1071 Malazgirt Muharebesi Selçukluların
zaferiyle sonuçlanınca Hristiyan Avrupa
ile Müslüman Ortadoğu arasında tampon
bölge oluşturan Doğu Roma, yani
Bizans devleti Anadolu’yu Türkler’e teslim etmek
zorunda kalmıştı.
Şii-Sünni çatışmalarıyla gittikçe zayıflayan
İslâm alemi, Türklerin gelişiyle tekrar
eski güç ve izzetine kavuşuyordu.
Hıristiyanlar, Türkleri.
Atilla’dan yediği darbelerden tanıyordu
Şayet Bizans ortadan kalkarsa
sıra kendilerine gelecekti.
Bunu göze alamazlardı Türkler’in gelişini bir an evvel durdurmak gerekiyordu.
Bunun için Avrupa’da büyük bir haçlı ordusu toplayarak Müslümanlar üzerine topyekün saldırıya geçtiler…
1096 Yılına geldiğimizde Papa’nın çağrısıyla
Avrupa’da 100 bin kişilik çoğunluğu
siviller, gönüllüler ve hapishane mahkumlarından
oluşan bir ordu toplanarak
Konstantiniyye’ye doğru yola koyuldu.
Bu sırada Müslümanların
ahvali hayli karışıktı.
Anadolu’da Beylikler, Doğuda Abbasi Halifeliği
ve Selçuklu, Mısır’da ise Abbasi Halifesini reddederek kendi halifeliğini
ilan etmiş bulunan Şii Fatımi Devleti.
Bu devletin Ortadoğu’da Şiiliği yaymaya
çalışıyor olması İslâm dünyasını
ikiye bölmüş
ve kendi arasında çekişmesine yol açmıştı.
Haçlılar yolda Yahudi ve Hıristiyan halkın
köylerine saldırmış mallarını gasp etmiş
ve katliamlar
ve tecavüzler yaparak Konstantiniyye’ye ulaşmayı başarmıştı.
Ordunun dörtte biri daha Konstantiniyye’ye varmadan öldürülmüştü.
Bu gözü dönmüş
ordu Avrupa’da kalmaya devam ettiği sürece
Avrupalılar için de bir tehditti.
Anadolu’yu, Kudüs’e kadar yağma ve talan
ederek Müslümanların gücünü kırmak
istiyorlardı.
Bu yüz bin kişi adeta piyon gibi
Anadolu’nun kucağına itilmişti aynı
zamanda zira Türklerle hiç karşılaşmamışlardı.
Bu sırada Avrupa’da daha büyük, devasa
bir ordu kuruluyordu.
14 Devlet Kudüs’e gönderilmek üzere her bölgeden Baronlar önderliğinde ordular gönderiyordu.
Anadolu’ya geçen grup
ilk olarak İzmit’i kuşattı ve
kısa sürede ele geçirdi. İzmit Bizans’a bırakıldı.
Daha sonra iki ayrı güruh halinde Haçlılar
İzmit körfezinden dolanıp Yalova’ya vardılar.
Bizans İmparatoru Aleksiyus onlara Avrupa’dan
asıl büyük ordu gelene kadar Yalova’da
dinlenip beklemelerini tavsiye etmişti.
Lakin bu fikir haçlıların kafasına yatmadı.
Yalova çevresindeki köylere hristiyan-müslüman
ayırt etmeksizin baskınlar yaparak yağma
ve talan etmeye başladılar.
Yalova’daki haçlı ordusu Selçuklu başkenti İznik’e saldırmak için yola çıktılar.
Yalova-İznik yolunda
kenarları ağaçlıklı bir vadiden geçmekteydiler.
Lakin Selçuklu ordusu burada pusu kurmuş
bir vaziyette haçlıları beklemekteydi.
Vadiden geçerken birdenbire ağaçlar arasında pusu kurmuş Selçuklu birliğinin ok ateşine maruz kaldılar.
Bu Haçlı ordusu içinde
bir panik başlamasına neden oldu.
Birkaç dakika içinde Haçlılar düzensiz olarak
kaçmaya başladılar.
Lakin okçu hafif süvarilerden oluşan Selçuklu ordusu kaçmalarına fırsat vermeden
haçlı ordusunun neredeyse tamamını öldürdüler.
Sağ kalanlar Bizans gemilerine binerek kaçmayı başarabildi.
Haçlılar Anadolu’nun öyle kolay kolay geçilemeyeceğini
anlamıştı.
Bu yüzden asıl haçlı ordusu çok daha temkinli ve planlı hareket etmeliydi.
Çok geçmeden asıl haçlı ordusu Konstantiniyye’ye vardı.
Bizans İmparatoruyla görüşmelere
başladılar.
