Radio publiczne przez 47 lat nadawało audycje w języku esperanto. Dziś ostatni program.
O likwidacji zdecydował Targalski. I to on ustalił, że stanie się to 15 grudnia. A właśnie 15 grudnia esperantyści na całym świecie obchodzą rocznicę urodzin twórcy esperanta - Polaka Ludwika Zamenhofa.
Jak się dowiedzieliśmy od pracowników radia, Targalski pytany tydzień temu, dlaczego likwiduje redakcję, odparł: - A dlaczego Polska ma nadawać do esperancku, jeżeli Izrael nie nadaje po esperancku? Gdy zdziwieni dziennikarze powiedzieli, że Zamenhof to Polak, usłyszeli, że był to obywatel polski narodowości żydowskiej.
Zadzwoniliśmy wczoraj do Targalskiego.
"Gazeta": Czy istotnie odwoływał się Pan do żydowskiego pochodzenia twórcy języka esperanto?
Jerzy Targalski: Nie. Wyjaśniałem, że jeśli Polska ma dlatego nadawać audycje po esperancku, bo jest dumna z Zamenhofa, to Izrael też powinien nadawać po esperancku, bo chyba też jest dumny ze swego rodaka.
Jakie ma znaczenie, że Zamenhof był żydowskiego pochodzenia?
- A nie był? Argumentowałem, że skoro u nas wyrazem szacunku dla Zamenhofa ma być nadawanie po esperancku, to dlaczego nie jest szanowany w ten sam sposób w Izraelu?
Czy gdyby Izrael nadawał program w esperanto, uznałby Pan, że nasze radio też powinno?
- Gdyby tak było, tobym tego argumentu nie użył. Likwiduję tę redakcję, bo za publiczne pieniądze nie można finansować ruchu hobbystycznego. To pieniądze wyrzucone w błoto. Są inne słuszne zadania, które chcemy finansować, np. wydłużyć nadawanie w języku ukraińskim.
Zlikwidowana redakcja esperanto to trzy osoby: szefowa Barbara Pietrzak i dwóch dziennikarzy zatrudnionych na pół etatu. Pietrzak szacuje, że kosztowała 4 tys. zł miesięcznie. Przygotowywali codziennie półgodzinny program, cztery razy powtarzany. Programu można było słuchać na falach krótkich przez satelitę i internet.
Informacja o likwidacji redakcji rozeszła się na całym świecie. Esperantyści zaczęli pisać listy: do władz radia, do MSZ, do polskich ambasad, do Kancelarii Prezydenta. Listy przychodzą m.in. z Francji, Kanady, Finlandii, Estonii, Chin, Japonii, Australii, Brazylii.
Emilio Cid z Brazylii napisał do prezesa PR Krzysztofa Czabańskiego: "Nie potrafię sobie wyobrazić Polski bez esperanta, jak nie wyobraziłbym sobie Brazyli bez piłki nożnej".
Czabański list przekazał Targalskiemu. Ten odpisał: "Dziękujemy za poparcie dla decyzji o likwidacji audycji w języku esperanto".
Emilio Cid odpisał: "Nie potrafię zrozumieć, dlaczego ten pan Targalski chce prowokować esperantystę. Odpowiedział mi sarkastycznie, jakbym prosił o likwidację tych audycji!".
Fin Jorma Ahomaki: "Słucham tych audycji od 1959 r. i trudno mi w to uwierzyć, że będą zlikwidowane. Łza mi się zakręciła w oku. Przecież dzięki tym audycjom Polska ma tylu wiernych przyjaciół na świecie".
Nawet na stronie internetowej chińskich esperantystów można przeczytać: "Wierzę, że trzeba poszukać sojuszników w społeczeństwie polskim i w rządzie".
Redakcja esperanto funkcjonowała w ramach Radia Polonia. To radio w całości finansuje MSZ - rocznie blisko 9,5 mln zł. Rzecznik MSZ Paweł Sadoś: - Jesteśmy za utrzymaniem transmisji tej audycji.
Targalski poszedł więc na kompromis: audycja esperancka ma być nadawana przez internet. Powołuje się na badania, z których wynika, że 92 proc. tych, którzy słuchają esperanckich audycji, słuchają właśnie w sieci. Nie umie powiedzieć, kiedy ruszy internetowa wersja audycji.
ŹRÓDŁO:
*Józef Darski (pseud. Targalskiego), "Gazeta Polska" (w recenzji "Pamięci po komunizmie" Śpiewaka): "Jeśli Paweł Śpiewak chce być jednym z nas, być Wildsteinem czy Dornem - witamy, ale jeśli stoi za tym poszukiwanie nowej armii przez osamotnionych generałów (...), to dziękujemy. Mamy własnych generałów i importowanych nie potrzebujemy".
Vor einigen Monaten hat der polnische Rundfunk „Radio Polonia“ beschlossen, die täglichen Radiosendungen in der internationalen Sprache Esperanto auf Kurzwelle und per Satellit einzustellen und die zuständige Redaktion zu entlassen. Informationen in Esperanto sollen lediglich in einzelnen Hörbeiträgen als Podcast im Internet zur Verfügung gestellt werden. Laut einem Bericht der polnischen Nachrichtenagentur PAP von Freitag, dem 15. Dezember, hat der Vizepräsident des polnischen Rundfunks diese Entscheidung gegen Esperanto mit der jüdischen Herkunft von Ludwig Zamenhof, dem Begründer des Esperanto, in Verbindung gebracht. Zamenhof wurde im polnischen Bialystok geboren und hat das erste Esperanto-Lehrbuch 1887 in Warschau veröffentlicht. Radio-Sendungen in Esperanto produziert Radio Polonia seit 1959 täglich.

