Autosomaal Dominant Opticus Atrofie is, wat we noemen, een zeldzame ziekte.
Het leidt tot een slopend en onomkeerbaar verlies van gezichtsvermogen.
Helaas is er weinig interesse vanuit onderzoekers voor deze ziekte.
Maar ik heb één van de weinigen gevonden die wel onderzoek doet naar ADOA.
Ik heb met hem afgesproken bij Cambridge University.
Dokter Patrick Yu Wai Man is een academische neuro oogarts
met een grote belangstelling voor mitochondriale oogziekten.
Hallo dokter Patrick, het is zo leuk u eindelijk te ontmoeten en een gesprek met u te hebben.
Kan u een korte beschrijving geven van ADOA en wat het inhoudt voor de patiënten die de ziekte hebben?
Ten eerste, bedankt voor het bezoeken van Cambridge vandaag.
ADOA staat voor Autosomaal Dominant Opticus Atrofie.
Sommige mensen noemen het ook DOA
Het is een paraplu voor verschillende aandoeningen.
We spreken later verder over wat optische atrofie betekent.
Maar in essentie het is een genetische ziekte.
Dat de oogzenuw aantast wat leidt tot progressief verlies van gezichtsvermogen.
Ik noem even het feit dat het een paraplu-achtige groep van ziekten is...
omdat er verschillende genetische veranderingen zijn die ADOA kunnen veroorzaken.
Nou waarom het gezichtsverlies bij deze ziekte?
De eenvoudige manier om hier naar te kijken
moeder natuur heeft ons twee ogen gegeven, welke twee heel geavanceerde camera's zijn.
En deze zorgen er voor dat we een beeld kunnen omzetten naar een signaal
Dat signaal wordt naar de achterkant voor de hersenen gebracht.
Waar het oogcentrum zich bevindt.
en dat is waar de supercomputer de prikkel omzet is een visuele waarneming van dat beeld
Het is goed om de camera te hebben en goed om de computer te hebben maar
daartussen moet je wel een goed kanaal hebben om de informatie te versturen
en het is de oogzenuw die dat doet.
Het lijkt op een supersnelle breedband kabel die het oog met de hersenen verbindt.
Bij deze ziekte, autosomaal dominante opticus atrofie
Het is de oogzenuw die beschadigd raakt.
De oogzenuw raakt beschadigd door een speciale cel in het oog, in het retina,
die we kennen als de retina ganglion cel
die bij voorkeur beschadigd raken en dit leidt tot progressief verlies van het gezichtsvermogen.
De reden waarom het optische atrofie heet is
als de beschadiging vordert de oogzenuw verbleekt.
ok
en het pallet wat je kan zien aan de achterzijde van het oog
de medische term daarvan is optische atrofie
De reden waarom het autosomaal wordt genoemd is
is omdat het te maken heeft met erfelijkheid, daar zullen we het zo over hebben.
Bij deze ziekte, het verlies van gezichtsvermogen begint al vanaf jonge leeftijd
De meeste mensen beginnen het te merken voor het tiende jaar
Wat verschilt, en vrij opmerkelijk is, is dat verschillende mensen verschillende mate van gezichtsverlies hebben.
en dat gaat ook op een verschillend tempo
Dus je kan een jong kind hebben waar de ouders duidelijk merken dat het kind niet goed ziet
omdat ze bijvoorbeeld dicht op de tv zitten, of ze houden dingen dicht voor hun gezicht
en natuurlijk gaan dan alle alarmbellen af
en ouders zullen met hun kind naar de dokter gaan en uit eindelijk bij de oogarts belanden.
In andere gevallen kan het gezichtverlies mild zijn en gaat het maar langzaam achteruit
en men kan er zich niet van bewust zijn dat ze de ziekte hebben.
Als ze in hun late tiener jaren hun rijbewijs moeten halen en de nummerplaat niet kunnen lezen
in het andere uiterste, kan het zijn dat mensen zich niet bewust zijn van visuele problemen
en worden er alleen mee geconfronteerd omdat iemand anders in de familie slechtziend is.
Dan laten ze zich genetisch testen en wordt er bevestigd dat ze een specifiek genetisch defect hebben.
Het is een breed spectrum. Van weinig symptomen tot sterk visueel gehandicapt en geregistreerd als blind.
En dat is een van de dingen waar we meer van willen weten
waarom het zo'n spectrum is van klinische presentatie.
- Kunt u een schatting geven van hoeveel ADOA voorkomt?
