	3
el	333	329	342	344	588	768	3
ciclo	347	329	369	344	588	768	3
del	374	329	389	344	588	768	3
cultivo,	394	329	428	344	588	768	3
pero	433	329	455	344	588	768	3
sí	460	329	469	344	588	768	3
fungicidas	474	329	523	344	588	768	3
en	528	329	541	344	588	768	3
cinco	307	341	333	356	588	768	3
oportunidades,	344	341	417	356	588	768	3
contra	428	341	458	356	588	768	3
Sphaerotheca,	470	342	541	356	588	768	3
Botrytis	307	354	344	368	588	768	3
y	347	353	352	368	588	768	3
Phytophtora,	355	354	417	368	588	768	3
pasadas	420	353	461	368	588	768	3
las	464	353	478	368	588	768	3
18.00	480	353	508	368	588	768	3
horas,	510	353	541	368	588	768	3
previo	307	366	337	381	588	768	3
retiro	339	366	364	381	588	768	3
de	367	366	379	381	588	768	3
las	382	366	396	381	588	768	3
colonias	399	366	439	381	588	768	3
de	442	366	454	381	588	768	3
abejas	457	366	490	381	588	768	3
durante	492	366	529	381	588	768	3
la	532	366	541	381	588	768	3
aplicación.	307	378	359	393	588	768	3
Descripción	307	401	370	417	588	768	3
y	373	401	379	417	588	768	3
manejo	382	401	421	417	588	768	3
de	424	401	437	417	588	768	3
las	440	401	455	417	588	768	3
colonias	458	401	503	417	588	768	3
abejas	506	401	541	417	588	768	3
En	45	414	58	429	588	768	3
nuestro	65	414	102	429	588	768	3
país,	109	414	132	429	588	768	3
poco	139	414	163	429	588	768	3
se	170	414	182	429	588	768	3
ha	189	414	201	429	588	768	3
trabajado	208	414	253	429	588	768	3
con	261	414	278	429	588	768	3
polinización	45	426	102	441	588	768	3
en	105	426	117	441	588	768	3
invernaderos	120	426	183	441	588	768	3
con	186	426	203	441	588	768	3
abejas	206	426	238	441	588	768	3
nativas,	241	426	278	441	588	768	3
en	45	438	57	453	588	768	3
el	59	438	67	453	588	768	3
presente	69	438	112	453	588	768	3
trabajo,	114	438	150	453	588	768	3
se	152	438	164	453	588	768	3
utilizaron	166	438	210	453	588	768	3
tres	212	438	230	453	588	768	3
especies:	232	438	278	453	588	768	3
angelita	45	451	83	466	588	768	3
(Tetragonisca	95	451	161	466	588	768	3
angustula),	172	451	225	466	588	768	3
conguita	237	451	279	466	588	768	3
(Nannotrigona	45	463	114	478	588	768	3
testaceicornis)	117	463	187	478	588	768	3
y	190	463	196	478	588	768	3
Plebeia	199	463	235	478	588	768	3
sp.	238	463	253	478	588	768	3
Para	307	419	330	434	588	768	3
el	334	419	342	434	588	768	3
invernadero	346	419	404	434	588	768	3
cerrado,	408	419	448	434	588	768	3
se	452	419	463	434	588	768	3
utilizaron	467	419	511	434	588	768	3
cinco	515	419	541	434	588	768	3
colonias	307	432	347	447	588	768	3
de	351	432	363	447	588	768	3
abejas	368	432	400	447	588	768	3
sin	404	432	418	447	588	768	3
aguijón,	422	432	460	447	588	768	3
dos	464	432	482	447	588	768	3
de	486	432	498	447	588	768	3
angelita	502	432	541	447	588	768	3
(T.	307	444	319	459	588	768	3
angustula),	321	444	374	459	588	768	3
dos	376	444	394	459	588	768	3
de	396	444	408	459	588	768	3
conguita	410	444	452	459	588	768	3
(N.	454	444	468	459	588	768	3
testaceicornis)	470	444	541	459	588	768	3
y	307	456	312	471	588	768	3
una	319	456	338	471	588	768	3
de	345	456	357	471	588	768	3
Plebeia	364	457	400	471	588	768	3
sp,	407	457	422	471	588	768	3
colocando	429	456	480	471	588	768	3
dos	486	456	504	471	588	768	3
(Cada	511	456	541	471	588	768	3
especie	307	468	345	483	588	768	3
en	348	468	361	483	588	768	3
par,	364	468	382	483	588	768	3
separada	386	468	432	483	588	768	3
a	435	468	441	483	588	768	3
100	445	468	463	483	588	768	3
metros)	467	468	503	483	588	768	3
a	507	468	513	483	588	768	3
cada	517	468	541	483	588	768	3
extremo	307	481	347	496	588	768	3
(cada	351	481	378	496	588	768	3
especie	382	481	420	496	588	768	3
en	425	481	437	496	588	768	3
par)	442	481	461	496	588	768	3
y	465	481	471	496	588	768	3
una	475	481	493	496	588	768	3
(Plebeia)	498	481	541	496	588	768	3
en	307	493	319	508	588	768	3
el	322	493	330	508	588	768	3
centro	333	493	364	508	588	768	3
del	367	493	381	508	588	768	3
invernadero,	384	493	445	508	588	768	3
desde	448	493	478	508	588	768	3
marzo	480	493	511	508	588	768	3
hasta	514	493	541	508	588	768	3
julio	307	505	326	520	588	768	3
de	331	505	343	520	588	768	3
2012,	348	505	375	520	588	768	3
cuando	379	505	415	520	588	768	3
se	420	505	432	520	588	768	3
retiraron	437	505	477	520	588	768	3
después	482	505	524	520	588	768	3
de	528	505	541	520	588	768	3
dos	307	517	325	532	588	768	3
ciclos.	328	517	358	532	588	768	3
Los	45	481	62	496	588	768	3
objetivos	64	481	107	496	588	768	3
del	109	481	124	496	588	768	3
presente	126	481	169	496	588	768	3
trabajo	170	481	204	496	588	768	3
fueron	206	481	237	496	588	768	3
conocer	239	481	278	496	588	768	3
la	45	493	53	508	588	768	3
actividad	59	493	102	508	588	768	3
polinizadora	108	493	167	508	588	768	3
en	172	493	184	508	588	768	3
tomate,	190	493	226	508	588	768	3
calabacín	232	493	279	508	588	768	3
y	45	505	50	520	588	768	3
pepino,	56	505	91	520	588	768	3
además	97	505	136	520	588	768	3
del	141	505	156	520	588	768	3
comportamiento	161	505	240	520	588	768	3
evasor	246	505	278	520	588	768	3
de	45	517	57	533	588	768	3
las	62	517	76	533	588	768	3
abejas	81	517	113	533	588	768	3
angelita,	118	517	160	533	588	768	3
conguita	165	517	206	533	588	768	3
y	211	517	217	533	588	768	3
Plebeia,	222	518	261	533	588	768	3
en	266	517	279	533	588	768	3
condiciones	45	530	103	545	588	768	3
de	105	530	117	545	588	768	3
invernaderos	119	530	182	545	588	768	3
cerrados	183	530	227	545	588	768	3
y	228	530	234	545	588	768	3
observar	236	530	278	545	588	768	3
su	45	542	56	557	588	768	3
comportamiento	60	542	139	557	588	768	3
polinizador	143	542	196	557	588	768	3
en	199	542	212	557	588	768	3
invernaderos	215	542	279	557	588	768	3
abiertos	45	554	84	569	588	768	3
con	87	554	105	569	588	768	3
competencia	108	554	170	569	588	768	3
de	173	554	186	569	588	768	3
Apis	189	555	210	569	588	768	3
mellifera.	213	555	257	569	588	768	3
Las	307	535	325	550	588	768	3
colonias	330	535	370	550	588	768	3
fueron	375	535	407	550	588	768	3
colocadas	412	535	461	550	588	768	3
a	467	535	473	550	588	768	3
un	478	535	490	550	588	768	3
metro	495	535	523	550	588	768	3
de	528	535	541	550	588	768	3
altura	307	548	334	563	588	768	3
sobre	340	548	368	563	588	768	3
un	374	548	386	563	588	768	3
cuñete	392	548	425	563	588	768	3
plástico,	431	548	471	563	588	768	3
manteniendo	477	548	541	563	588	768	3
la	307	560	315	575	588	768	3
altura	321	560	349	575	588	768	3
del	355	560	369	575	588	768	3
meliponario	375	560	432	575	588	768	3
de	438	560	450	575	588	768	3
donde	456	560	487	575	588	768	3
provenían	493	560	541	575	588	768	3
originalmente.	307	572	376	587	588	768	3
Las	378	572	396	587	588	768	3
abejas	398	572	431	587	588	768	3
no	433	572	445	587	588	768	3
fueron	448	572	479	587	588	768	3
alimentadas	482	572	541	587	588	768	3
artiﬁ	307	584	328	599	588	768	3
cialmente	328	584	375	599	588	768	3
ni	382	584	391	599	588	768	3
tampoco	398	584	440	599	588	768	3
fueron	447	584	479	599	588	768	3
entrenadas	486	584	541	599	588	768	3
para	307	597	329	612	588	768	3
pecorear	332	597	375	612	588	768	3
en	378	597	390	612	588	768	3
condiciones	393	597	452	612	588	768	3
de	454	597	467	612	588	768	3
conﬁ	470	597	493	612	588	768	3
namiento,	493	597	541	612	588	768	3
solo	307	609	327	624	588	768	3
se	334	609	346	624	588	768	3
alimentaron	353	609	410	624	588	768	3
del	417	609	431	624	588	768	3
polen	438	609	465	624	588	768	3
y	472	609	478	624	588	768	3
néctar	485	609	515	624	588	768	3
que	522	609	541	624	588	768	3
colectaron	307	621	358	636	588	768	3
de	361	621	373	636	588	768	3
las	376	621	390	636	588	768	3
plantas	393	621	429	636	588	768	3
presentes.	432	621	483	636	588	768	3
MATERIALES	82	584	163	601	588	768	3
Y	166	584	174	601	588	768	3
MÉTODOS	178	584	241	601	588	768	3
Manejo	45	609	83	625	588	768	3
del	86	609	102	625	588	768	3
cultivo	105	609	140	625	588	768	3
El	45	627	54	642	588	768	3
estudio	60	627	96	642	588	768	3
se	102	627	113	642	588	768	3
realizó	119	627	152	642	588	768	3
en	158	627	170	642	588	768	3
un	176	627	188	642	588	768	3
cultivo	194	627	225	642	588	768	3
comercial	231	627	278	642	588	768	3
de	45	639	57	654	588	768	3
tomate	65	639	98	654	588	768	3
variedad	106	639	148	654	588	768	3
‘Durinta	156	639	194	654	588	768	3
larga	202	639	226	654	588	768	3
vida',	234	639	258	654	588	768	3
en	266	639	279	654	588	768	3
dos	45	651	62	666	588	768	3
invernaderos	68	651	131	666	588	768	3
(uno	136	651	158	666	588	768	3
abierto	163	651	197	666	588	768	3
y	203	651	208	666	588	768	3
otro	214	651	232	666	588	768	3
cerrado)	238	651	278	666	588	768	3
de	45	664	57	679	588	768	3
100	61	664	79	679	588	768	3
metros	84	664	117	679	588	768	3
de	122	664	134	679	588	768	3
largo	139	664	163	679	588	768	3
y	167	664	173	679	588	768	3
25	177	664	189	679	588	768	3
metros	194	664	227	679	588	768	3
de	232	664	244	679	588	768	3
ancho	248	664	278	679	588	768	3
para	45	676	67	691	588	768	3
un	70	676	82	691	588	768	3
área	85	676	107	691	588	768	3
total	110	676	131	691	588	768	3
de	134	676	146	691	588	768	3
siembra	150	676	189	691	588	768	3
de	192	676	204	691	588	768	3
2.500	207	676	235	691	588	768	3
m	239	676	248	691	588	768	3
2	248	677	251	686	588	768	3
cada	255	676	279	691	588	768	3
uno,	45	688	66	703	588	768	3
localizados	70	688	124	703	588	768	3
en	128	688	140	703	588	768	3
las	144	688	158	703	588	768	3
siguientes	162	688	211	703	588	768	3
coordenadas	215	688	279	703	588	768	3
En	307	639	320	654	588	768	3
el	328	639	337	654	588	768	3
invernadero	345	639	402	654	588	768	3
abierto,	410	639	447	654	588	768	3
se	455	639	467	654	588	768	3
utilizaron	475	639	519	654	588	768	3
las	527	639	541	654	588	768	3
mismas	307	651	345	666	588	768	3
cinco	351	651	376	666	588	768	3
colonias	382	651	423	666	588	768	3
de	428	651	441	666	588	768	3
meliponinos	447	651	505	666	588	768	3
y	511	651	517	666	588	768	3
una	522	651	541	666	588	768	3
colonia	307	664	342	679	588	768	3
de	348	664	361	679	588	768	3
abejas	367	664	399	679	588	768	3
A.	406	664	417	679	588	768	3
mellifera	423	664	465	679	588	768	3
que	471	664	490	679	588	768	3
constaba	496	664	541	679	588	768	3
de	307	676	319	691	588	768	3
cámara	324	676	360	691	588	768	3
de	365	676	377	691	588	768	3
cría	382	676	400	691	588	768	3
y	405	676	410	691	588	768	3
aproximadamente	415	676	502	691	588	768	3
50.000	507	676	541	691	588	768	3
individuos,	307	688	359	703	588	768	3
ubicada	361	688	400	703	588	768	3
a	403	688	409	703	588	768	3
50	412	688	424	703	588	768	3
metros	427	688	460	703	588	768	3
del	463	688	478	703	588	768	3
invernadero,	480	688	541	703	588	768	3
245	284	717	302	732	588	768	3
Vol.	45	44	61	58	588	768	4
31	64	44	75	58	588	768	4
(3)	78	44	90	58	588	768	4
ZOOTECNIA	237	44	295	58	588	768	4
TROPICAL	297	44	347	58	588	768	4
distancia	45	72	88	87	588	768	4
adecuada	91	72	139	87	588	768	4
para	141	72	163	87	588	768	4
polinizar	166	72	207	87	588	768	4
y	209	72	215	87	588	768	4
para	217	72	239	87	588	768	4
permitir	242	72	278	87	588	768	4
las	45	84	59	99	588	768	4
labores	61	84	98	99	588	768	4
normales	100	84	146	99	588	768	4
dentro	149	84	180	99	588	768	4
del	183	84	197	99	588	768	4
invernadero	200	84	258	99	588	768	4
con	261	84	279	99	588	768	4
mínimo	45	96	80	111	588	768	4
riesgo	83	96	113	111	588	768	4
para	115	96	137	111	588	768	4
los	140	96	154	111	588	768	4
operadores.	156	96	215	111	588	768	4
Durante	218	96	257	111	588	768	4
julio	259	96	279	111	588	768	4
y	45	108	50	123	588	768	4
agosto	53	108	86	123	588	768	4
de	89	108	101	123	588	768	4
2012.	104	108	131	123	588	768	4
2013	515	44	537	58	588	768	4
grande,	307	72	344	87	588	768	4
con	350	72	368	87	588	768	4
fuerza	374	72	405	87	588	768	4
que	411	72	429	87	588	768	4
pueda	435	72	465	87	588	768	4
abrir	471	72	493	87	588	768	4
la	499	72	508	87	588	768	4
ﬂ	514	72	519	87	588	768	4
or	519	72	529	87	588	768	4
y	535	72	541	87	588	768	4
que	307	85	325	100	588	768	4
vibre	329	85	353	100	588	768	4
mucho	356	85	389	100	588	768	4
para	393	85	415	100	588	768	4
colectar	419	85	457	100	588	768	4
el	461	85	470	100	588	768	4
polen	473	85	500	100	588	768	4
de	504	85	516	100	588	768	4
esta	520	85	541	100	588	768	4
planta,	307	97	340	112	588	768	4
en	346	97	358	112	588	768	4
tanto	365	97	389	112	588	768	4
que	395	97	414	112	588	768	4
los	420	97	434	112	588	768	4
meliponinos	440	97	499	112	588	768	4
usados	505	97	541	112	588	768	4
en	307	109	319	124	588	768	4
el	329	109	337	124	588	768	4
presente	347	109	389	124	588	768	4
trabajo	399	109	432	124	588	768	4
no	442	109	454	124	588	768	4
poseen	463	109	499	124	588	768	4
dichas	509	109	541	124	588	768	4
características.	307	121	381	136	588	768	4
Sin	384	121	399	136	588	768	4
embargo,	402	121	448	136	588	768	4
lo	451	121	460	136	588	768	4
observado	463	121	514	136	588	768	4
en	517	121	529	136	588	768	4
el	532	121	541	136	588	768	4
presente	307	133	349	148	588	768	4
trabajo,	352	133	388	148	588	768	4
Macias	391	133	426	148	588	768	4
et	428	133	437	148	588	768	4
al.	440	133	451	148	588	768	4
(2001)	454	133	484	148	588	768	4
consideran	487	133	541	148	588	768	4
como	307	145	334	160	588	768	4
eﬁ	338	145	350	160	588	768	4
cientes	350	145	385	160	588	768	4
polinizadoras	389	145	454	160	588	768	4
del	459	145	473	160	588	768	4
tomate	478	145	511	160	588	768	4
a	516	145	522	160	588	768	4
las	527	145	541	160	588	768	4
T.	307	157	316	172	588	768	4
angustula	319	157	367	172	588	768	4
y	371	157	376	172	588	768	4
Nannotrigona	380	157	446	172	588	768	4
spp.	450	157	470	172	588	768	4
Similarmente,	474	157	541	172	588	768	4
Ruz	307	169	326	184	588	768	4
(2002)	335	169	366	184	588	768	4
señala	375	169	407	184	588	768	4
que	416	169	434	184	588	768	4
de	442	169	455	184	588	768	4
las	463	169	477	184	588	768	4
abejas	486	169	518	184	588	768	4
sin	527	169	541	184	588	768	4
aguijón,	307	181	345	196	588	768	4
las	350	181	364	196	588	768	4
del	369	181	383	196	588	768	4
género	388	181	423	196	588	768	4
Melipona	427	181	472	196	588	768	4
realizan	477	181	515	196	588	768	4
este	520	181	541	196	588	768	4
tipo	307	193	325	208	588	768	4
de	330	193	342	208	588	768	4
