ARTÍCULO	477	48	529	62	624	850	1
Salud	73	53	94	64	624	850	1
trab.	96	53	112	64	624	850	1
(Maracay)	114	53	150	64	624	850	1
2012,	152	53	172	64	624	850	1
Jul.-	175	53	190	64	624	850	1
Dic.,	192	53	208	64	624	850	1
20(2),	210	53	231	64	624	850	1
167-177	233	53	263	64	624	850	1
Violencia	77	80	150	105	624	850	1
laboral,	154	80	213	105	624	850	1
género	217	80	273	105	624	850	1
y	277	80	287	105	624	850	1
salud.	291	80	340	105	624	850	1
Trabajadoras	344	80	449	105	624	850	1
y	453	80	463	105	624	850	1
trabajadores	467	80	567	105	624	850	1
de	77	102	97	127	624	850	1
la	100	102	115	127	624	850	1
manufactura.	118	102	223	127	624	850	1
Workplace	77	125	137	141	624	850	1
violence,	141	125	192	141	624	850	1
gender	195	125	235	141	624	850	1
and	239	125	260	141	624	850	1
health.	263	125	302	141	624	850	1
Manufacturing	305	125	388	141	624	850	1
workers.	391	125	441	141	624	850	1
Doris	84	174	111	188	624	850	1
Acevedo	114	174	156	188	624	850	1
1	157	175	160	183	624	850	1
Resumen	71	220	114	234	624	850	1
Abstract	326	220	367	234	624	850	1
Keywords:	326	666	379	681	624	850	1
harassment,	382	666	436	681	624	850	1
gender	439	666	469	681	624	850	1
violence,	473	666	514	681	624	850	1
work.	517	666	543	681	624	850	1
Palabras	71	693	112	708	624	850	1
Clave:	115	693	146	708	624	850	1
acoso,	148	694	176	708	624	850	1
violencia	179	694	219	708	624	850	1
de	222	694	232	708	624	850	1
género,	235	694	268	708	624	850	1
trabajo.	271	694	304	708	624	850	1
Doctora	74	781	98	788	624	850	1
en	100	781	107	788	624	850	1
Estudios	109	781	135	788	624	850	1
del	137	781	146	788	624	850	1
Desarrollo.	148	781	180	788	624	850	1
Docente	183	781	207	788	624	850	1
e	209	781	213	788	624	850	1
Investigadora	215	781	256	788	624	850	1
del	258	781	267	788	624	850	1
Centro	270	781	290	788	624	850	1
de	292	781	299	788	624	850	1
Estudios	301	781	326	788	624	850	1
en	329	781	336	788	624	850	1
Salud	338	781	355	788	624	850	1
de	357	781	364	788	624	850	1
los	366	781	375	788	624	850	1
Trabajadores.	377	781	418	788	624	850	1
Universidad	420	781	455	788	624	850	1
de	457	781	465	788	624	850	1
Carabobo,	467	781	498	788	624	850	1
sede	500	781	514	788	624	850	1
Aragua.	516	781	539	788	624	850	1
República	75	788	104	795	624	850	1
Bolivariana	106	788	139	795	624	850	1
de	141	788	149	795	624	850	1
Venezuela.	151	788	183	795	624	850	1
1	72	781	74	786	624	850	1
167	550	780	567	794	624	850	1
ARTÍCULO	96	48	148	62	624	850	2
Introducción	57	80	117	95	624	850	2
La	70	102	81	116	624	850	2
violencia	85	102	125	116	624	850	2
laboral	129	102	160	116	624	850	2
es	164	102	173	116	624	850	2
expresión	177	102	220	116	624	850	2
de	224	102	234	116	624	850	2
las	238	102	250	116	624	850	2
relaciones	254	102	299	116	624	850	2
sociales	57	115	92	130	624	850	2
en	97	115	107	130	624	850	2
el	112	115	120	130	624	850	2
trabajo	124	115	156	130	624	850	2
y	160	115	166	130	624	850	2
está	170	115	187	130	624	850	2
mediada,	192	115	233	130	624	850	2
a	237	115	242	130	624	850	2
su	247	115	256	130	624	850	2
vez,	261	115	279	130	624	850	2
por	284	115	299	130	624	850	2
relaciones	57	128	101	143	624	850	2
de	103	128	113	143	624	850	2
clase,	115	128	140	143	624	850	2
género	142	128	172	143	624	850	2
y	174	128	179	143	624	850	2
etnia,	181	128	205	143	624	850	2
entre	207	128	229	143	624	850	2
otras,	231	128	255	143	624	850	2
por	257	128	272	143	624	850	2
tanto,	274	128	299	143	624	850	2
tiene	57	142	78	156	624	850	2
relación	81	142	116	156	624	850	2
con	119	142	135	156	624	850	2
prácticas	138	142	177	156	624	850	2
sociales	180	142	214	156	624	850	2
discriminatorias,	217	142	291	156	624	850	2
a	294	142	299	156	624	850	2
la	57	155	64	169	624	850	2
vez	68	155	84	169	624	850	2
que	87	155	103	169	624	850	2
puede	107	155	133	169	624	850	2
responder	137	155	181	169	624	850	2
a	185	155	189	169	624	850	2
formas	193	155	224	169	624	850	2
de	228	155	238	169	624	850	2
organización	242	155	299	169	624	850	2
del	57	168	70	183	624	850	2
trabajo	74	168	104	183	624	850	2
tradicionales	108	168	164	183	624	850	2
y	167	168	173	183	624	850	2
no	176	168	187	183	624	850	2
tradicionales,	191	168	250	183	624	850	2
orientadas	253	168	299	183	624	850	2
a	57	181	61	196	624	850	2
influir	65	181	92	196	624	850	2
sobre	96	181	120	196	624	850	2
la	123	181	131	196	624	850	2
productividad	135	181	196	196	624	850	2
o	199	181	205	196	624	850	2
el	209	181	216	196	624	850	2
rendimiento	220	181	273	196	624	850	2
en	277	181	287	196	624	850	2
el	291	181	299	196	624	850	2
trabajo.	57	195	90	209	624	850	2
Las	70	214	86	228	624	850	2
trabajadoras	92	214	151	228	624	850	2
y	156	214	162	228	624	850	2
los	167	214	181	228	624	850	2
trabajadores	186	214	245	228	624	850	2
del	250	214	265	228	624	850	2
sector	270	214	299	228	624	850	2
manufacturero	57	227	126	241	624	850	2
con	131	227	147	241	624	850	2
quienes	152	227	188	241	624	850	2
hemos	193	227	224	241	624	850	2
conversado	229	227	283	241	624	850	2
en	288	227	298	241	624	850	2
el	57	240	65	255	624	850	2
marco	70	240	100	255	624	850	2
de	106	240	117	255	624	850	2
nuestra	122	240	157	255	624	850	2
actividad	163	240	208	255	624	850	2
de	213	240	224	255	624	850	2
investigación,	229	240	298	255	624	850	2
nos	57	253	72	268	624	850	2
relatan	77	253	109	268	624	850	2
sus	114	253	128	268	624	850	2
experiencias	133	253	191	268	624	850	2
de	196	253	207	268	624	850	2
situaciones	211	253	263	268	624	850	2
que	268	253	284	268	624	850	2
se	289	253	299	268	624	850	2
emparentan	57	267	107	281	624	850	2
con	109	267	125	281	624	850	2
el	127	267	135	281	624	850	2
acoso	137	267	162	281	624	850	2
como	164	267	188	281	624	850	2
parte	190	267	212	281	624	850	2
de	214	267	224	281	624	850	2
su	226	267	236	281	624	850	2
rutina	238	267	264	281	624	850	2
laboral,	265	267	298	281	624	850	2
considerándola	57	280	126	294	624	850	2
una	131	280	147	294	624	850	2
situación	152	280	193	294	624	850	2
normal	198	280	230	294	624	850	2
o	235	280	240	294	624	850	2
“tolerable”,	245	280	298	294	624	850	2
propia	57	293	85	308	624	850	2
de	90	293	100	308	624	850	2
la	105	293	113	308	624	850	2
dinámica	117	293	159	308	624	850	2
rutinaria	163	293	202	308	624	850	2
del	206	293	220	308	624	850	2
control	225	293	257	308	624	850	2
sobre	261	293	286	308	624	850	2
el	290	293	298	308	624	850	2
trabajo.	57	307	91	321	624	850	2
Se	96	307	107	321	624	850	2
sienten	111	307	144	321	624	850	2
perseguidos(as),	148	307	223	321	624	850	2
constantemente	228	307	299	321	624	850	2
vigilados(as),	57	320	119	334	624	850	2
son	123	320	139	334	624	850	2
objeto	143	320	172	334	624	850	2
de	176	320	187	334	624	850	2
prohibiciones	191	320	253	334	624	850	2
como	258	320	283	334	624	850	2
no	287	320	299	334	624	850	2
poder	57	333	82	348	624	850	2
ir	85	333	92	348	624	850	2
a	95	333	100	348	624	850	2
los	104	333	116	348	624	850	2
sanitarios	120	333	162	348	624	850	2
o	166	333	171	348	624	850	2
no	175	333	186	348	624	850	2
poder	189	333	214	348	624	850	2
comunicarse	218	333	273	348	624	850	2
entre	277	333	299	348	624	850	2
sí.	57	347	67	361	624	850	2
En	70	347	82	361	624	850	2
trabajadoras(es)	85	347	155	361	624	850	2
de	158	347	169	361	624	850	2
los	172	347	184	361	624	850	2
servicios	187	347	227	361	624	850	2
públicos	230	347	267	361	624	850	2
hemos	270	347	299	361	624	850	2
constatado	57	360	104	374	624	850	2
solicitud	107	360	145	374	624	850	2
de	148	360	158	374	624	850	2
exigencias	161	360	208	374	624	850	2
de	211	360	221	374	624	850	2
cumplimiento	224	360	285	374	624	850	2
de	288	360	299	374	624	850	2
tareas	57	373	82	388	624	850	2
no	86	373	97	388	624	850	2
relacionadas	101	373	156	388	624	850	2
con	159	373	175	388	624	850	2
el	179	373	187	388	624	850	2
contenido	191	373	234	388	624	850	2
de	238	373	248	388	624	850	2
su	252	373	262	388	624	850	2
trabajo,	265	373	299	388	624	850	2
para	57	387	75	401	624	850	2
ser	79	387	92	401	624	850	2
realizadas	96	387	140	401	624	850	2
en	144	387	154	401	624	850	2
horarios	158	387	194	401	624	850	2
irregulares	198	387	245	401	624	850	2
como	249	387	273	401	624	850	2
fines	277	387	299	401	624	850	2
de	57	400	67	414	624	850	2
semana	72	400	107	414	624	850	2
y	111	400	117	414	624	850	2
extrajornada,	122	400	183	414	624	850	2
restricción	188	400	238	414	624	850	2
de	242	400	253	414	624	850	2
acceso	258	400	289	414	624	850	2
a	294	400	298	414	624	850	2
los	57	413	70	428	624	850	2
sanitarios	74	413	117	428	624	850	2
y	122	413	127	428	624	850	2
a	132	413	137	428	624	850	2
medios	141	413	173	428	624	850	2
de	178	413	188	428	624	850	2
trabajo	193	413	224	428	624	850	2
que	228	413	245	428	624	850	2
faciliten	249	413	286	428	624	850	2
la	290	413	298	428	624	850	2
realización	57	427	105	441	624	850	2
de	107	427	117	441	624	850	2
sus	119	427	133	441	624	850	2
funciones,	135	427	180	441	624	850	2
acompañadas	182	427	241	441	624	850	2
de	243	427	254	441	624	850	2
reiteradas	256	427	298	441	624	850	2
amenazas	57	440	99	455	624	850	2
de	103	440	113	455	624	850	2
despido	117	440	151	455	624	850	2
por	155	440	169	455	624	850	2
parte	173	440	195	455	624	850	2
de	199	440	209	455	624	850	2
sus	213	440	227	455	624	850	2
jefas(es),	230	440	270	455	624	850	2
como	274	440	299	455	624	850	2
demostración	57	453	119	468	624	850	2
de	124	453	134	468	624	850	2
superioridad,	139	453	200	468	624	850	2
lo	205	453	214	468	624	850	2
cual	219	453	238	468	624	850	2
deja	243	453	262	468	624	850	2
en	267	453	277	468	624	850	2
una	282	453	299	468	624	850	2
situación	57	467	97	481	624	850	2
de	101	467	111	481	624	850	2
vulnerabilidad	116	467	180	481	624	850	2
a	184	467	189	481	624	850	2
los(as)	193	467	223	481	624	850	2
trabajadores(as)	227	467	299	481	624	850	2
que	57	480	72	495	624	850	2
experimentan	76	480	136	495	624	850	2
estas	140	480	162	495	624	850	2
situaciones.	165	480	217	495	624	850	2
Estos	221	480	245	495	624	850	2
lo	249	480	257	495	624	850	2
plantean	261	480	299	495	624	850	2
como	57	493	81	508	624	850	2
un	83	493	94	508	624	850	2
problema	97	493	138	508	624	850	2
de	141	493	151	508	624	850	2
relaciones	153	493	198	508	624	850	2
humanas,	200	493	242	508	624	850	2
de	245	493	255	508	624	850	2
irrespeto,	257	493	299	508	624	850	2
que	57	507	72	521	624	850	2
debe	76	507	97	521	624	850	2
ser	101	507	114	521	624	850	2
prevenido	118	507	162	521	624	850	2
por	166	507	180	521	624	850	2
medio	184	507	212	521	624	850	2
de	216	507	226	521	624	850	2
la	230	507	238	521	624	850	2
información,	242	507	299	521	624	850	2
la	57	520	64	535	624	850	2
formación	67	520	112	535	624	850	2
y	115	520	121	535	624	850	2
de	123	520	134	535	624	850	2
medidas	137	520	173	535	624	850	2
correctivas	176	520	224	535	624	850	2
administrativas.	227	520	297	535	624	850	2
Las	70	539	85	554	624	850	2
relaciones	87	539	131	554	624	850	2
de	133	539	143	554	624	850	2
género	145	539	175	554	624	850	2
en	176	539	187	554	624	850	2
el	189	539	196	554	624	850	2
trabajo	198	539	228	554	624	850	2
también	230	539	265	554	624	850	2
pueden	267	539	298	554	624	850	2
favorecer	57	553	97	567	624	850	2
el	99	553	106	567	624	850	2
acoso	108	553	133	567	624	850	2
y	134	553	140	567	624	850	2
otras	142	553	162	567	624	850	2
formas	164	553	194	567	624	850	2
de	196	553	206	567	624	850	2
violencia	208	553	247	567	624	850	2
laboral.	248	553	281	567	624	850	2
Los	282	553	299	567	624	850	2
estereotipos	57	566	108	580	624	850	2
de	110	566	120	580	624	850	2
género	122	566	151	580	624	850	2
generan	153	566	187	580	624	850	2
actitudes	189	566	227	580	624	850	2
discriminatorias	229	566	298	580	624	850	2
propiciadoras	57	579	116	594	624	850	2
de	120	579	131	594	624	850	2
expresiones	135	579	187	594	624	850	2
de	191	579	201	594	624	850	2
violencia	205	579	246	594	624	850	2
laboral.	250	579	283	594	624	850	2
La	287	579	299	594	624	850	2
percepción	57	593	107	607	624	850	2
social	111	593	138	607	624	850	2
de	143	593	153	607	624	850	2
las	158	593	171	607	624	850	2
mujeres	175	593	212	607	624	850	2
en	216	593	227	607	624	850	2
el	231	593	240	607	624	850	2
mercado	244	593	283	607	624	850	2
de	288	593	299	607	624	850	2
trabajo	57	606	88	620	624	850	2
como	93	606	117	620	624	850	2
fuerza	122	606	150	620	624	850	2
de	155	606	165	620	624	850	2
trabajo	170	606	201	620	624	850	2
secundaria,	206	606	257	620	624	850	2
tiende	262	606	289	620	624	850	2
a	294	606	299	620	624	850	2
concentrarlas	57	619	117	634	624	850	2
en	121	619	132	634	624	850	2
sectores	136	619	172	634	624	850	2
de	177	619	187	634	624	850	2
mayor	191	619	220	634	624	850	2
vulnerabilidad	224	619	289	634	624	850	2
a	294	619	299	634	624	850	2
experimentar	57	633	114	647	624	850	2
humillación,	116	633	171	647	624	850	2
hostigamiento	173	633	234	647	624	850	2
y	236	633	242	647	624	850	2
acoso	244	633	269	647	624	850	2
sexual	271	633	299	647	624	850	2
en	57	646	67	660	624	850	2
el	70	646	78	660	624	850	2
desempeño	81	646	131	660	624	850	2
del	134	646	148	660	624	850	2
trabajo.	151	646	184	660	624	850	2
En	187	646	200	660	624	850	2
Venezuela,	203	646	251	660	624	850	2
existe	254	646	279	660	624	850	2
una	283	646	299	660	624	850	2
creciente	57	659	97	674	624	850	2
presión	102	659	135	674	624	850	2
de	139	659	150	674	624	850	2
las	154	659	167	674	624	850	2
mujeres	171	659	207	674	624	850	2
para	211	659	230	674	624	850	2
ingresar	235	659	271	674	624	850	2
en	275	659	286	674	624	850	2
el	290	659	298	674	624	850	2
mercado	57	673	94	687	624	850	2
de	98	673	108	687	624	850	2
trabajo	112	673	142	687	624	850	2
que	146	673	162	687	624	850	2
no	165	673	176	687	624	850	2
va	179	673	190	687	624	850	2
acompañada	193	673	248	687	624	850	2
del	252	673	265	687	624	850	2
mismo	269	673	299	687	624	850	2
ritmo	57	686	80	701	624	850	2
de	83	686	93	701	624	850	2
crecimiento	96	686	148	701	624	850	2
en	151	686	161	701	624	850	2
la	164	686	172	701	624	850	2
oferta	175	686	200	701	624	850	2
de	203	686	213	701	624	850	2
empleo,	216	686	251	701	624	850	2
por	254	686	269	701	624	850	2
lo	271	686	280	701	624	850	2
que	283	686	299	701	624	850	2
una	57	699	72	714	624	850	2
gran	74	699	94	714	624	850	2
cantidad	96	699	133	714	624	850	2
de	135	699	145	714	624	850	2
trabajadoras	147	699	200	714	624	850	2
derivan	202	699	235	714	624	850	2
hacia	237	699	260	714	624	850	2
empleos	262	699	298	714	624	850	2
precarios	57	713	96	727	624	850	2
e	97	713	102	727	624	850	2
inestables:	104	713	149	727	624	850	2
contratos	151	713	190	727	624	850	2
a	192	713	197	727	624	850	2
corta	198	713	220	727	624	850	2
duración,	222	713	262	727	624	850	2
horarios	264	713	299	727	624	850	2
irregulares	57	726	104	741	624	850	2
e	106	726	111	741	624	850	2
indefinidos,	113	726	165	741	624	850	2
bajos	167	726	190	741	624	850	2
salarios,	192	726	229	741	624	850	2
largas	231	726	257	741	624	850	2
jornadas,	259	726	299	741	624	850	2
economía	57	740	100	754	624	850	2
informal,	104	740	145	754	624	850	2
condiciones	149	740	202	754	624	850	2
inseguras	207	740	249	754	624	850	2
(Acevedo,	253	740	299	754	624	850	2
2005);	57	753	85	767	624	850	2
además	87	753	119	767	624	850	2
de	121	753	131	767	624	850	2
una	133	753	149	767	624	850	2
fuerte	151	753	176	767	624	850	2
segmentación	178	753	238	767	624	850	2
y	239	753	245	767	624	850	2
segregación	247	753	299	767	624	850	2
168	58	781	74	795	624	850	2
del	311	80	324	95	624	850	2
empleo	326	80	359	95	624	850	2
femenino,	361	80	405	95	624	850	2
producto	407	80	446	95	624	850	2
de	449	80	459	95	624	850	2
la	461	80	469	95	624	850	2
división	471	80	507	95	624	850	2
sexual	509	80	537	95	624	850	2
del	539	80	553	95	624	850	2
trabajo	311	94	340	108	624	850	2
(Richter,	342	94	380	108	624	850	2
2007).	382	94	409	108	624	850	2
Según	411	94	438	108	624	850	2
indicadores	440	94	490	108	624	850	2
de	492	94	502	108	624	850	2
la	504	94	512	108	624	850	2
fuerza	514	94	540	108	624	850	2
de	542	94	553	108	624	850	2
trabajo	311	107	341	121	624	850	2
(Instituto	343	107	384	121	624	850	2
Nacional	386	107	426	121	624	850	2
de	428	107	439	121	624	850	2
Estadísticas	441	107	493	121	624	850	2
-	495	107	499	121	624	850	2
INE,	501	107	522	121	624	850	2
2011),	525	107	553	121	624	850	2
las	311	120	323	135	624	850	2
mujeres	326	120	361	135	624	850	2
se	364	120	373	135	624	850	2
concentran	376	120	424	135	624	850	2
en	427	120	437	135	624	850	2
el	440	120	448	135	624	850	2
sector	451	120	478	135	624	850	2
público	481	120	514	135	624	850	2
(60%)	517	120	544	135	624	850	2
y	547	120	553	135	624	850	2
en	311	133	321	148	624	850	2
el	323	133	331	148	624	850	2
sector	333	133	359	148	624	850	2
de	362	133	372	148	624	850	2
los	374	133	387	148	624	850	2
servicios	389	133	428	148	624	850	2
(80%),	430	133	460	148	624	850	2
en	463	133	473	148	624	850	2
trabajos	475	133	510	148	624	850	2
de	512	133	522	148	624	850	2
mayor	525	133	553	148	624	850	2
contacto	311	147	348	161	624	850	2
con	352	147	368	161	624	850	2
público,	371	147	407	161	624	850	2
expuestas	411	147	454	161	624	850	2
a	457	147	462	161	624	850	2
la	466	147	474	161	624	850	2
violencia	478	147	518	161	624	850	2
laboral	522	147	553	161	624	850	2
externa.	311	160	346	174	624	850	2
Los	348	160	364	174	624	850	2
sectores	367	160	402	174	624	850	2
de	404	160	415	174	624	850	2
salud	417	160	440	174	624	850	2
y	443	160	448	174	624	850	2
educación,	450	160	498	174	624	850	2
fuertemente	500	160	553	174	624	850	2
feminizados,	311	173	367	188	624	850	2
son	369	173	385	188	624	850	2
los	387	173	400	188	624	850	2
que	402	173	418	188	624	850	2
más	420	173	438	188	624	850	2
reportan	440	173	477	188	624	850	2
violencia	479	173	520	188	624	850	2
laboral	522	173	553	188	624	850	2
y	311	186	316	201	624	850	2
acoso	320	186	346	201	624	850	2
en	350	186	361	201	624	850	2
el	365	186	373	201	624	850	2
mundo	377	186	408	201	624	850	2
(Chapell	412	186	451	201	624	850	2
&	455	186	464	201	624	850	2
Di	468	186	479	201	624	850	2
Martino,	483	186	522	201	624	850	2
2010)	527	186	553	201	624	850	2
hasta	311	200	333	214	624	850	2
seis	337	200	353	214	624	850	2
veces	357	200	381	214	624	850	2
más	385	200	403	214	624	850	2
que	406	200	422	214	624	850	2
el	426	200	434	214	624	850	2
sector	438	200	464	214	624	850	2
industrial,	467	200	512	214	624	850	2
según	515	200	541	214	624	850	2
la	545	200	553	214	624	850	2
IV	311	213	322	227	624	850	2
Encuesta	324	213	363	227	624	850	2
Europea	365	213	402	227	624	850	2
de	404	213	414	227	624	850	2
Condiciones	416	213	471	227	624	850	2
de	473	213	483	227	624	850	2
Trabajo	485	213	519	227	624	850	2
(2006).	521	213	553	227	624	850	2
Bases	311	240	337	255	624	850	2
conceptuales	340	240	399	255	624	850	2
El	327	268	336	282	624	850	2
marco	339	268	366	282	624	850	2
conceptual	368	268	416	282	624	850	2
del	418	268	432	282	624	850	2
acoso	434	268	459	282	624	850	2
y	461	268	467	282	624	850	2
la	469	268	477	282	624	850	2
violencia	479	268	520	282	624	850	2
laboral	522	268	553	282	624	850	2
es	311	281	320	296	624	850	2
un	325	281	336	296	624	850	2
conocimiento	341	281	404	296	624	850	2
en	408	281	419	296	624	850	2
construcción,	424	281	486	296	624	850	2
lo	491	281	500	296	624	850	2
que	504	281	521	296	624	850	2
según	526	281	552	296	624	850	2
Chappell	311	294	351	309	624	850	2
&	356	294	364	309	624	850	2
Di	369	294	380	309	624	850	2
Martino	384	294	421	309	624	850	2
(2010,	425	294	454	309	624	850	2
p.	459	294	467	309	624	850	2
1)	472	294	481	309	624	850	2
“constituye	485	294	537	309	624	850	2
un	541	294	553	309	624	850	2
enorme	311	308	344	322	624	850	2
desafío	346	308	378	322	624	850	2
describir	380	308	418	322	624	850	2
y	421	308	426	322	624	850	2
definir	428	308	458	322	624	850	2
este	460	308	477	322	624	850	2
fenómeno”.	479	308	531	322	624	850	2
Para	533	308	553	322	624	850	2
estos	311	321	333	335	624	850	2
autores,	336	321	370	335	624	850	2
la	374	321	382	335	624	850	2
violencia	385	321	425	335	624	850	2
en	428	321	439	335	624	850	2
el	442	321	450	335	624	850	2
lugar	453	321	476	335	624	850	2
de	479	321	489	335	624	850	2
trabajo	493	321	523	335	624	850	2
puede	526	321	553	335	624	850	2
incluir	311	334	339	348	624	850	2
una	341	334	357	348	624	850	2
amplia	359	334	389	348	624	850	2
gama	391	334	415	348	624	850	2
de	417	334	427	348	624	850	2
comportamientos,	429	334	508	348	624	850	2
a	510	334	515	348	624	850	2
menudo	517	334	553	348	624	850	2
en	311	347	321	362	624	850	2
forma	324	347	350	362	624	850	2
continua	353	347	391	362	624	850	2
y	393	347	399	362	624	850	2
superpuesta.	402	347	456	362	624	850	2
El	327	366	336	380	624	850	2
ejercicio	338	366	376	380	624	850	2
de	378	366	389	380	624	850	2
formas	391	366	422	380	624	850	2
violentas	424	366	463	380	624	850	2
de	466	366	476	380	624	850	2
relación	478	366	513	380	624	850	2
entre	516	366	538	380	624	850	2
los	540	366	553	380	624	850	2
seres	311	379	333	394	624	850	2
humanos	336	379	376	394	624	850	2
que	379	379	395	394	624	850	2
participan	398	379	442	394	624	850	2
en	446	379	456	394	624	850	2
el	459	379	467	394	624	850	2
proceso	471	379	505	394	624	850	2
de	508	379	519	394	624	850	2
trabajo	522	379	553	394	624	850	2
es	311	392	320	407	624	850	2
bastante	323	392	359	407	624	850	2
antiguo,	363	392	398	407	624	850	2
basado	402	392	432	407	624	850	2
en	436	392	446	407	624	850	2
relaciones	450	392	494	407	624	850	2
de	498	392	508	407	624	850	2
poder,	511	392	539	407	624	850	2
de	542	392	553	407	624	850	2
dominación,	311	406	365	420	624	850	2
en	369	406	379	420	624	850	2
los	382	406	395	420	624	850	2
modos	399	406	428	420	624	850	2
de	431	406	442	420	624	850	2
producción	445	406	495	420	624	850	2
esclavista,	498	406	544	420	624	850	2
o	547	406	553	420	624	850	2
el	311	419	319	433	624	850	2
feudal	321	419	349	433	624	850	2
(servilismo),	352	419	408	433	624	850	2
obligando	411	419	455	433	624	850	2
a	458	419	463	433	624	850	2
unos	466	419	486	433	624	850	2
a	489	419	494	433	624	850	2
trabajar	497	419	531	433	624	850	2
para	534	419	553	433	624	850	2
el	311	432	319	446	624	850	2
beneficio	322	432	363	446	624	850	2
de	366	432	376	446	624	850	2
otros,	379	432	404	446	624	850	2
hasta	407	432	429	446	624	850	2
la	433	432	440	446	624	850	2
extenuación	444	432	497	446	624	850	2
o	500	432	505	446	624	850	2
la	508	432	516	446	624	850	2
muerte.	519	432	553	446	624	850	2
Rasgos	311	445	342	460	624	850	2
de	344	445	355	460	624	850	2
estas	357	445	378	460	624	850	2
formas	380	445	411	460	624	850	2
de	413	445	423	460	624	850	2
explotación	425	445	477	460	624	850	2
del	479	445	492	460	624	850	2
factor	494	445	520	460	624	850	2
trabajo	522	445	553	460	624	850	2
(fuerza	311	458	342	473	624	850	2
de	345	458	355	473	624	850	2
trabajo)	358	458	392	473	624	850	2
persisten	395	458	434	473	624	850	2
en	437	458	448	473	624	850	2
el	451	458	459	473	624	850	2
modo	462	458	487	473	624	850	2
de	490	458	500	473	624	850	2
producción	503	458	553	473	624	850	2
actual:	311	472	341	486	624	850	2
el	345	472	353	486	624	850	2
capitalismo,	358	472	413	486	624	850	2
llevando	417	472	456	486	624	850	2
a	461	472	466	486	624	850	2
los	470	472	483	486	624	850	2
trabajadores	488	472	543	486	624	850	2
a	548	472	552	486	624	850	2
enfermar	311	485	350	499	624	850	2
(estrés,	352	485	383	499	624	850	2
fatiga	385	485	410	499	624	850	2
laboral)	412	485	445	499	624	850	2
o	447	485	453	499	624	850	2
morir	455	485	479	499	624	850	2
por	481	485	496	499	624	850	2
extenuación,	497	485	553	499	624	850	2
paro	311	498	330	512	624	850	2
cardíaco,	333	498	373	512	624	850	2
suicidio.	375	498	413	512	624	850	2
No	415	498	429	512	624	850	2
es	431	498	440	512	624	850	2
una	443	498	459	512	624	850	2
exageración,	461	498	517	512	624	850	2
pues	520	498	540	512	624	850	2
ya	542	498	553	512	624	850	2
muchos	311	511	345	526	624	850	2
casos	348	511	372	526	624	850	2
de	375	511	385	526	624	850	2
acoso	388	511	413	526	624	850	2
laboral	416	511	447	526	624	850	2
han	450	511	466	526	624	850	2
sido	469	511	487	526	624	850	2
reseñados	490	511	534	526	624	850	2
que	537	511	553	526	624	850	2
terminan	311	524	350	539	624	850	2
en	353	524	363	539	624	850	2
suicidio;	366	524	404	539	624	850	2
entre	407	524	429	539	624	850	2
los	432	524	445	539	624	850	2
términos	448	524	487	539	624	850	2
usados	490	524	520	539	624	850	2
para	523	524	542	539	624	850	2
el	545	524	553	539	624	850	2
acoso	311	538	335	552	624	850	2
hay	337	538	352	552	624	850	2
investigadores/as	354	538	427	552	624	850	2
que	429	538	445	552	624	850	2
hablan	446	538	475	552	624	850	2
de	476	538	487	552	624	850	2
aniquilamiento	488	538	552	552	624	850	2
del	311	551	324	565	624	850	2
trabajador	326	551	370	565	624	850	2
o	372	551	378	565	624	850	2
trabajadora	380	551	429	565	624	850	2
“linchamiento	431	551	493	565	624	850	2
emocional	495	551	540	565	624	850	2
en	542	551	553	565	624	850	2
el	311	564	319	578	624	850	2
trabajo”	321	564	359	578	624	850	2
(Peña,	361	564	389	578	624	850	2
Ravelo	392	564	423	578	624	850	2
&	426	564	434	578	624	850	2
Sánchez,	437	564	476	578	624	850	2
2008).	479	564	508	578	624	850	2
Se	327	583	338	597	624	850	2
ubica	340	583	364	597	624	850	2
el	366	583	374	597	624	850	2
análisis	376	583	409	597	624	850	2
de	411	583	422	597	624	850	2
la	424	583	432	597	624	850	2
violencia	434	583	475	597	624	850	2
y	477	583	482	597	624	850	2
el	485	583	492	597	624	850	2
acoso	495	583	520	597	624	850	2
laboral	522	583	553	597	624	850	2
en	311	596	321	611	624	850	2
el	324	596	332	611	624	850	2
terreno	336	596	367	611	624	850	2
de	370	596	381	611	624	850	2
las	384	596	396	611	624	850	2
relaciones	400	596	444	611	624	850	2
sociales	448	596	483	611	624	850	2
de	486	596	496	611	624	850	2
trabajo	500	596	530	611	624	850	2
y	534	596	539	611	624	850	2
su	543	596	553	611	624	850	2
interacción	311	609	359	624	624	850	2
con	362	609	378	624	624	850	2
otros	381	609	403	624	624	850	2
factores	405	609	440	624	624	850	2
y	443	609	448	624	624	850	2
condiciones	451	609	504	624	624	850	2
de	506	609	517	624	624	850	2
trabajo,	519	609	553	624	624	850	2
según	311	622	336	637	624	850	2
Chappell	339	622	379	637	624	850	2
&	381	622	390	637	624	850	2
Di	393	622	404	637	624	850	2
Martino	407	622	442	637	624	850	2
(2010,	445	622	473	637	624	850	2
p.	476	622	484	637	624	850	2
2):	487	622	499	637	624	850	2
La	326	641	337	656	624	850	2
violencia	341	641	382	656	624	850	2
en	386	641	397	656	624	850	2
el	401	641	409	656	624	850	2
trabajo	413	641	444	656	624	850	2
se	448	641	457	656	624	850	2
da	461	641	472	656	624	850	2
habitualmente	476	641	539	656	624	850	2
por	326	655	340	669	624	850	2
una	343	655	359	669	624	850	2
combinación	362	655	419	669	624	850	2
de	422	655	433	669	624	850	2
causas,	436	655	467	669	624	850	2
que	471	655	486	669	624	850	2
incluyen	490	655	527	669	624	850	2
el	531	655	539	669	624	850	2
comportamiento	326	668	398	682	624	850	2
individual	400	668	445	682	624	850	2
así	447	668	459	682	624	850	2
como	461	668	486	682	624	850	2
el	488	668	496	682	624	850	2
ambiente	498	668	539	682	624	850	2
de	326	681	336	695	624	850	2
trabajo,	338	681	372	695	624	850	2
las	374	681	386	695	624	850	2
condiciones	389	681	442	695	624	850	2
laborales,	444	681	486	695	624	850	2
la	489	681	497	695	624	850	2
forma	499	681	526	695	624	850	2
en	528	681	539	695	624	850	2
que	326	694	341	709	624	850	2
los	345	694	358	709	624	850	2
clientes	362	694	396	709	624	850	2
interactúan	400	694	448	709	624	850	2
con	452	694	468	709	624	850	2
los	472	694	485	709	624	850	2
empleados,	489	694	539	709	624	850	2
y	326	707	331	722	624	850	2
la	334	707	342	722	624	850	2
