Biały Dom nie pozostawił zjeżdżającym dziś do Krakowa ministrom obrony NATO żadnych wątpliwości co do priorytetów spotkania.
Amerykanie chcą nakłonić europejskich, w tym polskich, sojuszników do wysłania posiłków do Afganistanu. NATO toczy tam otwartą wojnę z talibami, którzy zyskują przewagę nad szczupłymi siłami okupacyjnymi, odcinając je od dostaw z Pakistanu. Europa rękami i nogami broni się przed angażowaniem w wojnę afgańską. Dlatego nowa administracja USA, korzystając z dużej popularności, jaką Obama cieszy się w UE, postanowiła dać przykład innym członkom paktu. W przeddzień otwarcia krakowskiego zjazdu Barack Obama podpisał rozkaz o wysłaniu do Afganistanu 17 tysięcy dodatkowych żołnierzy, którzy mają wspomóc siły walczące tam z talibami. Obecnie Amerykanie mają tam około 20 tysięcy żołnierzy, kolejne 40 tysięcy pochodzi od sojuszników z NATO. Pentagon od dawna twierdzi, że to za mało, by zapewnić przewagę nad talibami. Jeszcze kilka tygodni temu Obama zapowiadał wysłanie do Afganistanu 30-tysięcznych posiłków, ale z powodu kryzysu finansowego musiał ograniczyć te plany.
Waszyngton liczy, że wysyłając 17-tysięczne posiłki, skłoni do pomocy polityczną elitę największego sojuszu wojskowego świata zachodniego, która zbiera się dziś pod Wawelem.
- Sytuacja wymaga naszej pilnej uwagi - ogłosił Obama, jednak jego słowa nie wywołały wielkiego odzewu w Europie. Wstępną gotowość wysłania dodatkowego tysiąca żołnierzy do Afganistanu wyraziła jedynie Australia, która uczestniczy w wojnie z talibami, mimo że nie jest członkiem NATO. Szef australijskiego resortu obrony Joel Fitzgibbon, który obecnie utrzymuje w Afganistanie 2,5 tys. żołnierzy, zastrzegł jednak, że posiłki z antypodów pojawią się jedynie, jeśli swoją pomoc zaoferują także europejscy członkowie paktu. Z tym może być jednak pewien problem, bo pogrążone w kryzysie kraje NATO nie kwapią się z wydawaniem miliardów dolarów na wysyłanie wojsk na drugi koniec świata. Na europejskich członkach NATO wrażenia nie robią nawet najbardziej dramatyczne deklaracje.
Gdy w ubiegłym roku wykrwawiający się w prowincji Kandahar Kanadyjczycy zagrozili, że jeśli nie dostaną posiłków, całkowicie wycofają się z Afganistanu, Polska zadecydowała o powiększeniu kontyngentu z 1 tys. do 1,6 tys. żołnierzy. W tym roku jednak rząd Donalda Tuska poważnie obciął fundusze na zagraniczne misje wojskowe. Dla polskiego MON Afganistan to ciągle priorytet, ale pieniędzy jest za mało, by wysłać dodatkowych żołnierzy do walki z talibami. NATO nie może też liczyć na Niemców, którzy od kilku lat dekują 3,6 tys. swoich żołnierzy na stosunkowo spokojnej północy Afganistanu. Berlin uparcie odmawia zarówno zwiększenia liczebności swoich wojsk, jak i wysłania ich w rejon najcięższych walk z talibami.
Jest wątpliwe, by na kilka miesięcy przed wyborami parlamentarnymi w Niemczech rząd ryzykował wysyłanie Bundeswehry na wojnę, która nie cieszy się wielkim poparciem niemieckiej opinii publicznej. Nie licząc Brytyjczyków, którzy tradycyjnie wspierają Amerykanów w Afganistanie liczącym prawie 9 tys. żołnierzy korpusem, ostatnią nadzieją Obamy są Francuzi.
Francja, która od czasów rządów Charles'a de Gaulle'a znajdowała się poza sojuszem, zapowiedziała, że w tym roku powróci do struktur dowódczych paktu. Obecny rząd w Paryżu jest zdeterminowany, by sfinalizować ten krok. Premier Francji François Fillon grozi nawet dymisją gabinetu, gdyby parlament nie zgodził się na zacieśnienie współpracy Francji z NATO. Wspiera go prezydent Nicolas Sarkozy, który w zamian za poparcie sojuszu domaga się obsadzenia przez Francuzów aż dwóch ważnych stanowisk w kwaterze głównej NATO w Brukseli. Nieoficjalnie wiadomo, że Amerykanie są gotowi zgodzić się na objęcie przez Francuza zwalnianego przez Jaap de Hoop Scheffera stanowiska szefa paktu północnoatlantyckiego. Przekreśla to szanse na objęcie kierownictwa sojuszu przez innych kandydatów, wśród których od kilku tygodni wymieniany był szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski.
Postawienie Francuza na czele paktu stało się tak pewne, że w przeddzień szczytu wymieniany obok Sikorskiego jako jeden z głównych kandydatów premier Danii Andres Fogh Rasmussen wykluczył możliwość ubiegania się o schedę po Schefferze.
