In Duitsland heeft de speciale regeringsgezant die zich bezighoudt met de bestrijding van antisemitisme Joden afgeraden om overal in Duitsland met een keppeltje de straat op te gaan. De toenemende maatschappelijke verruwing ligt daaraan ten grondslag. Een jaar geleden kwam de Centrale Joodse Raad ook al met een dergelijke waarschuwing.

Volgens de gezant, Felix Klein, hebben vooral internet en sociale media sterk bijgedragen aan de verruwing. Hij zegt dat overtredingen in de antisemitische sfeer in negen op de tien gevallen uit rechts-radicale kringen komen. Overigens ontstond er eerder in Duitsland discussie over dat cijfer.

Extreemrechts als vergaarbak

Uit onderzoek van de Bondsdag kwam naar voren dat de politie antisemitische incidenten als extreemrechts registreert als er verder weinig gegevens voorhanden zijn of als er geen daders zijn aangehouden. En Duitse Joden wezen in een enquête vaak moslims aan als verantwoordelijken voor anti-Joodse uitingen.

De moslims die zich hieraan schuldig maken, zijn volgens Klein veelal mensen die al langer in Duitsland wonen. Zij kijken vaak naar Arabische zenders die een zeer negatief beeld van Israël en Joden neerzetten.

Behalve dat Joden zelf moeten oppassen hoe ze zich gedragen en kleden, vindt Klein ook dat politieagenten beter geschoold moeten worden in het herkennen van antisemitisme. Volgens de regeringsgezant bestaat er onder politiemensen veel onzekerheid over hoe in het geval van antisemitisme te handelen. "Ze weten gewoon vaak niet wat nog toegestaan is en wat strafbaar is." Maar ook leraren en juristen moeten daar in hun opleiding in onderwezen worden, zegt Klein.

'Teken van armoede voor de rechtstaat'

Minister van Justitie Katarina Barley (SPD) uitte haar zorgen naar aanleiding van Kleins uitspraken. Ze noemde tegen de krant Handelsblatt het toenemende geweld tegen Joden "beschamend voor ons land". Ze voegde eraan toe dat de Joodse gemeenschap met alle middelen moet worden beschermd en dat daders moeten worden berecht.

De Beierse minister van Binnenlandse Zaken, Joachim Hermann (CSU), reageerde fel op de woorden van Klein. Volgens hem slaat Klein de plank mis. "Iedereen kan en moet een keppeltje kunnen dragen, ongeacht waar en wanneer." Hermann waarschuwde niet te buigen voor Jodenhaat.

Publicist Michel Friedman viel ook hard over over het advies van Klein. "Als een gezant van de regering officieel tegen de Joodse gemeenschap zegt 'jullie zijn niet overal in Duitsland beschermd tegen Jodenhaat en geweld', dan is dat een teken van armoede voor de rechtstaat en de politieke werkelijkheid in Duitsland."

Cijfers Nederland

In Nederland registreerde het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) vorig jaar 135 incidenten van Jodenhaat: 20 procent meer dan het jaar ervoor. CIDI-directeur Luden trok daaruit de conclusie dat de drempel voor antisemitische uitspraken lager is geworden. De meeste meldingen van Jodenhaat in de afgelopen negen jaar werden gedaan in 2014 (171).

Een woordvoerder van het CIDI wees er eerder op dat toen de oorlog in de Gazastrook tussen Israël en Hamas in alle hevigheid woedde. "Als er een oplaaiing is van het geweld in het Midden-Oosten zien we vaak een piek in het antisemitisme."

ChristenUnie-voorman Segers startte onlangs samen met de SGP en het CIDI een petitie voor "een effectievere aanpak van antisemitisme in Europa op het gebied van onder andere veiligheid, onderwijs en haatzaaien".