Revista	302	55	329	67	612	792	1
de	331	55	339	67	612	792	1
la	342	55	348	67	612	792	1
Facultad	350	55	381	67	612	792	1
de	384	55	392	67	612	792	1
Ingeniería	394	55	431	67	612	792	1
U.C.V.,	433	55	460	67	612	792	1
Vol.	462	55	477	67	612	792	1
27,	479	55	490	67	612	792	1
N°	492	55	503	67	612	792	1
3,	505	55	512	67	612	792	1
pp.	514	55	525	67	612	792	1
71-84,	527	55	551	67	612	792	1
2012	553	55	571	67	612	792	1
CRITERIOS	211	78	279	94	612	792	1
FUNDAMENTALES	282	78	390	94	612	792	1
PARA	393	78	426	94	612	792	1
EL	428	78	444	94	612	792	1
DISEÑO	243	91	289	107	612	792	1
SISMORRESISTENTE	292	91	415	107	612	792	1
MARIANELA	280	117	334	130	612	792	1
BLANCO	336	117	375	130	612	792	1
Universidad	184	130	233	143	612	792	1
Central	235	130	265	143	612	792	1
de	267	130	277	143	612	792	1
Venezuela,	279	130	322	143	612	792	1
Facultad	325	130	359	143	612	792	1
de	362	130	371	143	612	792	1
Ingeniería,	374	130	417	143	612	792	1
Ciclo	419	130	441	143	612	792	1
Básico	444	130	471	143	612	792	1
blanco.marianela@gmail.com	267	143	387	156	612	792	1
Recibido:	85	164	124	177	612	792	1
agosto	126	164	153	177	612	792	1
2011	155	164	175	177	612	792	1
Recibido	385	164	421	177	612	792	1
en	423	164	433	177	612	792	1
forma	435	164	459	177	612	792	1
final	461	164	479	177	612	792	1
revisado:	482	164	518	177	612	792	1
agosto	521	164	547	177	612	792	1
2012	549	164	569	177	612	792	1
RESUMEN	297	190	357	206	612	792	1
Palabras	85	358	122	372	612	792	1
clave:	124	358	148	372	612	792	1
Sismorresistente,	151	358	219	372	612	792	1
Riesgo,	222	358	252	372	612	792	1
Amenaza,	254	358	294	372	612	792	1
Vulnerabilidad,	296	358	358	372	612	792	1
Estructuras.	361	358	408	372	612	792	1
FUNDAMENTAL	134	395	228	411	612	792	1
CRITERIA	231	395	291	411	612	792	1
FOR	293	395	318	411	612	792	1
THE	321	395	346	411	612	792	1
SEISMIC-RESISTANT	349	395	471	411	612	792	1
DESIGN	474	395	520	411	612	792	1
ABSTRACT	300	423	355	436	612	792	1
Keywords:	85	589	127	602	612	792	1
Seismic-Resistant,	130	589	204	602	612	792	1
Risk,	207	589	227	602	612	792	1
Threat,	230	589	258	602	612	792	1
Vulnerability,	261	589	315	602	612	792	1
Structures	318	589	358	602	612	792	1
INTRODUCCIÓN	85	615	166	628	612	792	1
Al	85	641	95	654	612	792	1
examinar	100	641	137	654	612	792	1
y	143	641	148	654	612	792	1
analizar	153	641	184	654	612	792	1
los	190	641	201	654	612	792	1
daños	206	641	230	654	612	792	1
sufridos	235	641	267	654	612	792	1
por	272	641	286	654	612	792	1
algunas	291	641	321	654	612	792	1
estructuras	85	654	128	667	612	792	1
luego	130	654	152	667	612	792	1
de	154	654	164	667	612	792	1
un	165	654	175	667	612	792	1
evento	177	654	204	667	612	792	1
símico,	206	654	235	667	612	792	1
se	237	654	245	667	612	792	1
puede	247	654	271	667	612	792	1
concluir	272	654	305	667	612	792	1
que	307	654	321	667	612	792	1
los	85	667	97	680	612	792	1
terremotos	100	667	142	680	612	792	1
representan	145	667	192	680	612	792	1
uno	198	667	213	680	612	792	1
de	216	667	225	680	612	792	1
los	228	667	240	680	612	792	1
mayores	243	667	277	680	612	792	1
problemas	280	667	321	680	612	792	1
que	85	680	99	693	612	792	1
deben	104	680	128	693	612	792	1
considerar	132	680	173	693	612	792	1
por	175	680	189	693	612	792	1
los	191	680	203	693	612	792	1
ingenieros.	205	680	249	693	612	792	1
La	251	680	261	693	612	792	1
vulnerabilidad	264	680	321	693	612	792	1
de	85	693	94	706	612	792	1
las	97	693	108	706	612	792	1
estructuras	110	693	153	706	612	792	1
depende	155	693	188	706	612	792	1
de	190	693	200	706	612	792	1
los	202	693	214	706	612	792	1
posibles	216	693	248	706	612	792	1
daños	250	693	274	706	612	792	1
que	276	693	290	706	612	792	1
puedan	292	693	321	706	612	792	1
sufrir	85	706	107	719	612	792	1
sus	110	706	122	719	612	792	1
elementos	125	706	166	719	612	792	1
estructurales	169	706	219	719	612	792	1
más	222	706	238	719	612	792	1
importantes	241	706	289	719	612	792	1
ante	292	706	308	719	612	792	1
un	311	706	321	719	612	792	1
sismo,	85	719	111	732	612	792	1
lo	114	719	122	732	612	792	1
cual	126	719	142	732	612	792	1
repercute	146	719	183	732	612	792	1
en	187	719	196	732	612	792	1
el	200	719	207	732	612	792	1
comportamiento	211	719	276	732	612	792	1
de	280	719	289	732	612	792	1
todo	293	719	310	732	612	792	1
el	314	719	321	732	612	792	1
sistema.	85	732	118	745	612	792	1
El	333	615	342	628	612	792	1
planteamiento	351	615	408	628	612	792	1
del	417	615	430	628	612	792	1
problema	434	615	472	628	612	792	1
se	477	615	485	628	612	792	1
basa	490	615	507	628	612	792	1
en	517	615	526	628	612	792	1
el	531	615	538	628	612	792	1
riesgo,	543	615	569	628	612	792	1
que	333	628	348	641	612	792	1
depende	351	628	384	641	612	792	1
de	388	628	397	641	612	792	1
la	401	628	408	641	612	792	1
amenaza	411	628	446	641	612	792	1
y	450	628	455	641	612	792	1
la	458	628	465	641	612	792	1
vulnerabilidad	469	628	527	641	612	792	1
(RIESGO	530	628	569	641	612	792	1
=	333	641	339	654	612	792	1
AMENAZA	346	641	396	654	612	792	1
x	403	641	408	654	612	792	1
VULNERABILIDAD),	415	641	510	654	612	792	1
al	518	641	525	654	612	792	1
aumentar	532	641	569	654	612	792	1
cualquiera	333	654	375	667	612	792	1
de	380	654	389	667	612	792	1
estos	394	654	414	667	612	792	1
dos	419	654	433	667	612	792	1
parámetros,	438	654	485	667	612	792	1
o	490	654	495	667	612	792	1
ambos	500	654	526	667	612	792	1
a	531	654	536	667	612	792	1
la	541	654	548	667	612	792	1
vez,	553	654	569	667	612	792	1
aumenta	333	667	367	680	612	792	1
el	372	667	379	680	612	792	1
riesgo	384	667	408	680	612	792	1
de	413	667	423	680	612	792	1
la	427	667	435	680	612	792	1
estructura	439	667	479	680	612	792	1
y	484	667	489	680	612	792	1
resulta	493	667	520	680	612	792	1
más	525	667	541	680	612	792	1
difícil	546	667	569	680	612	792	1
cumplir	333	680	364	693	612	792	1
el	370	680	377	693	612	792	1
objetivo	383	680	415	693	612	792	1
de	421	680	430	693	612	792	1
salvar	436	680	460	693	612	792	1
vidas	465	680	486	693	612	792	1
y	492	680	497	693	612	792	1
propiedades.	503	680	553	693	612	792	1
La	559	680	569	693	612	792	1
incertidumbre	333	693	389	706	612	792	1
es	394	693	402	706	612	792	1
la	406	693	414	706	612	792	1
principal	418	693	454	706	612	792	1
característica	458	693	511	706	612	792	1
del	515	693	527	706	612	792	1
problema	532	693	569	706	612	792	1
porque	333	706	361	719	612	792	1
no	364	706	374	719	612	792	1
se	378	706	386	719	612	792	1
sabe	389	706	407	719	612	792	1
cuándo	411	706	439	719	612	792	1
y	443	706	448	719	612	792	1
dónde	451	706	476	719	612	792	1
va	479	706	488	719	612	792	1
a	492	706	496	719	612	792	1
ocurrir	500	706	527	719	612	792	1
un	530	706	540	719	612	792	1
sismo,	544	706	569	719	612	792	1
tampoco	333	719	368	732	612	792	1
su	372	719	381	732	612	792	1
magnitud	386	719	424	732	612	792	1
y	428	719	433	732	612	792	1
duración.	438	719	476	732	612	792	1
Cabe	480	719	501	732	612	792	1
destacar	506	719	538	732	612	792	1
que	543	719	558	732	612	792	1
la	562	719	569	732	612	792	1
contribución	333	732	384	745	612	792	1
del	388	732	401	745	612	792	1
sismo	405	732	429	745	612	792	1
en	433	732	443	745	612	792	1
las	447	732	458	745	612	792	1
cargas	463	732	488	745	612	792	1
puede	493	732	517	745	612	792	1
controlar	522	732	558	745	612	792	1
el	562	732	569	745	612	792	1
71	559	745	569	758	612	792	1
diseño	43	62	69	76	612	792	2
estructural.	72	62	116	76	612	792	2
Es	119	62	129	76	612	792	2
muy	132	62	150	76	612	792	2
importante	153	62	197	76	612	792	2
tener	200	62	220	76	612	792	2
en	223	62	232	76	612	792	2
cuenta	235	62	261	76	612	792	2
que	264	62	279	76	612	792	2
mientras	43	75	77	89	612	792	2
los	80	75	92	89	612	792	2
esquemas	94	75	133	89	612	792	2
“arquitectónicos	136	75	202	89	612	792	2
–	205	75	210	89	612	792	2
estructurales”	213	75	268	89	612	792	2
se	270	75	279	89	612	792	2
alejan	43	88	66	102	612	792	2
más	70	88	86	102	612	792	2
de	89	88	98	102	612	792	2
los	102	88	113	102	612	792	2
esquemas	117	88	155	102	612	792	2
simples,	159	88	192	102	612	792	2
las	195	88	206	102	612	792	2
edificaciones	209	88	262	102	612	792	2
son	265	88	279	102	612	792	2
más	43	101	59	115	612	792	2
castigadas	61	101	102	115	612	792	2
por	105	101	118	115	612	792	2
los	121	101	132	115	612	792	2
sismos.	135	101	164	115	612	792	2
Lamentablemente,	43	127	117	141	612	792	2
en	121	127	131	141	612	792	2
muchos	135	127	166	141	612	792	2
países	171	127	195	141	612	792	2
las	200	127	211	141	612	792	2
normas	216	127	245	141	612	792	2
para	250	127	267	141	612	792	2
el	272	127	279	141	612	792	2
diseño	43	140	69	154	612	792	2
Sismorresistente	71	140	137	154	612	792	2
no	139	140	149	154	612	792	2
son	152	140	166	154	612	792	2
aplicadas	168	140	205	154	612	792	2
en	208	140	217	154	612	792	2
construcciones	219	140	279	154	612	792	2
informales,	43	153	88	167	612	792	2
lo	92	153	100	167	612	792	2
cual	104	153	121	167	612	792	2
repercute	125	153	162	167	612	792	2
en	167	153	176	167	612	792	2
elevar	181	153	205	167	612	792	2
la	209	153	217	167	612	792	2
vulnerabilidad	221	153	279	167	612	792	2
de	43	166	52	180	612	792	2
las	59	166	70	180	612	792	2
estructuras.	76	166	122	180	612	792	2
Al	128	166	138	180	612	792	2
estudiar	145	166	177	180	612	792	2
el	183	166	190	180	612	792	2
comportamiento	197	166	263	180	612	792	2
de	269	166	279	180	612	792	2
edificaciones	43	179	95	193	612	792	2
luego	102	179	124	193	612	792	2
de	131	179	141	193	612	792	2
un	148	179	158	193	612	792	2
evento	165	179	192	193	612	792	2
sísmico,	199	179	232	193	612	792	2
se	239	179	248	193	612	792	2
puede	255	179	279	193	612	792	2
afirmar	43	192	71	206	612	792	2
que	76	192	91	206	612	792	2
cuando	96	192	125	206	612	792	2
se	130	192	138	206	612	792	2
toman	143	192	168	206	612	792	2
en	173	192	183	206	612	792	2
cuenta	188	192	214	206	612	792	2
las	219	192	230	206	612	792	2
normas	235	192	264	206	612	792	2
de	269	192	279	206	612	792	2
diseño	43	205	69	219	612	792	2
sismorresistente,	74	205	141	219	612	792	2
la	146	205	153	219	612	792	2
construcción	158	205	209	219	612	792	2
es	214	205	223	219	612	792	2
debidamente	228	205	279	219	612	792	2
supervisada	43	218	90	232	612	792	2
y	94	218	99	232	612	792	2
el	103	218	111	232	612	792	2
sismo	115	218	138	232	612	792	2
de	143	218	152	232	612	792	2
diseño	156	218	182	232	612	792	2
representa	187	218	228	232	612	792	2
la	232	218	239	232	612	792	2
amenaza	244	218	279	232	612	792	2
sísmica	43	231	73	245	612	792	2
real	76	231	91	245	612	792	2
de	95	231	104	245	612	792	2
la	108	231	115	245	612	792	2
zona,	119	231	140	245	612	792	2
los	144	231	156	245	612	792	2
daños	159	231	183	245	612	792	2
son	186	231	200	245	612	792	2
considerablemente	204	231	279	245	612	792	2
menores	43	244	76	258	612	792	2
que	81	244	95	258	612	792	2
en	100	244	110	258	612	792	2
los	114	244	126	258	612	792	2
casos	130	244	152	258	612	792	2
en	157	244	166	258	612	792	2
los	171	244	182	258	612	792	2
cuales	187	244	212	258	612	792	2
no	217	244	227	258	612	792	2
se	231	244	240	258	612	792	2
cumplen	244	244	279	258	612	792	2
los	43	257	54	271	612	792	2
requerimientos	63	257	123	271	612	792	2
mínimos	132	257	167	271	612	792	2
indispensables	176	257	234	271	612	792	2
para	243	257	260	271	612	792	2
tal	269	257	279	271	612	792	2
fin.	43	270	56	284	612	792	2
Sin	60	270	74	284	612	792	2
embargo,	78	270	116	284	612	792	2
es	120	270	129	284	612	792	2
importante	133	270	177	284	612	792	2
señalar	181	270	210	284	612	792	2
que	214	270	229	284	612	792	2
las	233	270	245	284	612	792	2
normas	249	270	279	284	612	792	2
sismorresistentes	43	283	111	297	612	792	2
por	117	283	130	297	612	792	2
sí	136	283	143	297	612	792	2
solas	149	283	169	297	612	792	2
no	175	283	185	297	612	792	2
pueden	191	283	220	297	612	792	2
garantizar	226	283	266	297	612	792	2
la	272	283	279	297	612	792	2
inexistencia	43	296	90	310	612	792	2
de	94	296	104	310	612	792	2
daños	108	296	131	310	612	792	2
ante	136	296	152	310	612	792	2
un	157	296	167	310	612	792	2
terremoto	171	296	210	310	612	792	2
severo,	214	296	243	310	612	792	2
en	247	296	256	310	612	792	2
ellas	260	296	279	310	612	792	2
se	43	309	51	323	612	792	2
establecen	57	309	99	323	612	792	2
requisitos	102	309	141	323	612	792	2
mínimos	144	309	179	323	612	792	2
para	182	309	199	323	612	792	2
proteger	202	309	236	323	612	792	2
la	239	309	246	323	612	792	2
vida	249	309	266	323	612	792	2
de	269	309	279	323	612	792	2
las	43	322	54	336	612	792	2
personas	56	322	91	336	612	792	2
que	94	322	108	336	612	792	2
ocupan	111	322	140	336	612	792	2
la	143	322	150	336	612	792	2
edificación.	152	322	199	336	612	792	2
El	201	322	210	336	612	792	2
daño	213	322	232	336	612	792	2
severo	235	322	261	336	612	792	2
o	264	322	269	336	612	792	2
el	272	322	279	336	612	792	2
colapso	43	335	73	349	612	792	2
de	75	335	85	349	612	792	2
un	87	335	97	349	612	792	2
gran	99	335	116	349	612	792	2
número	118	335	149	349	612	792	2
de	151	335	161	349	612	792	2
estructuras	163	335	206	349	612	792	2
durante	208	335	238	349	612	792	2
sismos	240	335	267	349	612	792	2
de	269	335	279	349	612	792	2
alta	43	348	57	362	612	792	2
intensidad,	59	348	103	362	612	792	2
se	105	348	114	362	612	792	2
debe	116	348	135	362	612	792	2
a	138	348	142	362	612	792	2
la	145	348	152	362	612	792	2
falla	154	348	172	362	612	792	2
de	174	348	184	362	612	792	2
uno	186	348	201	362	612	792	2
o	204	348	209	362	612	792	2
varios	211	348	236	362	612	792	2
elementos	238	348	279	362	612	792	2
cuya	43	361	61	375	612	792	2
ductilidad	64	361	104	375	612	792	2
y	106	361	111	375	612	792	2
resistencia	114	361	156	375	612	792	2
no	159	361	169	375	612	792	2
son	171	361	185	375	612	792	2
suficientes.	187	361	232	375	612	792	2
Algunos	43	387	76	401	612	792	2
de	84	387	93	401	612	792	2
los	101	387	112	401	612	792	2
daños	120	387	143	401	612	792	2
encontrados	151	387	199	401	612	792	2
en	207	387	216	401	612	792	2
columnas	223	387	262	401	612	792	2
de	269	387	279	401	612	792	2
estructuras	43	400	86	414	612	792	2
castigadas	88	400	129	414	612	792	2
por	131	400	144	414	612	792	2
los	146	400	158	414	612	792	2
movimientos	159	400	212	414	612	792	2
sísmicos	214	400	248	414	612	792	2
pueden	250	400	279	414	612	792	2
ser	43	413	54	427	612	792	2
grietas	59	413	85	427	612	792	2
diagonales	90	413	132	427	612	792	2
causadas	137	413	172	427	612	792	2
por	177	413	190	427	612	792	2
cortante	195	413	227	427	612	792	2
y/o	231	413	244	427	612	792	2
torsión,	248	413	279	427	612	792	2
grietas	43	426	69	440	612	792	2
verticales	74	426	112	440	612	792	2
y	117	426	122	440	612	792	2
aplastamiento	126	426	182	440	612	792	2
del	187	426	199	440	612	792	2
concreto	204	426	238	440	612	792	2
causados	243	426	279	440	612	792	2
por	43	439	56	453	612	792	2
compresión,	59	439	108	453	612	792	2
pandeo	118	439	147	453	612	792	2
de	150	439	160	453	612	792	2
las	163	439	174	453	612	792	2
barras	178	439	202	453	612	792	2
longitudinales	205	439	262	453	612	792	2
por	265	439	279	453	612	792	2
exceso	43	452	70	466	612	792	2
de	74	452	83	466	612	792	2
distanciamiento	87	452	150	466	612	792	2
de	154	452	164	466	612	792	2
las	168	452	179	466	612	792	2
ligaduras	183	452	220	466	612	792	2
y	224	452	229	466	612	792	2
pérdida	233	452	263	466	612	792	2
del	267	452	279	466	612	792	2
recubrimiento	43	465	99	479	612	792	2
en	101	465	111	479	612	792	2
todos	113	465	135	479	612	792	2
los	137	465	149	479	612	792	2
casos	151	465	173	479	612	792	2
mencionados.	175	465	231	479	612	792	2
En	233	465	244	479	612	792	2
vigas	247	465	268	479	612	792	2
se	270	465	279	479	612	792	2
evidencian	43	478	86	492	612	792	2
grietas	88	478	115	492	612	792	2
diagonales	117	478	160	492	612	792	2
y	163	478	168	492	612	792	2
rotura	170	478	194	492	612	792	2
del	197	478	209	492	612	792	2
acero	211	478	233	492	612	792	2
transversal	235	478	279	492	612	792	2
causadas	43	491	78	505	612	792	2
por	81	491	94	505	612	792	2
cortante	97	491	130	505	612	792	2
y/o	132	491	145	505	612	792	2
torsión,	148	491	178	505	612	792	2
grietas	181	491	208	505	612	792	2
verticales,	211	491	252	505	612	792	2
rotura	255	491	279	505	612	792	2
del	43	504	55	518	612	792	2
acero	60	504	81	518	612	792	2
longitudinal	86	504	134	518	612	792	2
y	139	504	144	518	612	792	2
aplastamiento	149	504	204	518	612	792	2
del	209	504	221	518	612	792	2
concreto	226	504	261	518	612	792	2
por	265	504	279	518	612	792	2
flexión.	43	517	73	531	612	792	2
Las	43	543	57	557	612	792	2
conexiones	61	543	106	557	612	792	2
entre	109	543	129	557	612	792	2
elementos	133	543	173	557	612	792	2
estructurales	177	543	227	557	612	792	2
son	231	543	245	557	612	792	2
puntos	252	543	279	557	612	792	2
críticos,	43	556	74	570	612	792	2
aparecen	77	556	112	570	612	792	2
grietas	115	556	141	570	612	792	2
diagonales	144	556	186	570	612	792	2
y	189	556	194	570	612	792	2
fallas	196	556	218	570	612	792	2
por	220	556	233	570	612	792	2
adherencia	235	556	279	570	612	792	2
entre	43	569	63	583	612	792	2
el	65	569	72	583	612	792	2
concreto	74	569	108	583	612	792	2
y	110	569	115	583	612	792	2
el	117	569	124	583	612	792	2
acero,	127	569	151	583	612	792	2
anclaje	153	569	181	583	612	792	2
insuficiente	183	569	229	583	612	792	2
del	231	569	243	583	612	792	2
refuerzo	245	569	279	583	612	792	2
longitudinal	43	582	91	596	612	792	2
y	95	582	100	596	612	792	2
esfuerzos	105	582	143	596	612	792	2
excesivos	147	582	186	596	612	792	2
de	191	582	200	596	612	792	2
flexión.	205	582	235	596	612	792	2
Las	240	582	254	596	612	792	2
losas	259	582	279	596	612	792	2
pueden	43	595	71	609	612	792	2
presentar	73	595	110	609	612	792	2
daños	112	595	135	609	612	792	2
por	137	595	151	609	612	792	2
punzonamiento	153	595	214	609	612	792	2
alrededor	216	595	254	609	612	792	2
de	256	595	266	609	612	792	2
las	268	595	279	609	612	792	2
columnas	43	608	81	622	612	792	2
y	84	608	89	622	612	792	2
grietas	91	608	118	622	612	792	2
longitudinales	121	608	178	622	612	792	2
perpendiculares	180	608	244	622	612	792	2
al	246	608	254	622	612	792	2
plano	257	608	279	622	612	792	2
de	43	621	52	635	612	792	2
flexión	54	621	82	635	612	792	2
a	84	621	89	635	612	792	2
lo	91	621	99	635	612	792	2
largo	101	621	121	635	612	792	2
de	124	621	133	635	612	792	2
la	135	621	143	635	612	792	2
placa,	145	621	168	635	612	792	2
debido	171	621	198	635	612	792	2
al	200	621	207	635	612	792	2
exceso	210	621	237	635	612	792	2
de	239	621	249	635	612	792	2
flexión	251	621	279	635	612	792	2
producida	43	634	83	648	612	792	2
por	85	634	98	648	612	792	2
el	101	634	108	648	612	792	2
movimiento.	111	634	161	648	612	792	2
Las	43	660	57	674	612	792	2
irregularidades	59	660	119	674	612	792	2
de	122	660	131	674	612	792	2
alturas	133	660	160	674	612	792	2
de	163	660	172	674	612	792	2
entrepisos,	174	660	217	674	612	792	2
que	220	660	234	674	612	792	2
repercuten	237	660	279	674	612	792	2
en	43	673	52	687	612	792	2
cambios	54	673	87	687	612	792	2
bruscos	89	673	119	687	612	792	2
de	121	673	130	687	612	792	2
rigidez	134	673	162	687	612	792	2
entre	163	673	183	687	612	792	2
pisos	185	673	206	687	612	792	2
adyacentes,	207	673	254	687	612	792	2
hacen	255	673	279	687	612	792	2
que	43	686	57	700	612	792	2
la	61	686	68	700	612	792	2
absorción	73	686	112	700	612	792	2
y	116	686	121	700	612	792	2
disipación	125	686	166	700	612	792	2
de	171	686	180	700	612	792	2
la	184	686	192	700	612	792	2
energía	196	686	225	700	612	792	2
al	229	686	237	700	612	792	2
momento	241	686	279	700	612	792	2
del	43	699	55	713	612	792	2
sismo	58	699	81	713	612	792	2
se	84	699	93	713	612	792	2
concentre	96	699	135	713	612	792	2
en	138	699	147	713	612	792	2
los	151	699	162	713	612	792	2
pisos	165	699	186	713	612	792	2
flexibles,	189	699	226	713	612	792	2
produciendo	229	699	279	713	612	792	2
sobre-solicitación	43	712	114	726	612	792	2
en	116	712	126	726	612	792	2
los	128	712	140	726	612	792	2
elementos	142	712	183	726	612	792	2
estructurales.	185	712	238	726	612	792	2
72	43	745	53	758	612	792	2
Las	291	62	305	76	612	792	2
irregularidades	307	62	367	76	612	792	2
en	369	62	378	76	612	792	2
planta,	380	62	407	76	612	792	2
de	409	62	419	76	612	792	2
masa,	421	62	444	76	612	792	2
rigidez	446	62	473	76	612	792	2
y	475	62	480	76	612	792	2
resistencia,	482	62	527	76	612	792	2
pueden	291	75	320	89	612	792	2
originar	321	75	353	89	612	792	2
torsión,	355	75	385	89	612	792	2
lo	387	75	394	89	612	792	2
cual	396	75	413	89	612	792	2
genera	414	75	441	89	612	792	2
esfuerzos	443	75	480	89	612	792	2
adicionales	482	75	527	89	612	792	2
difíciles	291	88	323	102	612	792	2
de	325	88	335	102	612	792	2
evaluar.	337	88	369	102	612	792	2
El	291	114	300	128	612	792	2
objetivo	303	114	335	128	612	792	2
principal	338	114	374	128	612	792	2
del	377	114	389	128	612	792	2
presente	392	114	425	128	612	792	2
trabajo	428	114	456	128	612	792	2
de	459	114	468	128	612	792	2
investigación,	471	114	527	128	612	792	2
es	291	127	299	141	612	792	2
dar	303	127	316	141	612	792	2
a	319	127	324	141	612	792	2
los	327	127	339	141	612	792	2
ingenieros	343	127	384	141	612	792	2
que	388	127	402	141	612	792	2
se	406	127	414	141	612	792	2
inician	418	127	445	141	612	792	2
en	449	127	458	141	612	792	2
la	462	127	469	141	612	792	2
profesión,	473	127	513	141	612	792	2
un	517	127	527	141	612	792	2
grupo	291	140	314	154	612	792	2
de	317	140	327	154	612	792	2
criterios	330	140	363	154	612	792	2
mínimos	366	140	401	154	612	792	2
necesarios	404	140	446	154	612	792	2
para	449	140	467	154	612	792	2
lograr	470	140	494	154	612	792	2
diseños	497	140	527	154	612	792	2
sismorresistentes	291	153	359	167	612	792	2
adecuados.	365	153	409	167	612	792	2
Sensibilizar	411	153	459	167	612	792	2
a	461	153	466	167	612	792	2
los	469	153	480	167	612	792	2
arquitectos	483	153	527	167	612	792	2
en	291	166	300	180	612	792	2
cuanto	304	166	331	180	612	792	2
a	335	166	339	180	612	792	2
la	343	166	351	180	612	792	2
enorme	355	166	385	180	612	792	2
responsabilidad	389	166	451	180	612	792	2
del	455	166	468	180	612	792	2
ingeniero	472	166	509	180	612	792	2
y	513	166	518	180	612	792	2
a	523	166	527	180	612	792	2
la	291	179	298	193	612	792	2
