Witam Państwa serdecznie w jednym z ostatnich odcinków naszej Historii muzyki popularnej
Dzisiejszy odcinek jest poświęcony polskiemu rapowi i hip-hopowi
To kierunek, który w tej chwili jest najpopularniejszym muzycznym kierunkiem w Polsce
Witam serdecznie Arkadiusza Delisia
jednego z pierwszych niezależnych wydawców muzyki hip-hopowej
Witam
Arku,
ten wybuch polskiego hip-hopu zaczął się dość późno
jeżeli chodzi o świat
jak pamiętamy hip-hop narodził się już pod koniec lat 70.
a w latach 80. zyskał wielką komercyjną popularność
W Polsce to nastąpiło późno
czy to wynikało z tego, że polskie rozgłośnie radiowe, szczególnie te państwowe nie nadawały tej muzyki?
Wydaje mi się że tak
Nie nadawały muzyki, a do Polski docierały tylko teledyski
i też jakąś taką dziwną drogo w postaci płyt Run DMC
Beastie Boys było najbardziej popularnymi kapelami
W Polsce pierwszą osobą, która samplowała utwory innych wykonawców i wzięła je na płytę to był Kazik
to był początek lat 90. ale czy to był rap? To był hip-hop?
Tak to był rap, to była płyta oparta na samplach
to był 91 rok
Z tym że chciałbym cofnąć o parę lat
Dokładnie o 4
W 1987 roku zespół Deuter nagrał piosenkę "Nie ma ciszy w bloku"
I de facto jakbym miał wybierał kto zaczął polski rap to właśnie zespół Deuter znany z innej stylistyki
Raczej kapela związana z punk rockiem
oni de facto rozpoczęli rap w Polsce, zespół Deuter
I potem mamy Kazika i potem znowu mamy dość długą przerwę
I ten wybuch prawdziwy zaczyna się od Liroya, ale wcześniej ukazała się płyta Wzgórza Ya-Pa 3
W tej samej wytwórni co potem Kaliber 44
De facto Wzgórze było połączone trochę z Liroyem, nawet wyruszyli na wspólną trasę
oni wydali jako pierwsi płytę
potem wydał płytę Liroy
W 1995 roku
I doszło do olbrzymiej awantury - Liroy został okrzyknięty przez środowisko hip-hopowe za zdrajce
płytę jego wydało BMG
ale muszę Ci przerwać, bo ta płyta odniosła gigantyczny sukces komercyjny
gigantyczny sukces gdyż promowały ją sprytne single
pierwszy był Scyzoryk, gdzie swoje riffy dograł nie kto inny jak znany z Kombi Grzegorz Skawiński
drugim singlem z albumu był Scoobiedoo Ya i wówczas wszystkie bazary w Polsce, gdzie sprzedawało się pirackie płyty i kasety zostały opanowane przez to skandowanie
Wszystkie małolaty krzyczały na osiedlach Scoobiedoo Ya
I dzięki temu Liroy sprzedał tej płyty 400 000 egzemplarzy
To co było szokujące na polskich płytach z muzyką popularną to przekleństwa
to był jeden z tych elementów, które właśnie dzieciaki zaczęły uwielbiać
Tak free of speach, możemy mówić wszystko, możemy krzyczeć wszystko, możemy mówić o seksie, przemocy, o tym co się dzieje na osiedlu
O tym jak palimy trawę
Mówimy o tym co interesuje przeciętnego młodego odbiorcę
Liroy powiesz mi za chwile dlaczego został wyklęty przez środowisko
ale powiedzmy jeszcze jedną rzecz, Liroy był przywódcą sceny kieleckiej, to tam było najwięcej zespołów
nie wiem czy przywódcą ale na pewno był na tej scenie był ważną postacią
właśnie Wzgórze i jeszcze
poważna persona z kieleckiej sceny Radoskór występował
i rzeczywiście razem ze Wzgórzem rządzili w Kielcach
Wzgórze było szanowane a Liroy nie, o co chodziło?