Ewentualne objęcie przez Francję przewodnictwa w NATO zaspokoi ambicje Nicolasa Sarkozy'ego, który bardzo lubi odgrywać ważną rolę na arenie międzynarodowej. Nie jest jednak przesądzone, że Paryż, który utrzymuje w Afganistanie 2,8 tys. żołnierzy, zdecyduje się wysłać tam więcej wojska. W Afganistanie toczy się regularna wojna. Gdy pierwszy 3-tysięczny kontyngent amerykańskich posiłków dotarł w ubiegłym tygodniu do Afganistanu, został natychmiast wciągnięty w walki z talibami. Islamscy bojownicy odcięli korpus natowski od jedynej dotąd drogi zaopatrzenia, biegnącej przez granicę z Pakistanem. Oficjalne raporty o pogarszającym się stanie bezpieczeństwa w Afganistanie służą maskowaniu faktu, że talibowie przejmują kontrolę nad terytorium, bronionym przez za słabe liczebnie i odcięte od dostaw siły okupacyjne. Tempo eskalacji wojny najlepiej ilustrują opublikowane właśnie raporty ONZ na temat cywilnych ofiar walk w Afganistanie. W ubiegłym roku było ich o 20 proc. więcej niż w 2007 r. Aż 40 proc. z ponad 2 tysięcy poległych w 2008 r. cywilów to ofiary natowskich nalotów. Nie przysparza to siłom Zachodu popularności wśród miejscowej ludności.
Afgańczyków zniechęca też regularne niszczenie przez siły NATO upraw opium, które stanowi podstawę utrzymania w kraju znękanym 30 latami wojen domowych. Kilka dni temu stacjonujące w prowincji Helmand siły brytyjskie przeprowadziły operację pod kryptonimem "Diesel", która doprowadziła do likwidacji kilku przetwórni opium i zarekwirowania narkotyków wartych ponad 25 milionów dolarów.
Dowództwo brytyjskie w Helmandzie uznało to za sukces, który pozbawił tamtejszych talibów środków do walki z siłami koalicji. Faktem jest, że kontrabanda produkowanej z opium heroiny jest jednym z głównych źródeł finansowania świętej wojny z siłami okupacyjnymi NATO w Afganistanie. Tamtejsze uprawy maku dostarczają 90 proc. światowych zasobów heroiny, jednak zajęcie wartych 25 milionów dolarów zapasów w Helmandzie to drobiazg w porównaniu z sumą 60 miliardów dolarów, które co roku przynosi na świecie handel afgańskimi narkotykami.
Przeprowadzona w prowincji Helmand operacja "Diesel" ujawniła też rozmiary demoralizacji sił afgańskich, które mają wspomagać NATO w walce z talibami. W Helmandzie aż 60 proc. policjantów jest uzależnionych od opium lub heroiny. Według szacunków podobnie wyglądają wskaźniki w innych prowincjach Afganistanu, co pokazuje rozmiary erozji kruchej władzy prezydenta Hamida Karzaja. Polityk, który przeżył przynajmniej cztery zamachy, kontroluje dziś jedynie centrum Kabulu i rozpaczliwie potrzebuje wsparcia NATO, by podtrzymać swoją władzę.
Z przeżartą narkomanią i korupcją policją i armią rządową, która mimo natowskiego szkolenia nie jest żadnym przeciwnikiem dla talibów, Karzai nie ma szans na przeprowadzenie planowanych na sierpień wyborów prezydenckich. Pod znakiem zapytania stoi nawet poparcie Waszyngtonu dla jego reelekcji. To dlatego poza szefem Pentagonu Robertem Gatesem i ministrami obrony krajów NATO od Kanady i Turcji po Norwegię i Rumunię do Krakowa przyjechał dziś także kierujący afgańskim ministerstwem obrony. Abdul Rahim Wardak ma namawiać pod Wawelem do pomocy wojskowej dla rządu, który reprezentuje. Wskóra jednak niewiele, bo krakowskie spotkanie ma nieformalny charakter. Prawdziwe decyzje zapadną na szczycie NATO w kwietniu, gdy znany będzie już nowy szef sojuszu.
Podczas krakowskiego spotkania ministrów obrony państw NATO, sojusznicy USA zignorowali apel Roberta Gatesa o wysłanie do Afganistanu dodatkowych żołnierzy.

Brytyjski dziennik „Daily Telegraph” podaje, że reakcja na wypowiedź ministra obrony USA była wśród obecnych na spotkaniu, raczej chłodna. USA miały nadzieję, że po objęciu urzędu przez nowego prezydenta Baracka Obamę i własnej deklaracji wysłania do Afganistanu dodatkowych 17 tys. żołnierzy skłonią europejskich sojuszników do większego zaangażowania w tym kraju. Tymczasem państwa europejskie obiecały tylko kilkuset dodatkowych żołnierzy, co minister obrony USA Robert Gates uznał za "niezadowalające". 

Sekretarz generalny NATO Jaap de Hoop Scheffer podkreślił, że większe znaczenia ma obecnie wspieranie dobudowy państwa, niż wysyłanie do Afganistanu nowych żołnierzy. Jak podaje gazeta, Gates nie naciskał na swoich sojuszników w tej kwestii. „Chyba tak będzie prościej dla tych państw członkowskich, które mają problem z zadeklarowaniem oddziałów bojowych” –powiedział Gates. Według gazety, takie wyjście pozwoli rządom europejskim twierdzić, że są zaangażowane w misję w Afganistanie bez denerwowania opinii publicznej. 
„Daily Telegraph” podaje, że jednym z krajów które zdecydowały się wysłać do Afganistanu większą liczbę żołnierzy, jest Polska.