imperiosa	302	179	341	193	612	792	2
necesidad	345	179	384	193	612	792	2
del	388	179	400	193	612	792	2
trabajo	404	179	432	193	612	792	2
en	436	179	445	193	612	792	2
equipo,	449	179	478	193	612	792	2
para	482	179	499	193	612	792	2
lograr	503	179	527	193	612	792	2
que	291	192	305	206	612	792	2
las	310	192	321	206	612	792	2
estructuras	326	192	369	206	612	792	2
cumplan	374	192	409	206	612	792	2
sus	413	192	426	206	612	792	2
funciones,	431	192	472	206	612	792	2
salvar	477	192	501	206	612	792	2
vidas	506	192	527	206	612	792	2
y	291	205	296	219	612	792	2
minimizar	300	205	341	219	612	792	2
los	345	205	357	219	612	792	2
daños	361	205	385	219	612	792	2
materiales.	389	205	433	219	612	792	2
Es	437	205	447	219	612	792	2
importante	451	205	494	219	612	792	2
señalar	499	205	527	219	612	792	2
que	291	218	305	232	612	792	2
es	313	218	321	232	612	792	2
responsabilidad	329	218	391	232	612	792	2
del	399	218	411	232	612	792	2
ingeniero	419	218	456	232	612	792	2
profundizar	464	218	511	232	612	792	2
su	518	218	527	232	612	792	2
investigación,	291	231	347	245	612	792	2
según	350	231	374	245	612	792	2
sea	377	231	390	245	612	792	2
el	394	231	401	245	612	792	2
caso,	405	231	425	245	612	792	2
para	428	231	446	245	612	792	2
calcular	453	231	485	245	612	792	2
y	488	231	493	245	612	792	2
detallar	497	231	527	245	612	792	2
adecuadamente	291	244	352	258	612	792	2
cada	355	244	373	258	612	792	2
uno	376	244	391	258	612	792	2
de	393	244	403	258	612	792	2
los	405	244	417	258	612	792	2
elementos	419	244	460	258	612	792	2
de	462	244	472	258	612	792	2
la	474	244	482	258	612	792	2
estructura.	484	244	526	258	612	792	2
METODOLOGÍA	291	270	369	284	612	792	2
En	291	296	302	310	612	792	2
la	306	296	313	310	612	792	2
primera	317	296	348	310	612	792	2
etapa	353	296	374	310	612	792	2
se	378	296	386	310	612	792	2
realizó	390	296	417	310	612	792	2
una	422	296	436	310	612	792	2
revisión	440	296	472	310	612	792	2
bibliográfica	476	296	527	310	612	792	2
exhaustiva	291	309	334	323	612	792	2
de	340	309	349	323	612	792	2
los	356	309	367	323	612	792	2
aspectos	374	309	407	323	612	792	2
relacionados	414	309	464	323	612	792	2
con	471	309	485	323	612	792	2
el	491	309	499	323	612	792	2
tema.	505	309	527	323	612	792	2
En	291	322	302	336	612	792	2
la	307	322	314	336	612	792	2
segunda	319	322	351	336	612	792	2
etapa	356	322	377	336	612	792	2
se	382	322	390	336	612	792	2
realizó	395	322	422	336	612	792	2
una	427	322	442	336	612	792	2
clasificación	446	322	496	336	612	792	2
de	501	322	511	336	612	792	2
los	515	322	527	336	612	792	2
posibles	291	335	324	349	612	792	2
problemas	327	335	369	349	612	792	2
estructurales	373	335	423	349	612	792	2
que	427	335	442	349	612	792	2
se	445	335	454	349	612	792	2
pueden	458	335	487	349	612	792	2
presentar	490	335	527	349	612	792	2
debido	291	348	318	362	612	792	2
a	322	348	327	362	612	792	2
los	331	348	343	362	612	792	2
sismos	347	348	375	362	612	792	2
y,	379	348	386	362	612	792	2
simultáneamente,	390	348	460	362	612	792	2
se	465	348	473	362	612	792	2
exponen	478	348	511	362	612	792	2
las	516	348	527	362	612	792	2
posibles	291	361	324	375	612	792	2
soluciones	328	361	370	375	612	792	2
para	374	361	391	375	612	792	2
evitar	396	361	418	375	612	792	2
los	422	361	434	375	612	792	2
problemas	438	361	480	375	612	792	2
planteados	484	361	527	375	612	792	2
previamente.	291	374	343	388	612	792	2
PROBLEMAS	291	400	354	414	612	792	2
DE	357	400	370	414	612	792	2
CONFIGURACIÓN	373	400	461	414	612	792	2
EN	466	400	480	414	612	792	2
PLANTA	482	400	523	414	612	792	2
Son	291	426	306	440	612	792	2
problemas	309	426	351	440	612	792	2
referentes	354	426	393	440	612	792	2
a	396	426	400	440	612	792	2
la	403	426	410	440	612	792	2
distribución	413	426	461	440	612	792	2
del	464	426	476	440	612	792	2
espacio	479	426	509	440	612	792	2
y	512	426	517	440	612	792	2
la	520	426	527	440	612	792	2
forma	291	439	315	453	612	792	2
de	317	439	327	453	612	792	2
la	329	439	336	453	612	792	2
estructura	339	439	378	453	612	792	2
en	381	439	390	453	612	792	2
el	393	439	400	453	612	792	2
plano	402	439	425	453	612	792	2
horizontal.	427	439	470	453	612	792	2
•	296	465	300	479	612	792	2
LONGITUD	308	465	362	479	612	792	2
EN	365	465	379	479	612	792	2
PLANTA	381	465	421	479	612	792	2
La	291	491	301	505	612	792	2
longitud	306	491	339	505	612	792	2
en	344	491	354	505	612	792	2
planta	359	491	383	505	612	792	2
de	388	491	397	505	612	792	2
una	402	491	417	505	612	792	2
edificación,	422	491	468	505	612	792	2
influye	473	491	501	505	612	792	2
en	505	491	515	505	612	792	2
la	520	491	527	505	612	792	2
respuesta	291	504	328	518	612	792	2
estructural	333	504	375	518	612	792	2
ante	379	504	396	518	612	792	2
la	401	504	408	518	612	792	2
transmisión	412	504	459	518	612	792	2
de	464	504	473	518	612	792	2
ondas	478	504	501	518	612	792	2
en	506	504	515	518	612	792	2
el	520	504	527	518	612	792	2
terreno	291	517	319	531	612	792	2
producidas	323	517	367	531	612	792	2
por	372	517	385	531	612	792	2
el	389	517	397	531	612	792	2
movimiento	401	517	449	531	612	792	2
sísmico.	454	517	487	531	612	792	2
A	490	517	498	531	612	792	2
mayor	501	517	527	531	612	792	2
longitud	291	530	324	544	612	792	2
en	327	530	336	544	612	792	2
planta	339	530	364	544	612	792	2
empeora	367	530	401	544	612	792	2
el	404	530	411	544	612	792	2
comportamiento	414	530	479	544	612	792	2
estructural,	482	530	527	544	612	792	2
debido	291	543	318	557	612	792	2
a	320	543	325	557	612	792	2
que	327	543	342	557	612	792	2
la	344	543	351	557	612	792	2
respuesta	354	543	391	557	612	792	2
de	393	543	403	557	612	792	2
la	405	543	412	557	612	792	2
estructura	415	543	454	557	612	792	2
ante	457	543	473	557	612	792	2
dichas	476	543	501	557	612	792	2
ondas	504	543	527	557	612	792	2
puede	291	556	315	570	612	792	2
diferir	320	556	345	570	612	792	2
considerablemente	350	556	425	570	612	792	2
de	430	556	440	570	612	792	2
un	445	556	455	570	612	792	2
punto	460	556	483	570	612	792	2
de	488	556	497	570	612	792	2
apoyo	503	556	527	570	612	792	2
a	291	569	295	583	612	792	2
otro	299	569	315	583	612	792	2
de	319	569	328	583	612	792	2
la	332	569	339	583	612	792	2
misma	343	569	370	583	612	792	2
edificación.	373	569	420	583	612	792	2
(Grases	424	569	454	583	612	792	2
et	458	569	465	583	612	792	2
al.	469	569	479	583	612	792	2
1987).	482	569	508	583	612	792	2
Los	512	569	527	583	612	792	2
edificios	291	582	325	596	612	792	2
largos	331	582	355	596	612	792	2
son	361	582	375	596	612	792	2
más	381	582	397	596	612	792	2
propensos	403	582	443	596	612	792	2
a	449	582	453	596	612	792	2
tener	459	582	479	596	612	792	2
problemas	485	582	527	596	612	792	2
debido	291	595	318	609	612	792	2
a	321	595	326	609	612	792	2
las	329	595	341	609	612	792	2
componentes	344	595	397	609	612	792	2
torsionales	400	595	444	609	612	792	2
del	447	595	459	609	612	792	2
movimiento	463	595	511	609	612	792	2
del	515	595	527	609	612	792	2
terreno	291	608	319	622	612	792	2
(Figura	322	608	351	622	612	792	2
1).	354	608	364	622	612	792	2
Recomendación	291	634	355	648	612	792	2
práctica:	358	634	392	648	612	792	2
L2	395	634	406	648	612	792	2
⁄	408	634	410	648	612	792	2
L1	415	634	426	648	612	792	2
≤	428	634	434	648	612	792	2
2.3	436	634	449	648	612	792	2
(Cardona,	451	634	491	648	612	792	2
2004)	494	634	517	648	612	792	2
Figura	339	720	368	734	612	792	2
1.	370	720	378	734	612	792	2
Planta	380	720	407	734	612	792	2
de	410	720	419	734	612	792	2
gran	421	720	440	734	612	792	2
longitud.	443	720	479	734	612	792	2
(Fuente:	352	733	386	747	612	792	2
Grases	389	733	417	747	612	792	2
et	420	733	427	747	612	792	2
al.	430	733	440	747	612	792	2
1987)	442	733	466	747	612	792	2
Para	85	62	103	76	612	792	3
solucionar	105	62	146	76	612	792	3
dicho	148	62	170	76	612	792	3
problema	172	62	210	76	612	792	3
se	212	62	220	76	612	792	3
insertan	222	62	254	76	612	792	3
juntas	256	62	279	76	612	792	3
totales,	281	62	310	76	612	792	3
de	312	62	321	76	612	792	3
tal	85	75	95	89	612	792	3
manera	97	75	127	89	612	792	3
que	129	75	143	89	612	792	3
cada	145	75	163	89	612	792	3
una	166	75	180	89	612	792	3
de	182	75	191	89	612	792	3
las	194	75	205	89	612	792	3
estructuras	207	75	250	89	612	792	3
separadas	252	75	291	89	612	792	3
se	293	75	301	89	612	792	3
trate	303	75	321	89	612	792	3
como	85	88	107	102	612	792	3
una	110	88	124	102	612	792	3
estructura	127	88	166	102	612	792	3
corta	168	88	188	102	612	792	3
(Grases	191	88	221	102	612	792	3
et	224	88	231	102	612	792	3
al.	233	88	243	102	612	792	3
1987).	246	88	271	102	612	792	3
Estas	274	88	295	102	612	792	3
juntas	297	88	321	102	612	792	3
deben	85	101	109	115	612	792	3
ser	114	101	125	115	612	792	3
diseñadas	130	101	169	115	612	792	3
para	173	101	191	115	612	792	3
que	195	101	210	115	612	792	3
no	214	101	224	115	612	792	3
se	229	101	237	115	612	792	3
produzcan	242	101	284	115	612	792	3
choques	288	101	321	115	612	792	3
entre	85	114	105	128	612	792	3
las	108	114	119	128	612	792	3
partes	122	114	146	128	612	792	3
separadas,	149	114	191	128	612	792	3
a	194	114	198	128	612	792	3
consecuencia	201	114	255	128	612	792	3
del	258	114	270	128	612	792	3
movimiento	273	114	321	128	612	792	3
independiente	85	127	141	141	612	792	3
de	144	127	153	141	612	792	3
cada	156	127	174	141	612	792	3
una	176	127	191	141	612	792	3
(Figura	193	127	223	141	612	792	3
2).	225	127	236	141	612	792	3
Otras	333	62	355	76	612	792	3
posibles	357	62	390	76	612	792	3
soluciones	393	62	435	76	612	792	3
para	437	62	455	76	612	792	3
aminorar	457	62	493	76	612	792	3
el	496	62	503	76	612	792	3
problema	505	62	543	76	612	792	3
son:	546	62	562	76	612	792	3
•	345	88	348	102	612	792	3
Colocar	362	88	393	102	612	792	3
elementos	397	88	438	102	612	792	3
rigidizadores	442	88	494	102	612	792	3
en	499	88	508	102	612	792	3
las	512	88	523	102	612	792	3
plantas	528	88	556	102	612	792	3
en	560	88	569	102	612	792	3
forma	362	101	385	115	612	792	3
de	388	101	397	115	612	792	3
“H”	400	101	416	115	612	792	3
y	419	101	424	115	612	792	3
“U”	426	101	442	115	612	792	3
(Figura	445	101	474	115	612	792	3
4)	477	101	485	115	612	792	3
Figura	335	180	364	194	612	792	3
4.	366	180	374	194	612	792	3
Solución	376	180	411	194	612	792	3
con	414	180	428	194	612	792	3
rigizadores	431	180	476	194	612	792	3
para	479	180	497	194	612	792	3
plantas	500	180	529	194	612	792	3
en	532	180	541	194	612	792	3
forma	544	180	568	194	612	792	3
de	364	193	374	207	612	792	3
“H”	376	193	395	207	612	792	3
y	397	193	402	207	612	792	3
“U”	404	193	422	207	612	792	3
(Fuente:	425	193	459	207	612	792	3
Grases	462	193	490	207	612	792	3
et	493	193	500	207	612	792	3
al.	502	193	513	207	612	792	3
1987)	515	193	538	207	612	792	3
Figura	102	219	131	233	612	792	3
2.	134	219	141	233	612	792	3
Recomendación:	144	219	211	233	612	792	3
Insertar	213	219	246	233	612	792	3
juntas	248	219	272	233	612	792	3
totales.	275	219	304	233	612	792	3
(Fuente:	146	232	181	246	612	792	3
Grases	183	232	212	246	612	792	3
et	214	232	221	246	612	792	3
al.	224	232	234	246	612	792	3
1987)	237	232	260	246	612	792	3
•	345	213	348	226	612	792	3
Modificar	362	213	401	226	612	792	3
ligeramente	405	213	453	226	612	792	3
la	457	213	464	226	612	792	3
sección	469	213	499	226	612	792	3
para	503	213	520	226	612	792	3
suavizar	525	213	558	226	612	792	3
el	562	213	569	226	612	792	3
ángulo	362	226	389	239	612	792	3
en	391	226	401	239	612	792	3
la	403	226	410	239	612	792	3
zona	413	226	432	239	612	792	3
de	434	226	444	239	612	792	3
quiebre	446	226	476	239	612	792	3
(Figura	479	226	508	239	612	792	3
5)	511	226	519	239	612	792	3
Recomendaciones	85	259	158	272	612	792	3
prácticas:	160	259	199	272	612	792	3
•	96	285	100	298	612	792	3
•	96	298	100	311	612	792	3
•	96	311	100	324	612	792	3
L	113	285	119	298	612	792	3
MAX	119	293	133	300	612	792	3
=	136	285	141	298	612	792	3
40	144	285	154	298	612	792	3
metros	156	285	183	298	612	792	3
L2	113	298	124	311	612	792	3
⁄	127	298	129	311	612	792	3
L1	131	298	142	311	612	792	3
≤	145	298	150	311	612	792	3
2.3	153	298	165	311	612	792	3
Si	113	311	122	324	612	792	3
L2	124	311	135	324	612	792	3
⁄	137	311	139	324	612	792	3
L1	141	311	152	324	612	792	3
>	154	311	159	324	612	792	3
2.3,	161	311	176	324	612	792	3
se	178	311	187	324	612	792	3
recomienda	189	311	235	324	612	792	3
insertar	237	311	267	324	612	792	3
al	269	311	277	324	612	792	3
menos	279	311	305	324	612	792	3
una	307	311	321	324	612	792	3
junta	113	324	133	337	612	792	3
total	136	324	154	337	612	792	3
•	91	350	94	363	612	792	3
FORMA	102	350	140	363	612	792	3
DE	142	350	156	363	612	792	3
LA	158	350	172	363	612	792	3
PLANTA	174	350	214	363	612	792	3
La	85	376	96	389	612	792	3
forma	98	376	122	389	612	792	3
de	124	376	133	389	612	792	3
la	135	376	142	389	612	792	3
planta	144	376	169	389	612	792	3
influye	171	376	199	389	612	792	3
en	201	376	210	389	612	792	3
la	212	376	220	389	612	792	3
respuesta	222	376	259	389	612	792	3
de	261	376	270	389	612	792	3
la	273	376	280	389	612	792	3
estructura	282	376	321	389	612	792	3
ante	85	389	102	402	612	792	3
la	107	389	114	402	612	792	3
concentración	120	389	176	402	612	792	3
de	181	389	190	402	612	792	3
esfuerzos	196	389	234	402	612	792	3
generada	239	389	275	402	612	792	3
en	280	389	290	402	612	792	3
ciertas	295	389	321	402	612	792	3
partes,	85	402	111	415	612	792	3
debido	117	402	145	415	612	792	3
al	151	402	158	415	612	792	3
movimiento	164	402	212	415	612	792	3
sísmico.	218	402	251	415	612	792	3
Los	257	402	272	415	612	792	3
sitios	278	402	299	415	612	792	3
más	305	402	321	415	612	792	3
vulnerables	85	415	131	428	612	792	3
son	135	415	149	428	612	792	3
los	152	415	164	428	612	792	3
ángulos	168	415	199	428	612	792	3
de	203	415	212	428	612	792	3
quiebre	216	415	246	428	612	792	3
entre	250	415	270	428	612	792	3
partes	273	415	297	428	612	792	3
de	301	415	310	428	612	792	3
la	314	415	321	428	612	792	3
estructura,	85	428	127	441	612	792	3
cuyo	132	428	152	441	612	792	3
problema	157	428	195	441	612	792	3
se	200	428	208	441	612	792	3
puede	214	428	237	441	612	792	3
resolver	243	428	275	441	612	792	3
colocando	280	428	321	441	612	792	3
apropiadamente	85	441	149	454	612	792	3
las	156	441	167	454	612	792	3
juntas	174	441	198	454	612	792	3
totales	205	441	231	454	612	792	3
mencionadas	238	441	290	454	612	792	3
en	298	441	307	454	612	792	3
el	314	441	321	454	612	792	3
párrafo	85	454	114	467	612	792	3
anterior.	116	454	149	467	612	792	3
Algunos	151	454	185	467	612	792	3
ejemplos	187	454	223	467	612	792	3
de	225	454	234	467	612	792	3
este	237	454	252	467	612	792	3
caso	254	454	272	467	612	792	3
y	274	454	279	467	612	792	3
su	281	454	290	467	612	792	3
posible	292	454	321	467	612	792	3
solución	85	467	119	480	612	792	3
se	121	467	130	480	612	792	3
muestran	132	467	169	480	612	792	3
a	171	467	176	480	612	792	3
continuación	178	467	230	480	612	792	3
(Figura	233	467	262	480	612	792	3
3):	264	467	276	480	612	792	3
Figura	365	301	394	315	612	792	3
5.	396	301	404	315	612	792	3
Ángulo	406	301	435	315	612	792	3
modificado	438	301	482	315	612	792	3
en	485	301	494	315	612	792	3
la	497	301	504	315	612	792	3
zona	507	301	526	315	612	792	3
de	528	301	538	315	612	792	3
quiebre	375	314	405	328	612	792	3
en	408	314	417	328	612	792	3
plantas	420	314	449	328	612	792	3
de	452	314	461	328	612	792	3
forma	464	314	487	328	612	792	3
irregular.	490	314	528	328	612	792	3
(Fuente:	375	327	410	341	612	792	3
Arnold	412	327	440	341	612	792	3
&	442	327	450	341	612	792	3
Reitherman,	453	327	502	341	612	792	3
1982)	504	327	528	341	612	792	3
Existen	333	350	363	363	612	792	3
diversos	370	350	404	363	612	792	3
criterios	411	350	443	363	612	792	3
para	450	350	467	363	612	792	3
considerar	474	350	516	363	612	792	3
las	523	350	534	363	612	792	3
plantas	541	350	569	363	612	792	3
como	333	363	355	376	612	792	3
regulares,	360	363	399	376	612	792	3
basados	403	363	434	376	612	792	3
en	438	363	448	376	612	792	3
normativas	452	363	496	376	612	792	3
de	501	363	510	376	612	792	3
varios	514	363	538	376	612	792	3
países,	543	363	569	376	612	792	3
es	333	376	342	389	612	792	3
importante	345	376	389	389	612	792	3
señalar	393	376	421	389	612	792	3
que	425	376	439	389	612	792	3
es	443	376	452	389	612	792	3
decisión	456	376	489	389	612	792	3
del	493	376	505	389	612	792	3
ingeniero	509	376	547	389	612	792	3
cuan	551	376	569	389	612	792	3
conservador	333	389	382	402	612	792	3
va	385	389	394	402	612	792	3
a	397	389	401	402	612	792	3
ser	404	389	415	402	612	792	3
su	418	389	427	402	612	792	3
diseño	429	389	455	402	612	792	3
(figura	458	389	484	402	612	792	3
6).	487	389	498	402	612	792	3
La	333	415	344	428	612	792	3
Norma	345	415	373	428	612	792	3
Venezolana	374	415	420	428	612	792	3
COVENIN	422	415	467	428	612	792	3
1756:2001	468	415	511	428	612	792	3
(Edificaciones	512	415	569	428	612	792	3
Sismorresistentes)	333	428	407	441	612	792	3
establece	412	428	448	441	612	792	3
la	453	428	461	441	612	792	3
limitación	466	428	506	441	612	792	3
del	511	428	524	441	612	792	3
40%	529	428	547	441	612	792	3
para	552	428	569	441	612	792	3
el	333	441	340	454	612	792	3
coeficiente	347	441	390	454	612	792	3
de	396	441	406	454	612	792	3
longitudes,	412	441	456	454	612	792	3
si	462	441	469	454	612	792	3
no	475	441	485	454	612	792	3
se	491	441	499	454	612	792	3
presentan	506	441	544	454	612	792	3
otras	550	441	569	454	612	792	3
condiciones	333	454	381	467	612	792	3
negativas.	387	454	427	467	612	792	3
En	434	454	445	467	612	792	3
las	451	454	462	467	612	792	3
normas	468	454	498	467	612	792	3
norteamericanas	504	454	569	467	612	792	3
(FEMA,	333	467	367	480	612	792	3
1997;	373	467	396	480	612	792	3
ICC,	402	467	421	480	612	792	3
2000)	427	467	451	480	612	792	3
se	457	467	465	480	612	792	3
limitan	471	467	500	480	612	792	3
los	506	467	518	480	612	792	3
salientes	524	467	558	480	612	792	3
o	564	467	569	480	612	792	3
entrantes	333	480	369	493	612	792	3
en	373	480	383	493	612	792	3
15	387	480	397	493	612	792	3
%	401	480	409	493	612	792	3
y	417	480	422	493	612	792	3
las	426	480	437	493	612	792	3
europeas	441	480	477	493	612	792	3
(Eurocódigo	481	480	531	493	612	792	3
8,	535	480	542	493	612	792	3
1998)	546	480	569	493	612	792	3
establecen	333	493	375	506	612	792	3
25	378	493	388	506	612	792	3
%.	391	493	402	506	612	792	3
(Se	405	493	419	506	612	792	3
recomienda	422	493	469	506	612	792	3
revisar	472	493	499	506	612	792	3
exhaustivamente	502	493	569	506	612	792	3
la	333	506	340	519	612	792	3
Norma	343	506	371	519	612	792	3
Venezolana)	373	506	422	519	612	792	3
CRITERIO	333	532	379	545	612	792	3
DE	382	532	395	545	612	792	3
LA	398	532	411	545	612	792	3
NORMA	413	532	450	545	612	792	3
VENEZOLANA	452	532	520	545	612	792	3
Si	333	558	342	571	612	792	3
L1	344	558	355	571	612	792	3
<	358	558	363	571	612	792	3
0.4	366	558	378	571	612	792	3
L,	381	558	389	571	612	792	3
se	392	558	400	571	612	792	3
puede	403	558	427	571	612	792	3
considerar	429	558	471	571	612	792	3
Planta	473	558	498	571	612	792	3
regular.	501	558	531	571	612	792	3
CRITERIOS	333	584	385	597	612	792	3
DE	387	584	401	597	612	792	3
OTROS	403	584	436	597	612	792	3
PAÍSES	439	584	471	597	612	792	3
•	339	610	342	623	612	792	3
Criterio	350	610	381	623	612	792	3
de	385	610	394	623	612	792	3
la	397	610	405	623	612	792	3
OPS	408	610	426	623	612	792	3
(Organización	430	610	487	623	612	792	3
Panamericana	490	610	546	623	612	792	3
de	549	610	559	623	612	792	3
la	562	610	569	623	612	792	3
Salud),	350	623	379	636	612	792	3
2004.	381	623	404	636	612	792	3
Si	336	649	344	662	612	792	3
L1	347	649	358	662	612	792	3
<	360	649	366	662	612	792	3
0.2	368	649	381	662	612	792	3
L,	383	649	392	662	612	792	3
se	394	649	403	662	612	792	3
puede	405	649	429	662	612	792	3
considerar	432	649	473	662	612	792	3
Planta	476	649	501	662	612	792	3
regular	503	649	532	662	612	792	3
•	339	675	342	688	612	792	3
CRITERIO	350	675	396	688	612	792	3
EUROPEO	399	675	445	688	612	792	3
Figura	94	692	123	705	612	792	3
3.	126	692	133	705	612	792	3
Ejemplos	136	692	173	705	612	792	3
de	175	692	185	705	612	792	3
plantas	187	692	217	705	612	792	3
de	219	692	229	705	612	792	3
forma	231	692	255	705	612	792	3
irregular	258	692	294	705	612	792	3
y	296	692	301	705	612	792	3
su	303	692	312	705	612	792	3
posible	171	705	199	718	612	792	3
solución	202	705	236	718	612	792	3
(Fuente:	126	718	160	731	612	792	3
Arnold	162	718	190	731	612	792	3
&	193	718	201	731	612	792	3
Reitherman,	203	718	252	731	612	792	3
1982)	257	718	281	731	612	792	3
Si	333	701	342	714	612	792	3
L1	346	701	357	714	612	792	3
<	361	701	366	714	612	792	3
0.25	371	701	388	714	612	792	3
L	392	701	398	714	612	792	3
se	410	701	418	714	612	792	3
puede	422	701	446	714	612	792	3
considerar	450	701	492	714	612	792	3
como	500	701	522	714	612	792	3
una	527	701	541	714	612	792	3
planta	545	701	569	714	612	792	3
regular.	333	714	364	727	612	792	3
Esta	368	714	385	727	612	792	3
consideración	390	714	445	727	612	792	3
es	450	714	458	727	612	792	3
aplicable	462	714	498	727	612	792	3
a	503	714	507	727	612	792	3
las	512	714	523	727	612	792	3
plantas	527	714	556	727	612	792	3
en	560	714	569	727	612	792	3
forma	333	727	357	740	612	792	3
de	360	727	369	740	612	792	3
“E,	372	727	385	740	612	792	3
T,	387	727	395	740	612	792	3
L,	397	727	406	740	612	792	3
H,	408	727	418	740	612	792	3
entre	421	727	441	740	612	792	3
otras.	443	727	465	740	612	792	3
73	559	745	569	758	612	792	3
La	291	63	301	76	612	792	4
Norma	308	63	336	76	612	792	4
venezolana	342	63	387	76	612	792	4
establece	394	63	431	76	612	792	4
ciertos	437	63	464	76	612	792	4
criterios	470	63	503	76	612	792	4
para	510	63	527	76	612	792	4
clasificar	291	76	327	89	612	792	4
las	332	76	343	89	612	792	4
estructuras	348	76	392	89	612	792	4
como	397	76	419	89	612	792	4
irregulares	425	76	467	89	612	792	4
verticalmente	473	76	527	89	612	792	4
(Figura	291	89	320	102	612	792	4
9).	329	89	339	102	612	792	4
Las	348	89	362	102	612	792	4
edificaciones	371	89	423	102	612	792	4
con	431	89	446	102	612	792	4
aumento	454	89	489	102	612	792	4