relación	345	707	380	722	624	850	2
entre	383	707	405	722	624	850	2
los	408	707	420	722	624	850	2
directivos	423	707	467	722	624	850	2
y	469	707	475	722	624	850	2
el	478	707	486	722	624	850	2
resto	488	707	510	722	624	850	2
de	513	707	523	722	624	850	2
los	526	707	539	722	624	850	2
empleados.	326	721	375	735	624	850	2
Sin	324	739	338	754	624	850	2
embargo,	342	739	383	754	624	850	2
los	387	739	400	754	624	850	2
cambios	404	739	440	754	624	850	2
en	444	739	455	754	624	850	2
el	459	739	466	754	624	850	2
mundo	470	739	501	754	624	850	2
del	505	739	518	754	624	850	2
trabajo	522	739	553	754	624	850	2
han	311	753	327	767	624	850	2
afectado	331	753	370	767	624	850	2
las	374	753	387	767	624	850	2
relaciones	391	753	437	767	624	850	2
de	442	753	452	767	624	850	2
trabajo	457	753	488	767	624	850	2
y	492	753	498	767	624	850	2
los	502	753	516	767	624	850	2
marcos	520	753	553	767	624	850	2
Salud	305	783	325	793	624	850	2
de	328	783	336	793	624	850	2
los	339	783	349	793	624	850	2
Trabajadores	351	783	398	793	624	850	2
/	400	783	402	793	624	850	2
Volumen	405	783	436	793	624	850	2
20	438	783	447	793	624	850	2
Nº	449	783	458	793	624	850	2
2	460	783	464	793	624	850	2
/	467	783	469	793	624	850	2
Julio	471	783	487	793	624	850	2
-	490	783	492	793	624	850	2
Diciembre	495	783	531	793	624	850	2
2012	533	783	551	793	624	850	2
ARTÍCULO	476	48	528	62	624	850	3
jurídicos	71	82	109	96	624	850	3
para	113	82	132	96	624	850	3
su	135	82	145	96	624	850	3
regulación	149	82	195	96	624	850	3
dejan	199	82	222	96	624	850	3
a	226	82	231	96	624	850	3
una	234	82	250	96	624	850	3
gran	254	82	273	96	624	850	3
parte	277	82	299	96	624	850	3
de	303	82	313	96	624	850	3
los(as)	71	95	102	109	624	850	3
trabajadores(as)	106	95	180	109	624	850	3
sin	184	95	198	109	624	850	3
protección.	202	95	254	109	624	850	3
Los	258	95	275	109	624	850	3
marcos	280	95	313	109	624	850	3
regulatorios	71	108	123	123	624	850	3
de	127	108	137	123	624	850	3
las	140	108	152	123	624	850	3
relaciones	156	108	200	123	624	850	3
de	203	108	214	123	624	850	3
trabajo	217	108	248	123	624	850	3
se	251	108	260	123	624	850	3
han	263	108	279	123	624	850	3
basado	282	108	313	123	624	850	3
en	71	121	81	136	624	850	3
un	84	121	95	136	624	850	3
modelo	97	121	130	136	624	850	3
tradicional	132	121	179	136	624	850	3
de	181	121	192	136	624	850	3
relación	194	121	230	136	624	850	3
obrero-patronal	232	121	300	136	624	850	3
en	303	121	313	136	624	850	3
trabajadores	71	135	123	149	624	850	3
empleados	125	135	171	149	624	850	3
(dependientes)	173	135	236	149	624	850	3
que	237	135	253	149	624	850	3
no	255	135	266	149	624	850	3
pueden	267	135	299	149	624	850	3
ser	300	135	313	149	624	850	3
aplicados	71	148	112	162	624	850	3
a	114	148	119	162	624	850	3
trabajadores	120	148	173	162	624	850	3
independientes.	175	148	243	162	624	850	3
En	245	148	257	162	624	850	3
nuestro	259	148	291	162	624	850	3
país,	293	148	313	162	624	850	3
actualmente,	71	161	127	176	624	850	3
50%	129	161	150	176	624	850	3
de	152	161	163	176	624	850	3
la	165	161	173	176	624	850	3
fuerza	176	161	203	176	624	850	3
de	206	161	216	176	624	850	3
trabajo	219	161	250	176	624	850	3
(seis	252	161	272	176	624	850	3
millones	275	161	313	176	624	850	3
y	71	174	76	189	624	850	3
medio	78	174	106	189	624	850	3
de	108	174	118	189	624	850	3
trabajadores(as)	120	174	191	189	624	850	3
pertenece	193	174	235	189	624	850	3
al	237	174	245	189	624	850	3
sector	247	174	273	189	624	850	3
informal	275	174	313	189	624	850	3
de	71	188	81	202	624	850	3
la	86	188	94	202	624	850	3
economía,	98	188	144	202	624	850	3
no	148	188	160	202	624	850	3
tienen	164	188	191	202	624	850	3
una	195	188	212	202	624	850	3
relación	216	188	252	202	624	850	3
dependiente.	256	188	313	202	624	850	3
Existen	71	201	104	215	624	850	3
además	108	201	141	215	624	850	3
muchas	146	201	179	215	624	850	3
empresas	184	201	225	215	624	850	3
tercerizadas	229	201	282	215	624	850	3
en	286	201	296	215	624	850	3
las	301	201	313	215	624	850	3
que	71	214	87	229	624	850	3
la	90	214	98	229	624	850	3
relación	102	214	137	229	624	850	3
de	141	214	151	229	624	850	3
trabajo	155	214	186	229	624	850	3
es	189	214	198	229	624	850	3
temporal,	202	214	244	229	624	850	3
quedando	248	214	290	229	624	850	3
esos	294	214	313	229	624	850	3
trabajadores	71	228	123	242	624	850	3
desprotegidos	125	228	185	242	624	850	3
en	187	228	197	242	624	850	3
sus	199	228	213	242	624	850	3
condiciones	215	228	266	242	624	850	3
de	268	228	278	242	624	850	3
trabajo.	280	228	313	242	624	850	3
De	71	241	84	255	624	850	3
acuerdo	88	241	123	255	624	850	3
con	127	241	143	255	624	850	3
Casale	147	241	177	255	624	850	3
(2011,	181	241	209	255	624	850	3
p.	213	241	222	255	624	850	3
2)	226	241	235	255	624	850	3
“los	239	241	257	255	624	850	3
cambios	261	241	298	255	624	850	3
en	302	241	313	255	624	850	3
la	71	254	79	269	624	850	3
relación	83	254	118	269	624	850	3
de	122	254	133	269	624	850	3
trabajo	136	254	167	269	624	850	3
ordinaria	171	254	211	269	624	850	3
determinan	215	254	264	269	624	850	3
el	268	254	276	269	624	850	3
alcance	280	254	313	269	624	850	3
y	71	267	76	282	624	850	3
la	81	267	89	282	624	850	3
aplicación	94	267	142	282	624	850	3
de	146	267	157	282	624	850	3
la	162	267	170	282	624	850	3
legislación	175	267	225	282	624	850	3
laboral,	230	267	265	282	624	850	3
y	269	267	275	282	624	850	3
afectan	280	267	313	282	624	850	3
automáticamente	71	281	149	295	624	850	3
el	153	281	162	295	624	850	3
modo	166	281	192	295	624	850	3
en	196	281	207	295	624	850	3
que	212	281	228	295	624	850	3
se	232	281	242	295	624	850	3
implementa	246	281	300	295	624	850	3
el	305	281	313	295	624	850	3
derecho	71	294	106	308	624	850	3
laboral”.	108	294	147	308	624	850	3
En	84	313	96	327	624	850	3
estas	98	313	119	327	624	850	3
nuevas	120	313	150	327	624	850	3
circunstancias,	152	313	215	327	624	850	3
las	217	313	229	327	624	850	3
relaciones	231	313	274	327	624	850	3
de	276	313	286	327	624	850	3
poder	288	313	313	327	624	850	3
entre	71	326	92	341	624	850	3
empleadores(as)	94	326	165	341	624	850	3
y	167	326	172	341	624	850	3
trabajadores(as)	174	326	243	341	624	850	3
no	245	326	256	341	624	850	3
desaparecen,	258	326	313	341	624	850	3
adquieren	71	339	114	354	624	850	3
nuevas	117	339	148	354	624	850	3
formas,	150	339	184	354	624	850	3
se	186	339	195	354	624	850	3
emplean	198	339	235	354	624	850	3
formas	238	339	269	354	624	850	3
perversas	271	339	313	354	624	850	3
para	71	353	92	367	624	850	3
ejercer	97	353	130	367	624	850	3
el	136	353	144	367	624	850	3
control	150	353	185	367	624	850	3
sobre	190	353	216	367	624	850	3
el	221	353	230	367	624	850	3
trabajo,	235	353	273	367	624	850	3
bajo	278	353	299	367	624	850	3
la	304	353	313	367	624	850	3
permanente	71	366	122	380	624	850	3
amenaza	125	366	163	380	624	850	3
de	166	366	176	380	624	850	3
pérdida	179	366	212	380	624	850	3
del	214	366	227	380	624	850	3
empleo.	230	366	265	380	624	850	3
El	268	366	277	380	624	850	3
temor	280	366	306	380	624	850	3
a	308	366	313	380	624	850	3
perder	71	379	99	394	624	850	3
el	102	379	110	394	624	850	3
empleo	113	379	146	394	624	850	3
ensancha	149	379	189	394	624	850	3
los	192	379	205	394	624	850	3
niveles	208	379	239	394	624	850	3
de	242	379	253	394	624	850	3
tolerancia	256	379	299	394	624	850	3
de	303	379	313	394	624	850	3
los(as)	71	392	100	407	624	850	3
trabajadores(as)	102	392	172	407	624	850	3
al	174	392	181	407	624	850	3
maltrato,	183	392	223	407	624	850	3
vejaciones	225	392	271	407	624	850	3
y	273	392	278	407	624	850	3
abusos;	280	392	313	407	624	850	3
llegando	71	406	109	420	624	850	3
a	111	406	116	420	624	850	3
la	118	406	126	420	624	850	3
banalización	129	406	184	420	624	850	3
de	187	406	197	420	624	850	3
la	200	406	208	420	624	850	3
injusticia	210	406	250	420	624	850	3
social,	253	406	281	420	624	850	3
con	284	406	299	420	624	850	3
un	302	406	313	420	624	850	3
costo	71	419	94	433	624	850	3
alto	97	419	113	433	624	850	3
a	116	419	121	433	624	850	3
su	124	419	134	433	624	850	3
salud	136	419	159	433	624	850	3
mental	162	419	192	433	624	850	3
(Dejours,	195	419	236	433	624	850	3
1998).	239	419	267	433	624	850	3
En	85	438	97	452	624	850	3
Venezuela,	102	438	152	452	624	850	3
La	157	438	169	452	624	850	3
Ley	173	438	191	452	624	850	3
Orgánica	196	438	238	452	624	850	3
de	243	438	253	452	624	850	3
Prevención,	258	438	313	452	624	850	3
Condiciones	71	451	124	466	624	850	3
y	125	451	131	466	624	850	3
Medio	132	451	160	466	624	850	3
Ambiente	161	451	203	466	624	850	3
de	205	451	215	466	624	850	3
Trabajo	216	451	249	466	624	850	3
-	250	451	254	466	624	850	3
LOPCYMAT	255	451	313	466	624	850	3
(2005)	71	464	101	479	624	850	3
establece	106	464	148	479	624	850	3
como	152	464	178	479	624	850	3
deber	182	464	207	479	624	850	3
de	212	464	223	479	624	850	3
los	227	464	240	479	624	850	3
empleadores	245	464	303	479	624	850	3
y	307	464	313	479	624	850	3
las	71	478	84	492	624	850	3
empleadoras	88	478	146	492	624	850	3
la	151	478	159	492	624	850	3
prevención	164	478	215	492	624	850	3
de	220	478	230	492	624	850	3
la	235	478	243	492	624	850	3
violencia	248	478	290	492	624	850	3
y	295	478	300	492	624	850	3
el	305	478	313	492	624	850	3
hostigamiento	71	491	136	505	624	850	3
laboral,	140	491	175	505	624	850	3
la	179	491	187	505	624	850	3
discriminación	192	491	260	505	624	850	3
y	264	491	270	505	624	850	3
el	274	491	283	505	624	850	3
acoso	287	491	313	505	624	850	3
sexual	71	504	99	519	624	850	3
(Artículo	102	504	142	519	624	850	3
56,	145	504	159	519	624	850	3
Numerales	161	504	209	519	624	850	3
5	212	504	217	519	624	850	3
y	220	504	225	519	624	850	3
8):	228	504	240	519	624	850	3
…abstenerse	86	523	150	538	624	850	3
de	155	523	166	538	624	850	3
realizar	172	523	210	538	624	850	3
por	215	523	231	538	624	850	3
sí	237	523	245	538	624	850	3
o	251	523	256	538	624	850	3
por	262	523	278	538	624	850	3
sus	283	523	299	538	624	850	3
representantes,	86	536	150	551	624	850	3
toda	152	536	171	551	624	850	3
conducta	173	536	212	551	624	850	3
ofensiva,	214	536	253	551	624	850	3
maliciosa,	255	536	299	551	624	850	3
intimidatoria	86	550	143	564	624	850	3
y	146	550	151	564	624	850	3
de	154	550	165	564	624	850	3
cualquier	168	550	209	564	624	850	3
acto	212	550	230	564	624	850	3
que	233	550	249	564	624	850	3
perjudique	252	550	299	564	624	850	3
psicológica	86	563	139	578	624	850	3
o	144	563	149	578	624	850	3
moralmente	154	563	209	578	624	850	3
a	214	563	219	578	624	850	3
los	224	563	237	578	624	850	3
trabajadores	242	563	299	578	624	850	3
y	86	577	91	591	624	850	3
trabajadoras,	97	577	160	591	624	850	3
prevenir	166	577	207	591	624	850	3
toda	212	577	233	591	624	850	3
situación	238	577	283	591	624	850	3
de	288	577	299	591	624	850	3
acoso	86	591	113	605	624	850	3
por	118	591	134	605	624	850	3
medio	140	591	169	605	624	850	3
de	175	591	186	605	624	850	3
la	191	591	199	605	624	850	3
degradación	205	591	264	605	624	850	3
de	269	591	280	605	624	850	3
las	286	591	299	605	624	850	3
condiciones	86	604	141	619	624	850	3
y	145	604	151	619	624	850	3
ambiente	155	604	197	619	624	850	3
de	202	604	213	619	624	850	3
trabajo,	217	604	252	619	624	850	3
violencia	257	604	299	619	624	850	3
física	86	618	110	632	624	850	3
o	112	618	117	632	624	850	3
psicológica,	119	618	172	632	624	850	3
aislamiento	174	618	225	632	624	850	3
o	227	618	232	632	624	850	3
no	234	618	245	632	624	850	3
proveer	247	618	281	632	624	850	3
una	283	618	299	632	624	850	3
ocupación	86	631	131	646	624	850	3
razonable	133	631	175	646	624	850	3
al	177	631	185	646	624	850	3
trabajador	187	631	231	646	624	850	3
o	233	631	238	646	624	850	3
la	240	631	248	646	624	850	3
trabajadora	250	631	299	646	624	850	3
de	86	645	96	659	624	850	3
acuerdo	100	645	135	659	624	850	3
a	139	645	144	659	624	850	3
sus	148	645	162	659	624	850	3
capacidades	166	645	219	659	624	850	3
y	224	645	229	659	624	850	3
antecedentes	233	645	289	659	624	850	3
y	293	645	299	659	624	850	3
evitar	86	659	111	673	624	850	3
la	115	659	123	673	624	850	3
aplicación	126	659	172	673	624	850	3
de	175	659	186	673	624	850	3
sanciones	189	659	232	673	624	850	3
no	236	659	247	673	624	850	3
claramente	251	659	299	673	624	850	3
justificadas	86	672	135	687	624	850	3
o	136	672	142	687	624	850	3
desproporcionadas	144	672	224	687	624	850	3
y	226	672	232	687	624	850	3
una	234	672	249	687	624	850	3
sistemática	251	672	299	687	624	850	3
e	86	686	91	700	624	850	3
injustificada	95	686	150	700	624	850	3
crítica	155	686	183	700	624	850	3
contra	187	686	215	700	624	850	3
el	219	686	227	700	624	850	3
trabajador	231	686	277	700	624	850	3
o	281	686	286	700	624	850	3
la	291	686	299	700	624	850	3
trabajadora,	86	699	139	714	624	850	3
o	143	699	149	714	624	850	3
su	153	699	163	714	624	850	3
labor.	167	699	192	714	624	850	3
…	197	699	208	714	624	850	3
Tomar	212	699	241	714	624	850	3
las	245	699	257	714	624	850	3
medidas	262	699	299	714	624	850	3
adecuadas	86	713	131	727	624	850	3
para	135	713	154	727	624	850	3
evitar	157	713	182	727	624	850	3
cualquier	186	713	227	727	624	850	3
forma	230	713	256	727	624	850	3
de	260	713	270	727	624	850	3
acoso	274	713	299	727	624	850	3
sexual	86	727	116	741	624	850	3
y	121	727	126	741	624	850	3
establecer	131	727	178	741	624	850	3
una	183	727	200	741	624	850	3
política	204	727	240	741	624	850	3
destinada	245	727	289	741	624	850	3
a	294	727	299	741	624	850	3
erradicar	86	740	125	755	624	850	3
el	127	740	135	755	624	850	3
mismo	138	740	168	755	624	850	3
de	170	740	181	755	624	850	3
los	183	740	196	755	624	850	3
lugares	199	740	230	755	624	850	3
de	233	740	243	755	624	850	3
trabajo.	246	740	279	755	624	850	3
(pp.	281	740	299	755	624	850	3
46-47).	86	754	118	768	624	850	3
Al	340	81	351	96	624	850	3
establecerlo	355	81	408	96	624	850	3
como	412	81	437	96	624	850	3
deber	441	81	466	96	624	850	3
de	470	81	480	96	624	850	3
los	484	81	497	96	624	850	3
empleadores	501	81	557	96	624	850	3
o	562	81	567	96	624	850	3
empleadoras,	325	95	383	109	624	850	3
no	386	95	397	109	624	850	3
se	399	95	408	109	624	850	3
puede	410	95	436	109	624	850	3
aplicar	439	95	469	109	624	850	3
donde	471	95	498	109	624	850	3
no	500	95	511	109	624	850	3
hay	513	95	529	109	624	850	3
relación	532	95	567	109	624	850	3
de	325	108	335	122	624	850	3
dependencia	340	108	396	122	624	850	3
con	401	108	417	122	624	850	3
los	421	108	434	122	624	850	3
trabajadores	439	108	494	122	624	850	3
o	499	108	504	122	624	850	3
trabajadoras.	509	108	567	122	624	850	3
Considerando	325	121	384	136	624	850	3
que	386	121	402	136	624	850	3
en	403	121	413	136	624	850	3
nuestro	415	121	447	136	624	850	3
país	448	121	466	136	624	850	3
50%	467	121	487	136	624	850	3
de	489	121	499	136	624	850	3
los	501	121	513	136	624	850	3
trabajadores	515	121	567	136	624	850	3
y	325	134	330	149	624	850	3
trabajadoras	335	134	392	149	624	850	3
pertenecen	397	134	448	149	624	850	3
al	452	134	461	149	624	850	3
sector	466	134	493	149	624	850	3
informal	498	134	538	149	624	850	3
de	543	134	554	149	624	850	3
la	558	134	567	149	624	850	3
economía,	325	148	371	162	624	850	3
la	375	148	383	162	624	850	3
relación	388	148	424	162	624	850	3
de	428	148	439	162	624	850	3
dependencia	443	148	499	162	624	850	3
en	503	148	514	162	624	850	3
la	518	148	526	162	624	850	3
mayoría	530	148	567	162	624	850	3
de	325	161	335	175	624	850	3
estos	339	161	361	175	624	850	3
casos	365	161	389	175	624	850	3
no	393	161	404	175	624	850	3
está	408	161	425	175	624	850	3
claramente	429	161	478	175	624	850	3
definida.	482	161	520	175	624	850	3
La	524	161	536	175	624	850	3
recién	540	161	567	175	624	850	3
aprobada	325	174	365	189	624	850	3
Ley	368	174	385	189	624	850	3
Orgánica	388	174	428	189	624	850	3
del	431	174	444	189	624	850	3
Trabajo,	447	174	483	189	624	850	3
los	486	174	499	189	624	850	3
Trabajadores	502	174	559	189	624	850	3
y	561	174	567	189	624	850	3
las	325	188	337	202	624	850	3
Trabajadoras	340	188	397	202	624	850	3
(2012)	399	188	429	202	624	850	3
amplía	431	188	461	202	624	850	3
el	464	188	472	202	624	850	3
ámbito	474	188	505	202	624	850	3
de	507	188	518	202	624	850	3
protección	521	188	567	202	624	850	3
en	325	201	335	215	624	850	3
el	338	201	346	215	624	850	3
caso	348	201	368	215	624	850	3
de	370	201	381	215	624	850	3
acoso	383	201	408	215	624	850	3
laboral	411	201	441	215	624	850	3
en	444	201	454	215	624	850	3
sus	456	201	471	215	624	850	3
artículos	473	201	511	215	624	850	3
164	513	201	530	215	624	850	3
y	532	201	538	215	624	850	3
166,	540	201	560	215	624	850	3
a	562	201	567	215	624	850	3
los	325	214	338	229	624	850	3
ámbitos	341	214	376	229	624	850	3
público	379	214	412	229	624	850	3
y	416	214	421	229	624	850	3
privado,	425	214	461	229	624	850	3
sin	464	214	477	229	624	850	3
especificar	480	214	528	229	624	850	3
relación	532	214	567	229	624	850	3
de	325	227	335	242	624	850	3
dependencia.	338	227	396	242	624	850	3
Por	339	246	354	261	624	850	3
otra	357	246	375	261	624	850	3
parte,	378	246	403	261	624	850	3
el	406	246	414	261	624	850	3
trabajo	417	246	447	261	624	850	3
es	451	246	460	261	624	850	3
estructurante	463	246	520	261	624	850	3
en	523	246	534	261	624	850	3
la	537	246	545	261	624	850	3
vida	548	246	567	261	624	850	3
de	325	260	335	274	624	850	3
los	337	260	350	274	624	850	3
trabajadores	352	260	406	274	624	850	3
y	408	260	413	274	624	850	3
las	415	260	428	274	624	850	3
trabajadoras,	430	260	486	274	624	850	3
lo	488	260	497	274	624	850	3
que	499	260	514	274	624	850	3
ocurre	516	260	545	274	624	850	3
en	547	260	557	274	624	850	3
el	559	260	567	274	624	850	3
espacio	325	273	357	287	624	850	3
laboral	359	273	389	287	624	850	3
repercute	391	273	431	287	624	850	3
en	432	273	443	287	624	850	3
la	445	273	452	287	624	850	3
subjetividad	454	273	507	287	624	850	3
del	508	273	522	287	624	850	3
trabajador	523	273	567	287	624	850	3
o	325	286	330	301	624	850	3
la	333	286	341	301	624	850	3
trabajadora	344	286	394	301	624	850	3
y	396	286	402	301	624	850	3
en	405	286	415	301	624	850	3
otros	418	286	440	301	624	850	3
ámbitos	443	286	478	301	624	850	3
de	481	286	491	301	624	850	3
la	494	286	502	301	624	850	3
vida:	505	286	527	301	624	850	3
familiar,	530	286	567	301	624	850	3
comunal,	325	299	366	314	624	850	3
política,	370	299	407	314	624	850	3
etc.	411	299	427	314	624	850	3
Para	431	299	451	314	624	850	3
Campos	455	299	491	314	624	850	3
(2003,	495	299	524	314	624	850	3
p.	528	299	537	314	624	850	3
2)	541	299	550	314	624	850	3
las	555	299	567	314	624	850	3
relaciones	325	313	370	327	624	850	3
sociales	375	313	410	327	624	850	3
de	415	313	425	327	624	850	3
trabajo	429	313	461	327	624	850	3
configuran	465	313	513	327	624	850	3
un	518	313	529	327	624	850	3
sistema	533	313	567	327	624	850	3
interconectado	325	326	388	340	624	850	3
a	390	326	395	340	624	850	3
otras	397	326	418	340	624	850	3
esferas	420	326	449	340	624	850	3
de	451	326	462	340	624	850	3
la	463	326	471	340	624	850	3
vida	473	326	492	340	624	850	3
del	494	326	507	340	624	850	3
trabajador	509	326	552	340	624	850	3
“el	554	326	567	340	624	850	3
trabajo	325	339	355	354	624	850	3
forma	358	339	384	354	624	850	3
sistema	387	339	420	354	624	850	3
dentro	423	339	451	354	624	850	3
y	454	339	459	354	624	850	3
fuera	462	339	484	354	624	850	3
de	487	339	497	354	624	850	3
la	500	339	508	354	624	850	3
empresa	511	339	547	354	624	850	3
y	550	339	556	354	624	850	3
lo	558	339	567	354	624	850	3
que	325	352	341	367	624	850	3
sucede	343	352	372	367	624	850	3
intraempresarialmente	374	352	471	367	624	850	3
tiene	473	352	494	367	624	850	3
determinaciones	496	352	567	367	624	850	3
extraempresariales	325	366	407	380	624	850	3
como	410	366	435	380	624	850	3
también	437	366	473	380	624	850	3
a	476	366	480	380	624	850	3
la	483	366	491	380	624	850	3
inversa”.	494	366	533	380	624	850	3
La	339	385	351	399	624	850	3
Organización	354	385	413	399	624	850	3
Internacional	416	385	474	399	624	850	3
del	477	385	490	399	624	850	3
Trabajo	493	385	527	399	624	850	3
-	530	385	534	399	624	850	3
OIT	537	385	555	399	624	850	3
&	558	385	567	399	624	850	3
Organización	325	398	384	412	624	850	3
Mundial	388	398	425	412	624	850	3
de	429	398	439	412	624	850	3
la	443	398	451	412	624	850	3
Salud	454	398	479	412	624	850	3
-	483	398	487	412	624	850	3
OMS	490	398	514	412	624	850	3
(2002)	518	398	547	412	624	850	3
han	551	398	567	412	624	850	3
considerado	325	411	378	426	624	850	3
a	380	411	385	426	624	850	3
la	388	411	396	426	624	850	3
violencia	398	411	438	426	624	850	3
laboral	441	411	471	426	624	850	3
como	474	411	498	426	624	850	3
la	500	411	508	426	624	850	3
epidemia	511	411	551	426	624	850	3
del	553	411	567	426	624	850	3
siglo	325	424	346	439	624	850	3
XXI	349	424	368	439	624	850	3
porque,	371	424	404	439	624	850	3
junto	407	424	430	439	624	850	3
al	432	424	440	439	624	850	3
desempleo,	443	424	493	439	624	850	3
se	495	424	504	439	624	850	3
ha	507	424	517	439	624	850	3
convertido	520	424	567	439	624	850	3
en	325	438	335	452	624	850	3
el	339	438	347	452	624	850	3
enemigo	350	438	388	452	624	850	3
número	392	438	425	452	624	850	3
uno	429	438	445	452	624	850	3
de	449	438	459	452	624	850	3
la	463	438	471	452	624	850	3
clase	474	438	496	452	624	850	3
trabajadora.	500	438	552	452	624	850	3
La	555	438	567	452	624	850	3
Violencia	325	451	369	465	624	850	3
Laboral	373	451	409	465	624	850	3
crece	413	451	437	465	624	850	3
en	442	451	452	465	624	850	3
la	457	451	465	465	624	850	3
medida	470	451	503	465	624	850	3
que	508	451	524	465	624	850	3
aumenta	528	451	567	465	624	850	3
la	325	464	333	479	624	850	3
precarización	337	464	397	479	624	850	3
del	402	464	415	479	624	850	3
trabajo	420	464	451	479	624	850	3
y	455	464	461	479	624	850	3
la	465	464	473	479	624	850	3
flexibilidad	477	464	529	479	624	850	3
laboral,	533	464	567	479	624	850	3
dejando	325	477	359	492	624	850	3
secuelas	361	477	397	492	624	850	3
negativas	399	477	440	492	624	850	3
en	442	477	452	492	624	850	3
la	454	477	462	492	624	850	3
vida	464	477	483	492	624	850	3
de	485	477	495	492	624	850	3
los	497	477	510	492	624	850	3
trabajadores,	511	477	567	492	624	850	3
las	325	491	338	505	624	850	3
trabajadoras	342	491	399	505	624	850	3
y	403	491	409	505	624	850	3
sus	414	491	428	505	624	850	3
familias.	433	491	473	505	624	850	3
El	478	491	488	505	624	850	3
sub-empleo,	492	491	549	505	624	850	3
los	554	491	567	505	624	850	3
contratos	325	504	368	518	624	850	3
temporales,	373	504	427	518	624	850	3
los	432	504	445	518	624	850	3
horarios	450	504	488	518	624	850	3
flexibles,	493	504	537	518	624	850	3
crean	542	504	567	518	624	850	3
condiciones	325	517	378	532	624	850	3
favorables	383	517	429	532	624	850	3
a	434	517	438	532	624	850	3
la	443	517	451	532	624	850	3
violencia	455	517	496	532	624	850	3
laboral	500	517	531	532	624	850	3
porque	536	517	567	532	624	850	3
vulneran	325	531	363	545	624	850	3
el	366	531	374	545	624	850	3
derecho	377	531	411	545	624	850	3
al	414	531	422	545	624	850	3
trabajo	424	531	455	545	624	850	3
y	458	531	463	545	624	850	3
alejan	466	531	492	545	624	850	3
la	495	531	502	545	624	850	3
posibilidad	505	531	554	545	624	850	3
de	557	531	567	545	624	850	3
“el	325	544	338	558	624	850	3
trabajo	340	544	373	558	624	850	3
decente”.	376	544	417	558	624	850	3
Dejours	339	563	374	577	624	850	3
(1998)	377	563	407	577	624	850	3
señala	410	563	438	577	624	850	3
que	441	563	457	577	624	850	3
en	461	563	471	577	624	850	3
los	475	563	488	577	624	850	3
últimos	491	563	525	577	624	850	3
años,	528	563	551	577	624	850	3
las	555	563	567	577	624	850	3
nuevas	325	576	355	590	624	850	3
formas	356	576	386	590	624	850	3
de	387	576	398	590	624	850	3
organización	399	576	454	590	624	850	3
del	455	576	468	590	624	850	3
trabajo,	470	576	502	590	624	850	3
la	503	576	511	590	624	850	3
inestabilidad	513	576	567	590	624	850	3
del	325	589	338	604	624	850	3
empleo,	340	589	375	604	624	850	3
el	377	589	385	604	624	850	3
desempleo	386	589	433	604	624	850	3
y	435	589	440	604	624	850	3
el	442	589	450	604	624	850	3
debilitamiento	452	589	515	604	624	850	3
de	516	589	527	604	624	850	3
la	529	589	537	604	624	850	3
acción	538	589	567	604	624	850	3
sindical,	325	603	362	617	624	850	3
han	364	603	380	617	624	850	3
generado	382	603	422	617	624	850	3
situaciones	425	603	474	617	624	850	3
de	476	603	486	617	624	850	3
competitividad	488	603	554	617	624	850	3
en	557	603	567	617	624	850	3
el	325	616	333	630	624	850	3
mundo	335	616	366	630	624	850	3
de	368	616	379	630	624	850	3
trabajo	381	616	412	630	624	850	3
que	414	616	430	630	624	850	3
favorecen	433	616	476	630	624	850	3
condiciones	478	616	531	630	624	850	3
nocivas	533	616	567	630	624	850	3
a	325	629	330	644	624	850	3
la	334	629	341	644	624	850	3
salud	345	629	368	644	624	850	3
mental	372	629	402	644	624	850	3
de	406	629	416	644	624	850	3
los	420	629	433	644	624	850	3
trabajadores	437	629	490	644	624	850	3
“investigaciones	494	629	567	644	624	850	3
clínicas	325	642	360	657	624	850	3
y	365	642	370	657	624	850	3
las	375	642	388	657	624	850	3
encuestas	393	642	437	657	624	850	3
que	441	642	458	657	624	850	3
hemos	462	642	492	657	624	850	3
realizado	497	642	539	657	624	850	3
estos	544	642	567	657	624	850	3
últimos	325	656	358	670	624	850	3
años,	362	656	385	670	624	850	3
tanto	388	656	410	670	624	850	3
en	414	656	425	670	624	850	3
Francia	429	656	462	670	624	850	3
como	465	656	490	670	624	850	3
en	494	656	504	670	624	850	3
el	508	656	516	670	624	850	3
extranjero,	520	656	567	670	624	850	3
revelan	325	669	357	683	624	850	3
detrás	361	669	387	683	624	850	3
de	391	669	402	683	624	850	3
las	406	669	418	683	624	850	3
vitrinas	422	669	455	683	624	850	3
del	459	669	472	683	624	850	3
progreso,	476	669	517	683	624	850	3
un	521	669	532	683	624	850	3
mundo	536	669	567	683	624	850	3
de	325	682	335	697	624	850	3
sufrimiento	339	682	390	697	624	850	3
que	395	682	411	697	624	850	3
nos	415	682	430	697	624	850	3
deja	434	682	453	697	624	850	3
a	457	682	462	697	624	850	3
veces	466	682	490	697	624	850	3
incrédulos”	494	682	545	697	624	850	3
(pp.	550	682	567	697	624	850	3
28-29)	325	695	354	710	624	850	3
[Traducción	356	695	410	710	624	850	3
propia].	412	695	447	710	624	850	3
En	451	695	463	710	624	850	3
este	466	695	483	710	624	850	3
contexto	485	695	523	710	624	850	3
se	525	695	534	710	624	850	3
asienta	536	695	567	710	624	850	3
la	325	709	333	723	624	850	3
banalización	336	709	391	723	624	850	3
del	394	709	407	723	624	850	3
daño	410	709	432	723	624	850	3
moral	434	709	460	723	624	850	3
a	463	709	468	723	624	850	3
los	470	709	483	723	624	850	3
trabajadores.	486	709	542	723	624	850	3
La	341	728	353	742	624	850	3
intensificación	355	728	420	742	624	850	3
del	423	728	436	742	624	850	3
trabajo	439	728	470	742	624	850	3
y	472	728	478	742	624	850	3
la	481	728	489	742	624	850	3
precarización	491	728	551	742	624	850	3
del	553	728	567	742	624	850	3
empleo	325	741	357	755	624	850	3
generan	359	741	394	755	624	850	3
condiciones	396	741	449	755	624	850	3
que	451	741	466	755	624	850	3
elevan	469	741	497	755	624	850	3
las	499	741	511	755	624	850	3
tensiones	513	741	554	755	624	850	3
en	556	741	567	755	624	850	3
las	325	754	337	769	624	850	3
relaciones	341	754	385	769	624	850	3
de	389	754	399	769	624	850	3
trabajo	403	754	433	769	624	850	3
produciendo	437	754	492	769	624	850	3
mayor	495	754	523	769	624	850	3
violencia	527	754	567	769	624	850	3
Violencia	73	782	106	794	624	850	3
laboral,	107	782	134	794	624	850	3
género	135	782	160	794	624	850	3
y	162	782	166	794	624	850	3
