Polska/Niemcy: O polskiej emigracji w Niemczech Dr Zbigniew Tomasz Klimaszewski www.zbigniewklimaszewski.pl/emigracja.html . O polskiej emigracji w Niemczech Określenie stopnia aktualnej świadomości narodowej polskiej emigracji sprawia dużą trudność. Emigracja polska nie stanowi bowiem jednolitego zespołu ludzi, a poszczególne jej grupy, głównie w przedziałach generacji, różnią się znacznie pod względem stopnia zasymilowania, awansu kulturalnego, społecznego czy politycznego, osiągniętej pozycji zawodowej i materialnej. Ta złożoność polskiej emigracji w Niemczech sprawia, że wewnątrz polonijnej społecz-ności istnieje wiele różniących się poglądów ideowych i społecznych. Badacze Polonii, a wśród nich znawca przedmiotu profesor Grzegorz Janusz z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, na podstawie obserwacji środowisk polonijnych, wyróżnili grupy, różniące się odmiennym stopniem świadomości narodowej. W pierwszej grupie są emigranci posiadający pełną polską narodową świadomość. Nie identyfikują się z Polonią, ponieważ uważają się za Polaków mieszkających za granicą kraju. Polskę uznają za swoją Ojczyznę. Jest ona obecna w ich życiu rodzinno-domowym. Biorą aktywny udział w działalności polonijnych środowisk lub uczestniczą w imprezach i spotkaniach polonijnych, by zachować kontakt z własnym środowiskiem etnicznym. Wielokrotnie są organizatorami tych imprez, jak również wspomagają działania i rozwój polskich stowarzyszeń. Dbają o to, aby ich potomstwo znało dobrze język polski. Grupę tę tworzą przede wszystkim dawni dipisi, oraz Polacy z najnowszej emigracji posiadający obywatelstwo niemieckie, a także osoby przebywające w Niemczech jako polityczni uchodźcy (azylanci), bądź cudzoziemcy z pobytem tolerowanym (Duldung). W grupie tej znajduje się niewiele osób należących do „starej" emigracji. Do drugiej grupy zakwalifikowano emigrantów mających pełną świadomość przynależności do kręgu polskiej kultury, ale jednocześnie osoby te są świadome swej niemieckiej przynależności państwowej („świadomość dwóch ojczyzn"). Grupę tę stanowi przede wszystkim „stara" emigracja Westfalsko-Nadreńska oraz ich potomkowie. Osoby te urodziły się i wychowały w Niemczech, stąd też „bliższą ojczyzną" są dla nich Niemcy, a Polska jest dopiero na miejscu drugim. Polskę jako „kraj ojców" szanują i kochają. Dzięki wychowaniu w kręgu domowej polskiej kultury starają się zachować z nią bliski kontakt. Aktywnie współdziałają w różnych formach kultywowania polskich tradycji narodowych poprzez czynne uczestniczenie w działalności organizacji emigracyjnych. Utrzymują kontakt z krajem, poprzezindywidualne i zbiorowe wycieczki, zjazdy czy różne spotkania. Młodzież tej grupy emigracyjnej wychowywana jest w pełnym szacunku do języka polskiego, stąd też zna ten język przynajmniej w zakresie umożliwiającym dobre porozumienie z rodakami. Trzecią grupę stanowią osoby o słabym stopniu świadomości więzi z Polską. Wywodzą się one z małżeństw mieszanych albo w silnym stopniu zasymilowanych, osoby te są więc niezupełnie polskiego pochodzenia. W polskim życiu emigracyjnym w zasadzie nie uczestniczą. Nie znają też języka polskiego, a jeśli tak, to w bardzo słabym stopniu. Widoczne są jednakże coraz częstsze przypadki powracania członków tej grupy do zaintere­sowań polskością. Wypływa to przeważnie z nawiązania bliższych kontaktów z rodziną lub znajomymi w Polsce. Grupie tej Polska nie jest obca, jednak w wyniku historycznego splotu wydarzeń, członkowie jej zaniechali podtrzymywania tradycji