Agoj pri dokumento
Gazeta Wyborcza pri Esperanto-elsendoj Vendrede la 15-an de decembro la prestiĝa pola tag-gazeto Gazeta Wyborcza publikigis artikolon pri la ĉesigo de la Esperanto-elsendoj de Pola Radio. Ni publikigas tradukon de la kompleta artikolo, tia kia ĝi aperis en la retejo de la gazeto. En la presita gazeto, la artikolo okupas preskaŭ duonon de la dua paĝo. Aldone al la ĉi-suba teksto aperas foto de Zamenhof kaj kelkaj faktoj pri li.
Radio ne volas elsendi en Esperanto Agnieszka Kublik 2006-12-15, lasta aktualigo 2006-12-15 00:39
La vicprezidanto de Pola Radio, Jerzy Targalski:
-Se Pollando elsendu en Esperanto pro tio ke ĝi fieras pri Zamenhof, tiam ankaŭ Israelo devas elsendi en Esperanto. La publika radio dum 47 jaroj prezentis siajn esperantlingvajn programojn. Hodiaŭ okazas la lasta elsendo. Pri la likvidado decidis Targalski. Kaj li fiksis ke la tago por la halto estu la 15-a de decembro. Ĝuste la 15-an de decembro esperantistoj tutmonde celebras la datrevenon de la naskiĝtago de la kreinto de Esperanto - la polo Ludwik Zamenhof. Kiel ni eksciis de kunlaborantoj de la radio, kiam lastan semajnon Targalski estis demandita pri la kialo likvidi la redakcion, li respondis: - Kial do Pollando devus elsendi en Esperanto, se Israelo ne elsendas en Esperanto? Kiam la mirantaj ĵurnalistoj diris, ke Zamenhof estis polo, ili aŭdis ke li estis pola civitano de juda nacieco. Ni hieraŭ telefonis al Targalski.
Gazeta: Ĉu vi efektive aludis al la juda origino de la kreinto de la lingvo Esperanto? Jerzy Targalski: Ne. Mi klarigis ke se Pollando elsendu en Esperanto pro tio ke ĝi fieras pri Zamenhof, tiam ankaŭ Israelo devas elsendi en Esperanto, ĉar verŝajne ankaŭ ĝi estas fiera pri sia samgentano.
Ĉu estas signife ke Zamenhof estis de juda origino? - Kaj ĉu li ne estis? Mi argumentis ke se ĉe ni estas esprimo de estimo al Zamenhof elsendi en Esperanto, tiam kial li ne estus same estimata en Israelo?
Se Israelo elsendus programon en Esperanto, ĉu vi rekonus ke tiel devas fari ankaŭ nia radio? - Se tiel estus, mi ne estus uzinta tiun argumenton. Mi likvidas tiun redakcion, ĉar ne eblas per publika mono financi hobian movadon. Tiu mono estas forĵetita en koton. Estas aliaj gravaj taskoj kiuj bezonas financadon, ekzemple plilongigi la elsendojn en la ukraina lingvo. La likvidado de la Esperanto-redakcio tuŝas tri personojn: ĉefinon Barbara Pietrzak kaj du duontempajn ĵurnalistojn. Pietrzak taksas ke ilia laboro kostis 4.000 zlotojn monate. Ĉiutage ili preparis duonhoran programon, kvarfoje ripetatan. La programo estis aŭskultebla sur mallongaj ondoj satelite kaj interrete. La informo pri la likvidado de la redakcio disvastiĝis tutmonde. La esperantistoj ekskribadis leterojn: al la radioestraro, al la ministerio pri eksterlandaj aferoj, al la polaj ambasadejoj, al la prezidenta sekretariejo. La leteroj alvenis interalie el Francio, Kanado, Finnlando, Estonio, Ĉinio, Japanio, Aŭstralio, Brazilo. Emilio Cid el Brazilo skribis al la prezidanto de PR, Krzysztof Czabański: "Sincere, mi ne kapablas kompreni Pollandon sen Esperanto, same kiel mi ne komprenus Brazilon sen futbalo." Czabański montris tiun leteron al Targalski. Tiu respondis: "Dankon pro la subteno al la decido likvidi la esperantlingvajn elsendojn": Emilio Cid respondis: "Mi ne sukcesas kompreni kial s-ro Targalski volas provoki la esperantistojn. Li respondis al mi sarkasme, kvazaŭ mi petis likvidi la elsendojn!" La finno Jorma Ahomäki: "Mi aŭskultas la elsendojn ekde 1959, kaj estas malfacile al mi kredi ke ili estos likviditaj. Larmoj aperis en miaj okuloj. Ja dank' al tiuj elsendoj Pollando havas verajn amikojn en la mondo". Eĉ en la interrejo de ĉinaj esperantistoj legeblas: "Ni kredas ke necesas trovi aliancanojn en la polaj socio kaj registaro". La Esperanto-redakcio funkciis kadre de Radio Polonia. Tiun radion financas plene la ministerio pri eksterlandaj aferoj - jare per preskaŭ 9,5 milionoj da zlotoj. La porparolanto de la ministerio, Paweł Sadoś: - Ni estas por la konservado de la transmisiado de tiu programo.
Targalski fine kompromisis: la Esperantaj programoj estos elsendataj tra interreto. Li bazas tion sur esploro, laŭ kiu 92 procentoj de la aŭskultantoj de esperantaj programoj aŭskultas ĝuste en la reto. Li ne povas nun diri kiam startos la interreta versio de la elsendoj. Traduko el la pola: István Ertl
La pola originalo de la artikolo: Radio nie chce audycji po esperancku
Rilata enhavo Juda Zamenhof ne taŭgas por Pola Radio
Vor einigen Monaten hat der polnische Rundfunk „Radio Polonia“ beschlossen, die täglichen Radiosendungen in der internationalen Sprache Esperanto auf Kurzwelle und per Satellit einzustellen und die zuständige Redaktion zu entlassen. Informationen in Esperanto sollen lediglich in einzelnen Hörbeiträgen als Podcast im Internet zur Verfügung gestellt werden. Laut einem Bericht der polnischen Nachrichtenagentur PAP von Freitag, dem 15. Dezember, hat der Vizepräsident des polnischen Rundfunks diese Entscheidung gegen Esperanto mit der jüdischen Herkunft von Ludwig Zamenhof, dem Begründer des Esperanto, in Verbindung gebracht. Zamenhof wurde im polnischen Bialystok geboren und hat das erste Esperanto-Lehrbuch 1887 in Warschau veröffentlicht. Radio-Sendungen in Esperanto produziert Radio Polonia seit 1959 täglich.