salud.	168	782	190	794	624	850	3
Trabajadoras	191	782	238	794	624	850	3
y	239	782	244	794	624	850	3
trabajadores	245	782	290	794	624	850	3
de	292	782	301	794	624	850	3
la	302	782	308	794	624	850	3
manufactura.	310	782	357	794	624	850	3
Doris	73	792	93	803	624	850	3
Acevedo.	96	792	131	803	624	850	3
169	549	781	566	795	624	850	3
ARTÍCULO	96	48	148	62	624	850	4
laboral	57	82	87	96	624	850	4
(Vézina	90	82	125	96	624	850	4
&	128	82	136	96	624	850	4
Dussault,	139	82	180	96	624	850	4
2005).	183	82	211	96	624	850	4
La	214	82	226	96	624	850	4
falta	229	82	248	96	624	850	4
de	251	82	261	96	624	850	4
respeto,	264	82	299	96	624	850	4
el	57	95	65	109	624	850	4
atropello,	69	95	112	109	624	850	4
la	117	95	125	109	624	850	4
descalificación	129	95	198	109	624	850	4
y	202	95	207	109	624	850	4
la	212	95	220	109	624	850	4
humillación	224	95	279	109	624	850	4
son	283	95	299	109	624	850	4
frecuentes	57	108	105	123	624	850	4
en	110	108	121	123	624	850	4
las	126	108	139	123	624	850	4
relaciones	143	108	191	123	624	850	4
de	196	108	207	123	624	850	4
trabajo,	212	108	248	123	624	850	4
tendiendo	252	108	299	123	624	850	4
a	57	121	62	136	624	850	4
una	66	121	83	136	624	850	4
normalización,	88	121	158	136	624	850	4
tolerancia	162	121	209	136	624	850	4
y	214	121	219	136	624	850	4
banalización	224	121	283	136	624	850	4
de	288	121	299	136	624	850	4
tales	57	135	78	149	624	850	4
manifestaciones.	83	135	161	149	624	850	4
Estudiosos	166	135	216	149	624	850	4
de	221	135	232	149	624	850	4
la	236	135	245	149	624	850	4
ergonomía	249	135	299	149	624	850	4
y	57	148	62	162	624	850	4
psicodinamia	67	148	128	162	624	850	4
del	133	148	147	162	624	850	4
trabajo	152	148	184	162	624	850	4
insisten	188	148	224	162	624	850	4
en	229	148	239	162	624	850	4
analizar	244	148	281	162	624	850	4
los	285	148	299	162	624	850	4
aspectos	57	161	95	176	624	850	4
organizacionales	99	161	174	176	624	850	4
que	178	161	194	176	624	850	4
contribuyen	198	161	252	176	624	850	4
a	256	161	261	176	624	850	4
generar	265	161	299	176	624	850	4
violencia	57	174	98	189	624	850	4
laboral	102	174	133	189	624	850	4
(Vézina	137	174	173	189	624	850	4
&	177	174	186	189	624	850	4
Dussault;	190	174	232	189	624	850	4
Salin,	236	174	262	189	624	850	4
2005	267	174	289	189	624	850	4
y	293	174	299	189	624	850	4
Genest,	57	188	90	202	624	850	4
Leclerc	93	188	126	202	624	850	4
&	128	188	137	202	624	850	4
Maranda,	139	188	181	202	624	850	4
2005),	184	188	212	202	624	850	4
debido	215	188	245	202	624	850	4
a	248	188	253	202	624	850	4
las	255	188	267	202	624	850	4
graves	270	188	299	202	624	850	4
consecuencias	57	201	120	215	624	850	4
que	122	201	138	215	624	850	4
tienen	140	201	167	215	624	850	4
en	169	201	180	215	624	850	4
la	182	201	190	215	624	850	4
salud	192	201	215	215	624	850	4
de	218	201	228	215	624	850	4
las	230	201	243	215	624	850	4
trabajadoras	245	201	299	215	624	850	4
y	57	214	62	229	624	850	4
los	65	214	78	229	624	850	4
trabajadores.	81	214	137	229	624	850	4
La	73	233	84	248	624	850	4
violencia	88	233	128	248	624	850	4
en	131	233	142	248	624	850	4
el	145	233	153	248	624	850	4
trabajo	156	233	187	248	624	850	4
tiene	190	233	212	248	624	850	4
diversas	215	233	251	248	624	850	4
formas	254	233	285	248	624	850	4
de	288	233	299	248	624	850	4
expresarse:	57	246	106	261	624	850	4
agresión	110	246	147	261	624	850	4
física,	151	246	178	261	624	850	4
agresión	182	246	219	261	624	850	4
verbal,	223	246	253	261	624	850	4
agresión	261	246	299	261	624	850	4
psicológica,	57	260	110	274	624	850	4
hostigamiento	115	260	178	274	624	850	4
laboral	182	260	213	274	624	850	4
(acoso,	217	260	249	274	624	850	4
mobbing),	253	260	299	274	624	850	4
acoso	57	273	82	287	624	850	4
sexual,	86	273	117	287	624	850	4
discriminación	121	273	187	287	624	850	4
en	191	273	201	287	624	850	4
el	206	273	214	287	624	850	4
acceso	218	273	247	287	624	850	4
al	251	273	259	287	624	850	4
empleo,	263	273	299	287	624	850	4
permanencia	57	286	115	301	624	850	4
en	119	286	130	301	624	850	4
el	134	286	142	301	624	850	4
trabajo,	147	286	181	301	624	850	4
ascenso	185	286	221	301	624	850	4
laboral	225	286	257	301	624	850	4
y	261	286	267	301	624	850	4
en	271	286	282	301	624	850	4
las	286	286	299	301	624	850	4
remuneraciones:	57	300	132	314	624	850	4
por	136	300	151	314	624	850	4
edad,	156	300	180	314	624	850	4
género,	184	300	218	314	624	850	4
etnia,	222	300	247	314	624	850	4
apariencia	252	300	299	314	624	850	4
física,	57	313	83	327	624	850	4
discapacidad,	85	313	144	327	624	850	4
orientación	146	313	194	327	624	850	4
sexual.	196	313	227	327	624	850	4
Se	229	313	240	327	624	850	4
puede	242	313	268	327	624	850	4
definir	270	313	299	327	624	850	4
a	57	326	62	341	624	850	4
la	66	326	74	341	624	850	4
violencia	78	326	120	341	624	850	4
laboral	124	326	155	341	624	850	4
como:	159	326	187	341	624	850	4
“toda	192	326	217	341	624	850	4
manifestación	221	326	284	341	624	850	4
de	288	326	299	341	624	850	4
agresión	57	339	95	354	624	850	4
verbal,	97	339	128	354	624	850	4
física,	131	339	157	354	624	850	4
psicológica	160	339	211	354	624	850	4
y	213	339	218	354	624	850	4
sexual,	221	339	251	354	624	850	4
que	254	339	270	354	624	850	4
afecte	272	339	299	354	624	850	4
la	57	352	65	367	624	850	4
dignidad	68	352	107	367	624	850	4
e	109	352	114	367	624	850	4
integridad	117	352	163	367	624	850	4
de	165	352	176	367	624	850	4
las	178	352	191	367	624	850	4
personas,	194	352	236	367	624	850	4
su	239	352	248	367	624	850	4
salud	251	352	275	367	624	850	4
y	277	352	282	367	624	850	4
sus	285	352	299	367	624	850	4
posibilidades	57	366	115	380	624	850	4
de	118	366	129	380	624	850	4
acceso	132	366	162	380	624	850	4
o	165	366	171	380	624	850	4
permanencia	174	366	231	380	624	850	4
en	234	366	245	380	624	850	4
el	248	366	256	380	624	850	4
empleo	259	366	291	380	624	850	4
y	294	366	299	380	624	850	4
ascenso	57	379	92	394	624	850	4
laboral”	94	379	132	394	624	850	4
[definición	134	379	183	394	624	850	4
propia].	185	379	220	394	624	850	4
El	73	398	82	413	624	850	4
acoso	85	398	110	413	624	850	4
y	112	398	117	413	624	850	4
la	119	398	127	413	624	850	4
violencia	129	398	170	413	624	850	4
laboral	172	398	202	413	624	850	4
pueden	204	398	236	413	624	850	4
ocurrir	238	398	268	413	624	850	4
de	270	398	281	413	624	850	4
una	283	398	299	413	624	850	4
persona	57	411	91	426	624	850	4
a	94	411	98	426	624	850	4
un	101	411	112	426	624	850	4
colectivo	115	411	155	426	624	850	4
o	158	411	163	426	624	850	4
de	166	411	176	426	624	850	4
un	179	411	190	426	624	850	4
colectivo	193	411	233	426	624	850	4
a	236	411	241	426	624	850	4
una	243	411	259	426	624	850	4
persona.	262	411	299	426	624	850	4
Puede	57	425	84	439	624	850	4
ser	89	425	102	439	624	850	4
vertical:	106	424	144	439	624	850	4
de	148	425	159	439	624	850	4
un	163	425	174	439	624	850	4
jefe	179	425	196	439	624	850	4
hacia	200	425	224	439	624	850	4
sus	228	425	243	439	624	850	4
subalternos	247	425	299	439	624	850	4
(descendente)	57	438	117	452	624	850	4
o	119	438	124	452	624	850	4
de	126	438	136	452	624	850	4
éstos	138	438	160	452	624	850	4
hacia	162	438	184	452	624	850	4
su	186	438	196	452	624	850	4
jefe	198	438	214	452	624	850	4
o	216	438	222	452	624	850	4
jefa	223	438	240	452	624	850	4
(ascendente),	242	438	299	452	624	850	4
y	57	450	62	465	624	850	4
horizontal,	67	450	117	465	624	850	4
entre	122	450	145	465	624	850	4
compañeras	149	450	204	465	624	850	4
y/o	209	450	223	465	624	850	4
compañeros	228	450	283	465	624	850	4
de	288	450	299	465	624	850	4
trabajos.	57	463	94	477	624	850	4
El	73	481	82	495	624	850	4
acoso	84	481	109	495	624	850	4
laboral	110	481	140	495	624	850	4
o	142	481	148	495	624	850	4
mobbing,	149	481	190	495	624	850	4
como	191	481	216	495	624	850	4
forma	217	481	243	495	624	850	4
de	245	481	255	495	624	850	4
expresión	257	481	299	495	624	850	4
de	57	494	67	508	624	850	4
la	69	494	77	508	624	850	4
violencia	78	494	118	508	624	850	4
laboral,	120	494	152	508	624	850	4
ha	154	494	164	508	624	850	4
sido	166	494	184	508	624	850	4
denominado	186	494	240	508	624	850	4
por	241	494	256	508	624	850	4
Leymann	258	494	299	508	624	850	4
como	57	507	81	521	624	850	4
psicoterror	85	507	133	521	624	850	4
en	137	507	147	521	624	850	4
el	151	507	159	521	624	850	4
trabajo	163	507	194	521	624	850	4
y	198	507	203	521	624	850	4
lo	207	507	216	521	624	850	4
define:	220	507	250	521	624	850	4
“como	254	507	284	521	624	850	4
un	288	507	299	521	624	850	4
encadenamiento	57	520	131	534	624	850	4
de	136	520	146	534	624	850	4
comportamientos	151	520	230	534	624	850	4
hostiles	235	520	270	534	624	850	4
hacia	275	520	299	534	624	850	4
una	57	533	73	547	624	850	4
persona,	77	533	115	547	624	850	4
interviniendo	119	533	179	547	624	850	4
de	184	533	194	547	624	850	4
manera	198	533	231	547	624	850	4
casi	236	533	253	547	624	850	4
cotidiana	257	533	299	547	624	850	4
y	57	546	62	560	624	850	4
durante	66	546	99	560	624	850	4
un	103	546	114	560	624	850	4
largo	117	546	140	560	624	850	4
período,	144	546	180	560	624	850	4
llevándola	184	546	229	560	624	850	4
a	233	546	238	560	624	850	4
una	242	546	258	560	624	850	4
posición	261	546	299	560	624	850	4
de	57	559	67	573	624	850	4
impotencia	72	559	124	573	624	850	4
con	129	559	145	573	624	850	4
riesgos	150	559	183	573	624	850	4
elevados	188	559	229	573	624	850	4
de	233	559	244	573	624	850	4
exclusión”	249	559	299	573	624	850	4
(1996,	57	572	87	586	624	850	4
p.	92	572	101	586	624	850	4
6)	106	572	115	586	624	850	4
[Traducción	120	572	178	586	624	850	4
propia].	183	572	220	586	624	850	4
Para	225	572	246	586	624	850	4
Hirigoyen	251	572	299	586	624	850	4
(1998,	57	585	85	599	624	850	4
p.	88	585	96	599	624	850	4
67)	99	585	114	599	624	850	4
por	117	585	132	599	624	850	4
acoso	134	585	159	599	624	850	4
en	162	585	173	599	624	850	4
el	176	585	184	599	624	850	4
lugar	187	585	209	599	624	850	4
de	212	585	223	599	624	850	4
trabajo	225	585	256	599	624	850	4
podemos	259	585	299	599	624	850	4
entender	57	598	95	612	624	850	4
“toda	98	598	121	612	624	850	4
conducta	125	598	164	612	624	850	4
abusiva	167	598	201	612	624	850	4
que	204	598	220	612	624	850	4
se	223	598	232	612	624	850	4
manifiesta	235	598	281	612	624	850	4
por	284	598	299	612	624	850	4
comportamientos,	57	611	136	626	624	850	4
palabras,	138	611	178	626	624	850	4
actos,	180	611	206	626	624	850	4
gestos,	208	611	238	626	624	850	4
escritos,	241	611	277	626	624	850	4
para	280	611	299	626	624	850	4
atacar	57	625	84	639	624	850	4
a	88	625	93	639	624	850	4
la	97	625	105	639	624	850	4
personalidad,	110	625	170	639	624	850	4
la	174	625	182	639	624	850	4
dignidad	187	625	226	639	624	850	4
o	231	625	236	639	624	850	4
la	240	625	248	639	624	850	4
integridad	253	625	299	639	624	850	4
física	57	638	81	652	624	850	4
o	83	638	88	652	624	850	4
psíquica	91	638	127	652	624	850	4
de	130	638	140	652	624	850	4
una	142	638	158	652	624	850	4
persona,	160	638	197	652	624	850	4
poniendo	200	638	241	652	624	850	4
en	243	638	253	652	624	850	4
peligro	255	638	287	652	624	850	4
su	289	638	299	652	624	850	4
empleo	57	651	89	666	624	850	4
o	92	651	98	666	624	850	4
degradando	101	651	152	666	624	850	4
el	155	651	163	666	624	850	4
clima	166	651	190	666	624	850	4
de	193	651	204	666	624	850	4
trabajo”	207	651	242	666	624	850	4
[Traducción	245	651	299	666	624	850	4
propia].	57	665	91	679	624	850	4
Además	93	665	129	679	624	850	4
señala	132	665	160	679	624	850	4
esta	162	665	180	679	624	850	4
situación	182	665	222	679	624	850	4
como	225	665	249	679	624	850	4
una	252	665	268	679	624	850	4
guerra	271	665	299	679	624	850	4
psicológica	57	678	107	693	624	850	4
que	110	678	126	693	624	850	4
se	129	678	138	693	624	850	4
vive	141	678	160	693	624	850	4
más	163	678	180	693	624	850	4
crudamente	183	678	235	693	624	850	4
en	238	678	248	693	624	850	4
los	251	678	264	693	624	850	4
lugares	267	678	299	693	624	850	4
de	57	692	67	706	624	850	4
trabajo	69	692	100	706	624	850	4
que	102	692	118	706	624	850	4
comprende	120	692	169	706	624	850	4
tanto	172	692	194	706	624	850	4
el	196	692	204	706	624	850	4
abuso	206	692	232	706	624	850	4
de	234	692	245	706	624	850	4
poder	247	692	272	706	624	850	4
como	274	692	299	706	624	850	4
la	57	705	65	719	624	850	4
manipulación	66	705	125	719	624	850	4
con	168	705	184	719	624	850	4
graves	186	705	214	719	624	850	4
consecuencias	216	705	278	719	624	850	4
para	280	705	299	719	624	850	4
la	57	718	65	733	624	850	4
salud	67	718	91	733	624	850	4
física	93	718	117	733	624	850	4
y	120	718	125	733	624	850	4
mental	128	718	158	733	624	850	4
de	161	718	171	733	624	850	4
los	174	718	187	733	624	850	4
trabajadores.	190	718	246	733	624	850	4
Soares	72	737	102	752	624	850	4
(2002)	106	737	136	752	624	850	4
destaca	141	737	174	752	624	850	4
tres	178	737	195	752	624	850	4
aspectos	199	737	237	752	624	850	4
presentes	242	737	284	752	624	850	4
en	288	737	299	752	624	850	4
las	57	751	69	765	624	850	4
definiciones	72	751	126	765	624	850	4
de	129	751	139	765	624	850	4
acoso:	142	751	170	765	624	850	4
1.	173	751	182	765	624	850	4
la	185	751	193	765	624	850	4
persistente	196	751	243	765	624	850	4
y	246	751	251	765	624	850	4
recurrente	254	751	299	765	624	850	4
170	58	781	74	795	624	850	4
naturaleza	311	82	355	96	624	850	4
de	357	82	368	96	624	850	4
la	370	82	378	96	624	850	4
acción;	380	82	411	96	624	850	4
2.	413	82	421	96	624	850	4
el	423	82	431	96	624	850	4
daño	433	82	454	96	624	850	4
y	456	82	462	96	624	850	4
efectos	464	82	494	96	624	850	4
devastadores	496	82	553	96	624	850	4
sobre	311	95	335	109	624	850	4
la	338	95	346	109	624	850	4
persona	349	95	383	109	624	850	4
víctima	386	95	419	109	624	850	4
de	423	95	433	109	624	850	4
acoso	436	95	461	109	624	850	4
y	464	95	470	109	624	850	4
3.	473	95	481	109	624	850	4
la	485	95	493	109	624	850	4
definición	496	95	540	109	624	850	4
es	544	95	553	109	624	850	4
centrada	311	108	348	122	624	850	4
en	351	108	362	122	624	850	4
los	365	108	378	122	624	850	4
efectos	381	108	412	122	624	850	4
que	415	108	431	122	624	850	4
tiene	434	108	456	122	624	850	4
sobre	459	108	483	122	624	850	4
la	486	108	494	122	624	850	4
víctima	497	108	530	122	624	850	4
y	533	108	539	122	624	850	4
no	542	108	553	122	624	850	4
sobre	311	121	335	136	624	850	4
las	337	121	350	136	624	850	4
intenciones	352	121	402	136	624	850	4
del	405	121	419	136	624	850	4
agresor.	421	121	456	136	624	850	4
El	326	140	335	155	624	850	4
Acuerdo	337	140	375	155	624	850	4
Marco	377	140	406	155	624	850	4
Europeo	408	140	445	155	624	850	4
sobre	447	140	471	155	624	850	4
Acoso	473	140	501	155	624	850	4
y	503	140	509	155	624	850	4
Violencia	511	140	553	155	624	850	4
en	311	154	321	169	624	850	4
el	326	154	334	169	624	850	4
Trabajo	338	154	372	169	624	850	4
(2007)	377	154	406	169	624	850	4
establece	411	154	452	169	624	850	4
que	456	154	472	169	624	850	4
la	477	154	485	169	624	850	4
violencia	489	154	530	169	624	850	4
y	535	154	540	169	624	850	4
el	545	154	553	169	624	850	4
acoso	311	168	336	183	624	850	4
pueden	340	168	373	183	624	850	4
cometerse	377	168	422	183	624	850	4
por	427	168	441	183	624	850	4
uno	446	168	462	183	624	850	4
o	467	168	472	183	624	850	4
más	476	168	494	183	624	850	4
directivos	499	168	543	183	624	850	4
o	547	168	553	183	624	850	4
trabajadores,	311	182	370	196	624	850	4
con	374	182	391	196	624	850	4
el	395	182	403	196	624	850	4
propósito	408	182	451	196	624	850	4
o	456	182	461	196	624	850	4
el	466	182	474	196	624	850	4
efecto	478	182	506	196	624	850	4
de	511	182	521	196	624	850	4
violar	526	182	553	196	624	850	4
la	311	196	319	210	624	850	4
dignidad	323	196	362	210	624	850	4
de	366	196	377	210	624	850	4
otro	381	196	399	210	624	850	4
directivo	403	196	443	210	624	850	4
o	448	196	453	210	624	850	4
trabajador,	457	196	505	210	624	850	4
afectando	509	196	553	210	624	850	4
su	311	210	321	224	624	850	4
salud	325	210	349	224	624	850	4
y/o	353	210	368	224	624	850	4
creando	372	210	408	224	624	850	4
un	412	210	423	224	624	850	4
ambiente	428	210	469	224	624	850	4
de	474	210	484	224	624	850	4
trabajo	489	210	520	224	624	850	4
hostil.	525	210	553	224	624	850	4
Igualmente,	311	224	363	238	624	850	4
señala	366	224	394	238	624	850	4
como	397	224	421	238	624	850	4
diferencia	424	224	468	238	624	850	4
entre	472	224	494	238	624	850	4
el	497	224	505	238	624	850	4
acoso	508	224	533	238	624	850	4
y	536	224	542	238	624	850	4
la	545	224	553	238	624	850	4
violencia	311	238	351	252	624	850	4
laboral,	354	238	388	252	624	850	4
la	391	238	399	252	624	850	4
repetición	402	238	446	252	624	850	4
continua	449	238	487	252	624	850	4
del	490	238	504	252	624	850	4
acto	507	238	525	252	624	850	4
hostil	528	238	553	252	624	850	4
y	311	251	316	266	624	850	4
la	319	251	327	266	624	850	4
intención	330	251	371	266	624	850	4
de	373	251	384	266	624	850	4
infringir	386	251	423	266	624	850	4
daño	426	251	447	266	624	850	4
a	450	251	455	266	624	850	4
la	458	251	466	266	624	850	4
víctima:	468	251	504	266	624	850	4
El	326	270	335	285	624	850	4
acoso	337	270	362	285	624	850	4
se	364	270	373	285	624	850	4
produce	374	270	409	285	624	850	4
cuando	410	270	441	285	624	850	4
uno	443	270	459	285	624	850	4
o	461	270	466	285	624	850	4
más	468	270	485	285	624	850	4
trabajadores	487	270	539	285	624	850	4
o	326	284	331	298	624	850	4
directivos	336	284	383	298	624	850	4
son	388	284	404	298	624	850	4
maltratados,	408	284	466	298	624	850	4
amenazados	471	284	528	298	624	850	4
o	533	284	539	298	624	850	4
humillados,	326	297	382	311	624	850	4
repetida	387	297	425	311	624	850	4
y	430	297	436	311	624	850	4
deliberadamente,	441	297	523	311	624	850	4
en	528	297	539	311	624	850	4
circunstancias	326	310	395	324	624	850	4
relacionadas	400	310	461	324	624	850	4
con	466	310	483	324	624	850	4
el	488	310	496	324	624	850	4
trabajo;	501	310	539	324	624	850	4
mientras	326	323	365	338	624	850	4
que	369	323	385	338	624	850	4
la	390	323	398	338	624	850	4
violencia	402	323	445	338	624	850	4
laboral	450	323	484	338	624	850	4
se	489	323	498	338	624	850	4
produce	502	323	539	338	624	850	4
cuando	326	336	357	351	624	850	4
uno	361	336	377	351	624	850	4
o	381	336	386	351	624	850	4
más	390	336	407	351	624	850	4
trabajadores	411	336	464	351	624	850	4
o	468	336	473	351	624	850	4
directivos	477	336	520	351	624	850	4
son	523	336	539	351	624	850	4
agredidos	326	350	368	364	624	850	4
en	372	350	383	364	624	850	4
circunstancias	386	350	449	364	624	850	4
relacionadas	452	350	507	364	624	850	4
con	511	350	527	364	624	850	4
el	531	350	539	364	624	850	4
trabajo.	326	363	359	377	624	850	4
(p.	362	363	374	377	624	850	4
24).	376	363	394	377	624	850	4
Antecedentes	311	390	373	405	624	850	4
En	326	419	338	433	624	850	4
Europa,	342	419	376	433	624	850	4
el	380	419	388	433	624	850	4
estudio	391	419	423	433	624	850	4
pionero	427	419	460	433	624	850	4
de	464	419	475	433	624	850	4
Leymann	478	419	520	433	624	850	4
(1996)	523	419	553	433	624	850	4
se	311	434	320	448	624	850	4
realiza	322	434	352	448	624	850	4
en	354	434	364	448	624	850	4
1982,	367	434	392	448	624	850	4
con	394	434	410	448	624	850	4
una	412	434	428	448	624	850	4
muestra	431	434	465	448	624	850	4
representativa	468	434	530	448	624	850	4
de	532	434	542	448	624	850	4
la	545	434	553	448	624	850	4
población	311	448	354	463	624	850	4
trabajadora	355	448	404	463	624	850	4
sueca	406	448	430	463	624	850	4
de	432	448	443	463	624	850	4
3.400	445	448	469	463	624	850	4
casos,	471	448	497	463	624	850	4
encontrando	499	448	553	463	624	850	4
hostigamiento	311	463	373	477	624	850	4
laboral	376	463	407	477	624	850	4
o	410	463	415	477	624	850	4
mobbing	419	463	457	477	624	850	4
en	460	463	471	477	624	850	4
3,5%	474	463	497	477	624	850	4
+/-	500	463	513	477	624	850	4
0,7%	516	463	539	477	624	850	4
de	542	463	553	477	624	850	4
la	311	477	319	492	624	850	4
muestra,	321	477	359	492	624	850	4
no	362	477	373	492	624	850	4
se	376	477	385	492	624	850	4
encontraron	388	477	440	492	624	850	4
diferencias	443	477	491	492	624	850	4
significativas	494	477	553	492	624	850	4
por	311	492	325	506	624	850	4
sexo	329	492	349	506	624	850	4
(45%	353	492	377	506	624	850	4
en	381	492	391	506	624	850	4
hombres	395	492	433	506	624	850	4
y	436	492	442	506	624	850	4
55%	446	492	466	506	624	850	4
en	469	492	480	506	624	850	4
mujeres)	484	492	522	506	624	850	4
ni	526	492	534	506	624	850	4
por	538	492	553	506	624	850	4
edad,	311	507	334	521	624	850	4
a	337	507	342	521	624	850	4
pesar	345	507	368	521	624	850	4
de	371	507	382	521	624	850	4
que	385	507	401	521	624	850	4
había	404	507	428	521	624	850	4
mayor	431	507	459	521	624	850	4
prevalencia	462	507	512	521	624	850	4
entre	516	507	537	521	624	850	4
las	541	507	553	521	624	850	4
mujeres	311	521	345	536	624	850	4
y	347	521	352	536	624	850	4
los	354	521	367	536	624	850	4
más	369	521	386	536	624	850	4
jóvenes	388	521	421	536	624	850	4
(20	423	521	438	536	624	850	4
a	440	521	444	536	624	850	4
40	446	521	457	536	624	850	4
años).	459	521	485	536	624	850	4
Los	487	521	503	536	624	850	4
acosadores	505	521	553	536	624	850	4
son	311	536	326	550	624	850	4
mayoritariamente	328	536	406	550	624	850	4
del	408	536	421	550	624	850	4
sexo	423	536	444	550	624	850	4
masculino,	446	536	494	550	624	850	4
coincidiendo	496	536	553	550	624	850	4
en	311	550	321	565	624	850	4
que	324	550	340	565	624	850	4
tanto	343	550	365	565	624	850	4
hombres	369	550	407	565	624	850	4
como	410	550	434	565	624	850	4
mujeres	437	550	472	565	624	850	4
tienen	475	550	502	565	624	850	4
con	506	550	521	565	624	850	4
mayor	525	550	553	565	624	850	4
frecuencia	311	565	357	579	624	850	4
jefes	359	565	380	579	624	850	4
hombres.	383	565	423	579	624	850	4
Un	326	585	340	600	624	850	4
estudio	345	585	379	600	624	850	4
de	384	585	395	600	624	850	4
Salin	400	585	425	600	624	850	4
(2005)	430	585	462	600	624	850	4
en	467	585	478	600	624	850	4
Suecia	483	585	514	600	624	850	4
en	519	585	530	600	624	850	4
385	535	585	553	600	624	850	4
profesionales	311	600	369	614	624	850	4
de	371	600	381	614	624	850	4
niveles	383	600	414	614	624	850	4
gerenciales	416	600	465	614	624	850	4
encontró	467	600	505	614	624	850	4
que	507	600	522	614	624	850	4
24,1%	524	600	553	614	624	850	4
había	311	614	334	629	624	850	4
sido	336	614	354	629	624	850	4
sometido	355	614	395	629	624	850	4
a	397	614	401	629	624	850	4
actos	403	614	425	629	624	850	4
de	427	614	437	629	624	850	4
hostigamiento	439	614	500	629	624	850	4
laboral	501	614	531	629	624	850	4
en	533	614	543	629	624	850	4
el	545	614	553	629	624	850	4
último	311	629	339	643	624	850	4
año,	341	629	360	643	624	850	4
sin	362	629	375	643	624	850	4
encontrar	377	629	418	643	624	850	4
diferencias	420	629	468	643	624	850	4
significativas	470	629	529	643	624	850	4
entre	531	629	553	643	624	850	4
mujeres	311	644	345	658	624	850	4
(26,4%)	348	644	383	658	624	850	4
y	385	644	391	658	624	850	4
hombres	393	644	431	658	624	850	4
(21,1%),	433	644	471	658	624	850	4
sin	473	644	486	658	624	850	4
embargo,	488	644	529	658	624	850	4
hubo	531	644	553	658	624	850	4
diferencias	311	658	359	673	624	850	4
en	362	658	372	673	624	850	4
cuanto	375	658	404	673	624	850	4
a	407	658	412	673	624	850	4
la	415	658	423	673	624	850	4
direccionalidad:	426	658	496	673	624	850	4
los	499	658	512	673	624	850	4
hombres	515	658	553	673	624	850	4
eran	311	673	330	687	624	850	4
más	332	673	350	687	624	850	4
asediados	352	673	395	687	624	850	4
por	398	673	412	687	624	850	4
sus	415	673	429	687	624	850	4
superiores,	431	673	479	687	624	850	4
mientras	482	673	520	687	624	850	4
que	522	673	538	687	624	850	4
las	541	673	553	687	624	850	4
mujeres	311	687	346	702	624	850	4
lo	348	687	356	702	624	850	4
fueron	359	687	387	702	624	850	4
por	390	687	404	702	624	850	4
superiores,	407	687	455	702	624	850	4
colegas	457	687	490	702	624	850	4
y	492	687	498	702	624	850	4
subalternos.	500	687	553	702	624	850	4
La	326	708	338	722	624	850	4
Encuesta	342	708	384	722	624	850	4
Nacional	389	708	430	722	624	850	4
“Violencia	435	708	485	722	624	850	4
en	489	708	500	722	624	850	4
el	505	708	513	722	624	850	4
trabajo,	517	708	553	722	624	850	4
hostigamiento	311	722	377	737	624	850	4
moral	382	722	409	737	624	850	4
y	413	722	419	737	624	850	4
sexual,	424	722	456	737	624	850	4
consecuencias	461	722	528	737	624	850	4
para	533	722	553	737	624	850	4
trabajadores	311	737	369	751	624	850	4
y	374	737	379	751	624	850	4
trabajadoras”	384	737	448	751	624	850	4
realizada	453	737	496	751	624	850	4
en	501	737	512	751	624	850	4
Bélgica	517	737	553	751	624	850	4
2001-2002	311	751	359	766	624	850	4
(García,	363	751	399	766	624	850	4
Hacourt	403	751	439	766	624	850	4
&	443	751	451	766	624	850	4
Bara,	456	751	479	766	624	850	4
2005)	483	751	509	766	624	850	4
en	513	751	524	766	624	850	4
2.000	528	751	553	766	624	850	4
Salud	305	783	325	793	624	850	4
de	328	783	336	793	624	850	4
los	339	783	349	793	624	850	4
Trabajadores	351	783	398	793	624	850	4
/	400	783	402	793	624	850	4
Volumen	405	783	436	793	624	850	4
20	438	783	447	793	624	850	4
Nº	449	783	458	793	624	850	4
2	460	783	464	793	624	850	4
/	467	783	469	793	624	850	4
Julio	471	783	487	793	624	850	4
-	490	783	492	793	624	850	4
Diciembre	495	783	531	793	624	850	4
2012	533	783	551	793	624	850	4
ARTÍCULO	476	48	528	62	624	850	5
trabajadores	71	82	131	96	624	850	5
y	136	82	141	96	624	850	5
trabajadoras,	147	82	209	96	624	850	5
acompañada	215	82	275	96	624	850	5
de	280	82	291	96	624	850	5
una	296	82	313	96	624	850	5
entrevista	71	95	114	109	624	850	5
personal	118	95	156	109	624	850	5
a	160	95	165	109	624	850	5
390	169	95	185	109	624	850	5
personas	190	95	228	109	624	850	5
que	233	95	249	109	624	850	5
se	253	95	262	109	624	850	5
declararon	266	95	313	109	624	850	5
víctima	71	108	104	123	624	850	5
de	107	108	118	123	624	850	5
hostigamiento	121	108	183	123	624	850	5
moral	186	108	212	123	624	850	5
y/o	215	108	229	123	624	850	5
sexual,	233	108	264	123	624	850	5
revela	267	108	294	123	624	850	5
que	297	108	313	123	624	850	5
11,5%	71	122	99	137	624	850	5
se	103	122	112	137	624	850	5
declaran	116	122	153	137	624	850	5
víctimas	157	122	194	137	624	850	5
de	198	122	208	137	624	850	5
hostigamiento	212	122	274	137	624	850	5
moral	278	122	304	137	624	850	5
y	307	122	313	137	624	850	5
8%	71	136	86	150	624	850	5
de	88	136	99	150	624	850	5
acoso	101	136	126	150	624	850	5
sexual,	129	136	160	150	624	850	5
sin	163	136	176	150	624	850	5
diferencias	178	136	227	150	624	850	5
significativas	229	136	288	150	624	850	5
entre	291	136	313	150	624	850	5
hombres	71	149	109	164	624	850	5
y	112	149	118	164	624	850	5
mujeres	122	149	156	164	624	850	5
en	160	149	170	164	624	850	5
cuanto	174	149	203	164	624	850	5
al	207	149	215	164	624	850	5
hostigamiento	219	149	281	164	624	850	5
moral,	284	149	313	164	624	850	5
pero	71	163	90	177	624	850	5
las	93	163	105	177	624	850	5
mujeres	108	163	143	177	624	850	5
sufren	145	163	173	177	624	850	5
dos	176	163	191	177	624	850	5
veces	194	163	218	177	624	850	5
más	221	163	238	177	624	850	5
que	241	163	257	177	624	850	5
los	260	163	272	177	624	850	5
hombres	275	163	313	177	624	850	5
acoso	71	176	96	191	624	850	5
sexual	99	176	127	191	624	850	5
laboral;	130	176	163	191	624	850	5
igualmente,	166	176	218	191	624	850	5
las	221	176	233	191	624	850	5
mujeres	236	176	270	191	624	850	5
resienten	273	176	313	191	624	850	5
mayores	71	190	108	204	624	850	5
consecuencias	112	190	175	204	624	850	5
a	178	190	183	204	624	850	5
la	186	190	194	204	624	850	5