Nie będziemy się w to wszystko wgłębiać, ale ewidentnie Liroy przestał być szanowany, bo podpisał kontrakt z BMG i ogólnie został okrzyknięty sprzedawczykiem
Hip-hop był wtedy w dużym podziemiu, scena była różna
W zależności z jakiego ośrodka w Polsce pochodziła, różnie też rapowano
Między innymi słynny był psycho-rap
który wymyślił Kaliber 44
wtedy nikt się nie zastanawiał że chłopaki kopiowali się trochę na takich amerykańskich kapelach Wu Tang Clan, czy Gravediggaz
znowu w Poznaniu zaistniał Peja, młody chłopak którego idolami był N.W.A
czyli gangsta rap
dosyć zabawne były te pierwsze okładki Rycha Peji
z jakimiś amerykańskimi samochodami z tyłu
i z pistoletami śmiano się, że to na wodę
za to scena warszawska ewidentnie wówczas, powtarzam wówczas czyli to był koniec zeszłego millenium i początek nowego przechodziła w taką fazę rymów o rymach
oni bawili się wtedy słowem, także naprawdę mieliśmy duży konglomerat z różnych stron Polski
i w tym okresie zakładasz swoją wytwórnię T1 Teraz
Co się skłoniło do tego
Najpierw założyłem z Krzysztofem Kozakiem pismo Klan
to jest kultowy pierwszy numer tego magazynu
był to 97 rok
założyłem Label T1 teraz
który właśnie w 2020 będzie święcił swoje 20-lecie
wymień te najważniejsze płyty, które wydałeś i jakie one osiągały nakłady
Na pewno jedną z ważniejszych płyt dla mnie są Blokersi
specjalnie pokazuje na kasecie bo wtedy stosunek sprzedanych kaset do płyt do CD, to był mniej więcej 1:5
1 płyta, 4 kasety
który dziś odszedł do lamusa
Niewątpliwie pierwsza płyta była to Magiera L.A
Kodex
na którym znalazły się wszystkie tuzy polskiego hip-hopu od Sokoła, po Ostrego, Pezeta, po Peję
Niewątpliwie płyta Pezet/Noon która do dziś uznawana jest za kultową
Także płyta Peji - Na Legalu jego Opus Magnum
tej płyty sprzedało się najwięcej, około 100 000
a wspomniałeś Blokersów, bo to byłą bardzo ważna rzecz bo oprócz z płyty czy też kasety top był film który zrobiłeś wspólnie z Sylwestrem Latkowskim, to była opowieść o polskim rapie
opowieść o blokowiskach, jaka autentyczne były te blokowiska, a ile było w tym kreacji
Na pewno autentycznie wypadł w tym filmie dla widza, dla fana hip-hopu Peja
ponieważ przed tym że filmem Peja był można by powiedzieć raperem lokalnym ściśle związanym ze środowiskiem poznańskim
konkretnie z Jeżycami, gdzie mieszkał
Jeżyce, przypomnę to jest taka ciesząca się złą sławą dzielnica, rejon Poznania
Publiczność zobaczyła z całej Polski zobaczyła Peję, który opowiadał o swoim ciężkim życiu
i stał się z lokalnego rapera gwiazdą na całą Polskę
Oprócz Poznania jest kilka ośrodków, przede wszystkim Śląsk i zaczyna się kult Kalibra 44
To było wcześniej
Kaliber zyskał popularność w 1996 roku, gdy wydał swoją płytę Księga Tajemnicza Prorok
Było to nazwane psycho-rapem
mówiąc oględnie, mówiąc w skrócie było to wyznanie swej miłości do Marii czyli Marihuany
było to bardzo w cudzysłowie wykręcone
wykręcony flow
który notabene trafił nie tylko do fanów hip-hopu, ale też metalowców, punkowców
ogólnie do szeroko pojętej alternatyw
muzycznie, lirycznie było to naprawdę coś różnego
Czy możemy powiedzieć, że polski rap czymś się różni? Ma jakieś rzeczy charakterystyczne? Inne niż ten zachodni?
Bo wcześniej to było kopiowanie popularnych zespołów
Oczywiście że się różni, chociażby tym że był oparty na innych samplach
związanych z polską muzyką,  z polską muzyką rozrywkową o której robisz film
sam byłem tego niejako ofiarą
gdyż Stan Borys zwrócił się do sądu że mój artysta ówczesny czyli Rychu Peja
użył sampla z jego piosenki Chmurami zatańczy sen, w piosence która stałą się olbrzymim hitem Głucha noc
przegrałem ten proces i musiałem ponieść tego konsekwencje
prześledźmy rozwój tego hip-hopu
tak jak wystrzelił z tymi najfajniejszymi płytami, tak w miarę szybko zaczął gasnąć
niestety pojawił się taki gatunek który szybko został nazwany przez krytyków i fanów hip-hopolo
Było to można powiedzieć jak sama nazwa wskazuje połączenie rapowania z muzyką dosyć, mało wyrafinowaną tak to ujmę delikatnie
Jakie to były gwiazdy tego kierunku?