swoich przodków, co miało decydujący wpływ na niedostatek ich wiedzy o Polsce, a tym samym spowodowało naturalny zanik świadomości narodowej. Czwartą grupę stanowią osoby wywodzące się głównie z nowej emigracji. Pragnieniem tych uchodźców było zostać Niemcami. Ulegli więc dobrowolnej asymilacji i w krótkim okresie zerwali kontakt z polską kulturą. Większość z nich starannie ukrywa swe polskie pochodzenie. Nawet jeśli sami określają się jako Polacy, to boją przyznać się do tego publicznie. Osoby te przybyły do Niemiec w większości jako przesiedleńcy i żyją przeważnie w mieszanych małżeństwach. U osób tych, jak wynika z obserwacji najnowszej Polonii, daje się zauważyć dość często językowy analfabe­tyzm, gdyż znając słabo język niemiecki i kalecząc go, skrzętnie wystrzegają się posługiwania językiem polskim. Unikają rozmów w języku ojczystym, w miejscach publicznych, nie tylko ze swoimi dobrymi znajomymi, ale nawet z dziećmi, dla których język polski jest językiem narodowym. Bolesną sprawą jest, zauważane często, zabranianie używania go dzieciom przez rodziców. Niewątpliwie, Polacy w Niemczech poddani są dwóm procesom: procesowi kontynuacji polskiego dziedzictwa etniczno-kulturowego i procesowi przyswajania sobie elementów cechujących społeczeństwo niemieckie. Usiłują więc łączyć polską Ojczyznę z państwem niemieckim, co dla wielu nie jest łatwe. xxx O książce Dr Zbigniew Tomasz Klimaszewski "Emigracja polska w Niemczech" Białystok 2007 WSTĘP Stan badań nad polską emigracją w Niemczech • Problemy definicyjne • Typologia ruchów emigra-cyjnych • Geneza i przyczyny wychodźstwa polskiego do Niemiec. ROZWÓJ ORGANIZACYJNY POLSKIEJ EMIGRACJI W NIEMCZECH DO DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ Polskie organizacje emigracyjne w Berlinie • Rozwój polskich organizacji w Zagłębiu Ruhry • Powstanie i rozwój Związku Polaków w Niemczech. ROZWÓJ ORGANIZACYJNY POLSKIEJ EMIGRACJI W NIEMCZECH PO DRUGIEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ Walka o przetrwanie • Położenie polskiej emigracji w Niemczech • Organizacje polskiej emigracji w Niemczech • Rozwój organizacyjny Związku Polaków w Niemczech • Odbudowa struktur Związku Polaków w Niemczech w powojennych strefach okupacyjnych (1945–1949) • Rozłam organizacyjny (1949–1952) • Powstanie i działalność Związku Polaków „Zgoda" • Odnowa Związku Polaków w Niemczech (1952–1989) • Związek Polaków w Niemczech w okresie przemian (1989–1991) • Ku stabilizacji (1991–2004). CHARAKTERYSTYKA POLSKIEJ EMIGRACJI W NIEMCZECH l JEJ STRUKTUR ORGANIZACYJNYCH Świadomość narodowa polskiej emigracji • Typologia polskich organizacji emigracyjnych • Członkostwo w polskich organizacjach • Programy polskich organizacji • Specyfika polskiej emigracji do Niemiec. PROBLEMY l PRZYSZŁOŚĆ POLSKIEJ EMIGRACJI W NIEMCZECH xxx Stron 344, format B5, oprawa twarda, ilustracje; cena wraz z przesyłką zł 46,60. Sprzedaż prowadzi: Libra s.c. Wydawnictwo i Drukarnia, Białystok, ul. Mickiewicza 66/1, tel. 085-732-22-71, tel./fax 085-732-73-20. Zbigniew W. Krakowiak, do PdP wstawiono 19 marca 2009 r. [powrót]
Nakładem wydawnictwa ''Libra'' s.c. z Białegostoku ukazała się książka autorstwa dr Zbigniewa Tomasza Klimaszewskiego pt. "Emigracja polska w Niemczech".  

Książka opisuje sytuacje Polaków w Niemczech od początku XX wieku do czasów współczesnych. Autor analizuje sposoby organizowania się Polonii przed i po II wojnie światowej oraz strukturę tych organizacji. Opisuje również problemy z jakimi się boryka i spogląda w przyszłość.