salud	198	190	221	204	624	850	5
y	224	190	230	204	624	850	5
la	233	190	241	204	624	850	5
calidad	245	190	277	204	624	850	5
de	280	190	290	204	624	850	5
vida	294	190	313	204	624	850	5
(74%)	71	204	98	218	624	850	5
que	101	204	117	218	624	850	5
los	120	204	133	218	624	850	5
hombres.	135	204	176	218	624	850	5
las	325	82	337	96	624	850	5
mujeres	340	82	375	96	624	850	5
(García	378	82	411	96	624	850	5
et	414	81	422	96	624	850	5
al,	425	81	436	96	624	850	5
2005	439	82	461	96	624	850	5
y	465	82	470	96	624	850	5
IV	473	82	485	96	624	850	5
Encuesta	488	82	527	96	624	850	5
Europea	530	82	567	96	624	850	5
de	325	95	335	110	624	850	5
Condiciones	338	95	393	110	624	850	5
de	396	95	406	110	624	850	5
Trabajo,	409	95	445	110	624	850	5
2006).	448	95	476	110	624	850	5
Un	86	223	100	237	624	850	5
estudio	104	223	137	237	624	850	5
reportado	142	223	186	237	624	850	5
por	191	223	206	237	624	850	5
Soares	210	223	241	237	624	850	5
(2002)	246	223	276	237	624	850	5
en	281	223	291	237	624	850	5
660	296	223	313	237	624	850	5
trabajadores(as)	71	236	140	251	624	850	5
de	142	236	153	251	624	850	5
la	155	236	163	251	624	850	5
Central	165	236	197	251	624	850	5
Sindical	199	236	235	251	624	850	5
de	236	236	247	251	624	850	5
Québec	249	236	282	251	624	850	5
(CSQ)	284	236	313	251	624	850	5
quienes	71	250	104	265	624	850	5
respondieron	106	250	163	265	624	850	5
un	165	250	176	265	624	850	5
cuestionario	178	250	232	265	624	850	5
autoadministrado:	234	250	313	265	624	850	5
71%	71	264	91	278	624	850	5
mujeres	95	264	130	278	624	850	5
y	133	264	139	278	624	850	5
73%	143	264	163	278	624	850	5
con	167	264	183	278	624	850	5
nivel	186	264	208	278	624	850	5
de	212	264	223	278	624	850	5
educación	226	264	271	278	624	850	5
superior.	275	264	313	278	624	850	5
Encuentra	71	277	115	292	624	850	5
que	119	277	135	292	624	850	5
63%	138	277	158	292	624	850	5
ha	162	277	172	292	624	850	5
sufrido	176	277	207	292	624	850	5
acoso	210	277	235	292	624	850	5
hasta	239	277	262	292	624	850	5
dos	265	277	280	292	624	850	5
años	284	277	304	292	624	850	5
y	307	277	313	292	624	850	5
29%	71	291	91	305	624	850	5
por	94	291	108	305	624	850	5
más	111	291	128	305	624	850	5
de	131	291	141	305	624	850	5
cinco	144	291	168	305	624	850	5
años,	170	291	193	305	624	850	5
los	195	291	208	305	624	850	5
factores	211	291	246	305	624	850	5
asociados	248	291	291	305	624	850	5
a	293	291	298	305	624	850	5
las	301	291	313	305	624	850	5
situaciones	71	304	120	319	624	850	5
de	122	304	133	319	624	850	5
acoso	136	304	161	319	624	850	5
son	163	304	179	319	624	850	5
los	181	304	194	319	624	850	5
cambios	197	304	234	319	624	850	5
organizacionales,	236	304	313	319	624	850	5
los	71	318	84	333	624	850	5
conflictos	89	318	135	333	624	850	5
interpersonales	140	318	210	333	624	850	5
y	215	318	220	333	624	850	5
el	225	318	233	333	624	850	5
ejercicio	238	318	278	333	624	850	5
de	283	318	294	333	624	850	5
sus	298	318	313	333	624	850	5
derechos	71	332	112	346	624	850	5
(ej.	116	332	132	346	624	850	5
reposos	136	332	171	346	624	850	5
de	176	332	187	346	624	850	5
salud);	191	332	223	346	624	850	5
los	228	332	241	346	624	850	5
son:	294	332	313	346	624	850	5
colegas	71	345	105	360	624	850	5
en	110	345	120	360	624	850	5
50%,	125	345	149	360	624	850	5
superiores	153	345	201	360	624	850	5
22,4%	205	345	234	360	624	850	5
y	239	345	245	360	624	850	5
clientes	249	345	284	360	624	850	5
20%;	289	345	313	360	624	850	5
entre	71	359	93	373	624	850	5
las	97	359	110	373	624	850	5
personas	114	359	153	373	624	850	5
que	157	359	173	373	624	850	5
están	178	359	201	373	624	850	5
viviendo	205	359	244	373	624	850	5
situaciones	248	359	298	373	624	850	5
de	302	359	313	373	624	850	5
acoso,	71	372	99	387	624	850	5
las	103	372	115	387	624	850	5
consecuencias	119	372	182	387	624	850	5
a	186	372	191	387	624	850	5
la	194	372	202	387	624	850	5
salud	206	372	230	387	624	850	5
mental,	234	372	266	387	624	850	5
encuentra	270	372	313	387	624	850	5
importante	71	386	118	400	624	850	5
presencia	120	386	160	400	624	850	5
de	162	386	172	400	624	850	5
ansiedad,	174	386	215	400	624	850	5
depresión,	217	386	261	400	624	850	5
agresividad	263	386	313	400	624	850	5
y	71	399	76	414	624	850	5
problemas	79	399	125	414	624	850	5
cognitivos,	128	399	177	414	624	850	5
así	180	399	192	414	624	850	5
como	195	399	219	414	624	850	5
depresión	222	399	265	414	624	850	5
severa;	268	399	299	414	624	850	5
no	302	399	313	414	624	850	5
encontró	71	413	109	427	624	850	5
diferencias	112	413	160	427	624	850	5
significativas	163	413	222	427	624	850	5
por	225	413	239	427	624	850	5
género.	242	413	275	427	624	850	5
Método	325	221	361	236	624	850	5
La	86	432	97	447	624	850	5
Encuesta	100	432	140	447	624	850	5
Europea	143	432	179	447	624	850	5
sobre	182	432	206	447	624	850	5
Condiciones	208	432	263	447	624	850	5
de	266	432	277	447	624	850	5
Trabajo	279	432	313	447	624	850	5
hace	71	446	91	460	624	850	5
una	95	446	111	460	624	850	5
diferenciación	115	446	179	460	624	850	5
entre	183	446	205	460	624	850	5
la	209	446	217	460	624	850	5
violencia	221	446	262	460	624	850	5
y	266	446	271	460	624	850	5
el	275	446	283	460	624	850	5
acoso	288	446	313	460	624	850	5
laboral,	71	460	105	474	624	850	5
dando	109	460	136	474	624	850	5
como	141	460	165	474	624	850	5
resultados	170	460	215	474	624	850	5
en	219	460	230	474	624	850	5
su	234	460	244	474	624	850	5
versión	248	460	281	474	624	850	5
cuarta	285	460	313	474	624	850	5
(2006)	71	474	101	488	624	850	5
y	105	474	110	488	624	850	5
quinta	115	474	143	488	624	850	5
(2011)	147	474	176	488	624	850	5
un	180	474	191	488	624	850	5
promedio	196	474	238	488	624	850	5
entre	243	474	265	488	624	850	5
4%	269	474	284	488	624	850	5
y	288	474	294	488	624	850	5
6%	298	474	313	488	624	850	5
de	71	487	81	502	624	850	5
trabajadores	85	487	139	502	624	850	5
afectados	142	487	184	502	624	850	5
por	188	487	202	502	624	850	5
situaciones	206	487	255	502	624	850	5
de	259	487	269	502	624	850	5
violencia	273	487	313	502	624	850	5
laboral	71	501	101	516	624	850	5
durante	106	501	139	516	624	850	5
el	143	501	151	516	624	850	5
último	155	501	183	516	624	850	5
año	188	501	203	516	624	850	5
de	208	501	218	516	624	850	5
trabajo,	222	501	255	516	624	850	5
presentando	260	501	313	516	624	850	5
diferencias	71	515	119	529	624	850	5
por	122	515	137	529	624	850	5
sectores	140	515	176	529	624	850	5
de	179	515	189	529	624	850	5
trabajo	192	515	223	529	624	850	5
y	226	515	232	529	624	850	5
ocupaciones,	235	515	292	529	624	850	5
más	295	515	313	529	624	850	5
no	71	529	82	543	624	850	5
por	84	529	98	543	624	850	5
sexo	100	529	120	543	624	850	5
o	122	529	128	543	624	850	5
tipo	130	529	147	543	624	850	5
de	149	529	159	543	624	850	5
empleo.	161	529	196	543	624	850	5
En	198	529	210	543	624	850	5
cuanto	212	529	241	543	624	850	5
a	243	529	248	543	624	850	5
las	250	529	262	543	624	850	5
situaciones	264	529	313	543	624	850	5
de	71	543	81	557	624	850	5
acoso,	86	543	115	557	624	850	5
las	120	543	132	557	624	850	5
mujeres	137	543	173	557	624	850	5
se	178	543	187	557	624	850	5
encuentran	192	543	243	557	624	850	5
más	247	543	265	557	624	850	5
afectadas	270	543	313	557	624	850	5
(6%)	71	556	93	571	624	850	5
que	97	556	112	571	624	850	5
los	116	556	129	571	624	850	5
hombres	133	556	171	571	624	850	5
(4%),	174	556	199	571	624	850	5
siendo	203	556	231	571	624	850	5
aún	235	556	251	571	624	850	5
mayor	255	556	283	571	624	850	5
en	287	556	297	571	624	850	5
las	301	556	313	571	624	850	5
menores	71	570	108	585	624	850	5
de	112	570	122	585	624	850	5
30	126	570	137	585	624	850	5
años	141	570	161	585	624	850	5
(8%).	165	570	189	585	624	850	5
El	193	570	203	585	624	850	5
acoso	206	570	232	585	624	850	5
sexual	235	570	263	585	624	850	5
afecta	267	570	293	585	624	850	5
tres	297	570	313	585	624	850	5
veces	71	584	95	599	624	850	5
más	99	584	117	599	624	850	5
a	121	584	125	599	624	850	5
las	129	584	141	599	624	850	5
mujeres	145	584	180	599	624	850	5
que	184	584	200	599	624	850	5
a	203	584	208	599	624	850	5
los	212	584	225	599	624	850	5
hombres.	229	584	269	599	624	850	5
El	273	584	283	599	624	850	5
sector	287	584	313	599	624	850	5
servicios	71	599	110	613	624	850	5
y,	113	599	120	613	624	850	5
particularmente,	123	599	195	613	624	850	5
salud	198	599	221	613	624	850	5
y	224	599	229	613	624	850	5
educación,	232	599	279	613	624	850	5
son	282	599	297	613	624	850	5
los	300	599	313	613	624	850	5
más	71	613	89	628	624	850	5
afectados	92	613	133	628	624	850	5
por	137	613	151	628	624	850	5
las	154	613	167	628	624	850	5
situaciones	170	613	219	628	624	850	5
de	222	613	232	628	624	850	5
violencia	236	613	276	628	624	850	5
y	279	613	285	628	624	850	5
acoso	288	613	313	628	624	850	5
laboral,	71	628	104	642	624	850	5
seguido	106	628	141	642	624	850	5
de	143	628	153	642	624	850	5
administración	156	628	221	642	624	850	5
pública	223	628	256	642	624	850	5
y	258	628	264	642	624	850	5
defensa;	266	628	303	642	624	850	5
el	305	628	313	642	624	850	5
acoso	71	642	96	657	624	850	5
es	98	642	107	657	624	850	5
más	110	642	127	657	624	850	5
frecuente	130	642	171	657	624	850	5
en	173	642	183	657	624	850	5
el	186	642	194	657	624	850	5
sector	196	642	222	657	624	850	5
público	225	642	258	657	624	850	5
(6%)	260	642	282	657	624	850	5
que	284	642	300	657	624	850	5
en	303	642	313	657	624	850	5
el	71	657	79	671	624	850	5
privado	82	657	115	671	624	850	5
(4%).	118	657	143	671	624	850	5
Los	85	677	101	691	624	850	5
estudios	103	677	138	691	624	850	5
mostrados	140	677	184	691	624	850	5
no	186	677	197	691	624	850	5
han	199	677	214	691	624	850	5
encontrado	216	677	264	691	624	850	5
diferencias	266	677	313	691	624	850	5
de	71	692	81	706	624	850	5
género	86	692	116	706	624	850	5
significativas	120	692	179	706	624	850	5
en	183	692	194	706	624	850	5
cuanto	198	692	228	706	624	850	5
a	232	692	237	706	624	850	5
las	241	692	253	706	624	850	5
experiencias	257	692	313	706	624	850	5
de	71	706	81	721	624	850	5
violencia	84	706	125	721	624	850	5
laboral	128	706	158	721	624	850	5
en	161	706	172	721	624	850	5
los	175	706	188	721	624	850	5
trabajadores	191	706	245	721	624	850	5
y	248	706	253	721	624	850	5
trabajadoras,	256	706	313	721	624	850	5
a	71	721	76	735	624	850	5
pesar	81	721	105	735	624	850	5
de	110	721	121	735	624	850	5
una	126	721	143	735	624	850	5
mayor	148	721	177	735	624	850	5
prevalencia	182	721	237	735	624	850	5
en	242	721	253	735	624	850	5
las	258	721	271	735	624	850	5
mujeres	276	721	313	735	624	850	5
(Leymann,	71	736	120	750	624	850	5
1996;	124	736	150	750	624	850	5
Salin,	154	736	180	750	624	850	5
2005	184	736	207	750	624	850	5
y	211	736	217	750	624	850	5
García	221	736	251	750	624	850	5
et	255	736	264	750	624	850	5
al,	268	736	279	750	624	850	5
2005),	284	736	313	750	624	850	5
excepto	71	750	105	765	624	850	5
en	108	750	119	765	624	850	5
el	122	750	130	765	624	850	5
acoso	133	750	158	765	624	850	5
sexual	162	750	190	765	624	850	5
que	193	750	209	765	624	850	5
es	212	750	222	765	624	850	5
mucho	225	750	255	765	624	850	5
mayor	258	750	286	765	624	850	5
hacia	290	750	313	765	624	850	5
El	339	114	349	129	624	850	5
objetivo	350	114	386	129	624	850	5
de	388	114	398	129	624	850	5
la	400	114	408	129	624	850	5
presente	410	114	446	129	624	850	5
investigación	447	114	505	129	624	850	5
fue	507	114	521	129	624	850	5
identificar	523	114	567	129	624	850	5
los	325	127	338	142	624	850	5
tipos	343	127	365	142	624	850	5
de	369	127	380	142	624	850	5
agresión	384	127	422	142	624	850	5
o	427	127	432	142	624	850	5
violencia	437	127	479	142	624	850	5
percibidas	483	127	530	142	624	850	5
por	534	127	549	142	624	850	5
los	554	127	567	142	624	850	5
trabajadores	325	141	385	155	624	850	5
y	390	141	395	155	624	850	5
las	401	141	414	155	624	850	5
trabajadoras,	419	141	482	155	624	850	5
las	488	141	501	155	624	850	5
respuestas	506	141	556	155	624	850	5
y	561	141	567	155	624	850	5
consecuencias	325	154	388	168	624	850	5
a	391	154	396	168	624	850	5
la	400	154	407	168	624	850	5
salud	411	154	434	168	624	850	5
relacionadas	438	154	493	168	624	850	5
con	496	154	512	168	624	850	5
la	515	154	523	168	624	850	5
violencia	527	154	567	168	624	850	5
experimentada	325	167	389	182	624	850	5
en	391	167	402	182	624	850	5
la	404	167	412	182	624	850	5
empresa;	414	167	453	182	624	850	5
analizando	455	167	503	182	624	850	5
las	505	167	517	182	624	850	5
diferencias	519	167	567	182	624	850	5
de	325	180	335	195	624	850	5
género,	340	180	373	195	624	850	5
a	377	180	382	195	624	850	5
fin	386	180	398	195	624	850	5
de	403	180	413	195	624	850	5
desarrollar	417	180	465	195	624	850	5
acciones	469	180	508	195	624	850	5
orientadas	512	180	558	195	624	850	5
a	562	180	567	195	624	850	5
erradicar	325	194	364	208	624	850	5
la	367	194	375	208	624	850	5
violencia	377	194	418	208	624	850	5
laboral	421	194	451	208	624	850	5
en	454	194	464	208	624	850	5
el	467	194	475	208	624	850	5
centro	478	194	505	208	624	850	5
de	508	194	518	208	624	850	5
trabajo.	521	194	554	208	624	850	5
En	339	249	351	263	624	850	5
virtud	355	249	382	263	624	850	5
de	386	249	396	263	624	850	5
la	400	249	408	263	624	850	5
ausencia	412	249	450	263	624	850	5
de	454	249	465	263	624	850	5
estudios	469	249	505	263	624	850	5
para	509	249	528	263	624	850	5
conocer	532	249	567	263	624	850	5
la	325	262	333	276	624	850	5
situación	337	262	377	276	624	850	5
de	382	262	392	276	624	850	5
violencia	396	262	437	276	624	850	5
laboral	441	262	472	276	624	850	5
entre	476	262	499	276	624	850	5
trabajadoras	503	262	557	276	624	850	5
y	561	262	567	276	624	850	5
trabajadores	325	275	378	290	624	850	5
en	380	275	390	290	624	850	5
nuestro	392	275	424	290	624	850	5
país,	426	275	447	290	624	850	5
se	449	275	458	290	624	850	5
realizó	460	275	489	290	624	850	5
una	491	275	507	290	624	850	5
investigación	509	275	567	290	624	850	5
entre	325	288	347	303	624	850	5
los	349	288	362	303	624	850	5
meses	365	288	391	303	624	850	5
de	394	288	404	303	624	850	5
junio	407	288	429	303	624	850	5
y	432	288	437	303	624	850	5
agosto	440	288	468	303	624	850	5
de	471	288	481	303	624	850	5
2008,	484	288	508	303	624	850	5
con	511	288	527	303	624	850	5
abordaje	529	288	567	303	624	850	5
exploratorio-descriptivo	325	302	431	316	624	850	5
de	434	302	444	316	624	850	5
un	447	302	458	316	624	850	5
caso	460	302	480	316	624	850	5
constituido	482	302	531	316	624	850	5
por	534	302	548	316	624	850	5
una	551	302	567	316	624	850	5
empresa	325	315	363	329	624	850	5
manufacturera	367	315	434	329	624	850	5
con	438	315	454	329	624	850	5
249	459	315	476	329	624	850	5
trabajadores,	480	315	540	329	624	850	5
entre	544	315	567	329	624	850	5
ellos	325	328	346	343	624	850	5
34%	350	328	370	343	624	850	5
mujeres,	374	328	412	343	624	850	5
por	416	328	430	343	624	850	5
medio	434	328	462	343	624	850	5
de	466	328	476	343	624	850	5
la	480	328	488	343	624	850	5
aplicación	492	328	537	343	624	850	5
de	542	328	552	343	624	850	5
un	556	328	567	343	624	850	5
cuestionario	325	341	379	356	624	850	5
autoadministrado.	382	341	461	356	624	850	5
El	464	341	474	356	624	850	5
cuestionario	477	341	531	356	624	850	5
explora	534	341	567	356	624	850	5
aspectos	325	355	362	369	624	850	5
descriptivos	366	355	419	369	624	850	5
demográficos	423	355	483	369	624	850	5
y	487	355	492	369	624	850	5
laborales	496	355	536	369	624	850	5
de	540	355	550	369	624	850	5
los	554	355	567	369	624	850	5
sujetos	325	368	355	382	624	850	5
de	357	368	367	382	624	850	5
estudio	369	368	400	382	624	850	5
y	402	368	407	382	624	850	5
preguntas	411	368	453	382	624	850	5
acerca	455	368	483	382	624	850	5
del	485	368	498	382	624	850	5
tipo	500	368	516	382	624	850	5
de	518	368	529	382	624	850	5
agresión	530	368	567	382	624	850	5
recibida,	325	381	363	395	624	850	5
de	366	381	377	395	624	850	5
quién	380	381	405	395	624	850	5
procede	408	381	443	395	624	850	5
la	446	381	454	395	624	850	5
agresión,	458	381	498	395	624	850	5
la	501	381	509	395	624	850	5
frecuencia	512	381	558	395	624	850	5
y	561	381	567	395	624	850	5
las	325	394	337	408	624	850	5
consecuencias	342	394	405	408	624	850	5
a	410	394	415	408	624	850	5
su	419	394	429	408	624	850	5
salud,	433	394	459	408	624	850	5
mediante	464	394	504	408	624	850	5
preguntas	509	394	552	408	624	850	5
de	556	394	567	408	624	850	5
selección;	325	407	368	422	624	850	5
así	370	407	382	422	624	850	5
como	384	407	409	422	624	850	5
se	410	407	420	422	624	850	5
incluyeron	422	407	468	422	624	850	5
preguntas	470	407	512	422	624	850	5
de	514	407	524	422	624	850	5
respuesta	526	407	567	422	624	850	5
corta	325	420	347	435	624	850	5
acerca	351	420	379	435	624	850	5
de	383	420	393	435	624	850	5
las	397	420	409	435	624	850	5
acciones	413	420	451	435	624	850	5
que	455	420	471	435	624	850	5
ha	475	420	485	435	624	850	5
tomado	489	420	522	435	624	850	5
su	526	420	536	435	624	850	5
centro	539	420	567	435	624	850	5
de	325	433	335	448	624	850	5
trabajo	340	433	372	448	624	850	5
o	376	433	382	448	624	850	5
sugerencias	386	433	440	448	624	850	5
para	444	433	464	448	624	850	5
atender	468	433	502	448	624	850	5
y	506	433	512	448	624	850	5
prevenir	516	433	554	448	624	850	5
la	559	433	567	448	624	850	5
violencia	325	446	365	461	624	850	5
laboral.	368	446	401	461	624	850	5
El	404	446	414	461	624	850	5
cuestionario	417	446	471	461	624	850	5
fue	474	446	488	461	624	850	5
administrado,	491	446	551	461	624	850	5
sin	554	446	567	461	624	850	5
identificación	325	460	385	474	624	850	5
personal	387	460	423	474	624	850	5
y	425	460	431	474	624	850	5
con	433	460	449	474	624	850	5
consentimiento	450	460	517	474	624	850	5
informado,	519	460	567	474	624	850	5
al	325	473	333	487	624	850	5
término	336	473	370	487	624	850	5
de	373	473	383	487	624	850	5
sesiones	386	473	422	487	624	850	5
de	425	473	436	487	624	850	5
información	438	473	492	487	624	850	5
sobre	495	473	519	487	624	850	5
el	522	473	530	487	624	850	5
tema	532	473	554	487	624	850	5
de	557	473	567	487	624	850	5
violencia	325	486	365	501	624	850	5
laboral,	368	486	402	501	624	850	5
las	405	486	417	501	624	850	5
cuales	420	486	448	501	624	850	5
se	451	486	460	501	624	850	5
realizaron	463	486	507	501	624	850	5
en	510	486	520	501	624	850	5
grupos	524	486	553	501	624	850	5
de	557	486	567	501	624	850	5
treinta	325	500	353	514	624	850	5
trabajadores	357	500	411	514	624	850	5
durante	415	500	448	514	624	850	5
un	451	500	462	514	624	850	5
período	466	500	500	514	624	850	5
de	504	500	514	514	624	850	5
dos	518	500	533	514	624	850	5
meses,	537	500	567	514	624	850	5
con	325	513	341	528	624	850	5
una	345	513	361	528	624	850	5
duración	365	513	404	528	624	850	5
de	408	513	419	528	624	850	5
una	423	513	439	528	624	850	5
hora	443	513	462	528	624	850	5
por	467	513	481	528	624	850	5
sesión,	486	513	516	528	624	850	5
cedida	520	513	549	528	624	850	5
del	553	513	567	528	624	850	5
tiempo	325	527	356	541	624	850	5
de	361	527	371	541	624	850	5
trabajo	375	527	407	541	624	850	5
(la	411	527	423	541	624	850	5
última	427	527	456	541	624	850	5
hora	461	527	481	541	624	850	5
de	485	527	495	541	624	850	5
la	500	527	508	541	624	850	5
jornada).	512	527	553	541	624	850	5
El	557	527	567	541	624	850	5
ingreso	325	540	357	555	624	850	5
a	361	540	366	555	624	850	5
la	370	540	378	555	624	850	5
fábrica	382	540	412	555	624	850	5
fue	416	540	430	555	624	850	5
solicitado	434	540	477	555	624	850	5
y	480	540	486	555	624	850	5
propiciado	490	540	537	555	624	850	5
por	541	540	555	555	624	850	5
el	559	540	567	555	624	850	5
Sindicato	325	554	366	568	624	850	5
y	370	554	376	568	624	850	5
los	379	554	392	568	624	850	5
delegados	395	554	439	568	624	850	5
de	443	554	453	568	624	850	5
prevención	457	554	506	568	624	850	5
de	509	554	520	568	624	850	5
la	523	554	531	568	624	850	5
misma,	535	554	567	568	624	850	5
quienes	325	567	359	582	624	850	5
apoyaron	363	567	404	582	624	850	5
el	408	567	416	582	624	850	5
desarrollo	420	567	464	582	624	850	5
de	468	567	479	582	624	850	5
las	483	567	495	582	624	850	5
actividades.	499	567	552	582	624	850	5
Se	556	567	567	582	624	850	5
estudiaron	325	581	372	595	624	850	5
las	376	581	389	595	624	850	5
siguientes	393	581	439	595	624	850	5
características:	443	581	511	595	624	850	5
edad,	515	581	539	595	624	850	5
sexo,	543	581	567	595	624	850	5
antigüedad	325	594	373	609	624	850	5
laboral,	377	594	410	609	624	850	5
tipo	414	594	431	609	624	850	5
de	435	594	445	609	624	850	5
contrato,	449	594	488	609	624	850	5
clima	491	594	516	609	624	850	5
de	520	594	530	609	624	850	5
trabajo,	534	594	567	609	624	850	5
tipo	325	608	342	622	624	850	5
de	345	608	356	622	624	850	5
agresión,	359	608	399	622	624	850	5
frecuencia	402	608	448	622	624	850	5
de	451	608	461	622	624	850	5
las	465	608	477	622	624	850	5
agresiones,	480	608	529	622	624	850	5
agresor,	532	608	567	622	624	850	5
respuesta,	325	621	369	636	624	850	5
consecuencias	371	621	434	636	624	850	5
en	436	621	447	636	624	850	5
la	449	621	457	636	624	850	5
salud.	459	621	485	636	624	850	5
La	488	621	499	636	624	850	5
mayor	502	621	530	636	624	850	5
parte	532	621	554	636	624	850	5
de	557	621	567	636	624	850	5
las	325	635	337	649	624	850	5
preguntas	339	635	381	649	624	850	5
fueron	383	635	412	649	624	850	5
de	414	635	424	649	624	850	5
selección	426	635	466	649	624	850	5
con	468	635	484	649	624	850	5
alternativas	486	635	536	649	624	850	5
simple	538	635	567	649	624	850	5
dicotómica	325	648	374	663	624	850	5
(Si,	377	648	392	663	624	850	5
No)	395	648	412	663	624	850	5
o	415	648	420	663	624	850	5
múltiple.	423	648	462	663	624	850	5
La	339	668	351	682	624	850	5
información	354	668	408	682	624	850	5
fue	411	668	426	682	624	850	5
analizada	429	668	471	682	624	850	5
mediante	474	668	515	682	624	850	5
la	518	668	526	682	624	850	5
creación	530	668	567	682	624	850	5
de	325	682	336	696	624	850	5
una	340	682	357	696	624	850	5
base	361	682	382	696	624	850	5
de	386	682	397	696	624	850	5
datos	402	682	426	696	624	850	5
y	431	682	436	696	624	850	5
análisis	441	682	476	696	624	850	5
de	481	682	491	696	624	850	5
distribución	496	682	551	696	624	850	5
de	556	682	567	696	624	850	5
frecuencia	325	696	370	710	624	850	5
monovariado	372	696	429	710	624	850	5
y	430	696	436	710	624	850	5
bivariado	438	696	478	710	624	850	5
de	480	696	491	710	624	850	5
las	492	696	504	710	624	850	5
características	506	696	567	710	624	850	5
estudiadas,	325	710	373	724	624	850	5
con	376	710	392	724	624	850	5
el	395	710	403	724	624	850	5
programa	405	710	448	724	624	850	5
SPSS.	450	710	478	724	624	850	5
Se	480	710	491	724	624	850	5
hicieron	494	710	530	724	624	850	5
pruebas	533	710	567	724	624	850	5
de	325	724	335	738	624	850	5
chi	338	724	351	738	624	850	5
cuadrado	354	724	394	738	624	850	5
para	397	724	416	738	624	850	5
establecer	418	724	462	738	624	850	5
las	465	724	477	738	624	850	5
diferencias	480	724	528	738	624	850	5
según	531	724	556	738	624	850	5
el	559	724	567	738	624	850	5
sexo	325	738	345	752	624	850	5
de	348	738	359	752	624	850	5
los	362	738	375	752	624	850	5
trabajadores	378	738	432	752	624	850	5
en	435	738	445	752	624	850	5
cuanto	448	738	478	752	624	850	5
a	481	738	486	752	624	850	5
la	489	738	497	752	624	850	5
mayor	500	738	528	752	624	850	5
parte	531	738	553	752	624	850	5
de	557	738	567	752	624	850	5
las	325	751	337	766	624	850	5
variables	340	751	380	766	624	850	5
estudiadas,	383	751	432	766	624	850	5
resaltando	435	751	480	766	624	850	5
aquellas	483	751	519	766	624	850	5
en	522	751	533	766	624	850	5
las	536	751	548	766	624	850	5
que	551	751	567	766	624	850	5
Violencia	73	782	106	794	624	850	5
laboral,	107	782	134	794	624	850	5
género	135	782	160	794	624	850	5
y	162	782	166	794	624	850	5
salud.	168	782	190	794	624	850	5
Trabajadoras	191	782	238	794	624	850	5
y	239	782	244	794	624	850	5
trabajadores	245	782	290	794	624	850	5
de	292	782	301	794	624	850	5
la	302	782	308	794	624	850	5
manufactura.	310	782	357	794	624	850	5
Doris	73	792	93	803	624	850	5
Acevedo.	96	792	131	803	624	850	5
171	549	781	566	795	624	850	5
ARTÍCULO	96	48	148	62	624	850	6
se	57	82	66	96	624	850	6
consiguió	70	82	113	96	624	850	6
diferencias	116	82	165	96	624	850	6
significativas.	168	82	230	96	624	850	6
Los	234	82	250	96	624	850	6
resultados	254	82	299	96	624	850	6
se	57	95	66	109	624	850	6
presentan	69	95	111	109	624	850	6
en	114	95	124	109	624	850	6
cuadros	127	95	161	109	624	850	6
estadísticos.	164	95	217	109	624	850	6
país.	311	82	331	96	624	850	6
Esos	334	82	355	96	624	850	6
dos	358	82	374	96	624	850	6
años	377	82	397	96	624	850	6
de	400	82	410	96	624	850	6
diferencia	414	82	458	96	624	850	6
en	461	82	471	96	624	850	6
la	474	82	482	96	624	850	6
edad	485	82	506	96	624	850	6
media	509	82	536	96	624	850	6
del	539	82	553	96	624	850	6
primer	311	95	340	109	624	850	6
trabajo	344	95	374	109	624	850	6
entre	378	95	400	109	624	850	6
hombres	403	95	441	109	624	850	6
y	445	95	450	109	624	850	6
mujeres	454	95	489	109	624	850	6
puede	492	95	519	109	624	850	6
indicar	522	95	553	109	624	850	6
que	311	107	327	122	624	850	6
las	331	107	344	122	624	850	6
mujeres	348	107	384	122	624	850	6
invierten	389	107	429	122	624	850	6
más	433	107	451	122	624	850	6
tiempo	456	107	487	122	624	850	6
en	492	107	502	122	624	850	6
el	506	107	515	122	624	850	6
sistema	519	107	553	122	624	850	6
educativo	311	120	354	135	624	850	6
antes	358	120	380	135	624	850	6
de	384	120	395	135	624	850	6
ingresar	399	120	434	135	624	850	6
al	438	120	446	135	624	850	6
mercado	450	120	488	135	624	850	6
de	492	120	503	135	624	850	6
trabajo,	507	120	540	135	624	850	6
lo	544	120	553	135	624	850	6
cual	311	133	329	148	624	850	6
es	333	133	342	148	624	850	6
consistente	345	133	394	148	624	850	6
con	398	133	414	148	624	850	6
las	417	133	430	148	624	850	6
estadísticas	433	133	483	148	624	850	6
nacionales	487	133	533	148	624	850	6
que	537	133	553	148	624	850	6
reflejan	311	146	344	161	624	850	6
mayor	346	146	374	161	624	850	6
escolaridad	376	146	426	161	624	850	6
promedio	428	146	470	161	624	850	6
en	473	146	483	161	624	850	6
las	485	146	497	161	624	850	6
trabajadoras	499	146	553	161	624	850	6
que	311	159	327	174	624	850	6
en	329	159	340	174	624	850	6
los	342	159	355	174	624	850	6
trabajadores	358	159	412	174	624	850	6
(INE,	414	159	439	174	624	850	6
2008)	442	159	467	174	624	850	6
pero	470	159	490	174	624	850	6
esto	492	159	510	174	624	850	6
no	513	159	524	174	624	850	6
afecta	527	159	553	174	624	850	6
positivamente	311	172	374	186	624	850	6
ni	378	172	387	186	624	850	6
su	391	172	401	186	624	850	6
ingreso	406	172	439	186	624	850	6
ni	443	172	452	186	624	850	6
su	456	172	466	186	624	850	6
mantenimiento	470	172	538	186	624	850	6
en	542	172	553	186	624	850	6
el	311	185	319	199	624	850	6
empleo,	323	185	358	199	624	850	6
como	362	185	387	199	624	850	6
el	391	185	399	199	624	850	6
caso	403	185	423	199	624	850	6
que	427	185	443	199	624	850	6
nos	447	185	462	199	624	850	6
ocupa	466	185	493	199	624	850	6
en	497	185	507	199	624	850	6
el	511	185	519	199	624	850	6
que	524	185	539	199	624	850	6
se	544	185	553	199	624	850	6
observa	311	198	347	212	624	850	6
a	351	198	356	212	624	850	6
las	361	198	374	212	624	850	6
mujeres	378	198	415	212	624	850	6
más	420	198	438	212	624	850	6
escolarizadas	443	198	505	212	624	850	6
pero	509	198	530	212	624	850	6
más	535	198	553	212	624	850	6
afectadas	311	211	352	225	624	850	6
por	354	211	369	225	624	850	6
las	371	211	383	225	624	850	6
contrataciones	385	211	449	225	624	850	6
eventuales.	451	211	500	225	624	850	6
Este	503	211	522	225	624	850	6