Dat is een heel goed punt want om goed inzicht te krijgen van hoeveel patiënten er zijn in een specifiek land
om ook te kunnen bepalen aan welk niveau van service je moet voldoen
hebben we een behoorlijke uitgebreide studie gedaan van niet alleen ADOA
maar ook andere genetische oogaandoeningen.
en
Grof gezegd in dit land hoe vaak ADOA voorkomt is ongeveer 1 op de 25.000
Dus in deze populatie zijn dat ongeveer 3000 mensen
met een bepaalde mate van visuele beperking van ADOA
Het is dus niet een heel zeldzame ziekte maar het behoort wel tot de groep van zeldzame ziekten
- En zijn deze mensen allemaal geregistreerd?
Veel van deze patiënten, en ik gebruik de term patiënten voorzichtig, zijn zich er niet van bewust.
dat ze een gen dragen
omdat ze goed zicht kunnen hebben en nog niet geïdentificeerd zijn
Uh
Maar over het algemeen gesproken
omdat dit een progressieve ziekte is
Veel van de patiënten die ik in de kliniek zie, het is een selectieve groep,
zullen geregistreerd worden als blind of deels blind.
De term blind moet gezien worden in de een bredere context
mensen zijn niet blind, we praten over een wettelijke benaming voor visueel gehandicapt in dit land.
maar je hebt gelijk als het gaat om mensen in de gewone bevolking die het gen dragen
of visueel gehandicapt zijn maar waarbij er nog een diagnose is gesteld.
Het wordt wel beter omdat genetisch onderzoek mogelijk is
en in dit land is dat gratis voor de patiënten. Dat geldt niet altijd voor andere landen
Dus er is geen barrière voor families om zich genetisch te laten testen
als ze besluiten dat dat het beste is voor hen zelf en voor hun kinderen.
En wat we ook proberen te doen in dit land, omdat we een nationale gezondheidszorg hebben
is om een nationale database te maken voor patiënten met genetische oogaandoeningen inclusief ADOA
en waarom we dat doen, is dat we deze patiënten graag jaren willen volgen
om beter te begrijpen hoe de ziekte vordert zodat we deze ziekte beter kunnen monitoren
en uit eindelijk wanneer er klinische proeven zijn die kunnen worden uitgevoerd
dan zal het makkelijker zijn om patiënten te selecteren die daar voor in aanmerking kunnen komen
waardoor we het onderzoek veel sneller uit kunnen voeren
Dit is een vooronderstelling waar we het zo nog over kunnen hebben
omdat onderzoek en klinische proeven zijn behoorlijk duur
dus hoe sneller je het kan doen hoe beter het is
- Hoe wordt de diagnose gesteld. Is dat specifiek gebaseerd op genetisch onderzoek
of kun je ook kijken naar andere symptomen die in de richting wijzen van ADOA?
zeker
In een bredere historische context
Om een erfelijke optische atrofie te diagnostiseren
is dat een klinisch diagnose
Wat volgens mij ook ontzettend belangrijk is
om toegang te krijgen tot de juiste informatie
Omdat het een zeldzame ziekte is zijn er een hoop mensen,
zelfs artsen zullen zich niet bewust zijn van aurosomaal dominante optische atrofie
En dat is, in mijn ervaring met zeldzame genetische oogziekten
dat is waar patiëntenorganisaties een belangrijke rol spelen
Want, helaas, geeft het internet heel veel informatie
niet alles daarvan is nauwkeurig
Dus om patiëntenorganisaties te hebben met websites en goede informatie
wat men van allerlei informatie kan voorzien, is ontzettend handig
Want in een andere ziekte waar ik bij betrokken ben, Leber's erfelijke optische neuropathie
hebben we een patiëntenorganisatie, elk jaar hebben we een conferentie
en brengen we patiënten en families, artsen en onderzoekers bij elkaar.
en dat is ontzettend handig want mensen komen hier naar toe
Horen de laatste informatie en kunnen andere patiënten en families ontmoeten
het helpt om een gevoel van samenhorigheid te krijgen
Daarom denk ik dat het ontzettend goed is om patiëntenorganisaties te hebben
Het geeft mensen de informatie die ze nodig hebben, we weten dat het nauwkeurig is
en op het zelfde moment is het een manier om mensen samen te brengen
want artsen hebben het vaak erg druk zo gaat het nou eenmaal
drukke ziekenhuizen, veel patiënten, we geven zoveel mogelijk tijd maar
maar als mensen weg gaan, dan hebben ze heel vaak nog vragen
en daarom is dit heel handig. Ik denk ook dat dat is wat jullie proberen te bereiken
en dat is iets wat ik echt adviseer
- weet u misschien hoeveel oogartsen en wetenschappers op dit moment
wereldwijd onderzoek doen naar ADOA?