vertical	497	89	527	102	612	792	4
significativo	291	102	340	115	612	792	4
de	346	102	355	115	612	792	4
dimensiones	361	102	411	115	612	792	4
y	416	102	421	115	612	792	4
de	426	102	436	115	612	792	4
masas,	441	102	468	115	612	792	4
requieren	474	102	512	115	612	792	4
un	517	102	527	115	612	792	4
análisis	291	115	321	128	612	792	4
espacial	323	115	355	128	612	792	4
ya	357	115	367	128	612	792	4
que	369	115	383	128	612	792	4
presentan	385	115	424	128	612	792	4
problemas	426	115	467	128	612	792	4
por	469	115	483	128	612	792	4
los	485	115	497	128	612	792	4
efectos	499	115	527	128	612	792	4
dinámicos	291	128	332	141	612	792	4
debido	334	128	362	141	612	792	4
a	364	128	369	141	612	792	4
los	371	128	383	141	612	792	4
sismos	385	128	412	141	612	792	4
(Grases	415	128	445	141	612	792	4
et	448	128	455	141	612	792	4
al.	458	128	467	141	612	792	4
1987).	470	128	496	141	612	792	4
Figura	105	182	134	196	612	792	4
6.	136	182	144	196	612	792	4
Plantas	146	183	177	196	612	792	4
regulares	179	183	217	196	612	792	4
PROBLEMAS	43	205	106	218	612	792	4
DE	108	205	122	218	612	792	4
CONFIGURACIÓN	125	205	213	218	612	792	4
VERTICAL	215	205	267	218	612	792	4
Son	43	231	58	244	612	792	4
problemas	60	231	101	244	612	792	4
referentes	103	231	142	244	612	792	4
a	144	231	148	244	612	792	4
las	150	231	161	244	612	792	4
irregularidades	163	231	223	244	612	792	4
verticales	224	231	263	244	612	792	4
que	264	231	279	244	612	792	4
al	43	244	50	257	612	792	4
estar	53	244	72	257	612	792	4
presentes	76	244	113	257	612	792	4
en	116	244	126	257	612	792	4
las	129	244	140	257	612	792	4
edificaciones,	144	244	198	257	612	792	4
ocasionan	202	244	242	257	612	792	4
cambios	245	244	279	257	612	792	4
bruscos	43	257	73	270	612	792	4
de	76	257	85	270	612	792	4
rigidez	88	257	116	270	612	792	4
y	119	257	124	270	612	792	4
masa	127	257	147	270	612	792	4
entre	150	257	170	270	612	792	4
pisos	173	257	194	270	612	792	4
consecutivos,	197	257	251	270	612	792	4
lo	254	257	261	270	612	792	4
que	264	257	279	270	612	792	4
se	43	270	51	283	612	792	4
traduce	53	270	83	283	612	792	4
en	85	270	95	283	612	792	4
fuertes	97	270	124	283	612	792	4
concentraciones	127	270	191	283	612	792	4
de	193	270	203	283	612	792	4
esfuerzos	205	270	243	283	612	792	4
(Figuras	245	270	279	283	612	792	4
7	43	283	48	296	612	792	4
y	50	283	55	296	612	792	4
8).	57	283	68	296	612	792	4
Deben	71	283	97	296	612	792	4
evitarse,	99	283	133	296	612	792	4
en	135	283	145	296	612	792	4
lo	147	283	155	296	612	792	4
posible,	157	283	189	296	612	792	4
los	191	283	203	296	612	792	4
escalonamientos	205	283	271	296	612	792	4
y	274	283	279	296	612	792	4
tratar	43	296	64	309	612	792	4
que	66	296	80	309	612	792	4
los	83	296	94	309	612	792	4
cambios	97	296	130	309	612	792	4
de	132	296	142	309	612	792	4
un	144	296	154	309	612	792	4
nivel	156	296	176	309	612	792	4
a	178	296	183	309	612	792	4
otro	185	296	201	309	612	792	4
sean	204	296	221	309	612	792	4
lo	224	296	231	309	612	792	4
más	234	296	250	309	612	792	4
suaves	252	296	279	309	612	792	4
posibles,	43	309	78	322	612	792	4
sobre	80	309	102	322	612	792	4
todo	105	309	122	322	612	792	4
en	125	309	134	322	612	792	4
edificaciones	137	309	189	322	612	792	4
tan	192	309	204	322	612	792	4
importantes	207	309	254	322	612	792	4
como	257	309	279	322	612	792	4
hospitales	43	322	83	335	612	792	4
y	85	322	90	335	612	792	4
centros	92	322	121	335	612	792	4
de	123	322	133	335	612	792	4
salud.	135	322	159	335	612	792	4
(Grases	161	322	192	335	612	792	4
et	194	322	201	335	612	792	4
al.	204	322	213	335	612	792	4
1987;	216	322	238	335	612	792	4
Arnold	240	322	269	335	612	792	4
&	271	322	279	335	612	792	4
Reitherman,	43	335	92	348	612	792	4
1982)	94	335	118	348	612	792	4
Figura	300	422	329	435	612	792	4
9.	331	422	339	435	612	792	4
Irregularidades	341	422	404	435	612	792	4
verticales:	407	422	449	435	612	792	4
Criterios	451	422	488	435	612	792	4
Norma	490	422	518	435	612	792	4
Venezolana	386	435	432	448	612	792	4
Figura	87	514	115	527	612	792	4
7.	118	514	125	527	612	792	4
Irregularidades	128	514	191	527	612	792	4
verticales.	193	514	235	527	612	792	4
(Fuente:	45	527	79	540	612	792	4
Grases	82	527	110	540	612	792	4
et	113	527	120	540	612	792	4
al.	122	527	133	540	612	792	4
1987;	135	527	158	540	612	792	4
Arnold	161	527	189	540	612	792	4
&	191	527	199	540	612	792	4
Reitherman,	201	527	251	540	612	792	4
1982)	253	527	276	540	612	792	4
PROBLEMAS	291	490	354	503	612	792	4
DE	357	490	370	503	612	792	4
CONFIGURACIÓN	373	490	461	503	612	792	4
ESTRUCTURAL	291	503	366	516	612	792	4
Son	291	529	306	542	612	792	4
problemas	312	529	354	542	612	792	4
inherentes	359	529	400	542	612	792	4
al	406	529	413	542	612	792	4
propio	419	529	445	542	612	792	4
diseño	451	529	477	542	612	792	4
estructural,	482	529	527	542	612	792	4
que	291	542	305	555	612	792	4
influyen	311	542	343	555	612	792	4
directamente	349	542	401	555	612	792	4
en	406	542	416	555	612	792	4
el	421	542	428	555	612	792	4
comportamiento	434	542	499	555	612	792	4
de	505	542	514	555	612	792	4
la	520	542	527	555	612	792	4
edificación	291	555	335	568	612	792	4
a	339	555	343	568	612	792	4
lo	348	555	355	568	612	792	4
largo	360	555	380	568	612	792	4
de	384	555	394	568	612	792	4
su	398	555	407	568	612	792	4
vida	411	555	428	568	612	792	4
útil	433	555	446	568	612	792	4
y	450	555	455	568	612	792	4
repercuten	460	555	502	568	612	792	4
en	506	555	515	568	612	792	4
el	520	555	527	568	612	792	4
desempeño	291	568	336	581	612	792	4
ante	338	568	355	581	612	792	4
un	357	568	367	581	612	792	4
evento	370	568	397	581	612	792	4
sísmico.	399	568	432	581	612	792	4
•	296	594	300	607	612	792	4
CONCENTRACIONES	308	594	405	607	612	792	4
DE	407	594	421	607	612	792	4
MASA	423	594	452	607	612	792	4
Figura	71	714	100	728	612	792	4
8.	103	714	110	728	612	792	4
Torre	113	714	134	728	612	792	4
Balgres.	137	714	170	728	612	792	4
Caracas-Venezuela	173	714	250	728	612	792	4
(Fuente:	75	727	110	741	612	792	4
www.area.com.pa/proyectos.php)	112	727	246	741	612	792	4
74	43	745	53	758	612	792	4
Esto	291	620	309	633	612	792	4
se	310	620	319	633	612	792	4
refiere	320	620	346	633	612	792	4
a	347	620	352	633	612	792	4
problemas	354	620	395	633	612	792	4
ocasionados	397	620	446	633	612	792	4
por	448	620	461	633	612	792	4
concentraciones	463	620	527	633	612	792	4
de	291	633	300	646	612	792	4
masa	301	633	322	646	612	792	4
en	323	633	333	646	612	792	4
algún	334	633	356	646	612	792	4
nivel	358	633	378	646	612	792	4
de	380	633	390	646	612	792	4
la	391	633	398	646	612	792	4
edificación,	399	633	446	646	612	792	4
al	447	633	454	646	612	792	4
colocar	456	633	485	646	612	792	4
elementos	486	633	527	646	612	792	4
de	291	646	300	659	612	792	4
gran	303	646	321	659	612	792	4
peso	324	646	342	659	612	792	4
como	345	646	368	659	612	792	4
equipos,	371	646	404	659	612	792	4
tanques	407	646	438	659	612	792	4
(Figura	441	646	470	659	612	792	4
10),	473	646	489	659	612	792	4
piscinas,	492	646	527	659	612	792	4
archivos,	291	659	327	672	612	792	4
depósitos,	331	659	371	672	612	792	4
entre	376	659	396	672	612	792	4
otros.	400	659	422	672	612	792	4
Debido	426	659	456	672	612	792	4
al	460	659	467	672	612	792	4
hecho	471	659	495	672	612	792	4
de	499	659	508	672	612	792	4
que	513	659	527	672	612	792	4
el	291	672	298	685	612	792	4
problema	302	672	340	685	612	792	4
se	344	672	352	685	612	792	4
agrava	356	672	383	685	612	792	4
si	387	672	394	685	612	792	4
dicha	398	672	419	685	612	792	4
concentración	423	672	479	685	612	792	4
se	483	672	492	685	612	792	4
localiza	496	672	527	685	612	792	4
en	291	685	300	698	612	792	4
los	304	685	316	698	612	792	4
pisos	320	685	340	698	612	792	4
más	344	685	360	698	612	792	4
elevados	364	685	399	698	612	792	4
ya	403	685	412	698	612	792	4
que	416	685	431	698	612	792	4
a	435	685	439	698	612	792	4
mayor	443	685	468	698	612	792	4
altura,	472	685	498	698	612	792	4
mayor	501	685	527	698	612	792	4
aceleración	291	698	336	711	612	792	4
sísmica	338	698	368	711	612	792	4
de	371	698	380	711	612	792	4
respuesta,	382	698	422	711	612	792	4
se	426	698	435	711	612	792	4
recomienda	437	698	484	711	612	792	4
colocarlos	486	698	527	711	612	792	4
en	291	711	300	724	612	792	4
sótanos	302	711	332	724	612	792	4
o	334	711	339	724	612	792	4
en	342	711	351	724	612	792	4
construcciones	353	711	413	724	612	792	4
aisladas	415	711	446	724	612	792	4
cercanas	449	711	483	724	612	792	4
al	485	711	492	724	612	792	4
edificio,	494	711	527	724	612	792	4
para	291	724	308	737	612	792	4
evitar	310	724	333	737	612	792	4
el	336	724	343	737	612	792	4
efecto	345	724	370	737	612	792	4
de	372	724	382	737	612	792	4
péndulo	384	724	417	737	612	792	4
invertido	419	724	455	737	612	792	4
(Cardona,	458	724	497	737	612	792	4
2004).	500	724	526	737	612	792	4
•	339	62	342	76	612	792	5
COLUMNAS	350	62	409	76	612	792	5
CORTAS	411	62	452	76	612	792	5
Al	333	89	343	102	612	792	5
analizar	347	89	378	102	612	792	5
y	382	89	387	102	612	792	5
estudiar	390	89	422	102	612	792	5
el	425	89	432	102	612	792	5
comportamiento	436	89	501	102	612	792	5
de	504	89	514	102	612	792	5
edificaciones	517	89	569	102	612	792	5
bajo	333	102	350	115	612	792	5
la	357	102	364	115	612	792	5
acción	370	102	396	115	612	792	5
sísmica,	402	102	435	115	612	792	5
se	441	102	449	115	612	792	5
ha	455	102	465	115	612	792	5
observado	471	102	512	115	612	792	5
que	518	102	533	115	612	792	5
algunas	539	102	569	115	612	792	5
columnas	333	115	372	128	612	792	5
presentan	374	115	413	128	612	792	5
grietas	415	115	442	128	612	792	5
a	444	115	449	128	612	792	5
45º	451	115	465	128	612	792	5
(Figura	467	115	497	128	612	792	5
12),	499	115	515	128	612	792	5
lo	518	115	525	128	612	792	5
que	528	115	542	128	612	792	5
indica	545	115	569	128	612	792	5
una	333	128	348	141	612	792	5
falla	353	128	371	141	612	792	5
frágil.	376	128	401	141	612	792	5
La	406	128	417	141	612	792	5
columna	422	128	457	141	612	792	5
diseñada	462	128	497	141	612	792	5
como	503	128	525	141	612	792	5
dúctil,	530	128	556	141	612	792	5
se	561	128	569	141	612	792	5
convierte	333	141	370	154	612	792	5
en	374	141	384	154	612	792	5
frágil	388	141	409	154	612	792	5
y	413	141	418	154	612	792	5
falla	422	141	440	154	612	792	5
la	444	141	451	154	612	792	5
zona	455	141	474	154	612	792	5
no	478	141	488	154	612	792	5
confinada.	492	141	533	154	612	792	5
La	537	141	548	154	612	792	5
falla	552	141	569	154	612	792	5
se	333	154	342	167	612	792	5
debe	345	154	364	167	612	792	5
al	367	154	375	167	612	792	5
hecho	378	154	402	167	612	792	5
de	405	154	415	167	612	792	5
que	418	154	433	167	612	792	5
las	436	154	447	167	612	792	5
columnas	451	154	489	167	612	792	5
de	492	154	502	167	612	792	5
un	505	154	515	167	612	792	5
mismo	519	154	546	167	612	792	5
nivel	550	154	570	167	612	792	5
presentan	333	167	372	180	612	792	5
similar	374	167	402	180	612	792	5
desplazamiento	405	167	467	180	612	792	5
lateral	470	167	495	180	612	792	5
durante	498	167	528	180	612	792	5
un	531	167	541	180	612	792	5
sismo,	544	167	569	180	612	792	5
sin	333	180	345	193	612	792	5
embargo	347	180	382	193	612	792	5
al	384	180	391	193	612	792	5
ser	393	180	405	193	612	792	5
las	407	180	418	193	612	792	5
columnas	420	180	458	193	612	792	5
cortas	460	180	484	193	612	792	5
más	486	180	502	193	612	792	5
rígidas	504	180	531	193	612	792	5
absorben	533	180	569	193	612	792	5
mucha	333	193	360	206	612	792	5
más	362	193	379	206	612	792	5
fuerza	381	193	406	206	612	792	5
lateral	409	193	433	206	612	792	5
(Bachmann,	436	193	485	206	612	792	5
2003).	487	193	513	206	612	792	5
Figura	89	228	118	242	612	792	5
10.	120	228	133	242	612	792	5
Tanques	135	228	168	242	612	792	5
para	171	228	190	242	612	792	5
agua	192	228	212	242	612	792	5
en	215	228	224	242	612	792	5
el	227	228	234	242	612	792	5
techo	236	228	258	242	612	792	5
de	261	228	270	242	612	792	5
un	273	228	283	242	612	792	5
hospital	285	228	317	242	612	792	5
(Fuente:	153	241	187	255	612	792	5
Cardona,	190	241	228	255	612	792	5
2004)	230	241	253	255	612	792	5
•	91	266	94	280	612	792	5
COLUMNAS	102	266	160	280	612	792	5
DÉBILES	163	266	206	280	612	792	5
Las	85	293	99	306	612	792	5
columnas	103	293	141	306	612	792	5
son	145	293	158	306	612	792	5
de	162	293	171	306	612	792	5
vital	175	293	192	306	612	792	5
importancia	196	293	243	306	612	792	5
dentro	247	293	272	306	612	792	5
del	276	293	288	306	612	792	5
sistema	291	293	321	306	612	792	5
estructural,	85	306	130	319	612	792	5
debido	136	306	163	319	612	792	5
a	170	306	174	319	612	792	5
que	181	306	195	319	612	792	5
transmiten	201	306	244	319	612	792	5
las	250	306	261	319	612	792	5
cargas	268	306	293	319	612	792	5
a	299	306	304	319	612	792	5
las	310	306	321	319	612	792	5
fundaciones	85	319	133	332	612	792	5
y	136	319	141	332	612	792	5
mantienes	143	319	184	332	612	792	5
al	186	319	194	332	612	792	5
edificio	196	319	226	332	612	792	5
en	229	319	238	332	612	792	5
pie.	241	319	255	332	612	792	5
Si	85	345	93	358	612	792	5
bien	97	345	114	358	612	792	5
en	117	345	127	358	612	792	5
el	130	345	137	358	612	792	5
diseño	140	345	167	358	612	792	5
sismorresistente	170	345	234	358	612	792	5
se	238	345	246	358	612	792	5
tolera	249	345	272	358	612	792	5
cierto	275	345	298	358	612	792	5
nivel	301	345	321	358	612	792	5
de	85	358	94	371	612	792	5
daños,	97	358	123	371	612	792	5
se	125	358	134	371	612	792	5
debe	136	358	155	371	612	792	5
prever	157	358	183	371	612	792	5
que	185	358	200	371	612	792	5
si	202	358	209	371	612	792	5
éstos	211	358	231	371	612	792	5
aparecen	234	358	269	371	612	792	5
es	272	358	280	371	612	792	5
preferible	282	358	321	371	612	792	5
que	85	371	99	384	612	792	5
sea	103	371	116	384	612	792	5
en	119	371	129	384	612	792	5
las	133	371	144	384	612	792	5
vigas	147	371	168	384	612	792	5
y	172	371	177	384	612	792	5
no	181	371	191	384	612	792	5
en	194	371	204	384	612	792	5
las	207	371	218	384	612	792	5
columnas.	222	371	263	384	612	792	5
En	266	371	278	384	612	792	5
la	281	371	288	384	612	792	5
viga	292	371	309	384	612	792	5
se	313	371	321	384	612	792	5
genera	85	384	112	397	612	792	5
una	115	384	129	397	612	792	5
falla	133	384	151	397	612	792	5
“local”	154	384	182	397	612	792	5
que	186	384	200	397	612	792	5
afecta	203	384	227	397	612	792	5
principalmente	231	384	291	397	612	792	5
al	294	384	301	397	612	792	5
piso	305	384	321	397	612	792	5
afectado.	85	397	121	410	612	792	5
En	124	397	135	410	612	792	5
la	138	397	145	410	612	792	5
columna	148	397	182	410	612	792	5
la	185	397	192	410	612	792	5
falla	195	397	213	410	612	792	5
afecta	216	397	239	410	612	792	5
a	242	397	247	410	612	792	5
toda	249	397	267	410	612	792	5
la	269	397	277	410	612	792	5
estructura,	279	397	321	410	612	792	5
pudiendo	85	410	122	423	612	792	5
ocasionar	125	410	163	423	612	792	5
el	166	410	173	423	612	792	5
colapso	175	410	206	423	612	792	5
de	208	410	218	423	612	792	5
la	220	410	228	423	612	792	5
misma.	230	410	259	423	612	792	5
El	262	410	271	423	612	792	5
diseño	273	410	299	423	612	792	5
ideal	302	410	321	423	612	792	5
es	85	423	93	436	612	792	5
“Columna	97	423	138	436	612	792	5
fuerte	142	423	166	436	612	792	5
–	170	423	175	436	612	792	5
Viga	179	423	197	436	612	792	5
débil”,	202	423	228	436	612	792	5
en	232	423	242	436	612	792	5
el	246	423	253	436	612	792	5
cálculo	257	423	286	436	612	792	5
se	290	423	298	436	612	792	5
debe	302	423	321	436	612	792	5
verificar	85	436	118	449	612	792	5
que	123	436	137	449	612	792	5
el	142	436	149	449	612	792	5
momento	154	436	192	449	612	792	5
resistente	196	436	234	449	612	792	5
total	239	436	256	449	612	792	5
en	261	436	270	449	612	792	5
la	275	436	282	449	612	792	5
columna	287	436	321	449	612	792	5
dividido	85	449	118	462	612	792	5
entre	121	449	141	462	612	792	5
el	144	449	151	462	612	792	5
de	154	449	164	462	612	792	5
las	167	449	178	462	612	792	5
vigas	181	449	202	462	612	792	5
sea	205	449	218	462	612	792	5
mayor	221	449	246	462	612	792	5
o	249	449	254	462	612	792	5
igual	257	449	277	462	612	792	5
a	280	449	284	462	612	792	5
1,20.	287	449	307	462	612	792	5
En	310	449	321	462	612	792	5
la	85	462	92	475	612	792	5
Figura	95	462	121	475	612	792	5
11	124	462	133	475	612	792	5
se	136	462	144	475	612	792	5
muestra	147	462	178	475	612	792	5
un	181	462	191	475	612	792	5
edificio	196	462	226	475	612	792	5
en	229	462	238	475	612	792	5
construcción,	241	462	294	475	612	792	5
donde	297	462	321	475	612	792	5
se	85	475	93	488	612	792	5
evidencia	96	475	135	488	612	792	5
un	137	475	147	488	612	792	5
diseño	150	475	176	488	612	792	5
inadecuado	179	475	225	488	612	792	5
ya	228	475	237	488	612	792	5
que	240	475	254	488	612	792	5
las	257	475	268	488	612	792	5
dimensiones	271	475	321	488	612	792	5
de	85	488	94	501	612	792	5
las	97	488	108	501	612	792	5
columnas	110	488	148	501	612	792	5
son	150	488	164	501	612	792	5
significativamente	166	488	240	501	612	792	5
inferiores	242	488	280	501	612	792	5
a	282	488	287	501	612	792	5
la	289	488	296	501	612	792	5
altura	298	488	321	501	612	792	5
de	85	501	94	514	612	792	5
las	97	501	108	514	612	792	5
vigas.	111	501	134	514	612	792	5
Figura	340	374	369	387	612	792	5
12.	371	374	384	387	612	792	5
Falla	386	374	408	387	612	792	5
frágil:	410	374	436	387	612	792	5
Columna	438	374	475	387	612	792	5
corta	478	374	499	387	612	792	5
y	501	374	506	387	612	792	5
poco	508	374	528	387	612	792	5
refuerzo	530	374	563	387	612	792	5
transversal	429	387	474	400	612	792	5
(Fuente:	397	400	432	413	612	792	5
Sezen	434	400	457	413	612	792	5
et	460	400	467	413	612	792	5
al.	469	400	480	413	612	792	5
2003)	482	400	505	413	612	792	5
Uno	333	418	350	432	612	792	5
de	357	418	366	432	612	792	5
los	372	418	384	432	612	792	5
problemas	390	418	431	432	612	792	5
podría	438	418	463	432	612	792	5
ser	469	418	481	432	612	792	5
por	487	418	500	432	612	792	5
aumento	506	418	541	432	612	792	5
de	547	418	556	432	612	792	5
la	562	418	569	432	612	792	5
fuerza	333	431	358	445	612	792	5
cortante	362	431	394	445	612	792	5
en	398	431	407	445	612	792	5
la	411	431	418	445	612	792	5
columna,	422	431	459	445	612	792	5
que	462	431	477	445	612	792	5
es	481	431	489	445	612	792	5
igual	493	431	513	445	612	792	5
a	516	431	521	445	612	792	5
la	524	431	532	445	612	792	5
suma	535	431	556	445	612	792	5
de	560	431	569	445	612	792	5
los	333	444	345	458	612	792	5
momentos	349	444	390	458	612	792	5
flectores	394	444	428	458	612	792	5
de	432	444	441	458	612	792	5
los	445	444	457	458	612	792	5
extremos	461	444	497	458	612	792	5
dividido	501	444	535	458	612	792	5
entre	538	444	558	458	612	792	5
la	562	444	569	458	612	792	5
longitud	333	457	367	471	612	792	5
libre.	368	457	389	471	612	792	5
Si	391	457	399	471	612	792	5
la	401	457	408	471	612	792	5
longitud	410	457	443	471	612	792	5
libre	445	457	464	471	612	792	5
se	465	457	474	471	612	792	5
ve	476	457	485	471	612	792	5
disminuida,	487	457	534	471	612	792	5
la	535	457	543	471	612	792	5
fuerza	544	457	569	471	612	792	5
cortante	333	470	365	484	612	792	5
aumenta	368	470	402	484	612	792	5
de	404	470	414	484	612	792	5
manera	416	470	445	484	612	792	5
inversamente	448	470	501	484	612	792	5
proporcional.	503	470	557	484	612	792	5
Es	559	470	569	484	612	792	5
decir,	333	483	355	497	612	792	5
que	358	483	372	497	612	792	5
si	374	483	381	497	612	792	5
la	383	483	391	497	612	792	5
longitud	393	483	426	497	612	792	5
libre	429	483	447	497	612	792	5
se	449	483	458	497	612	792	5
reduce	460	483	487	497	612	792	5
en	489	483	498	497	612	792	5
una	501	483	515	497	612	792	5
tercera	517	483	545	497	612	792	5
parte,	547	483	569	497	612	792	5
la	333	496	340	510	612	792	5
fuerza	343	496	368	510	612	792	5
cortante	370	496	403	510	612	792	5
aumenta	405	496	439	510	612	792	5
tres	442	496	456	510	612	792	5
veces	458	496	481	510	612	792	5
(Figura	483	496	513	510	612	792	5
13).	515	496	531	510	612	792	5
Figura	344	637	372	650	612	792	5
13.	375	637	387	650	612	792	5
Ejemplo	390	637	423	650	612	792	5
de	426	637	435	650	612	792	5
Fuerza	438	637	466	650	612	792	5
Cortante	469	637	504	650	612	792	5
en	507	637	516	650	612	792	5
Columnas	519	637	559	650	612	792	5
Cortas	438	650	465	663	612	792	5
Este	333	667	350	681	612	792	5
efecto	353	667	377	681	612	792	5
puede	380	667	404	681	612	792	5
ocurrir	406	667	433	681	612	792	5
en	436	667	445	681	612	792	5
los	448	667	460	681	612	792	5
siguientes	462	667	502	681	612	792	5
casos:	505	667	529	681	612	792	5
Figura	140	703	169	716	612	792	5
11.	171	703	183	716	612	792	5
Diseño	186	703	214	716	612	792	5
inadecuado:	216	703	266	716	612	792	5
“Columna	141	716	183	729	612	792	5
débil	186	716	206	729	612	792	5
–	208	716	213	729	612	792	5
Viga	216	716	234	729	612	792	5
fuerte”	236	716	265	729	612	792	5
(Fuente:	160	729	194	742	612	792	5
EERI,	197	729	221	742	612	792	5
1999)	223	729	247	742	612	792	5
•	345	693	348	707	612	792	5
•	345	732	348	746	612	792	5
Columnas	362	693	402	707	612	792	5
con	405	693	419	707	612	792	5
diferentes	422	693	461	707	612	792	5
alturas	464	693	490	707	612	792	5
libres	493	693	515	707	612	792	5
en	518	693	527	707	612	792	5
un	530	693	540	707	612	792	5
mismo	542	693	569	707	612	792	5
piso	362	706	378	720	612	792	5
de	381	706	390	720	612	792	5
una	393	706	407	720	612	792	5
edificación.	409	706	456	720	612	792	5
La	458	706	469	720	612	792	5
fuerza	471	706	496	720	612	792	5
cortante	499	706	531	720	612	792	5
es	533	706	542	720	612	792	5
mayor	544	706	569	720	612	792	5
en	362	719	371	733	612	792	5
las	374	719	385	733	612	792	5
más	387	719	403	733	612	792	5
cortas.	406	719	432	733	612	792	5
Ubicación	362	732	403	746	612	792	5
del	405	732	417	746	612	792	5
edificio	420	732	450	746	612	792	5
en	452	732	462	746	612	792	5
terrenos	464	732	497	746	612	792	5
inclinados.	499	732	543	746	612	792	5
75	559	745	569	758	612	792	5
•	54	62	57	75	612	792	6
•	54	75	57	88	612	792	6
•	54	127	57	140	612	792	6
Disposición	71	62	119	75	612	792	6
de	121	62	131	75	612	792	6
losas	133	62	153	75	612	792	6
en	156	62	165	75	612	792	6
niveles	168	62	196	75	612	792	6
intermedios.	198	62	248	75	612	792	6