último	524	211	553	225	624	850	6
rasgo	311	224	335	238	624	850	6
de	337	224	348	238	624	850	6
inestabilidad	351	224	407	238	624	850	6
en	410	224	420	238	624	850	6
el	423	224	431	238	624	850	6
empleo	433	224	466	238	624	850	6
puede	469	224	495	238	624	850	6
colocar	498	224	530	238	624	850	6
a	533	224	538	238	624	850	6
las	541	224	553	238	624	850	6
trabajadoras	311	237	364	251	624	850	6
en	368	237	378	251	624	850	6
situación	382	237	421	251	624	850	6
de	425	237	435	251	624	850	6
mayor	438	237	466	251	624	850	6
vulnerabilidad	470	237	533	251	624	850	6
a	537	237	541	251	624	850	6
la	545	237	553	251	624	850	6
violencia	311	250	351	264	624	850	6
laboral.	354	250	387	264	624	850	6
Resultados	57	123	108	138	624	850	6
y	111	123	116	138	624	850	6
discusión	119	123	162	138	624	850	6
Características	72	151	143	165	624	850	6
de	145	151	156	165	624	850	6
los	159	151	172	165	624	850	6
trabajadores	175	151	235	165	624	850	6
El	72	178	82	193	624	850	6
grupo	88	178	116	193	624	850	6
encuestado	122	178	177	193	624	850	6
está	182	178	201	193	624	850	6
integrado	207	178	254	193	624	850	6
por	259	178	275	193	624	850	6
249	281	178	299	193	624	850	6
trabajadores,	57	191	113	206	624	850	6
de	116	191	127	206	624	850	6
los	130	191	142	206	624	850	6
cuales,	145	191	176	206	624	850	6
85	178	191	189	206	624	850	6
mujeres	192	191	227	206	624	850	6
(34%).	230	191	260	206	624	850	6
La	263	191	275	206	624	850	6
edad	278	191	299	206	624	850	6
promedio	57	205	99	219	624	850	6
de	102	205	112	219	624	850	6
los	116	205	128	219	624	850	6
hombres	132	205	170	219	624	850	6
36,5	173	205	192	219	624	850	6
años	195	205	215	219	624	850	6
y	218	205	224	219	624	850	6
38,9	227	205	246	219	624	850	6
años	250	205	270	219	624	850	6
en	273	205	283	219	624	850	6
las	286	205	299	219	624	850	6
mujeres.	57	218	94	232	624	850	6
El	97	218	107	232	624	850	6
tipo	109	218	126	232	624	850	6
de	129	218	139	232	624	850	6
contratación	142	218	196	232	624	850	6
predominante	199	218	259	232	624	850	6
es	262	218	271	232	624	850	6
fija,	273	218	291	232	624	850	6
y	293	218	299	232	624	850	6
32,5%	57	231	85	245	624	850	6
son	87	231	102	245	624	850	6
trabajadores	104	231	158	245	624	850	6
eventuales,	160	231	208	245	624	850	6
situación	210	231	250	245	624	850	6
que	252	231	268	245	624	850	6
es	270	231	279	245	624	850	6
más	281	231	299	245	624	850	6
frecuente	57	244	98	258	624	850	6
entre	102	244	124	258	624	850	6
las	128	244	140	258	624	850	6
mujeres	144	244	179	258	624	850	6
(44,7%)	183	244	218	258	624	850	6
(Tabla	222	244	250	258	624	850	6
N°	254	244	267	258	624	850	6
1).	271	244	283	258	624	850	6
Lo	287	244	299	258	624	850	6
que	57	257	73	271	624	850	6
confirma	76	257	115	271	624	850	6
la	118	257	126	271	624	850	6
existencia	129	257	173	271	624	850	6
de	176	257	187	271	624	850	6
una	190	257	205	271	624	850	6
mayor	208	257	237	271	624	850	6
precarización	240	257	299	271	624	850	6
en	57	270	67	284	624	850	6
las	70	270	82	284	624	850	6
condiciones	84	270	137	284	624	850	6
laborales	140	270	179	284	624	850	6
de	182	270	192	284	624	850	6
las	195	270	207	284	624	850	6
trabajadoras,	210	270	266	284	624	850	6
debido	269	270	299	284	624	850	6
a	57	283	62	298	624	850	6
inestabilidad	64	283	121	298	624	850	6
del	123	283	137	298	624	850	6
empleo.	140	283	175	298	624	850	6
La	178	283	189	298	624	850	6
antigüedad	192	283	240	298	624	850	6
promedio	243	283	286	298	624	850	6
en	288	283	299	298	624	850	6
la	57	296	65	311	624	850	6
empresa	68	296	105	311	624	850	6
es	108	296	117	311	624	850	6
de	121	296	131	311	624	850	6
8	135	296	140	311	624	850	6
años	144	296	164	311	624	850	6
en	167	296	178	311	624	850	6
los	181	296	194	311	624	850	6
hombres	197	296	235	311	624	850	6
y	239	296	244	311	624	850	6
9,4	248	296	261	311	624	850	6
años	265	296	285	311	624	850	6
en	288	296	299	311	624	850	6
las	57	310	69	324	624	850	6
mujeres	71	310	105	324	624	850	6
porque	107	310	137	324	624	850	6
ellas	139	310	159	324	624	850	6
están	161	310	184	324	624	850	6
sobre-representadas	185	310	272	324	624	850	6
en	274	310	284	324	624	850	6
los	286	310	299	324	624	850	6
extremos,	57	324	100	338	624	850	6
es	102	324	112	338	624	850	6
decir,	114	324	139	338	624	850	6
entre	141	324	163	338	624	850	6
los	166	324	179	338	624	850	6
que	181	324	197	338	624	850	6
tienen	200	324	227	338	624	850	6
un	230	324	241	338	624	850	6
año	243	324	259	338	624	850	6
o	262	324	267	338	624	850	6
menos	270	324	299	338	624	850	6
y	57	338	62	352	624	850	6
quienes	65	338	99	352	624	850	6
están	102	338	124	352	624	850	6
por	127	338	142	352	624	850	6
encima	145	338	176	352	624	850	6
de	179	338	190	352	624	850	6
8	193	338	198	352	624	850	6
años	201	338	221	352	624	850	6
de	224	338	234	352	624	850	6
antigüedad	237	338	285	352	624	850	6
en	288	338	299	352	624	850	6
la	57	351	65	366	624	850	6
empresa.	68	351	108	366	624	850	6
50%	111	351	131	366	624	850	6
de	135	351	145	366	624	850	6
los	149	351	162	366	624	850	6
trabajadores,	165	351	222	366	624	850	6
de	225	351	236	366	624	850	6
ambos	239	351	268	366	624	850	6
sexos,	272	351	299	366	624	850	6
tiene	57	365	78	380	624	850	6
tres	81	365	97	380	624	850	6
años	99	365	120	380	624	850	6
o	122	365	128	380	624	850	6
menos	131	365	159	380	624	850	6
en	162	365	172	380	624	850	6
la	175	365	183	380	624	850	6
empresa.	186	365	225	380	624	850	6
Violencia	330	277	373	291	624	850	6
laboral.	376	277	412	291	624	850	6
Tipo	415	277	437	291	624	850	6
de	440	277	451	291	624	850	6
agresiones	453	277	502	291	624	850	6
recibidas	505	277	547	291	624	850	6
Lo	329	305	341	319	624	850	6
que	345	305	361	319	624	850	6
los	364	305	377	319	624	850	6
trabajadores	381	305	435	319	624	850	6
de	438	305	449	319	624	850	6
ambos	452	305	481	319	624	850	6
sexos	485	305	509	319	624	850	6
resienten	513	305	553	319	624	850	6
como	311	319	336	333	624	850	6
situaciones	341	319	393	333	624	850	6
de	398	319	408	333	624	850	6
violencia	413	319	456	333	624	850	6
más	461	319	479	333	624	850	6
frecuentes	484	319	532	333	624	850	6
son	537	319	553	333	624	850	6
relativas	311	333	348	347	624	850	6
a	352	333	357	347	624	850	6
la	361	333	369	347	624	850	6
organización	374	333	431	347	624	850	6
del	435	333	448	347	624	850	6
trabajo	452	333	483	347	624	850	6
o	487	333	493	347	624	850	6
el	497	333	505	347	624	850	6
contenido	509	333	553	347	624	850	6
de	311	347	321	361	624	850	6
las	325	347	337	361	624	850	6
tareas:	341	347	370	361	624	850	6
cambios	374	347	410	361	624	850	6
laborales	414	347	454	361	624	850	6
53,4%,	458	347	489	361	624	850	6
prohibiciones	493	347	553	361	624	850	6
28,9%	311	360	339	375	624	850	6
o	341	360	347	375	624	850	6
aislamiento	349	360	399	375	624	850	6
7,6%,	401	360	427	375	624	850	6
sin	429	360	442	375	624	850	6
diferencias	444	360	492	375	624	850	6
significativas	494	360	553	375	624	850	6
según	311	374	336	389	624	850	6
el	340	374	348	389	624	850	6
sexo	351	374	371	389	624	850	6
(Tabla	374	374	402	389	624	850	6
N°	405	374	418	389	624	850	6
2).	421	374	433	389	624	850	6
En	436	374	448	389	624	850	6
segundo	452	374	488	389	624	850	6
lugar,	492	374	517	389	624	850	6
señalan	520	374	553	389	624	850	6
las	311	388	324	403	624	850	6
agresiones	328	388	377	403	624	850	6
verbales	382	388	420	403	624	850	6
(gritos,	425	388	458	403	624	850	6
groserías,	463	388	508	403	624	850	6
insultos)	513	388	553	403	624	850	6
en	311	402	321	417	624	850	6
51%	325	402	345	417	624	850	6
de	349	402	359	417	624	850	6
los	363	402	376	417	624	850	6
trabajadores,	379	402	436	417	624	850	6
siendo	440	402	468	417	624	850	6
algo	472	402	491	417	624	850	6
mayor	495	402	523	417	624	850	6
en	526	402	537	417	624	850	6
las	541	402	553	417	624	850	6
mujeres	311	416	346	430	624	850	6
(54,1%)	349	416	385	430	624	850	6
pero	388	416	407	430	624	850	6
no	411	416	422	430	624	850	6
es	425	416	434	430	624	850	6
significativa	437	416	492	430	624	850	6
la	495	416	503	430	624	850	6
diferencia.	506	416	553	430	624	850	6
Las	311	429	327	443	624	850	6
agresiones	329	429	375	443	624	850	6
físicas	377	429	405	443	624	850	6
son	408	429	423	443	624	850	6
menos	425	429	454	443	624	850	6
frecuentes	456	429	501	443	624	850	6
tanto	503	429	525	443	624	850	6
en	527	429	538	443	624	850	6
los	540	429	553	443	624	850	6
hombres	311	442	349	456	624	850	6
(4%)	351	442	373	456	624	850	6
como	376	442	401	456	624	850	6
en	403	442	414	456	624	850	6
las	416	442	429	456	624	850	6
mujeres	431	442	466	456	624	850	6
(3,4%).	469	442	502	456	624	850	6
Tabla	85	388	109	401	624	850	6
N°	111	388	122	401	624	850	6
1.	125	388	132	401	624	850	6
Características	135	388	199	401	624	850	6
generales	202	388	242	401	624	850	6
de	244	388	254	401	624	850	6
249	257	388	272	401	624	850	6
trabajadores(as)	143	400	213	413	624	850	6
Hombres	201	422	241	431	624	850	6
Características	69	422	136	432	624	850	6
Mujeres	250	421	286	431	624	850	6
Trabajadores(as)	69	437	137	446	624	850	6
164	216	437	231	446	624	850	6
84	264	437	275	447	624	850	6
Edad	68	451	88	461	624	850	6
promedio	91	451	129	461	624	850	6
en	132	451	142	461	624	850	6
años	144	451	163	461	624	850	6
36,5	215	451	233	460	624	850	6
Con	68	463	84	473	624	850	6
contrato	87	463	120	473	624	850	6
eventual	123	463	157	473	624	850	6
(%)	160	463	176	473	624	850	6
26,2	215	465	233	474	624	850	6
17,5	215	476	233	486	624	850	6
38,9	260	450	278	460	624	850	6
44,7*	260	462	283	471	624	850	6
Edad	69	476	89	486	624	850	6
media	92	476	116	486	624	850	6
primer	119	476	145	486	624	850	6
trabajo	148	476	177	486	624	850	6
Antigüedad	69	490	114	500	624	850	6
media	117	490	142	500	624	850	6
en	145	490	154	500	624	850	6
el	157	490	164	500	624	850	6
cargo	167	490	189	500	624	850	6
en	69	498	79	508	624	850	6
años	82	498	100	508	624	850	6
Educación	69	513	109	522	624	850	6
secundaria	112	513	155	522	624	850	6
o	158	513	163	522	624	850	6
técnica	166	513	194	522	624	850	6
(%)	69	521	85	531	624	850	6
Estos	328	460	352	475	624	850	6
resultados	355	460	400	475	624	850	6
son	404	460	419	475	624	850	6
similares	423	460	462	475	624	850	6
a	466	460	471	475	624	850	6
los	475	460	488	475	624	850	6
obtenidos	492	460	534	475	624	850	6
por	538	460	553	475	624	850	6
la	311	473	319	488	624	850	6
Encuesta	322	473	362	488	624	850	6
Europea	365	473	402	488	624	850	6
de	405	473	416	488	624	850	6
Condiciones	419	473	474	488	624	850	6
de	478	473	488	488	624	850	6
Trabajo	491	473	525	488	624	850	6
(IV	529	473	544	488	624	850	6
y	547	473	553	488	624	850	6
V	311	486	319	501	624	850	6
Encuesta	321	486	361	501	624	850	6
Europea	364	486	401	501	624	850	6
de	404	486	414	501	624	850	6
Condiciones	417	486	472	501	624	850	6
de	475	486	485	501	624	850	6
Trabajo,	488	486	525	501	624	850	6
2011)	528	486	553	501	624	850	6
que	311	500	327	514	624	850	6
arroja	330	500	355	514	624	850	6
1,7%	359	500	382	514	624	850	6
en	385	500	395	514	624	850	6
mujeres	398	500	433	514	624	850	6
y	436	500	442	514	624	850	6
2%	445	500	460	514	624	850	6
en	463	500	473	514	624	850	6
hombres	476	500	514	514	624	850	6
el	517	500	525	514	624	850	6
haber	528	500	553	514	624	850	6
sido	311	513	329	527	624	850	6
sometido	333	513	374	527	624	850	6
a	378	513	383	527	624	850	6
violencia	387	513	428	527	624	850	6
física	432	513	456	527	624	850	6
en	460	513	471	527	624	850	6
su	475	513	485	527	624	850	6
último	489	513	518	527	624	850	6
año	522	513	538	527	624	850	6
de	542	513	553	527	624	850	6
trabajo,	311	526	344	540	624	850	6
en	346	526	356	540	624	850	6
tanto,	359	526	383	540	624	850	6
señalan	385	526	418	540	624	850	6
una	420	526	436	540	624	850	6
mayor	438	526	467	540	624	850	6
incidencia	469	526	514	540	624	850	6
de	516	526	526	540	624	850	6
haber	528	526	553	540	624	850	6
sido	311	539	329	553	624	850	6
sometido	331	539	372	553	624	850	6
a	374	539	379	553	624	850	6
abusos	381	539	411	553	624	850	6
en	414	539	424	553	624	850	6
el	426	539	434	553	624	850	6
trabajo,	437	539	470	553	624	850	6
sin	472	539	485	553	624	850	6
diferencias	488	539	536	553	624	850	6
por	538	539	553	553	624	850	6
sexo:	311	552	334	566	624	850	6
10,7%	337	552	365	566	624	850	6
en	369	552	379	566	624	850	6
mujeres	382	552	417	566	624	850	6
y	420	552	425	566	624	850	6
10,8%	429	552	457	566	624	850	6
en	460	552	470	566	624	850	6
hombres.	474	552	514	566	624	850	6
Por	517	552	533	566	624	850	6
otra	536	552	553	566	624	850	6
parte,	311	565	335	579	624	850	6
en	338	565	348	579	624	850	6
un	350	565	361	579	624	850	6
estudio	364	565	396	579	624	850	6
realizado	398	565	438	579	624	850	6
en	440	565	451	579	624	850	6
Quebec,	453	565	490	579	624	850	6
Soares	492	565	521	579	624	850	6
(2002)	523	565	553	579	624	850	6
encuentra	311	578	355	593	624	850	6
que	359	578	375	593	624	850	6
25%	379	578	400	593	624	850	6
de	404	578	415	593	624	850	6
los	419	578	432	593	624	850	6
trabajadores	437	578	492	593	624	850	6
experimentó	496	578	553	593	624	850	6
violencia	311	591	352	606	624	850	6
verbal	356	591	384	606	624	850	6
y	388	591	394	606	624	850	6
27%	398	591	418	606	624	850	6
fueron	423	591	452	606	624	850	6
víctimas	456	591	494	606	624	850	6
de	498	591	509	606	624	850	6
rumores,	513	591	553	606	624	850	6
igualmente,	311	604	362	619	624	850	6
señala	364	604	391	619	624	850	6
relación	393	604	428	619	624	850	6
de	430	604	440	619	624	850	6
cambios	442	604	478	619	624	850	6
organizacionales	480	604	553	619	624	850	6
19,2**	258	476	286	486	624	850	6
7,9	218	498	232	508	624	850	6
9,4	263	498	276	508	624	850	6
68,9	215	521	233	531	624	850	6
69,4	260	521	278	531	624	850	6
*p	69	537	76	544	624	850	6
=	79	537	83	544	624	850	6
0,03.	86	537	101	544	624	850	6
**p	103	537	115	544	624	850	6
=	117	537	122	544	624	850	6
0,001	124	537	141	544	624	850	6
Fuente:	69	548	95	555	624	850	6
Cuestionario	97	548	134	555	624	850	6
aplicado,	137	548	163	555	624	850	6
2008	166	548	181	555	624	850	6
La	72	561	84	575	624	850	6
escolaridad	89	561	145	575	624	850	6
predominante	150	561	216	575	624	850	6
es	221	561	231	575	624	850	6
la	236	561	245	575	624	850	6
educación	250	561	299	575	624	850	6
secundaria	57	575	106	590	624	850	6
o	111	575	117	590	624	850	6
técnica,	121	575	157	590	624	850	6
sin	162	575	175	590	624	850	6
diferencias	180	575	231	590	624	850	6
significativas	236	575	299	590	624	850	6
entre	57	590	79	604	624	850	6
los	84	590	97	604	624	850	6
sexos,	102	590	130	604	624	850	6
lo	134	590	143	604	624	850	6
cual	148	590	167	604	624	850	6
es	171	590	180	604	624	850	6
un	185	590	196	604	624	850	6
buen	201	590	223	604	624	850	6
nivel	227	590	250	604	624	850	6
educativo	254	590	299	604	624	850	6
en	57	605	67	619	624	850	6
trabajadores(as)	72	605	145	619	624	850	6
manufactureros(as)	149	605	237	619	624	850	6
para	241	605	261	619	624	850	6
nuestro	265	605	299	619	624	850	6
Tabla	158	630	182	643	624	850	6
N°	184	630	195	643	624	850	6
2.	198	630	205	643	624	850	6
Tipo	208	630	228	643	624	850	6
de	230	630	240	643	624	850	6
agresión	243	630	279	643	624	850	6
recibida	281	630	316	643	624	850	6
en	318	630	328	643	624	850	6
trabajadores(as),	331	630	404	643	624	850	6
según	406	630	431	643	624	850	6
sexo	433	630	452	643	624	850	6
Tipo	129	654	148	663	624	850	6
de	151	654	162	663	624	850	6
agresión	165	654	203	663	624	850	6
Afectados	234	653	278	663	624	850	6
%	295	653	305	663	624	850	6
Hombres	323	654	364	664	624	850	6
%	383	653	393	663	624	850	6
Mujeres	416	654	452	664	624	850	6
%	474	653	484	663	624	850	6
51,6	380	673	398	682	624	850	6
46	428	673	438	683	624	850	6
54,1	470	673	488	683	624	850	6
Verbal	126	672	151	682	624	850	6
127	248	673	263	682	624	850	6
51	297	672	307	682	624	850	6
81	338	673	349	682	624	850	6
Física	127	685	149	695	624	850	6
9	258	685	263	695	624	850	6
7	344	685	349	695	624	850	6
133	249	698	265	707	624	850	6
3,6	291	686	304	696	624	850	6
53,4	288	698	306	708	624	850	6
Prohibiciones	127	712	180	722	624	850	6
72	252	712	262	722	624	850	6
Aislamiento	127	726	174	736	624	850	6
Rumores/humillaciones	127	740	221	750	624	850	6
Cambios	127	698	161	708	624	850	6
laborales	164	698	200	708	624	850	6
4	386	686	391	695	624	850	6
2	433	685	439	695	624	850	6
3,4	475	685	488	695	624	850	6
89	339	698	349	708	624	850	6
56,7	381	698	399	708	624	850	6
44	430	698	440	708	624	850	6
51,7	471	698	489	708	624	850	6
28,9	288	712	306	722	624	850	6
46	339	712	349	722	624	850	6
29,3	381	712	399	722	624	850	6
26	430	712	440	722	624	850	6
30,6	471	712	489	722	624	850	6
19	252	726	262	736	624	850	6
7,6	294	726	307	736	624	850	6
13	339	726	349	736	624	850	6
8,3	383	726	396	736	624	850	6
6	433	726	439	736	624	850	6
7	477	727	482	736	624	850	6
68	252	740	262	750	624	850	6
27,3	288	740	306	750	624	850	6
48	339	740	349	750	624	850	6
30,6	381	740	399	750	624	850	6
20	430	740	440	750	624	850	6
23,5	471	740	489	750	624	850	6
Fuente:	122	755	148	763	624	850	6
Cuestionario	150	755	187	763	624	850	6
aplicado,	189	755	216	763	624	850	6
2008	218	755	234	763	624	850	6
172	58	781	74	795	624	850	6
Salud	305	783	325	793	624	850	6
de	328	783	336	793	624	850	6
los	339	783	349	793	624	850	6
Trabajadores	351	783	398	793	624	850	6
/	400	783	402	793	624	850	6
Volumen	405	783	436	793	624	850	6
20	438	783	447	793	624	850	6
Nº	449	783	458	793	624	850	6
2	460	783	464	793	624	850	6
/	467	783	469	793	624	850	6
Julio	471	783	487	793	624	850	6
-	490	783	492	793	624	850	6
Diciembre	495	783	531	793	624	850	6
2012	533	783	551	793	624	850	6
ARTÍCULO	476	48	528	62	624	850	7
con	71	82	87	96	624	850	7
situaciones	89	82	138	96	624	850	7
de	140	82	150	96	624	850	7
violencia	152	82	193	96	624	850	7
laboral	195	82	225	96	624	850	7
en	227	82	238	96	624	850	7
45%	240	82	260	96	624	850	7
de	262	82	272	96	624	850	7
los	274	82	287	96	624	850	7
casos	289	82	313	96	624	850	7
estudiados.	71	95	122	109	624	850	7
Se	126	95	137	109	624	850	7
puede	142	95	169	109	624	850	7
decir	173	95	196	109	624	850	7
que	200	95	216	109	624	850	7
se	221	95	230	109	624	850	7
está	234	95	252	109	624	850	7
frente	256	95	283	109	624	850	7
a	287	95	292	109	624	850	7
una	297	95	313	109	624	850	7
realidad	71	108	106	123	624	850	7
que	108	108	124	123	624	850	7
se	125	108	135	123	624	850	7
asemeja	136	108	172	123	624	850	7
en	173	108	184	123	624	850	7
diferentes	186	108	228	123	624	850	7
países	230	108	257	123	624	850	7
con	259	108	275	123	624	850	7
distintas	277	108	313	123	624	850	7
culturas,	71	121	108	136	624	850	7
de	112	121	123	136	624	850	7
allí	127	121	141	136	624	850	7
que	145	121	160	136	624	850	7
la	164	121	172	136	624	850	7
OIT	176	121	195	136	624	850	7
ha	198	121	209	136	624	850	7
llamado	213	121	248	136	624	850	7
a	252	121	257	136	624	850	7
la	261	121	269	136	624	850	7
violencia	273	121	313	136	624	850	7
laboral,	71	135	104	149	624	850	7
la	107	135	115	149	624	850	7
epidemia	118	135	158	149	624	850	7
del	161	135	174	149	624	850	7
siglo	177	135	198	149	624	850	7
XXI.	201	135	223	149	624	850	7
Frecuencia	91	162	143	177	624	850	7
de	145	162	156	177	624	850	7
las	159	162	172	177	624	850	7
agresiones	175	162	223	177	624	850	7
y	226	162	232	177	624	850	7
clima	234	162	260	177	624	850	7
de	263	162	274	177	624	850	7
trabajo	277	162	311	177	624	850	7
Como	90	190	117	204	624	850	7
hechos	119	190	149	204	624	850	7
ocasionales	151	190	202	204	624	850	7
señalan	204	190	237	204	624	850	7
la	239	190	247	204	624	850	7
mayor	249	190	277	204	624	850	7
parte	279	190	300	204	624	850	7
de	303	190	313	204	624	850	7
los	71	203	84	217	624	850	7
trabajadores	87	203	140	217	624	850	7
las	143	203	156	217	624	850	7
situaciones	159	203	207	217	624	850	7
de	210	203	221	217	624	850	7
agresiones	224	203	270	217	624	850	7
recibidas	273	203	313	217	624	850	7
51,4%,	71	216	103	230	624	850	7
pero	108	216	128	230	624	850	7
para	132	216	152	230	624	850	7
22,1%	156	216	186	230	624	850	7
de	190	216	201	230	624	850	7
éllos	205	216	227	230	624	850	7
es	232	216	241	230	624	850	7
un	245	216	257	230	624	850	7
hecho	261	216	288	230	624	850	7
muy	293	216	313	230	624	850	7
frecuente	71	229	112	243	624	850	7
o	114	229	119	243	624	850	7
continuo	121	229	160	243	624	850	7
y	162	229	167	243	624	850	7
sólo	169	229	187	243	624	850	7
10,8%	189	229	218	243	624	850	7
de	220	229	230	243	624	850	7
los	232	229	245	243	624	850	7
trabajadores	247	229	300	243	624	850	7
de	302	229	313	243	624	850	7
ambos	71	241	99	256	624	850	7
sexos	101	241	125	256	624	850	7
manifiestó	127	241	173	256	624	850	7
no	175	241	186	256	624	850	7
haber	188	241	212	256	624	850	7
recibido	214	241	250	256	624	850	7
ningún	252	241	282	256	624	850	7
tipo	284	241	301	256	624	850	7
de	303	241	313	256	624	850	7
agresión	71	254	108	269	624	850	7
(Tabla	111	254	139	269	624	850	7
N°	142	254	154	269	624	850	7
3).	158	254	169	269	624	850	7
Estos	172	254	196	269	624	850	7
resultados	199	254	244	269	624	850	7
son	247	254	262	269	624	850	7
similares	265	254	305	269	624	850	7
a	308	254	313	269	624	850	7
los	71	267	84	282	624	850	7
conseguidos	86	267	141	282	624	850	7
en	143	267	153	282	624	850	7
otras	156	267	177	282	624	850	7
investigaciones	180	267	248	282	624	850	7
que	250	267	266	282	624	850	7
consiguen	268	267	313	282	624	850	7
porcentajes	71	280	120	295	624	850	7
18%	122	280	142	295	624	850	7
y	144	280	150	295	624	850	7
24%	152	280	172	295	624	850	7
de	174	280	184	295	624	850	7
trabajadores,	186	280	242	295	624	850	7
de	243	280	254	295	624	850	7
ambos	256	280	284	295	624	850	7
sexos,	286	280	313	295	624	850	7
confrontando	71	293	130	308	624	850	7
situaciones	132	293	181	308	624	850	7
de	183	293	194	308	624	850	7
hostigamiento	196	293	258	308	624	850	7
en	261	293	271	308	624	850	7
el	274	293	282	308	624	850	7
último	284	293	313	308	624	850	7
año	71	306	87	320	624	850	7
(Soares,	91	306	128	320	624	850	7
2002	132	306	154	320	624	850	7
y	159	306	164	320	624	850	7
Salin,	168	306	194	320	624	850	7
2005).	198	306	227	320	624	850	7
En	232	306	244	320	624	850	7
la	248	306	256	320	624	850	7
V	260	306	268	320	624	850	7
Encuesta	272	306	313	320	624	850	7
Europea	71	319	108	333	624	850	7
(IV	111	319	126	333	624	850	7
y	129	319	134	333	624	850	7
V	137	319	145	333	624	850	7
Encuesta	148	319	188	333	624	850	7
Europea	191	319	228	333	624	850	7
de	231	319	241	333	624	850	7
Condiciones	244	319	299	333	624	850	7
de	303	319	313	333	624	850	7
Trabajo,	71	332	107	346	624	850	7
2011)	108	332	133	346	624	850	7
se	135	332	144	346	624	850	7
estudiaron	146	332	191	346	624	850	7
cerca	192	332	215	346	624	850	7
de	217	332	227	346	624	850	7
28.000	229	332	259	346	624	850	7
trabajadores	260	332	313	346	624	850	7
en	71	345	81	359	624	850	7
los	84	345	97	359	624	850	7
27	100	345	111	359	624	850	7
países	114	345	141	359	624	850	7
de	144	345	155	359	624	850	7
la	158	345	166	359	624	850	7
comunidad	169	345	218	359	624	850	7
europea	221	345	255	359	624	850	7
encontrando	259	345	313	359	624	850	7
que	71	358	87	373	624	850	7
10,8%	90	358	119	373	624	850	7
de	122	358	132	373	624	850	7
éllos	136	358	157	373	624	850	7
han	160	358	176	373	624	850	7
sido	179	358	198	373	624	850	7
sometidos	201	358	246	373	624	850	7
a	249	358	254	373	624	850	7
abusos	258	358	288	373	624	850	7
en	291	358	301	373	624	850	7
el	305	358	313	373	624	850	7
último	71	372	100	386	624	850	7
año.	102	372	121	386	624	850	7
Tabla	71	399	95	412	624	850	7
N°	98	399	109	412	624	850	7
3.	111	399	119	412	624	850	7
Frecuencia	121	399	168	412	624	850	7
en	171	399	181	412	624	850	7
la	183	399	191	412	624	850	7
que	194	399	209	412	624	850	7
los(as)	212	399	239	412	624	850	7
trabajadores(as)	241	399	312	412	624	850	7
reciben	145	411	177	424	624	850	7
las	179	411	191	424	624	850	7
agresiones	193	411	237	424	624	850	7
Frecuencia	92	439	141	448	624	850	7
de	146	439	157	448	624	850	7
la	160	439	168	448	624	850	7
agresión	110	449	149	458	624	850	7
Nunca	73	475	98	484	624	850	7
Ocasional	73	486	111	496	624	850	7
Rara	73	498	91	508	624	850	7
vez	94	498	108	508	624	850	7
Muy	73	510	89	520	624	850	7
frecuente	92	510	130	520	624	850	7
(continua)	133	510	174	520	624	850	7
Trabajadores(as)	195	444	273	453	624	850	7
27	230	475	240	485	624	850	7
128	226	486	241	496	624	850	7
39	229	499	239	509	624	850	7
55	229	510	239	520	624	850	7
%	291	444	301	453	624	850	7
10,8	282	474	301	484	624	850	7
51,4	284	486	302	496	624	850	7
15,7	283	498	301	507	624	850	7
22,1	282	510	300	519	624	850	7
Fuente:	68	528	94	536	624	850	7
Cuestionario	96	528	133	536	624	850	7
aplicado,	135	528	162	536	624	850	7
2008	164	528	180	536	624	850	7
Interpretan	90	547	141	561	624	850	7
estos	145	547	168	561	624	850	7
datos	173	547	197	561	624	850	7
relacionándolos	202	547	275	561	624	850	7
con	279	547	296	561	624	850	7
las	300	547	313	561	624	850	7
características	71	560	133	574	624	850	7
del	136	560	149	574	624	850	7
clima	152	560	176	574	624	850	7
de	179	560	189	574	624	850	7
trabajo	192	560	222	574	624	850	7
(Tabla	225	560	253	574	624	850	7
N°	255	560	267	574	624	850	7
4),	270	560	282	574	624	850	7
15,3%	284	560	313	574	624	850	7
señala	71	573	98	587	624	850	7
que	101	573	116	587	624	850	7
el	119	573	126	587	624	850	7
clima	129	573	153	587	624	850	7
de	155	573	166	587	624	850	7
trabajo	168	573	198	587	624	850	7
es	200	573	210	587	624	850	7
violento,	212	573	251	587	624	850	7
desagradable,	253	573	313	587	624	850	7
irrespetuoso	71	585	129	600	624	850	7
e	134	585	139	600	624	850	7
intolerable	144	585	195	600	624	850	7
lo	200	585	209	600	624	850	7
que	214	585	231	600	624	850	7
se	236	585	245	600	624	850	7
agrupa	250	585	282	600	624	850	7
como	287	585	313	600	624	850	7
inaceptable,	71	598	126	613	624	850	7
guardando	130	598	178	613	624	850	7
relación	182	598	219	613	624	850	7
con	224	598	240	613	624	850	7
ese	244	598	259	613	624	850	7
22,1%	263	598	292	613	624	850	7
que	297	598	313	613	624	850	7
manifiesta	71	611	119	625	624	850	7
que	124	611	141	625	624	850	7
las	145	611	158	625	624	850	7
agresiones	163	611	212	625	624	850	7
son	217	611	233	625	624	850	7
muy	237	611	257	625	624	850	7
frecuentes.	262	611	313	625	624	850	7
Estos	71	624	95	638	624	850	7
últimos	98	624	131	638	624	850	7
podrían	135	624	168	638	624	850	7
ser	172	624	184	638	624	850	7
trabajadores	188	624	242	638	624	850	7
más	245	624	263	638	624	850	7
cercanos	266	624	305	638	624	850	7
a	308	624	313	638	624	850	7
vivir	71	637	92	651	624	850	7
situaciones	95	637	144	651	624	850	7
de	147	637	157	651	624	850	7
acoso	161	637	186	651	624	850	7
laboral.	189	637	222	651	624	850	7
A	225	637	233	651	624	850	7
pesar	235	637	259	651	624	850	7
de	262	637	272	651	624	850	7
que	275	637	291	651	624	850	7
sólo	295	637	313	651	624	850	7
11%	71	649	91	664	624	850	7
de	94	649	105	664	624	850	7
los	108	649	121	664	624	850	7
trabajadores	125	649	179	664	624	850	7
dice	183	649	201	664	624	850	7
no	205	649	216	664	624	850	7
haber	219	649	244	664	624	850	7
experimentado	248	649	313	664	624	850	7
nunca	71	662	97	677	624	850	7
agresiones,	101	662	150	677	624	850	7
la	154	662	162	677	624	850	7
mayoría	165	662	201	677	624	850	7
señala	205	662	232	677	624	850	7
que	236	662	252	677	624	850	7
la	256	662	263	677	624	850	7
frecuencia	267	662	313	677	624	850	7
es	71	675	80	690	624	850	7
baja	83	675	101	690	624	850	7
(ocasional	104	675	150	690	624	850	7
o	153	675	158	690	624	850	7
rara	161	675	178	690	624	850	7
vez)	181	675	200	690	624	850	7
y	203	675	209	690	624	850	7
que	212	675	228	690	624	850	7
el	231	675	239	690	624	850	7
clima	242	675	266	690	624	850	7
de	269	675	279	690	624	850	7
trabajo	282	675	313	690	624	850	7
les	71	688	83	702	624	850	7