Bizans İmparatoru bu Haçlı ordusunun Orta Asya ve İran yoluyla Anadolu'ya göç eden
Türkmenleri buralardan temizlemek
ve Anadolu Selçuklu Devleti'ni ortadan kaldırmak
için kullanılmasını istemekteydi.
Haçlı orduları komutanları ise Anadolu'dan biran
evvel geçerek
Filistin'e inip Kudüs'ü ellerine geçirmeği tek hedef yapmışlardı.
Bizans İmparatoru gelen Haçlı ordusu komutanlarından kendine biat ederek tabi olup
vassalları olmalarını ve ellerine geçirecekleri eski Bizans arazilerini
imparatorluk yönetimine
geri vereceklerine dair bir sadakat yemini vermelerini istedi.
Haçlılar Bizans’ın
da bu sefere katılmasını istemekteydiler.
Fakat imparator bu acayip disiplinsiz orduyu
komuta etmeye hiç taraflı olmadı.
İmparator bu orduları Boğaz'dan karşıya geçirmeden önce,
onlarla görüşüp onlara Selçuklu ordularına karşı
nasıl taktikler ve strateji uygulamaları
gerektiği hakkında bilgiler verdi.
Bu sırada Anadolu Selçuklu Sultanı Birinci Kılıç
Arslan ilk haçlı ordusuna karşı aldığı
zaferlerden dolayı haçlıları hafife almış
ve haçlıların İznik’e kadar ilerleyemeyeceğini
ülkesini tehdit edemeyeceğini düşünerek
ordusuyla
Bizans egemenliğindeki Malatya üzerine yürüdü.
Malatya’nın şehir surları çok sağlam
olmasından dolayı Malatya kuşatması başarısızlıkla sonuçlanmıştı.
Bu sırada Anadolu’ya
girmiş bulunan devasa haçlı ordusu başkent
İznik’i kuşatmış bulunmaktaydı.
Kılıç Arslan alel acele dönerek İzniği kuşatmış bulunan haçlı ordusuna saldırdı.
Lakin
haçlı ordusu çok kalabalık ve zırhlı
askerlerden oluştuğundan ağır zayiat vererek
geri çekilmeye mecbur kaldı.
Sonunda haçlılar Anadolu Selçuklu devletinin
başkenti İzniği ele geçirdiler.
İznik şehri de söz verildiği gibi Bizans’a
bırakıldı.
Haziran ayının sonunda Haçlı ordusu Anadolu'yu geçip
Kudüs'e gitmek için
yürüyüşe başladı.
Haçlı ordusu, ordunun idaresini ve iaşe toplamayı kolaylaştırma nedeniyle,
iki ana bölük halinde ilerledi.
Birinci bölük Eskişehir yakınlarına geldiği
sırada
Anadolu Selçuklu Sultanı Birinci Kılıç Arslan tarafından karşılandı.
Kılıç Arslan, İzniğin düşmesinden sonra
diğer beyliklerden de destek alarak ordusunu
büyütmüştü.
Selçuklu ordusunun okçu süvarileri çok hızlı ve seriydi. Haçlı ordusunun birinci bölüğünün etrafını
sararak orduyu ok yağmuruna tutmaya başladı.
Haçlılar hemen askerlerini birbirine sıkıca
yaklaştırıp sanki birbirlerine kenetlendiler
ve asker olmayanlar
ve ağırlıklar çevresinde onları korumak üzere toplandılar.
Selçukluların
hücumunun ve baskınının haberini arkadan gelen
ikinci haçlı bölüğüne bir atlı
haberci ile gönderdiler.
İkinci grup Fransız zırhlı ağır süvarileri başında birinci
grubu çembere almış olan Selçuklu güçlerine
karşı bir zırhlı süvari hücumuna geçti.
Selçuklu okları Haçlı zırhlarına çok
zor geçtiği için, bu Haçlı süvari hücumu
Kılıç Arslan'ın çemberini yarmayı başardı
ve iki Haçlı ordu grubu birleşti.
İkinci gruptan bir ayrı birlik ise savaşanların kenarından geçti ve Selçukluları arkada vurdu.
İkinci ordu grubunun bu kadar çabuk
bir araya gelebileceğini, bu kadar ağır
bir darbe indirebileceğini beklemeyen ve
birleşen Haçlı ordusuyla çatışamayacağını
anlayan Sultan Kılıç Arslan Selçuk ordusunu
epeyce zayiat vererek geri çekmek zorunda
kaldı.
Bundan sonra Haçlı ordusunun Anadolu'dan
geçişinde Haçlı ordusunun doğrudan doğruya
karşısına çıkan Selçuklu ordusu bulunmadı.