Confinamiento	71	75	130	88	612	792	6
parcial	136	75	163	88	612	792	6
lateral	169	75	194	88	612	792	6
en	200	75	209	88	612	792	6
la	215	75	222	88	612	792	6
altura	228	75	251	88	612	792	6
de	256	75	266	88	612	792	6
la	272	75	279	88	612	792	6
columna	71	88	105	101	612	792	6
por	107	88	121	101	612	792	6
paredes,	123	88	156	101	612	792	6
muros	158	88	183	101	612	792	6
divisorios	185	88	224	101	612	792	6
o	227	88	232	101	612	792	6
de	234	88	243	101	612	792	6
fachada,	245	88	279	101	612	792	6
entre	71	101	91	114	612	792	6
otros,	95	101	117	114	612	792	6
cuando	121	101	150	114	612	792	6
las	154	101	165	114	612	792	6
dimensiones	169	101	219	114	612	792	6
de	223	101	232	114	612	792	6
su	236	101	245	114	612	792	6
sección	249	101	279	114	612	792	6
transversal	71	114	114	127	612	792	6
son	117	114	131	127	612	792	6
pequeñas.	133	114	173	127	612	792	6
Por	71	127	85	140	612	792	6
la	87	127	94	140	612	792	6
ruptura	96	127	125	140	612	792	6
de	127	127	137	140	612	792	6
una	139	127	153	140	612	792	6
parte	155	127	175	140	612	792	6
de	178	127	187	140	612	792	6
la	189	127	196	140	612	792	6
pared	199	127	221	140	612	792	6
adyacente	223	127	263	140	612	792	6
a	265	127	269	140	612	792	6
la	272	127	279	140	612	792	6
columna.	71	140	108	153	612	792	6
En	43	166	54	179	612	792	6
la	60	166	67	179	612	792	6
Figura	74	166	100	179	612	792	6
14	106	166	116	179	612	792	6
se	123	166	131	179	612	792	6
muestra	138	166	169	179	612	792	6
el	176	166	183	179	612	792	6
excelente	190	166	227	179	612	792	6
desempeño	234	166	279	179	612	792	6
sismorresistente	43	179	107	192	612	792	6
de	112	179	122	192	612	792	6
una	127	179	142	192	612	792	6
escuela	147	179	177	192	612	792	6
antigua	182	179	212	192	612	792	6
en	217	179	227	192	612	792	6
Palpa-Perú,	232	179	279	192	612	792	6
durante	43	192	73	205	612	792	6
el	76	192	83	205	612	792	6
sismo	87	192	110	205	612	792	6
del	114	192	126	205	612	792	6
12	129	192	139	205	612	792	6
de	143	192	152	205	612	792	6
noviembre	156	192	198	205	612	792	6
de	202	192	211	205	612	792	6
1996,	215	192	237	205	612	792	6
debido	241	192	268	205	612	792	6
al	272	192	279	205	612	792	6
adecuado	43	205	80	218	612	792	6
confinamiento	83	205	140	218	612	792	6
de	143	205	152	218	612	792	6
las	155	205	166	218	612	792	6
columnas.	168	205	209	218	612	792	6
Gracias	212	205	242	218	612	792	6
al	245	205	252	218	612	792	6
ancho	255	205	279	218	612	792	6
de	43	218	52	231	612	792	6
las	55	218	66	231	612	792	6
paredes	69	218	99	231	612	792	6
adyacentes	102	218	146	231	612	792	6
a	149	218	153	231	612	792	6
las	156	218	167	231	612	792	6
ventanas,	170	218	207	231	612	792	6
se	210	218	219	231	612	792	6
evitó	221	218	241	231	612	792	6
el	244	218	251	231	612	792	6
efecto	254	218	279	231	612	792	6
de	43	231	52	244	612	792	6
“columna-corta”.	54	231	124	244	612	792	6
Figura	60	424	89	437	612	792	6
14.	91	424	104	437	612	792	6
Confinamiento	106	424	165	437	612	792	6
adecuado	167	424	206	437	612	792	6
de	209	424	218	437	612	792	6
columnas.	221	424	262	437	612	792	6
(Fuente:	116	437	150	450	612	792	6
Quiun,	152	437	180	450	612	792	6
2005)	182	437	206	450	612	792	6
•	48	454	52	467	612	792	6
PISOS	60	454	88	467	612	792	6
DÉBILES	91	454	134	467	612	792	6
Algunos	43	480	76	493	612	792	6
sistemas	79	480	113	493	612	792	6
arquitectónicos	116	480	177	493	612	792	6
conllevan	179	480	218	493	612	792	6
a	221	480	225	493	612	792	6
la	228	480	235	493	612	792	6
formación	238	480	279	493	612	792	6
de	43	493	52	506	612	792	6
pisos	55	493	76	506	612	792	6
cuya	79	493	98	506	612	792	6
rigidez	101	493	129	506	612	792	6
y/o	132	493	145	506	612	792	6
resistencia	148	493	191	506	612	792	6
es	194	493	202	506	612	792	6
significativamente	205	493	279	506	612	792	6
menor	43	506	68	519	612	792	6
que	73	506	87	519	612	792	6
la	92	506	99	519	612	792	6
del	104	506	116	519	612	792	6
resto	120	506	140	519	612	792	6
de	144	506	154	519	612	792	6
los	159	506	170	519	612	792	6
niveles,	175	506	206	519	612	792	6
haciéndolos	210	506	258	519	612	792	6
más	263	506	279	519	612	792	6
vulnerables.	43	519	91	532	612	792	6
Esto	97	519	115	532	612	792	6
se	121	519	129	532	612	792	6
puede	135	519	159	532	612	792	6
atribuir	165	519	194	532	612	792	6
a	200	519	204	532	612	792	6
la	210	519	218	532	612	792	6
diferencia	223	519	263	532	612	792	6
de	269	519	279	532	612	792	6
altura	43	532	65	545	612	792	6
entre	68	532	88	545	612	792	6
pisos	91	532	111	545	612	792	6
consecutivos	114	532	166	545	612	792	6
(Figuras	169	532	202	545	612	792	6
15,	205	532	217	545	612	792	6
16	220	532	230	545	612	792	6
y	233	532	238	545	612	792	6
17)	240	532	254	545	612	792	6
o	257	532	262	545	612	792	6
a	264	532	269	545	612	792	6
la	272	532	279	545	612	792	6
ausencia	43	545	77	558	612	792	6
de	80	545	89	558	612	792	6
algún	92	545	114	558	612	792	6
elemento	116	545	153	558	612	792	6
estructural.	156	545	200	558	612	792	6
La	203	545	214	558	612	792	6
ausencia	216	545	251	558	612	792	6
o	253	545	258	558	612	792	6
falta	261	545	279	558	612	792	6
de	43	558	52	571	612	792	6
continuidad	55	558	102	571	612	792	6
de	105	558	114	571	612	792	6
columnas,	117	558	158	571	612	792	6
ha	161	558	170	571	612	792	6
sido	173	558	190	571	612	792	6
una	193	558	207	571	612	792	6
causa	210	558	232	571	612	792	6
de	235	558	245	571	612	792	6
muchos	248	558	279	571	612	792	6
colapsos	43	571	77	584	612	792	6
de	80	571	89	584	612	792	6
estructuras	92	571	135	584	612	792	6
sometidas	137	571	177	584	612	792	6
a	180	571	184	584	612	792	6
movimientos	187	571	239	584	612	792	6
sísmicos.	242	571	279	584	612	792	6
(Grases	43	584	73	597	612	792	6
et	76	584	83	597	612	792	6
al.	85	584	95	597	612	792	6
1987;	97	584	120	597	612	792	6
Arnold	125	584	153	597	612	792	6
&	156	584	163	597	612	792	6
Reitherman,	166	584	215	597	612	792	6
1982)	220	584	243	597	612	792	6
Figura	321	204	350	218	612	792	6
16.	352	204	365	218	612	792	6
Colapso	367	204	401	218	612	792	6
del	403	204	416	218	612	792	6
quinto	418	204	444	218	612	792	6
piso.	446	204	465	218	612	792	6
(Débil)	468	204	497	218	612	792	6
(Fuente:	354	217	389	231	612	792	6
Vyacheslav,	391	217	438	231	612	792	6
2004)	440	217	463	231	612	792	6
Figura	292	402	321	416	612	792	6
17.	324	402	336	416	612	792	6
Desplazamiento	339	402	403	416	612	792	6
lateral	406	402	432	416	612	792	6
y	435	402	439	416	612	792	6
ruptura	442	402	472	416	612	792	6
de	475	402	484	416	612	792	6
columnas	487	402	525	416	612	792	6
(Fuente:	339	415	373	429	612	792	6
Arslan	375	415	402	429	612	792	6
&	404	415	412	429	612	792	6
Korkmaz,	415	415	453	429	612	792	6
2006)	456	415	479	429	612	792	6
•	296	454	300	467	612	792	6
EXCESIVA	308	454	358	467	612	792	6
FLEXIBILIDAD	360	454	433	467	612	792	6
ESTRUCTURAL	436	454	511	467	612	792	6
En	291	480	302	493	612	792	6
el	306	480	313	493	612	792	6
diseño	317	480	344	493	612	792	6
debe	348	480	367	493	612	792	6
garantizarse	371	480	419	493	612	792	6
que	423	480	438	493	612	792	6
la	442	480	449	493	612	792	6
edificación	453	480	497	493	612	792	6
resista	501	480	527	493	612	792	6
los	291	493	302	506	612	792	6
efectos	306	493	334	506	612	792	6
del	338	493	350	506	612	792	6
movimiento	353	493	402	506	612	792	6
sísmico,	405	493	438	506	612	792	6
y	442	493	447	506	612	792	6
también	450	493	482	506	612	792	6
minimizar	486	493	527	506	612	792	6
los	291	506	302	519	612	792	6
daños	306	506	329	519	612	792	6
en	332	506	342	519	612	792	6
elementos	345	506	386	519	612	792	6
no	389	506	399	519	612	792	6
estructurales,	402	506	455	519	612	792	6
juntas,	459	506	485	519	612	792	6
escaleras,	488	506	527	519	612	792	6
entre	291	519	311	532	612	792	6
otros,	316	519	338	532	612	792	6
debido	343	519	370	532	612	792	6
a	375	519	379	532	612	792	6
los	384	519	396	532	612	792	6
desplazamientos	401	519	467	532	612	792	6
laterales.	472	519	508	532	612	792	6
Las	513	519	527	532	612	792	6
edificaciones	291	532	343	545	612	792	6
excesivamente	345	532	404	545	612	792	6
flexibles,	406	532	442	545	612	792	6
son	444	532	458	545	612	792	6
más	460	532	477	545	612	792	6
susceptibles	479	532	527	545	612	792	6
a	291	545	295	558	612	792	6
sufrir	300	545	322	558	612	792	6
grandes	327	545	358	558	612	792	6
desplazamientos	364	545	430	558	612	792	6
laterales	435	545	468	558	612	792	6
entre	473	545	493	558	612	792	6
niveles	499	545	527	558	612	792	6
consecutivos,	291	558	345	571	612	792	6
por	347	558	360	571	612	792	6
el	362	558	370	571	612	792	6
movimiento	372	558	420	571	612	792	6
debido	422	558	449	571	612	792	6
a	451	558	456	571	612	792	6
fuerzas	460	558	489	571	612	792	6
sísmicas.	491	558	527	571	612	792	6
A	291	571	298	584	612	792	6
dichos	302	571	328	584	612	792	6
desplazamientos	333	571	399	584	612	792	6
relativos	404	571	438	584	612	792	6
se	443	571	451	584	612	792	6
les	456	571	467	584	612	792	6
conoce	472	571	500	584	612	792	6
como	505	571	527	584	612	792	6
“deriva”	291	584	325	597	612	792	6
y	329	584	334	597	612	792	6
deben	338	584	362	597	612	792	6
ser	366	584	378	597	612	792	6
controlados	382	584	429	597	612	792	6
en	433	584	442	597	612	792	6
el	447	584	454	597	612	792	6
diseño	458	584	484	597	612	792	6
según	488	584	512	597	612	792	6
las	516	584	527	597	612	792	6
especificaciones	291	597	356	610	612	792	6
normativas.	358	597	405	610	612	792	6
(Grases	408	597	438	610	612	792	6
et	441	597	448	610	612	792	6
al.	451	597	461	610	612	792	6
1987;	463	597	486	610	612	792	6
Arnold	488	597	517	610	612	792	6
&	519	597	527	610	612	792	6
Reitherman,	291	610	340	623	612	792	6
1982)	350	610	373	623	612	792	6
Las	291	636	305	649	612	792	6
principales	308	636	352	649	612	792	6
causas	354	636	380	649	612	792	6
de	383	636	392	649	612	792	6
la	395	636	402	649	612	792	6
flexibilidad	404	636	450	649	612	792	6
estructural	452	636	495	649	612	792	6
son:	497	636	514	649	612	792	6
•	302	662	306	675	612	792	6
•	302	688	306	701	612	792	6
•	302	701	306	714	612	792	6
•	302	714	306	727	612	792	6
Figura	92	729	121	742	612	792	6
15.	124	729	136	742	612	792	6
Ejemplo	139	729	172	742	612	792	6
de	175	729	184	742	612	792	6
Piso	186	729	204	742	612	792	6
Débil	207	729	229	742	612	792	6
76	43	745	53	758	612	792	6
Excesiva	319	662	355	675	612	792	6
distancia	359	662	395	675	612	792	6
libre	398	662	417	675	612	792	6
entre	420	662	440	675	612	792	6
elementos	444	662	485	675	612	792	6
verticales	489	662	527	675	612	792	6
(luces	319	675	343	688	612	792	6
o	345	675	350	688	612	792	6
vanos)	353	675	380	688	612	792	6
Altura	319	688	345	701	612	792	6
libre	347	688	365	701	612	792	6
entre	368	688	388	701	612	792	6
niveles	390	688	419	701	612	792	6
consecutivos	421	688	473	701	612	792	6
Poca	319	701	339	714	612	792	6
rigidez	341	701	369	714	612	792	6
de	371	701	381	714	612	792	6
elementos	383	701	424	714	612	792	6
verticales	426	701	465	714	612	792	6
Discontinuidad	319	714	380	727	612	792	6
de	383	714	393	727	612	792	6
elementos	396	714	436	727	612	792	6
verticales	439	714	478	727	612	792	6
(Figuras	481	714	514	727	612	792	6
18	517	714	527	727	612	792	6
y	319	727	324	740	612	792	6
19)	327	727	340	740	612	792	6
En	333	62	344	75	612	792	7
la	353	62	361	75	612	792	7
Norma	370	62	397	75	612	792	7
Venezolana:	406	62	455	75	612	792	7
COVENIN	464	62	509	75	612	792	7
1756-1:2001	518	62	569	75	612	792	7
“Edificaciones	333	75	392	88	612	792	7
Sismorresistentes”,	397	75	474	88	612	792	7
se	480	75	488	88	612	792	7
especifica	494	75	534	88	612	792	7
que	539	75	554	88	612	792	7
un	559	75	569	88	612	792	7
diafragma	333	88	374	101	612	792	7
se	376	88	385	101	612	792	7
considera	387	88	425	101	612	792	7
flexible	428	88	458	101	612	792	7
cuando:	460	88	492	101	612	792	7
i)	345	114	351	127	612	792	7
ii)	345	153	353	166	612	792	7
Figura	108	198	137	211	612	792	7
18.	139	198	152	211	612	792	7
Ejemplos	154	198	192	211	612	792	7
de	194	198	203	211	612	792	7
discontinuidad	206	198	265	211	612	792	7
vertical	268	198	298	211	612	792	7
iii)	345	244	356	257	612	792	7
iv)	345	283	356	296	612	792	7
v)	345	322	353	335	612	792	7
La	362	114	372	127	612	792	7
rigidez	376	114	403	127	612	792	7
en	407	114	416	127	612	792	7
su	420	114	429	127	612	792	7
plano	432	114	455	127	612	792	7
sea	458	114	471	127	612	792	7
menor	475	114	500	127	612	792	7
a	504	114	508	127	612	792	7
la	512	114	519	127	612	792	7
de	522	114	532	127	612	792	7
una	535	114	550	127	612	792	7
losa	553	114	569	127	612	792	7
equivalente	362	127	408	140	612	792	7
de	410	127	420	140	612	792	7
concreto	422	127	456	140	612	792	7
armado	459	127	489	140	612	792	7
de	491	127	501	140	612	792	7
4	503	127	508	140	612	792	7
cm.	510	127	525	140	612	792	7
de	528	127	537	140	612	792	7
espesor	539	127	569	140	612	792	7
y	362	140	367	153	612	792	7
la	369	140	376	153	612	792	7
relación	379	140	411	153	612	792	7
largo/ancho	414	140	461	153	612	792	7
no	463	140	473	153	612	792	7
sea	476	140	488	153	612	792	7
mayor	491	140	516	153	612	792	7
que	519	140	533	153	612	792	7
4,5.	536	140	551	153	612	792	7
Un	362	153	374	166	612	792	7
número	377	153	408	166	612	792	7
significativo	411	153	461	166	612	792	7
de	464	153	473	166	612	792	7
plantas	477	153	505	166	612	792	7
tenga	508	153	530	166	612	792	7
entrantes	533	153	569	166	612	792	7
cuya	362	166	380	179	612	792	7
menor	384	166	409	179	612	792	7
longitud	413	166	446	179	612	792	7
exceda	449	166	477	179	612	792	7
el	481	166	488	179	612	792	7
cuarenta	491	166	525	179	612	792	7
por	528	166	542	179	612	792	7
ciento	545	166	569	179	612	792	7
(40	362	179	375	192	612	792	7
%)	379	179	390	192	612	792	7
de	394	179	404	192	612	792	7
la	407	179	415	192	612	792	7
dimensión	418	179	460	192	612	792	7
del	464	179	476	192	612	792	7
menor	480	179	505	192	612	792	7
rectángulo	509	179	551	192	612	792	7
que	555	179	569	192	612	792	7
inscribe	362	192	393	205	612	792	7
a	399	192	403	205	612	792	7
la	409	192	416	205	612	792	7
planta,	422	192	449	205	612	792	7
medida	455	192	484	205	612	792	7
paralelamente	490	192	546	205	612	792	7
a	552	192	556	205	612	792	7
la	562	192	569	205	612	792	7
dirección	362	205	399	218	612	792	7
del	403	205	415	218	612	792	7
entrante;	419	205	454	218	612	792	7
o	457	205	462	218	612	792	7
cuando	466	205	495	218	612	792	7
el	499	205	506	218	612	792	7
área	510	205	526	218	612	792	7
de	530	205	540	218	612	792	7
dichos	543	205	569	218	612	792	7
entrantes	362	218	398	231	612	792	7
supere	400	218	426	231	612	792	7
el	429	218	436	231	612	792	7
treinta	438	218	464	231	612	792	7
por	466	218	479	231	612	792	7
ciento	482	218	506	231	612	792	7
(30	509	218	522	231	612	792	7
%)	524	218	536	231	612	792	7
del	538	218	550	231	612	792	7
área	553	218	569	231	612	792	7
del	362	231	374	244	612	792	7
citado	376	231	401	244	612	792	7
rectángulo	403	231	445	244	612	792	7
circunscrito.	448	231	498	244	612	792	7
Las	362	244	376	257	612	792	7
plantas	381	244	410	257	612	792	7
presenten	415	244	453	257	612	792	7
un	458	244	468	257	612	792	7
área	473	244	490	257	612	792	7
total	495	244	513	257	612	792	7
de	518	244	528	257	612	792	7
aberturas	533	244	569	257	612	792	7
internas	362	257	393	270	612	792	7
que	396	257	410	270	612	792	7
rebasen	413	257	444	270	612	792	7
el	446	257	454	270	612	792	7
veinte	456	257	481	270	612	792	7
por	484	257	497	270	612	792	7
ciento	500	257	524	270	612	792	7
(20	527	257	540	270	612	792	7
%)	543	257	555	270	612	792	7
del	557	257	569	270	612	792	7
área	362	270	378	283	612	792	7
bruta	381	270	401	283	612	792	7
de	404	270	413	283	612	792	7
las	416	270	427	283	612	792	7
plantas.	429	270	460	283	612	792	7
Existan	362	283	392	296	612	792	7
aberturas	395	283	432	296	612	792	7
prominentes	435	283	485	296	612	792	7
adyacentes	488	283	532	296	612	792	7
a	535	283	540	296	612	792	7
planos	543	283	569	296	612	792	7
Sismorresistentes	362	296	432	309	612	792	7
importantes	434	296	481	309	612	792	7
o,	484	296	491	309	612	792	7
en	494	296	504	309	612	792	7
general,	506	296	538	309	612	792	7
cuando	541	296	569	309	612	792	7
se	362	309	370	322	612	792	7
carezca	372	309	402	322	612	792	7
de	405	309	414	322	612	792	7
conexiones	417	309	462	322	612	792	7
adecuadas	464	309	505	322	612	792	7
con	508	309	522	322	612	792	7
ellos.	525	309	546	322	612	792	7
En	362	322	373	335	612	792	7
alguna	376	322	402	335	612	792	7
planta	405	322	430	335	612	792	7
el	433	322	440	335	612	792	7
cociente	443	322	476	335	612	792	7
largo/ancho	479	322	526	335	612	792	7
del	529	322	541	335	612	792	7
menor	544	322	569	335	612	792	7
rectángulo	362	335	404	348	612	792	7
que	406	335	420	348	612	792	7
inscriba	422	335	454	348	612	792	7
a	456	335	460	348	612	792	7
dicha	462	335	484	348	612	792	7
planta	486	335	511	348	612	792	7
sea	513	335	525	348	612	792	7
menor	527	335	553	348	612	792	7
que	555	335	569	348	612	792	7
5.	362	348	369	361	612	792	7
Figura	102	392	131	406	612	792	7
19.	133	392	146	406	612	792	7
Colapso	148	392	182	406	612	792	7
de	184	392	194	406	612	792	7
cornisa	196	392	226	406	612	792	7
en	229	392	238	406	612	792	7
Hotel	241	392	263	406	612	792	7
Radisson.	265	392	304	406	612	792	7
Terremoto	122	405	163	419	612	792	7
de	166	405	175	419	612	792	7
Quillahua	180	405	221	419	612	792	7
–	223	405	228	419	612	792	7
Chile	231	405	252	419	612	792	7
(	255	405	258	419	612	792	7
2007)	261	405	284	419	612	792	7
(Fuente:	97	418	132	432	612	792	7
https://listas.us.es/mailman/listinfo/enciclo)	134	418	309	432	612	792	7
•	91	444	94	458	612	792	7
EXCESIVA	102	444	152	458	612	792	7
FLEXIBILIDAD	154	444	228	458	612	792	7
DE	230	444	244	458	612	792	7
DIAFRAGMAS	247	444	316	458	612	792	7
Una	85	471	102	484	612	792	7
configuración	107	471	162	484	612	792	7
estructural	168	471	210	484	612	792	7
adecuada	216	471	253	484	612	792	7
se	259	471	267	484	612	792	7
logra,	273	471	296	484	612	792	7
entre	301	471	321	484	612	792	7
otras	85	484	104	497	612	792	7
consideraciones,	107	484	173	497	612	792	7
conectando	176	484	221	497	612	792	7
las	224	484	235	497	612	792	7
líneas	237	484	260	497	612	792	7
resistentes	263	484	304	497	612	792	7
con	307	484	321	497	612	792	7
diafragmas	85	497	129	510	612	792	7
rígidos,	134	497	164	510	612	792	7
para	168	497	185	510	612	792	7
lograr	190	497	213	510	612	792	7
deformaciones	218	497	277	510	612	792	7
uniformes	281	497	321	510	612	792	7
(Figura	85	510	114	523	612	792	7
20).	118	510	134	523	612	792	7
Es	137	510	147	523	612	792	7
importante	151	510	194	523	612	792	7
resaltar	198	510	227	523	612	792	7
que	230	510	245	523	612	792	7
considerar	248	510	290	523	612	792	7
rígidos	293	510	321	523	612	792	7
los	85	523	97	536	612	792	7
diafragmas	102	523	147	536	612	792	7
representa	152	523	193	536	612	792	7
una	199	523	214	536	612	792	7
hipótesis	219	523	255	536	612	792	7
de	260	523	270	536	612	792	7
cálculo.	275	523	307	536	612	792	7
El	312	523	321	536	612	792	7
comportamiento	85	536	151	549	612	792	7
flexible	157	536	187	549	612	792	7
del	193	536	206	549	612	792	7
diafragma	212	536	253	549	612	792	7
se	259	536	267	549	612	792	7
debe	274	536	293	549	612	792	7
a	299	536	304	549	612	792	7
las	310	536	321	549	612	792	7
siguientes	85	549	125	562	612	792	7
razones:	128	549	161	562	612	792	7
•	96	575	100	588	612	792	7
•	96	588	100	601	612	792	7
•	96	640	100	653	612	792	7
Material	113	575	147	588	612	792	7
inadecuado	150	575	195	588	612	792	7
o	198	575	203	588	612	792	7
espesor	205	575	235	588	612	792	7
insuficiente.	238	575	286	588	612	792	7
Este	113	588	131	601	612	792	7
tipo	133	588	149	601	612	792	7
de	152	588	161	601	612	792	7
elementos	164	588	205	601	612	792	7
trabaja	207	588	235	601	612	792	7
a	237	588	242	601	612	792	7
flexión	245	588	272	601	612	792	7
en	275	588	285	601	612	792	7
su	287	588	296	601	612	792	7
plano	299	588	321	601	612	792	7
y	113	601	118	614	612	792	7
sus	124	601	136	614	612	792	7
deformaciones	142	601	201	614	612	792	7
laterales	211	601	245	614	612	792	7
pueden	250	601	279	614	612	792	7
aumentar	284	601	321	614	612	792	7
significativamente,	113	614	189	627	612	792	7
si	192	614	199	627	612	792	7
la	202	614	210	627	612	792	7
relación	213	614	245	627	612	792	7
entre	248	614	268	627	612	792	7
el	272	614	279	627	612	792	7
largo	282	614	303	627	612	792	7
y	306	614	311	627	612	792	7
el	314	614	321	627	612	792	7
ancho	113	627	137	640	612	792	7
del	140	627	152	640	612	792	7
diafragma	154	627	195	640	612	792	7
es	198	627	206	640	612	792	7
mayor	208	627	234	640	612	792	7
a	236	627	241	640	612	792	7
5.	243	627	251	640	612	792	7
Si	113	640	122	653	612	792	7
el	124	640	131	653	612	792	7
diafragma	134	640	174	653	612	792	7
presenta	177	640	210	653	612	792	7
aberturas	212	640	249	653	612	792	7
para	251	640	269	653	612	792	7
iluminación,	271	640	321	653	612	792	7
ventilación,	113	653	160	666	612	792	7
entre	164	653	184	666	612	792	7
otras,	187	653	209	666	612	792	7
cuya	213	653	232	666	612	792	7
área	235	653	252	666	612	792	7
sea	255	653	268	666	612	792	7
mayor	271	653	297	666	612	792	7
al	301	653	308	666	612	792	7
20	311	653	321	666	612	792	7
%	113	666	122	679	612	792	7
del	126	666	138	679	612	792	7
área	142	666	158	679	612	792	7
total,	162	666	182	679	612	792	7
se	186	666	194	679	612	792	7
pueden	198	666	227	679	612	792	7
presentar	231	666	268	679	612	792	7
dentro	271	666	297	679	612	792	7
de	301	666	310	679	612	792	7
él	314	666	321	679	612	792	7
zonas	113	679	136	692	612	792	7
flexibles	139	679	173	692	612	792	7
que	176	679	190	692	612	792	7
afectan	193	679	222	692	612	792	7
la	225	679	232	692	612	792	7
conexión	235	679	272	692	612	792	7
rígida	275	679	298	692	612	792	7
entre	301	679	321	692	612	792	7
elementos	113	692	154	705	612	792	7
verticales.	157	692	198	705	612	792	7
Una	201	692	218	705	612	792	7
forma	221	692	245	705	612	792	7
de	248	692	258	705	612	792	7
solucionar	261	692	302	705	612	792	7
este	306	692	321	705	612	792	7
problema	113	705	151	718	612	792	7
es	159	705	167	718	612	792	7
colocar	175	705	204	718	612	792	7
adecuadamente	212	705	273	718	612	792	7
elementos	281	705	321	718	612	792	7
rigidizadores	113	718	166	731	612	792	7
en	168	718	178	731	612	792	7
las	180	718	191	731	612	792	7
