Całkiem jak Ziemia
Poza Układem Słonecznym odkryto małą, skalistą planetę, która jak dotąd najbardziej przypomina świat, na którym żyjemy.
Fot. AP
Jest nieco większa od Ziemi, a średnia temperatura na jej powierzchni waha się – według odkrywców – między 0 a 40 stopni. Planeta znajduje się w pobliżu czerwonego karła Gliese 581, odległego o zaledwie 20,5 lat świetlnych od naszego Układu Słonecznego, czyli jednej ze stu najbliższych nam gwiazd.– Woda w postaci płynnej jest niezbędna do życia w znanej nam formie – podkreśla astronom Xavier Delfosse w komunikacie wydanym przez Południowe Obserwatorium Europejskie, gdzie dokonano odkrycia. – Ze względu na temperaturę powierzchni i stosunkowo niewielką odległość planeta ta stanie się prawdopodobnie jednym w ważnych celów przyszłych misji specjalnych, których zadaniem będzie poszukiwanie życia poza Ziemią. Jeśli mielibyśmy zaznaczyć na mapie wszechświata wyspę skarbów, aż kusi, żeby Gliese 581, położona w gwiazdozbiorze Wagi, ma masę trzy razy mniejszą od Słońca i świeci z 50 razy mniejszą jasnością. Odległość planety od jej gwiazdy jest czternaście razy mniejsza niż Ziemi od Słońca, a rok trwa na niej trzynaście ziemskich dni. Ma średnicę zaledwie o 50 procent większą od Ziemi, ale pięć razy większą masę. Choć planeta leży tak blisko Gliese 581, możliwe, że na jej powierzchni znajduje się woda w stanie płynnym, gdyż gwiazda daje bardzo mało światła.Dane te nie pochodzą z bezpośredniej obserwacji planety – nie byłaby ona możliwa przy użyciu istniejących teleskopów – lecz z danych dotyczących siły przyciągania, z jaką planeta oddziałuje na swoją gwiazdę podczas krążenia. Siłę tę można określić z Ziemi na podstawie cyklicznego zbliżania się i oddalania gwiazdy. Ze względu na brak możliwości bezpośredniej obserwacji badaczom nie udało się jak dotąd ustalić, czy na jej powierzchni jest woda lub cząsteczki, które wskazywałyby na obecność życia.– Na Ziemi istnieją składniki chemiczne, których by nie było, gdyby nie istniało życie: ozon, tlen i metan. Jeżeli znajdują się one w atmosferze nowej planety, świadczyłoby to o obecności na niej jakiejś formy życia – powiedział agencji France Presse Xavier Bonfils, współautor badań. Na razie jednak wszystko, co naukowcy potrafią powiedzieć na temat powierzchni planety, poza danymi dotyczącymi temperatury, sprowadza się do tego, że – jak wynika z modeli informatycznych – powinna ona mieć powierzchnię stałą lub płynną, jak Ziemia.Badania zostały przeprowadzone przez zespół naukowców z obserwatorium genewskiego w Szwajcarii pod kierunkiem Michela Mayora – światowej sławy w dziedzinie poszukiwań planet poza Układem Słonecznym – oraz zespół z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Członkami zespołu europejskiego byli, obok uczonych hiszpańskich, także astronomowie z Francji i Portugalii.
Astronomowie odkryli pierwszą w historii planetę poza Układem Słonecznym (czyli tzw. egzoplanetę), która przypomina Ziemię. Być może, istnieją na niej warunki dogodne dla życia. Według informacji przekazanych 24 kwietnia czasopismu "Astronomy and Astrophysics" przez grupę 11 europejskich astronomów, która dokonała odkrycia, planeta, oznaczona jako '''Gl 581 c''', jest nieco większa od Ziemi i mogą panować na niej temperatury umożliwiające istnienie wody w stanie ciekłym (0-40 stopni Celsjusza).

Jednak gwiazda '''Gliese 581''', wokół której planeta krąży, jest znacznie mniejsza, słabsza i chłodniejsza od Słońca (jej masa wynosi 0,31 masy Słońca; zaliczana jest do tzw. czerwonych karłów). Gwiazdy tego typu emitują słabe, czerwonawe światło, jednak ich "okres życia" jest dłuższy niż gwiazd typu Słońca. Gliese 581 z odkrytą planetą znajduje w gwiazdozbiorze Wagi w odległości ok. 20,5 lat świetlnych od Ziemi, czyli jak na kosmiczne odległości bardzo blisko.

Odkrycia dokonano za pomocą teleskopu Europejskiego Obserwatorium Południowego w La Silla, w Chile, który posiada specjalną aparaturę analizującą zakłócenia w różnych zakresach światła emitowanego przez gwiazdy. Właśnie na podstawie tych zakłóceń ustala się istnienie odległych planet.

Dotychczas wiadomo było, że gwiazdę okrąża inna planeta, Gl 581 b, odkryta w sierpniu 2005 roku. Szacowana masa tej planety wynosi 0,056 masy Jowisza (w przybliżeniu masa Neptuna).