polinización	348	193	405	208	588	768	4
y	410	193	416	208	588	768	4
ya	421	193	433	208	588	768	4
han	438	193	457	208	588	768	4
demostrado	462	193	520	208	588	768	4
ser	525	193	541	208	588	768	4
eﬁ	307	205	318	220	588	768	4
cientes	318	205	353	220	588	768	4
polinizadores	358	205	423	220	588	768	4
de	427	205	440	220	588	768	4
tomate	444	205	478	220	588	768	4
y	482	205	488	220	588	768	4
pimentón.	493	205	541	220	588	768	4
También	307	217	349	233	588	768	4
sugiere	354	217	390	233	588	768	4
que	395	217	414	233	588	768	4
una	419	217	437	233	588	768	4
especie	443	217	481	233	588	768	4
del	486	217	501	233	588	768	4
género	506	217	541	233	588	768	4
Nannotrigona	307	230	373	245	588	768	4
mostró	379	229	413	245	588	768	4
buen	419	229	444	245	588	768	4
desempeño	450	229	507	245	588	768	4
en	514	229	526	245	588	768	4
la	532	229	541	245	588	768	4
polinización	307	242	364	257	588	768	4
de	367	242	380	257	588	768	4
tomates.	383	242	425	257	588	768	4
Registro	45	131	90	147	588	768	4
de	92	131	106	147	588	768	4
datos	109	131	138	147	588	768	4
El	45	149	54	164	588	768	4
registro	58	149	95	164	588	768	4
de	98	149	110	164	588	768	4
la	114	149	122	164	588	768	4
información	126	149	183	164	588	768	4
y	187	149	192	164	588	768	4
la	196	149	204	164	588	768	4
toma	208	149	232	164	588	768	4
de	236	149	248	164	588	768	4
datos	252	149	278	164	588	768	4
fueron	45	161	76	176	588	768	4
realizados	81	161	131	176	588	768	4
durante	135	161	172	176	588	768	4
15	177	161	189	176	588	768	4
días	194	161	214	176	588	768	4
desde	219	161	249	176	588	768	4
el	253	161	262	176	588	768	4
21	267	161	278	176	588	768	4
de	45	173	57	188	588	768	4
marzo	61	173	92	188	588	768	4
de	96	173	108	188	588	768	4
2012	112	173	136	188	588	768	4
hasta	140	173	167	188	588	768	4
el	171	173	179	188	588	768	4
23	184	173	196	188	588	768	4
de	200	173	212	188	588	768	4
agosto	216	173	249	188	588	768	4
entre	253	173	278	188	588	768	4
las	45	185	59	200	588	768	4
6:00	63	185	84	200	588	768	4
y	88	185	94	200	588	768	4
la	98	185	107	200	588	768	4
17:00	111	185	137	200	588	768	4
horas,	141	185	172	200	588	768	4
durante	176	185	213	200	588	768	4
los	217	185	231	200	588	768	4
primeros	235	185	278	200	588	768	4
15	45	197	56	212	588	768	4
minutos	61	197	99	212	588	768	4
de	104	197	116	212	588	768	4
cada	120	197	144	212	588	768	4
hora,	149	197	174	212	588	768	4
mientras	178	197	220	212	588	768	4
las	225	197	239	212	588	768	4
plantas	243	197	278	212	588	768	4
estuviesen	45	209	97	224	588	768	4
en	100	209	112	224	588	768	4
ﬂ	115	209	121	224	588	768	4
oración.	121	209	160	224	588	768	4
Los	163	209	180	224	588	768	4
datos	183	209	210	224	588	768	4
se	213	209	224	224	588	768	4
obtuvieron	227	209	279	224	588	768	4
al	45	221	53	236	588	768	4
muestrear	56	221	105	236	588	768	4
tres	108	221	126	236	588	768	4
ramas	129	221	159	236	588	768	4
laterales	162	221	203	236	588	768	4
de	206	221	218	236	588	768	4
cada	221	221	245	236	588	768	4
cultivo	247	221	279	236	588	768	4
por	45	233	61	248	588	768	4
día,	63	233	81	248	588	768	4
el	84	233	93	248	588	768	4
número	96	233	133	248	588	768	4
de	135	233	148	248	588	768	4
ﬂ	150	233	156	248	588	768	4
ores	156	233	178	248	588	768	4
por	180	233	196	248	588	768	4
rama	199	233	224	248	588	768	4
varió	227	233	251	248	588	768	4
entre	254	233	279	248	588	768	4
tres	45	245	63	260	588	768	4
y	66	245	72	260	588	768	4
cinco.	75	245	103	260	588	768	4
El	106	245	116	260	588	768	4
comportamiento	119	245	198	260	588	768	4
colector	201	245	240	260	588	768	4
de	243	245	255	260	588	768	4
miel	258	245	278	260	588	768	4
o	45	257	51	272	588	768	4
polen	56	257	83	272	588	768	4
de	88	257	100	272	588	768	4
cada	105	257	129	272	588	768	4
especie	134	257	172	272	588	768	4
de	177	257	190	272	588	768	4
abeja,	195	257	225	272	588	768	4
se	230	257	241	272	588	768	4
evaluó	246	257	278	272	588	768	4
mediante	45	269	90	284	588	768	4
observación	95	269	154	284	588	768	4
directa	159	269	192	284	588	768	4
durante	197	269	234	284	588	768	4
los	239	269	253	284	588	768	4
días	258	269	278	284	588	768	4
que	45	281	63	296	588	768	4
duró	67	281	89	296	588	768	4
la	93	281	101	296	588	768	4
fase	105	281	126	296	588	768	4
experimental	130	281	193	296	588	768	4
y	197	281	202	296	588	768	4
con	206	281	224	296	588	768	4
las	228	281	242	296	588	768	4
abejas	246	281	278	296	588	768	4
que	45	293	63	308	588	768	4
visitaron	66	293	107	308	588	768	4
las	110	293	124	308	588	768	4
ﬂ	127	293	132	308	588	768	4
ores	132	293	154	308	588	768	4
y	157	293	162	308	588	768	4
se	165	293	177	308	588	768	4
cuantiﬁ	180	293	215	308	588	768	4
có	215	293	227	308	588	768	4
el	230	293	238	308	588	768	4
número	241	293	278	308	588	768	4
total	45	305	65	320	588	768	4
de	68	305	81	320	588	768	4
abejas	84	305	116	320	588	768	4
en	119	305	131	320	588	768	4
una	134	305	153	320	588	768	4
hora.	156	305	181	320	588	768	4
Por	307	259	324	274	588	768	4
otro	328	259	347	274	588	768	4
lado,	351	259	375	274	588	768	4
todos	379	259	406	274	588	768	4
los	410	259	424	274	588	768	4
meliponinos	428	259	487	274	588	768	4
mostraron	491	259	541	274	588	768	4
un	307	271	319	287	588	768	4
adecuado	326	271	375	287	588	768	4
comportamiento	382	271	461	287	588	768	4
polinizador	468	271	521	287	588	768	4
en	528	271	541	287	588	768	4
calabacín	307	283	354	299	588	768	4
y	361	283	366	299	588	768	4
pepino,	373	283	409	299	588	768	4
siendo	416	283	448	299	588	768	4
las	455	283	469	299	588	768	4
angelitas	476	283	520	299	588	768	4
las	527	283	541	299	588	768	4
menos	307	296	340	311	588	768	4
activas	343	296	377	311	588	768	4
y	380	296	386	311	588	768	4
la	389	296	397	311	588	768	4
Nannotrigona	401	296	467	311	588	768	4
la	470	296	478	311	588	768	4
especie	481	296	519	311	588	768	4
que	522	296	541	311	588	768	4
más	307	308	328	323	588	768	4
frecuentó	331	308	377	323	588	768	4
los	381	308	395	323	588	768	4
cultivos,	399	308	439	323	588	768	4
concordando	443	308	506	323	588	768	4
con	510	308	528	323	588	768	4
lo	532	308	541	323	588	768	4
observado	307	320	358	335	588	768	4
por	362	320	378	335	588	768	4
Ribeiro	382	320	417	335	588	768	4
(2004)	421	320	452	335	588	768	4
quien	456	320	483	335	588	768	4
señala	486	320	519	335	588	768	4
que	522	320	541	335	588	768	4
las	307	332	321	347	588	768	4
Nannotrigonas	324	332	396	347	588	768	4
y	399	332	405	347	588	768	4
las	408	332	422	347	588	768	4
angelitas	426	332	470	347	588	768	4
son	473	332	491	347	588	768	4
eﬁ	494	332	506	347	588	768	4
cientes	506	332	541	347	588	768	4
polinizadoras	307	344	372	359	588	768	4
en	379	344	391	359	588	768	4
invernaderos,	398	344	464	359	588	768	4
Cauich	472	344	506	359	588	768	4
et	513	344	522	359	588	768	4
al.	529	344	541	359	588	768	4
(2004)	307	356	338	371	588	768	4
concluyen	344	356	394	371	588	768	4
que	400	356	418	371	588	768	4
la	424	356	432	371	588	768	4
N.	438	357	449	371	588	768	4
testaceicornis	455	357	523	371	588	768	4
en	529	356	541	371	588	768	4
polinización	307	368	364	383	588	768	4
de	369	368	382	383	588	768	4
tomates	387	368	426	383	588	768	4
en	431	368	443	383	588	768	4
invernaderos	448	368	512	383	588	768	4
tiene	517	368	541	383	588	768	4
elevado	307	380	345	395	588	768	4
potencial	353	380	397	395	588	768	4
en	405	380	417	395	588	768	4
el	426	380	434	395	588	768	4
trópico.	442	380	478	395	588	768	4
El	486	380	496	395	588	768	4
análisis	504	380	541	395	588	768	4
del	307	392	322	407	588	768	4
Chi-cuadrado,	334	392	404	407	588	768	4
no	416	392	429	407	588	768	4
mostró	441	392	475	407	588	768	4
diferencias	488	392	541	407	588	768	4
signiﬁ	307	404	335	419	588	768	4
cativas	335	404	369	419	588	768	4
en	372	404	384	419	588	768	4
la	387	404	395	419	588	768	4
distribución	398	404	454	419	588	768	4
de	456	404	468	419	588	768	4
la	471	404	480	419	588	768	4
actividad	482	404	526	419	588	768	4
de	528	404	541	419	588	768	4
las	307	416	321	431	588	768	4
diferentes	324	416	372	431	588	768	4
especies	375	416	418	431	588	768	4
de	421	416	434	431	588	768	4
abeja,	437	416	466	431	588	768	4
ni	469	416	478	431	588	768	4
en	481	416	493	431	588	768	4
pepino	496	416	529	431	588	768	4
ni	532	416	541	431	588	768	4
en	307	429	319	444	588	768	4
calabacín	322	429	369	444	588	768	4
en	372	429	385	444	588	768	4
ambas	388	429	421	444	588	768	4
condiciones;	424	429	485	444	588	768	4
a	488	429	494	444	588	768	4
pesar	498	429	525	444	588	768	4
de	528	429	541	444	588	768	4
que	307	441	325	456	588	768	4
el	329	441	338	456	588	768	4
valor	341	441	365	456	588	768	4
de	369	441	381	456	588	768	4
frecuencia	385	441	436	456	588	768	4
aumenta	440	441	482	456	588	768	4
en	486	441	498	456	588	768	4
algunas	502	441	541	456	588	768	4
horas,	307	453	337	468	588	768	4
el	344	453	353	468	588	768	4
comportamiento	360	453	439	468	588	768	4
fue	446	453	462	468	588	768	4
similar	469	453	500	468	588	768	4
en	507	453	520	468	588	768	4
las	527	453	541	468	588	768	4
especies	307	465	350	480	588	768	4
evaluadas.	353	465	406	480	588	768	4
Diseño	45	328	81	344	588	768	4
experimental	85	328	153	344	588	768	4
Se	45	346	58	361	588	768	4
utilizó	60	346	88	361	588	768	4
un	90	346	102	361	588	768	4
diseño	104	346	137	361	588	768	4
completamente	139	346	214	361	588	768	4
aleatorizado,	216	346	278	361	588	768	4
donde	45	358	75	373	588	768	4
el	82	358	90	373	588	768	4
factor	97	358	124	373	588	768	4
a	130	358	137	373	588	768	4
evaluar	143	358	179	373	588	768	4
fue	185	358	200	373	588	768	4
la	207	358	215	373	588	768	4
especie	222	358	260	373	588	768	4
(T.	266	358	279	373	588	768	4
angustula,	45	371	95	385	588	768	4
N.	104	371	115	385	588	768	4
testaceicornis	123	371	191	385	588	768	4
y	199	370	205	385	588	768	4
Plebeia	213	371	250	385	588	768	4
sp.).	258	371	279	385	588	768	4
En	45	382	58	397	588	768	4
este	65	382	86	397	588	768	4
estudio	93	382	129	397	588	768	4
se	136	382	147	397	588	768	4
realizaron	155	382	203	397	588	768	4
dos	210	382	228	397	588	768	4
ensayos:	235	382	278	397	588	768	4
a)	45	394	54	409	588	768	4
observación	60	394	119	409	588	768	4
de	125	394	138	409	588	768	4
la	144	394	152	409	588	768	4
actividad	158	394	202	409	588	768	4
polinizadora	208	394	267	409	588	768	4
y	273	394	278	409	588	768	4
evasora	45	406	83	421	588	768	4
de	90	406	102	421	588	768	4
los	108	406	122	421	588	768	4
meliponinos,	129	406	190	421	588	768	4
en	197	406	209	421	588	768	4
invernaderos	215	406	278	421	588	768	4
cerrados;	45	418	91	433	588	768	4
b)	102	418	111	433	588	768	4
polinización	123	418	180	433	588	768	4
en	192	418	204	433	588	768	4
invernaderos	215	418	279	433	588	768	4
abiertos	45	430	84	445	588	768	4
con	87	430	105	445	588	768	4
meliponinos	108	430	167	445	588	768	4
y	170	430	175	445	588	768	4
Apis	178	431	200	445	588	768	4
mellifera.	203	431	247	445	588	768	4
Análisis	45	453	87	469	588	768	4
de	90	453	103	469	588	768	4
datos	106	453	136	469	588	768	4
Los	45	471	62	486	588	768	4
datos	70	471	96	486	588	768	4
obtenidos	104	471	151	486	588	768	4
correspondientes	159	471	243	486	588	768	4
a	251	471	257	486	588	768	4
las	264	471	279	486	588	768	4
frecuencias	45	483	101	498	588	768	4
de	105	483	117	498	588	768	4
actividad	121	483	164	498	588	768	4
polinizadora	168	483	227	498	588	768	4
y	230	483	236	498	588	768	4
evasora	240	483	279	498	588	768	4
fueron	45	495	76	510	588	768	4
analizados	81	495	134	510	588	768	4
utilizando	139	495	185	510	588	768	4
la	191	495	199	510	588	768	4
prueba	205	495	239	510	588	768	4
de	244	495	257	510	588	768	4
Chi	262	495	278	510	588	768	4
cuadrado,	45	507	93	522	588	768	4
para	100	507	122	522	588	768	4
determinar	129	507	181	522	588	768	4
la	188	507	197	522	588	768	4
distribución	204	507	259	522	588	768	4
de	266	507	279	522	588	768	4
esta	45	519	66	534	588	768	4
actividad	72	519	116	534	588	768	4
entre	123	519	148	534	588	768	4
las	155	519	169	534	588	768	4
especies	175	519	219	534	588	768	4
evaluadas.	226	519	278	534	588	768	4
Los	45	531	62	546	588	768	4
análisis	70	531	106	546	588	768	4
fueron	113	531	145	546	588	768	4
realizados	152	531	202	546	588	768	4
por	209	531	225	546	588	768	4
separado	233	531	279	546	588	768	4
considerando	45	543	111	558	588	768	4
la	113	543	122	558	588	768	4
especie	125	543	163	558	588	768	4
vegetal	165	543	201	558	588	768	4
(tomate,	203	543	243	558	588	768	4
pepino	245	543	279	558	588	768	4
y	45	555	50	570	588	768	4
calabacín).	55	555	107	570	588	768	4
Los	112	555	130	570	588	768	4
análisis	135	555	171	570	588	768	4
fueron	176	555	207	570	588	768	4
realizados	212	555	262	570	588	768	4
en	266	555	279	570	588	768	4
base	45	567	68	582	588	768	4
a	70	567	76	582	588	768	4
las	78	567	92	582	588	768	4
observaciones	93	567	164	582	588	768	4
diarias,	166	567	201	582	588	768	4
y	203	567	208	582	588	768	4
a	210	567	216	582	588	768	4
la	218	567	226	582	588	768	4
frecuencia	228	567	279	582	588	768	4
total	45	579	65	594	588	768	4
durante	68	579	105	594	588	768	4
el	108	579	117	594	588	768	4
período	120	579	157	594	588	768	4
de	160	579	172	594	588	768	4
evaluación.	175	579	231	594	588	768	4
En	307	483	320	498	588	768	4
el	326	483	335	498	588	768	4
presente	341	483	384	498	588	768	4
trabajo,	390	483	426	498	588	768	4
tal	432	483	444	498	588	768	4
como	450	483	477	498	588	768	4
se	483	483	495	498	588	768	4
muestra	501	483	541	498	588	768	4
en	307	495	319	510	588	768	4
la	328	495	337	510	588	768	4
Figura	346	495	377	510	588	768	4
1,	387	495	395	510	588	768	4
ambas	405	495	438	510	588	768	4
especies	447	495	490	510	588	768	4
visitaron	500	495	541	510	588	768	4
principalmente	307	507	378	522	588	768	4
las	385	507	399	522	588	768	4
ﬂ	407	507	412	522	588	768	4
ores	412	507	434	522	588	768	4
de	441	507	453	522	588	768	4
pepino,	461	507	496	522	588	768	4
durante	504	507	541	522	588	768	4
casi	307	519	326	534	588	768	4
todo	331	519	352	534	588	768	4
el	356	519	365	534	588	768	4
día,	369	519	387	534	588	768	4
con	391	519	409	534	588	768	4
colecta	413	519	448	534	588	768	4
de	452	519	464	534	588	768	4
néctar	469	519	499	534	588	768	4
de	503	519	516	534	588	768	4
esta	520	519	541	534	588	768	4