resulta	85	688	114	702	624	850	7
aceptable	116	688	158	702	624	850	7
(56,1%)	160	688	196	702	624	850	7
o	198	688	203	702	624	850	7
tolerable	205	688	244	702	624	850	7
(28,6%).	246	688	284	702	624	850	7
Puede	286	688	313	702	624	850	7
estarse	71	701	101	715	624	850	7
dando	103	701	130	715	624	850	7
aquí	133	701	152	715	624	850	7
lo	155	701	163	715	624	850	7
que	166	701	182	715	624	850	7
Dejours	184	701	219	715	624	850	7
(1998)	222	701	251	715	624	850	7
explica	254	701	286	715	624	850	7
como	288	701	313	715	624	850	7
banalización	71	713	126	728	624	850	7
de	130	713	141	728	624	850	7
la	144	713	152	728	624	850	7
violencia	156	713	196	728	624	850	7
en	200	713	210	728	624	850	7
el	214	713	222	728	624	850	7
trabajo,	226	713	259	728	624	850	7
a	263	713	268	728	624	850	7
fuerza	271	713	299	728	624	850	7
de	303	713	313	728	624	850	7
hacerse	71	726	104	741	624	850	7
cotidiana,	107	726	151	741	624	850	7
la	154	726	162	741	624	850	7
situación	166	726	205	741	624	850	7
se	209	726	218	741	624	850	7
considera	222	726	264	741	624	850	7
normal.	267	726	301	741	624	850	7
O	305	726	313	741	624	850	7
que	71	740	86	755	624	850	7
los	88	740	101	755	624	850	7
trabajadores	103	740	155	755	624	850	7
aceptan	157	740	190	755	624	850	7
tal	191	740	202	755	624	850	7
situación	204	740	243	755	624	850	7
como	244	740	269	755	624	850	7
una	270	740	286	755	624	850	7
mejor	288	740	313	755	624	850	7
opción	71	754	101	769	624	850	7
a	104	754	108	769	624	850	7
no	111	754	122	769	624	850	7
tener	125	754	147	769	624	850	7
empleo.	150	754	185	769	624	850	7
Tabla	355	82	379	95	624	850	7
N°	381	82	393	95	624	850	7
4.	395	82	403	95	624	850	7
Clima	405	82	431	95	624	850	7
de	434	82	444	95	624	850	7
trabajo	446	82	478	95	624	850	7
percibido	480	82	521	95	624	850	7
por	523	82	538	95	624	850	7
trabajadores(as)	411	94	482	107	624	850	7
Clima	330	122	356	131	624	850	7
de	358	122	369	131	624	850	7
trabajo	372	122	405	131	624	850	7
Trabajadores(as)	429	122	507	131	624	850	7
%	542	122	553	131	624	850	7
139	459	144	474	154	624	850	7
56,1	537	144	555	154	624	850	7
Inaceptable*	330	158	383	168	624	850	7
38	464	158	474	167	624	850	7
15,3	537	158	555	168	624	850	7
Tolerable	330	172	366	182	624	850	7
71	465	172	476	182	624	850	7
28,6	537	172	555	182	624	850	7
248	460	194	477	204	624	850	7
100	538	194	555	204	624	850	7
Aceptable**	330	144	380	154	624	850	7
Total	330	194	353	204	624	850	7
*violento,	328	214	358	221	624	850	7
desagradable,	360	214	402	221	624	850	7
irrespetuoso,	404	214	444	221	624	850	7
intolerable	446	214	477	221	624	850	7
**agradable,	328	221	367	228	624	850	7
armonioso,	369	221	403	228	624	850	7
respetuoso	405	221	438	228	624	850	7
Fuente:	328	228	353	235	624	850	7
Cuestionario	355	228	393	235	624	850	7
aplicado,	395	228	422	235	624	850	7
2008	424	228	439	235	624	850	7
¿Quién	338	252	372	266	624	850	7
agrede?	375	252	412	266	624	850	7
Para	338	278	357	292	624	850	7
la	361	278	369	292	624	850	7
mayoría	372	278	408	292	624	850	7
es	412	278	421	292	624	850	7
el	425	278	433	292	624	850	7
superior	436	278	472	292	624	850	7
inmediato	476	278	520	292	624	850	7
el	523	278	531	292	624	850	7
agresor	535	278	567	292	624	850	7
56,7%	325	292	354	307	624	850	7
en	359	292	370	307	624	850	7
los	374	292	388	307	624	850	7
hombres	392	292	432	307	624	850	7
y	436	292	442	307	624	850	7
37,6%	447	292	476	307	624	850	7
en	481	292	491	307	624	850	7
las	496	292	509	307	624	850	7
mujeres,	513	292	553	307	624	850	7
es	558	292	567	307	624	850	7
violencia	325	306	365	321	624	850	7
descendente	367	306	421	321	624	850	7
vertical;	423	306	460	321	624	850	7
pero	462	306	481	321	624	850	7
también	484	306	519	321	624	850	7
se	521	306	530	321	624	850	7
observa	533	306	567	321	624	850	7
agresión	325	320	362	335	624	850	7
horizontal	365	320	409	335	624	850	7
intragénero,	412	320	464	335	624	850	7
más	467	320	485	335	624	850	7
frecuente	487	320	528	335	624	850	7
entre	530	320	552	335	624	850	7
las	555	320	567	335	624	850	7
mujeres	325	334	360	349	624	850	7
(24,7%),	364	334	404	349	624	850	7
los	408	334	421	349	624	850	7
hombres	425	334	464	349	624	850	7
reciben	468	334	501	349	624	850	7
agresiones	505	334	552	349	624	850	7
de	556	334	567	349	624	850	7
sus	325	349	339	363	624	850	7
pares	341	349	365	363	624	850	7
en	367	349	378	363	624	850	7
15,8%	380	349	409	363	624	850	7
(Tabla	411	349	439	363	624	850	7
N°	442	349	454	363	624	850	7
5).	456	349	468	363	624	850	7
Salin	471	349	493	363	624	850	7
(2005)	496	349	525	363	624	850	7
consigue	528	349	567	363	624	850	7
resultados	325	363	371	377	624	850	7
similares	376	363	417	377	624	850	7
de	422	363	432	377	624	850	7
hombres	437	363	476	377	624	850	7
más	480	363	498	377	624	850	7
asediados	503	363	547	377	624	850	7
por	552	363	567	377	624	850	7
superiores	325	377	370	391	624	850	7
y	373	377	379	391	624	850	7
mujeres	382	377	417	391	624	850	7
por	420	377	435	391	624	850	7
superiores	438	377	483	391	624	850	7
y	487	377	492	391	624	850	7
colegas.	495	377	531	391	624	850	7
En	534	377	547	391	624	850	7
este	550	377	567	391	624	850	7
estudio,	325	391	359	405	624	850	7
puede	362	391	388	405	624	850	7
haber	391	391	415	405	624	850	7
un	418	391	429	405	624	850	7
efecto	431	391	458	405	624	850	7
de	460	391	471	405	624	850	7
la	473	391	481	405	624	850	7
competitividad	484	391	550	405	624	850	7
por	552	391	567	405	624	850	7
mantener	325	405	366	419	624	850	7
el	370	405	378	419	624	850	7
puesto	382	405	410	419	624	850	7
de	414	405	425	419	624	850	7
trabajo,	429	405	462	419	624	850	7
debido	466	405	496	419	624	850	7
a	500	405	505	419	624	850	7
que	509	405	525	419	624	850	7
entre	529	405	551	419	624	850	7
las	555	405	567	419	624	850	7
mujeres	325	419	359	433	624	850	7
es	361	419	371	433	624	850	7
más	373	419	390	433	624	850	7
frecuente	392	419	433	433	624	850	7
la	435	419	443	433	624	850	7
contratación	445	419	498	433	624	850	7
eventual	500	419	537	433	624	850	7
(Tabla	539	419	567	433	624	850	7
N°	325	433	337	448	624	850	7
1).	342	433	354	448	624	850	7
En	358	433	371	448	624	850	7
trabajadores	375	433	430	448	624	850	7
no	435	433	446	448	624	850	7
dependientes	450	433	509	448	624	850	7
se	513	433	523	448	624	850	7
consigue	527	433	567	448	624	850	7
mayor	325	447	353	462	624	850	7
incidencia	355	447	400	462	624	850	7
de	402	447	413	462	624	850	7
abuso,	415	447	443	462	624	850	7
amenazas	445	447	488	462	624	850	7
y	490	447	496	462	624	850	7
trato	498	447	518	462	624	850	7
humillante	520	447	567	462	624	850	7
que	325	461	341	476	624	850	7
en	344	461	354	476	624	850	7
los	357	461	370	476	624	850	7
trabajadores	373	461	427	476	624	850	7
dependientes	430	461	487	476	624	850	7
(IV	490	461	505	476	624	850	7
y	508	461	514	476	624	850	7
V	516	461	524	476	624	850	7
Encuesta	527	461	567	476	624	850	7
Europea	325	475	362	490	624	850	7
de	364	475	375	490	624	850	7
Condiciones	377	475	432	490	624	850	7
de	435	475	446	490	624	850	7
Trabajo,	448	475	485	490	624	850	7
2011).	487	475	515	490	624	850	7
Los(as)	340	495	373	510	624	850	7
trabajadores(as)	376	495	446	510	624	850	7
en	448	495	459	510	624	850	7
este	461	495	478	510	624	850	7
estudio	481	495	513	510	624	850	7
no	515	495	526	510	624	850	7
perciben	529	495	567	510	624	850	7
violencia	325	509	366	524	624	850	7
institucional	370	509	425	524	624	850	7
(de	429	509	444	524	624	850	7
la	448	509	456	524	624	850	7
Empresa)	460	509	503	524	624	850	7
debido	507	509	537	524	624	850	7
a	542	509	546	524	624	850	7
que	551	509	567	524	624	850	7
su	325	523	335	538	624	850	7
relación	339	523	375	538	624	850	7
es	380	523	389	538	624	850	7
fundamentalmente	393	523	477	538	624	850	7
con	482	523	498	538	624	850	7
sus	502	523	516	538	624	850	7
superiores	521	523	567	538	624	850	7
inmediatos.	325	537	376	552	624	850	7
A	378	537	386	552	624	850	7
pesar	387	537	411	552	624	850	7
de	413	537	423	552	624	850	7
que	426	537	441	552	624	850	7
participaron	444	537	497	552	624	850	7
supervisores	499	537	554	552	624	850	7
en	557	537	567	552	624	850	7
el	325	552	333	566	624	850	7
estudio,	335	552	368	566	624	850	7
éstos	370	552	391	566	624	850	7
no	393	552	404	566	624	850	7
perciben	406	552	443	566	624	850	7
manifestaciones	445	552	514	566	624	850	7
de	515	552	526	566	624	850	7
violencia	528	552	567	566	624	850	7
de	325	566	335	580	624	850	7
sus	338	566	352	580	624	850	7
subalternos,	355	566	408	580	624	850	7
excepto	410	566	445	580	624	850	7
por	447	566	462	580	624	850	7
un	465	566	476	580	624	850	7
caso.	479	566	501	580	624	850	7
El	340	585	350	600	624	850	7
estudio	356	585	391	600	624	850	7
de	396	585	407	600	624	850	7
Soares	413	585	445	600	624	850	7
(2002)	450	585	482	600	624	850	7
consigue	488	585	531	600	624	850	7
mayor	536	585	567	600	624	850	7
hostigamiento	325	600	389	614	624	850	7
horizontal	393	600	439	614	624	850	7
(de	443	600	458	614	624	850	7
sus	462	600	476	614	624	850	7
compañeros(as)	481	600	552	614	624	850	7
de	557	600	567	614	624	850	7
trabajo:	325	614	359	628	624	850	7
53%)	362	614	386	628	624	850	7
que	389	614	405	628	624	850	7
vertical	409	614	442	628	624	850	7
(de	445	614	459	628	624	850	7
sus	463	614	477	628	624	850	7
superiores:	480	614	529	628	624	850	7
22,4%).	532	614	567	628	624	850	7
Es	325	628	336	642	624	850	7
decir,	340	628	365	642	624	850	7
que	369	628	385	642	624	850	7
se	389	628	399	642	624	850	7
encuentra	403	628	446	642	624	850	7
un	450	628	461	642	624	850	7
factor	466	628	492	642	624	850	7
de	496	628	506	642	624	850	7
competencia	511	628	567	642	624	850	7
entre	325	642	347	656	624	850	7
pares	350	642	373	656	624	850	7
que	376	642	391	656	624	850	7
da	394	642	405	656	624	850	7
lugar	407	642	430	656	624	850	7
a	433	642	437	656	624	850	7
situaciones	440	642	489	656	624	850	7
de	492	642	502	656	624	850	7
agresión	505	642	542	656	624	850	7
entre	545	642	567	656	624	850	7
compañeros	325	656	378	670	624	850	7
o	381	656	386	670	624	850	7
compañeras	389	656	442	670	624	850	7
de	444	656	455	670	624	850	7
trabajo.	457	656	491	670	624	850	7
Consecuencias	340	683	408	698	624	850	7
a	411	683	417	698	624	850	7
la	419	683	428	698	624	850	7
salud	431	683	456	698	624	850	7
Los	340	711	357	725	624	850	7
trabajadores	361	711	417	725	624	850	7
y	421	711	427	725	624	850	7
las	431	711	444	725	624	850	7
trabajadoras	448	711	504	725	624	850	7
identificaron	509	711	567	725	624	850	7
la	325	724	333	739	624	850	7
presencia	337	724	379	739	624	850	7
de	383	724	393	739	624	850	7
malestares	397	724	444	739	624	850	7
como	448	724	473	739	624	850	7
consecuencia	477	724	536	739	624	850	7
de	540	724	550	739	624	850	7
las	555	724	567	739	624	850	7
agresiones	325	738	371	752	624	850	7
recibidas	375	738	415	752	624	850	7
(Tabla	418	738	446	752	624	850	7
Nº	450	738	461	752	624	850	7
6).	465	738	477	752	624	850	7
Los	480	738	497	752	624	850	7
más	500	738	518	752	624	850	7
frecuentes	522	738	567	752	624	850	7
para	325	752	344	767	624	850	7
ambos	348	752	377	767	624	850	7
sexos:	381	752	409	767	624	850	7
cefalea,	413	752	448	767	624	850	7
irritación,	452	752	495	767	624	850	7
rabia,	500	752	525	767	624	850	7
dolor	529	752	552	767	624	850	7
de	556	752	567	767	624	850	7
Violencia	73	782	106	794	624	850	7
laboral,	107	782	134	794	624	850	7
género	135	782	160	794	624	850	7
y	162	782	166	794	624	850	7
salud.	168	782	190	794	624	850	7
Trabajadoras	191	782	238	794	624	850	7
y	239	782	244	794	624	850	7
trabajadores	245	782	290	794	624	850	7
de	292	782	301	794	624	850	7
la	302	782	308	794	624	850	7
manufactura.	310	782	357	794	624	850	7
Doris	73	792	93	803	624	850	7
Acevedo.	96	792	131	803	624	850	7
173	549	781	566	795	624	850	7
ARTÍCULO	96	48	148	62	624	850	8
Tabla	156	82	180	95	624	850	8
N°	183	82	194	95	624	850	8
5.	197	82	204	95	624	850	8
Tipo	207	82	226	95	624	850	8
de	229	82	239	95	624	850	8
agresor	241	82	273	95	624	850	8
de	276	82	286	95	624	850	8
acuerdo	288	82	323	95	624	850	8
al	325	82	333	95	624	850	8
sexo	335	82	354	95	624	850	8
de	356	82	366	95	624	850	8
los	369	82	380	95	624	850	8
trabajadores(as)	383	82	453	95	624	850	8
Tipo	130	109	150	118	624	850	8
de	152	109	163	118	624	850	8
agresión	166	109	205	118	624	850	8
Superior	120	126	154	135	624	850	8
Compañero	120	139	166	149	624	850	8
%	289	109	299	118	624	850	8
Mujeres	319	108	355	118	624	850	8
%	378	108	388	118	624	850	8
Total	417	108	439	118	624	850	8
93	243	126	253	136	624	850	8
56,7	286	125	304	135	624	850	8
32	331	126	341	136	624	850	8
37,6	373	126	391	136	624	850	8
125	417	126	435	136	624	850	8
50,2	461	126	479	136	624	850	8
26	243	140	253	150	624	850	8
15,8	285	140	303	150	624	850	8
7	336	139	341	149	624	850	8
8,2	377	140	390	149	624	850	8
33	424	140	435	149	624	850	8
13,3	461	140	479	150	624	850	8
Hombres	228	109	268	118	624	850	8
%	468	108	478	118	624	850	8
6	247	152	253	162	624	850	8
3,6	290	152	303	162	624	850	8
27	424	153	435	163	624	850	8
10,8	460	153	479	163	624	850	8
8,5	290	165	303	175	624	850	8
21	331	153	341	162	624	850	8
12	331	165	341	174	624	850	8
24,7	373	153	391	163	624	850	8
14	243	165	253	175	624	850	8
14,1	372	165	390	175	624	850	8
26	422	165	434	175	624	850	8
10,4	459	165	478	175	624	850	8
Subalterno	120	180	163	189	624	850	8
1	247	180	252	189	624	850	8
0,6	290	180	303	189	624	850	8
0	336	180	341	189	624	850	8
0	386	180	391	189	624	850	8
1	428	180	434	189	624	850	8
0,4	465	180	478	189	624	850	8
Empresa	120	194	155	204	624	850	8
7	247	194	252	204	624	850	8
4,3	290	194	303	204	624	850	8
1	336	194	341	204	624	850	8
1,1	376	194	390	204	624	850	8
8	428	194	434	204	624	850	8
3,2	465	194	478	204	624	850	8
Ninguno	120	208	153	218	624	850	8
17	243	208	253	218	624	850	8
10,4	285	208	303	218	624	850	8
12	332	208	342	218	624	850	8
14,1	374	208	392	218	624	850	8
29	422	208	434	218	624	850	8
11,6	460	208	478	218	624	850	8
164	240	229	257	239	624	850	8
100	285	229	302	239	624	850	8
85	331	229	343	239	624	850	8
100	374	229	392	239	624	850	8
249	419	229	437	239	624	850	8
Compañera	120	153	166	162	624	850	8
Dos	120	166	135	175	624	850	8
de	138	166	148	175	624	850	8
los	150	166	162	175	624	850	8
anteriores	164	166	205	175	624	850	8
Total	120	229	142	239	624	850	8
100	465	229	482	239	624	850	8
Fuente:	116	247	142	254	624	850	8
Cuestionario	144	247	182	254	624	850	8
aplicado,	184	247	211	254	624	850	8
2008	213	247	228	254	624	850	8
espalda,	57	262	93	276	624	850	8
fatiga,	97	262	125	276	624	850	8
dolores	129	262	161	276	624	850	8
musculares,	165	262	218	276	624	850	8
insomnio,	222	262	266	276	624	850	8
apatía,	270	262	299	276	624	850	8
depresión	57	276	100	290	624	850	8
y	105	276	110	290	624	850	8
problemas	115	276	161	290	624	850	8
digestivos.	166	276	214	290	624	850	8
Los	219	276	235	290	624	850	8
hombres	240	276	278	290	624	850	8
ven	283	276	299	290	624	850	8
deterioradas	57	289	110	303	624	850	8
las	112	289	124	303	624	850	8
relaciones	126	289	171	303	624	850	8
laborales	173	289	212	303	624	850	8
como	214	289	238	303	624	850	8
consecuencia	240	289	299	303	624	850	8
de	57	302	67	316	624	850	8
las	69	302	81	316	624	850	8
agresiones,	83	302	131	316	624	850	8
mientras	133	302	170	316	624	850	8
que	172	302	188	316	624	850	8
las	190	302	202	316	624	850	8
mujeres	204	302	238	316	624	850	8
experimentan	240	302	299	316	624	850	8
más	57	315	74	329	624	850	8
el	78	315	86	329	624	850	8
llanto	90	315	115	329	624	850	8
y	119	315	125	329	624	850	8
deterioro	129	315	169	329	624	850	8
en	173	315	183	329	624	850	8
las	187	315	199	329	624	850	8
relaciones	203	315	248	329	624	850	8
familiares;	252	315	299	329	624	850	8
estas	57	328	79	342	624	850	8
diferencias	83	328	132	342	624	850	8
tienen	137	328	164	342	624	850	8
relación	169	328	205	342	624	850	8
con	209	328	225	342	624	850	8
estereotipos	230	328	284	342	624	850	8
de	288	328	299	342	624	850	8
género,	57	341	89	355	624	850	8
por	93	341	108	355	624	850	8
el	112	341	120	355	624	850	8
cual	124	341	142	355	624	850	8
las	146	341	158	355	624	850	8
mujeres	162	341	197	355	624	850	8
se	201	341	210	355	624	850	8
ocupan	214	341	246	355	624	850	8
más	250	341	268	355	624	850	8
de	272	341	282	355	624	850	8
los	286	341	299	355	624	850	8
asuntos	57	354	90	368	624	850	8
familiares	94	354	138	368	624	850	8
por	142	354	157	368	624	850	8
lo	161	354	170	368	624	850	8
que	174	354	190	368	624	850	8
los	194	354	207	368	624	850	8
conflictos	211	354	255	368	624	850	8
laborales	259	354	299	368	624	850	8
impactan	57	367	98	381	624	850	8
más	103	367	121	381	624	850	8
fácilmente	125	367	174	381	624	850	8
su	178	367	188	381	624	850	8
vida	192	367	212	381	624	850	8
familiar,	217	367	255	381	624	850	8
mientras	260	367	299	381	624	850	8
que	57	380	73	394	624	850	8
los	78	380	91	394	624	850	8
hombres	96	380	135	394	624	850	8
priorizan	139	380	181	394	624	850	8
las	186	380	198	394	624	850	8
relaciones	203	380	249	394	624	850	8
laborales.	254	380	299	394	624	850	8
Las	57	393	73	407	624	850	8
lágrimas	77	393	115	407	624	850	8
en	119	393	130	407	624	850	8
el	134	393	142	407	624	850	8
trabajo	146	393	177	407	624	850	8
pueden	181	393	214	407	624	850	8
estar	218	393	239	407	624	850	8
relacionadas	243	393	299	407	624	850	8
con	57	406	73	420	624	850	8
sobrecarga	78	406	128	420	624	850	8
emocional	132	406	180	420	624	850	8
de	185	406	195	420	624	850	8
trabajo,	200	406	235	420	624	850	8
a	240	406	245	420	624	850	8
emociones	249	406	299	420	624	850	8
experimentadas	57	419	126	433	624	850	8
en	130	419	140	433	624	850	8
el	144	419	152	433	624	850	8
trabajo	156	419	187	433	624	850	8
o	191	419	196	433	624	850	8
a	200	419	205	433	624	850	8
la	209	419	217	433	624	850	8
imposibilidad	221	419	281	433	624	850	8
del	285	419	299	433	624	850	8
cumplimiento	57	432	117	446	624	850	8
de	119	432	129	446	624	850	8
la	131	432	139	446	624	850	8
tarea.	141	432	164	446	624	850	8
Con	166	432	184	446	624	850	8
relación	186	432	221	446	624	850	8
al	223	432	231	446	624	850	8
llanto,	233	432	260	446	624	850	8
se	262	432	271	446	624	850	8
puede	273	432	299	446	624	850	8
considerar	57	445	102	459	624	850	8
como	104	445	129	459	624	850	8
una	131	445	147	459	624	850	8
expresión	149	445	191	459	624	850	8
no	193	445	204	459	624	850	8
verbal	206	445	234	459	624	850	8
de	236	445	246	459	624	850	8
sufrimiento	248	445	299	459	624	850	8
mental	57	458	87	472	624	850	8
en	89	458	100	472	624	850	8
el	102	458	110	472	624	850	8
trabajo,	113	458	146	472	624	850	8
que	148	458	164	472	624	850	8
puede	167	458	193	472	624	850	8
estar	196	458	217	472	624	850	8
relacionada	219	458	270	472	624	850	8
con	272	458	288	472	624	850	8
la	291	458	299	472	624	850	8
impotencia	57	471	106	485	624	850	8
ante	110	471	128	485	624	850	8
la	133	471	140	485	624	850	8
exposición	145	471	192	485	624	850	8
a	197	471	202	485	624	850	8
diferentes	206	471	249	485	624	850	8
formas	253	471	284	485	624	850	8
de	288	471	299	485	624	850	8
violencia	57	484	97	498	624	850	8
laboral,	99	484	133	498	624	850	8
desde	135	484	160	498	624	850	8
abusos	162	484	192	498	624	850	8
verbales	195	484	231	498	624	850	8
hasta	233	484	256	498	624	850	8
violencia	258	484	299	498	624	850	8
física	57	497	81	511	624	850	8
(Soares,	83	497	119	511	624	850	8
2000).	122	497	150	511	624	850	8
Ordenando	85	516	134	530	624	850	8
los	137	516	150	530	624	850	8
síntomas	153	516	193	530	624	850	8
según	196	516	222	530	624	850	8
la	225	516	233	530	624	850	8
frecuencia	236	516	282	530	624	850	8
de	285	516	296	530	624	850	8
afectadas	57	529	98	544	624	850	8
y	101	529	106	544	624	850	8
afectados	109	529	151	544	624	850	8
por	154	529	169	544	624	850	8
los	172	529	185	544	624	850	8
mismos	188	529	222	544	624	850	8
(Tabla	225	529	253	544	624	850	8
N°	256	529	268	544	624	850	8
7),	272	529	283	544	624	850	8
se	287	529	296	544	624	850	8
encontró	57	543	95	557	624	850	8
un	99	543	110	557	624	850	8
orden	113	543	138	557	624	850	8
de	142	543	152	557	624	850	8
importancia	156	543	208	557	624	850	8
bastante	212	543	248	557	624	850	8
similar	251	543	282	557	624	850	8
en	285	543	296	557	624	850	8
ambos	57	556	85	571	624	850	8
sexos,	88	556	116	571	624	850	8
excepto	118	556	153	571	624	850	8
por	156	556	170	571	624	850	8
el	173	556	181	571	624	850	8
llanto	184	556	209	571	624	850	8
que	212	556	228	571	624	850	8
ocupa	231	556	257	571	624	850	8
el	260	556	268	571	624	850	8
tercer	271	556	296	571	624	850	8
orden	57	570	82	584	624	850	8
entre	84	570	106	584	624	850	8
las	109	570	121	584	624	850	8
trabajadoras	124	570	177	584	624	850	8
y	180	570	185	584	624	850	8
no	188	570	199	584	624	850	8
aparece	201	570	235	584	624	850	8
entre	237	570	259	584	624	850	8
los	262	570	275	584	624	850	8
diez	277	570	296	584	624	850	8
primeros	57	583	95	598	624	850	8
síntomas	97	583	136	598	624	850	8
en	137	583	148	598	624	850	8
los	150	583	162	598	624	850	8
hombres	164	583	202	598	624	850	8
y	203	583	209	598	624	850	8
las	211	583	223	598	624	850	8
malas	225	583	250	598	624	850	8
relaciones	252	583	296	598	624	850	8
laborales	57	597	96	611	624	850	8
que	99	597	115	611	624	850	8
ocupa	117	597	144	611	624	850	8
el	146	597	154	611	624	850	8
octavo	157	597	186	611	624	850	8
lugar	189	597	211	611	624	850	8
en	214	597	224	611	624	850	8
los	227	597	239	611	624	850	8
trabajadores	242	597	296	611	624	850	8
y	57	610	62	625	624	850	8
no	67	610	78	625	624	850	8
aparece	82	610	117	625	624	850	8
en	122	610	132	625	624	850	8
los	137	610	150	625	624	850	8
diez	155	610	174	625	624	850	8
primeros	178	610	219	625	624	850	8
síntomas	223	610	264	625	624	850	8
en	268	610	279	625	624	850	8
las	283	610	296	625	624	850	8
mujeres.	57	624	94	638	624	850	8
No	96	624	109	638	624	850	8
se	111	624	120	638	624	850	8
encontraron	122	624	174	638	624	850	8
diferencias	176	624	224	638	624	850	8
significativas	225	624	283	638	624	850	8
de	285	624	296	638	624	850	8
acuerdo	57	637	92	652	624	850	8
al	95	637	103	652	624	850	8
sexo,	106	637	129	652	624	850	8
mediante	132	637	172	652	624	850	8
prueba	176	637	206	652	624	850	8
de	209	637	219	652	624	850	8
chi	222	637	236	652	624	850	8
cuadrado,	239	637	282	652	624	850	8
en	285	637	296	652	624	850	8
los	57	651	70	665	624	850	8
malestares	72	651	119	665	624	850	8
asociados	122	651	165	665	624	850	8
a	167	651	172	665	624	850	8
las	175	651	187	665	624	850	8
situaciones	190	651	239	665	624	850	8
de	242	651	252	665	624	850	8
violencia	255	651	296	665	624	850	8
laboral,	57	664	90	679	624	850	8
excepto	92	664	127	679	624	850	8
en	129	664	139	679	624	850	8
el	142	664	150	679	624	850	8
llanto	152	664	177	679	624	850	8
que	179	664	195	679	624	850	8
fue	198	664	212	679	624	850	8
más	214	664	232	679	624	850	8
expresado	234	664	279	679	624	850	8
por	281	664	296	679	624	850	8
las	57	677	69	692	624	850	8
trabajadoras.	72	677	128	692	624	850	8
Estos	85	696	109	710	624	850	8
resultados	114	696	159	710	624	850	8
coinciden	164	696	207	710	624	850	8
con	212	696	228	710	624	850	8
otros	232	696	254	710	624	850	8
estudios	259	696	296	710	624	850	8
sobre	57	710	80	724	624	850	8
el	82	710	90	724	624	850	8
impacto	92	710	127	724	624	850	8
que	129	710	144	724	624	850	8
tiene	146	710	167	724	624	850	8
en	169	710	180	724	624	850	8
la	181	710	189	724	624	850	8
salud	191	710	214	724	624	850	8
de	216	710	226	724	624	850	8
los	228	710	241	724	624	850	8
trabajadores	243	710	296	724	624	850	8
y	57	724	62	738	624	850	8
las	65	724	77	738	624	850	8
trabajadoras	79	724	133	738	624	850	8
las	135	724	148	738	624	850	8
experiencias	150	724	205	738	624	850	8
de	207	724	218	738	624	850	8
violencia	220	724	260	738	624	850	8
y	263	724	268	738	624	850	8
acoso	271	724	296	738	624	850	8
laboral,	57	738	89	752	624	850	8
en	91	738	101	752	624	850	8
la	102	738	110	752	624	850	8
cual	112	738	130	752	624	850	8
el	132	738	139	752	624	850	8
daño	141	738	162	752	624	850	8
psicológico	164	738	213	752	624	850	8
y	214	738	220	752	624	850	8
sus	222	738	235	752	624	850	8
repercusiones	237	738	296	752	624	850	8
en	57	752	67	766	624	850	8
la	70	752	78	766	624	850	8
salud	81	752	104	766	624	850	8
física	107	752	131	766	624	850	8
de	134	752	144	766	624	850	8
quienes	147	752	181	766	624	850	8
padecen	184	752	220	766	624	850	8
estas	222	752	244	766	624	850	8
situaciones	247	752	296	766	624	850	8
174	58	781	74	795	624	850	8
pueden	311	262	342	277	624	850	8
llegar	345	262	370	277	624	850	8
a	372	262	377	277	624	850	8
ser	379	262	391	277	624	850	8
incapacitantes	394	262	456	277	624	850	8
y	458	262	463	277	624	850	8
degradar	466	262	504	277	624	850	8
su	506	262	516	277	624	850	8
calidad	518	262	550	277	624	850	8
de	311	276	321	291	624	850	8
vida	324	276	343	291	624	850	8
(Leymann,	345	276	393	291	624	850	8
1990;	395	276	420	291	624	850	8
Chapell	423	276	457	291	624	850	8
&	460	276	468	291	624	850	8
Di	471	276	482	291	624	850	8
Martino,	484	276	522	291	624	850	8
2010;	525	276	550	291	624	850	8
Soares,	311	290	343	305	624	850	8
2002	346	290	368	305	624	850	8
y	370	290	376	305	624	850	8
Peña	379	290	400	305	624	850	8
&	403	290	411	305	624	850	8
Sánchez,	414	290	453	305	624	850	8
2008).	456	290	485	305	624	850	8
Tabla	320	323	344	336	624	850	8
N°	347	323	358	336	624	850	8
6.	360	323	368	336	624	850	8
Síntomas	370	323	410	336	624	850	8
relacionados	412	323	466	336	624	850	8
con	469	323	484	336	624	850	8
las	486	323	498	336	624	850	8
agresiones	500	323	544	336	624	850	8
recibidas,	387	335	428	348	624	850	8
según	433	335	457	348	624	850	8
sexo	460	335	478	348	624	850	8
Síntomas	343	353	385	363	624	850	8
o	388	353	393	363	624	850	8
malestares	344	363	393	373	624	850	8
Cefalea	318	377	347	387	624	850	8
Hombres	450	357	490	367	624	850	8
Mujeres	511	357	546	367	624	850	8
44,2	461	379	479	389	624	850	8
50,7	519	379	537	389	624	850	8
Dolor	317	393	339	403	624	850	8
de	341	393	351	403	624	850	8
espalda	354	393	385	403	624	850	8
25,2	461	393	479	403	624	850	8
24,6	518	393	536	403	624	850	8
Dolores	317	407	347	417	624	850	8
musculares	350	407	396	417	624	850	8
Fatiga	317	419	341	428	624	850	8
21	461	408	471	417	624	850	8
21,7	461	419	479	428	624	850	8
20,5	518	407	536	417	624	850	8
21,9	519	419	537	428	624	850	8
Apatía	317	433	343	443	624	850	8
13,6	461	433	479	443	624	850	8
19,1	519	433	537	443	624	850	8
Insomnio	317	447	355	457	624	850	8
17	461	447	471	457	624	850	8
20,5	519	447	537	457	624	850	8
Problemas	317	461	359	471	624	850	8
digestivos	362	461	402	471	624	850	8
Irritación,	317	475	357	485	624	850	8
rabia	360	475	380	485	624	850	8
Llanto	317	489	342	499	624	850	8
Depresión	317	504	358	513	624	850	8
Mareo	317	518	342	527	624	850	8
8,1	467	461	480	471	624	850	8
42,2	461	475	479	485	624	850	8
7,5	465	489	478	499	624	850	8
12,2	461	504	479	513	624	850	8
2	468	518	473	527	624	850	8
15	519	461	529	471	624	850	8
41,1	519	475	537	485	624	850	8
32,9**	519	489	548	499	624	850	8
13,7	519	504	537	513	624	850	8
0	524	518	529	527	624	850	8
Palpitaciones	317	532	369	541	624	850	8
7,5	465	532	478	541	624	850	8
6,8	523	532	536	541	624	850	8
Trastornos	317	546	359	556	624	850	8
sexuales	362	546	397	556	624	850	8
3,4	467	546	480	556	624	850	8
2,7	523	546	536	556	624	850	8
Consumo	317	560	355	570	624	850	8
de	357	560	367	570	624	850	8
drogas*	370	560	402	570	624	850	8
6,8	467	560	480	570	624	850	8
2,7	523	560	536	570	624	850	8
Problemas	317	574	359	584	624	850	8
familiares	362	574	401	584	624	850	8
7,5	467	574	480	584	624	850	8
12,3	519	574	537	584	624	850	8
12,9	461	588	479	598	624	850	8
9,6	524	588	537	598	624	850	8
Malas	317	588	340	598	624	850	8
relaciones	343	588	383	598	624	850	8