aberturas.	194	718	233	731	612	792	7
Figura	351	460	380	473	612	792	7
20.	382	460	395	473	612	792	7
Comportamientos,	397	460	472	473	612	792	7
rígido	474	460	499	473	612	792	7
y	501	460	506	473	612	792	7
flexible	508	460	537	473	612	792	7
del	539	460	552	473	612	792	7
diafragma	379	473	421	486	612	792	7
(Fuente:	423	473	458	486	612	792	7
Cardona,	460	473	498	486	612	792	7
2004)	500	473	524	486	612	792	7
•	339	491	342	504	612	792	7
COLUMNAS	350	491	409	504	612	792	7
NO	411	491	426	504	612	792	7
ALINEADAS	428	491	487	504	612	792	7
Cuando	333	517	364	530	612	792	7
varias	368	517	391	530	612	792	7
de	395	517	404	530	612	792	7
las	407	517	418	530	612	792	7
columnas	421	517	460	530	612	792	7
no	463	517	473	530	612	792	7
están	476	517	497	530	612	792	7
alineadas	500	517	537	530	612	792	7
con	540	517	555	530	612	792	7
los	558	517	569	530	612	792	7
ejes	333	530	349	543	612	792	7
predominantes	352	530	411	543	612	792	7
de	414	530	424	543	612	792	7
la	427	530	434	543	612	792	7
estructura,	438	530	480	543	612	792	7
se	483	530	492	543	612	792	7
dice	495	530	512	543	612	792	7
que	515	530	529	543	612	792	7
no	533	530	543	543	612	792	7
existe	546	530	569	543	612	792	7
claridad	333	543	365	556	612	792	7
estructural	368	543	410	556	612	792	7
(Figura	413	543	442	556	612	792	7
21).	445	543	460	556	612	792	7
Figura	346	718	375	732	612	792	7
21.	377	718	390	732	612	792	7
Planta	392	718	419	732	612	792	7
de	421	718	431	732	612	792	7
edificio	433	718	463	732	612	792	7
irregular	465	718	501	732	612	792	7
Columnas	504	718	545	732	612	792	7
no	547	718	557	732	612	792	7
alineadas	387	731	426	745	612	792	7
(Fuente:	429	731	463	745	612	792	7
EERI,	466	731	490	745	612	792	7
1999)	492	731	516	745	612	792	7
77	559	745	569	758	612	792	7
Esto	43	63	60	76	612	792	8
impide	63	63	90	76	612	792	8
que	93	63	107	76	612	792	8
se	110	63	118	76	612	792	8
puedan	120	63	149	76	612	792	8
determinar	152	63	195	76	612	792	8
con	197	63	212	76	612	792	8
mayor	214	63	240	76	612	792	8
precisión	242	63	279	76	612	792	8
las	43	76	54	89	612	792	8
acciones	57	76	91	89	612	792	8
sobre	95	76	116	89	612	792	8
los	119	76	131	89	612	792	8
elementos	134	76	175	89	612	792	8
de	178	76	188	89	612	792	8
la	191	76	198	89	612	792	8
estructura.	201	76	243	89	612	792	8
Además	246	76	279	89	612	792	8
se	43	89	51	102	612	792	8
introducen	56	89	99	102	612	792	8
efectos	104	89	132	102	612	792	8
secundarios	137	89	184	102	612	792	8
en	189	89	199	102	612	792	8
el	204	89	211	102	612	792	8
diafragma,	216	89	259	102	612	792	8
que	264	89	279	102	612	792	8
producen	43	102	80	115	612	792	8
agrietamiento	85	102	140	115	612	792	8
por	146	102	159	115	612	792	8
concentración	164	102	221	115	612	792	8
de	226	102	235	115	612	792	8
esfuerzos	241	102	279	115	612	792	8
(Arnold	43	115	74	128	612	792	8
&	77	115	84	128	612	792	8
Reitherman,	87	115	136	128	612	792	8
1982).	139	115	164	128	612	792	8
•	48	141	52	154	612	792	8
DIRECCIÓN	60	141	118	154	612	792	8
POCO	122	141	151	154	612	792	8
RESISTENTE	155	141	218	154	612	792	8
A	221	141	229	154	612	792	8
FUERZAS	232	141	279	154	612	792	8
HORIZONTALES	60	154	140	167	612	792	8
En	43	180	54	193	612	792	8
general	57	180	86	193	612	792	8
debe	89	180	108	193	612	792	8
alternarse	111	180	150	193	612	792	8
la	153	180	160	193	612	792	8
orientación	163	180	208	193	612	792	8
de	211	180	220	193	612	792	8
los	224	180	235	193	612	792	8
elementos	238	180	279	193	612	792	8
verticales,	43	193	83	206	612	792	8
para	88	193	105	206	612	792	8
que	109	193	123	206	612	792	8
las	128	193	139	206	612	792	8
rigideces	143	193	179	206	612	792	8
laterales	183	193	216	206	612	792	8
sean	221	193	238	206	612	792	8
similares	243	193	279	206	612	792	8
(Figura	43	206	72	219	612	792	8
22),	74	206	90	219	612	792	8
(Grases	93	206	123	219	612	792	8
et	126	206	133	219	612	792	8
al.	136	206	145	219	612	792	8
1987).	148	206	174	219	612	792	8
Cuando	43	232	74	245	612	792	8
la	77	232	84	245	612	792	8
menor	88	232	113	245	612	792	8
dimensión	117	232	158	245	612	792	8
de	162	232	171	245	612	792	8
todas	175	232	196	245	612	792	8
o	199	232	204	245	612	792	8
la	208	232	215	245	612	792	8
mayoría	219	232	251	245	612	792	8
de	255	232	264	245	612	792	8
las	268	232	279	245	612	792	8
columnas	43	245	81	258	612	792	8
rectangulares	85	245	138	258	612	792	8
de	142	245	152	258	612	792	8
una	156	245	170	258	612	792	8
edificación	174	245	218	258	612	792	8
se	222	245	231	258	612	792	8
encuentran	235	245	279	258	612	792	8
orientadas	43	258	84	271	612	792	8
en	87	258	96	271	612	792	8
la	99	258	106	271	612	792	8
misma	109	258	136	271	612	792	8
dirección,	139	258	178	271	612	792	8
ésta	181	258	197	271	612	792	8
es	200	258	208	271	612	792	8
poco	211	258	231	271	612	792	8
resistente	234	258	271	271	612	792	8
a	274	258	279	271	612	792	8
fuerzas	43	271	71	284	612	792	8
horizontales	74	271	123	284	612	792	8
debido	125	271	152	284	612	792	8
a	155	271	159	284	612	792	8
sismo	162	271	185	284	612	792	8
(Figura	188	271	217	284	612	792	8
23	220	271	230	284	612	792	8
y	232	271	237	284	612	792	8
24).	240	271	256	284	612	792	8
Figura	59	388	88	401	612	792	8
22.	91	388	103	401	612	792	8
Rigideces	106	388	145	401	612	792	8
laterales	64	401	99	414	612	792	8
similares.	101	401	140	414	612	792	8
Dos	53	414	70	427	612	792	8
planos	72	414	99	427	612	792	8
resistentes	101	414	143	427	612	792	8
a	146	414	151	427	612	792	8
sismo	91	427	113	440	612	792	8
Figura	178	388	206	401	612	792	8
23.	209	388	221	401	612	792	8
Rigideces	224	388	263	401	612	792	8
laterales	183	401	218	414	612	792	8
distintas.	221	401	257	414	612	792	8
Un	168	414	180	427	612	792	8
solo	183	414	199	427	612	792	8
plano	202	414	225	427	612	792	8
resistente	227	414	265	427	612	792	8
a	267	414	272	427	612	792	8
sismo	209	427	232	440	612	792	8
•	296	63	300	76	612	792	8
TORSIÓN	308	63	354	76	612	792	8
La	291	89	301	102	612	792	8
torsión	306	89	334	102	612	792	8
ha	338	89	348	102	612	792	8
sido	352	89	369	102	612	792	8
la	374	89	381	102	612	792	8
causa	385	89	408	102	612	792	8
de	412	89	422	102	612	792	8
importantes	426	89	474	102	612	792	8
daños	478	89	501	102	612	792	8
y,	506	89	513	102	612	792	8
en	518	89	527	102	612	792	8
algunos	291	102	322	115	612	792	8
casos,	324	102	348	115	612	792	8
colapso	351	102	381	115	612	792	8
de	384	102	393	115	612	792	8
edificaciones	396	102	448	115	612	792	8
sometidas	450	102	490	115	612	792	8
a	493	102	497	115	612	792	8
fuertes	500	102	527	115	612	792	8
movimientos	291	115	343	128	612	792	8
sísmicos.	348	115	385	128	612	792	8
Se	390	115	400	128	612	792	8
presenta	405	115	438	128	612	792	8
por	443	115	456	128	612	792	8
la	461	115	468	128	612	792	8
excentricidad	473	115	527	128	612	792	8
entre	291	128	311	141	612	792	8
el	315	128	323	141	612	792	8
centro	327	128	352	141	612	792	8
de	357	128	366	141	612	792	8
masa	371	128	391	141	612	792	8
y	396	128	401	141	612	792	8
el	406	128	413	141	612	792	8
centro	417	128	442	141	612	792	8
de	447	128	456	141	612	792	8
rigidez.	461	128	491	141	612	792	8
Cuando	496	128	527	141	612	792	8
en	291	141	300	154	612	792	8
una	304	141	319	154	612	792	8
configuración,	323	141	380	154	612	792	8
el	384	141	392	154	612	792	8
centro	396	141	421	154	612	792	8
de	425	141	434	154	612	792	8
masa	439	141	459	154	612	792	8
coincide	463	141	497	154	612	792	8
con	501	141	516	154	612	792	8
el	520	141	527	154	612	792	8
centro	291	154	316	167	612	792	8
de	319	154	328	167	612	792	8
rigidez,	331	154	361	167	612	792	8
se	364	154	372	167	612	792	8
dice	375	154	392	167	612	792	8
que	395	154	409	167	612	792	8
existe	412	154	435	167	612	792	8
simetría	438	154	470	167	612	792	8
estructural.	473	154	518	167	612	792	8
A	520	154	528	167	612	792	8
medida	291	167	320	180	612	792	8
de	323	167	332	180	612	792	8
que	335	167	349	180	612	792	8
el	352	167	359	180	612	792	8
edificio	362	167	392	180	612	792	8
sea	395	167	408	180	612	792	8
más	410	167	426	180	612	792	8
simétrico,	429	167	469	180	612	792	8
se	472	167	480	180	612	792	8
reducirá	483	167	515	180	612	792	8
su	518	167	527	180	612	792	8
tendencia	291	180	329	193	612	792	8
a	332	180	336	193	612	792	8
sufrir	338	180	360	193	612	792	8
concentraciones	363	180	427	193	612	792	8
de	430	180	439	193	612	792	8
esfuerzos	441	180	479	193	612	792	8
y	482	180	487	193	612	792	8
torsión,	489	180	519	193	612	792	8
y	522	180	527	193	612	792	8
su	291	193	300	206	612	792	8
comportamiento	302	193	368	206	612	792	8
ante	371	193	387	206	612	792	8
cargas	390	193	416	206	612	792	8
sísmicas	419	193	452	206	612	792	8
será	455	193	471	206	612	792	8
menos	474	193	500	206	612	792	8
difícil	503	193	527	206	612	792	8
de	291	206	300	219	612	792	8
analizar	303	206	334	219	612	792	8
y	337	206	342	219	612	792	8
más	344	206	360	219	612	792	8
predecible.	363	206	407	219	612	792	8
La	291	232	301	245	612	792	8
simetría	306	232	338	245	612	792	8
va	342	232	352	245	612	792	8
desde	356	232	379	245	612	792	8
la	384	232	391	245	612	792	8
geometría	395	232	435	245	612	792	8
de	440	232	449	245	612	792	8
la	454	232	461	245	612	792	8
forma	465	232	489	245	612	792	8
exterior,	494	232	527	245	612	792	8
hasta	291	245	311	258	612	792	8
las	314	245	325	258	612	792	8
distribuciones	328	245	384	258	612	792	8
internas	387	245	419	258	612	792	8
de	422	245	431	258	612	792	8
elementos	434	245	475	258	612	792	8
resistentes	477	245	519	258	612	792	8
y	522	245	527	258	612	792	8
componentes	291	258	344	271	612	792	8
no	347	258	357	271	612	792	8
estructurales.	360	258	413	271	612	792	8
En	416	258	428	271	612	792	8
los	431	258	443	271	612	792	8
casos	446	258	468	271	612	792	8
donde	471	258	495	271	612	792	8
existen	499	258	527	271	612	792	8
muros,	291	271	318	284	612	792	8
núcleos	322	271	353	284	612	792	8
de	356	271	366	284	612	792	8
ascensores	370	271	412	284	612	792	8
o	416	271	421	284	612	792	8
tabiquería,	425	271	467	284	612	792	8
hacia	471	271	492	284	612	792	8
un	496	271	506	284	612	792	8
lado	510	271	527	284	612	792	8
de	291	284	300	297	612	792	8
la	304	284	311	297	612	792	8
edificación,	318	284	364	297	612	792	8
el	368	284	375	297	612	792	8
centro	382	284	407	297	612	792	8
de	413	284	423	297	612	792	8
rigidez	430	284	458	297	612	792	8
se	464	284	473	297	612	792	8
desplaza	476	284	511	297	612	792	8
en	518	284	527	297	612	792	8
esa	291	297	304	310	612	792	8
dirección.	311	297	351	310	612	792	8
Debido	359	297	388	310	612	792	8
a	392	297	397	310	612	792	8
esto	400	297	416	310	612	792	8
se	420	297	429	310	612	792	8
generan	433	297	464	310	612	792	8
deformaciones	468	297	527	310	612	792	8
no	291	310	301	323	612	792	8
previstas	304	310	340	323	612	792	8
en	343	310	353	323	612	792	8
el	356	310	363	323	612	792	8
cálculo	367	310	395	323	612	792	8
estructural	399	310	441	323	612	792	8
(Figura	444	310	474	323	612	792	8
25),	477	310	493	323	612	792	8
(Grases	496	310	527	323	612	792	8
et	291	323	298	336	612	792	8
al.	300	323	310	336	612	792	8
1987)	313	323	336	336	612	792	8
Figura	305	423	334	436	612	792	8
25.	336	423	349	436	612	792	8
Núcleo	351	423	380	436	612	792	8
de	382	423	392	436	612	792	8
Muros	394	423	420	436	612	792	8
excéntricos	422	423	468	436	612	792	8
→	470	423	480	436	612	792	8
Posible	483	423	513	436	612	792	8
deformación	307	436	357	449	612	792	8
por	360	436	374	449	612	792	8
Torsión	376	436	406	449	612	792	8
debida	409	436	436	449	612	792	8
a	439	436	444	449	612	792	8
la	446	436	454	449	612	792	8
excentricidad	456	436	511	449	612	792	8
A	291	453	298	466	612	792	8
continuación	300	453	352	466	612	792	8
se	355	453	363	466	612	792	8
muestran	366	453	403	466	612	792	8
algunos	406	453	437	466	612	792	8
ejemplos	439	453	476	466	612	792	8
y	478	453	483	466	612	792	8
su	486	453	495	466	612	792	8
posible	498	453	527	466	612	792	8
solución	291	466	325	479	612	792	8
(Figura	327	466	356	479	612	792	8
26)	359	466	372	479	612	792	8
(Bachmann,	374	466	423	479	612	792	8
2003;	425	466	448	479	612	792	8
Grases	450	466	477	479	612	792	8
et	479	466	487	479	612	792	8
al.	489	466	499	479	612	792	8
1987):	501	466	527	479	612	792	8
Figura	48	689	77	702	612	792	8
24.	80	689	92	702	612	792	8
Dirección	95	689	134	702	612	792	8
poco	137	689	156	702	612	792	8
resistente	159	689	197	702	612	792	8
a	199	689	204	702	612	792	8
fuerzas	207	689	236	702	612	792	8
laterales	238	689	273	702	612	792	8
debidas	127	702	158	715	612	792	8
a	160	702	165	715	612	792	8
sismos	168	702	195	715	612	792	8
(Fuente:	107	715	141	728	612	792	8
Sezen	144	715	166	728	612	792	8
et	169	715	176	728	612	792	8
al.	179	715	189	728	612	792	8
2003)	191	715	215	728	612	792	8
78	43	745	53	758	612	792	8
Figura	310	720	339	733	612	792	8
26.	342	720	354	733	612	792	8
Torsión:	357	720	390	733	612	792	8
Problema	393	720	432	733	612	792	8
-	434	720	438	733	612	792	8
Posible	440	720	470	733	612	792	8
Solución	473	720	508	733	612	792	8
(Fuente:	317	733	351	746	612	792	8
Bachmann,	353	733	399	746	612	792	8
2003;	401	733	425	746	612	792	8
Grases	427	733	455	746	612	792	8
et	458	733	465	746	612	792	8
al.1987)	468	733	501	746	612	792	8
La	85	63	96	76	612	792	9
Figura	99	63	125	76	612	792	9
27	128	63	138	76	612	792	9
muestra	142	63	173	76	612	792	9
el	177	63	184	76	612	792	9
edificio	187	63	217	76	612	792	9
Miramar	220	63	255	76	612	792	9
en	259	63	268	76	612	792	9
la	271	63	279	76	612	792	9
ciudad	282	63	309	76	612	792	9
de	312	63	321	76	612	792	9
Cumaná-Venezuela.	85	76	165	89	612	792	9
Edificio	167	76	199	89	612	792	9
de	201	76	210	89	612	792	9
concreto	212	76	246	89	612	792	9
armado	248	76	278	89	612	792	9
de	280	76	289	89	612	792	9
8	291	76	296	89	612	792	9
pisos,	298	76	321	89	612	792	9
con	85	89	99	102	612	792	9
muros	102	89	127	102	612	792	9
muy	129	89	147	102	612	792	9
rígidos	149	89	177	102	612	792	9
en	179	89	189	102	612	792	9
el	191	89	198	102	612	792	9
núcleo	200	89	227	102	612	792	9
de	229	89	239	102	612	792	9
escaleras	241	89	277	102	612	792	9
y	280	89	285	102	612	792	9
ascensor	287	89	321	102	612	792	9
ubicado	85	102	117	115	612	792	9
a	119	102	124	115	612	792	9
un	127	102	137	115	612	792	9
lado	139	102	157	115	612	792	9
de	159	102	169	115	612	792	9
la	171	102	179	115	612	792	9
estructura.	181	102	223	115	612	792	9
La	226	102	237	115	612	792	9
planta	239	102	264	115	612	792	9
se	266	102	275	115	612	792	9
muestra	277	102	309	115	612	792	9
en	312	102	321	115	612	792	9
la	85	115	92	128	612	792	9
Figura	96	115	122	128	612	792	9
28.	125	115	138	128	612	792	9
Debido	141	115	170	128	612	792	9
a	174	115	178	128	612	792	9
la	182	115	189	128	612	792	9
excentricidad	192	115	246	128	612	792	9
entre	249	115	269	128	612	792	9
el	273	115	280	128	612	792	9
centro	283	115	308	128	612	792	9
de	312	115	321	128	612	792	9
masa	85	128	106	141	612	792	9
y	109	128	114	141	612	792	9
de	117	128	127	141	612	792	9
rigidez,	130	128	160	141	612	792	9
se	163	128	172	141	612	792	9
produjo	175	128	206	141	612	792	9
un	209	128	219	141	612	792	9
efecto	222	128	247	141	612	792	9
de	250	128	260	141	612	792	9
torsión,	263	128	293	141	612	792	9
que	296	128	311	141	612	792	9
al	314	128	321	141	612	792	9
sumarse	85	141	118	154	612	792	9
con	122	141	136	154	612	792	9
otros	140	141	160	154	612	792	9
problemas	164	141	206	154	612	792	9
presentes	209	141	247	154	612	792	9
en	250	141	260	154	612	792	9
la	264	141	271	154	612	792	9
edificación,	275	141	321	154	612	792	9
ocasionó	85	154	121	167	612	792	9
el	124	154	131	167	612	792	9
colapso	135	154	165	167	612	792	9
de	169	154	178	167	612	792	9
la	182	154	189	167	612	792	9
misma,	193	154	222	167	612	792	9
durante	225	154	255	167	612	792	9
el	259	154	266	167	612	792	9
terremoto	269	154	308	167	612	792	9
de	312	154	321	167	612	792	9
Cariaco-1997	85	167	139	180	612	792	9
(Figura	142	167	171	180	612	792	9
29),	174	167	190	180	612	792	9
(Hernández	192	167	239	180	612	792	9
&	241	167	249	180	612	792	9
López,	252	167	279	180	612	792	9
2007)	282	167	305	180	612	792	9
•	339	63	342	76	612	792	9
TRANSICIÓN	350	63	414	76	612	792	9
EN	417	63	431	76	612	792	9
COLUMNAS	433	63	491	76	612	792	9
Cuando	333	89	364	102	612	792	9
columnas	366	89	404	102	612	792	9
de	406	89	415	102	612	792	9
niveles	417	89	445	102	612	792	9
adyacentes	447	89	491	102	612	792	9
varían	492	89	517	102	612	792	9
bruscamente	519	89	569	102	612	792	9
de	333	102	343	115	612	792	9
forma,	348	102	374	115	612	792	9
se	379	102	387	115	612	792	9
generan	392	102	424	115	612	792	9
grandes	429	102	460	115	612	792	9
esfuerzos	465	102	503	115	612	792	9
y	508	102	513	115	612	792	9
se	518	102	526	115	612	792	9
presentan	531	102	569	115	612	792	9
problemas	333	115	375	128	612	792	9
de	383	115	393	128	612	792	9
discontinuidad	401	115	460	128	612	792	9
del	468	115	480	128	612	792	9
acero	489	115	510	128	612	792	9
longitudinal,	519	115	569	128	612	792	9
ocasionando	333	128	383	141	612	792	9
fallas	386	128	407	141	612	792	9
en	410	128	419	141	612	792	9
los	422	128	434	141	612	792	9
nodos.	436	128	462	141	612	792	9
En	333	154	344	167	612	792	9
las	349	154	360	167	612	792	9
fotografías	365	154	408	167	612	792	9
mostradas	417	154	458	167	612	792	9
se	463	154	471	167	612	792	9
puede	476	154	499	167	612	792	9
observar	504	154	539	167	612	792	9
que	543	154	558	167	612	792	9
la	562	154	569	167	612	792	9
columna	333	167	368	180	612	792	9
del	371	167	384	180	612	792	9
piso	387	167	404	180	612	792	9
superior	408	167	441	180	612	792	9
es	444	167	453	180	612	792	9
de	456	167	466	180	612	792	9
sección	469	167	499	180	612	792	9
rectangular	503	167	548	180	612	792	9
y	552	167	557	180	612	792	9
su	561	167	569	180	612	792	9
acero	333	180	355	193	612	792	9
longitudinal	361	180	409	193	612	792	9
se	415	180	423	193	612	792	9
encuentra	429	180	468	193	612	792	9
por	474	180	487	193	612	792	9
fuera	493	180	514	193	612	792	9
de	520	180	529	193	612	792	9
columna	535	180	569	193	612	792	9
inferior,	333	193	365	206	612	792	9
que	368	193	382	206	612	792	9
es	384	193	392	206	612	792	9
de	395	193	404	206	612	792	9
sección	406	193	436	206	612	792	9
circular	438	193	469	206	612	792	9
(Figura	471	193	500	206	612	792	9
30).	503	193	518	206	612	792	9
El	521	193	530	206	612	792	9
problema	532	193	569	206	612	792	9
de	333	206	343	219	612	792	9
transición	346	206	386	219	612	792	9
generó	389	206	417	219	612	792	9
una	420	206	435	219	612	792	9
articulación	438	206	485	219	612	792	9
en	489	206	498	219	612	792	9
el	502	206	509	219	612	792	9
nodo,	513	206	535	219	612	792	9
incapaz	539	206	569	219	612	792	9
de	333	219	343	232	612	792	9
transmitir	346	219	385	232	612	792	9
momentos,	388	219	433	232	612	792	9
lo	436	219	444	232	612	792	9
cual	447	219	464	232	612	792	9
convirtió	467	219	503	232	612	792	9
la	507	219	514	232	612	792	9
estructura	517	219	557	232	612	792	9
en	560	219	569	232	612	792	9
inestable	333	232	369	245	612	792	9
ante	372	232	388	245	612	792	9
cargas	391	232	417	245	612	792	9
laterales.	420	232	456	245	612	792	9
También	461	232	496	245	612	792	9
se	499	232	507	245	612	792	9
puede	510	232	534	245	612	792	9
apreciar	537	232	569	245	612	792	9
una	333	245	348	258	612	792	9
falla	350	245	368	258	612	792	9
por	370	245	384	258	612	792	9
cortante	386	245	419	258	612	792	9
en	421	245	430	258	612	792	9
la	433	245	440	258	612	792	9
columna	443	245	477	258	612	792	9
superior.	480	245	514	258	612	792	9
Figura	105	378	134	392	612	792	9
27.	136	378	149	392	612	792	9
Edificio	151	379	182	392	612	792	9
Miramar	185	379	221	392	612	792	9
-Cumaná,	223	379	263	392	612	792	9
antes	266	379	287	392	612	792	9
del	289	379	301	392	612	792	9
terremoto	92	392	131	405	612	792	9
de	134	392	143	405	612	792	9
1997	146	392	166	405	612	792	9
(Fuente:	168	392	203	405	612	792	9
Hernández	205	392	249	405	612	792	9
&	252	392	259	405	612	792	9
López,	262	392	288	405	612	792	9
2007)	291	392	314	405	612	792	9
Figura	338	419	367	432	612	792	9
30.	370	419	382	432	612	792	9
Problema	385	419	424	432	612	792	9
de	426	419	436	432	612	792	9
San	438	419	453	432	612	792	9
Fernando	456	419	495	432	612	792	9
California	498	419	539	432	612	792	9
1971.	542	419	564	432	612	792	9
Transición	357	432	399	445	612	792	9
de	402	432	411	445	612	792	9
columna	414	432	448	445	612	792	9
(Fuente:	451	432	485	445	612	792	9
Bertero,	488	432	520	445	612	792	9
1971)	523	432	546	445	612	792	9
•	339	453	342	466	612	792	9
AUSENCIA	350	453	402	466	612	792	9
DE	404	453	418	466	612	792	9
VIGAS	421	453	452	466	612	792	9
Figura	124	556	153	569	612	792	9
28.	155	556	168	569	612	792	9
Planta	170	556	197	569	612	792	9
del	199	556	211	569	612	792	9
edificio	214	556	243	569	612	792	9
Miramar.	246	556	283	569	612	792	9
(Fuente:	131	569	165	582	612	792	9
Hernández	168	569	211	582	612	792	9
&	214	569	222	582	612	792	9
López,	224	569	251	582	612	792	9
2007)	253	569	276	582	612	792	9
Figura	99	719	128	732	612	792	9
29.	130	719	143	732	612	792	9
Edificio	145	719	176	732	612	792	9
Miramar	179	719	215	732	612	792	9
-Cumaná,	217	719	257	732	612	792	9
después	259	719	291	732	612	792	9
del	296	719	308	732	612	792	9
terremoto	93	732	132	745	612	792	9
de	134	732	144	745	612	792	9
1997	146	732	166	745	612	792	9
(Fuente:	169	732	203	745	612	792	9
Hernández	206	732	249	745	612	792	9
&	252	732	260	745	612	792	9
López,	262	732	289	745	612	792	9
2007)	291	732	314	745	612	792	9
Los	333	479	348	492	612	792	9
sistemas	351	479	385	492	612	792	9
estructurales	389	479	439	492	612	792	9
formados	442	479	480	492	612	792	9
por	483	479	497	492	612	792	9
losas	500	479	520	492	612	792	9
y	523	479	528	492	612	792	9
columnas	531	479	569	492	612	792	9
(sin	333	492	348	505	612	792	9
vigas),	353	492	380	505	612	792	9
presentan	384	492	422	505	612	792	9
un	427	492	437	505	612	792	9
pobre	441	492	464	505	612	792	9
desempeño	468	492	513	505	612	792	9
ante	518	492	535	505	612	792	9
eventos	539	492	569	505	612	792	9
sísmicos.	333	505	370	518	612	792	9
La	373	505	384	518	612	792	9
columna	387	505	421	518	612	792	9
actúa	424	505	446	518	612	792	9
como	449	505	471	518	612	792	9
un	474	505	484	518	612	792	9
punzón	487	505	516	518	612	792	9