planta	307	531	337	546	588	768	4
veriﬁ	341	531	365	546	588	768	4
cado,	365	531	391	546	588	768	4
entre	396	531	421	546	588	768	4
las	426	531	440	546	588	768	4
7.00	444	531	465	546	588	768	4
y	470	531	475	546	588	768	4
17.00	480	531	506	546	588	768	4
horas,	510	531	541	546	588	768	4
con	307	543	325	558	588	768	4
un	332	543	344	558	588	768	4
máximo	352	543	390	558	588	768	4
entre	398	543	423	558	588	768	4
las	430	543	444	558	588	768	4
9.00	451	543	473	558	588	768	4
y	480	543	486	558	588	768	4
las	493	543	507	558	588	768	4
11.00	514	543	541	558	588	768	4
concordando	307	555	371	570	588	768	4
con	374	555	392	570	588	768	4
los	395	555	409	570	588	768	4
datos	412	555	438	570	588	768	4
de	441	555	454	570	588	768	4
Nicodemo	457	555	506	570	588	768	4
(2008)	509	555	541	570	588	768	4
quien	307	567	334	582	588	768	4
observó	337	567	376	582	588	768	4
este	380	567	400	582	588	768	4
comportamiento	404	567	483	582	588	768	4
colector	486	567	525	582	588	768	4
en	528	567	541	582	588	768	4
N.	307	580	318	594	588	768	4
testaceicornis.	322	580	392	594	588	768	4
A	396	579	403	594	588	768	4
pesar	407	579	435	594	588	768	4
de	439	579	451	594	588	768	4
lo	455	579	464	594	588	768	4
dicho,	468	579	497	594	588	768	4
el	501	579	510	594	588	768	4
polen	514	579	541	594	588	768	4
lo	307	591	315	606	588	768	4
colectaban	319	591	373	606	588	768	4
desde	377	591	407	606	588	768	4
10.00	411	591	438	606	588	768	4
hasta	442	591	469	606	588	768	4
12.00	473	591	500	606	588	768	4
horas	504	591	531	606	588	768	4
y	535	591	541	606	588	768	4
entre	307	603	332	618	588	768	4
14.00	334	603	361	618	588	768	4
y	363	603	369	618	588	768	4
15.00	371	603	399	618	588	768	4
horas,	401	603	431	618	588	768	4
contrario	434	603	477	618	588	768	4
a	479	603	485	618	588	768	4
lo	488	603	496	618	588	768	4
sugerido	498	603	541	618	588	768	4
por	307	616	323	631	588	768	4
el	325	616	334	631	588	768	4
mismo	337	616	369	631	588	768	4
autor,	372	616	399	631	588	768	4
quien	402	616	428	631	588	768	4
señala	431	616	463	631	588	768	4
que	466	616	484	631	588	768	4
ninguna	487	616	526	631	588	768	4
de	528	616	541	631	588	768	4
las	307	628	321	643	588	768	4
abejas	325	628	358	643	588	768	4
evaluadas	362	628	412	643	588	768	4
colectó	417	628	452	643	588	768	4
polen	456	628	483	643	588	768	4
de	488	628	500	643	588	768	4
pepino,	505	628	541	643	588	768	4
aunque	307	640	343	655	588	768	4
veriﬁ	346	640	369	655	588	768	4
có	369	640	381	655	588	768	4
que	384	640	402	655	588	768	4
las	405	640	419	655	588	768	4
abejas	422	640	454	655	588	768	4
tuvieron	457	640	496	655	588	768	4
contacto	499	640	541	655	588	768	4
con	307	652	325	667	588	768	4
los	328	652	342	667	588	768	4
estambres,	345	652	400	667	588	768	4
presumiendo	403	652	466	667	588	768	4
que	470	652	488	667	588	768	4
las	491	652	505	667	588	768	4
abejas	508	652	541	667	588	768	4
durante	307	664	344	679	588	768	4
la	350	664	358	679	588	768	4
colecta	364	664	399	679	588	768	4
de	405	664	417	679	588	768	4
néctar	423	664	454	679	588	768	4
impregnaban	459	664	523	679	588	768	4
su	529	664	541	679	588	768	4
cuerpo	307	676	341	691	588	768	4
de	348	676	360	691	588	768	4
polen	367	676	394	691	588	768	4
y	400	676	406	691	588	768	4
lo	413	676	421	691	588	768	4
transportaban	428	676	496	691	588	768	4
a	503	676	509	691	588	768	4
otras	516	676	541	691	588	768	4
ﬂ	307	688	312	703	588	768	4
ores	312	688	334	703	588	768	4
cuando	338	688	374	703	588	768	4
estaban	379	688	418	703	588	768	4
pecoreando	423	688	481	703	588	768	4
néctar.	485	688	518	703	588	768	4
Las	523	688	541	703	588	768	4
RESULTADOS	84	610	161	626	588	768	4
Y	165	610	172	626	588	768	4
DISCUSIÓN	175	610	239	626	588	768	4
De	45	628	59	643	588	768	4
los	64	628	78	643	588	768	4
meliponinos	83	628	140	643	588	768	4
evaluados,	145	628	196	643	588	768	4
ninguno	202	628	239	643	588	768	4
colectó	245	628	279	643	588	768	4
directamente	45	640	106	655	588	768	4
polen	118	640	144	655	588	768	4
ni	156	640	164	655	588	768	4
polinizó	176	640	211	655	588	768	4
el	223	640	232	655	588	768	4
tomate,	244	640	279	655	588	768	4
observándose	45	652	112	667	588	768	4
pocas	116	652	144	667	588	768	4
abejas	148	652	179	667	588	768	4
angelitas	183	652	226	667	588	768	4
intentando	230	652	279	667	588	768	4
entrar	45	664	72	679	588	768	4
en	77	664	89	679	588	768	4
la	93	664	101	679	588	768	4
ﬂ	106	664	111	679	588	768	4
or	111	664	121	679	588	768	4
y	125	664	131	679	588	768	4
recogiendo	135	664	188	679	588	768	4
un	192	664	204	679	588	768	4
poco	208	664	232	679	588	768	4
de	236	664	248	679	588	768	4
polen	253	664	279	679	588	768	4
caído	45	676	70	691	588	768	4
de	74	676	85	691	588	768	4
las	89	676	102	691	588	768	4
ﬂ	105	676	111	691	588	768	4
ores,	111	676	134	691	588	768	4
esta	137	676	157	691	588	768	4
ausencia	160	676	203	691	588	768	4
de	206	676	218	691	588	768	4
polinización,	221	676	279	691	588	768	4
se	45	688	56	703	588	768	4
debe	60	688	84	703	588	768	4
a	88	688	94	703	588	768	4
que	98	688	116	703	588	768	4
el	120	688	128	703	588	768	4
tomate	132	688	164	703	588	768	4
requiere	168	688	207	703	588	768	4
de	211	688	223	703	588	768	4
un	227	688	239	703	588	768	4
insecto	244	688	279	703	588	768	4
246	285	716	301	731	588	768	4
Manrique	118	44	159	58	588	768	5
et	162	45	170	58	588	768	5
al.	173	45	184	58	588	768	5
Polinización	192	44	245	58	588	768	5
de	248	44	259	58	588	768	5
tomate,	262	44	295	58	588	768	5
calabacín	298	44	341	58	588	768	5
y	344	44	349	58	588	768	5
pepino,	351	44	384	58	588	768	5
con	387	44	403	58	588	768	5
Meliponinos...	406	44	468	58	588	768	5
Figura	137	327	165	341	588	768	5
1.	168	327	177	341	588	768	5
Frecuencia	180	327	229	341	588	768	5
de	232	327	243	341	588	768	5
pecoreo	246	327	282	341	588	768	5
de	286	327	297	341	588	768	5
angelita	300	327	335	341	588	768	5
y	338	327	343	341	588	768	5
nannotrigona	346	327	404	341	588	768	5
en	181	338	192	352	588	768	5
pepino	195	338	225	352	588	768	5
en	227	338	239	352	588	768	5
invernadero	241	338	294	352	588	768	5
cerrado.	298	338	334	352	588	768	5
angelitas	45	359	89	374	588	768	5
colectaban	92	359	145	374	588	768	5
néctar	149	359	180	374	588	768	5
y	183	359	188	374	588	768	5
polen,	192	359	222	374	588	768	5
este	225	359	246	374	588	768	5
último	249	359	278	374	588	768	5
principalmente,	45	371	119	386	588	768	5
después	122	371	163	386	588	768	5
de	166	371	179	386	588	768	5
las	182	371	196	386	588	768	5
14.00	199	371	226	386	588	768	5
horas.	229	371	259	386	588	768	5
cuando	307	359	343	374	588	768	5
sus	347	359	364	374	588	768	5
reservas	367	359	410	374	588	768	5
al	413	359	422	374	588	768	5
iniciar	426	359	454	374	588	768	5
el	458	359	467	374	588	768	5
ensayo	471	359	506	374	588	768	5
fueron	509	359	541	374	588	768	5
bajas,	307	371	336	386	588	768	5
con	340	371	358	386	588	768	5
menos	361	371	394	386	588	768	5
de	398	371	411	386	588	768	5
4	414	371	420	386	588	768	5
ánforas	424	371	461	386	588	768	5
de	464	371	477	386	588	768	5
miel	480	371	501	386	588	768	5
y	504	371	510	386	588	768	5
polen	514	371	541	386	588	768	5
como	307	384	334	399	588	768	5
alimentos	337	384	384	399	588	768	5
de	387	384	399	399	588	768	5
reserva.	402	384	442	399	588	768	5
Este	45	389	67	404	588	768	5
comportamiento	75	389	154	404	588	768	5
colector,	162	389	203	404	588	768	5
diﬁ	211	389	225	404	588	768	5
ere	225	389	241	404	588	768	5
de	249	389	262	404	588	768	5
lo	270	389	278	404	588	768	5
observado	45	401	96	416	588	768	5
por	102	401	118	416	588	768	5
Nicomedo	123	401	173	416	588	768	5
(2008)	178	401	210	416	588	768	5
quien	215	401	242	416	588	768	5
reﬁ	247	401	262	416	588	768	5
ere	263	401	278	416	588	768	5
que	45	414	63	429	588	768	5
las	70	414	84	429	588	768	5
angelitas	92	414	135	429	588	768	5
no	143	414	155	429	588	768	5
visitaron	162	414	203	429	588	768	5
las	211	414	225	429	588	768	5
ﬂ	232	414	237	429	588	768	5
ores	238	414	259	429	588	768	5
de	266	414	278	429	588	768	5
pepino	45	426	78	441	588	768	5
durante	82	426	119	441	588	768	5
su	124	426	135	441	588	768	5
experimento,	140	426	203	441	588	768	5
alimentándose	207	426	279	441	588	768	5
solo	45	438	65	453	588	768	5
de	71	438	83	453	588	768	5
las	89	438	103	453	588	768	5
reservas	110	438	152	453	588	768	5
de	158	438	170	453	588	768	5
alimento	176	438	218	453	588	768	5
que	224	438	242	453	588	768	5
tenían	248	438	279	453	588	768	5
previo	45	450	74	465	588	768	5
al	80	450	89	465	588	768	5
experimento.	95	450	158	465	588	768	5
Al	164	450	174	465	588	768	5
inicio	180	450	205	465	588	768	5
de	211	450	224	465	588	768	5
la	229	450	238	465	588	768	5
prueba	244	450	278	465	588	768	5
en	45	463	57	478	588	768	5
condiciones	66	463	124	478	588	768	5
cerradas,	133	463	179	478	588	768	5
todas	188	463	215	478	588	768	5
las	223	463	237	478	588	768	5
abejas	246	463	278	478	588	768	5
colectaban	45	475	98	490	588	768	5
a	103	475	109	490	588	768	5
una	114	475	132	490	588	768	5
distancia	137	475	180	490	588	768	5
no	185	475	197	490	588	768	5
mayor	202	475	232	490	588	768	5
a	236	475	243	490	588	768	5
los	247	475	261	490	588	768	5
30	266	475	278	490	588	768	5
metros	45	487	78	502	588	768	5
desde	82	487	112	502	588	768	5
la	115	487	124	502	588	768	5
colonia,	127	487	165	502	588	768	5
aún	169	487	187	502	588	768	5
así,	190	487	207	502	588	768	5
a	211	487	217	502	588	768	5
medida	221	487	257	502	588	768	5
que	260	487	278	502	588	768	5
avanzó	45	499	80	514	588	768	5
el	83	499	92	514	588	768	5
ensayo	96	499	131	514	588	768	5
las	134	499	148	514	588	768	5
angelitas	152	499	196	514	588	768	5
y	200	499	205	514	588	768	5
nannotrigonas	209	499	279	514	588	768	5
ampliaron	45	511	93	526	588	768	5
su	98	511	109	526	588	768	5
alcance	114	511	152	526	588	768	5
de	157	511	170	526	588	768	5
polinización	175	511	232	526	588	768	5
llegando	237	511	278	526	588	768	5
hasta	45	524	72	539	588	768	5
una	78	524	96	539	588	768	5
distancia	102	524	146	539	588	768	5
de	152	524	164	539	588	768	5
95	170	524	183	539	588	768	5
metros,	189	524	225	539	588	768	5
todas	231	524	258	539	588	768	5
las	264	524	278	539	588	768	5
abejas	45	536	77	551	588	768	5
observadas	82	536	139	551	588	768	5
pertenecían	144	536	202	551	588	768	5
a	208	536	214	551	588	768	5
las	219	536	233	551	588	768	5
colonias	238	536	278	551	588	768	5
experimentales,	45	548	122	563	588	768	5
dado	125	548	149	563	588	768	5
el	152	548	161	563	588	768	5
grado	164	548	192	563	588	768	5
de	195	548	207	563	588	768	5
conﬁ	210	548	234	563	588	768	5
namiento	234	548	279	563	588	768	5
de	45	560	57	575	588	768	5
los	64	560	78	575	588	768	5
invernaderos,	86	560	152	575	588	768	5
sumado	159	560	198	575	588	768	5
a	205	560	211	575	588	768	5
la	219	560	227	575	588	768	5
ausencia	235	560	279	575	588	768	5
de	45	572	57	587	588	768	5
meliponinos	62	572	121	587	588	768	5
en	127	572	139	587	588	768	5
la	144	572	153	587	588	768	5
zona.	158	572	185	587	588	768	5
Similarmente,	191	572	258	587	588	768	5
fue	263	572	278	587	588	768	5
observado	45	585	96	600	588	768	5
que	103	585	121	600	588	768	5
las	128	585	141	600	588	768	5
abejas	148	585	180	600	588	768	5
salían	187	585	216	600	588	768	5
a	222	585	228	600	588	768	5
pecorear	235	585	278	600	588	768	5
después	45	597	86	612	588	768	5
de	91	597	103	612	588	768	5
las	109	597	123	612	588	768	5
7:00,	128	597	151	612	588	768	5
este	157	597	177	612	588	768	5
comportamiento	182	597	262	612	588	768	5
es	267	597	278	612	588	768	5
más	45	609	65	624	588	768	5
tardío	70	609	98	624	588	768	5
que	102	609	121	624	588	768	5
el	125	609	134	624	588	768	5
de	138	609	151	624	588	768	5
las	155	609	169	624	588	768	5
abejas	174	609	206	624	588	768	5
africanizadas,	211	609	278	624	588	768	5
que	45	621	63	636	588	768	5
salen	71	621	97	636	588	768	5
a	106	621	112	636	588	768	5
pecorear	120	621	163	636	588	768	5
antes	172	621	198	636	588	768	5
del	207	621	221	636	588	768	5
amanecer	229	621	278	636	588	768	5
(Rodríguez	45	634	99	649	588	768	5
y	102	634	107	649	588	768	5
Manrique,	110	634	159	649	588	768	5
2013).	162	634	192	649	588	768	5
El	307	401	316	416	588	768	5
comportamiento	326	401	405	416	588	768	5
evasor	414	401	447	416	588	768	5
(intentar	456	401	496	416	588	768	5
salir	505	401	525	416	588	768	5
o	535	401	541	416	588	768	5
escapar	307	414	346	429	588	768	5
del	349	414	363	429	588	768	5
invernadero)	366	414	427	429	588	768	5
de	430	414	442	429	588	768	5
los	444	414	458	429	588	768	5
meliponinos,	461	414	523	429	588	768	5
fue	525	414	541	429	588	768	5
muy	307	426	328	441	588	768	5
similar	329	426	361	441	588	768	5
en	363	426	375	441	588	768	5
todas	377	426	403	441	588	768	5
las	405	426	419	441	588	768	5
especies,	421	426	467	441	588	768	5
el	469	426	478	441	588	768	5
primer	479	426	511	441	588	768	5
día	512	426	527	441	588	768	5
se	529	426	541	441	588	768	5
observó	307	438	346	453	588	768	5
que	351	438	369	453	588	768	5
muchas	374	438	413	453	588	768	5
pecoreadoras	417	438	485	453	588	768	5
intentaban	490	438	541	453	588	768	5
escapar	307	450	346	465	588	768	5
del	354	450	369	465	588	768	5
invernadero,	377	450	438	465	588	768	5
adhiriéndose	446	450	509	465	588	768	5
a	518	450	524	465	588	768	5
la	532	450	541	465	588	768	5
malla	307	463	333	478	588	768	5
del	340	463	354	478	588	768	5
mismo,	361	463	396	478	588	768	5
no	402	463	415	478	588	768	5
obstante,	421	463	466	478	588	768	5
varias	473	463	502	478	588	768	5
abejas	508	463	541	478	588	768	5
retornaban	307	475	360	490	588	768	5
a	366	475	372	490	588	768	5
la	378	475	387	490	588	768	5
colmena	393	475	434	490	588	768	5
y	440	475	446	490	588	768	5
a	452	475	458	490	588	768	5
los	464	475	478	490	588	768	5
30	484	475	496	490	588	768	5
minutos	502	475	541	490	588	768	5
iniciaban	307	487	350	502	588	768	5
el	354	487	363	502	588	768	5
reconocimiento	367	487	442	502	588	768	5
ﬂ	446	487	452	502	588	768	5
oral	452	487	470	502	588	768	5
y	474	487	480	502	588	768	5
pecoreo	484	487	524	502	588	768	5
de	528	487	541	502	588	768	5
los	307	499	321	514	588	768	5
respectivos	324	499	380	514	588	768	5
cultivos,	383	499	423	514	588	768	5