Hoeveel inspanning wordt er op dit moment gedaan om de fysio-pathologie van ADOA duidelijk te krijgen
en om eventuele behandelingen te vinden voor deze ziekte?
Wat heel duidelijk is op het gebied van zeldzame ziektes, samenwerken is cruciaal.
want als je naar de hele weg kijkt om een behandeling te vinden
van het doen van ziekenhuis onderzoeken tot het uit eindelijk vinden van een behandeling voor patiënten
is een enorme inspanning
Dat duurt waarschijnlijk 10 tot 15 jaar
Er zijn heel veel middelen nodig, dus je moet een netwerk
Ik ben heel blij dat we een hele goede samenwerking hebben met een groep artsen
Ik heb collega's in Frankrijk, in Italië, in Nederland en hier ook in de UK
Waar we op dit gebied onderzoek doen naar erfelijke oogziekten
we kijken er naar vanuit verschillende hoeken
We kijken vanuit de patiënt en zien deze patiënten op ons spreekuur
We stellen een diagnose en nu zijn ze geregistreerd in een patiënten database
Er wordt ook gewerkt aan het beter begrijpen van de patho-fysiologie.
Hoe kan een defect in een gen, bijvoorbeeld OPA1, leiden tot het verlies van retina ganglion cellen
en hoe kan het leiden tot verslechtering van de oogzenuw
en dit is echt een uitdaging en waarom dit heel uitdagend is voor een hele praktische  reden
Je kunt geen biopt nemen van de oogzenuw
of er een stukje van nemen voor een doodgewone reden
want je zal de oogzenuw compleet kapot maken
Je kan een biopt nemen van de huid of een paar haren nemen
maar omdat we geen biopt kunnen nemen van de oogzenuw
is het erg uitdagend om precies te begrijpen op het macula niveau
OPA1, we nemen even dat voorbeeld omdat het het meeste voorkomt in ADOA
is een heel interessant gen en zonder te veel in te gaan op de ingewikkeldheid,
het heeft iets te maken met het mitochondiën
en voor mensen die niet veel weten van mitochondriën, het is heel eenvoudig
Deze mitochondriën zijn aanwezig in elke cel van het menselijk lichaam
Met een paar uitzonderingen
Deze mitochondriën werken als kleine batterijen die energie pompen
zodat een cel kan werken, het zorgt er voor dat je kunt zien, ademen en dat je hart pompt
en al deze vitale functies
Wat heel intrigerend is, is dat OPA1 te maken heeft met het mitrochondriën
Je produceert niet voldoende energie
en op een hele raadselachtige manier zijn de retinal ganglion cellen
de cellen die het meeste worden aangetast. Dat is de reden dat je oogzenuw verslechterd
Een van de manieren om dit van dichterbij te bekijken
is om een model te bedenken van deze ziekte
En er zijn groepen die muis modellen gebruiken van ADOA
zodat ze beter kunnen begrijpen hoe de oogzenuw werkt omdat je op die manier meer flexibiliteit hebt
wat betreft het klaar maken van deze dieren voor de tijd
en ze ook op een gegeven moment op te offeren om te kijken hoe de oogzenuw beschadigd raakt
de andere manier waarop we mensen gebruiken
is dat we een kleine huid bioptie nemen dat aan ons is gedoneerd voor onderzoek
door patiënten die deze mutaties dragen
en deze huidcellen kunnen veranderen in stamcellen beter bekent als "induced pluripotent stem cells"
en dan moeten ze nog geoptimaliseerd worden en verfijnd
maar je kan deze stamcellen dan omvormen tot retinal ganglion cellen
en dan is het doel om de retinal ganglion cellen te gebruiken
om de ziekte te begrijpen
Dus gen therapie gaat vooruit op het gebied van erfelijke oogziekten
er is alleen nog maar één behandeling goedgekeurd aan het einde van vorig jaar door de FDA
voor een specifiek gevolg van gezichtsverlies wat Leber's congenita amaurosis veroorzaakt
Wat wordt veroorzaakt door een mutatie in het gen RP65, dus dit is geen science fiction
Gen therapie gaat vooruit, we zullen ook tegenslag zien
maar er is geen reden waarom gen therapie niet zou werken
bij een ziekte als autosomaal domintante opticus atrofie
Het belangrijkste natuurlijk is om de beste manier te vinden om het vervangen de gen terug te plaatsen
om te zorgen dat het veilig en effectief is
en ook om zeker te weten dat het juiste niveau zijn
Als het gaat om stamcellen, er is een doel voor stamcellen
bijvoorbeeld stamcellen produceren om ze als retinal ganglion cellen te gebruiken
en om de ziekte te onderzoeken en om ook te zoeken naar 'drug molecules'
De uitdaging als het gaat om het vervangen van de retinal ganglion cellen
is niet alleen om ze achter in het oog te plaatsen
maar hoe zorg je er dan voor dat deze retinal ganglion cellen de juiste verbinding maken
in de oogzenuw en uit eindelijk ook in de hersenen
dit gaat zeker een uitdaging worden
maar dat gezegd hebbende, als ik ga kijken naar wat we wisten 20 jaar geleden,
Wie weet wat we allemaal weten over 20 jaar
maar voor mij is dit nog ver weg
Ik denk dat we stamcellen gaan gebruiken om te de biologie van retinal ganglion cellen te begrijpen
het zou ook heel goed zijn om het te gebruiken voor het doorlichten van medicatie
maar het vervangen van retinal ganglion cellen heeft nog al wat voeten in de aarde
en wat het belangrijkste is is het beschermen van de patiënt.