To był Mezo, który wywodzi się z podziemia poznańskiego, gdzie był utalentowanym raperem,
Taki zespół Jedem Osiem L
Był Liber
Taka gromadka artystów związana z wytwórniami z Poznania UMC
która nazywa się My Music
Oni zdominowali rynek. Eska zaczęła grać te piosenki
i de facto wielu się zniechęciło do hip-hopu między innymi ja
ale równoległe działali wybitni wykonawcy tacy jak OSTR
może powiesz kto był taką główną siłą
oczywiście
Wtedy taki trzon hip hopu został czyli Pezet, czyli Eldo
czyli Sokół, który wcześniej występował w formacji WWO, a potem poszedł własna drogą
czyli Tede
Wtedy wydawał niezłe płyty
Czy OSTR któremu udało się trafić do innego środowiska
Jeżeli chodzi o fanów niż hip-hop
Do takiego środowiska Bohemiarzy
został zaakceptowany przez tak zwaną "Warszawkę"
i tego typu środowiska
także tak, oczywiście oni zostali i do tej pory sobie dobrze radzą
co przekłada się oczywiście na kontrakty reklamowe
Sukces komercyjny polskie hip-hopu sprawił że ci młodzi ludzie
zaczęli również inwestować w inne dziedziny pojawiły się linie mody
pojawiły się gadżety
i tak dalej
jak to teraz funckjoinuje
Wiesz co, kiedyś było parę firm związanych z tą kulturą, które ubierały nawet raperów
Raper był twarzą danej firmy, np Mass
z Łodzi
inną taką firmą była firma Moro z Warszawy
i tak mi przychodzi do głowy z Wrocławia Clinic
były to firmy które naprawdę ubierały raperów, robiły z nimi reklamy
które pojawiały się w Klanie
które pojawiały się w innych pismach typu Ślizg
bo trzeba wspomnieć o tym piśmie
raperzy widząc, węsząc biznes w tego typu rzeczach, w odzieży
zaczęli tworzyć własne marki
tu takim sztandarowym przykładem jest firma Prosto
założona przez Sokoła
która świetnie sobie radzi jeżeli chodzi o biznes odzieżowy
wydaje mi się że więcej ma różnych ciuszków niż raperów w swej stajni
Przejdźmy do tego co jest dziś w roku 2020
Hip-hop zapełnia stadiony, Stadion Narodowy w Warszawie, jak do tego doszło i kto teraz rządzi?
Ewidentnie rządzą tacy jak Quebo, Taco Hemingway, SBMafia
raperzy z takiej organizacji
raperzy młodzi zaczęli tworzyć własne Labele
własnym sumptem rozpowszechniać w sieci swoje nagrania
swoje teledyski
łatwiej dotrzeć do potencjalnego młodego odbiorcy
takim największym przykładem jest Quebo
Wszystko robi sam
Jest to świetny biznesmen, świetny artysta
co nie zawsze idzie w parze, tutaj duży szacunek
i Taco Hemingway to też jest fenomen
Oczywiście jest fenomenem
On zaczynał od wydawania na nielegalu
de facto przez samego siebie płyt
potem przechwycił go Tytus z Asfaltu
i w tej chwili reprezentuje Asfalt Records
Czy mógłbyś na koniec powiedzieć jak ten dzisiejszy hip-hop ma się do tego z blokowisk?
Czy to są kompletnie inne światy?
To jest bardzo dobre pytanie
Wydaje mi się że o tyle ma się tak samo
Że ci ludzie z blokowisk nadal słuchają polskiego hip-hopu
jak pokazały badania 60 procent nastolatków słucha polskiego hip-hopu
to jest bardzo duży potencjał
oczywiście zmieniła się liryka, zmieniły się słowa, tematy
mam wrażenie że poszło to w bardzo lżejszym kierunku
Większość z tych topowych raperów raczej mówi o
jasnej stronie życia
a nie o tym że jest ciężko, że nie ma pieniędzy
i że można się pociąć
raczej tego typu egzystencjalnych tekstów wśród tych popularnych raperów nie widzę
Arku bardzo Ci dziękuję
rozumiem że hip-hop ma rożne zakręty, ale w Polsce ma się dobrze
Chce na koniec powiedzieć hip-hop ma się w Polsce świetnie
Jest coraz więcej rapujących, oczywiście nie zawsze idzie to w parze z jakością
ale na pewno jestem o hip-hop spokojny
Zakorzenił się w polskim mainstreamie
tak jak prorokowaliśmy 20 lat temu, będzie jedną, na stałe odnóg polskiej kultury
Dziękuję za uwagę, top był kolejny odcinek Historii polskiej muzyki popularnej