Haçlılar Selçuklu topraklarından ilerlemektense
güneyden yani Bizans toprakları üzerinden
ilerleyerek Antakya’ya yani Hatay’a ulaştılar.
Haçlı ordusu çok kalabalık olduğu için
iaşe sıkıntısı çok yaşandığından
beşer altışar binlik birlikler civar köy
ve kasabalara saldırıp talan katliam ve
tecavüz ederek iaşe temin ediliyordu.
Antakya kalesini kuşatmış bulunan asıl ordu Müslümanların ve Büyük Selçuklu Devleti beylerinin saldırılarına
uğradıysa aşırı kalabalık olmalarından
ötürü bir şekilde bunları püskürtüyorlardı.
Nihayet aylar süren bu kuşatma sonunda Antakya
kalesini ele geçirdiler.
Bizansla yaptıkları anlaşmaya göre Antakya’yı da Bizans’a bırakmaları gerekiyordu.
Zira Antakya Bizans’ın eski önemli şehirlerinden biriydi. Lakin anlaşmalarına uymayarak bu şehri Bizans’a bırakmadılar.
Haçlı Baronları Urfa Kontluğu, Antakya
Prensliği ve Trablus Kontluğu olmak üzere
3 şehir devleti kurmuşlardı.
Arap tarihçiler Birinci Haçlı seferinin başarısını ve
sonunda Doğu Akdeniz'in Müslümanlar elinden
çıkmasının baş nedeninin Müslümanlar
arasındaki ayrım olduğunu ifade ederler.
Sünni Müslümanlar, Haçlı ordularına
karşı birleşmiş olsa da bu kâfi gelmedi.
Zira Şii Fatımi Devleti de bir yandan Sünnilerin
Haçlılarla savaştığını görünce bunu
fırsata çevirmek istemiş, Kudüs askerlerinin
Haçlılarla savaşıyor olmasını fırsat
bilmiş ve arkadan Kudüs’e saldırarak
Kudüs’ü Selçukluların elinden almıştı.
Sünni Müslümanlar bir taraftan devasa ordulara
sahip haçlılarla savaşırken öteki taraftan
Şii Fatımi’lerle savaşmak zorunda kalmıştı.
Haçlıların nihai hedefi Kudüs’tü.
Uzun ve yıpratıcı bir seferden ve Müslümanlara
karşı gerçekleştirdikleri pek çok yağma
ve katliamdan sonra gerçekten de 7 Temmuz
1099'da Kudüs'e vardılar.
Şii Fatımi Devleti komutanı Bedrü’l Cemal 8 gün boyunca
şehri savundu.
Haçlı ordusu komutanı Bedr’ül Cemal’e Kudüs’ü teslim etmesini teklif etti.
Eğer kabul ederse ordusuyla birlikte güvenle Mısır’a dönebileceğini söyledi.
Bedr’ül Cemal bu kadar kalabalık bir orduya karşı şehri savunmanın imkansız olduğunu
düşünerek bu teklifi kabul etti.
Haçlı komutanlarıyla el sıkışarak askerleriyle
birlikte Kudüs’ü Hıristiyanlara terk etti…
Şehirde ekseri Müslüman ve beraberinde
çok az bir Yahudi nüfusu mevcuttu.
15 Temmuz 1099 Cuma sabahı mübarek Mescid-i Aksa’nın avlusunda
saldırı düzenleyip orada korkunç bir katliam meydana getirdiler.
Haçlılar burada mübarek mescide sığınan on binlerce masumu katletti
Haçlı ordusu Lideri Raymound
Roma’daki Papa’ya gönderdiği tebrik
mektubunda akıllardan silinmeyecek şu ifadeleri
kullanmıştır. “Eğer düşmanlarımıza
Kudüs’te neler yapıldığını sorarsanız,
atlarımızın Müslüman kanından oluşan
deniz içinde dizlerine kadar batmış olduğunu
bilmenizi isterim.”
Araştırmacı Yazar Will Durant,”Medeniyetin hikayesi” adlı
kitabında şunları aktarır:
“Müslüman kadınlar mızraklar ve kılıçlar sokularak
öldürülüyor, annelerinin kucağından
zorla alınan bebekler, surların üzerinden
itilerek ya da kafaları direklerde parçalanarak öldürülüyorlardı.”
Filistin’li araştırmacı-yazar
Arif el Arif, şunları söyler:
“Haçlılar Kubbetü’s Sahra’yı kiliseye çevirdiler
ve kubbesine de büyük bir haç diktiler.
Bütün bu olaylar Müslümanların kalbinde
yerli Hıristiyanlardan intikam alma ve Kudüs’ü
tekrar ele geçirme ruhunun kök salmasını
sağlamıştı…