siendo	426	499	459	514	588	768	5
las	462	499	476	514	588	768	5
angelitas	479	499	523	514	588	768	5
las	527	499	541	514	588	768	5
abejas	307	511	339	526	588	768	5
menos	344	511	377	526	588	768	5
evasoras,	382	511	429	526	588	768	5
siendo	434	511	466	526	588	768	5
las	471	511	485	526	588	768	5
plebeias	490	511	530	526	588	768	5
y	535	511	541	526	588	768	5
conguitas	307	524	354	539	588	768	5
las	357	524	371	539	588	768	5
más	374	524	395	539	588	768	5
evasoras.	398	524	445	539	588	768	5
Es	307	541	320	557	588	768	5
importante	327	541	379	557	588	768	5
recalcar,	386	541	428	557	588	768	5
que	435	541	454	557	588	768	5
los	461	541	475	557	588	768	5
meliponinos	482	541	541	557	588	768	5
no	307	554	319	569	588	768	5
fueron	328	554	359	569	588	768	5
entrenadas	368	554	423	569	588	768	5
con	431	554	449	569	588	768	5
alimentación	458	554	520	569	588	768	5
en	528	554	541	569	588	768	5
conﬁ	307	566	330	581	588	768	5
namiento.	330	566	378	581	588	768	5
Este	379	566	401	581	588	768	5
comportamiento,	402	566	485	581	588	768	5
se	486	566	498	581	588	768	5
mantuvo	499	566	541	581	588	768	5
durante	307	578	344	593	588	768	5
una	346	578	364	593	588	768	5
semana,	366	578	409	593	588	768	5
hasta	411	578	438	593	588	768	5
el	440	578	448	593	588	768	5
acostumbramiento	451	578	541	593	588	768	5
total	307	590	328	605	588	768	5
al	336	590	345	605	588	768	5
conﬁ	354	590	377	605	588	768	5
namiento,	377	590	425	605	588	768	5
quizás	434	590	465	605	588	768	5
por	474	590	490	605	588	768	5
falta	499	590	520	605	588	768	5
de	528	590	541	605	588	768	5
alimentación	307	603	369	618	588	768	5
en	372	603	385	618	588	768	5
las	388	603	402	618	588	768	5
colonias	406	603	446	618	588	768	5
que	450	603	468	618	588	768	5
las	472	603	486	618	588	768	5
indujese	490	603	531	618	588	768	5
a	535	603	541	618	588	768	5
permanecer	307	615	366	630	588	768	5
en	370	615	382	630	588	768	5
la	386	615	395	630	588	768	5
misma,	399	615	434	630	588	768	5
a	438	615	444	630	588	768	5
tal	448	615	460	630	588	768	5
efecto	464	615	494	630	588	768	5
Roselino	498	615	541	630	588	768	5
(2005)	307	627	338	642	588	768	5
sugiere	346	627	382	642	588	768	5
que	390	627	408	642	588	768	5
la	416	627	425	642	588	768	5
utilización	432	627	481	642	588	768	5
de	488	627	501	642	588	768	5
abejas	508	627	541	642	588	768	5
nativas	307	639	341	654	588	768	5
en	345	639	357	654	588	768	5
invernaderos	360	639	423	654	588	768	5
requiere	426	639	467	654	588	768	5
que	470	639	488	654	588	768	5
las	491	639	505	654	588	768	5
abejas	508	639	541	654	588	768	5
deban	307	651	337	666	588	768	5
ser	343	651	358	666	588	768	5
entrenadas	364	651	419	666	588	768	5
para	424	651	446	666	588	768	5
que	452	651	470	666	588	768	5
comiencen	476	651	529	666	588	768	5
a	535	651	541	666	588	768	5
visitar	307	664	336	679	588	768	5
las	342	664	356	679	588	768	5
ﬂ	363	664	369	679	588	768	5
ores	369	664	390	679	588	768	5
dentro	397	664	428	679	588	768	5
de	435	664	447	679	588	768	5
los	454	664	468	679	588	768	5
invernaderos,	475	664	541	679	588	768	5
colocando	307	676	357	691	588	768	5
un	361	676	374	691	588	768	5
alimentador	378	676	435	691	588	768	5
cercano	439	676	479	691	588	768	5
a	483	676	489	691	588	768	5
la	493	676	502	691	588	768	5
colonia	506	676	541	691	588	768	5
y	307	688	312	703	588	768	5
llevado	316	688	351	703	588	768	5
a	355	688	361	703	588	768	5
diferentes	365	688	413	703	588	768	5
puntos	417	688	450	703	588	768	5
del	454	688	469	703	588	768	5
invernadero	473	688	531	703	588	768	5
a	535	688	541	703	588	768	5
El	45	651	54	666	588	768	5
pepino	57	651	90	666	588	768	5
en	93	651	105	666	588	768	5
condiciones	108	651	166	666	588	768	5
de	169	651	181	666	588	768	5
invernadero	184	651	242	666	588	768	5
mostró	245	651	279	666	588	768	5
ser	45	664	60	679	588	768	5
una	64	664	82	679	588	768	5
planta	86	664	116	679	588	768	5
altamente	120	664	168	679	588	768	5
productora	172	664	225	679	588	768	5
de	229	664	241	679	588	768	5
néctar,	245	664	278	679	588	768	5
dado	45	676	69	691	588	768	5
que	73	676	91	691	588	768	5
las	95	676	109	691	588	768	5
colonias	113	676	154	691	588	768	5
de	158	676	170	691	588	768	5
conguitas	174	676	221	691	588	768	5
y	225	676	231	691	588	768	5
angelitas	235	676	278	691	588	768	5
pudieron	45	688	87	703	588	768	5
almacenar	93	688	144	703	588	768	5
miel	150	688	170	703	588	768	5
(Figuras	176	688	216	703	588	768	5
2	222	688	228	703	588	768	5
y	234	688	239	703	588	768	5
3)	245	688	254	703	588	768	5
aun	260	688	278	703	588	768	5
247	284	717	302	732	588	768	5
Vol.	45	44	61	58	588	768	6
31	64	44	75	58	588	768	6
(3)	78	44	90	58	588	768	6
ZOOTECNIA	237	44	295	58	588	768	6
TROPICAL	297	44	347	58	588	768	6
Figura	99	366	128	379	588	768	6
2.	130	366	139	379	588	768	6
Ánforas	142	366	176	379	588	768	6
de	179	366	190	379	588	768	6
miel	193	366	211	379	588	768	6
de	214	366	225	379	588	768	6
una	228	366	244	379	588	768	6
colonia	247	366	279	379	588	768	6
de	282	366	293	379	588	768	6
conguita	295	366	333	379	588	768	6
(Nannotrigona	336	366	400	379	588	768	6
testaceicornis).	402	366	470	379	588	768	6
Figura	99	689	127	703	588	768	6
3.	130	689	138	703	588	768	6
Ánforas	141	689	175	703	588	768	6
de	178	689	189	703	588	768	6
miel	192	689	210	703	588	768	6
de	213	689	224	703	588	768	6
colonia	227	689	259	703	588	768	6
de	261	689	273	703	588	768	6
angelitas	275	689	315	703	588	768	6
(Tetragonisca	318	689	378	703	588	768	6
angustula).	381	690	431	703	588	768	6
248	285	716	301	731	588	768	6
2013	515	44	537	58	588	768	6
Manrique	118	44	159	58	588	768	7
et	162	45	170	58	588	768	7
al.	173	45	184	58	588	768	7
Polinización	192	44	245	58	588	768	7
de	248	44	259	58	588	768	7
tomate,	262	44	295	58	588	768	7
calabacín	298	44	341	58	588	768	7
y	344	44	349	58	588	768	7
pepino,	351	44	384	58	588	768	7
con	387	44	403	58	588	768	7
Meliponinos...	406	44	468	58	588	768	7
medida	45	73	81	88	588	768	7
que	85	73	103	88	588	768	7
la	108	73	117	88	588	768	7
abeja	121	73	148	88	588	768	7
llega	152	73	176	88	588	768	7
al	180	73	189	88	588	768	7
alimento.	193	73	238	88	588	768	7
De	242	73	256	88	588	768	7
esa	261	73	278	88	588	768	7
forma,	45	85	76	100	588	768	7
las	79	85	93	100	588	768	7
abejas	96	85	128	100	588	768	7
aprenden	132	85	178	100	588	768	7
a	181	85	187	100	588	768	7
volar	190	85	214	100	588	768	7
por	217	85	233	100	588	768	7
el	236	85	245	100	588	768	7
área	248	85	270	100	588	768	7
y	273	85	278	100	588	768	7
comienzan	45	97	98	113	588	768	7
a	101	97	107	113	588	768	7
tener	110	97	135	113	588	768	7
contacto	138	97	180	113	588	768	7
con	183	97	201	113	588	768	7
las	204	97	218	113	588	768	7
ﬂ	221	97	226	113	588	768	7
ores.	226	97	251	113	588	768	7
que	307	73	325	88	588	768	7
las	328	73	342	88	588	768	7
abejas	345	73	377	88	588	768	7
deben	380	73	410	88	588	768	7
ser	413	73	428	88	588	768	7
retiradas	431	73	473	88	588	768	7
al	476	73	484	88	588	768	7
menos	487	73	520	88	588	768	7
tres	523	73	541	88	588	768	7
días	307	85	327	100	588	768	7
después	330	85	371	100	588	768	7
de	374	85	386	100	588	768	7
la	389	85	398	100	588	768	7
aplicación	401	85	449	100	588	768	7
de	452	85	464	100	588	768	7
agroquímicos	468	85	532	100	588	768	7
y	535	85	541	100	588	768	7
los	307	97	321	113	588	768	7
mismos	323	97	360	113	588	768	7
deben	362	97	392	113	588	768	7
evitar	394	97	420	113	588	768	7
el	422	97	431	113	588	768	7
contacto	433	97	474	113	588	768	7
con	476	97	494	113	588	768	7
las	496	97	509	113	588	768	7
ﬂ	511	97	517	113	588	768	7
ores,	517	97	541	113	588	768	7
porque	307	110	341	125	588	768	7
las	345	110	358	125	588	768	7
contaminan,	362	110	421	125	588	768	7
originando	425	110	476	125	588	768	7
que	480	110	498	125	588	768	7
el	502	110	510	125	588	768	7
polen	514	110	541	125	588	768	7
y	307	122	312	137	588	768	7
néctar	316	122	347	137	588	768	7
sean	351	122	374	137	588	768	7
tóxicos	378	122	412	137	588	768	7
para	416	122	438	137	588	768	7
las	442	122	456	137	588	768	7
abejas,	460	122	494	137	588	768	7
tal	498	122	510	137	588	768	7
como	514	122	541	137	588	768	7
lo	307	134	315	149	588	768	7
señalan	320	134	358	149	588	768	7
Nicodemo	362	134	411	149	588	768	7
y	416	134	421	149	588	768	7
Nogueira-Couto	426	134	503	149	588	768	7
(2004),	507	134	541	149	588	768	7
Malerbo-Souza	307	146	381	161	588	768	7
y	383	146	389	161	588	768	7
Nogueira-Couto	391	146	468	161	588	768	7
(1998)	471	146	501	161	588	768	7
quienes	503	146	541	161	588	768	7
también	307	158	345	173	588	768	7
recomiendan	349	158	411	173	588	768	7
la	415	158	423	173	588	768	7
utilización	427	158	474	173	588	768	7
adecuada	478	158	525	173	588	768	7
de	529	158	541	173	588	768	7
los	307	171	321	186	588	768	7
agroquímicos	327	171	392	186	588	768	7
y	399	171	404	186	588	768	7
participar	411	171	455	186	588	768	7
anticipadamente	462	171	541	186	588	768	7
a	307	183	313	198	588	768	7
los	322	183	336	198	588	768	7
apicultores	346	183	397	198	588	768	7
para	407	183	428	198	588	768	7
retirar	438	183	466	198	588	768	7
las	475	183	489	198	588	768	7
colonias,	498	183	541	198	588	768	7
agregando	307	195	359	210	588	768	7
que	366	195	384	210	588	768	7
existen	391	195	425	210	588	768	7
sustancias	432	195	483	210	588	768	7
repelentes	491	195	541	210	588	768	7
a	307	207	313	222	588	768	7
las	318	207	332	222	588	768	7
abejas,	337	207	371	222	588	768	7
que	377	207	395	222	588	768	7
pudieran	400	207	442	222	588	768	7
ser	447	207	462	222	588	768	7
añadidos	467	207	511	222	588	768	7
a	516	207	522	222	588	768	7
los	527	207	541	222	588	768	7
agroquímicos,	307	220	374	235	588	768	7
para	379	220	401	235	588	768	7
repeler	405	220	439	235	588	768	7
a	443	220	449	235	588	768	7
las	454	220	468	235	588	768	7
abejas	472	220	504	235	588	768	7
por	508	220	524	235	588	768	7
un	529	220	541	235	588	768	7
tiempo	307	232	339	247	588	768	7
determinado	343	232	403	247	588	768	7
después	406	232	447	247	588	768	7
de	450	232	462	247	588	768	7
la	466	232	474	247	588	768	7
aplicación	477	232	525	247	588	768	7
de	529	232	541	247	588	768	7
los	307	244	321	259	588	768	7
mismos.	324	244	364	259	588	768	7
El	45	115	54	130	588	768	7
mayor	57	115	87	130	588	768	7
desafío	89	115	125	130	588	768	7
en	128	115	140	130	588	768	7
la	142	115	151	130	588	768	7
polinización	153	115	211	130	588	768	7
en	213	115	226	130	588	768	7
ambientes	228	115	279	130	588	768	7
protegidos	45	127	96	143	588	768	7
es	102	127	113	143	588	768	7
la	119	127	128	143	588	768	7
adaptación	133	127	187	143	588	768	7
y	193	127	199	143	588	768	7
manejo	205	127	241	143	588	768	7
de	246	127	259	143	588	768	7
las	264	127	278	143	588	768	7
abejas	45	140	77	155	588	768	7
en	85	140	98	155	588	768	7
lugares	106	140	142	155	588	768	7
cerrados,	150	140	196	155	588	768	7
dado	205	140	229	155	588	768	7
que	238	140	256	155	588	768	7
las	264	140	278	155	588	768	7
colmenas	45	152	92	167	588	768	7
están	100	152	127	167	588	768	7
adaptadas	135	152	186	167	588	768	7
a	194	152	200	167	588	768	7
la	208	152	216	167	588	768	7
naturaleza,	224	152	278	167	588	768	7
buscando	45	164	92	179	588	768	7
alimentos	101	164	148	179	588	768	7
y	156	164	162	179	588	768	7
otros	170	164	195	179	588	768	7
productos	203	164	252	179	588	768	7
que	260	164	279	179	588	768	7
se	45	176	56	191	588	768	7
encuentran	68	176	123	191	588	768	7
a	134	176	141	191	588	768	7
algunos	152	176	191	191	588	768	7
kilómetros	202	176	252	191	588	768	7
del	264	176	278	191	588	768	7
local	45	189	67	204	588	768	7
de	74	189	86	204	588	768	7
origen	92	189	123	204	588	768	7
(Couto	130	189	162	204	588	768	7
y	168	189	174	204	588	768	7
Couto,	180	189	212	204	588	768	7
2006).	219	189	250	204	588	768	7
Esta	256	189	278	204	588	768	7
conducta,	45	201	92	216	588	768	7
representa	102	201	155	216	588	768	7
una	165	201	183	216	588	768	7
gran	193	201	215	216	588	768	7
ventaja	225	201	260	216	588	768	7
al	270	201	278	216	588	768	7
momento	45	213	90	228	588	768	7
de	97	213	109	228	588	768	7
sugerir	115	213	149	228	588	768	7
cual	155	213	175	228	588	768	7
especie	182	213	220	228	588	768	7
puede	226	213	257	228	588	768	7
ser	263	213	278	228	588	768	7
introducida	45	225	98	240	588	768	7
para	108	225	130	240	588	768	7
polinizar	140	225	181	240	588	768	7
en	190	225	203	240	588	768	7
invernaderos,	212	225	278	240	588	768	7
dado	45	237	69	252	588	768	7
que	74	237	92	252	588	768	7
la	96	237	105	252	588	768	7
abejas	110	237	142	252	588	768	7
A.	146	238	157	252	588	768	7
mellifera,	162	238	206	252	588	768	7
son	211	237	228	252	588	768	7
utilizadas	233	237	279	252	588	768	7
para	45	250	67	265	588	768	7
polinización	73	250	131	265	588	768	7
en	138	250	150	265	588	768	7
diversos	157	250	198	265	588	768	7
países.	204	250	239	265	588	768	7
Por	246	250	263	265	588	768	7
el	270	250	278	265	588	768	7
contrario,	45	262	91	277	588	768	7
presenta	98	262	140	277	588	768	7
algunos	147	262	186	277	588	768	7
problemas,	193	262	247	277	588	768	7
dado	254	262	278	277	588	768	7
que	45	274	63	289	588	768	7
estos	67	274	93	289	588	768	7
insectos	98	274	138	289	588	768	7
poseen	142	274	178	289	588	768	7
un	183	274	195	289	588	768	7
comportamiento	199	274	278	289	588	768	7
defensivo,	45	286	94	301	588	768	7
causando	99	286	146	301	588	768	7
diﬁ	151	286	165	301	588	768	7
cultad	165	286	195	301	588	768	7
relacionado	199	286	256	301	588	768	7
con	261	286	279	301	588	768	7
su	45	298	56	313	588	768	7
manejo,	63	298	102	313	588	768	7
además	108	298	147	313	588	768	7
de	154	298	166	313	588	768	7
no	172	298	185	313	588	768	7
adaptase	191	298	236	313	588	768	7
bien	243	298	263	313	588	768	7
al	270	298	278	313	588	768	7
ambiente	45	311	90	326	588	768	7
cerrado	94	311	132	326	588	768	7
Cruz	136	311	160	326	588	768	7
y	164	311	170	326	588	768	7
Campos	174	311	215	326	588	768	7
(2009)	220	311	251	326	588	768	7
y	256	311	262	326	588	768	7
en	266	311	278	326	588	768	7
especial	45	323	85	338	588	768	7
los	89	323	103	338	588	768	7
híbridos	106	323	145	338	588	768	7
africanizados,	149	323	217	338	588	768	7
que	220	323	239	338	588	768	7
tienden	242	323	278	338	588	768	7