ocasionando	520	505	569	518	612	792	9
daños	333	518	357	531	612	792	9
severos	361	518	391	531	612	792	9
en	396	518	406	531	612	792	9
la	410	518	418	531	612	792	9
losa.	423	518	441	531	612	792	9
En	446	518	457	531	612	792	9
la	462	518	469	531	612	792	9
Figura	474	518	500	531	612	792	9
31	505	518	515	531	612	792	9
se	520	518	528	531	612	792	9
muestran	533	518	569	531	612	792	9
estructuras	333	531	377	544	612	792	9
ubicadas	383	531	418	544	612	792	9
en	424	531	433	544	612	792	9
Kocaeli-Turkía,	439	531	502	544	612	792	9
dañadas	508	531	541	544	612	792	9
en	547	531	556	544	612	792	9
el	562	531	569	544	612	792	9
sismo	333	544	357	557	612	792	9
del	359	544	372	557	612	792	9
agosto	375	544	401	557	612	792	9
de	404	544	413	557	612	792	9
1999.	416	544	438	557	612	792	9
Los	441	544	456	557	612	792	9
sistemas	459	544	493	557	612	792	9
presentan	496	544	534	557	612	792	9
losas	537	544	557	557	612	792	9
de	560	544	569	557	612	792	9
espesores	333	557	372	570	612	792	9
entre	375	557	395	570	612	792	9
8	398	557	403	570	612	792	9
y	406	557	411	570	612	792	9
12	414	557	424	570	612	792	9
cm	427	557	439	570	612	792	9
y	442	557	447	570	612	792	9
vanos	450	557	474	570	612	792	9
(luz	477	557	492	570	612	792	9
libre)	495	557	517	570	612	792	9
mayores	520	557	554	570	612	792	9
a	557	557	561	570	612	792	9
4	564	557	569	570	612	792	9
m	333	570	341	583	612	792	9
(EERI,	344	570	372	583	612	792	9
1999).	374	570	400	583	612	792	9
Figura	348	722	377	735	612	792	9
31.	380	722	392	735	612	792	9
Ausencia	394	722	431	735	612	792	9
de	434	722	443	735	612	792	9
Vigas(Fuente:	446	722	502	735	612	792	9
EERI	505	722	526	735	612	792	9
,1999)	529	722	555	735	612	792	9
79	559	745	569	758	612	792	9
•	48	61	52	74	612	792	10
POCA	60	61	88	74	612	792	10
CUANTÍA	90	61	136	74	612	792	10
DE	138	61	152	74	612	792	10
REFUERZO	155	61	210	74	612	792	10
TRANSVERSAL	60	74	134	87	612	792	10
En	291	61	302	74	612	792	10
la	306	61	313	74	612	792	10
Figura	317	61	343	74	612	792	10
35	346	61	356	74	612	792	10
se	360	61	369	74	612	792	10
observa	372	61	403	74	612	792	10
que	407	61	422	74	612	792	10
se	425	61	434	74	612	792	10
evitó	437	61	457	74	612	792	10
el	461	61	468	74	612	792	10
colapso	472	61	503	74	612	792	10
de	507	61	516	74	612	792	10
la	520	61	527	74	612	792	10
estructura	291	74	330	87	612	792	10
gracias	333	74	361	87	612	792	10
al	363	74	371	87	612	792	10
refuerzo	373	74	407	87	612	792	10
transversal	409	74	452	87	612	792	10
en	455	74	464	87	612	792	10
la	467	74	474	87	612	792	10
junta.	477	74	499	87	612	792	10
La	43	100	53	113	612	792	10
función	58	100	89	113	612	792	10
del	94	100	106	113	612	792	10
refuerzo	111	100	145	113	612	792	10
transversal,	150	100	196	113	612	792	10
estribo	201	100	228	113	612	792	10
o	233	100	238	113	612	792	10
ligadura,	243	100	279	113	612	792	10
es	43	113	51	126	612	792	10
soportar	58	113	91	126	612	792	10
fuerzas	98	113	127	126	612	792	10
cortantes,	134	113	172	126	612	792	10
garantizar	180	113	220	126	612	792	10
el	227	113	234	126	612	792	10
adecuado	241	113	279	126	612	792	10
confinamiento	43	126	100	139	612	792	10
del	102	126	114	139	612	792	10
concreto	116	126	150	139	612	792	10
e	152	126	157	139	612	792	10
impedir	158	126	190	139	612	792	10
el	191	126	199	139	612	792	10
pandeo	201	126	229	139	612	792	10
del	231	126	244	139	612	792	10
refuerzo	245	126	279	139	612	792	10
longitudinal.	43	139	93	152	612	792	10
Cuando	97	139	128	152	612	792	10
se	131	139	139	152	612	792	10
presenta	142	139	176	152	612	792	10
mal	179	139	194	152	612	792	10
armado	197	139	227	152	612	792	10
del	230	139	242	152	612	792	10
refuerzo	245	139	279	152	612	792	10
transversal,	43	152	88	165	612	792	10
el	91	152	98	165	612	792	10
diámetro	101	152	137	165	612	792	10
de	139	152	149	165	612	792	10
la	151	152	159	165	612	792	10
cabilla	161	152	188	165	612	792	10
es	191	152	199	165	612	792	10
insuficiente	202	152	248	165	612	792	10
o	250	152	255	165	612	792	10
están	258	152	279	165	612	792	10
muy	43	165	60	178	612	792	10
separadas,	66	165	107	178	612	792	10
se	113	165	122	178	612	792	10
evidencian	127	165	171	178	612	792	10
daños	176	165	200	178	612	792	10
en	206	165	215	178	612	792	10
los	221	165	232	178	612	792	10
elementos	238	165	279	178	612	792	10
estructurales.	43	178	96	191	612	792	10
Los	43	204	58	217	612	792	10
ganchos	61	204	94	217	612	792	10
en	98	204	107	217	612	792	10
los	111	204	123	217	612	792	10
extremos	127	204	163	217	612	792	10
de	167	204	177	217	612	792	10
los	181	204	192	217	612	792	10
estribos	196	204	227	217	612	792	10
deben	231	204	255	217	612	792	10
tener	259	204	279	217	612	792	10
un	43	217	53	230	612	792	10
ángulo	55	217	82	230	612	792	10
mayor	85	217	111	230	612	792	10
o	113	217	118	230	612	792	10
igual	121	217	141	230	612	792	10
a	144	217	148	230	612	792	10
135º	151	217	169	230	612	792	10
(Figura	172	217	201	230	612	792	10
32),	204	217	220	230	612	792	10
para	222	217	240	230	612	792	10
lograr	242	217	266	230	612	792	10
un	269	217	279	230	612	792	10
amarre	43	230	70	243	612	792	10
adecuado.	74	230	114	243	612	792	10
Cuando	118	230	150	243	612	792	10
el	154	230	161	243	612	792	10
ángulo	165	230	192	243	612	792	10
del	196	230	208	243	612	792	10
gancho	212	230	241	243	612	792	10
es	245	230	253	243	612	792	10
a	257	230	262	243	612	792	10
90º	266	230	279	243	612	792	10
(Figura	43	243	72	256	612	792	10
33),	75	243	91	256	612	792	10
éste	94	243	109	256	612	792	10
puede	112	243	136	256	612	792	10
abrirse	139	243	166	256	612	792	10
con	169	243	184	256	612	792	10
el	187	243	194	256	612	792	10
movimiento	197	243	245	256	612	792	10
sísmico	248	243	279	256	612	792	10
(COVENIN,	43	256	93	269	612	792	10
1985).	96	256	122	269	612	792	10
Figura	333	265	362	278	612	792	10
35.	364	265	377	278	612	792	10
Acero	379	265	402	278	612	792	10
transversal	405	265	450	278	612	792	10
en	452	265	462	278	612	792	10
junta	464	265	485	278	612	792	10
(Fuente:	355	278	389	291	612	792	10
Sezen	392	278	415	291	612	792	10
et	417	278	424	291	612	792	10
al.	427	278	437	291	612	792	10
2003)	440	278	463	291	612	792	10
•	296	300	300	313	612	792	10
FUNDACIONES	308	300	381	313	612	792	10
INADECUADAS	384	300	457	313	612	792	10
Figura	74	343	103	357	612	792	10
32.	105	343	118	357	612	792	10
Ganchos	120	344	156	357	612	792	10
en	158	344	168	357	612	792	10
estribos	170	344	202	357	612	792	10
adecuados	205	344	247	357	612	792	10
Figura	70	433	99	447	612	792	10
33.	101	433	114	447	612	792	10
Ganchos	116	433	152	447	612	792	10
en	155	433	164	447	612	792	10
estribos	166	433	198	447	612	792	10
inadecuados	201	433	251	447	612	792	10
En	43	448	54	462	612	792	10
la	56	448	63	462	612	792	10
Figura	65	448	91	462	612	792	10
34	93	448	103	462	612	792	10
se	105	448	113	462	612	792	10
observa	115	448	146	462	612	792	10
que	148	448	163	462	612	792	10
las	165	448	176	462	612	792	10
columnas	178	448	216	462	612	792	10
fallaron	218	448	250	462	612	792	10
debido	252	448	279	462	612	792	10
a	43	461	47	475	612	792	10
la	51	461	58	475	612	792	10
poca	61	461	80	475	612	792	10
cuantía	84	461	113	475	612	792	10
volumétrica	116	461	164	475	612	792	10
de	168	461	177	475	612	792	10
acero	181	461	202	475	612	792	10
transversal	206	461	249	475	612	792	10
lo	253	461	261	475	612	792	10
que	264	461	279	475	612	792	10
implicó	43	474	73	488	612	792	10
falta	77	474	95	488	612	792	10
de	98	474	108	488	612	792	10
confinamiento.	111	474	171	488	612	792	10
Es	175	474	185	488	612	792	10
imprescindible	188	474	248	488	612	792	10
prestar	252	474	279	488	612	792	10
suficiente	43	487	81	501	612	792	10
atención	86	487	119	501	612	792	10
al	124	487	131	501	612	792	10
refuerzo	136	487	169	501	612	792	10
transversal	174	487	218	501	612	792	10
en	222	487	232	501	612	792	10
las	236	487	248	501	612	792	10
juntas,	252	487	279	501	612	792	10
acatando	43	500	78	514	612	792	10
las	83	500	94	514	612	792	10
recomendaciones	99	500	169	514	612	792	10
indicadas	174	500	211	514	612	792	10
en	216	500	226	514	612	792	10
las	231	500	242	514	612	792	10
normas.	247	500	279	514	612	792	10
La	43	513	53	527	612	792	10
separación	56	513	98	527	612	792	10
de	101	513	111	527	612	792	10
las	113	513	124	527	612	792	10
barras	127	513	151	527	612	792	10
determina	154	513	194	527	612	792	10
el	197	513	204	527	612	792	10
confinamiento	207	513	264	527	612	792	10
del	267	513	279	527	612	792	10
concreto	43	526	77	540	612	792	10
y	80	526	85	540	612	792	10
el	88	526	95	540	612	792	10
adecuado	99	526	136	540	612	792	10
comportamiento	140	526	205	540	612	792	10
de	208	526	218	540	612	792	10
las	221	526	232	540	612	792	10
juntas	235	526	259	540	612	792	10
ante	262	526	279	540	612	792	10
un	43	539	53	553	612	792	10
evento	55	539	82	553	612	792	10
sísmico.	84	539	117	553	612	792	10
80	43	745	53	758	612	792	10
Figura	84	719	113	733	612	792	10
34.	116	719	128	733	612	792	10
Falta	131	719	153	733	612	792	10
de	155	719	164	733	612	792	10
acero	167	719	189	733	612	792	10
transversal	192	719	237	733	612	792	10
(Fuente:	101	732	136	746	612	792	10
D'Ayala	138	732	172	746	612	792	10
et	174	732	181	746	612	792	10
al.	184	732	194	746	612	792	10
2003)	197	732	220	746	612	792	10
Las	291	326	305	339	612	792	10
fundaciones	308	326	356	339	612	792	10
de	359	326	369	339	612	792	10
una	372	326	386	339	612	792	10
edificación	389	326	433	339	612	792	10
son	436	326	450	339	612	792	10
las	453	326	464	339	612	792	10
bases	467	326	488	339	612	792	10
sobre	491	326	513	339	612	792	10
las	516	326	527	339	612	792	10
cuales	291	339	316	352	612	792	10
ésta	319	339	334	352	612	792	10
se	338	339	346	352	612	792	10
apoya	349	339	373	352	612	792	10
de	376	339	385	352	612	792	10
forma	389	339	412	352	612	792	10
adecuada	416	339	453	352	612	792	10
y	456	339	461	352	612	792	10
estable	464	339	492	352	612	792	10
sobre	495	339	517	352	612	792	10
el	520	339	527	352	612	792	10
terreno.	291	352	322	365	612	792	10
Es	326	352	336	365	612	792	10
imprescindible,	340	352	402	365	612	792	10
para	406	352	423	365	612	792	10
toda	427	352	445	365	612	792	10
obra	449	352	467	365	612	792	10
de	471	352	480	365	612	792	10
ingeniería,	484	352	527	365	612	792	10
realizar	291	365	321	378	612	792	10
un	323	365	333	378	612	792	10
estudio	336	365	365	378	612	792	10
de	367	365	377	378	612	792	10
suelos	379	365	404	378	612	792	10
por	407	365	420	378	612	792	10
expertos	423	365	457	378	612	792	10
en	459	365	469	378	612	792	10
el	471	365	478	378	612	792	10
área.	481	365	500	378	612	792	10
Dicho	503	365	527	378	612	792	10
estudio	291	378	320	391	612	792	10
dependerá	322	378	363	391	612	792	10
de	366	378	375	391	612	792	10
la	377	378	385	391	612	792	10
altura,	387	378	412	391	612	792	10
peso	415	378	433	391	612	792	10
y	435	378	440	391	612	792	10
uso	443	378	457	391	612	792	10
de	459	378	469	391	612	792	10
la	471	378	478	391	612	792	10
edificación.	481	378	527	391	612	792	10
Evidentemente,	291	391	353	404	612	792	10
escoger	359	391	389	404	612	792	10
el	395	391	402	404	612	792	10
tipo	408	391	423	404	612	792	10
de	429	391	438	404	612	792	10
fundación	444	391	484	404	612	792	10
adecuado	489	391	527	404	612	792	10
dependerá	291	404	332	417	612	792	10
de	334	404	344	417	612	792	10
las	346	404	357	417	612	792	10
características	359	404	416	417	612	792	10
de	418	404	428	417	612	792	10
la	430	404	437	417	612	792	10
estructura,	439	404	481	417	612	792	10
del	484	404	496	417	612	792	10
estudio	498	404	527	417	612	792	10
de	291	417	300	430	612	792	10
suelos	303	417	328	430	612	792	10
y	330	417	335	430	612	792	10
la	338	417	345	430	612	792	10
actividad	347	417	384	430	612	792	10
sísmica	387	417	417	430	612	792	10
probable	419	417	454	430	612	792	10
de	457	417	466	430	612	792	10
la	468	417	476	430	612	792	10
zona.	478	417	500	430	612	792	10
El	291	443	300	456	612	792	10
sistema	303	443	333	456	612	792	10
de	337	443	347	456	612	792	10
fundación	350	443	390	456	612	792	10
deberá	394	443	421	456	612	792	10
ser	424	443	436	456	612	792	10
capaz	440	443	462	456	612	792	10
de	466	443	476	456	612	792	10
transferir	479	443	516	456	612	792	10
al	520	443	527	456	612	792	10
suelo	291	456	312	469	612	792	10
las	315	456	326	469	612	792	10
acciones	329	456	364	469	612	792	10
sísmicas	367	456	401	469	612	792	10
y	404	456	409	469	612	792	10
gravitatorias,	413	456	465	469	612	792	10
sin	468	456	480	469	612	792	10
que	483	456	498	469	612	792	10
supere	501	456	527	469	612	792	10
la	291	469	298	482	612	792	10
capacidad	303	469	343	482	612	792	10
portante	349	469	381	482	612	792	10
de	387	469	396	482	612	792	10
éste,	402	469	420	482	612	792	10
correspondiente	425	469	489	482	612	792	10
al	494	469	502	482	612	792	10
nivel	507	469	527	482	612	792	10
de	291	482	300	495	612	792	10
excitación	305	482	347	495	612	792	10
sísmica	352	482	382	495	612	792	10
previsto	387	482	419	495	612	792	10
y	425	482	430	495	612	792	10
sin	435	482	447	495	612	792	10
que	452	482	466	495	612	792	10
se	472	482	480	495	612	792	10
produzcan	485	482	527	495	612	792	10
movimientos	291	495	343	508	612	792	10
relativos	348	495	382	508	612	792	10
entre	387	495	407	508	612	792	10
los	411	495	423	508	612	792	10
elementos	428	495	468	508	612	792	10
de	473	495	482	508	612	792	10
fundación	487	495	527	508	612	792	10
que	291	508	305	521	612	792	10
puedan	310	508	339	521	612	792	10
originar	344	508	376	521	612	792	10
deformaciones	381	508	440	521	612	792	10
inaceptables	451	508	500	521	612	792	10
en	505	508	515	521	612	792	10
la	520	508	527	521	612	792	10
estructura.	291	521	333	534	612	792	10
Los	334	521	349	534	612	792	10
desplazamientos	350	521	416	534	612	792	10
relativos	417	521	452	534	612	792	10
que	453	521	467	534	612	792	10
eventualmente	469	521	527	534	612	792	10
pueden	291	534	320	547	612	792	10
sufrir	322	534	344	547	612	792	10
los	346	534	358	547	612	792	10
distintos	360	534	394	547	612	792	10
elementos	396	534	437	547	612	792	10
de	439	534	448	547	612	792	10
fundación,	451	534	493	547	612	792	10
deberán	495	534	527	547	612	792	10
ser	291	547	302	560	612	792	10
tales	304	547	323	560	612	792	10
que	325	547	339	560	612	792	10
no	341	547	351	560	612	792	10
comprometan	353	547	408	560	612	792	10
la	410	547	418	560	612	792	10
y	465	547	470	560	612	792	10
funcionalidad	472	547	527	560	612	792	10
de	291	560	300	573	612	792	10
la	303	560	310	573	612	792	10
estructura.	313	560	355	573	612	792	10
Cada	358	560	379	573	612	792	10
uno	381	560	396	573	612	792	10
de	399	560	409	573	612	792	10
los	412	560	423	573	612	792	10
bloques	426	560	457	573	612	792	10
estructuralmente	460	560	527	573	612	792	10
independientes	291	573	351	586	612	792	10
de	354	573	364	586	612	792	10
una	367	573	382	586	612	792	10
construcción,	385	573	439	586	612	792	10
tendrá	442	573	467	586	612	792	10
un	471	573	481	586	612	792	10
sistema	484	573	514	586	612	792	10
de	518	573	527	586	612	792	10
fundación	291	586	331	599	612	792	10
único	335	586	357	599	612	792	10
(homogéneo).	361	586	417	599	612	792	10
No	421	586	434	599	612	792	10
se	438	586	446	599	612	792	10
admitirán	451	586	489	599	612	792	10
sistemas	493	586	527	599	612	792	10
diversos	291	599	324	612	612	792	10
dentro	326	599	352	612	612	792	10
de	354	599	364	612	612	792	10
una	366	599	380	612	612	792	10
misma	383	599	409	612	612	792	10
unidad,	412	599	441	612	612	792	10
por	444	599	457	612	612	792	10
ejemplo:	459	599	494	612	612	792	10
algunas	496	599	527	612	612	792	10
columnas	291	612	329	625	612	792	10
sobre	332	612	353	625	612	792	10
pilotes	356	612	382	625	612	792	10
y	385	612	390	625	612	792	10
otras	392	612	412	625	612	792	10
sobre	414	612	436	625	612	792	10
fundaciones	439	612	487	625	612	792	10
directas.	489	612	523	625	612	792	10
Los	291	638	306	651	612	792	10
apoyos	311	638	340	651	612	792	10
de	345	638	355	651	612	792	10
la	360	638	368	651	612	792	10
estructura	373	638	413	651	612	792	10
deben	418	638	442	651	612	792	10
vincularse	448	638	489	651	612	792	10
entre	495	638	515	651	612	792	10
sí	520	638	527	651	612	792	10
mediante	291	651	327	664	612	792	10
un	333	651	343	664	612	792	10
sistema	348	651	378	664	612	792	10
de	383	651	393	664	612	792	10
riostras	398	651	427	664	612	792	10
o	433	651	438	664	612	792	10
losa	443	651	459	664	612	792	10
que	464	651	479	664	612	792	10
asegure	484	651	514	664	612	792	10
el	520	651	527	664	612	792	10
movimiento	291	664	339	677	612	792	10
conjunto	343	664	378	677	612	792	10
de	381	664	390	677	612	792	10
todos	394	664	416	677	612	792	10
los	419	664	431	677	612	792	10
elementos.	434	664	477	677	612	792	10
Esto	481	664	498	677	612	792	10
con	502	664	516	677	612	792	10
la	520	664	527	677	612	792	10
finalidad	291	677	326	690	612	792	10
de	327	677	337	690	612	792	10
evitar	338	677	361	690	612	792	10
apreciables	362	677	407	690	612	792	10
desplazamientos	408	677	475	690	612	792	10
diferenciales	476	677	527	690	612	792	10
entre	291	690	311	703	612	792	10
ellos	315	690	333	703	612	792	10
que	337	690	352	703	612	792	10
impliquen	356	690	396	703	612	792	10
deformaciones	400	690	459	703	612	792	10
adicionales	463	690	508	703	612	792	10
a	511	690	516	703	612	792	10
la	520	690	527	703	612	792	10
estructura.	291	703	333	716	612	792	10
En	336	703	347	716	612	792	10
la	351	703	358	716	612	792	10
Figura	361	703	387	716	612	792	10
36	391	703	401	716	612	792	10
se	407	703	416	716	612	792	10
muestra	419	703	451	716	612	792	10
el	454	703	461	716	612	792	10
volcamiento	465	703	514	716	612	792	10
de	518	703	527	716	612	792	10
un	291	716	301	729	612	792	10
edificio	303	716	333	729	612	792	10
cuya	335	716	354	729	612	792	10
fundación	357	716	397	729	612	792	10
superficial	399	716	441	729	612	792	10
resultó	443	716	470	729	612	792	10
inadecuada	472	716	517	729	612	792	10
al	520	716	527	729	612	792	10
momento	291	729	329	742	612	792	10
del	331	729	343	742	612	792	10
sismo.	346	729	372	742	612	792	10
Figura	135	223	164	236	612	792	11
36.	167	223	179	236	612	792	11
Fundación	182	223	225	236	612	792	11
Superficial	228	223	271	236	612	792	11
(Fuente:	132	236	167	249	612	792	11
redbpncivil.blogspot.com)	169	236	274	249	612	792	11
PROBLEMAS	85	257	148	270	612	792	11
COLATERALES	151	257	226	270	612	792	11
•	91	283	94	296	612	792	11
CHOQUE	102	283	146	296	612	792	11
ENTRE	149	283	183	296	612	792	11
EDIFICACIONES	186	283	267	296	612	792	11
Esto	85	309	103	322	612	792	11
ocurre	105	309	131	322	612	792	11
cuando	133	309	162	322	612	792	11
el	164	309	171	322	612	792	11
movimiento	173	309	221	322	612	792	11
de	224	309	233	322	612	792	11
un	235	309	245	322	612	792	11
edificio,	247	309	280	322	612	792	11
durante	282	309	312	322	612	792	11
el	314	309	321	322	612	792	11
sismo,	85	322	111	335	612	792	11
queda	113	322	137	335	612	792	11
impedido	140	322	177	335	612	792	11
por	180	322	193	335	612	792	11
otro	196	322	212	335	612	792	11
muy	214	322	232	335	612	792	11
cercano	235	322	266	335	612	792	11
y,	268	322	275	335	612	792	11
en	277	322	287	335	612	792	11
general,	289	322	321	335	612	792	11
más	85	335	101	348	612	792	11
rígido.	105	335	131	348	612	792	11
Al	134	335	144	348	612	792	11
chocar	148	335	174	348	612	792	11
se	178	335	186	348	612	792	11
generan	190	335	221	348	612	792	11
fuerzas	225	335	254	348	612	792	11
cortantes	257	335	294	348	612	792	11
en	297	335	307	348	612	792	11
las	310	335	321	348	612	792	11
columnas	85	348	123	361	612	792	11
golpeadas.	127	348	170	361	612	792	11
Es	173	348	183	361	612	792	11
conveniente	187	348	235	361	612	792	11
crear	239	348	259	361	612	792	11
amplias	263	348	294	361	612	792	11
juntas	297	348	321	361	612	792	11
totales	85	361	111	374	612	792	11
entre	113	361	133	374	612	792	11
edificios	136	361	169	374	612	792	11
de	172	361	181	374	612	792	11
diferentes	183	361	223	374	612	792	11
alturas,	225	361	254	374	612	792	11
para	256	361	274	374	612	792	11
que	276	361	290	374	612	792	11
puedan	292	361	321	374	612	792	11
oscilar	85	374	112	387	612	792	11
de	115	374	124	387	612	792	11
forma	127	374	151	387	612	792	11
distinta	154	374	183	387	612	792	11
durante	186	374	216	387	612	792	11
un	219	374	229	387	612	792	11
movimiento	232	374	280	387	612	792	11
sísmico	283	374	313	387	612	792	11
y	316	374	321	387	612	792	11
evitar	85	387	108	400	612	792	11
así	110	387	121	400	612	792	11
el	124	387	131	400	612	792	11
choque	134	387	163	400	612	792	11
violento	165	387	198	400	612	792	11
entre	200	387	220	400	612	792	11
ellos.	223	387	244	400	612	792	11
Se	85	413	95	426	612	792	11
debe	98	413	117	426	612	792	11
impedir	122	413	153	426	612	792	11
que	155	413	170	426	612	792	11
edificios	173	413	206	426	612	792	11
de	209	413	218	426	612	792	11
diferentes	221	413	260	426	612	792	11
alturas	263	413	290	426	612	792	11
puedan	292	413	321	426	612	792	11
estar	85	426	104	439	612	792	11
juntos	108	426	133	439	612	792	11
y	137	426	142	439	612	792	11
a	146	426	150	439	612	792	11
partir	155	426	176	439	612	792	11
de	181	426	190	439	612	792	11
cierta	194	426	216	439	612	792	11
altura,	221	426	246	439	612	792	11
éstos	250	426	270	439	612	792	11
deben	274	426	298	439	612	792	11
estar	302	426	321	439	612	792	11
aislados.	85	439	120	452	612	792	11
Otra	126	439	143	452	612	792	11
causa	149	439	171	452	612	792	11
del	177	439	189	452	612	792	11
problema	195	439	233	452	612	792	11
es	239	439	247	452	612	792	11
cuando	253	439	282	452	612	792	11
edificios	287	439	321	452	612	792	11
cercanos	85	452	120	465	612	792	11
presentan	123	452	161	465	612	792	11
alturas	164	452	191	465	612	792	11
distintas	193	452	227	465	612	792	11
de	230	452	239	465	612	792	11
entrepisos	242	452	282	465	612	792	11
o	285	452	290	465	612	792	11
niveles	293	452	321	465	612	792	11
distintos	85	465	119	478	612	792	11
de	121	465	131	478	612	792	11
pisos	133	465	154	478	612	792	11
(Figura	156	465	186	478	612	792	11
37).	188	465	204	478	612	792	11
Figura	345	238	374	251	612	792	11
38.	376	238	389	251	612	792	11
Choque	391	238	423	251	612	792	11
entre	425	238	445	251	612	792	11
edificaciones.	448	238	502	251	612	792	11