Die Nachrichtenagentur PAP zitiert einen Bericht der Zeitung „Gazeta Wyborcza“, die den Vizepräsidenten von Radio Polonia, Jerzy Targalski, interviewt hat. Befragt zu einer Äußerung vor ein paar Tagen sagte Targalski, er habe erläutert, wenn Polen esperantosprachige Sendungen mache, weil es stolz sei auf Zamenhof, dann müsse auch Israel in Esperanto senden, weil es wahrscheinlich auch stolz sei auf ihn. In der Diskussion zur Äußerung von Targalski auf den Internetseiten von Gazeta Wyborcza sind bisher etwa 270 Beiträge eingestellt worden. Titel ist „Zamenhof do Izraela“, Zamenhof nach Israel. Dies nimmt Bezug auf die Forderung antisemitischer Kreise, die Juden sollten nach Israel auswandern.

Der Präsident von Radio Polonia, Krzysztof Czabanski, hat die Äußerung des Vizepräsidenten, Jerzy Targalski, zur jüdischen Herkunft von Ludwig Zamenhof als unglücklich und falsch bezeichnet. Auch Targalski selbst drückte in einem Schreiben von Freitagnachmittag sein Bedauern aus, dass seine Äußerung den Polnischen Rundfunk und seine Person in einem falschen Licht erscheinen ließe. Sowohl er als auch „Radio Polonia“ seien weit davon entfernt, untolerante und fremdenfeindliche Haltungen zu glauben und zu verbreiten. Der Brief von Targalski wandte sich an den Chefredakteur von „Gazeta Wyborcza“, Adam Michnik. Kopien wurden an den Präsidenten des polnischen Senats Bogdan Borusewicz, den Kulturminister Kazimierz Ujazdowski und den Vizeaußenminister Pawel Kowal gesandt. Der Kulturminister sagte im polnischen Radio, die Äußerung von Targalski sei unklug, unvorsichtig und schlecht. Pawel Sados´, Sprecher des polnischen Außenministeriums, das Radio Polonia finanziert, hat gegenüber der „Gazeta Wyborcza“ erklärt, das Ministerium unterstütze die Fortsetzung der Esperanto-Sendungen.

Im Interview mit Gazeta Wyborcza hat Targalski die Esperantosprecher als eine Hobbybewegung bezeichnet. Es ist zutreffend, dass Esperanto weltweit im wesentlichen in der Freizeit und bei Reisen benutzt wird.

Für das Jahr 2009 war bisher Polen als Veranstaltungsland des Esperanto-Weltkongresses im Gespräch; gewöhnlich kommen mehr als 2.000 Esperantosprecher aus aller Welt eine Woche lang zum Weltkongress zusammen. Wie der Präsident des Esperanto-Weltbundes, Renato Corsetti, vor einiger Zeit mitteilte, wird diese Planung nach der Entscheidung des Polnischen Rundfunks möglicherweise überdacht werden.

Die Entscheidung des polnischen Rundfunks, die Sendungen in Esperanto einzustellen, war bei Esperantosprechern in aller Welt auf Unverständnis gestoßen. Die Sendungen haben seit 1959 eine treue Hörerschaft in aller Welt und haben im ersten Halbjahr 2006 insgesamt 1.825 Hörerbriefe erhalten. Demgegenüber erhielt die belorussische Redaktion in diesem Zeitraum nur 56 Hörerbriefe, die ukrainische lediglich zehn – und gerade die Sendungen in diesen beiden Sprachen sollen ausgebaut werden. So haben die polnischen Botschaften in den letzten Wochen weltweit Protestbriefe von Esperantosprechern erhalten, in Japan ebenso wie in Brasilien, in Spanien und in Indien. Häufig wurde erläutert, Radio Polonia in Esperanto sei eine wichtige Informationsquelle über Polen.

Hintergrund der Entscheidung, die Esperanto-Sendungen zu beenden und die Redaktion zu entlassen, sind Andeutungen zufolge möglicherweise auch persönliche Gründe. Der Vizepräsident des Polnischen Rundfunks, J. Targalski, ist Professor für Slawistik an der Universität Warschau. Einer seiner Doktoranden ist Adam Burakowski, der Vizedirektor von Radio Polen wurde, obwohl dies seine erste Anstellung ist. Burakowski soll die Entscheidung gefällt haben, die Esperanto-Redaktion aufzulösen und die Mitarbeiter zu entlassen.