a	45	335	51	350	588	768	7
morir	54	335	79	350	588	768	7
intentando	83	335	134	350	588	768	7
escapar	137	335	176	350	588	768	7
de	179	335	192	350	588	768	7
los	195	335	209	350	588	768	7
invernaderos,	212	335	278	350	588	768	7
tal	45	347	56	362	588	768	7
como	61	347	88	362	588	768	7
fue	93	347	109	362	588	768	7
observado	113	347	165	362	588	768	7
por	170	347	186	362	588	768	7
De	191	347	205	362	588	768	7
Jong	210	347	234	362	588	768	7
y	239	347	244	362	588	768	7
Couto	249	347	278	362	588	768	7
(1998	45	359	72	374	588	768	7
observaciones	85	359	156	374	588	768	7
personales).	168	359	228	374	588	768	7
Aunado	241	359	279	374	588	768	7
a	45	372	51	387	588	768	7
lo	57	372	66	387	588	768	7
sugerido	72	372	115	387	588	768	7
por	121	372	137	387	588	768	7
Malagodi-Braga	144	372	222	387	588	768	7
y	228	372	234	387	588	768	7
Kleinert	241	372	278	387	588	768	7
(2004)	45	384	76	399	588	768	7
quienes	83	384	121	399	588	768	7
consideran	128	384	182	399	588	768	7
que	188	384	207	399	588	768	7
estas	213	384	239	399	588	768	7
abejas	246	384	278	399	588	768	7
nativas	45	396	79	411	588	768	7
son	83	396	100	411	588	768	7
muy	104	396	124	411	588	768	7
eﬁ	128	396	140	411	588	768	7
cientes	140	396	174	411	588	768	7
en	178	396	190	411	588	768	7
la	193	396	202	411	588	768	7
polinización	205	396	263	411	588	768	7
en	266	396	278	411	588	768	7
invernaderos	45	408	108	423	588	768	7
porque	113	408	147	423	588	768	7
tienen	152	408	182	423	588	768	7
hábito	187	408	217	423	588	768	7
generalista,	222	408	278	423	588	768	7
son	45	420	62	435	588	768	7
ﬁ	67	420	72	435	588	768	7
eles	72	420	92	435	588	768	7
a	97	420	103	435	588	768	7
las	107	420	121	435	588	768	7
ﬂ	125	420	131	435	588	768	7
ores,	131	420	155	435	588	768	7
su	159	420	171	435	588	768	7
manejo	175	420	211	435	588	768	7
es	215	420	227	435	588	768	7
conocido,	231	420	278	435	588	768	7
no	45	433	57	448	588	768	7
son	60	433	78	448	588	768	7
agresivas,	81	433	131	448	588	768	7
raramente	134	433	184	448	588	768	7
abandonan	188	433	243	448	588	768	7
el	246	433	254	448	588	768	7
nido	258	433	278	448	588	768	7
de	45	445	57	460	588	768	7
cría	60	445	78	460	588	768	7
y	81	445	87	460	588	768	7
almacenan	90	445	143	460	588	768	7
alimento.	146	445	190	460	588	768	7
Respecto	307	262	353	277	588	768	7
de	360	262	372	277	588	768	7
la	379	262	387	277	588	768	7
polinización	394	262	452	277	588	768	7
en	458	262	471	277	588	768	7
invernaderos	478	262	541	277	588	768	7
abiertos,	307	274	349	289	588	768	7
se	353	274	365	289	588	768	7
observó	368	274	408	289	588	768	7
una	411	274	429	289	588	768	7
gran	433	274	455	289	588	768	7
competencia	459	274	521	289	588	768	7
por	525	274	541	289	588	768	7
las	307	286	321	301	588	768	7
ﬂ	325	286	331	301	588	768	7
ores	331	286	352	301	588	768	7
de	357	286	369	301	588	768	7
calabacín,	374	286	424	301	588	768	7
siendo	428	286	461	301	588	768	7
las	465	286	479	301	588	768	7
A.	484	287	495	301	588	768	7
mellifera	499	287	541	301	588	768	7
las	307	298	321	313	588	768	7
más	330	298	350	313	588	768	7
eﬁ	359	298	371	313	588	768	7
cientes,	371	298	409	313	588	768	7
bajo	418	298	438	313	588	768	7
estas	447	298	473	313	588	768	7
condiciones	482	298	541	313	588	768	7
comparadas	307	311	367	326	588	768	7
con	372	311	390	326	588	768	7
los	395	311	409	326	588	768	7
meliponinos,	413	311	475	326	588	768	7
dado	479	311	504	326	588	768	7
por	509	311	524	326	588	768	7
su	529	311	541	326	588	768	7
capacidad	307	323	357	338	588	768	7
pecoreadora,	362	323	427	338	588	768	7
por	432	323	448	338	588	768	7
su	452	323	464	338	588	768	7
tamaño	469	323	506	338	588	768	7
mayor	510	323	541	338	588	768	7
y	307	335	312	350	588	768	7
la	317	335	325	350	588	768	7
territorialidad	329	335	393	350	588	768	7
de	397	335	410	350	588	768	7
las	414	335	428	350	588	768	7
Apis.	432	335	456	350	588	768	7
Por	461	335	478	350	588	768	7
el	482	335	491	350	588	768	7
contrario,	495	335	541	350	588	768	7
se	307	347	319	362	588	768	7
notó	323	347	344	362	588	768	7
que	348	347	366	362	588	768	7
la	371	347	379	362	588	768	7
polinización	383	347	441	362	588	768	7
entre	445	347	470	362	588	768	7
las	474	347	488	362	588	768	7
diferentes	493	347	541	362	588	768	7
especies	307	359	350	374	588	768	7
fue	362	359	377	374	588	768	7
complementaria	389	359	467	374	588	768	7
en	479	359	491	374	588	768	7
algunas	502	359	541	374	588	768	7
ﬂ	307	372	312	387	588	768	7
ores,	312	372	337	387	588	768	7
principalmente,	343	372	417	387	588	768	7
en	423	372	435	387	588	768	7
las	441	372	455	387	588	768	7
de	461	372	473	387	588	768	7
calabacín	479	372	526	387	588	768	7
al	532	372	541	387	588	768	7
momento	307	384	352	399	588	768	7
de	356	384	368	399	588	768	7
colectar	372	384	411	399	588	768	7
el	414	384	423	399	588	768	7
polen,	426	384	456	399	588	768	7
toda	460	384	481	399	588	768	7
vez	484	384	501	399	588	768	7
que	505	384	523	399	588	768	7
los	526	384	541	399	588	768	7
meliponinos,	307	396	368	411	588	768	7
ﬁ	373	396	379	411	588	768	7
nalizaban	379	396	426	411	588	768	7
la	430	396	439	411	588	768	7
labor	443	396	468	411	588	768	7
de	473	396	485	411	588	768	7
polinizar	490	396	530	411	588	768	7
y	535	396	541	411	588	768	7
recoger	307	408	344	423	588	768	7
el	350	408	358	423	588	768	7
remanente	363	408	416	423	588	768	7
de	421	408	433	423	588	768	7
polen	439	408	466	423	588	768	7
dejado	471	408	504	423	588	768	7
en	509	408	521	423	588	768	7
los	526	408	541	423	588	768	7
pétalos	307	420	342	435	588	768	7
de	345	420	358	435	588	768	7
las	361	420	375	435	588	768	7
ﬂ	378	420	383	435	588	768	7
ores	383	420	405	435	588	768	7
por	408	420	424	435	588	768	7
las	426	420	441	435	588	768	7
Apis	444	421	465	435	588	768	7
en	468	420	480	435	588	768	7
este	483	420	504	435	588	768	7
cultivo.	507	420	541	435	588	768	7
Respecto	307	438	353	453	588	768	7
al	360	438	368	453	588	768	7
pecoreo	375	438	415	453	588	768	7
en	422	438	434	453	588	768	7
pepino,	441	438	477	453	588	768	7
también	483	438	522	453	588	768	7
se	529	438	541	453	588	768	7
observó	307	451	346	466	588	768	7
(Figura	356	451	390	466	588	768	7
5)	399	451	409	466	588	768	7
que	418	451	437	466	588	768	7
las	446	451	460	466	588	768	7
Nannotrigonas	469	451	541	466	588	768	7
fueron	307	463	338	478	588	768	7
las	344	463	358	478	588	768	7
abejas	364	463	396	478	588	768	7
que	402	463	420	478	588	768	7
más	426	463	447	478	588	768	7
polinizaban	453	463	508	478	588	768	7
dicho	514	463	541	478	588	768	7
cultivo,	307	475	341	490	588	768	7
quizás	350	475	382	490	588	768	7
por	391	475	407	490	588	768	7
el	416	475	424	490	588	768	7
hecho	434	475	464	490	588	768	7
de	473	475	485	490	588	768	7
presentar	494	475	541	490	588	768	7
mayor	307	487	337	502	588	768	7
población	342	487	389	502	588	768	7
en	393	487	406	502	588	768	7
las	410	487	424	502	588	768	7
colonias.	429	487	472	502	588	768	7
En	477	487	490	502	588	768	7
el	494	487	503	502	588	768	7
tiempo	508	487	541	502	588	768	7
de	307	499	319	514	588	768	7
pecoreo	325	499	365	514	588	768	7
en	372	499	384	514	588	768	7
pepinos,	390	499	432	514	588	768	7
se	438	499	450	514	588	768	7
observó	456	499	496	514	588	768	7
que	502	499	520	514	588	768	7
las	527	499	541	514	588	768	7
Apis	307	512	328	527	588	768	7
duraban	333	511	373	527	588	768	7
en	378	511	390	527	588	768	7
promedio	395	511	441	527	588	768	7
7	446	511	452	527	588	768	7
segundos	457	511	505	527	588	768	7
en	510	511	522	527	588	768	7
las	527	511	541	527	588	768	7
mañanas	307	524	352	539	588	768	7
y	354	524	359	539	588	768	7
4,53	361	524	382	539	588	768	7
segundos	384	524	432	539	588	768	7
en	434	524	446	539	588	768	7
las	447	524	462	539	588	768	7
tardes,	463	524	497	539	588	768	7
mientras	499	524	541	539	588	768	7
que	307	536	325	551	588	768	7
los	330	536	345	551	588	768	7
meliponinos	350	536	409	551	588	768	7
duraban	414	536	454	551	588	768	7
en	460	536	472	551	588	768	7
promedio	477	536	523	551	588	768	7
20	528	536	541	551	588	768	7
segundos	307	548	355	563	588	768	7
en	357	548	370	563	588	768	7
las	373	548	387	563	588	768	7
mañanas	390	548	435	563	588	768	7
y	438	548	443	563	588	768	7
14	446	548	458	563	588	768	7
segundos	461	548	509	563	588	768	7
en	512	548	524	563	588	768	7
las	527	548	541	563	588	768	7
tardes,	307	560	341	575	588	768	7
lo	344	560	353	575	588	768	7
cual	356	560	377	575	588	768	7
se	380	560	392	575	588	768	7
debe	395	560	420	575	588	768	7
a	424	560	430	575	588	768	7
que	433	560	452	575	588	768	7
en	455	560	468	575	588	768	7
las	471	560	485	575	588	768	7
mañana	489	560	528	575	588	768	7
la	532	560	541	575	588	768	7
oferta	307	573	335	588	588	768	7
de	340	573	352	588	588	768	7
néctar	356	573	387	588	588	768	7
es	391	573	403	588	588	768	7
más	407	573	428	588	588	768	7
abundante	432	573	483	588	588	768	7
que	488	573	506	588	588	768	7
en	510	573	522	588	588	768	7
las	527	573	541	588	588	768	7
tardes,	307	585	341	600	588	768	7
aunque	344	585	381	600	588	768	7
se	385	585	397	600	588	768	7
constató	401	585	442	600	588	768	7
que	446	585	464	600	588	768	7
el	469	585	477	600	588	768	7
néctar	481	585	512	600	588	768	7
de	516	585	528	600	588	768	7
la	532	585	541	600	588	768	7
tarde	307	597	332	612	588	768	7
tiene	338	597	362	612	588	768	7
mayor	367	597	398	612	588	768	7
concentración	403	597	472	612	588	768	7
de	478	597	490	612	588	768	7
azucares	496	597	541	612	588	768	7
(Nicodemo,	307	609	363	624	588	768	7
2008).	366	609	397	624	588	768	7
Las	45	463	62	478	588	768	7
plebeias,	71	463	114	478	588	768	7
mostraron	123	463	171	478	588	768	7
un	180	463	192	478	588	768	7
comportamiento	201	463	279	478	588	768	7
cleptobiotico,	45	475	107	490	588	768	7
al	110	475	119	490	588	768	7
saquear	122	475	161	490	588	768	7
las	164	475	177	490	588	768	7
colonias	180	475	220	490	588	768	7
de	223	475	235	490	588	768	7
las	238	475	252	490	588	768	7
otras	255	475	279	490	588	768	7
especies,	45	487	90	502	588	768	7
robándoles	92	487	145	502	588	768	7
el	147	487	155	502	588	768	7
polen	156	487	183	502	588	768	7
y	184	487	190	502	588	768	7
néctar,	191	487	223	502	588	768	7
razón	225	487	252	502	588	768	7
por	253	487	269	502	588	768	7
la	270	487	279	502	588	768	7
cual	45	499	65	514	588	768	7
fueron	66	499	97	514	588	768	7
retiradas	99	499	141	514	588	768	7
del	142	499	157	514	588	768	7
invernadero	159	499	215	514	588	768	7
experimental	217	499	279	514	588	768	7
y	45	511	50	527	588	768	7
llevadas	56	511	95	527	588	768	7
a	101	511	107	527	588	768	7
otro	113	511	132	527	588	768	7
donde	138	511	168	527	588	768	7
permanecieron	174	511	246	527	588	768	7
como	252	511	279	527	588	768	7
única	45	524	71	539	588	768	7
especie	73	524	111	539	588	768	7
polinizadora.	113	524	174	539	588	768	7
Este	177	524	198	539	588	768	7
comportamiento	201	524	279	539	588	768	7
es	45	536	56	551	588	768	7
importante	63	536	114	551	588	768	7
detectarlo	121	536	169	551	588	768	7
en	176	536	188	551	588	768	7
polinización	195	536	251	551	588	768	7
bajo	258	536	279	551	588	768	7
condiciones	45	548	102	563	588	768	7
de	111	548	123	563	588	768	7
cultivos	132	548	168	563	588	768	7
controlados,	177	548	236	563	588	768	7
porque	245	548	279	563	588	768	7
podría	45	560	75	575	588	768	7
sugerir	84	560	117	575	588	768	7
que	127	560	145	575	588	768	7
debe	154	560	178	575	588	768	7
evitarse	187	560	225	575	588	768	7
introducir	234	560	279	575	588	768	7
diferentes	45	573	92	588	588	768	7
especies	96	573	138	588	588	768	7
de	142	573	155	588	588	768	7
meliponinos,	159	573	219	588	588	768	7
a	223	573	229	588	588	768	7
objeto	233	573	262	588	588	768	7
de	266	573	279	588	588	768	7
limitar	45	585	73	600	588	768	7
el	76	585	84	600	588	768	7
saqueo	87	585	122	600	588	768	7
o	124	585	131	600	588	768	7
pillaje	133	585	160	600	588	768	7
por	163	585	178	600	588	768	7
parte	181	585	206	600	588	768	7
de	208	585	220	600	588	768	7
las	223	585	237	600	588	768	7
colonias	239	585	279	600	588	768	7
agresivas.	45	597	93	612	588	768	7
También	45	615	86	630	588	768	7
se	88	615	99	630	588	768	7
observó	101	615	140	630	588	768	7
que	142	615	160	630	588	768	7
muchas	162	615	200	630	588	768	7
abejas	202	615	234	630	588	768	7
murieron	236	615	279	630	588	768	7
(Figura	45	627	79	642	588	768	7
4)	88	627	97	642	588	768	7
por	106	627	122	642	588	768	7
efecto	131	627	160	642	588	768	7
de	170	627	182	642	588	768	7
los	191	627	205	642	588	768	7
agroquímicos	214	627	279	642	588	768	7
aplicados,	45	639	93	654	588	768	7
aun	95	639	113	654	588	768	7
cuando	115	639	151	654	588	768	7
las	153	639	167	654	588	768	7
abejas	169	639	200	654	588	768	7
fuesen	202	639	235	654	588	768	7
retiradas	237	639	279	654	588	768	7
al	45	651	53	666	588	768	7
momento	59	651	104	666	588	768	7
de	111	651	123	666	588	768	7
la	129	651	138	666	588	768	7
aplicación	144	651	192	666	588	768	7
en	198	651	210	666	588	768	7
las	217	651	230	666	588	768	7
tardes	237	651	267	666	588	768	7
y	273	651	279	666	588	768	7
el	45	664	53	679	588	768	7
producto	59	664	101	679	588	768	7
teóricamente	108	664	170	679	588	768	7
era	176	664	192	679	588	768	7
inocuo	198	664	231	679	588	768	7
para	237	664	258	679	588	768	7
los	265	664	279	679	588	768	7
insectos,	45	676	87	691	588	768	7
todo	90	676	111	691	588	768	7
ello	114	676	131	691	588	768	7
indica	133	676	162	691	588	768	7
que	165	676	183	691	588	768	7
estos	186	676	211	691	588	768	7
agroquímicos	214	676	279	691	588	768	7
son	45	688	62	703	588	768	7
tóxicos	66	688	99	703	588	768	7
para	103	688	125	703	588	768	7
las	129	688	142	703	588	768	7
mismas.	146	688	186	703	588	768	7
Lo	190	688	202	703	588	768	7
que	206	688	224	703	588	768	7
demuestra	228	688	279	703	588	768	7
I	307	626	310	642	588	768	7
gualmente,	310	627	361	642	588	768	7
se	365	627	377	642	588	768	7
constató	381	627	420	642	588	768	7
que	425	627	442	642	588	768	7
ambas	447	627	479	642	588	768	7
especies	483	627	524	642	588	768	7
de	529	627	541	642	588	768	7
meliponinos,	307	639	365	654	588	768	7
no	369	639	381	654	588	768	7
pecoreaban	385	639	440	654	588	768	7
antes	444	639	469	654	588	768	7
de	473	639	485	654	588	768	7