Terremoto	505	238	546	251	612	792	11
de	548	238	558	251	612	792	11
México	370	251	400	264	612	792	11
1985	402	251	422	264	612	792	11
(Fuente:	425	251	459	264	612	792	11
Bachmann,	462	251	507	264	612	792	11
2003)	509	251	533	264	612	792	11
•	339	269	342	283	612	792	11
EFECTOS	350	269	397	283	612	792	11
INDIRECTOS	402	269	465	283	612	792	11
Los	333	296	348	309	612	792	11
efectos	359	296	387	309	612	792	11
locales	397	296	425	309	612	792	11
indirectos	436	296	475	309	612	792	11
como	485	296	508	309	612	792	11
licuefacción,	518	296	569	309	612	792	11
asentamientos,	333	309	392	322	612	792	11
deslizamientos	398	309	457	322	612	792	11
y	462	309	467	322	612	792	11
avalanchas,	472	309	519	322	612	792	11
pueden	524	309	553	322	612	792	11
ser	558	309	569	322	612	792	11
causa	333	322	355	335	612	792	11
de	360	322	370	335	612	792	11
importantes	375	322	422	335	612	792	11
daños	427	322	450	335	612	792	11
en	455	322	464	335	612	792	11
estructuras,	469	322	515	335	612	792	11
ocasionando	519	322	569	335	612	792	11
en	333	335	343	348	612	792	11
muchos	346	335	377	348	612	792	11
casos	380	335	402	348	612	792	11
pérdidas	405	335	438	348	612	792	11
humanas.	442	335	480	348	612	792	11
La	483	335	493	348	612	792	11
licuefacción	496	335	545	348	612	792	11
es	548	335	556	348	612	792	11
un	559	335	569	348	612	792	11
fenómeno	333	348	373	361	612	792	11
que	376	348	390	361	612	792	11
se	393	348	401	361	612	792	11
produce	404	348	436	361	612	792	11
en	439	348	448	361	612	792	11
terrenos	451	348	483	361	612	792	11
blandos	486	348	517	361	612	792	11
saturados	520	348	557	361	612	792	11
de	560	348	569	361	612	792	11
agua,	333	361	355	374	612	792	11
durante	357	361	387	374	612	792	11
movimientos	389	361	442	374	612	792	11
sísmicos	444	361	478	374	612	792	11
fuertes	481	361	508	374	612	792	11
y	510	361	515	374	612	792	11
prolongados.	518	361	569	374	612	792	11
Debido	333	374	363	387	612	792	11
a	367	374	371	387	612	792	11
las	376	374	387	387	612	792	11
vibraciones	391	374	437	387	612	792	11
sísmicas,	442	374	478	387	612	792	11
el	482	374	489	387	612	792	11
suelo	494	374	515	387	612	792	11
se	519	374	527	387	612	792	11
comporta	532	374	569	387	612	792	11
como	333	387	355	400	612	792	11
un	359	387	369	400	612	792	11
fluido.	373	387	399	400	612	792	11
Las	403	387	417	400	612	792	11
edificaciones	421	387	473	400	612	792	11
se	477	387	485	400	612	792	11
hunden	489	387	518	400	612	792	11
y/o	522	387	535	400	612	792	11
vuelcan	538	387	569	400	612	792	11
bajo	333	400	350	413	612	792	11
los	353	400	365	413	612	792	11
efectos	367	400	395	413	612	792	11
de	398	400	407	413	612	792	11
la	410	400	417	413	612	792	11
licuefacción.	420	400	471	413	612	792	11
Las	333	426	348	439	612	792	11
zonas	353	426	376	439	612	792	11
propensas	382	426	422	439	612	792	11
a	427	426	432	439	612	792	11
que	437	426	452	439	612	792	11
ocurra	458	426	483	439	612	792	11
este	489	426	504	439	612	792	11
fenómeno	510	426	550	439	612	792	11
son	556	426	569	439	612	792	11
aquellas	333	439	366	452	612	792	11
sobre	371	439	392	452	612	792	11
depósitos	397	439	435	452	612	792	11
sedimentarios,	440	439	498	452	612	792	11
lechos	503	439	528	452	612	792	11
fluviales,	533	439	569	452	612	792	11
rellenos	333	452	365	465	612	792	11
artificiales,	370	452	414	465	612	792	11
entre	419	452	439	465	612	792	11
otros,	444	452	467	465	612	792	11
donde	472	452	496	465	612	792	11
el	502	452	509	465	612	792	11
nivel	514	452	534	465	612	792	11
freático	539	452	569	465	612	792	11
es	333	465	342	478	612	792	11
superficial.	346	465	390	478	612	792	11
Es	394	465	404	478	612	792	11
importante	408	465	452	478	612	792	11
volver	456	465	481	478	612	792	11
a	485	465	490	478	612	792	11
mencionar,	494	465	538	478	612	792	11
que	543	465	557	478	612	792	11
es	561	465	569	478	612	792	11
imprescindible	333	478	393	491	612	792	11
para	397	478	415	491	612	792	11
toda	419	478	436	491	612	792	11
obra	441	478	459	491	612	792	11
de	464	478	473	491	612	792	11
ingeniería,	478	478	520	491	612	792	11
realizar	525	478	555	491	612	792	11
un	559	478	569	491	612	792	11
estudio	333	491	362	504	612	792	11
de	366	491	376	504	612	792	11
suelos	380	491	405	504	612	792	11
por	410	491	423	504	612	792	11
expertos	427	491	461	504	612	792	11
en	465	491	475	504	612	792	11
el	479	491	486	504	612	792	11
área.	491	491	510	504	612	792	11
La	514	491	525	504	612	792	11
Figura	529	491	555	504	612	792	11
39	559	491	569	504	612	792	11
muestra	333	504	365	517	612	792	11
edificios	367	504	401	517	612	792	11
parcialmente	404	504	455	517	612	792	11
hundidos	458	504	494	517	612	792	11
y	497	504	502	517	612	792	11
volcados	504	504	540	517	612	792	11
por	542	504	555	517	612	792	11
los	558	504	569	517	612	792	11
efectos	333	517	362	530	612	792	11
de	364	517	373	530	612	792	11
la	375	517	383	530	612	792	11
licuefacción	385	517	434	530	612	792	11
del	436	517	448	530	612	792	11
terreno	451	517	479	530	612	792	11
en	481	517	491	530	612	792	11
el	493	517	500	530	612	792	11
sismo	502	517	526	530	612	792	11
de	528	517	537	530	612	792	11
Nigata-	539	517	569	530	612	792	11
Japón,	333	530	359	543	612	792	11
del	362	530	374	543	612	792	11
16	377	530	387	543	612	792	11
de	390	530	400	543	612	792	11
junio	403	530	423	543	612	792	11
de	426	530	435	543	612	792	11
1964.	438	530	461	543	612	792	11
Se	464	530	474	543	612	792	11
puede	477	530	501	543	612	792	11
observar	504	530	538	543	612	792	11
que	541	530	555	543	612	792	11
las	558	530	569	543	612	792	11
edificaciones,	333	543	388	556	612	792	11
como	390	543	412	556	612	792	11
tales,	415	543	436	556	612	792	11
no	438	543	448	556	612	792	11
sufrieron	450	543	486	556	612	792	11
daños	489	543	512	556	612	792	11
estructurales,	516	543	569	556	612	792	11
debido	333	556	360	569	612	792	11
a	367	556	371	569	612	792	11
su	377	556	386	569	612	792	11
gran	392	556	410	569	612	792	11
rigidez	416	556	444	569	612	792	11
y	450	556	455	569	612	792	11
seguramente	461	556	512	569	612	792	11
buen	518	556	537	569	612	792	11
diseño	543	556	569	569	612	792	11
sismorresistente.	333	569	400	582	612	792	11
Figura	95	650	124	663	612	792	11
37.	126	650	139	663	612	792	11
Choque	141	650	172	663	612	792	11
entre	175	650	195	663	612	792	11
edificios.	197	650	233	663	612	792	11
Ciudad	236	650	265	663	612	792	11
de	268	650	277	663	612	792	11
México.	280	650	312	663	612	792	11
(Fuente:	120	663	154	676	612	792	11
www.proteccioncivil.org	157	663	254	676	612	792	11
(1985))	257	663	287	676	612	792	11
Durante	85	690	117	703	612	792	11
el	120	690	127	703	612	792	11
sismo	130	690	153	703	612	792	11
de	156	690	165	703	612	792	11
México	168	690	198	703	612	792	11
(1985),	201	690	230	703	612	792	11
el	232	690	240	703	612	792	11
edificio	242	690	272	703	612	792	11
de	275	690	284	703	612	792	11
concreto	287	690	321	703	612	792	11
armado	85	703	115	716	612	792	11
de	118	703	127	716	612	792	11
la	130	703	137	716	612	792	11
izquierda	140	703	177	716	612	792	11
colapsa	179	703	209	716	612	792	11
luego	212	703	234	716	612	792	11
de	237	703	246	716	612	792	11
golpear	249	703	279	716	612	792	11
al	281	703	289	716	612	792	11
edificio	291	703	321	716	612	792	11
antiguo	85	716	115	729	612	792	11
de	118	716	127	729	612	792	11
la	130	716	137	729	612	792	11
derecha	140	716	171	729	612	792	11
(Figura	173	716	203	729	612	792	11
38).	206	716	221	729	612	792	11
El	224	716	233	729	612	792	11
edificio	236	716	266	729	612	792	11
de	268	716	278	729	612	792	11
la	280	716	288	729	612	792	11
derecha	290	716	321	729	612	792	11
es	85	729	93	742	612	792	11
más	96	729	112	742	612	792	11
rígido	114	729	138	742	612	792	11
que	141	729	155	742	612	792	11
el	158	729	165	742	612	792	11
otro	168	729	184	742	612	792	11
construido	186	729	228	742	612	792	11
recientemente.	231	729	289	742	612	792	11
Figura	359	719	388	733	612	792	11
39.	391	719	403	733	612	792	11
Licuefacción.	406	719	460	733	612	792	11
Nigata-Japón-1964	465	719	543	733	612	792	11
(Fuente:	349	732	384	746	612	792	11
facingyconst.blogspot.com/2007/08/daos)	386	732	553	746	612	792	11
81	559	745	569	758	612	792	11
Media	43	63	68	76	612	792	12
planta	71	63	96	76	612	792	12
del	99	63	111	76	612	792	12
edificio	114	63	144	76	612	792	12
se	147	63	156	76	612	792	12
hundió	159	63	186	76	612	792	12
(Figura	190	63	219	76	612	792	12
40),	222	63	238	76	612	792	12
debido	241	63	268	76	612	792	12
al	272	63	279	76	612	792	12
fenómeno	43	76	83	89	612	792	12
de	86	76	95	89	612	792	12
licuefacción,	98	76	149	89	612	792	12
durante	153	76	183	89	612	792	12
el	186	76	193	89	612	792	12
sismo	196	76	219	89	612	792	12
de	222	76	232	89	612	792	12
septiembre	235	76	279	89	612	792	12
de	43	89	52	102	612	792	12
1985	54	89	74	102	612	792	12
en	77	89	86	102	612	792	12
México.	89	89	122	102	612	792	12
La	291	63	301	76	612	792	12
Figura	304	63	330	76	612	792	12
42	333	63	343	76	612	792	12
muestra	346	63	378	76	612	792	12
el	381	63	388	76	612	792	12
caso	391	63	409	76	612	792	12
de	412	63	422	76	612	792	12
dos	425	63	438	76	612	792	12
edificios	441	63	475	76	612	792	12
similares	478	63	514	76	612	792	12
en	518	63	527	76	612	792	12
construcción,	291	76	344	89	612	792	12
donde	347	76	372	89	612	792	12
uno	375	76	390	89	612	792	12
de	393	76	402	89	612	792	12
ellos	405	76	424	89	612	792	12
colapsa	427	76	457	89	612	792	12
durante	460	76	490	89	612	792	12
el	493	76	501	89	612	792	12
sismo	504	76	527	89	612	792	12
de	291	89	300	102	612	792	12
Kocaeli-Turkía-agosto	303	89	394	102	612	792	12
1999,	397	89	419	102	612	792	12
dañando	422	89	456	102	612	792	12
severamente	459	89	509	102	612	792	12
una	513	89	527	102	612	792	12
columna	291	102	325	115	612	792	12
del	329	102	341	115	612	792	12
otro.	346	102	364	115	612	792	12
El	368	102	377	115	612	792	12
edificio	381	102	411	115	612	792	12
se	415	102	424	115	612	792	12
mantiene	428	102	464	115	612	792	12
en	468	102	478	115	612	792	12
pie,	482	102	497	115	612	792	12
lo	501	102	508	115	612	792	12
que	513	102	527	115	612	792	12
permitiría	291	115	330	128	612	792	12
un	333	115	343	128	612	792	12
estudio	346	115	375	128	612	792	12
posterior	378	115	413	128	612	792	12
para	416	115	434	128	612	792	12
analizar	437	115	468	128	612	792	12
la	471	115	478	128	612	792	12
factibilidad	481	115	527	128	612	792	12
de	291	128	300	141	612	792	12
recuperación.	303	128	357	141	612	792	12
Figura	79	250	108	263	612	792	12
40.	110	250	123	263	612	792	12
Licuefacción.	125	250	180	263	612	792	12
México	185	250	214	263	612	792	12
-	216	250	220	263	612	792	12
1985	222	250	242	263	612	792	12
(Fuente:	59	263	93	276	612	792	12
facingyconst.blogspot.com/2007/08/daos)	95	263	263	276	612	792	12
•	48	289	52	302	612	792	12
CALIDAD	60	289	106	302	612	792	12
DE	109	289	122	302	612	792	12
LOS	125	289	145	302	612	792	12
MATERIALES	147	289	214	302	612	792	12
Y	216	289	223	302	612	792	12
PROCESOS	225	289	279	302	612	792	12
CONSTRUCTIVOS	60	302	147	315	612	792	12
Como	43	328	67	341	612	792	12
se	71	328	80	341	612	792	12
ha	84	328	93	341	612	792	12
mencionado	98	328	147	341	612	792	12
anteriormente,	151	328	209	341	612	792	12
cumplir	213	328	244	341	612	792	12
con	249	328	263	341	612	792	12
las	268	328	279	341	612	792	12
normas	43	341	72	354	612	792	12
sismorresistentes	77	341	145	354	612	792	12
vigentes,	150	341	186	354	612	792	12
no	190	341	200	354	612	792	12
es	205	341	214	354	612	792	12
suficiente	218	341	257	354	612	792	12
para	262	341	279	354	612	792	12
garantizar	43	354	82	367	612	792	12
el	86	354	94	367	612	792	12
buen	97	354	117	367	612	792	12
desempeño	121	354	166	367	612	792	12
de	169	354	179	367	612	792	12
las	183	354	194	367	612	792	12
obras	198	354	219	367	612	792	12
de	223	354	232	367	612	792	12
ingeniería.	236	354	279	367	612	792	12
La	43	367	53	380	612	792	12
calidad	59	367	88	380	612	792	12
de	93	367	103	380	612	792	12
los	109	367	120	380	612	792	12
materiales	126	367	167	380	612	792	12
utilizados	173	367	212	380	612	792	12
y	217	367	222	380	612	792	12
el	228	367	235	380	612	792	12
adecuado	241	367	279	380	612	792	12
proceso	43	380	74	393	612	792	12
constructivo,	81	380	133	393	612	792	12
son	140	380	153	393	612	792	12
fundamentales	161	380	219	393	612	792	12
para	226	380	243	393	612	792	12
que	250	380	265	393	612	792	12
el	272	380	279	393	612	792	12
comportamiento	43	393	108	406	612	792	12
de	111	393	120	406	612	792	12
la	123	393	130	406	612	792	12
edificación	133	393	177	406	612	792	12
sea	180	393	193	406	612	792	12
lo	196	393	203	406	612	792	12
más	206	393	222	406	612	792	12
cercano	225	393	256	406	612	792	12
al	259	393	266	406	612	792	12
de	269	393	279	406	612	792	12
diseño.	43	406	71	419	612	792	12
Se	74	406	84	419	612	792	12
han	87	406	101	419	612	792	12
encontrado	104	406	148	419	612	792	12
casos	151	406	172	419	612	792	12
de	175	406	185	419	612	792	12
obras	187	406	209	419	612	792	12
muy	212	406	229	419	612	792	12
cercanas	232	406	267	419	612	792	12
en	269	406	279	419	612	792	12
las	43	419	54	432	612	792	12
cuales	57	419	82	432	612	792	12
solo	86	419	103	432	612	792	12
una	107	419	121	432	612	792	12
de	125	419	134	432	612	792	12
ellas	138	419	157	432	612	792	12
falla.	160	419	181	432	612	792	12
Si	185	419	193	432	612	792	12
el	197	419	204	432	612	792	12
diseño	208	419	234	432	612	792	12
y	238	419	243	432	612	792	12
el	247	419	254	432	612	792	12
suelo	258	419	279	432	612	792	12
son	43	432	56	445	612	792	12
idénticos,	59	432	98	445	612	792	12
la	100	432	108	445	612	792	12
falla	110	432	128	445	612	792	12
y	131	432	136	445	612	792	12
en	139	432	148	445	612	792	12
algunos	151	432	182	445	612	792	12
casos	185	432	206	445	612	792	12
el	209	432	216	445	612	792	12
colapso,	219	432	252	445	612	792	12
puede	255	432	279	445	612	792	12
atribuirse	43	445	80	458	612	792	12
a	83	445	87	458	612	792	12
materiales	90	445	131	458	612	792	12
que	134	445	148	458	612	792	12
no	151	445	161	458	612	792	12
cumplan	163	445	198	458	612	792	12
las	200	445	211	458	612	792	12
especificaciones	214	445	279	458	612	792	12
y/o	43	458	55	471	612	792	12
procesos	58	458	93	471	612	792	12
constructivos	95	458	149	471	612	792	12
deficientes.	151	458	196	471	612	792	12
La	43	484	53	497	612	792	12
Figura	58	484	84	497	612	792	12
41	88	484	98	497	612	792	12
muestra	103	484	135	497	612	792	12
el	139	484	147	497	612	792	12
colapso	151	484	182	497	612	792	12
de	186	484	196	497	612	792	12
un	200	484	210	497	612	792	12
edificio	215	484	245	497	612	792	12
de	250	484	259	497	612	792	12
seis	264	484	279	497	612	792	12
pisos	43	497	63	510	612	792	12
gemelo	67	497	96	510	612	792	12
con	100	497	115	510	612	792	12
otro,	118	497	137	510	612	792	12
que	141	497	155	510	612	792	12
sufrió	159	497	182	510	612	792	12
daños	186	497	210	510	612	792	12
leves	213	497	234	510	612	792	12
durante	238	497	268	510	612	792	12
el	272	497	279	510	612	792	12
mismo	43	510	70	523	612	792	12
sismo.	72	510	98	523	612	792	12
En	101	510	112	523	612	792	12
la	115	510	122	523	612	792	12
investigación	125	510	178	523	612	792	12
posterior	181	510	216	523	612	792	12
se	219	510	227	523	612	792	12
detectó,	230	510	262	523	612	792	12
que	264	510	279	523	612	792	12
lo	43	523	50	536	612	792	12
ocurrido	54	523	88	536	612	792	12
se	93	523	101	536	612	792	12
debió	105	523	127	536	612	792	12
a	131	523	136	536	612	792	12
la	140	523	147	536	612	792	12
mala	151	523	171	536	612	792	12
calidad	175	523	204	536	612	792	12
de	208	523	218	536	612	792	12
los	222	523	233	536	612	792	12
materiales	238	523	279	536	612	792	12
utilizados	43	536	81	549	612	792	12
y	84	536	89	549	612	792	12
procesos	91	536	126	549	612	792	12
constructivos.	129	536	185	549	612	792	12
Figura	340	530	369	544	612	792	12
42.	371	530	384	544	612	792	12
Daño	386	530	409	544	612	792	12
severo	411	530	437	544	612	792	12
en	439	530	449	544	612	792	12
columna	451	530	486	544	612	792	12
(Fuente:	343	543	377	557	612	792	12
Arslan	379	543	406	557	612	792	12
&	409	543	416	557	612	792	12
Korkmaz,	419	543	457	557	612	792	12
2006)	460	543	483	557	612	792	12
CONCLUSIONES	291	569	371	582	612	792	12
Y	373	569	380	582	612	792	12
RECOMENDACIONES	382	569	487	582	612	792	12
De	291	595	302	608	612	792	12
la	309	595	317	608	612	792	12
investigación	323	595	377	608	612	792	12
realizada	384	595	420	608	612	792	12
se	427	595	435	608	612	792	12
puede	442	595	466	608	612	792	12
concluir	473	595	506	608	612	792	12
que	513	595	527	608	612	792	12
muchos	291	608	322	621	612	792	12
de	325	608	335	621	612	792	12
los	338	608	350	621	612	792	12
daños	353	608	376	621	612	792	12
de	379	608	389	621	612	792	12
importancia	392	608	440	621	612	792	12
en	443	608	453	621	612	792	12
edificios	456	608	490	621	612	792	12
públicos	493	608	527	621	612	792	12
y	291	621	296	634	612	792	12
de	302	621	312	634	612	792	12
viviendas,	318	621	359	634	612	792	12
han	365	621	379	634	612	792	12
sido	386	621	402	634	612	792	12
consecuencia	409	621	462	634	612	792	12
de	468	621	478	634	612	792	12
deficientes	484	621	527	634	612	792	12
o	291	634	296	647	612	792	12
inexistentes	301	634	349	647	612	792	12
estudios	354	634	387	647	612	792	12
de	393	634	402	647	612	792	12
suelos,	408	634	435	647	612	792	12
mala	441	634	460	647	612	792	12
calidad	466	634	495	647	612	792	12
de	500	634	510	647	612	792	12
los	515	634	527	647	612	792	12
materiales,	291	647	334	660	612	792	12
inadecuado	337	647	383	660	612	792	12
diseño	386	647	412	660	612	792	12
arquitectónico	414	647	472	660	612	792	12
y	474	647	479	660	612	792	12
estructural,	482	647	527	660	612	792	12
deficiencia	291	660	334	673	612	792	12
en	337	660	347	673	612	792	12
los	350	660	362	673	612	792	12
sistemas	365	660	399	673	612	792	12
constructivos	403	660	456	673	612	792	12
y	460	660	465	673	612	792	12
supervisión	468	660	514	673	612	792	12
de	518	660	527	673	612	792	12
las	291	673	302	686	612	792	12
obras.	304	673	329	686	612	792	12
Figura	79	706	108	720	612	792	12
41.	110	706	123	720	612	792	12
Licuefacción.	125	706	180	720	612	792	12
México	185	706	214	720	612	792	12
-	216	706	220	720	612	792	12
1985	222	706	242	720	612	792	12
(Fuente:	59	719	93	733	612	792	12
facingyconst.blogspot.com/2007/08/daos)	95	719	263	733	612	792	12
82	43	745	53	758	612	792	12
Debido	291	699	320	712	612	792	12
al	322	699	329	712	612	792	12
hecho	331	699	355	712	612	792	12
que	357	699	371	712	612	792	12
los	373	699	384	712	612	792	12
sismos	386	699	413	712	612	792	12
no	415	699	425	712	612	792	12
pueden	427	699	456	712	612	792	12
evitarse,	458	699	491	712	612	792	12
se	493	699	501	712	612	792	12
deben	503	699	527	712	612	792	12
tomar	291	712	314	725	612	792	12
todas	317	712	338	725	612	792	12
las	341	712	352	725	612	792	12
medidas	355	712	388	725	612	792	12
pertinentes	391	712	435	725	612	792	12
para	438	712	455	725	612	792	12
evitar	458	712	481	725	612	792	12
al	484	712	491	725	612	792	12
máximo	494	712	527	725	612	792	12
la	291	725	298	738	612	792	12
pérdida	300	725	330	738	612	792	12
de	333	725	342	738	612	792	12
vidas	345	725	366	738	612	792	12
y	369	725	374	738	612	792	12
minimizar	376	725	417	738	612	792	12
los	420	725	431	738	612	792	12
daños	434	725	457	738	612	792	12
materiales.	460	725	503	738	612	792	12
Acatar	85	63	112	76	612	792	13
las	119	63	130	76	612	792	13
recomendaciones	137	63	206	76	612	792	13
de	213	63	222	76	612	792	13
lo	229	63	237	76	612	792	13
que	244	63	259	76	612	792	13
debe	265	63	284	76	612	792	13
hacerse	291	63	321	76	612	792	13
antes,	85	76	108	89	612	792	13
durante	112	76	142	89	612	792	13
y	146	76	151	89	612	792	13
luego	155	76	178	89	612	792	13
de	182	76	191	89	612	792	13
un	195	76	205	89	612	792	13
evento	209	76	236	89	612	792	13
sísmico.	240	76	273	89	612	792	13
En	277	76	288	89	612	792	13
el	292	76	299	89	612	792	13
caso	303	76	321	89	612	792	13
de	85	89	94	102	612	792	13
presentarse	99	89	144	102	612	792	13
el	148	89	156	102	612	792	13
diseño	160	89	186	102	612	792	13
de	191	89	200	102	612	792	13
una	205	89	219	102	612	792	13
edificación	224	89	267	102	612	792	13
irregular,	272	89	308	102	612	792	13
es	313	89	321	102	612	792	13
imprescindible	85	102	144	115	612	792	13
asesorarse	147	102	188	115	612	792	13
con	190	102	204	115	612	792	13
los	206	102	218	115	612	792	13
profesionales	220	102	274	115	612	792	13
expertos	276	102	310	115	612	792	13
en	312	102	321	115	612	792	13
el	85	115	92	128	612	792	13
área.	94	115	113	128	612	792	13
Es	116	115	126	128	612	792	13
necesario	128	115	165	128	612	792	13
obtener	167	115	197	128	612	792	13
información	200	115	248	128	612	792	13
sobre	253	115	274	128	612	792	13
desempeño	276	115	321	128	612	792	13
Sismorresistente	85	128	151	141	612	792	13
de	154	128	163	141	612	792	13
edificaciones	166	128	218	141	612	792	13
similares.	220	128	259	141	612	792	13
edificación.	333	63	380	76	612	792	13
GLOSARIO	85	154	139	167	612	792	13
A	333	154	340	167	612	792	13
rslan	340	157	363	166	612	792	13
M.	367	154	378	167	612	792	13
&	382	154	390	167	612	792	13
K	393	154	401	167	612	792	13
orkmaz	401	157	431	166	612	792	13
H.	434	154	444	167	612	792	13
(2006).	448	154	477	167	612	792	13
What	480	154	502	167	612	792	13
is	505	154	512	167	612	792	13
to	516	154	523	167	612	792	13
be	527	154	536	167	612	792	13
learned	540	154	569	167	612	792	13
from	345	167	364	180	612	792	13
damage	372	167	404	180	612	792	13
and	412	167	426	180	612	792	13
failure	435	167	461	180	612	792	13
of	469	167	478	180	612	792	13
reinforced	486	167	527	180	612	792	13
concrete	536	167	569	180	612	792	13
structures	345	180	383	193	612	792	13
during	386	180	412	193	612	792	13
recent	414	180	439	193	612	792	13
earthquakes	441	180	489	193	612	792	13
in	491	180	499	193	612	792	13
Turkey?	501	180	534	193	612	792	13
Artículo	536	180	569	193	612	792	13
de	345	193	354	206	612	792	13
investigación	358	193	411	206	612	792	13
original	415	193	446	206	612	792	13
Ingeniería	450	193	490	206	612	792	13
Análisis	493	193	526	206	612	792	13
de	530	193	539	206	612	792	13
Fallas,	543	193	569	206	612	792	13
Volumen	345	206	381	219	612	792	13