wetenschappelijk gezien ook gen therapie
En of we uit eindelijk de juiste cocktail hebben van moleculen
wat er voor zorgt dat deze retinal ganglion cellen precies op de juiste plek terecht komen in het oog
om hun prikkels in de juiste richting te sturen door de kleine bundels van de oogzenuw
Er zijn mensen die hier aan werken. Hoe we signalen kunnen afgeven om ze de juiste kant op te sturen
Dus ik ben optimistisch maar ik denk...
Ik ben optimistisch maar ik ben ook realistisch
over de tijd die dit gaat kosten
en ik denk dat de snelste manier om een medicijn te vinden dat werkt voor ADOA
is om een medicijn te gebruiken dat al op de markt is voor iets anders
en om het her te gebruiken voor autosomaal dominante opticus atrofie
maar het gaat hier wel om wat geluk
De andere manier is om het gerichter te doen, je weet waar je mee te maken hebt
en je vormt je moleculen veel gerichter op een specifiek van de weg die leidt naar de retinal ganglion cellen
Er zijn zoveel ideeën als er wetenschappers zijn
maar je kunt ze in bundels groeperen en dan beoordelen op hoe snel dingen gebeuren
maar soms heb je gewoon geluk, in plaats van dat iemand soms op eens ergens
een molecuul vindt die kan helpen
dit is geschiedenis in geneeskunde
veel van de medicijnen die nu gebruikt worden waren nooit specifiek ontwikkeld voor die klacht
- zoals penicilline wat hier in Cambridge werd ontdekt
Ja, dat is een heel goed voorbeeld
dit zijn mooie dingen in onderzoek, geneeskunde en wetenschap
wat er voor zorgt dat het sneller gaat
dus je hebt een achtergrond van onderzoek wat gebeurt en soms heb je gewoon een klein beetje geluk nodig
om een kleine straal van activiteit te hebben, zeg maar
Heel heel hartelijk bedankt dat we hier mochten zijn vandaag
Natuurlijk, het was heel leuk om jullie hier te hebben
en om de Cure ADOA Foundation te leren kennen en waarom het werd gestart want
ik heb ook andere families ontmoet uit Nederland en het is fijn dat je mensen bij elkaar brengt
Om dit op te zetten en wat ik hoop is dat er ook andere organisaties worden opgezet in andere landen
zodat iedereen bij elkaar kan komen, je weet het is een zeldzame ziekte
maar vergeleken met andere hele zeldzame ziektes, het is niet zo heel zeldzaam
- Nee inderdaad
En je bent goed bezig als het gaat om met een organisatie te proberen om dingen te versnellen
Om dit te hebben is de eerste stap en dan bezig zijn met het werven van fondsen
en zorgen dat er bewustzijn komt
en jullie hebben ook een belangrijke rol om interactie te hebben met wetenschappers
en met de farmaceutische industrie
om te zeggen: 'Je doet onderzoek op dat gebied, denk ook aan ADOA.' en zorg dat je betrokken bent
en dit kan een grote invloed hebben op patiënten en hun familie
Als je graag contact met ons zou willen hebben bezoek dan onze website www.adoa.eu
Je kan je ook aanmelden voor onze nieuwsbrief of informatie vinden hoe je een donatie kunt doen.
aan Cure ADOA Foundation
en ons zo helpen om onderzoek mogelijk te maken