las	489	639	503	654	588	768	7
8	507	639	513	654	588	768	7
de	517	639	529	654	588	768	7
la	533	639	541	654	588	768	7
mañana.	307	651	347	666	588	768	7
En	350	651	363	666	588	768	7
cuanto	365	651	396	666	588	768	7
al	398	651	406	666	588	768	7
tomate,	408	651	443	666	588	768	7
se	445	651	456	666	588	768	7
observaron	458	651	510	666	588	768	7
pocas	513	651	541	666	588	768	7
A.	307	664	317	679	588	768	7
mellifera	319	664	358	679	588	768	7
que	360	664	378	679	588	768	7
a	380	664	386	679	588	768	7
pesar	388	664	414	679	588	768	7
de	416	664	428	679	588	768	7
estar	430	664	453	679	588	768	7
visitando	455	664	495	679	588	768	7
las	497	664	511	679	588	768	7
ﬂ	513	664	518	679	588	768	7
ores,	518	664	541	679	588	768	7
no	307	676	319	691	588	768	7
se	320	676	332	691	588	768	7
consideran	333	676	384	691	588	768	7
polinizadores	386	676	447	691	588	768	7
efectivos,	448	676	492	691	588	768	7
porque	493	676	526	691	588	768	7
las	528	676	541	691	588	768	7
mismas	307	688	343	703	588	768	7
no	346	688	358	703	588	768	7
estaban	361	688	398	703	588	768	7
vibrando	401	688	441	703	588	768	7
sino	444	688	464	703	588	768	7
posando	467	688	510	703	588	768	7
sobre	513	688	541	703	588	768	7
249	284	717	302	732	588	768	7
Vol.	45	44	61	58	588	768	8
31	64	44	75	58	588	768	8
(3)	78	44	90	58	588	768	8
ZOOTECNIA	237	44	295	58	588	768	8
TROPICAL	297	44	347	58	588	768	8
Figura	94	374	123	388	588	768	8
4.	125	374	134	388	588	768	8
Meliponinos	136	374	190	388	588	768	8
muertos	193	374	229	388	588	768	8
por	231	374	246	388	588	768	8
acción	249	374	277	388	588	768	8
de	280	374	291	388	588	768	8
agroquímicos	294	374	354	388	588	768	8
en	357	374	368	388	588	768	8
la	371	374	379	388	588	768	8
entrada	381	374	415	388	588	768	8
de	418	374	429	388	588	768	8
la	432	374	440	388	588	768	8
piquera.	442	374	479	388	588	768	8
Figura	123	660	151	674	588	768	8
5.	154	660	162	674	588	768	8
Frecuencia	165	660	215	674	588	768	8
de	218	660	229	674	588	768	8
pecoreo	232	660	268	674	588	768	8
de	271	660	282	674	588	768	8
abejas	285	660	315	674	588	768	8
Apis,	318	661	340	674	588	768	8
angelita	343	660	378	674	588	768	8
y	381	660	386	674	588	768	8
nannotrigona,	389	660	451	674	588	768	8
en	167	671	178	685	588	768	8
pepino	181	671	211	685	588	768	8
en	213	671	225	685	588	768	8
invernadero	227	671	280	685	588	768	8
en	283	671	294	685	588	768	8
con	297	671	313	685	588	768	8
diciones	316	671	352	685	588	768	8
abiertas.	355	671	393	685	588	768	8
250	285	716	301	731	588	768	8
2013	515	44	537	58	588	768	8
Manrique	118	44	159	58	588	768	9
et	162	45	170	58	588	768	9
al.	173	45	184	58	588	768	9
Polinización	192	44	245	58	588	768	9
de	248	44	259	58	588	768	9
tomate,	262	44	295	58	588	768	9
calabacín	298	44	341	58	588	768	9
y	344	44	349	58	588	768	9
pepino,	351	44	384	58	588	768	9
con	387	44	403	58	588	768	9
Meliponinos...	406	44	468	58	588	768	9
las	45	72	59	87	588	768	9
ﬂ	67	72	72	87	588	768	9
ores.	72	72	97	87	588	768	9
Concordando	105	72	171	87	588	768	9
con	179	72	197	87	588	768	9
Santos	205	72	239	87	588	768	9
(2009)	247	72	278	87	588	768	9
quien	45	85	71	100	588	768	9
observó	75	85	114	100	588	768	9
pocas	117	85	147	100	588	768	9
abejas	150	85	183	100	588	768	9
Apis	186	85	207	100	588	768	9
en	211	85	223	100	588	768	9
cultivos	226	85	263	100	588	768	9
de	266	85	279	100	588	768	9
tomates	45	97	84	112	588	768	9
orgánico	87	97	129	112	588	768	9
y	132	97	138	112	588	768	9
tradicional,	141	97	194	112	588	768	9
siendo	197	97	230	112	588	768	9
mayor	233	97	263	112	588	768	9
en	266	97	278	112	588	768	9
el	45	109	53	124	588	768	9
orgánico	58	109	100	124	588	768	9
el	105	109	114	124	588	768	9
número	118	109	155	124	588	768	9
de	160	109	173	124	588	768	9
abejas.	177	109	213	124	588	768	9
A	217	109	225	124	588	768	9
tal	229	109	241	124	588	768	9
efecto,	246	109	278	124	588	768	9
McGregor	45	122	94	137	588	768	9
(1976)	99	122	129	137	588	768	9
indica	135	122	164	137	588	768	9
que	169	122	188	137	588	768	9
debido	193	122	226	137	588	768	9
a	232	122	238	137	588	768	9
la	243	122	252	137	588	768	9
falta	258	122	278	137	588	768	9
de	45	134	57	149	588	768	9
atracción	62	134	107	149	588	768	9
de	112	134	124	149	588	768	9
las	130	134	144	149	588	768	9
ﬂ	149	134	154	149	588	768	9
ores	154	134	176	149	588	768	9
de	181	134	193	149	588	768	9
tomate	199	134	232	149	588	768	9
para	237	134	259	149	588	768	9
las	264	134	278	149	588	768	9
Apis,	45	147	69	161	588	768	9
estas	77	146	103	161	588	768	9
ocasionalmente	110	146	187	161	588	768	9
las	195	146	209	161	588	768	9
visitan,	216	146	250	161	588	768	9
esto	258	146	279	161	588	768	9
solo	45	159	65	174	588	768	9
sucede	68	159	104	174	588	768	9
cuando	107	159	143	174	588	768	9
la	146	159	155	174	588	768	9
concentración	158	159	226	174	588	768	9
del	230	159	244	174	588	768	9
cultivo	247	159	278	174	588	768	9
es	45	171	56	186	588	768	9
tan	61	171	77	186	588	768	9
grande	82	171	116	186	588	768	9
que	121	171	139	186	588	768	9
estas	144	171	171	186	588	768	9
abejas	176	171	208	186	588	768	9
son	213	171	231	186	588	768	9
forzadas	236	171	278	186	588	768	9
a	45	183	51	198	588	768	9
visitarlas	56	183	99	198	588	768	9
o	104	183	110	198	588	768	9
en	115	183	127	198	588	768	9
áreas	132	183	159	198	588	768	9
donde	164	183	195	198	588	768	9
no	200	183	212	198	588	768	9
hay	217	183	234	198	588	768	9
ninguna	240	183	278	198	588	768	9
especie	45	196	83	211	588	768	9
nectarífera.	86	196	141	211	588	768	9
Cauich	307	72	341	87	588	768	9
O,	344	72	355	87	588	768	9
J.	358	72	366	87	588	768	9
J.	369	72	377	87	588	768	9
G.	380	72	392	87	588	768	9
Quezada-Euán	395	72	469	87	588	768	9
,	472	72	475	87	588	768	9
V.	477	72	487	87	588	768	9
Meléndez-	490	72	541	87	588	768	9
Ramírez,	331	85	375	100	588	768	9
G.	380	85	391	100	588	768	9
R.	396	85	408	100	588	768	9
Valdovinos-Nuñez	412	85	501	100	588	768	9
and	506	85	525	100	588	768	9
H.	530	85	541	100	588	768	9
Moo-Valle.	331	97	383	112	588	768	9
2006.	389	97	417	112	588	768	9
Pollination	423	97	473	112	588	768	9
of	479	97	488	112	588	768	9
habanero	494	97	541	112	588	768	9
pepper	331	109	365	124	588	768	9
(Capsicum	367	109	419	124	588	768	9
chinense)	421	109	468	124	588	768	9
and	469	109	488	124	588	768	9
production	489	109	541	124	588	768	9
in	331	121	339	136	588	768	9
enclosures	348	121	402	136	588	768	9
using	411	121	437	136	588	768	9
the	446	121	461	136	588	768	9
stingless	470	121	513	136	588	768	9
bee	522	121	541	136	588	768	9
Nannotrigona	331	134	397	148	588	768	9
perilampoides.	401	134	473	148	588	768	9
J.	477	133	485	148	588	768	9
Apic.	489	133	514	148	588	768	9
Res.	518	133	541	148	588	768	9
45(3):125-130.	331	145	400	160	588	768	9
Couto,	307	165	339	180	588	768	9
R.	342	165	354	180	588	768	9
H.	357	165	368	180	588	768	9
N.	371	165	382	180	588	768	9
e	386	165	392	180	588	768	9
L.	395	165	404	180	588	768	9
A.	408	165	418	180	588	768	9
Couto.	422	165	454	180	588	768	9
2006.	457	165	485	180	588	768	9
Apicultura:	489	165	540	180	588	768	9
manejo	331	177	367	192	588	768	9
e	375	177	382	192	588	768	9
produtos.	390	177	436	192	588	768	9
3	444	177	450	192	588	768	9
ed.	459	177	474	192	588	768	9
Jaboticabal:	482	177	541	192	588	768	9
FUNEP,	331	189	370	204	588	768	9
Brasil.	373	189	403	204	588	768	9
193	406	189	424	204	588	768	9
p.	427	189	436	204	588	768	9
Cruz,	307	208	333	223	588	768	9
D.	335	208	346	223	588	768	9
O.	348	208	360	223	588	768	9
e	362	208	368	223	588	768	9
L.	370	208	379	223	588	768	9
A.	382	208	393	223	588	768	9
O.	395	208	406	223	588	768	9
Campos.	408	208	452	223	588	768	9
2009.	455	208	482	223	588	768	9
Polinização	485	208	541	223	588	768	9
por	331	220	347	235	588	768	9
abelhas	349	220	388	235	588	768	9
em	390	220	406	235	588	768	9
cultivos	408	220	445	235	588	768	9
protegidos.	448	220	502	235	588	768	9
Revista	504	220	541	235	588	768	9
Brasileira	331	232	377	247	588	768	9
de	382	232	394	247	588	768	9
Agrociência.	400	232	460	247	588	768	9
Pelotas,	465	232	505	247	588	768	9
Brasil.	510	232	541	247	588	768	9
15	331	244	343	260	588	768	9
(1-4):	346	244	371	260	588	768	9
5-10.	374	244	398	260	588	768	9
CONCLUSIONES	115	227	208	243	588	768	9
Las	45	245	62	260	588	768	9
especies	66	245	110	260	588	768	9
de	113	245	126	260	588	768	9
abejas	130	245	162	260	588	768	9
sin	166	245	180	260	588	768	9
aguijón	183	245	219	260	588	768	9
estudiadas,	223	245	278	260	588	768	9
demostraron	45	257	106	272	588	768	9
que	108	257	126	272	588	768	9
tienen	128	257	158	272	588	768	9
capacidad	160	257	210	272	588	768	9
para	212	257	234	272	588	768	9
polinizar,	235	257	278	272	588	768	9
calabacín	45	270	91	285	588	768	9
y	96	270	101	285	588	768	9
pepino	105	270	138	285	588	768	9
en	143	270	155	285	588	768	9
condiciones	159	270	217	285	588	768	9
controladas	222	270	278	285	588	768	9
de	45	282	57	297	588	768	9
los	60	282	74	297	588	768	9
invernaderos,	77	282	143	297	588	768	9
no	146	282	159	297	588	768	9
así	162	282	176	297	588	768	9
el	179	282	188	297	588	768	9
tomate.	191	282	227	297	588	768	9
Dag,	307	264	330	279	588	768	9
A.	335	264	345	279	588	768	9
and	350	264	368	279	588	768	9
D.	373	264	384	279	588	768	9
Eisikowitch.	388	264	445	279	588	768	9
1995.	450	264	477	279	588	768	9
Inﬂ	482	264	497	279	588	768	9
uence	497	264	527	279	588	768	9
of	531	264	541	279	588	768	9
hive	331	276	351	291	588	768	9
location	354	276	393	291	588	768	9
on	396	276	408	291	588	768	9
honeybee	412	276	460	291	588	768	9
foraging	464	276	503	291	588	768	9
activity	507	276	541	291	588	768	9
and	331	288	349	303	588	768	9
fruit	356	288	374	303	588	768	9
set	380	288	395	303	588	768	9
in	401	288	410	303	588	768	9
melons	416	288	452	303	588	768	9
grown	458	288	488	303	588	768	9
in	495	288	503	303	588	768	9
plastic	510	288	541	303	588	768	9
greenhouses.	331	300	397	315	588	768	9
Apidologie,	400	300	455	315	588	768	9
26:	458	300	473	315	588	768	9
511-519.	476	300	516	315	588	768	9
Todas	45	300	74	315	588	768	9
las	78	300	92	315	588	768	9
especies	95	300	139	315	588	768	9
tuvieron	142	300	182	315	588	768	9
una	185	300	203	315	588	768	9
distribución	207	300	263	315	588	768	9
de	266	300	278	315	588	768	9
actividad	45	312	88	327	588	768	9
diaria	91	312	118	327	588	768	9
similar,	121	312	155	327	588	768	9
con	158	312	176	327	588	768	9
un	179	312	192	327	588	768	9
pico	195	312	215	327	588	768	9
entre	218	312	243	327	588	768	9
las	246	312	260	327	588	768	9
9	264	312	270	327	588	768	9
y	273	312	278	327	588	768	9
11	45	325	56	340	588	768	9
am	59	325	74	340	588	768	9
y	77	325	82	340	588	768	9
un	85	325	97	340	588	768	9
mínimo	100	325	136	340	588	768	9
entre	139	325	164	340	588	768	9
las	167	325	181	340	588	768	9
13	183	325	195	340	588	768	9
y	198	325	203	340	588	768	9
14	206	325	218	340	588	768	9
horas,	221	325	251	340	588	768	9
tanto	254	325	279	340	588	768	9
en	45	337	57	352	588	768	9
condiciones	60	337	118	352	588	768	9
abiertas	121	337	161	352	588	768	9
como	164	337	191	352	588	768	9
cerradas.	194	337	240	352	588	768	9
FAO.	307	319	331	335	588	768	9
2004.	340	319	368	335	588	768	9
Conservation	376	319	441	335	588	768	9
and	450	319	468	335	588	768	9
management	477	319	541	335	588	768	9
of	331	332	340	347	588	768	9
pollinators	347	332	397	347	588	768	9
for	404	332	417	347	588	768	9
sustainable	424	332	479	347	588	768	9
agriculture.	486	332	541	347	588	768	9
The	331	344	350	359	588	768	9
international	359	344	419	359	588	768	9
response.	428	344	477	359	588	768	9
In:	486	344	498	359	588	768	9
Freitas	507	344	541	359	588	768	9
B	331	356	338	371	588	768	9
M,	343	356	355	371	588	768	9
Pereira	360	356	395	371	588	768	9
J	400	356	405	371	588	768	9
O	410	356	418	371	588	768	9
P.	423	356	432	371	588	768	9
(Eds.).	436	356	468	371	588	768	9
Solitary	472	356	509	371	588	768	9
bees:	514	356	541	371	588	768	9
Conservation,	331	368	399	383	588	768	9
rearing	407	368	442	383	588	768	9
and	450	368	468	383	588	768	9
management	477	368	541	383	588	768	9
for	331	380	344	395	588	768	9
pollination.	349	380	401	395	588	768	9
Fortaleza,	406	380	455	395	588	768	9
Brasil:	460	380	490	395	588	768	9
Imprensa	495	380	541	395	588	768	9
Universitária.	331	392	395	407	588	768	9
pp.	398	392	413	407	588	768	9
19-22.	416	392	447	407	588	768	9
En	45	355	58	370	588	768	9
el	60	355	69	370	588	768	9
presente	71	355	113	370	588	768	9
estudio	115	355	151	370	588	768	9
las	153	355	167	370	588	768	9
angelitas	169	355	213	370	588	768	9
mostraron	215	355	264	370	588	768	9
un	266	355	279	370	588	768	9
comportamiento	45	367	124	382	588	768	9
menos	127	367	160	382	588	768	9
evasor	163	367	195	382	588	768	9
que	198	367	217	382	588	768	9
las	220	367	234	382	588	768	9
Plebeias	237	367	279	382	588	768	9
y	45	379	50	395	588	768	9
las	53	379	67	395	588	768	9
nannotrigonas.	70	379	143	395	588	768	9
En	45	397	58	413	588	768	9
condiciones	62	397	120	413	588	768	9
de	124	397	136	413	588	768	9
invernaderos	140	397	204	413	588	768	9
abiertos,	208	397	250	413	588	768	9
hubo	254	397	278	413	588	768	9
mayor	45	410	75	425	588	768	9
competencia,	80	410	145	425	588	768	9
por	150	410	166	425	588	768	9
el	171	410	180	425	588	768	9
néctar	185	410	216	425	588	768	9
y	221	410	227	425	588	768	9
polen	232	410	259	425	588	768	9
del	264	410	278	425	588	768	9
pepino	45	422	78	437	588	768	9
y	81	422	87	437	588	768	9
del	91	422	106	437	588	768	9
calabacín,	110	422	159	437	588	768	9
por	163	422	179	437	588	768	9
parte	183	422	208	437	588	768	9
de	212	422	224	437	588	768	9
las	228	422	242	437	588	768	9
abejas	246	422	278	437	588	768	9
Apis	45	435	66	449	588	768	9
y	69	434	74	449	588	768	9
los	77	434	91	449	588	768	9
meliponinos,	94	434	156	449	588	768	9
igual	158	434	181	449	588	768	9
que	184	434	203	449	588	768	9
en	205	434	218	449	588	768	9
condiciones	220	434	279	449	588	768	9
cerradas	45	447	88	462	588	768	9
el	90	447	99	462	588	768	9
tomate	101	447	134	462	588	768	9
no	137	447	149	462	588	768	9
fue	152	447	167	462	588	768	9
polinizado	169	447	219	462	588	768	9
por	221	447	237	462	588	768	9
ninguna	240	447	279	462	588	768	9