14,	383	206	396	219	612	792	13
Número	398	206	431	219	612	792	13
1,	433	206	441	219	612	792	13
enero	443	206	466	219	612	792	13
de	468	206	477	219	612	792	13
2007,	480	206	502	219	612	792	13
páginas	505	206	535	219	612	792	13
1-22.	538	206	559	219	612	792	13
http://dx.doi.org/10.1016/j.engfailanal.2006.01.003,	333	219	569	232	612	792	13
[Consulta:	345	232	386	245	612	792	13
2008	389	232	409	245	612	792	13
y	411	232	416	245	612	792	13
2009]	419	232	442	245	612	792	13
DUCTILIDAD:	85	180	149	193	612	792	13
Capacidad	153	180	195	193	612	792	13
que	198	180	212	193	612	792	13
tiene	215	180	235	193	612	792	13
el	238	180	245	193	612	792	13
material	248	180	281	193	612	792	13
de	284	180	294	193	612	792	13
seguir	297	180	321	193	612	792	13
deformándose	85	193	142	206	612	792	13
más	145	193	161	206	612	792	13
allá	165	193	179	206	612	792	13
de	183	193	192	206	612	792	13
su	196	193	205	206	612	792	13
límite	208	193	231	206	612	792	13
elástico	235	193	265	206	612	792	13
sin	269	193	281	206	612	792	13
romperse	284	193	321	206	612	792	13
(zona	85	206	107	219	612	792	13
de	110	206	119	219	612	792	13
deformación	122	206	172	219	612	792	13
plástica).	175	206	211	219	612	792	13
EPICENTRO:	85	232	143	245	612	792	13
Proyección	150	232	195	245	612	792	13
vertical	203	232	233	245	612	792	13
del	240	232	252	245	612	792	13
foco	260	232	278	245	612	792	13
sobre	285	232	307	245	612	792	13
la	314	232	321	245	612	792	13
superficie	85	245	124	258	612	792	13
terrestre.	126	245	162	258	612	792	13
ESFUERZO:	85	271	138	284	612	792	13
Valor	141	271	163	284	612	792	13
que	166	271	181	284	612	792	13
mide	184	271	204	284	612	792	13
la	207	271	214	284	612	792	13
fuerza	217	271	242	284	612	792	13
por	245	271	259	284	612	792	13
unidad	262	271	289	284	612	792	13
de	292	271	301	284	612	792	13
área	305	271	321	284	612	792	13
sobre	85	284	107	297	612	792	13
una	109	284	124	297	612	792	13
superficie.	126	284	168	297	612	792	13
FOCO:	85	310	114	323	612	792	13
Punto	118	310	141	323	612	792	13
en	145	310	154	323	612	792	13
el	158	310	165	323	612	792	13
interior	168	310	198	323	612	792	13
de	201	310	211	323	612	792	13
la	214	310	221	323	612	792	13
tierra	225	310	246	323	612	792	13
donde	249	310	274	323	612	792	13
se	277	310	286	323	612	792	13
produce	289	310	321	323	612	792	13
el	85	323	92	336	612	792	13
sismo.	95	323	121	336	612	792	13
INTENSIDAD	85	349	146	362	612	792	13
DE	153	349	167	362	612	792	13
UN	174	349	189	362	612	792	13
SISMO:	197	349	230	362	612	792	13
Mide	238	349	259	362	612	792	13
el	266	349	274	362	612	792	13
grado	281	349	304	362	612	792	13
de	312	349	321	362	612	792	13
destrucción	85	362	131	375	612	792	13
que	134	362	148	375	612	792	13
los	151	362	162	375	612	792	13
sismos	165	362	192	375	612	792	13
causan	194	362	222	375	612	792	13
en	224	362	234	375	612	792	13
la	236	362	243	375	612	792	13
zona	246	362	265	375	612	792	13
afectada.	267	362	303	375	612	792	13
REFERENCIAS	333	89	405	102	612	792	13
A	333	115	340	128	612	792	13
rnold	340	118	365	127	612	792	13
C.	366	115	375	128	612	792	13
&	377	115	385	128	612	792	13
R	386	115	393	128	612	792	13
eitherman	393	118	434	127	612	792	13
R.	436	115	445	128	612	792	13
(1982).	447	115	476	128	612	792	13
Building	477	115	512	128	612	792	13
Configuration	514	115	569	128	612	792	13
Seismic	345	128	376	141	612	792	13
Design.	379	128	410	141	612	792	13
Canada	412	128	442	141	612	792	13
B	333	258	340	271	612	792	13
achmann	340	261	376	270	612	792	13
H.	383	258	393	271	612	792	13
(2003).	399	258	429	271	612	792	13
Seismic	435	258	467	271	612	792	13
Conceptual	474	258	519	271	612	792	13
Design	526	258	554	271	612	792	13
of	561	258	569	271	612	792	13
Buildings	345	271	383	284	612	792	13
–	388	271	393	284	612	792	13
Basic	397	271	419	284	612	792	13
principles	424	271	463	284	612	792	13
for	468	271	479	284	612	792	13
engineers,	484	271	524	284	612	792	13
architects,	529	271	569	284	612	792	13
building	345	284	378	297	612	792	13
owners,and	391	284	437	297	612	792	13
authorities.	451	284	496	297	612	792	13
www.admin.ch	509	284	569	297	612	792	13
[Consulta:	345	297	386	310	612	792	13
2009]	389	297	412	310	612	792	13
B	333	323	340	336	612	792	13
ertero	340	326	367	335	612	792	13
V.	374	323	383	336	612	792	13
(1971)	390	323	417	336	612	792	13
NISEE	425	323	453	336	612	792	13
University	461	323	503	336	612	792	13
of	510	323	519	336	612	792	13
California,	526	323	569	336	612	792	13
Berkeley.	345	336	383	349	612	792	13
www.nisee.berkeley.edu	387	336	484	349	612	792	13
[Consulta:	494	336	535	349	612	792	13
2008	540	336	560	349	612	792	13
y	564	336	569	349	612	792	13
2009]	345	349	368	362	612	792	13
JUNTA	85	388	116	401	612	792	13
TOTAL:	116	388	151	401	612	792	13
Es	151	388	161	401	612	792	13
aquella	162	388	191	401	612	792	13
junta	192	388	212	401	612	792	13
que	213	388	227	401	612	792	13
separa	228	388	254	401	612	792	13
estructuralmente	255	388	321	401	612	792	13
la	85	401	92	414	612	792	13
edificación.	96	401	142	414	612	792	13
Cada	145	401	166	414	612	792	13
parte	169	401	189	414	612	792	13
es	193	401	201	414	612	792	13
una	205	401	219	414	612	792	13
estructura	222	401	262	414	612	792	13
independiente	265	401	321	414	612	792	13
de	85	414	94	427	612	792	13
la	97	414	104	427	612	792	13
otra.	107	414	125	427	612	792	13
C	333	375	340	388	612	792	13
ardona	340	378	370	387	612	792	13
,	370	375	372	388	612	792	13
O.	379	375	389	388	612	792	13
(2004)	395	375	422	388	612	792	13
Fundamentos	429	375	482	388	612	792	13
para	489	375	506	388	612	792	13
la	513	375	520	388	612	792	13
mitigación	527	375	569	388	612	792	13
de	345	388	354	401	612	792	13
desastres	361	388	397	401	612	792	13
en	403	388	413	401	612	792	13
establecimientos	419	388	486	401	612	792	13
de	493	388	502	401	612	792	13
salud	509	388	530	401	612	792	13
(2ª	536	388	548	401	612	792	13
ed).	554	388	569	401	612	792	13
Washington,	345	401	395	414	612	792	13
D.C.	401	401	419	414	612	792	13
Organización	425	401	479	414	612	792	13
Panamericana	485	401	541	414	612	792	13
de	547	401	556	414	612	792	13
la	562	401	569	414	612	792	13
Salud.	345	414	370	427	612	792	13
www.paho.org/desastres	372	414	470	427	612	792	13
[Consulta:	472	414	514	427	612	792	13
2008	516	414	536	427	612	792	13
y	539	414	544	427	612	792	13
2009]	546	414	569	427	612	792	13
MAGNITUD	85	440	139	453	612	792	13
DE	146	440	159	453	612	792	13
UN	166	440	180	453	612	792	13
SISMO:	186	440	220	453	612	792	13
Medida	226	440	257	453	612	792	13
utilizada	263	440	298	453	612	792	13
para	304	440	321	453	612	792	13
estimar	85	453	114	466	612	792	13
la	117	453	124	466	612	792	13
energía	127	453	156	466	612	792	13
liberada	158	453	191	466	612	792	13
por	193	453	206	466	612	792	13
los	209	453	221	466	612	792	13
sismos.	223	453	253	466	612	792	13
C	333	440	340	453	612	792	13
ovenin	340	443	367	452	612	792	13
1756:2001.	376	440	421	453	612	792	13
Norma	430	440	457	453	612	792	13
Covenin.	466	440	502	453	612	792	13
“Edificaciones	511	440	569	453	612	792	13
Sismorresistentes”.	345	453	422	466	612	792	13
Fondonorma,	424	453	478	466	612	792	13
Caracas.	480	453	514	466	612	792	13
PREMONITORES:	85	479	164	492	612	792	13
Sismos	169	479	198	492	612	792	13
previos	202	479	232	492	612	792	13
a	236	479	241	492	612	792	13
un	245	479	255	492	612	792	13
evento	260	479	286	492	612	792	13
sísmico	291	479	321	492	612	792	13
importante.	85	492	131	505	612	792	13
C	333	479	340	492	612	792	13
ovenin	340	482	367	491	612	792	13
.	367	479	369	492	612	792	13
(1985).	374	479	403	492	612	792	13
“Estructuras	407	479	457	492	612	792	13
de	461	479	470	492	612	792	13
Concreto	475	479	511	492	612	792	13
Armado	515	479	548	492	612	792	13
para	552	479	569	492	612	792	13
Edificaciones”	345	492	403	505	612	792	13
Norma	408	492	436	505	612	792	13
Venezolana	438	492	484	505	612	792	13
1753,	487	492	509	505	612	792	13
Caracas.	512	492	546	505	612	792	13
RÉPLICAS:	85	518	135	531	612	792	13
Sismos	140	518	169	531	612	792	13
que	174	518	188	531	612	792	13
ocurren	193	518	224	531	612	792	13
después	229	518	260	531	612	792	13
de	265	518	275	531	612	792	13
un	280	518	290	531	612	792	13
evento	295	518	321	531	612	792	13
sísmico	85	531	116	544	612	792	13
importante.	118	531	164	544	612	792	13
D'	333	518	344	531	612	792	13
ayala	344	521	367	530	612	792	13
D.,	371	518	383	531	612	792	13
D	387	518	395	531	612	792	13
oyle	395	521	413	530	612	792	13
,	413	518	416	531	612	792	13
P.,	420	518	429	531	612	792	13
S	438	518	443	531	612	792	13
pencer	443	521	470	530	612	792	13
,	470	518	473	531	612	792	13
R.	477	518	486	531	612	792	13
(2003).	490	518	519	531	612	792	13
Performace	523	518	569	531	612	792	13
of	345	531	353	544	612	792	13
Buildings.	358	531	400	544	612	792	13
Cap.	405	531	423	544	612	792	13
5.	429	531	436	544	612	792	13
Earthquake	441	531	487	544	612	792	13
Engineering	492	531	541	544	612	792	13
Field.	546	531	569	544	612	792	13
Investigation	345	544	397	557	612	792	13
Team.	399	544	424	557	612	792	13
London	426	544	457	557	612	792	13
SISMÓGRAFO:	85	557	152	570	612	792	13
Instrumento	158	557	206	570	612	792	13
que	211	557	226	570	612	792	13
se	231	557	240	570	612	792	13
utiliza	245	557	270	570	612	792	13
para	275	557	293	570	612	792	13
medir	298	557	321	570	612	792	13
sismos.	85	570	115	583	612	792	13
SISMOGRAMA:	85	596	156	609	612	792	13
Representación	160	596	221	609	612	792	13
gráfica	225	596	253	609	612	792	13
generada	257	596	293	609	612	792	13
por	297	596	310	609	612	792	13
el	314	596	321	609	612	792	13
sismógrafo.	85	609	132	622	612	792	13
SISMORRESISTENTE:	85	635	184	648	612	792	13
Estructura	188	635	229	648	612	792	13
capaz	234	635	256	648	612	792	13
de	261	635	270	648	612	792	13
soportar	274	635	307	648	612	792	13
un	311	635	321	648	612	792	13
sismo	85	648	108	661	612	792	13
sin	111	648	123	661	612	792	13
sufrir	125	648	147	661	612	792	13
daños	149	648	173	661	612	792	13
considerables.	175	648	232	661	612	792	13
VULNERABILIDAD	85	674	174	687	612	792	13
SÍSMICA:	176	674	219	687	612	792	13
Parámetro	221	674	262	687	612	792	13
que	264	674	279	687	612	792	13
nos	281	674	295	687	612	792	13
indica	297	674	321	687	612	792	13
lo	85	687	93	700	612	792	13
propensa	97	687	133	700	612	792	13
que	138	687	153	700	612	792	13
es	157	687	165	700	612	792	13
una	170	687	184	700	612	792	13
construcción	189	687	240	700	612	792	13
a	245	687	249	700	612	792	13
sufrir	254	687	275	700	612	792	13
daños	280	687	303	700	612	792	13
por	308	687	321	700	612	792	13
efecto	85	700	109	713	612	792	13
de	111	700	121	713	612	792	13
un	123	700	133	713	612	792	13
sismo.	135	700	160	713	612	792	13
Se	162	700	172	713	612	792	13
mide	174	700	194	713	612	792	13
por	196	700	209	713	612	792	13
el	211	700	219	713	612	792	13
daño	220	700	240	713	612	792	13
que	242	700	256	713	612	792	13
puede	258	700	282	713	612	792	13
causar	284	700	309	713	612	792	13
un	311	700	321	713	612	792	13
sismo	85	713	108	726	612	792	13
a	110	713	115	726	612	792	13
una	117	713	131	726	612	792	13
construcción.	133	713	187	726	612	792	13
La	189	713	200	726	612	792	13
vulnerabilidad	202	713	260	726	612	792	13
está	262	713	277	726	612	792	13
en	279	713	289	726	612	792	13
función	291	713	321	726	612	792	13
del	85	726	97	739	612	792	13
tipo	100	726	116	739	612	792	13
de	119	726	128	739	612	792	13
construcción	131	726	182	739	612	792	13
y	185	726	190	739	612	792	13
del	193	726	206	739	612	792	13
estado	209	726	234	739	612	792	13
de	237	726	247	739	612	792	13
degradación	250	726	299	739	612	792	13
de	302	726	311	739	612	792	13
la	314	726	321	739	612	792	13
E	333	570	339	583	612	792	13
eri	339	573	351	582	612	792	13
,	351	570	353	583	612	792	13
(1999).	357	570	386	583	612	792	13
Earthquake	391	570	436	583	612	792	13
Engineering	440	570	489	583	612	792	13
Research	493	570	530	583	612	792	13
Institute,	534	570	569	583	612	792	13
Earthquake	345	583	390	596	612	792	13
Spectra,	393	583	425	596	612	792	13
Suplement	428	583	471	596	612	792	13
a	473	583	478	596	612	792	13
to	480	583	488	596	612	792	13
volume	491	583	521	596	612	792	13
16t,	523	583	539	596	612	792	13
August	541	583	569	596	612	792	13
17,	345	596	357	609	612	792	13
1999,	360	596	382	609	612	792	13
Kocaeli	385	596	416	609	612	792	13
(Izmit),	418	596	448	609	612	792	13
Turkey.	451	596	481	609	612	792	13
Earthquake.	484	596	532	609	612	792	13
E	333	622	339	635	612	792	13
urocódigo	339	625	381	634	612	792	13
8	388	622	393	635	612	792	13
(1998).	399	622	428	635	612	792	13
Disposiciones	435	622	491	635	612	792	13
para	497	622	514	635	612	792	13
el	521	622	528	635	612	792	13
proyecto	534	622	569	635	612	792	13
de	345	635	354	648	612	792	13
estructuras	364	635	407	648	612	792	13
sismorresistentes:	417	635	488	648	612	792	13
Norma	498	635	526	648	612	792	13
Europea	536	635	569	648	612	792	13
Experimental;	345	648	401	661	612	792	13
Comité	410	648	439	661	612	792	13
Europeo	447	648	481	661	612	792	13
de	490	648	499	661	612	792	13
Normalización,	508	648	569	661	612	792	13
Bruselas;	345	661	382	674	612	792	13
Asociación	388	661	433	674	612	792	13
Española	439	661	476	674	612	792	13
de	483	661	492	674	612	792	13
Normalización	499	661	558	674	612	792	13
y	564	661	569	674	612	792	13
Certificación,	345	674	399	687	612	792	13
Madrid,	401	674	433	687	612	792	13
http://www.cenorm.be;	438	674	530	687	612	792	13
http://www.aenor.es	348	687	428	700	612	792	13
[Consulta:	431	687	472	700	612	792	13
2008	475	687	495	700	612	792	13
y	497	687	502	700	612	792	13
2009].	505	687	531	700	612	792	13
F	333	713	339	726	612	792	13
ema	339	716	354	725	612	792	13
(1997).	359	713	388	726	612	792	13
NEHRP	393	713	425	726	612	792	13
Recommended	430	713	490	726	612	792	13
Provisions	494	713	536	726	612	792	13
for	541	713	553	726	612	792	13
the	557	713	569	726	612	792	13
Development	345	726	398	739	612	792	13
of	400	726	409	739	612	792	13
Seismic	410	726	442	739	612	792	13
Regulations	444	726	492	739	612	792	13
for	494	726	505	739	612	792	13
New	507	726	526	739	612	792	13
Buildings:	528	726	569	739	612	792	13
83	559	745	569	758	612	792	13
FEMA	54	63	82	76	612	792	14
302.	86	63	104	76	612	792	14
(National	109	63	147	76	612	792	14
Earthquake	152	63	198	76	612	792	14
Hazard	203	63	232	76	612	792	14
Reduction	238	63	279	76	612	792	14
Program),	54	76	94	89	612	792	14
Building	100	76	135	89	612	792	14
Seismic	140	76	172	89	612	792	14
Safety	178	76	203	89	612	792	14
Council,	209	76	243	89	612	792	14
Federal	249	76	279	89	612	792	14
Emergency	54	89	99	102	612	792	14
Management	105	89	158	102	612	792	14
Agency;	163	89	197	102	612	792	14
Washington	203	89	251	102	612	792	14
D.C.;	257	89	279	102	612	792	14
http://www.fema.gov/	54	102	142	115	612	792	14
;	144	102	147	115	612	792	14
http://www.bssconline.org/pubs/	149	102	279	115	612	792	14
[Consulta:	54	115	96	128	612	792	14
2008	98	115	118	128	612	792	14
y	121	115	126	128	612	792	14
2009]	128	115	151	128	612	792	14
G	43	141	50	154	612	792	14
rases	50	144	72	153	612	792	14
J.,	74	141	83	154	612	792	14
L	86	141	92	154	612	792	14
ópez	92	144	110	153	612	792	14
,	110	141	112	154	612	792	14
O.,	115	141	127	154	612	792	14
H	130	141	138	154	612	792	14
ernández	138	144	175	153	612	792	14
,	175	141	178	154	612	792	14
J.	181	141	187	154	612	792	14
(1987).	190	141	219	154	612	792	14
Edificaciones	225	141	279	154	612	792	14
Sismorresistentes:	54	154	127	167	612	792	14
Manual	130	154	160	167	612	792	14
de	163	154	173	167	612	792	14
aplicación	176	154	217	167	612	792	14
de	220	154	230	167	612	792	14
las	233	154	244	167	612	792	14
normas.	247	154	279	167	612	792	14
Fundación	54	167	96	180	612	792	14
Juan	99	167	117	180	612	792	14
José	119	167	137	180	612	792	14
Aguerrevere.	139	167	191	180	612	792	14
FONDUR.	194	167	237	180	612	792	14
Caracas.	240	167	274	180	612	792	14
H	43	193	50	206	612	792	14
ernández	50	196	87	205	612	792	14
,	87	193	90	206	612	792	14
J.	97	193	103	206	612	792	14
&	110	193	117	206	612	792	14
L	124	193	130	206	612	792	14
ópez	130	196	148	205	612	792	14
,	148	193	150	206	612	792	14
O.	157	193	166	206	612	792	14
(2007).	173	193	202	206	612	792	14
Investigación	209	193	263	206	612	792	14
de	269	193	279	206	612	792	14
respuestas	54	206	95	219	612	792	14
sísmicas	101	206	135	219	612	792	14
críticas	142	206	171	219	612	792	14
incorporando	177	206	231	219	612	792	14
la	237	206	244	219	612	792	14
torsión	251	206	279	219	612	792	14
accidental.	54	219	97	232	612	792	14
Boletín	102	219	132	232	612	792	14
Técnico	137	219	169	232	612	792	14
ISSN	174	219	196	232	612	792	14
0376-723X	201	219	246	232	612	792	14
IMME	252	219	279	232	612	792	14
v.45	54	232	71	245	612	792	14
n.3.	73	232	88	245	612	792	14
www.scielo.org.ve	91	232	165	245	612	792	14
[Consulta:	168	232	209	245	612	792	14
2008	212	232	232	245	612	792	14
y	234	232	239	245	612	792	14
2009].	242	232	268	245	612	792	14
ICC,	43	258	62	271	612	792	14
2000.	64	258	86	271	612	792	14
International	88	258	140	271	612	792	14
Building	142	258	177	271	612	792	14
Code,	179	258	202	271	612	792	14
International	204	258	256	271	612	792	14
Code	258	258	279	271	612	792	14
Council,	54	271	88	284	612	792	14
Inc.,	91	271	108	284	612	792	14
BOCA,	111	271	141	284	612	792	14
ICBO,	144	271	170	284	612	792	14
SBCCI,	172	271	204	284	612	792	14
Birmingham,	58	284	111	297	612	792	14
AL.,	113	284	131	297	612	792	14
U.S.A.	133	284	161	297	612	792	14
www.intlcode.org	163	284	235	297	612	792	14
O	43	310	50	323	612	792	14
rganización	50	313	98	322	612	792	14
P	107	310	113	323	612	792	14
anamericana	113	313	165	322	612	792	14
D	174	310	181	323	612	792	14
e	181	313	185	322	612	792	14
L	194	310	200	323	612	792	14
a	200	313	205	322	612	792	14
S	213	310	219	323	612	792	14
alud	219	313	238	322	612	792	14
.	238	310	241	323	612	792	14
(2004).	250	310	279	323	612	792	14
Fundamentos	54	323	108	336	612	792	14
para	115	323	132	336	612	792	14
la	139	323	146	336	612	792	14
mitigación	153	323	196	336	612	792	14
de	210	323	219	336	612	792	14
desastres	226	323	262	336	612	792	14
en	269	323	279	336	612	792	14
establecimientos	54	336	121	349	612	792	14
de	127	336	137	349	612	792	14
salud	143	336	164	349	612	792	14
(2ª	171	336	182	349	612	792	14
ed).	189	336	204	349	612	792	14
www.paho.org/	217	336	279	349	612	792	14
desastres	54	349	90	362	612	792	14
[Consulta:	132	349	174	362	612	792	14
2008	177	349	197	362	612	792	14
y	199	349	204	362	612	792	14
2009]	207	349	230	362	612	792	14
Q	43	375	50	388	612	792	14
uiun	50	378	67	387	612	792	14
,	67	375	70	388	612	792	14
D.	80	375	90	388	612	792	14
(2005).	100	375	129	388	612	792	14
Reforzamiento	140	375	199	388	612	792	14
Infraestructura	54	388	113	401	612	792	14
Educativa.	115	388	158	401	612	792	14
Lima.	160	388	184	401	612	792	14
Sísmico	209	375	241	388	612	792	14
de	252	375	261	388	612	792	14
la	272	375	279	388	612	792	14
S	43	414	48	427	612	792	14
ezen	48	417	66	426	612	792	14
,	66	414	68	427	612	792	14
H.,	74	414	86	427	612	792	14
W	91	414	101	427	612	792	14
hittaker	101	417	135	426	612	792	14
,	135	414	138	427	612	792	14
A.,	143	414	155	427	612	792	14
E	160	414	166	427	612	792	14
lwood	166	417	192	426	612	792	14
,	192	414	194	427	612	792	14
K.,	200	414	212	427	612	792	14
M	223	414	232	427	612	792	14
osalam	232	417	261	426	612	792	14
,	261	414	264	427	612	792	14
K.	269	414	279	427	612	792	14
(2003).	54	427	83	440	612	792	14
Performance	86	427	137	440	612	792	14
of	141	427	149	440	612	792	14
Reinforced	153	427	197	440	612	792	14
Concrete	200	427	236	440	612	792	14
Buildings	240	427	279	440	612	792	14
during	54	440	80	453	612	792	14
the	82	440	95	453	612	792	14
august	97	440	123	453	612	792	14
17,	126	440	138	453	612	792	14
1999	141	440	161	453	612	792	14
Kocaeli,	163	440	197	453	612	792	14
Turkey,	199	440	229	453	612	792	14
and	232	440	246	453	612	792	14
seismic	249	440	279	453	612	792	14
design	54	453	80	466	612	792	14
and	86	453	100	466	612	792	14
construction	106	453	155	466	612	792	14
practice	161	453	192	466	612	792	14
in	198	453	206	466	612	792	14
Seismic	211	453	243	466	612	792	14
Turkey.	248	453	279	466	612	792	14
www.sciencedirect.com	54	466	149	479	612	792	14
V	43	492	50	505	612	792	14
yacheslav	50	495	90	504	612	792	14
,	90	492	93	505	612	792	14
Z.	98	492	107	505	612	792	14
(2004).	112	492	141	505	612	792	14
Los	147	492	162	505	612	792	14
terremotos	167	492	210	505	612	792	14
y	215	492	220	505	612	792	14
sus	226	492	238	505	612	792	14
peligros:	244	492	279	505	612	792	14
¿Cómo	54	505	83	518	612	792	14
sobrevivir	88	505	129	518	612	792	14
a	134	505	138	518	612	792	14
ellos?	144	505	167	518	612	792	14
Universidad	178	505	227	518	612	792	14
de	232	505	241	518	612	792	14
Colima,	247	505	279	518	612	792	14
México.	54	518	87	531	612	792	14
books.google.co.ve	89	518	167	531	612	792	14
[Consulta:	169	518	211	531	612	792	14
2008	214	518	234	531	612	792	14
y	236	518	241	531	612	792	14
2009]	244	518	267	531	612	792	14
REFERENCIAS	43	557	114	570	612	792	14
ELECTRÓNICAS	117	557	197	570	612	792	14
www.area.com.pa/proyectos.php	43	583	174	596	612	792	14
[Consulta:	176	583	218	596	612	792	14
2008	220	583	240	596	612	792	14
y	243	583	248	596	612	792	14
2009]	250	583	274	596	612	792	14
https://listas.us.es/mailman/listinfo/enciclo	43	609	214	622	612	792	14
[Consulta:	216	609	258	622	612	792	14
2008	54	622	74	635	612	792	14
y	76	622	81	635	612	792	14
2009]	84	622	107	635	612	792	14
redbpncivil.blogspot.com	43	648	145	661	612	792	14
[Consulta:	151	648	192	661	612	792	14
2008	195	648	215	661	612	792	14
y	217	648	222	661	612	792	14
2009]	225	648	248	661	612	792	14
www.proteccioncivil.org	43	674	142	687	612	792	14
[Consulta:	144	674	186	687	612	792	14
2008	188	674	208	687	612	792	14
y	211	674	216	687	612	792	14
2009]	218	674	242	687	612	792	14
facingyconst.blogspot.com/2007/08/daos	43	700	207	713	612	792	14
[Consulta:	209	700	251	713	612	792	14
2008	254	700	274	713	612	792	14
y	54	713	59	726	612	792	14
2009]	61	713	85	726	612	792	14
84	43	745	53	758	612	792	14