Die Nachrichtenagentur PAP zitiert einen Bericht der Zeitung „Gazeta Wyborcza“, die den Vizepräsidenten von Radio Polonia, Jerzy Targalski, interviewt hat. Befragt zu einer Äußerung vor ein paar Tagen sagte Targalski, er habe erläutert, wenn Polen esperantosprachige Sendungen mache, weil es stolz sei auf Zamenhof, dann müsse auch Israel in Esperanto senden, weil es wahrscheinlich auch stolz sei auf ihn. In der Diskussion zur Äußerung von Targalski auf den Internetseiten von Gazeta Wyborcza sind bisher etwa 270 Beiträge eingestellt worden. Titel ist „Zamenhof do Izraela“, Zamenhof nach Israel. Dies nimmt Bezug auf die Forderung antisemitischer Kreise, die Juden sollten nach Israel auswandern.

Der Präsident von Radio Polonia, Krzysztof Czabanski, hat die Äußerung des Vizepräsidenten, Jerzy Targalski, zur jüdischen Herkunft von Ludwig Zamenhof als unglücklich und falsch bezeichnet. Auch Targalski selbst drückte in einem Schreiben von Freitagnachmittag sein Bedauern aus, dass seine Äußerung den Polnischen Rundfunk und seine Person in einem falschen Licht erscheinen ließe. Sowohl er als auch „Radio Polonia“ seien weit davon entfernt, untolerante und fremdenfeindliche Haltungen zu glauben und zu verbreiten. Der Brief von Targalski wandte sich an den Chefredakteur von „Gazeta Wyborcza“, Adam Michnik. Kopien wurden an den Präsidenten des polnischen Senats Bogdan Borusewicz, den Kulturminister Kazimierz Ujazdowski und den Vizeaußenminister Pawel Kowal gesandt. Der Kulturminister sagte im polnischen Radio, die Äußerung von Targalski sei unklug, unvorsichtig und schlecht. Pawel Sados´, Sprecher des polnischen Außenministeriums, das Radio Polonia finanziert, hat gegenüber der „Gazeta Wyborcza“ erklärt, das Ministerium unterstütze die Fortsetzung der Esperanto-Sendungen.

Im Interview mit Gazeta Wyborcza hat Targalski die Esperantosprecher als eine Hobbybewegung bezeichnet. Es ist zutreffend, dass Esperanto weltweit im wesentlichen in der Freizeit und bei Reisen benutzt wird.

Für das Jahr 2009 war bisher Polen als Veranstaltungsland des Esperanto-Weltkongresses im Gespräch; gewöhnlich kommen mehr als 2.000 Esperantosprecher aus aller Welt eine Woche lang zum Weltkongress zusammen. Wie der Präsident des Esperanto-Weltbundes, Renato Corsetti, vor einiger Zeit mitteilte, wird diese Planung nach der Entscheidung des Polnischen Rundfunks möglicherweise überdacht werden.

Die Entscheidung des polnischen Rundfunks, die Sendungen in Esperanto einzustellen, war bei Esperantosprechern in aller Welt auf Unverständnis gestoßen. Die Sendungen haben seit 1959 eine treue Hörerschaft in aller Welt und haben im ersten Halbjahr 2006 insgesamt 1.825 Hörerbriefe erhalten. Demgegenüber erhielt die belorussische Redaktion in diesem Zeitraum nur 56 Hörerbriefe, die ukrainische lediglich zehn – und gerade die Sendungen in diesen beiden Sprachen sollen ausgebaut werden. So haben die polnischen Botschaften in den letzten Wochen weltweit Protestbriefe von Esperantosprechern erhalten, in Japan ebenso wie in Brasilien, in Spanien und in Indien. Häufig wurde erläutert, Radio Polonia in Esperanto sei eine wichtige Informationsquelle über Polen.

Hintergrund der Entscheidung, die Esperanto-Sendungen zu beenden und die Redaktion zu entlassen, sind Andeutungen zufolge möglicherweise auch persönliche Gründe. Der Vizepräsident des Polnischen Rundfunks, J. Targalski, ist Professor für Slawistik an der Universität Warschau. Einer seiner Doktoranden ist Adam Burakowski, der Vizedirektor von Radio Polen wurde, obwohl dies seine erste Anstellung ist. Burakowski soll die Entscheidung gefällt haben, die Esperanto-Redaktion aufzulösen und die Mitarbeiter zu entlassen.