laborales	386	588	422	598	624	850	8
*alcohol,	312	605	340	613	624	850	8
fármacos,	342	605	371	613	624	850	8
etc.	374	605	385	613	624	850	8
**p	312	613	324	620	624	850	8
=	326	613	331	620	624	850	8
0,001	333	613	350	620	624	850	8
Fuente:	312	620	338	627	624	850	8
Cuestionario	340	620	378	627	624	850	8
aplicado,	380	620	407	627	624	850	8
2008	409	620	424	627	624	850	8
¿Cómo	327	646	361	661	624	850	8
prevenir	364	646	404	661	624	850	8
la	406	646	415	661	624	850	8
violencia	418	646	459	661	624	850	8
laboral?	462	646	501	661	624	850	8
Al	331	674	342	688	624	850	8
final	348	674	370	688	624	850	8
del	376	674	390	688	624	850	8
cuestionario	396	674	456	688	624	850	8
se	462	674	472	688	624	850	8
incluyeron	477	674	530	688	624	850	8
tres	535	674	553	688	624	850	8
preguntas	311	687	358	701	624	850	8
para	364	687	385	701	624	850	8
ser	390	687	404	701	624	850	8
respondidas	409	687	468	701	624	850	8
brevemente	473	687	530	701	624	850	8
con	536	687	553	701	624	850	8
relación	311	700	346	714	624	850	8
al	350	700	358	714	624	850	8
conocimiento	361	700	421	714	624	850	8
que	424	700	440	714	624	850	8
tienen	444	700	470	714	624	850	8
los	474	700	487	714	624	850	8
trabajadores	490	700	544	714	624	850	8
y	547	700	553	714	624	850	8
las	311	713	323	727	624	850	8
trabajadoras	327	713	380	727	624	850	8
de	384	713	395	727	624	850	8
la	398	713	406	727	624	850	8
normativa	410	713	454	727	624	850	8
legal,	458	713	482	727	624	850	8
de	486	713	496	727	624	850	8
las	500	713	512	727	624	850	8
medidas	516	713	553	727	624	850	8
que	311	726	327	740	624	850	8
ha	329	726	340	740	624	850	8
tomado	343	726	376	740	624	850	8
la	378	726	386	740	624	850	8
empresa	389	726	426	740	624	850	8
y	428	726	434	740	624	850	8
cuáles	437	726	464	740	624	850	8
pudieran	467	726	505	740	624	850	8
emplearse	508	726	553	740	624	850	8
para	311	739	330	753	624	850	8
prevenir	333	739	370	753	624	850	8
y	373	739	379	753	624	850	8
atender	382	739	415	753	624	850	8
la	418	739	426	753	624	850	8
violencia	430	739	470	753	624	850	8
laboral.	474	739	507	753	624	850	8
67,2%	510	739	539	753	624	850	8
de	542	739	553	753	624	850	8
los	311	754	324	768	624	850	8
trabajadores,	327	754	384	768	624	850	8
de	387	754	398	768	624	850	8
ambos	401	754	430	768	624	850	8
sexos,	434	754	461	768	624	850	8
desconoce	465	754	511	768	624	850	8
las	514	754	526	768	624	850	8
leyes	530	754	553	768	624	850	8
Salud	305	783	325	793	624	850	8
de	328	783	336	793	624	850	8
los	339	783	349	793	624	850	8
Trabajadores	351	783	398	793	624	850	8
/	400	783	402	793	624	850	8
Volumen	405	783	436	793	624	850	8
20	438	783	447	793	624	850	8
Nº	449	783	458	793	624	850	8
2	460	783	464	793	624	850	8
/	467	783	469	793	624	850	8
Julio	471	783	487	793	624	850	8
-	490	783	492	793	624	850	8
Diciembre	495	783	531	793	624	850	8
2012	533	783	551	793	624	850	8
ARTÍCULO	476	48	528	62	624	850	9
Tabla	176	82	200	95	624	850	9
N°	202	82	214	95	624	850	9
7.	216	82	224	95	624	850	9
Orden	226	82	254	95	624	850	9
de	256	82	266	95	624	850	9
importancia	269	82	321	95	624	850	9
en	324	82	334	95	624	850	9
los	336	82	348	95	624	850	9
síntomas	350	82	388	95	624	850	9
relacionados	391	82	444	95	624	850	9
con	447	82	462	95	624	850	9
las	244	94	256	107	624	850	9
agresiones	258	94	302	107	624	850	9
recibidas,	305	94	346	107	624	850	9
según	349	94	373	107	624	850	9
sexo	375	94	394	107	624	850	9
Hombres	264	118	305	128	624	850	9
Mujeres	387	118	422	128	624	850	9
1	197	143	202	153	624	850	9
Cefalea	270	143	299	153	624	850	9
Cefalea	390	143	419	153	624	850	9
2	197	163	202	173	624	850	9
Irritación,	253	163	293	173	624	850	9
rabia	296	163	316	173	624	850	9
Irritación,	373	163	413	173	624	850	9
rabia	416	163	436	173	624	850	9
3	197	183	202	193	624	850	9
Dolor	251	186	272	196	624	850	9
de	275	186	285	196	624	850	9
espalda	288	186	318	196	624	850	9
Llanto	392	183	417	193	624	850	9
4	197	203	202	213	624	850	9
Fatiga	272	203	297	213	624	850	9
Dolor	371	203	392	213	624	850	9
de	395	203	405	213	624	850	9
espalda	408	203	438	213	624	850	9
5	197	224	202	233	624	850	9
Dolores	245	224	275	233	624	850	9
musculares	278	224	324	233	624	850	9
Fatiga	392	224	417	233	624	850	9
6	197	244	202	253	624	850	9
Insomnio	266	244	303	253	624	850	9
Dolores	365	244	395	253	624	850	9
musculares	398	244	444	253	624	850	9
7	197	264	202	274	624	850	9
Apatía	272	264	297	274	624	850	9
Insomnio	386	264	423	274	624	850	9
8	197	284	202	294	624	850	9
Malas	232	284	255	294	624	850	9
relaciones	258	284	298	294	624	850	9
laborales	301	284	337	294	624	850	9
Apatía	392	284	417	294	624	850	9
9	197	304	202	314	624	850	9
Depresión	264	304	305	314	624	850	9
Problemas	362	304	404	314	624	850	9
digestivos	407	304	447	314	624	850	9
10	194	324	204	334	624	850	9
Problemas	242	324	284	334	624	850	9
digestivos	287	324	327	334	624	850	9
Depresión	384	324	425	334	624	850	9
Orden	188	119	216	128	624	850	9
Fuente:	177	340	203	347	624	850	9
Cuestionario	205	340	243	347	624	850	9
aplicado,	245	340	272	347	624	850	9
2008	274	340	289	347	624	850	9
que	71	363	87	378	624	850	9
pudieran	92	363	133	378	624	850	9
aplicarse	138	363	179	378	624	850	9
para	184	363	204	378	624	850	9
enfrentar	209	363	251	378	624	850	9
la	256	363	264	378	624	850	9
violencia	269	363	312	378	624	850	9
laboral,	71	378	106	392	624	850	9
26,7%	111	378	140	392	624	850	9
menciona	145	378	189	392	624	850	9
la	194	378	202	392	624	850	9
LOPCYMAT	207	378	268	392	624	850	9
y	272	378	278	392	624	850	9
15,4%	282	378	312	392	624	850	9
la	71	393	79	407	624	850	9
Ley	83	393	101	407	624	850	9
Orgánica	105	393	146	407	624	850	9
del	150	393	164	407	624	850	9
Trabajo,	168	393	205	407	624	850	9
los	210	393	223	407	624	850	9
Trabajadores	227	393	285	407	624	850	9
y	289	393	295	407	624	850	9
las	299	393	312	407	624	850	9
Trabajadoras.	71	408	133	422	624	850	9
71,7%	137	408	167	422	624	850	9
de	171	408	182	422	624	850	9
los	186	408	199	422	624	850	9
trabajadores,	204	408	263	422	624	850	9
de	267	408	278	422	624	850	9
ambos	282	408	312	422	624	850	9
sexos,	71	422	98	437	624	850	9
dice	101	422	120	437	624	850	9
que	123	422	139	437	624	850	9
en	143	422	153	437	624	850	9
la	156	422	164	437	624	850	9
empresa	168	422	205	437	624	850	9
no	208	422	219	437	624	850	9
se	223	422	232	437	624	850	9
toma	235	422	257	437	624	850	9
ningún	261	422	291	437	624	850	9
tipo	295	422	312	437	624	850	9
de	71	437	81	452	624	850	9
medidas	84	437	121	452	624	850	9
para	124	437	143	452	624	850	9
atender	146	437	178	452	624	850	9
los	182	437	194	452	624	850	9
casos	197	437	221	452	624	850	9
de	224	437	235	452	624	850	9
violencia	238	437	278	452	624	850	9
laboral	281	437	312	452	624	850	9
y	71	452	76	466	624	850	9
sugiere	81	452	116	466	624	850	9
que	121	452	137	466	624	850	9
deben	142	452	170	466	624	850	9
desarrollarse	175	452	237	466	624	850	9
actividades	242	452	296	466	624	850	9
de	301	452	312	466	624	850	9
información,	71	467	127	481	624	850	9
comunicación	129	467	190	481	624	850	9
y	192	467	197	481	624	850	9
capacitación	199	467	254	481	624	850	9
(33,3%)	256	467	291	481	624	850	9
para	293	467	312	481	624	850	9
prevenir	71	482	107	496	624	850	9
la	110	482	118	496	624	850	9
violencia	120	482	161	496	624	850	9
laboral.	163	482	197	496	624	850	9
20%	199	482	219	496	624	850	9
de	222	482	232	496	624	850	9
los	235	482	248	496	624	850	9
trabajadores	250	482	304	496	624	850	9
y	306	482	312	496	624	850	9
trabajadoras	71	496	125	511	624	850	9
señala	129	496	156	511	624	850	9
que	160	496	176	511	624	850	9
hay	180	496	196	511	624	850	9
problemas	200	496	246	511	624	850	9
de	249	496	260	511	624	850	9
irrespeto	264	496	302	511	624	850	9
y	306	496	312	511	624	850	9
que	71	511	87	526	624	850	9
debe	89	511	110	526	624	850	9
el	159	511	167	526	624	850	9
trato	170	511	190	526	624	850	9
hacia	193	511	216	526	624	850	9
los	219	511	232	526	624	850	9
trabajadores	235	511	288	526	624	850	9
y	291	511	297	526	624	850	9
las	300	511	312	526	624	850	9
relaciones	71	526	115	540	624	850	9
sociales	117	526	152	540	624	850	9
en	154	526	165	540	624	850	9
la	167	526	175	540	624	850	9
empresa	177	526	213	540	624	850	9
por	216	526	230	540	624	850	9
medio	232	526	260	540	624	850	9
del	262	526	275	540	624	850	9
respeto.	277	526	312	540	624	850	9
Sólo	71	541	91	555	624	850	9
9%	93	541	108	555	624	850	9
de	110	541	121	555	624	850	9
los	123	541	136	555	624	850	9
trabajadores,	138	541	195	555	624	850	9
de	197	541	207	555	624	850	9
ambos	210	541	238	555	624	850	9
sexos,	241	541	268	555	624	850	9
se	270	541	280	555	624	850	9
inclina	282	541	312	555	624	850	9
por	71	556	86	570	624	850	9
la	90	556	98	570	624	850	9
denuncia	102	556	143	570	624	850	9
y	147	556	153	570	624	850	9
las	157	556	170	570	624	850	9
sanciones	174	556	218	570	624	850	9
como	222	556	247	570	624	850	9
medidas	251	556	288	570	624	850	9
para	293	556	312	570	624	850	9
atender	71	570	103	585	624	850	9
la	106	570	114	585	624	850	9
violencia	117	570	157	585	624	850	9
laboral.	160	570	193	585	624	850	9
Los	86	591	103	605	624	850	9
cambios	108	591	147	605	624	850	9
acaecidos	152	591	198	605	624	850	9
en	203	591	214	605	624	850	9
la	218	591	227	605	624	850	9
organización	232	591	293	605	624	850	9
del	298	591	312	605	624	850	9
trabajo	71	606	101	620	624	850	9
en	103	606	114	620	624	850	9
los	116	606	128	620	624	850	9
últimos	130	606	163	620	624	850	9
años	165	606	185	620	624	850	9
han	188	606	203	620	624	850	9
impactado	205	606	251	620	624	850	9
las	253	606	265	620	624	850	9
relaciones	267	606	312	620	624	850	9
laborales	71	620	110	635	624	850	9
tornándolas	114	620	165	635	624	850	9
más	169	620	186	635	624	850	9
vulnerables	190	620	240	635	624	850	9
a	244	620	249	635	624	850	9
la	252	620	260	635	624	850	9
generación	264	620	312	635	624	850	9
de	71	635	81	650	624	850	9
conflictos,	85	635	131	650	624	850	9
se	134	635	143	650	624	850	9
han	147	635	162	650	624	850	9
cuestionado	166	635	218	650	624	850	9
formas	222	635	252	650	624	850	9
tradicionales	256	635	312	650	624	850	9
del	71	650	84	664	624	850	9
poder	86	650	111	664	624	850	9
jerárquico	113	650	158	664	624	850	9
y	160	650	165	664	624	850	9
se	167	650	176	664	624	850	9
han	178	650	194	664	624	850	9
introducido	196	650	247	664	624	850	9
nuevas	249	650	279	664	624	850	9
formas	281	650	312	664	624	850	9
de	71	665	81	679	624	850	9
participación	86	665	145	679	624	850	9
de	149	665	160	679	624	850	9
los	164	665	177	679	624	850	9
trabajadores	181	665	237	679	624	850	9
“desafiando	241	665	295	679	624	850	9
las	299	665	312	679	624	850	9
categorías	71	680	118	694	624	850	9
jurídicas	122	680	162	694	624	850	9
tradicionales	167	680	226	694	624	850	9
en	231	680	242	694	624	850	9
la	246	680	255	694	624	850	9
relación	259	680	297	694	624	850	9
de	301	680	312	694	624	850	9
trabajo”	71	694	106	709	624	850	9
como	109	694	133	709	624	850	9
señala	135	694	163	709	624	850	9
Casale	165	694	194	709	624	850	9
(2011,	197	694	225	709	624	850	9
p.	227	694	235	709	624	850	9
2)	238	694	247	709	624	850	9
“a	249	694	259	709	624	850	9
medida	261	694	294	709	624	850	9
que	296	694	312	709	624	850	9
las	71	709	83	724	624	850	9
estructuras	85	709	133	724	624	850	9
de	135	709	146	724	624	850	9
trabajo	148	709	179	724	624	850	9
se	181	709	190	724	624	850	9
hacen	193	709	218	724	624	850	9
más	221	709	239	724	624	850	9
complejas	241	709	286	724	624	850	9
y	288	709	293	724	624	850	9
que	296	709	312	724	624	850	9
la	71	724	79	738	624	850	9
diversidad	83	724	129	738	624	850	9
de	133	724	143	738	624	850	9
las	147	724	159	738	624	850	9
modalidades	163	724	219	738	624	850	9
de	223	724	233	738	624	850	9
trabajo	237	724	268	738	624	850	9
aumenta,	272	724	312	738	624	850	9
surgen	71	739	101	753	624	850	9
nuevas	105	739	137	753	624	850	9
oportunidades,	141	739	209	753	624	850	9
y	213	739	219	753	624	850	9
se	223	739	232	753	624	850	9
plantean	237	739	275	753	624	850	9
nuevos	280	739	312	753	624	850	9
riesgos	71	754	102	768	624	850	9
para	104	754	123	768	624	850	9
los	125	754	138	768	624	850	9
países,	140	754	169	768	624	850	9
las	171	754	183	768	624	850	9
empresas	185	754	226	768	624	850	9
y	228	754	234	768	624	850	9
los	236	754	249	768	624	850	9
trabajadores”.	251	754	312	768	624	850	9
Conclusiones	326	363	388	377	624	850	9
y	390	363	396	377	624	850	9
recomendaciones	399	363	479	377	624	850	9
*	327	390	333	404	624	850	9
Las	336	390	352	404	624	850	9
expresiones	357	390	411	404	624	850	9
de	415	390	426	404	624	850	9
violencia	430	390	472	404	624	850	9
más	476	390	495	404	624	850	9
comunes	499	390	539	404	624	850	9
en	544	390	554	404	624	850	9
el	559	390	567	404	624	850	9
ambiente	336	403	377	417	624	850	9
laboral	381	403	412	417	624	850	9
en	417	403	427	417	624	850	9
este	431	403	449	417	624	850	9
caso,	453	403	476	417	624	850	9
son:	480	403	499	417	624	850	9
las	503	403	515	417	624	850	9
agresiones	520	403	567	417	624	850	9
verbales,	336	416	378	430	624	850	9
los	382	416	396	430	624	850	9
cambios	400	416	439	430	624	850	9
en	444	416	454	430	624	850	9
la	459	416	467	430	624	850	9
actividad	472	416	514	430	624	850	9
de	519	416	530	430	624	850	9
trabajo	535	416	567	430	624	850	9
(horarios,	336	429	379	444	624	850	9
lugar	383	429	406	444	624	850	9
de	411	429	421	444	624	850	9
trabajo,	425	429	459	444	624	850	9
contenido	463	429	507	444	624	850	9
de	512	429	522	444	624	850	9
la	526	429	535	444	624	850	9
tarea),	539	429	567	444	624	850	9
prohibiciones,	336	442	402	457	624	850	9
rumores	406	442	444	457	624	850	9
y	448	442	454	457	624	850	9
humillación	459	442	514	457	624	850	9
y	518	442	524	457	624	850	9
el	528	442	536	457	624	850	9
acoso	541	442	567	457	624	850	9
sexual	336	455	366	470	624	850	9
en	370	455	381	470	624	850	9
las	386	455	399	470	624	850	9
mujeres	404	455	440	470	624	850	9
(esto	445	455	468	470	624	850	9
último	473	455	503	470	624	850	9
se	508	455	517	470	624	850	9
dio	522	455	537	470	624	850	9
como	542	455	567	470	624	850	9
información	336	468	389	483	624	850	9
verbal	391	468	418	483	624	850	9
en	420	468	431	483	624	850	9
las	433	468	445	483	624	850	9
sesiones	447	468	483	483	624	850	9
de	485	468	495	483	624	850	9
intercambio	497	468	549	483	624	850	9
con	551	468	567	483	624	850	9
los	336	481	349	496	624	850	9
trabajadores).	352	481	412	496	624	850	9
*	327	507	333	522	624	850	9
Se	336	507	347	522	624	850	9
observa	351	507	385	522	624	850	9
una	389	507	405	522	624	850	9
normalización	409	507	472	522	624	850	9
o	476	507	481	522	624	850	9
banalización	485	507	541	522	624	850	9
de	545	507	555	522	624	850	9
la	559	507	567	522	624	850	9
violencia	336	520	376	535	624	850	9
en	377	520	388	535	624	850	9
los	390	520	402	535	624	850	9
trabajadores	404	520	457	535	624	850	9
y	459	520	464	535	624	850	9
las	466	520	478	535	624	850	9
trabajadoras,	480	520	536	535	624	850	9
debido	538	520	567	535	624	850	9
a	336	533	341	548	624	850	9
que	343	533	359	548	624	850	9
a	361	533	366	548	624	850	9
pesar	369	533	392	548	624	850	9
de	394	533	404	548	624	850	9
la	407	533	415	548	624	850	9
alta	417	533	433	548	624	850	9
incidencia	435	533	480	548	624	850	9
de	483	533	493	548	624	850	9
abusos	495	533	525	548	624	850	9
verbales,	528	533	567	548	624	850	9
la	336	546	344	561	624	850	9
mayor	348	546	376	561	624	850	9
parte	379	546	401	561	624	850	9
considera	405	546	447	561	624	850	9
que	451	546	466	561	624	850	9
el	470	546	478	561	624	850	9
clima	482	546	506	561	624	850	9
de	510	546	520	561	624	850	9
trabajo	524	546	554	561	624	850	9
es	558	546	567	561	624	850	9
aceptable	336	559	377	574	624	850	9
-	379	559	383	574	624	850	9
agradable,	385	559	430	574	624	850	9
armonioso,	432	559	481	574	624	850	9
respetuoso	483	559	529	574	624	850	9
(56,1%)	531	559	567	574	624	850	9
o	336	572	341	587	624	850	9
tolerable	344	572	383	587	624	850	9
(28,6%).	385	572	424	587	624	850	9
*	327	598	333	613	624	850	9
Hombres	336	598	376	613	624	850	9
y	379	598	384	613	624	850	9
mujeres	386	598	421	613	624	850	9
reciben	423	598	456	613	624	850	9
igualmente	458	598	507	613	624	850	9
el	509	598	517	613	624	850	9
impacto	519	598	554	613	624	850	9
de	557	598	567	613	624	850	9
la	336	611	344	626	624	850	9
violencia.	346	611	388	626	624	850	9
No	390	611	403	626	624	850	9
hay	405	611	421	626	624	850	9
diferencias	423	611	470	626	624	850	9
significativas	472	611	529	626	624	850	9
por	531	611	545	626	624	850	9
sexo	547	611	567	626	624	850	9
en	336	624	346	639	624	850	9
el	349	624	356	639	624	850	9
tipo	359	624	376	639	624	850	9
de	378	624	388	639	624	850	9
violencia	391	624	431	639	624	850	9
que	433	624	449	639	624	850	9
experimentan,	451	624	514	639	624	850	9
excepto	516	624	550	639	624	850	9
por	552	624	567	639	624	850	9
el	336	637	344	652	624	850	9
abuso	346	637	372	652	624	850	9
sexual,	374	637	405	652	624	850	9
más	407	637	425	652	624	850	9
frecuente	427	637	468	652	624	850	9
en	471	637	481	652	624	850	9
las	483	637	496	652	624	850	9
mujeres,	498	637	535	652	624	850	9
lo	538	637	546	652	624	850	9
cual	549	637	567	652	624	850	9
es	336	650	345	665	624	850	9
consistente	348	650	397	665	624	850	9
con	400	650	415	665	624	850	9
otros	418	650	440	665	624	850	9
estudios	443	650	479	665	624	850	9
revisados.	482	650	526	665	624	850	9
*	327	676	333	691	624	850	9
La	336	676	348	691	624	850	9
violencia	352	676	392	691	624	850	9
laboral	396	676	427	691	624	850	9
y	431	676	436	691	624	850	9
el	440	676	448	691	624	850	9
acoso,	452	676	480	691	624	850	9
tienen	484	676	511	691	624	850	9
importantes	515	676	567	691	624	850	9
consecuencias	336	689	403	704	624	850	9
en	408	689	418	704	624	850	9
la	423	689	431	704	624	850	9
salud	436	689	461	704	624	850	9
de	466	689	476	704	624	850	9
los	481	689	495	704	624	850	9
trabajadores	499	689	557	704	624	850	9
y	561	689	567	704	624	850	9
trabajadoras,	336	702	392	717	624	850	9
encontrando	396	702	451	717	624	850	9
un	455	702	466	717	624	850	9
porcentaje	470	702	515	717	624	850	9
importante	519	702	567	717	624	850	9
que	336	715	352	730	624	850	9
manifiestan	357	715	408	730	624	850	9
diversos	413	715	450	730	624	850	9
síntomas	455	715	495	730	624	850	9
de	499	715	510	730	624	850	9
salud	514	715	538	730	624	850	9
como	542	715	567	730	624	850	9
consecuencia	336	728	394	743	624	850	9
del	396	728	409	743	624	850	9
acoso	411	728	436	743	624	850	9
experimentado.	438	728	505	743	624	850	9
En	507	728	519	743	624	850	9
cuanto	521	728	550	743	624	850	9
a	552	728	557	743	624	850	9
la	559	728	567	743	624	850	9
diferencia	336	741	380	756	624	850	9
por	383	741	397	756	624	850	9
sexo	400	741	420	756	624	850	9
en	423	741	433	756	624	850	9
los	436	741	448	756	624	850	9
síntomas	451	741	490	756	624	850	9
relacionados	493	741	548	756	624	850	9
con	551	741	567	756	624	850	9
las	336	754	348	769	624	850	9
agresiones	351	754	398	769	624	850	9
recibidas	400	754	440	769	624	850	9
en	443	754	454	769	624	850	9
las	456	754	469	769	624	850	9
trabajadoras,	472	754	528	769	624	850	9
el	531	754	539	769	624	850	9
llanto	542	754	567	769	624	850	9
Violencia	73	782	106	794	624	850	9
laboral,	107	782	134	794	624	850	9
género	135	782	160	794	624	850	9
y	162	782	166	794	624	850	9
salud.	168	782	190	794	624	850	9
Trabajadoras	191	782	238	794	624	850	9
y	239	782	244	794	624	850	9
trabajadores	245	782	290	794	624	850	9
de	292	782	301	794	624	850	9
la	302	782	308	794	624	850	9
manufactura.	310	782	357	794	624	850	9
Doris	73	792	93	803	624	850	9
Acevedo.	96	792	131	803	624	850	9
175	549	781	566	795	624	850	9
ARTÍCULO	96	48	148	62	624	850	10
está	67	82	84	96	624	850	10
entre	86	82	108	96	624	850	10
los	111	82	124	96	624	850	10
diez	127	82	145	96	624	850	10
síntomas	148	82	187	96	624	850	10
más	190	82	207	96	624	850	10
importantes	210	82	262	96	624	850	10
y	265	82	270	96	624	850	10
en	273	82	283	96	624	850	10
los	286	82	299	96	624	850	10
hombres	67	95	104	109	624	850	10
están	106	95	128	109	624	850	10
las	129	95	141	109	624	850	10
malas	143	95	168	109	624	850	10
relaciones	170	95	213	109	624	850	10
con	215	95	231	109	624	850	10
los	232	95	245	109	624	850	10
compañeros	247	95	299	109	624	850	10
de	67	108	77	122	624	850	10
trabajo,	79	108	112	122	624	850	10
lo	114	108	122	122	624	850	10
cual	124	108	142	122	624	850	10
responde	144	108	183	122	624	850	10
a	185	108	190	122	624	850	10
las	192	108	204	122	624	850	10
relaciones	206	108	250	122	624	850	10
sociales	252	108	286	122	624	850	10
de	288	108	299	122	624	850	10
género	67	121	97	136	624	850	10
y	100	121	105	136	624	850	10
su	108	121	118	136	624	850	10
repercusión	121	121	172	136	624	850	10
en	176	121	186	136	624	850	10
las	189	121	201	136	624	850	10
relaciones	204	121	249	136	624	850	10
de	252	121	262	136	624	850	10
trabajo.	265	121	299	136	624	850	10
Los	67	134	83	149	624	850	10
demás	88	134	116	149	624	850	10
síntomas	121	134	161	149	624	850	10
son	165	134	181	149	624	850	10
similares	185	134	226	149	624	850	10
en	230	134	241	149	624	850	10
importancia	245	134	299	149	624	850	10
en	67	148	77	162	624	850	10
ambos	80	148	109	162	624	850	10
sexos	112	148	137	162	624	850	10
(cefalea,	140	148	178	162	624	850	10
irritación	181	148	221	162	624	850	10
o	225	148	230	162	624	850	10
rabia,	234	148	258	162	624	850	10
dolor	262	148	285	162	624	850	10
de	288	148	299	162	624	850	10
espalda,	67	161	102	175	624	850	10
fatiga,	105	161	132	175	624	850	10
dolores	135	161	167	175	624	850	10
musculares,	169	161	222	175	624	850	10
insomnio,	224	161	267	175	624	850	10
apatía,	270	161	299	175	624	850	10
problemas	67	174	113	188	624	850	10
digestivos	115	174	160	188	624	850	10
y	163	174	168	188	624	850	10
depresión).	171	174	220	188	624	850	10
*	58	200	64	215	624	850	10
La	67	200	78	215	624	850	10
mayoría	83	200	120	215	624	850	10
de	124	200	135	215	624	850	10
los	139	200	152	215	624	850	10
trabajadores	157	200	212	215	624	850	10
y	216	200	222	215	624	850	10
las	226	200	239	215	624	850	10
trabajadoras	243	200	299	215	624	850	10
desconocen	67	214	118	228	624	850	10
los	120	214	132	228	624	850	10
contenidos	134	214	182	228	624	850	10
legales	184	214	214	228	624	850	10
que	216	214	232	228	624	850	10
les	234	214	246	228	624	850	10
protegen	248	214	286	228	624	850	10
de	288	214	299	228	624	850	10
la	67	227	75	241	624	850	10
violencia	78	227	118	241	624	850	10
laboral	121	227	152	241	624	850	10
(67%).	155	227	186	241	624	850	10
Las	189	227	205	241	624	850	10
leyes	208	227	231	241	624	850	10
más	234	227	251	241	624	850	10
conocidas	255	227	299	241	624	850	10
son	67	240	82	254	624	850	10
la	86	240	94	254	624	850	10
LOPCYMAT	98	240	158	254	624	850	10
(Ley	162	240	183	254	624	850	10
Orgánica	187	240	227	254	624	850	10
de	231	240	242	254	624	850	10
Prevención,	246	240	299	254	624	850	10
Condiciones	67	253	122	268	624	850	10
y	126	253	131	268	624	850	10
Medio	135	253	164	268	624	850	10
Ambiente	167	253	211	268	624	850	10
de	215	253	225	268	624	850	10
Trabajo)	229	253	266	268	624	850	10
26,7%	270	253	299	268	624	850	10
y	67	266	72	281	624	850	10
la	75	266	83	281	624	850	10
Ley	86	266	103	281	624	850	10
Orgánica	106	266	146	281	624	850	10
de	149	266	160	281	624	850	10
Trabajo,	163	266	199	281	624	850	10
los	202	266	215	281	624	850	10
Trabajadores	218	266	275	281	624	850	10
y	278	266	283	281	624	850	10
las	287	266	299	281	624	850	10
Trabajadoras,	67	280	126	294	624	850	10
15,4%.	129	280	160	294	624	850	10
*	58	306	64	320	624	850	10
Los	67	306	83	320	624	850	10
trabajadores	88	306	142	320	624	850	10
y	147	306	152	320	624	850	10
las	156	306	169	320	624	850	10
trabajadoras	173	306	228	320	624	850	10
sugieren	232	306	270	320	624	850	10
como	274	306	299	320	624	850	10
medidas	67	319	104	334	624	850	10
preventivas	108	319	160	334	624	850	10
de	164	319	175	334	624	850	10
la	179	319	187	334	624	850	10
violencia	192	319	233	334	624	850	10
en	237	319	248	334	624	850	10
el	252	319	260	334	624	850	10
trabajo:	264	319	299	334	624	850	10
mayor	67	332	96	347	624	850	10
información,	101	332	160	347	624	850	10
capacitación,	165	332	226	347	624	850	10
comunicación,	231	332	299	347	624	850	10
mejorar	67	346	101	360	624	850	10
las	105	346	117	360	624	850	10
relaciones	120	346	165	360	624	850	10
humanas	169	346	208	360	624	850	10
y	211	346	217	360	624	850	10
el	221	346	229	360	624	850	10
respeto	232	346	264	360	624	850	10
entre	268	346	290	360	624	850	10
y	293	346	299	360	624	850	10
hacia	67	359	90	373	624	850	10
los	94	359	107	373	624	850	10
trabajadores	110	359	164	373	624	850	10
y	168	359	173	373	624	850	10
trabajadoras.	177	359	234	373	624	850	10
Otros	237	359	262	373	624	850	10
señalan	266	359	299	373	624	850	10
que	67	372	83	386	624	850	10
deben	87	372	113	386	624	850	10
establecerse	118	372	171	386	624	850	10
mecanismos	175	372	230	386	624	850	10
de	234	372	245	386	624	850	10
denuncia	249	372	289	386	624	850	10
y	293	372	299	386	624	850	10
sanciones	67	385	109	400	624	850	10
a	114	385	118	400	624	850	10
los	123	385	135	400	624	850	10
maltratadores,	140	385	202	400	624	850	10
normas	206	385	239	400	624	850	10
de	243	385	253	400	624	850	10
respeto	257	385	289	400	624	850	10
y	293	385	299	400	624	850	10
convivencia.	67	398	123	413	624	850	10
*	312	82	318	96	624	850	10
Es	321	82	332	96	624	850	10
necesario	338	82	385	96	624	850	10
difundir	390	82	430	96	624	850	10
el	436	82	444	96	624	850	10
conocimiento	450	82	517	96	624	850	10
de	522	82	533	96	624	850	10
los	539	82	553	96	624	850	10
mecanismos	321	95	375	109	624	850	10
legales	378	95	409	109	624	850	10
e	412	95	417	109	624	850	10
institucionales	420	95	484	109	624	850	10
que	487	95	503	109	624	850	10
protegen	506	95	545	109	624	850	10
a	548	95	553	109	624	850	10
los	321	108	334	122	624	850	10
trabajadores	336	108	390	122	624	850	10
y	392	108	398	122	624	850	10
las	400	108	412	122	624	850	10
trabajadoras	415	108	469	122	624	850	10
de	471	108	481	122	624	850	10
la	484	108	492	122	624	850	10
violencia	494	108	534	122	624	850	10
y	537	108	542	122	624	850	10
el	545	108	553	122	624	850	10
acoso	321	121	346	136	624	850	10
laboral,	349	121	382	136	624	850	10
así	385	121	398	136	624	850	10
como	401	121	425	136	624	850	10
la	429	121	437	136	624	850	10
ruta	440	121	457	136	624	850	10
a	460	121	465	136	624	850	10
seguir	468	121	495	136	624	850	10
para	498	121	517	136	624	850	10
atender	520	121	553	136	624	850	10
los	321	134	334	149	624	850	10
casos	336	134	359	149	624	850	10
de	361	134	372	149	624	850	10
violencia	374	134	414	149	624	850	10
en	416	134	426	149	624	850	10
los	428	134	441	149	624	850	10
organismos	443	134	493	149	624	850	10
competentes.	495	134	553	149	624	850	10
*	312	161	318	175	624	850	10
Deben	321	161	349	175	624	850	10
adecuarse	350	161	392	175	624	850	10
los	393	161	405	175	624	850	10
instrumentos	407	161	461	175	624	850	10
legales	463	161	492	175	624	850	10
y	493	161	499	175	624	850	10
mecanismos	500	161	553	175	624	850	10
institucionales	321	174	384	188	624	850	10
a	388	174	393	188	624	850	10
los	397	174	409	188	624	850	10
cambios	413	174	450	188	624	850	10
en	453	174	464	188	624	850	10
la	467	174	475	188	624	850	10
organización	479	174	536	188	624	850	10
del	539	174	553	188	624	850	10
trabajo	321	187	351	202	624	850	10
para	355	187	374	202	624	850	10
cubrir	378	187	404	202	624	850	10
las	408	187	420	202	624	850	10
situaciones	424	187	473	202	624	850	10
no	477	187	488	202	624	850	10
amparadas	492	187	539	202	624	850	10
en	542	187	553	202	624	850	10
la	321	200	329	215	624	850	10
normativa	332	200	376	215	624	850	10
legal	379	200	401	215	624	850	10