especie.	45	459	86	474	588	768	9
Galvani,	307	412	347	427	588	768	9
E,	351	412	361	427	588	768	9
J.	366	412	374	427	588	768	9
F.	378	412	387	427	588	768	9
Escobedo,	391	412	443	427	588	768	9
R.	447	412	458	427	588	768	9
Goto	463	412	486	427	588	768	9
R	491	412	499	427	588	768	9
e	503	412	509	427	588	768	9
M.	513	412	526	427	588	768	9
A.	530	412	540	427	588	768	9
A.	331	424	342	439	588	768	9
Silva.	346	424	372	439	588	768	9
2001.	377	424	404	439	588	768	9
Produtividade	408	424	475	439	588	768	9
do	479	424	491	439	588	768	9
pepineiro	495	424	541	439	588	768	9
cultivado	331	436	374	451	588	768	9
em	377	436	392	451	588	768	9
ambiente	394	436	439	451	588	768	9
protegido	442	436	488	451	588	768	9
e	490	436	496	451	588	768	9
a	499	436	505	451	588	768	9
campo	508	436	541	451	588	768	9
em	331	448	346	463	588	768	9
ciclos	351	448	378	463	588	768	9
de	383	448	395	463	588	768	9
outono-inverno	400	448	473	463	588	768	9
e	478	448	484	463	588	768	9
primavera-	488	448	541	463	588	768	9
verão.	331	460	361	475	588	768	9
Horticultura	364	460	421	475	588	768	9
Brasileira.	424	460	472	475	588	768	9
19	476	460	487	475	588	768	9
(2):	490	460	506	475	588	768	9
291.	509	460	529	475	588	768	9
Guimarães,	307	479	364	494	588	768	9
R	367	479	375	494	588	768	9
A.	379	479	390	494	588	768	9
2006.	393	479	421	494	588	768	9
Abelhas	425	479	465	494	588	768	9
(Hymenoptera:	468	479	541	494	588	768	9
Apoidea)	331	492	374	507	588	768	9
visitantes	381	492	426	507	588	768	9
das	432	492	450	507	588	768	9
ﬂ	456	492	462	507	588	768	9
ores	462	492	483	507	588	768	9
de	489	492	502	507	588	768	9
goiaba	508	492	541	507	588	768	9
(Psidium	331	504	373	519	588	768	9
guajava	386	504	424	519	588	768	9
L.),	436	504	451	519	588	768	9
laranja	464	504	496	519	588	768	9
(Citrus	509	504	541	519	588	768	9
sinensis	331	516	370	531	588	768	9
L.)	373	516	386	531	588	768	9
e	388	516	394	531	588	768	9
tangerina	397	516	443	531	588	768	9
(Citrus	446	516	478	531	588	768	9
reticulata	480	516	525	531	588	768	9
B.)	528	516	541	531	588	768	9
em	331	528	346	543	588	768	9
pomares	351	528	394	543	588	768	9
comerciais	398	528	451	543	588	768	9
em	456	528	471	543	588	768	9
Salinas,	476	528	515	543	588	768	9
MG.	520	528	541	543	588	768	9
Dissertação,	331	540	392	555	588	768	9
Universidade	402	540	466	555	588	768	9
Estadual	476	540	519	555	588	768	9
do	528	540	541	555	588	768	9
Sudoeste	331	552	377	567	588	768	9
da	382	552	394	567	588	768	9
Bahia,	399	552	430	567	588	768	9
Vitória	435	552	466	567	588	768	9
da	471	552	483	567	588	768	9
Conquista,	488	552	541	567	588	768	9
BA.	331	565	349	580	588	768	9
95	352	565	364	580	588	768	9
p.	367	565	376	580	588	768	9
LITERATURA	97	489	177	506	588	768	9
CITADA	180	489	226	506	588	768	9
Biesmeijer,	45	508	98	524	588	768	9
J.	107	508	116	524	588	768	9
S.	125	508	135	524	588	768	9
Roberts,	144	508	186	524	588	768	9
M.	195	508	208	524	588	768	9
Reemer,	217	508	258	524	588	768	9
R.	267	508	278	524	588	768	9
Ohlemüller,	69	521	124	536	588	768	9
M.	131	521	144	536	588	768	9
Edwards,	151	521	196	536	588	768	9
T.	204	521	212	536	588	768	9
Peeters,	220	521	260	536	588	768	9
A.	268	521	278	536	588	768	9
Schaffers,	69	533	118	548	588	768	9
S.	121	533	132	548	588	768	9
Pott,	134	533	157	548	588	768	9
R.	160	533	171	548	588	768	9
Kleukers,	174	533	219	548	588	768	9
C.	222	533	233	548	588	768	9
Thomas,	236	533	278	548	588	768	9
J.	69	545	77	560	588	768	9
Settele	84	545	118	560	588	768	9
and	125	545	143	560	588	768	9
W.	150	545	163	560	588	768	9
Kunin.	170	545	200	560	588	768	9
2006.	207	545	235	560	588	768	9
Parallel	242	545	278	560	588	768	9
Declines	69	558	111	573	588	768	9
in	113	558	122	573	588	768	9
Pollinators	124	558	175	573	588	768	9
and	177	558	195	573	588	768	9
Insect-Pollinated	197	558	279	573	588	768	9
Plants	69	570	99	585	588	768	9
in	108	570	116	585	588	768	9
Britain	125	570	156	585	588	768	9
and	165	570	183	585	588	768	9
the	192	570	207	585	588	768	9
Netherlands.	216	570	278	585	588	768	9
Science,	69	583	111	597	588	768	9
5785	114	583	138	597	588	768	9
(313):	141	583	168	597	588	768	9
351-354.	171	583	214	597	588	768	9
Kato,	307	584	332	599	588	768	9
E.	334	584	345	599	588	768	9
C.	347	584	358	599	588	768	9
1997.	360	584	385	599	588	768	9
Polinização	387	584	444	599	588	768	9
em	446	584	461	599	588	768	9
melão	463	584	493	599	588	768	9
(Cucumis	495	584	541	599	588	768	9
melo	331	596	355	611	588	768	9
L.)	358	596	370	611	588	768	9
no	374	596	386	611	588	768	9
Nordeste	389	596	434	611	588	768	9
(campo	438	596	474	611	588	768	9
aberto)	477	596	512	611	588	768	9
e	515	596	521	611	588	768	9
Sul	525	596	541	611	588	768	9
(estufa)	331	608	367	623	588	768	9
do	373	608	385	623	588	768	9
Brasil,	392	608	422	623	588	768	9
testando	428	608	470	623	588	768	9
atrativo	477	608	512	623	588	768	9
para	519	608	541	623	588	768	9
Apis	331	621	352	635	588	768	9
mellifera.	356	621	401	635	588	768	9
Monograﬁ	405	620	454	635	588	768	9
a	454	620	460	635	588	768	9
(Graduação	464	620	521	635	588	768	9
em	525	620	541	635	588	768	9
Zootecnia),	331	632	385	647	588	768	9
Universidade	388	632	452	647	588	768	9
Estadual	456	632	498	647	588	768	9
Paulista	502	632	541	647	588	768	9
(UNESP),	331	644	378	659	588	768	9
Jaboticabal,	381	644	440	659	588	768	9
Brasil.	443	644	473	659	588	768	9
82	476	644	489	659	588	768	9
p.	492	644	501	659	588	768	9
Cauich,	45	602	82	617	588	768	9
O,	84	602	96	617	588	768	9
J.	98	602	107	617	588	768	9
J.	109	602	118	617	588	768	9
G.	120	602	132	617	588	768	9
Quezada-Euán,	135	602	212	617	588	768	9
J.	214	602	223	617	588	768	9
O.	225	602	237	617	588	768	9
Macías-	239	602	278	617	588	768	9
Macías,	69	614	107	629	588	768	9
V.	108	614	118	629	588	768	9
Reyes-Oregel,	119	614	190	629	588	768	9
S.	192	614	202	629	588	768	9
Medina-Peralta	204	614	278	629	588	768	9
and	69	626	87	641	588	768	9
V.	94	626	103	641	588	768	9
Parra-Tabla.	110	626	169	641	588	768	9
2004.	176	626	204	641	588	768	9
The	211	626	230	641	588	768	9
behavior	236	626	278	641	588	768	9
and	69	639	87	654	588	768	9
pollination	92	639	141	654	588	768	9
efﬁ	147	639	162	654	588	768	9
ciency	162	639	193	654	588	768	9
of	198	639	207	654	588	768	9
Nannotrigona	213	639	279	654	588	768	9
perilampoides	69	652	137	666	588	768	9
(Hymenoptera:	145	651	218	666	588	768	9
Meliponini)	226	651	279	666	588	768	9
on	69	663	81	678	588	768	9
greenhouse	90	663	148	678	588	768	9
tomatoes	157	663	202	678	588	768	9
(Lycopersicon	211	663	279	678	588	768	9
esculentum)	69	676	128	691	588	768	9
in	131	676	139	691	588	768	9
subtropical	142	676	195	691	588	768	9
México.	198	676	236	691	588	768	9
J.	239	676	247	691	588	768	9
Econ.	251	676	278	691	588	768	9
Entom.	69	688	103	703	588	768	9
97	106	688	118	703	588	768	9
(2):	121	688	137	703	588	768	9
475-481.	140	688	183	703	588	768	9
Kwon,	307	664	337	679	588	768	9
Y.	344	664	353	679	588	768	9
J.	361	664	369	679	588	768	9
and	376	664	395	679	588	768	9
S.	402	664	412	679	588	768	9
Saeed.	419	664	454	679	588	768	9
2003.	461	664	489	679	588	768	9
Effect	496	664	524	679	588	768	9
of	531	664	540	679	588	768	9
temperature	331	676	390	691	588	768	9
on	398	676	410	691	588	768	9
the	418	676	434	691	588	768	9
foraging	442	676	481	691	588	768	9
activity	490	676	523	691	588	768	9
of	532	676	541	691	588	768	9
Bombus	331	688	371	703	588	768	9
terrestris	373	688	416	703	588	768	9
L.	418	688	427	703	588	768	9
(Hymenoptera:	429	688	501	703	588	768	9
Apidae)	503	688	541	703	588	768	9
251	284	717	302	732	588	768	9
Vol.	45	44	61	58	588	768	10
31	64	44	75	58	588	768	10
(3)	78	44	90	58	588	768	10
ZOOTECNIA	237	44	295	58	588	768	10
TROPICAL	297	44	347	58	588	768	10
on	69	72	81	87	588	768	10
greenhouse	90	72	148	87	588	768	10
hot	158	72	173	87	588	768	10
pepper	183	72	217	87	588	768	10
(Capsicum	226	72	278	87	588	768	10
annuum	69	85	108	100	588	768	10
L.).	114	85	129	100	588	768	10
Appl.	135	85	160	100	588	768	10
Entom.	165	85	200	100	588	768	10
Zool.	205	85	230	100	588	768	10
38:	235	85	251	100	588	768	10
275-	256	85	278	100	588	768	10
280.	69	97	90	112	588	768	10
2013	515	44	537	58	588	768	10
Palma,	307	72	341	87	588	768	10
G,	344	72	355	87	588	768	10
J.	359	72	367	87	588	768	10
J.	370	72	379	87	588	768	10
G.	382	72	393	87	588	768	10
Quezada-Euán,	397	72	474	87	588	768	10
V.	477	72	486	87	588	768	10
Meléndez-	490	72	541	87	588	768	10
Ramírez	331	84	372	99	588	768	10
and	381	84	399	99	588	768	10
M.	407	84	420	99	588	768	10
J.	428	84	437	99	588	768	10
Rejón-Ávila.	445	84	504	99	588	768	10
2004.	513	84	541	99	588	768	10
Resultados	331	97	386	112	588	768	10
preliminares	389	97	449	112	588	768	10
en	452	97	464	112	588	768	10
polinización	468	97	525	112	588	768	10
de	528	97	541	112	588	768	10
chile	331	109	354	124	588	768	10
habanero	358	109	404	124	588	768	10
(Capsicum	409	109	461	124	588	768	10
chinense	466	109	510	124	588	768	10
Jacq)	514	109	541	124	588	768	10
en	331	121	343	136	588	768	10
Invernadero	347	121	405	136	588	768	10
mediante	409	121	454	136	588	768	10
el	458	121	467	136	588	768	10
uso	471	121	488	136	588	768	10
de	492	121	504	136	588	768	10
abejas	508	121	541	136	588	768	10
sin	331	133	345	148	588	768	10
aguijón	363	133	398	148	588	768	10
(Hymenoptera:Meliponini)	416	133	541	148	588	768	10
y	331	145	336	160	588	768	10
abejorros	358	145	404	160	588	768	10
(Hymenoptera:Bombin).	425	145	541	160	588	768	10
Memorias	331	157	379	172	588	768	10
del	384	157	399	172	588	768	10
XVIII	404	157	428	172	588	768	10
Seminario	433	157	483	172	588	768	10
Americano	488	157	541	172	588	768	10
de	331	169	343	184	588	768	10
Apicultura,	355	169	407	184	588	768	10
Villahermosa,	418	169	485	184	588	768	10
México.	331	181	369	196	588	768	10
CD.	372	181	390	196	588	768	10
Macías,	45	116	83	131	588	768	10
M.	84	116	97	131	588	768	10
J.	98	116	107	131	588	768	10
O.,	108	116	123	131	588	768	10
J.	124	116	133	131	588	768	10
J.	134	116	143	131	588	768	10
G.	144	116	156	131	588	768	10
Quezada-Euán,	158	116	235	131	588	768	10
V.	236	116	246	131	588	768	10
Parra-	248	116	278	131	588	768	10
Tabla	69	128	95	143	588	768	10
y	98	128	103	143	588	768	10
O.	106	128	117	143	588	768	10
V.	119	128	129	143	588	768	10
Reyes.	131	128	165	143	588	768	10
2001.	167	128	194	143	588	768	10
Comportamiento	197	128	278	143	588	768	10
y	69	140	74	155	588	768	10
eﬁ	76	140	88	155	588	768	10
ciencia	88	140	123	155	588	768	10
de	125	140	137	155	588	768	10
polinización	139	140	197	155	588	768	10
de	199	140	211	155	588	768	10
las	214	140	228	155	588	768	10
abejas	230	140	262	155	588	768	10
sin	264	140	279	155	588	768	10
aguijón	69	152	104	167	588	768	10
(Nannotrigona	107	152	177	167	588	768	10
perilampoides)	180	153	251	167	588	768	10
en	255	152	267	167	588	768	10
el	270	152	279	167	588	768	10
cultivo	69	165	100	180	588	768	10
del	101	165	115	180	588	768	10
tomate	116	165	150	180	588	768	10
(Lycopersicon	151	165	218	180	588	768	10
esculentum)	219	165	279	180	588	768	10
bajo	69	177	89	192	588	768	10
condiciones	102	177	160	192	588	768	10
de	172	177	184	192	588	768	10
invernadero	196	177	254	192	588	768	10
en	266	177	279	192	588	768	10
Yucatán,	69	189	111	204	588	768	10
México.	118	189	156	204	588	768	10
II	162	189	169	204	588	768	10
Seminario	175	189	225	204	588	768	10
Mexicano	231	189	278	204	588	768	10
sobre	69	201	96	216	588	768	10
abejas	99	201	132	216	588	768	10
sin	135	201	149	216	588	768	10
aguijón.	152	201	190	216	588	768	10
pp.	193	201	208	216	588	768	10
119-124.	211	201	252	216	588	768	10
Ribeiro,	307	200	344	215	588	768	10
A.	350	200	360	215	588	768	10
M.	365	200	378	215	588	768	10
F.	382	200	391	215	588	768	10
2004.	396	200	424	215	588	768	10
Polinização	429	200	485	215	588	768	10
entomóﬁ	490	200	532	215	588	768	10
la	532	200	541	215	588	768	10
em	331	212	346	227	588	768	10
cultivares	350	212	396	227	588	768	10
híbridos	400	212	439	227	588	768	10
de	442	212	455	227	588	768	10
pepino	458	212	491	227	588	768	10
(Cucumis	495	212	541	227	588	768	10
sativus	331	224	365	239	588	768	10
L.):	369	224	384	239	588	768	10
Pioneiro,	387	224	431	239	588	768	10
Saﬁ	434	224	453	239	588	768	10
ra	453	224	463	239	588	768	10
e	467	224	473	239	588	768	10
Yoshinari,	477	224	525	239	588	768	10
no	528	224	541	239	588	768	10
campo	331	236	364	251	588	768	10
e	366	236	373	251	588	768	10
em	375	236	390	251	588	768	10
estufa.	393	236	425	251	588	768	10
Tese	428	236	451	251	588	768	10
de	454	236	466	251	588	768	10
(Doutorado	468	236	523	251	588	768	10
em	525	236	541	251	588	768	10
Zootecnia)	331	248	382	263	588	768	10
Faculdade	385	248	436	263	588	768	10
de	439	248	451	263	588	768	10
Ciências	455	248	497	263	588	768	10
Agrárias	500	248	541	263	588	768	10
e	331	260	337	275	588	768	10
Veterinárias,	349	260	410	275	588	768	10
Universidade	422	260	486	275	588	768	10
Estadual	498	260	541	275	588	768	10
Paulista	331	272	370	287	588	768	10
(UNESP),	372	272	420	287	588	768	10
Jaboticabal,	422	272	481	287	588	768	10
Brasil.	484	272	514	287	588	768	10
77	517	272	529	287	588	768	10
p.	532	272	541	287	588	768	10
Malagodi-Braga,	45	220	126	235	588	768	10
K.S.	133	220	153	235	588	768	10
and	160	220	178	235	588	768	10
A.	185	220	196	235	588	768	10
M.	203	220	215	235	588	768	10
P.	222	220	231	235	588	768	10
Kleinert.	238	220	278	235	588	768	10
2004.	69	232	96	247	588	768	10
Could	111	232	140	247	588	768	10
Tetragonisca	154	233	217	247	588	768	10
angustula	231	233	279	247	588	768	10
Latreille	69	244	107	260	588	768	10
(Apinae,	113	244	154	260	588	768	10
Meliponini)	160	244	213	260	588	768	10
be	219	244	231	260	588	768	10
used	237	244	261	260	588	768	10
as	267	244	278	260	588	768	10
strawberry	69	257	120	272	588	768	10
pollinator	132	257	177	272	588	768	10
in	189	257	197	272	588	768	10
greenhouses?	209	257	279	272	588	768	10
Australian	69	269	117	284	588	768	10
Journal	120	269	156	284	588	768	10
of	159	269	168	284	588	768	10
Agricultural	171	269	226	284	588	768	10
Research.	229	269	278	284	588	768	10
55,	69	281	84	296	588	768	10
