Kiedy w sobotnie przedpołudnie odchodziłem od okienka kolektury Lotto, z pewnym zdziwieniem zauważyłem, że w ciągu kilku minut zdążyła się za mną ustawić spora kolejka. Niby zbytnio nie powinienem się dziwić, przecież tego dnia do wygrania było okrągłe dwadzieścia milionów złotych, jednak w moim żądnym przyczynowo-skutkowych wyjaśnień umyśle z całą mocą pojawiło się następujące pytanie- co takiego ma w sobie Totolotek, że niezmiennie przyciąga studentów, emerytów, wykształciuchów, rolników i przedstawicieli wszystkich innych możliwych grup społecznych? Co nas wszystkich łączy?
Na pozostałą część weekendu pytanie to stało się moim małym idee fixe. Przeczytałem ponownie wszystko, co udało mi się znaleźć na temat nadziei, optymizmu i pułapek intuicyjnej „statystyki” w jakie wpada większość ludzi. Wszystkie te poszukiwania nie doprowadziły mnie jednak do żadnych wniosków, poza jednym: fenomen „lotka” wymyka się dostępnej mi wiedzy. Inaczej byłoby może, gdyby chodziło o zwykły hazard, jest to bowiem dziedzina dosyć szczegółowo przebadana. Wbrew jednak pierwszemu skojarzeniu, „Duży Lotek” z hazardem ma mnij więcej tyle wspólnego, co jazda motorynką z wyścigiem F1. Jeśli nawet obstawianiu liczb w kolekturze towarzyszą jakieś większe emocje, to od momentu losowania są one tak oddalone w czasie, że nim nadejdzie decydująca chwila, z pewnością zdążą one zniknąć bez śladu. Mało tego, najczęściej przecież obstawionych liczbach zapomina się wraz z momentem włożenia kuponu do kieszeni czy torebki, dokładnie tak jak zapomina się o jakiejś rutynowej czynności zupełnie pozbawionej wszelkiego uroku.
Dlaczego zatem dwadzieścia sześć procent Polaków przyznaje się, że od czasu do czasu zostawia w kolekturze kilka złotych? Brak gotowych opracowań i bezpiecznych, naukowych wyjaśnień, zmusił mnie do zadania tego pytania sobie samemu. Pytania, jak się okazało, trudnego, gdyż znalezienie na nie w miarę składnej odpowiedzi zajęło mi dłuższą chwilę. Odpowiedzi racjonalnej, nie znalazłem natomiast do tej pory. Bo czy racjonalnym można nazwać tłumaczenie, że tak wiele mógłbym zyskać, poświęcając tak niewiele? Nawet nie mając dokładnej wiedzy na temat tego, jakie jest prawdopodobieństwo wytypowania sześciu prawidłowych liczb, zgodnie ze zdrowym rozsądkiem powinienem kupić sobie raczej dobre ciastko. Przyjemność może mniejsza od tej hipotetycznej, ale za to pewna.
Jeśli zatem nie emocje i nie rozum, to co? Przykład tak powszedniej rzeczy jak Totolotek, właśnie poprzez swoją zwyczajność, pokazuje jak skomplikowane są ludzkie motywacje. Paradoksalnie im bardziej codzienne, tym mniej są one jasne. Do nabycia kuponu Totka skłonić może przecież przyzwyczajenie, fantazja, osobowość gracza czy najzwyczajniejsza, spowodowana piękną pogodą chęć dania szczęściu szansy… Czy zatem w to leniwe, sobotnie przedpołudnie coś łączyło mnie z tymi wszystkimi ludźmi z kolejki? Myślę, że jeśli tak, to była to nie mile niesprecyzowana myśl, że ostatecznie, dwa złote to niezbyt wygórowana cena za bilet do świata marzeń. Nawet jeśli wycieczka ta miałaby być bardzo krótka.
Michał Zywar - student psychologii i filozofii UAM
Jednymi z najczęściej wykorzystywanych wolnych licencji w projektach Wikimedia są GNU FDL oraz Creative Commons, szczególnie Creative Commons Attribution 2.5. Ich stosowanie pozwala na wykorzystanie dzieł (tekstów, grafik, filmów itd.) komercyjnie, jak i niekomercyjnie oraz na ich modyfikację. Wymogiem w obu przypadkach jednak jest podanie autora pracy, bezpośrednie wskazanie źródła, a także, jeżeli chodzi o licencję GFDL podanie treści licencji (lub w przypadku serwisów internetowych linku do niej).

W definicjach przytoczonych powyżej licencji, zamieszczonych w Wikipedii, przeczytać można m.in.:

: '''"GNU FDL powoduje, że tekst nią objęty może być zarówno kopiowany jak i modyfikowany nawet bez wiedzy i zgody autora. Konieczne jest zamieszczenie wraz z pochodnym dziełem tekstu licencji GFDL i informacji o autorach oryginału."'''

: '''"Każde dzieło oparte o licencję Creative Commons musi przytaczać pełny tekst licencji lub URL tego tekstu oraz informacje takie jak tytuł, nazwisko autora. Pozostałe warunki są zależne od wybranego wariantu licencji."'''

Czasami jednak w internecie znaleźć można przypadki łamania tych licencji. Powodem może być nieznajomość prawa autorskiego lub nadinterpretacja pojęcia '''wolna''' licencja rozumianego jako dowolne wykorzystanie.