vigente	404	200	436	215	624	850	10
para	439	200	458	215	624	850	10
atender	461	200	494	215	624	850	10
y	497	200	502	215	624	850	10
prevenir	505	200	542	215	624	850	10
la	545	200	553	215	624	850	10
violencia	321	214	361	228	624	850	10
y	364	214	369	228	624	850	10
el	372	214	380	228	624	850	10
acoso	383	214	408	228	624	850	10
laboral.	411	214	444	228	624	850	10
Agradecimiento	311	241	386	255	624	850	10
Debemos	325	269	366	283	624	850	10
gratitud	368	269	401	283	624	850	10
a	403	269	408	283	624	850	10
los	410	269	423	283	624	850	10
trabajadores	424	269	477	283	624	850	10
y	479	269	484	283	624	850	10
las	486	269	498	283	624	850	10
trabajadoras	500	269	553	283	624	850	10
que	311	283	327	297	624	850	10
participaron	330	283	383	297	624	850	10
en	387	283	398	297	624	850	10
esta	401	283	418	297	624	850	10
investigación,	422	283	484	297	624	850	10
así	487	283	499	297	624	850	10
como	503	283	528	297	624	850	10
a	531	283	536	297	624	850	10
los	540	283	553	297	624	850	10
delegados	311	297	355	312	624	850	10
de	359	297	369	312	624	850	10
prevención	373	297	422	312	624	850	10
que	425	297	441	312	624	850	10
hicieron	445	297	481	312	624	850	10
posible	485	297	517	312	624	850	10
nuestro	520	297	553	312	624	850	10
ingreso	311	311	343	326	624	850	10
a	345	311	350	326	624	850	10
la	352	311	360	326	624	850	10
fábrica	362	311	392	326	624	850	10
y	394	311	400	326	624	850	10
el	402	311	410	326	624	850	10
intercambio	412	311	464	326	624	850	10
con	466	311	482	326	624	850	10
los	484	311	497	326	624	850	10
trabajadores	499	311	553	326	624	850	10
y	311	326	316	340	624	850	10
las	320	326	332	340	624	850	10
trabajadoras.	335	326	392	340	624	850	10
La	395	326	407	340	624	850	10
Escuela	411	326	445	340	624	850	10
de	448	326	459	340	624	850	10
Formación	462	326	510	340	624	850	10
Obrera	513	326	544	340	624	850	10
y	547	326	553	340	624	850	10
su	311	340	321	354	624	850	10
equipo	325	340	355	354	624	850	10
de	359	340	370	354	624	850	10
trabajo	374	340	405	354	624	850	10
apoyaron	409	340	451	354	624	850	10
la	455	340	463	354	624	850	10
realización	468	340	517	354	624	850	10
de	521	340	531	354	624	850	10
este	536	340	553	354	624	850	10
estudio	311	354	343	369	624	850	10
y	347	354	352	369	624	850	10
promueven	356	354	406	369	624	850	10
la	410	354	418	369	624	850	10
línea	422	354	444	369	624	850	10
de	448	354	459	369	624	850	10
trabajo	463	354	493	369	624	850	10
en	498	354	508	369	624	850	10
violencia	512	354	553	369	624	850	10
laboral,	311	369	345	383	624	850	10
constituyendo	349	369	412	383	624	850	10
un	416	369	427	383	624	850	10
equipo	431	369	462	383	624	850	10
de	466	369	477	383	624	850	10
trabajo	481	369	512	383	624	850	10
del	516	369	530	383	624	850	10
cual	534	369	553	383	624	850	10
formo	311	383	338	397	624	850	10
parte	341	383	363	397	624	850	10
y	366	383	371	397	624	850	10
participo	374	383	413	397	624	850	10
en	416	383	427	397	624	850	10
la	430	383	438	397	624	850	10
realización	441	383	489	397	624	850	10
de	492	383	502	397	624	850	10
los	505	383	518	397	624	850	10
talleres	521	383	553	397	624	850	10
con	311	397	327	412	624	850	10
los	329	397	342	412	624	850	10
trabajadores	345	397	399	412	624	850	10
y	401	397	407	412	624	850	10
las	410	397	422	412	624	850	10
trabajadoras.	425	397	481	412	624	850	10
Referencias	235	433	295	449	624	850	10
Bibliográficas	298	433	369	449	624	850	10
Acevedo,	57	454	99	468	624	850	10
D.	104	454	115	468	624	850	10
(2005).	119	454	152	468	624	850	10
Desigualdades	156	454	222	468	624	850	10
de	226	454	237	468	624	850	10
género	241	454	271	468	624	850	10
en	276	454	286	468	624	850	10
el	291	454	299	468	624	850	10
trabajo.	91	467	124	481	624	850	10
Evolución	127	467	173	481	624	850	10
y	176	467	182	481	624	850	10
tendencias	185	467	232	481	624	850	10
en	235	467	245	481	624	850	10
la	249	467	257	481	624	850	10
sociedad	260	467	299	481	624	850	10
venezolana.	91	479	143	494	624	850	10
Producción	145	479	194	494	624	850	10
y	197	479	202	494	624	850	10
reproducción.	204	479	264	494	624	850	10
Revista	267	479	299	494	624	850	10
Venezolana	91	492	142	507	624	850	10
de	146	492	157	507	624	850	10
Estudios	161	492	200	507	624	850	10
de	204	492	215	507	624	850	10
la	219	492	228	507	624	850	10
Mujer,	232	492	262	507	624	850	10
10(24),	266	492	299	507	624	850	10
163-182.	91	505	130	520	624	850	10
Acuerdo	57	524	95	538	624	850	10
Marco	99	524	127	538	624	850	10
Europeo	132	524	169	538	624	850	10
sobre	173	524	197	538	624	850	10
Acoso	200	524	229	538	624	850	10
y	233	524	238	538	624	850	10
Violencia	242	524	284	538	624	850	10
en	288	524	299	538	624	850	10
el	91	537	99	551	624	850	10
Trabajo.	104	537	143	551	624	850	10
(2007).	148	537	182	551	624	850	10
Cuadernos	187	537	237	551	624	850	10
del	242	537	256	551	624	850	10
Consejo	261	537	299	551	624	850	10
Económico	91	550	141	564	624	850	10
y	143	550	148	564	624	850	10
Social.	150	550	180	564	624	850	10
Verano	182	550	213	564	624	850	10
2007.	215	550	240	564	624	850	10
Observatorio	242	550	299	564	624	850	10
de	91	562	101	577	624	850	10
Relaciones	105	562	154	577	624	850	10
Laborales.	158	562	205	577	624	850	10
Recuperado	209	562	262	577	624	850	10
el	266	562	274	577	624	850	10
2	279	562	284	577	624	850	10
de	288	562	299	577	624	850	10
abril	91	575	111	590	624	850	10
de	114	575	124	590	624	850	10
2012,	127	575	152	590	624	850	10
de	155	575	166	590	624	850	10
http://www.clamacosomoral.	171	575	299	590	624	850	10
net/.	91	588	110	603	624	850	10
Campos,	57	607	96	621	624	850	10
J.	98	607	105	621	624	850	10
(2003).	108	607	140	621	624	850	10
El	143	607	152	621	624	850	10
sistema	155	607	188	621	624	850	10
de	191	607	201	621	624	850	10
relaciones	204	607	248	621	624	850	10
sociales	251	607	286	621	624	850	10
en	288	607	299	621	624	850	10
el	91	620	99	634	624	850	10
trabajo.	103	620	136	634	624	850	10
Principales	140	620	189	634	624	850	10
categorías	193	620	238	634	624	850	10
y	242	620	248	634	624	850	10
conceptos.	252	620	299	634	624	850	10
Recuperado	91	633	142	647	624	850	10
el	143	633	151	647	624	850	10
4	152	633	158	647	624	850	10
de	159	633	170	647	624	850	10
abril	171	633	191	647	624	850	10
de	192	633	202	647	624	850	10
2012,	204	633	228	647	624	850	10
http://biblioteca.	229	633	299	647	624	850	10
clacso.edu.ar/ar/libros/cuba/cips/caudales05/	91	646	299	660	624	850	10
Caudales/ARTICULOS/ArticulosPDF/25C091.	91	658	299	673	624	850	10
pdf.	91	671	108	686	624	850	10
Casale,	57	690	89	704	624	850	10
G.	93	690	104	704	624	850	10
(2011).	108	690	140	704	624	850	10
La	144	690	155	704	624	850	10
relación	159	690	195	704	624	850	10
de	199	690	210	704	624	850	10
trabajo:	214	690	247	704	624	850	10
una	252	690	267	704	624	850	10
visión	272	690	299	704	624	850	10
global	91	703	119	717	624	850	10
comparativa.	123	703	181	717	624	850	10
Resumen	185	703	226	717	624	850	10
ejecutivo.	230	703	274	717	624	850	10
OIT.	278	703	299	717	624	850	10
Recuperado	91	716	143	730	624	850	10
el	145	716	153	730	624	850	10
4	155	716	160	730	624	850	10
de	162	716	172	730	624	850	10
abril	174	716	194	730	624	850	10
de	196	716	206	730	624	850	10
2012,	208	716	233	730	624	850	10
de	235	716	245	730	624	850	10
http://www.	247	716	299	730	624	850	10
ilo.org/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@	91	729	299	743	624	850	10
dcomm/@publ/documents/publication/	91	742	299	756	624	850	10
wcms_150015.pdf.	91	754	175	769	624	850	10
176	58	781	74	795	624	850	10
Chapppel,	311	454	356	468	624	850	10
D.	359	454	369	468	624	850	10
&	372	454	381	468	624	850	10
Di	384	454	395	468	624	850	10
Martino,	398	454	436	468	624	850	10
V.	439	454	448	468	624	850	10
(2010).	451	454	483	468	624	850	10
Violencia	486	454	528	468	624	850	10
en	531	454	542	468	624	850	10
el	545	454	553	468	624	850	10
trabajo.	345	467	378	482	624	850	10
Recuperado	382	467	435	482	624	850	10
el	439	467	447	482	624	850	10
4	451	467	456	482	624	850	10
de	460	467	471	482	624	850	10
abril	475	467	495	482	624	850	10
de	499	467	509	482	624	850	10
2012,	514	467	538	482	624	850	10
de	542	467	553	482	624	850	10
http://www.losrecursoshumanos.com.	345	481	511	495	624	850	10
Dejours,	311	500	353	515	624	850	10
Ch.	358	500	375	515	624	850	10
(1998).	380	500	416	515	624	850	10
Souffrance	422	500	475	515	624	850	10
en	480	500	491	515	624	850	10
France.	497	500	535	515	624	850	10
La	540	500	553	515	624	850	10
banalisation	345	514	400	528	624	850	10
de	403	514	413	528	624	850	10
l`injustice	416	514	460	528	624	850	10
sociale.	463	514	497	528	624	850	10
Paris:	499	514	525	528	624	850	10
Seuil.	527	514	553	528	624	850	10
García,	311	533	343	547	624	850	10
A.,	345	533	358	547	624	850	10
Hacourt,	360	533	399	547	624	850	10
B.	401	533	411	547	624	850	10
&	414	533	422	547	624	850	10
Bara,	425	533	448	547	624	850	10
V.	450	533	460	547	624	850	10
(2005).	462	533	494	547	624	850	10
Harcèlement	496	533	553	547	624	850	10
moral	345	547	372	561	624	850	10
et	377	547	385	561	624	850	10
sexuel.	390	547	423	561	624	850	10
Stratégies	428	547	475	561	624	850	10
d'adaptation	480	547	540	561	624	850	10
et	544	547	553	561	624	850	10
conséquences	345	560	407	575	624	850	10
sur	411	560	425	575	624	850	10
la	430	560	438	575	624	850	10
santé	442	560	465	575	624	850	10
des	470	560	485	575	624	850	10
travailleurs	489	560	540	575	624	850	10
et	545	560	553	575	624	850	10
travailleuses.	345	574	403	588	624	850	10
PISTES	405	574	439	588	624	850	10
7(3).	441	574	462	588	624	850	10
Recuperado	464	574	517	588	624	850	10
el	519	574	527	588	624	850	10
20	529	574	540	588	624	850	10
de	542	574	553	588	624	850	10
octubre	345	587	378	602	624	850	10
de	380	587	391	602	624	850	10
2007,	393	587	418	602	624	850	10
de	420	587	430	602	624	850	10
http://www.pistes.uqam.ca.	433	587	553	602	624	850	10
Genest,	311	607	344	621	624	850	10
Ch.,	346	607	365	621	624	850	10
Leclerc,	367	607	403	621	624	850	10
Ch.	405	607	421	621	624	850	10
&	423	607	432	621	624	850	10
Maranda,	434	607	476	621	624	850	10
M-F.	479	607	500	621	624	850	10
(2005).	502	607	535	621	624	850	10
Les	537	607	553	621	624	850	10
conduites	345	620	387	635	624	850	10
de	389	620	399	635	624	850	10
retrait	401	620	427	635	624	850	10
comme	429	620	461	635	624	850	10
stratégies	463	620	505	635	624	850	10
défensives	507	620	553	635	624	850	10
face	345	634	363	648	624	850	10
au	367	634	377	648	624	850	10
harcèlement	381	634	435	648	624	850	10
psychologique	439	634	504	648	624	850	10
au	507	634	518	648	624	850	10
travail.	522	634	553	648	624	850	10
PISTES	345	647	379	662	624	850	10
7(3).	383	647	404	662	624	850	10
Recuperado	408	647	461	662	624	850	10
el	464	647	472	662	624	850	10
20	476	647	487	662	624	850	10
de	491	647	502	662	624	850	10
octubre	505	647	538	662	624	850	10
de	542	647	553	662	624	850	10
2007,	345	661	370	675	624	850	10
de	372	661	383	675	624	850	10
http://www.pistes.uqam.ca.	385	661	505	675	624	850	10
Hirigoyen,	311	680	358	695	624	850	10
M-F.	362	680	383	695	624	850	10
(1998).	387	680	419	695	624	850	10
Le	423	680	434	695	624	850	10
harcèlement	437	680	491	695	624	850	10
moral.	495	680	524	695	624	850	10
Paris:	528	680	553	695	624	850	10
Syros.	345	694	373	708	624	850	10
IV	311	713	323	728	624	850	10
Encuesta	327	713	370	728	624	850	10
Europea	375	713	414	728	624	850	10
de	419	713	429	728	624	850	10
Condiciones	434	713	493	728	624	850	10
de	498	713	509	728	624	850	10
Trabajo.	513	713	553	728	624	850	10
(2006).	345	727	378	741	624	850	10
Resumen.	383	727	428	741	624	850	10
Recuperado	432	727	487	741	624	850	10
8	491	727	497	741	624	850	10
de	501	727	512	741	624	850	10
abril	516	727	537	741	624	850	10
de	542	727	553	741	624	850	10
2012,	345	740	371	755	624	850	10
de	376	740	387	755	624	850	10
http://www.eurofound.europa.eu/	392	740	553	755	624	850	10
pubdocs/2006/78/es/1/ef0678es.pdf.	345	754	505	769	624	850	10
Salud	305	783	325	793	624	850	10
de	328	783	336	793	624	850	10
los	339	783	349	793	624	850	10
Trabajadores	351	783	398	793	624	850	10
/	400	783	402	793	624	850	10
Volumen	405	783	436	793	624	850	10
20	438	783	447	793	624	850	10
Nº	449	783	458	793	624	850	10
2	460	783	464	793	624	850	10
/	467	783	469	793	624	850	10
Julio	471	783	487	793	624	850	10
-	490	783	492	793	624	850	10
Diciembre	495	783	531	793	624	850	10
2012	533	783	551	793	624	850	10
ARTÍCULO	476	48	528	62	624	850	11
IV	71	82	82	96	624	850	11
y	86	82	91	96	624	850	11
V	94	82	102	96	624	850	11
Encuesta	106	82	145	96	624	850	11
Europea	149	82	186	96	624	850	11
de	189	82	200	96	624	850	11
Condiciones	203	82	258	96	624	850	11
de	262	82	272	96	624	850	11
Trabajo.	275	82	312	96	624	850	11
(2011).	105	96	140	110	624	850	11
Resultados	145	96	199	110	624	850	11
de	204	96	215	110	624	850	11
violencia,	220	96	268	110	624	850	11
acoso	274	96	301	110	624	850	11
y	306	96	312	110	624	850	11
discriminación	105	109	170	123	624	850	11
laboral.	172	109	205	123	624	850	11
Recuperado	207	109	260	123	624	850	11
el	262	109	270	123	624	850	11
8	272	109	277	123	624	850	11
de	279	109	290	123	624	850	11
abril	292	109	312	123	624	850	11
de	105	122	115	136	624	850	11
2012,	118	122	143	136	624	850	11
de	146	122	156	136	624	850	11
http://www.	159	122	211	136	624	850	11
eurofound.europa.eu.	214	122	308	136	624	850	11
différences	360	82	409	96	624	850	11
selon	412	82	436	96	624	850	11
le	439	82	447	96	624	850	11
genre	451	82	475	96	624	850	11
et	479	82	487	96	624	850	11
rôle	490	82	507	96	624	850	11
de	511	82	521	96	624	850	11
la	525	82	533	96	624	850	11
culture	536	82	567	96	624	850	11
organisationnelle.	360	96	439	110	624	850	11
PISTES	442	95	476	110	624	850	11
7(3).	479	96	500	110	624	850	11
Recuperado	503	96	556	110	624	850	11
el	559	96	567	110	624	850	11
20	360	109	371	124	624	850	11
de	375	109	386	124	624	850	11
octubre	390	109	423	124	624	850	11
de	428	109	438	124	624	850	11
2007,	442	109	467	124	624	850	11
de	471	109	482	124	624	850	11
http://www.pistes.	486	109	567	124	624	850	11
uqam.ca.	360	123	400	138	624	850	11
Leymann,	71	140	115	155	624	850	11
H.	118	140	129	155	624	850	11
(1990).	131	140	163	155	624	850	11
Mobbing	166	140	207	155	624	850	11
y	209	140	215	155	624	850	11
Terror	217	140	245	155	624	850	11
Psicológico	247	140	299	155	624	850	11
en	301	140	312	155	624	850	11
los	105	153	118	168	624	850	11
lugares	122	153	154	168	624	850	11
de	158	153	169	168	624	850	11
Trabajo.	173	153	209	168	624	850	11
Violence	214	153	252	168	624	850	11
and	256	153	272	168	624	850	11
Victims,	277	153	312	168	624	850	11
5(2),	105	166	126	181	624	850	11
119-126.	129	166	168	181	624	850	11
Soares,	326	143	358	157	624	850	11
A.	362	143	373	157	624	850	11
(2000).	377	143	409	157	624	850	11
Au	413	143	426	157	624	850	11
coeur	430	143	455	157	624	850	11
des	459	143	474	157	624	850	11
services:	478	143	517	157	624	850	11
les	521	143	533	157	624	850	11
larmes	537	143	567	157	624	850	11
au	360	157	370	171	624	850	11
travail.	374	157	405	171	624	850	11
PISTES,	409	157	446	171	624	850	11
2(2).	449	157	470	171	624	850	11
Recuperado	474	157	527	171	624	850	11
el	530	157	538	171	624	850	11
20	542	157	553	171	624	850	11
de	557	157	567	171	624	850	11
octubre	360	171	393	185	624	850	11
de	395	171	406	185	624	850	11
2007,	408	171	432	185	624	850	11
de	435	171	445	185	624	850	11
http://www.pistes.uqam.ca.	447	171	567	185	624	850	11
Leymann,	71	185	115	199	624	850	11
H.	117	185	128	199	624	850	11
(1996).	130	185	163	199	624	850	11
Mobbing	165	185	205	199	624	850	11
en	207	185	218	199	624	850	11
el	220	185	228	199	624	850	11
Trabajo.	230	185	267	199	624	850	11
European	269	185	312	199	624	850	11
Journal	105	198	138	212	624	850	11
of	140	198	149	212	624	850	11
Work	151	198	173	212	624	850	11
and	175	198	191	212	624	850	11
Organizational	193	198	258	212	624	850	11
Psychology,	260	198	312	212	624	850	11
5(2),	105	211	126	225	624	850	11
165-184.	129	211	168	225	624	850	11
Organización	71	230	130	244	624	850	11
Internacional	132	230	189	244	624	850	11
del	192	230	205	244	624	850	11
Trabajo	207	230	240	244	624	850	11
&	242	230	251	244	624	850	11
Organización	253	230	312	244	624	850	11
Mundial	105	243	142	257	624	850	11
de	143	243	154	257	624	850	11
la	156	243	163	257	624	850	11
Salud.	165	243	193	257	624	850	11
(2002).	195	243	226	257	624	850	11
Programa	228	242	272	257	624	850	11
conjunto	274	242	312	257	624	850	11
sobre	105	255	129	270	624	850	11
la	133	255	142	270	624	850	11
violencia	146	255	186	270	624	850	11
laboral	191	255	223	270	624	850	11
en	227	255	238	270	624	850	11
el	242	255	250	270	624	850	11
sector	254	255	281	270	624	850	11
salud.	285	255	312	270	624	850	11
Directrices	105	268	154	283	624	850	11
Marco	158	268	188	283	624	850	11
para	192	268	213	283	624	850	11
afrontar	217	268	253	283	624	850	11
la	257	268	266	283	624	850	11
Violencia	270	268	312	283	624	850	11
Laboral	105	281	140	296	624	850	11
en	143	281	154	296	624	850	11
el	156	281	164	296	624	850	11
sector	167	281	194	296	624	850	11
salud.	197	281	223	296	624	850	11
Ginebra:	226	282	265	296	624	850	11
Autor.	267	282	295	296	624	850	11
Peña,	71	300	95	315	624	850	11
F.,	97	300	108	315	624	850	11
P.	146	300	154	315	624	850	11
&	156	300	164	315	624	850	11
Sánchez,	166	300	206	315	624	850	11
S.	208	300	217	315	624	850	11
(2008).	219	300	251	315	624	850	11
Introducción.	253	300	312	315	624	850	11
En	105	313	117	328	624	850	11
F.	120	313	128	328	624	850	11
Peña,	131	313	155	328	624	850	11
P.	159	313	166	328	624	850	11
Ravelo	169	313	201	328	624	850	11
&	204	313	212	328	624	850	11
S.	215	313	224	328	624	850	11
Sánchez	227	313	264	328	624	850	11
(Coords.).	267	313	312	328	624	850	11
Cuando	105	326	140	341	624	850	11
el	143	326	151	341	624	850	11
trabajo	155	326	187	341	624	850	11
nos	191	326	206	341	624	850	11
castiga.	210	326	244	341	624	850	11
Debates	248	326	284	341	624	850	11
sobre	288	326	312	341	624	850	11
el	105	339	113	354	624	850	11
mobbing	115	339	153	354	624	850	11
en	155	339	166	354	624	850	11
México	168	339	200	354	624	850	11
(pp.	202	339	219	354	624	850	11
9-20).	221	339	248	354	624	850	11
Azcapotzalco:	249	339	312	354	624	850	11
Ediciones	105	352	148	367	624	850	11
y	151	352	157	367	624	850	11
Gráficos	159	352	197	367	624	850	11
Eón.	200	352	220	367	624	850	11
Peña,	71	371	96	385	624	850	11
F.	101	371	109	385	624	850	11
&	114	371	123	385	624	850	11
Sánchez,	128	371	169	385	624	850	11
S.	174	371	183	385	624	850	11
(2008).	188	371	222	385	624	850	11
Mobbing	227	371	269	385	624	850	11
y	274	371	279	385	624	850	11
salud.	284	371	312	385	624	850	11
Repercusiones	105	384	169	398	624	850	11
negativas	173	384	214	398	624	850	11
en	218	384	229	398	624	850	11
los	232	384	245	398	624	850	11
trabajadores	249	384	303	398	624	850	11
y	306	384	312	398	624	850	11
en	105	397	115	411	624	850	11
los	118	397	131	411	624	850	11
espacios	133	397	171	411	624	850	11
laborales.	173	397	216	411	624	850	11
En	218	397	231	411	624	850	11
F.	233	397	241	411	624	850	11
Peña,	244	397	268	411	624	850	11
P.	270	397	278	411	624	850	11
Ravelo	281	397	312	411	624	850	11
&	105	410	113	424	624	850	11
S.	116	410	125	424	624	850	11
Sánchez	127	410	164	424	624	850	11
(Coords.).	167	410	211	424	624	850	11
Cuando	214	410	249	424	624	850	11
el	251	410	259	424	624	850	11
trabajo	262	410	294	424	624	850	11
nos	297	410	312	424	624	850	11
castiga.	105	423	139	437	624	850	11
Debates	143	423	179	437	624	850	11
sobre	183	423	207	437	624	850	11
el	211	423	219	437	624	850	11
mobbing	223	423	261	437	624	850	11
en	265	423	276	437	624	850	11
México	279	423	312	437	624	850	11
(pp.	105	436	124	450	624	850	11
181-201).	129	436	176	450	624	850	11
Azcapotzalco:	180	436	249	450	624	850	11
Ediciones	254	436	301	450	624	850	11
y	306	436	312	450	624	850	11
Gráficos	105	449	142	463	624	850	11
Eón.	145	449	165	463	624	850	11
Richter,	71	468	108	482	624	850	11
J.	113	468	120	482	624	850	11
(2007).	125	468	159	482	624	850	11
Segmentadas	163	468	225	482	624	850	11
y	229	468	235	482	624	850	11
segregadas:	240	468	294	482	624	850	11
las	299	468	312	482	624	850	11
mujeres	105	481	140	495	624	850	11
en	144	481	154	495	624	850	11
la	158	481	166	495	624	850	11
fuerza	170	481	197	495	624	850	11
de	201	481	211	495	624	850	11
trabajo	215	481	246	495	624	850	11
en	250	481	260	495	624	850	11
Venezuela.	264	481	312	495	624	850	11
Politeia,	105	493	143	508	624	850	11
39(30),	145	493	177	508	624	850	11
151-185.	180	494	220	508	624	850	11
Salin,	71	512	98	527	624	850	11
D.	103	512	114	527	624	850	11
(2005).	119	512	153	527	624	850	11
Harcèlement	158	512	217	527	624	850	11
au	222	512	233	527	624	850	11
travail	238	512	268	527	624	850	11
chez	273	512	294	527	624	850	11
les	299	512	312	527	624	850	11
professionnels	105	525	167	540	624	850	11
du	168	525	179	540	624	850	11
milieu	181	525	208	540	624	850	11
des	210	525	224	540	624	850	11
affaires.	226	525	260	540	624	850	11
Prévalence,	262	525	312	540	624	850	11
Soares,	326	190	359	205	624	850	11
A.	363	190	374	205	624	850	11
(2002).	379	190	412	205	624	850	11
Bullying:	417	190	460	205	624	850	11
When	464	190	491	205	624	850	11
Work	496	190	521	205	624	850	11
Becomes	525	190	567	205	624	850	11
Indecent.	360	204	401	219	624	850	11
Recuperado	404	204	457	219	624	850	11
el	460	204	468	219	624	850	11
10	472	204	483	219	624	850	11
de	486	204	497	219	624	850	11
enero	500	204	525	219	624	850	11
de	528	204	539	219	624	850	11
2007,	542	204	567	219	624	850	11
de	360	218	370	233	624	850	11
http://www.angelosoares.uqam.ca.	373	218	525	233	624	850	11
Venezuela.	326	238	374	252	624	850	11
Instituto	378	238	415	252	624	850	11
Nacional	418	238	458	252	624	850	11
de	462	238	472	252	624	850	11
Estadísticas.	476	238	531	252	624	850	11
(2008).	535	238	567	252	624	850	11
Indicadores	360	252	411	266	624	850	11
sociales.	415	252	453	266	624	850	11
Recuperado	456	252	509	266	624	850	11
el	512	252	520	266	624	850	11
2	524	252	529	266	624	850	11
de	533	252	543	266	624	850	11
abril	547	252	567	266	624	850	11
de	360	265	370	280	624	850	11
2012,	373	265	398	280	624	850	11
de	401	265	411	280	624	850	11
http://www.ine.gob.ve.	417	265	518	280	624	850	11
Venezuela.	326	285	374	299	624	850	11
Instituto	378	285	415	299	624	850	11
Nacional	419	285	458	299	624	850	11
de	462	285	473	299	624	850	11
Estadísticas.	477	285	531	299	624	850	11
(2011).	535	285	567	299	624	850	11
Indicadores	360	299	411	313	624	850	11
de	414	299	424	313	624	850	11
la	426	299	434	313	624	850	11
fuerza	436	299	464	313	624	850	11
de	466	299	477	313	624	850	11
trabajo.	479	299	512	313	624	850	11
Recuperado	514	299	567	313	624	850	11
el	360	313	368	327	624	850	11
4	370	313	376	327	624	850	11
de	378	313	389	327	624	850	11
abril	391	313	411	327	624	850	11
de	413	313	424	327	624	850	11
2012,	426	313	451	327	624	850	11
de	453	313	464	327	624	850	11
http://www.ine.gob.ve.	466	313	567	327	624	850	11
Venezuela.	326	332	374	347	624	850	11
Ley	376	332	393	347	624	850	11
Orgánica	395	332	435	347	624	850	11
de	437	332	448	347	624	850	11
Prevención,	450	332	502	347	624	850	11
Condiciones	504	332	559	347	624	850	11
y	561	332	567	347	624	850	11
Medio	360	346	389	361	624	850	11
Ambiente	391	346	434	361	624	850	11
de	437	346	447	361	624	850	11
Trabajo.	450	346	486	361	624	850	11
(2005).	489	346	521	361	624	850	11
Publicada	523	346	567	361	624	850	11
en	360	360	370	375	624	850	11
Gaceta	375	360	406	375	624	850	11
Oficial	410	360	440	375	624	850	11
Nº	445	360	456	375	624	850	11
38.236,	460	360	494	375	624	850	11
de	498	360	508	375	624	850	11
fecha	513	360	537	375	624	850	11
26	541	360	552	375	624	850	11
de	556	360	567	375	624	850	11
Julio,	360	374	384	389	624	850	11
2005.	387	374	412	389	624	850	11
Caracas:	415	374	452	389	624	850	11
Imprenta	455	374	495	389	624	850	11
Nacional.	498	374	540	389	624	850	11
Venezuela.	326	394	374	408	624	850	11
Ley	377	394	394	408	624	850	11
Orgánica	396	394	437	408	624	850	11
del	439	394	453	408	624	850	11
Trabajo,	455	394	492	408	624	850	11
los	495	394	507	408	624	850	11
Trabajadores	510	394	567	408	624	850	11
y	360	408	366	422	624	850	11
las	368	408	380	422	624	850	11
Trabajadoras.	382	408	442	422	624	850	11
(2012).	444	408	476	422	624	850	11
Publicada	478	408	522	422	624	850	11
en	524	408	534	422	624	850	11
Gaceta	536	408	567	422	624	850	11
Oficial	360	422	390	436	624	850	11
Extraordinaria	393	422	457	436	624	850	11
Nº	461	422	472	436	624	850	11
6.076,	475	422	503	436	624	850	11
de	506	422	517	436	624	850	11
fecha	520	422	544	436	624	850	11
7	548	422	553	436	624	850	11
de	557	422	567	436	624	850	11
mayo,	360	435	387	450	624	850	11
2012.	390	435	415	450	624	850	11
Caracas:	418	435	456	450	624	850	11
Producciones	459	435	518	450	624	850	11
La	521	435	533	450	624	850	11
Piedra,	536	435	567	450	624	850	11
C.A.	360	449	381	464	624	850	11
Vézina,	326	469	362	483	624	850	11
M.	367	469	380	483	624	850	11
&	385	469	394	483	624	850	11
Dussault,	399	469	443	483	624	850	11
J.	448	469	456	483	624	850	11
(2005).	461	469	495	483	624	850	11
Au-delà	500	469	538	483	624	850	11
de	543	469	553	483	624	850	11
la	558	469	567	483	624	850	11
rélation	360	483	395	497	624	850	11
«	399	483	405	497	624	850	11
bourreau-victime	409	483	487	497	624	850	11
»	491	483	497	497	624	850	11
dans	501	483	522	497	624	850	11
l'analyse	526	483	567	497	624	850	11
d'une	360	497	385	511	624	850	11
situation	389	497	427	511	624	850	11
de	431	497	441	511	624	850	11
harcèlement	445	497	499	511	624	850	11
psychologique	503	497	567	511	624	850	11
au	360	511	370	525	624	850	11
travail.	374	511	405	525	624	850	11
PISTES,	409	510	446	525	624	850	11
7(3).	449	510	470	525	624	850	11
Recuperado	474	511	527	525	624	850	11
el	530	511	538	525	624	850	11
20	542	511	553	525	624	850	11
de	557	511	567	525	624	850	11
octubre	360	525	393	539	624	850	11
de	395	525	406	539	624	850	11
2007,	408	525	432	539	624	850	11
de	435	525	445	539	624	850	11
http://www.pistes.uqam.ca.	447	525	567	539	624	850	11
Fecha	380	732	403	742	624	850	11
de	405	732	415	742	624	850	11
recepción:	418	732	458	742	624	850	11
18	461	732	471	742	624	850	11
de	473	732	483	742	624	850	11
abril	485	732	502	742	624	850	11
de	505	732	514	742	624	850	11
2012	517	732	537	742	624	850	11
Fecha	377	746	400	756	624	850	11
de	402	746	412	756	624	850	11
aceptación:	414	746	459	756	624	850	11
28	462	746	472	756	624	850	11
de	474	746	484	756	624	850	11
junio	486	746	506	756	624	850	11
de	508	746	518	756	624	850	11
2012	520	746	540	756	624	850	11
Violencia	73	782	106	794	624	850	11
laboral,	107	782	134	794	624	850	11
género	135	782	160	794	624	850	11
y	162	782	166	794	624	850	11
salud.	168	782	190	794	624	850	11
Trabajadoras	191	782	238	794	624	850	11
y	239	782	244	794	624	850	11
trabajadores	245	782	290	794	624	850	11
de	292	782	301	794	624	850	11
la	302	782	308	794	624	850	11
manufactura.	310	782	357	794	624	850	11
Doris	73	792	93	803	624	850	11
Acevedo.	96	792	131	803	624	850	11
177	549	781	566	795	624	850	11
ARTÍCULO	96	48	148	62	624	850	12
178	58	781	74	795	624	850	12
Salud	305	783	325	793	624	850	12
de	328	783	336	793	624	850	12
los	339	783	349	793	624	850	12
Trabajadores	351	783	398	793	624	850	12
/	400	783	402	793	624	850	12
Volumen	405	783	436	793	624	850	12
20	438	783	447	793	624	850	12
Nº	449	783	458	793	624	850	12
2	460	783	464	793	624	850	12
/	467	783	469	793	624	850	12
Julio	471	783	487	793	624	850	12
-	490	783	492	793	624	850	12
Diciembre	495	783	531	793	624	850	12
2012	533	783	551	793	624	850	12