771–773.	87	281	132	296	588	768	10
Malaspina,	45	300	98	315	588	768	10
O.	101	300	112	315	588	768	10
e	116	300	122	315	588	768	10
A.	125	300	136	315	588	768	10
C.	139	300	150	315	588	768	10
Stort.	153	300	180	315	588	768	10
1980.	183	300	211	315	588	768	10
As	214	300	227	315	588	768	10
abelhas	230	300	269	315	588	768	10
e	272	300	278	315	588	768	10
os	69	312	80	327	588	768	10
pesticidas.	85	312	137	327	588	768	10
In:	141	312	153	327	588	768	10
Congresso	158	312	211	327	588	768	10
Brasileiro	216	312	262	327	588	768	10
de	266	312	278	327	588	768	10
Apicultura,	69	325	121	340	588	768	10
Anais	127	325	154	340	588	768	10
do	160	325	173	340	588	768	10
III	179	325	188	340	588	768	10
Congresso	194	325	247	340	588	768	10
Ibero	253	325	278	340	588	768	10
Latino	69	337	99	352	588	768	10
Americano	105	337	158	352	588	768	10
de	165	337	177	352	588	768	10
Apicultura.	184	337	236	352	588	768	10
Viçosa,	242	337	278	352	588	768	10
(UFV)	69	349	98	364	588	768	10
Brasil.	101	349	132	364	588	768	10
UFV.	135	349	159	364	588	768	10
pp.	162	349	177	364	588	768	10
61-69.	180	349	212	364	588	768	10
Reis,	307	291	332	306	588	768	10
N.	335	291	346	306	588	768	10
V.	350	291	359	306	588	768	10
B.,	363	291	376	306	588	768	10
Y.	379	291	389	306	588	768	10
Horino,	392	291	428	306	588	768	10
C.	431	291	442	306	588	768	10
A.	446	291	456	306	588	768	10
S.	460	291	470	306	588	768	10
Oliveira,	474	291	514	306	588	768	10
L.	517	291	527	306	588	768	10
S.	530	291	540	306	588	768	10
Boiteux	331	303	367	318	588	768	10
e	372	303	378	318	588	768	10
J.	382	303	391	318	588	768	10
F.	395	303	404	318	588	768	10
Lopes.	408	303	441	318	588	768	10
1992.	445	303	473	318	588	768	10
Inﬂ	477	303	492	318	588	768	10
uência	492	303	524	318	588	768	10
de	528	303	541	318	588	768	10
temperatura-graus-dia	331	315	440	330	588	768	10
sobre	447	315	475	330	588	768	10
a	482	315	488	330	588	768	10
produção	495	315	541	330	588	768	10
de	331	327	343	342	588	768	10
pepino	349	327	382	342	588	768	10
sob	387	327	405	342	588	768	10
cultivo	411	327	442	342	588	768	10
protegido	448	327	493	342	588	768	10
e	499	327	505	342	588	768	10
a	511	327	517	342	588	768	10
céu	523	327	541	342	588	768	10
aberto.	331	339	365	354	588	768	10
Horticultura	370	339	426	354	588	768	10
Brasileira,	431	339	480	354	588	768	10
Brasília.	485	339	524	354	588	768	10
10	529	339	541	354	588	768	10
(1):	331	351	346	366	588	768	10
65.	349	351	364	366	588	768	10
Malerbo-Souza,	45	368	120	383	588	768	10
D.	122	368	132	383	588	768	10
T.	133	368	142	383	588	768	10
e	143	368	149	383	588	768	10
R.	151	368	162	383	588	768	10
H.	163	368	174	383	588	768	10
Nogueira-Couto.1998.	175	368	279	383	588	768	10
Efeitos	69	380	101	395	588	768	10
de	107	380	119	395	588	768	10
atrativos	125	380	165	395	588	768	10
e	171	380	177	395	588	768	10
repelentes	184	380	233	395	588	768	10
sobre	239	380	266	395	588	768	10
o	272	380	279	395	588	768	10
comportamento	69	392	143	407	588	768	10
da	146	392	158	407	588	768	10
abelha	160	392	192	407	588	768	10
(Apis	195	392	219	407	588	768	10
melilfera	222	392	262	407	588	768	10
L.).	264	392	279	407	588	768	10
Scientia	69	405	106	420	588	768	10
Agricola.	109	405	150	420	588	768	10
55:3.	153	405	176	420	588	768	10
Rodríguez,	307	370	360	386	588	768	10
S.	362	370	373	386	588	768	10
A.	375	370	385	386	588	768	10
y	387	370	393	386	588	768	10
A.	395	370	406	386	588	768	10
J.	408	370	416	386	588	768	10
Manrique.	418	370	467	386	588	768	10
2013.	469	370	496	386	588	768	10
Biología,	498	370	541	386	588	768	10
Identiﬁ	331	382	363	398	588	768	10
cación	363	382	395	398	588	768	10
y	401	382	406	398	588	768	10
Manejo	411	382	447	398	588	768	10
de	452	382	465	398	588	768	10
las	470	382	484	398	588	768	10
abejas	489	382	521	398	588	768	10
sin	527	382	541	398	588	768	10
aguijón	331	394	366	410	588	768	10
en	369	394	382	410	588	768	10
Venezuela.	384	394	439	410	588	768	10
(En	442	394	459	410	588	768	10
Prensa).	462	394	502	410	588	768	10
Roselino,	307	414	352	429	588	768	10
A.	355	414	365	429	588	768	10
C.	368	414	379	429	588	768	10
2005.	381	414	409	429	588	768	10
Polinização	412	414	468	429	588	768	10
em	470	414	485	429	588	768	10
culturas	488	414	526	429	588	768	10
de	529	414	541	429	588	768	10
pimentão	331	425	376	440	588	768	10
(Capsicum	378	425	431	440	588	768	10
annuum)	433	426	476	440	588	768	10
por	478	425	494	440	588	768	10
Melipona	496	425	541	440	588	768	10
quadrifasciata	331	437	399	452	588	768	10
anthidioides	410	437	468	452	588	768	10
e	479	437	485	452	588	768	10
Melipona	496	437	541	452	588	768	10
scutellaris	331	448	380	463	588	768	10
e	390	448	396	463	588	768	10
de	406	448	418	463	588	768	10
morango	428	448	471	463	588	768	10
(Fragaria	481	448	525	463	588	768	10
x	535	448	541	463	588	768	10
ananassa)	331	460	381	475	588	768	10
por	386	460	402	475	588	768	10
Scaptotrigona	407	460	475	475	588	768	10
aff.	479	460	494	475	588	768	10
depilis	499	460	530	475	588	768	10
e	535	460	541	475	588	768	10
Nannotrigona	331	472	397	486	588	768	10
testaceicornis	399	472	466	486	588	768	10
(Hymenoptera,	468	471	541	486	588	768	10
Apidae,	331	483	368	498	588	768	10
Meliponini).	371	483	427	498	588	768	10
Dissertação	430	483	488	498	588	768	10
(Mestrado	491	483	541	498	588	768	10
em	331	494	346	509	588	768	10
Ciências)	357	494	403	509	588	768	10
Faculdade	414	494	465	509	588	768	10
de	476	494	488	509	588	768	10
Filosoﬁ	500	494	535	509	588	768	10
a	535	494	541	509	588	768	10
Ciências	331	506	373	521	588	768	10
e	379	506	386	521	588	768	10
Letras,	392	506	425	521	588	768	10
Universidade	432	506	496	521	588	768	10
de	502	506	515	521	588	768	10
São	521	506	541	521	588	768	10
Paulo	331	517	359	532	588	768	10
(USP),	362	517	394	532	588	768	10
Ribeirão	397	517	438	532	588	768	10
Preto,	441	517	470	532	588	768	10
Brasil.	473	517	503	532	588	768	10
95	506	517	519	532	588	768	10
p.	522	517	531	532	588	768	10
McGregor,	45	424	96	439	588	768	10
S.	104	424	114	439	588	768	10
E.	122	424	133	439	588	768	10
1976.	140	424	167	439	588	768	10
Insect	175	424	204	439	588	768	10
pollination	212	424	261	439	588	768	10
of	269	424	278	439	588	768	10
cultivated	69	436	115	451	588	768	10
crop	119	436	140	451	588	768	10
plants.	144	436	176	451	588	768	10
Washington:	180	436	241	451	588	768	10
USDA,	245	436	278	451	588	768	10
411	69	448	85	463	588	768	10
p.	88	448	97	463	588	768	10
Nicodemo,	45	467	97	482	588	768	10
D.	107	467	118	482	588	768	10
2008.	128	467	156	482	588	768	10
Características	166	467	239	482	588	768	10
ﬂ	249	467	255	482	588	768	10
orais	255	467	278	482	588	768	10
e	69	479	75	494	588	768	10
dependência	87	479	150	494	588	768	10
por	162	479	178	494	588	768	10
polinizadores	190	479	254	494	588	768	10
de	266	479	279	494	588	768	10
cinco	69	492	94	507	588	768	10
cultivares	101	492	147	507	588	768	10
de	153	492	166	507	588	768	10
pepino	172	492	205	507	588	768	10
e	211	492	218	507	588	768	10
manejo	224	492	260	507	588	768	10
de	266	492	278	507	588	768	10
colméias	69	504	112	519	588	768	10
em	117	504	132	519	588	768	10
estufas.	137	504	175	519	588	768	10
Tese	179	504	203	519	588	768	10
de	208	504	220	519	588	768	10
Doutorado.	224	504	278	519	588	768	10
Universidade	69	516	133	531	588	768	10
Estadual	138	516	181	531	588	768	10
Paulista	186	516	225	531	588	768	10
(UNESP),	231	516	278	531	588	768	10
Faculdade	69	528	120	543	588	768	10
de	134	528	146	543	588	768	10
Ciências	161	528	203	543	588	768	10
Agrárias	217	528	258	543	588	768	10
e	272	528	278	543	588	768	10
Veterinárias	69	540	127	555	588	768	10
(UNESP),	132	540	179	555	588	768	10
Jaboticabal,	184	540	243	555	588	768	10
Brasil,	248	540	278	555	588	768	10
89	69	552	81	567	588	768	10
p.	84	552	93	567	588	768	10
Ruz,	307	537	329	552	588	768	10
L.	336	537	346	552	588	768	10
2002.	353	537	380	552	588	768	10
Bee	388	537	407	552	588	768	10
Pollinators	414	537	465	552	588	768	10
Introduced	472	537	524	552	588	768	10
to	531	537	541	552	588	768	10
Chile:	331	549	359	564	588	768	10
a	365	549	371	564	588	768	10
Review.	378	549	416	564	588	768	10
In:	422	549	434	564	588	768	10
P.	440	549	450	564	588	768	10
Kevan,	456	549	489	564	588	768	10
and	496	549	514	564	588	768	10
V	521	549	528	564	588	768	10
L	534	549	541	564	588	768	10
Imperatriz-Fonseca	331	561	426	576	588	768	10
(ed.)	429	561	450	576	588	768	10
Pollinating	454	561	504	576	588	768	10
Bees	508	561	533	576	588	768	10
-	537	561	541	576	588	768	10
The	331	573	350	588	588	768	10
Conservation	353	573	418	588	588	768	10
Link	421	573	441	588	588	768	10
between	444	573	485	588	588	768	10
Agriculture	488	573	541	588	588	768	10
and	331	585	349	600	588	768	10
Nature.	355	585	391	600	588	768	10
Ministry	397	585	435	600	588	768	10
of	441	585	450	600	588	768	10
Environment.	455	585	520	600	588	768	10
pp.	526	585	541	600	588	768	10
155-167.	331	597	372	612	588	768	10
Nicodemo,	45	572	97	587	588	768	10
D.	101	572	112	587	588	768	10
and	116	572	134	587	588	768	10
R.	138	572	149	587	588	768	10
H.	153	572	164	587	588	768	10
Nogueira-Couto.	168	572	249	587	588	768	10
2004	253	572	278	587	588	768	10
Use	69	584	88	599	588	768	10
of	97	584	106	599	588	768	10
repellents	114	584	162	599	588	768	10
for	170	584	183	599	588	768	10
honeybees	191	584	245	599	588	768	10
(Apis	254	584	279	599	588	768	10
mellifera	69	596	110	611	588	768	10
L)	115	596	124	611	588	768	10
in	128	596	137	611	588	768	10
vitro,	141	596	165	611	588	768	10
in	169	596	178	611	588	768	10
the	182	596	198	611	588	768	10
yellow	202	596	232	611	588	768	10
passion-	237	596	279	611	588	768	10
fruit	69	608	87	623	588	768	10
(Passiﬂ	94	608	129	623	588	768	10
ora	129	609	145	623	588	768	10
edulis	152	609	181	623	588	768	10
Deg)	187	608	211	623	588	768	10
crop	217	608	239	623	588	768	10
and	245	608	263	623	588	768	10
in	270	608	279	623	588	768	10
conﬁ	69	620	92	635	588	768	10
ned	92	620	110	635	588	768	10
beef	117	620	139	635	588	768	10
cattle	146	620	172	635	588	768	10
feeders.	179	620	219	635	588	768	10
J.	226	620	234	635	588	768	10
Venom.	241	620	278	635	588	768	10
Anim.	69	632	97	647	588	768	10
Toxins	100	632	131	647	588	768	10
Incl.	134	632	154	647	588	768	10
Trop.	157	632	182	647	588	768	10
Dis.10	185	632	214	647	588	768	10
(1):77-85.	217	632	263	647	588	768	10
Santos,	307	616	344	631	588	768	10
A.	349	616	360	631	588	768	10
B.	365	616	376	631	588	768	10
2009.	381	616	409	631	588	768	10
Diversidade	414	616	472	631	588	768	10
de	477	616	490	631	588	768	10
visitantes	495	616	541	631	588	768	10
ﬂ	331	628	336	643	588	768	10
orais	336	628	360	643	588	768	10
e	372	628	378	643	588	768	10
potenciais	390	628	440	643	588	768	10
polinizadores	452	628	516	643	588	768	10
de	528	628	541	643	588	768	10
tomateiros	331	640	382	655	588	768	10
(Solanum	406	640	453	655	588	768	10
lycopersicum	477	640	541	655	588	768	10
L.)	331	652	343	667	588	768	10
em	358	652	374	667	588	768	10
cultivos	389	652	426	667	588	768	10
orgânicos	471	652	519	667	588	768	10
e	535	652	541	667	588	768	10
tradicionais.	331	664	389	679	588	768	10
Dissertação	399	664	457	679	588	768	10
(Mestrado	467	664	516	679	588	768	10
em	525	664	541	679	588	768	10
Desenvolvimento	331	676	415	691	588	768	10
e	418	676	424	691	588	768	10
Meio	427	676	451	691	588	768	10
Ambiente)	454	676	503	691	588	768	10
Núcleo	506	676	541	691	588	768	10
de	331	688	343	703	588	768	10
Pós-Graduação	347	688	424	703	588	768	10
em	428	688	443	703	588	768	10
Desenvolvimento	447	688	531	703	588	768	10
e	535	688	541	703	588	768	10
Oliveira,	45	652	85	667	588	768	10
M.	90	652	102	667	588	768	10
R.	107	652	118	667	588	768	10
V.	123	652	133	667	588	768	10
1995.	138	652	165	667	588	768	10
O	170	652	179	667	588	768	10
emprego	184	652	227	667	588	768	10
de	232	652	244	667	588	768	10
casas	250	652	278	667	588	768	10
de	69	664	81	679	588	768	10
vegetação	90	664	141	679	588	768	10
no	151	664	163	679	588	768	10
Brasil:	173	664	203	679	588	768	10
vantagens	212	664	263	679	588	768	10
e	272	664	278	679	588	768	10
desvantagens.	69	676	140	691	588	768	10
Pesquisa	154	676	199	691	588	768	10
Agropecuária	213	676	279	691	588	768	10
Brasileira,	69	688	117	703	588	768	10
Brasília.	120	688	160	703	588	768	10
30	163	688	175	703	588	768	10
(8):	178	688	194	703	588	768	10
1.049-1.060.	197	688	258	703	588	768	10
252	285	716	301	731	588	768	10
Manrique	118	44	159	58	588	768	11
et	162	45	170	58	588	768	11
al.	173	45	184	58	588	768	11
Polinización	192	44	245	58	588	768	11
de	248	44	259	58	588	768	11
tomate,	262	44	295	58	588	768	11
calabacín	298	44	341	58	588	768	11
y	344	44	349	58	588	768	11
pepino,	351	44	384	58	588	768	11
con	387	44	403	58	588	768	11
Meliponinos...	406	44	468	58	588	768	11
Meio	69	72	93	87	588	768	11
Ambiente,	98	72	148	87	588	768	11
Universidade	154	72	218	87	588	768	11
Federal	223	72	260	87	588	768	11
de	266	72	278	87	588	768	11
Sergipe,	69	84	109	99	588	768	11
Sergipe,	112	84	153	99	588	768	11
Brasil.	156	84	187	99	588	768	11
139	190	84	208	99	588	768	11
p.	211	84	220	99	588	768	11
the	331	72	345	87	588	768	11
economic	348	72	392	87	588	768	11
and	395	72	412	87	588	768	11
environmental	416	72	478	87	588	768	11
aspects	481	72	516	87	588	768	11
of	519	72	527	87	588	768	11
its	531	72	541	87	588	768	11
commercialization	331	84	410	99	588	768	11
for	413	84	425	99	588	768	11
pollination.	427	84	473	99	588	768	11
Apidologie.	476	84	525	99	588	768	11
37:	527	84	541	99	588	768	11
421-451.	331	96	369	111	588	768	11
Velthius,	45	103	82	119	588	768	11
H.	84	103	95	119	588	768	11
H.	97	103	107	119	588	768	11
W.	110	103	122	119	588	768	11
and	124	103	141	119	588	768	11
A.	143	103	153	119	588	768	11
Van	155	103	173	119	588	768	11
Doorn.	175	103	206	119	588	768	11
2006.	208	103	234	119	588	768	11
A	236	103	243	119	588	768	11
century	245	103	278	119	588	768	11
of	69	115	77	131	588	768	11
advances	82	115	125	131	588	768	11
in	129	115	137	131	588	768	11
bumblebee	141	115	191	131	588	768	11
domestication	196	115	257	131	588	768	11
and	261	115	279	131	588	768	11
253	284	717	302	732	588	768	11
