సమాచార హక్కు
ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, సంస్థల నుంచి సమాచారాన్ని అడిగి తీసుకునే అధికారమే సమాచార హక్కు (Right to Information). మనం ఏ ఆఫీస్ లో కాలిడినా కావలిసిన సమాచారంపొందుట దుర్లభం. లంచం ఇచ్చుకోనిదే ఫైలు కదలదు. సామాన్యుడికి ఏ ఆఫీసుకు వెళ్ళినా పనిచేయించుకోవటం, తనకు కావలసిన సమాచారాన్ని రాబట్టటం చాలా కష్టం.ఈ నేపథ్యంలో భారత ప్రభుత్వం 12 అక్టోబర్ 2005 తేదీన ఈ సమాచార హక్కు చట్టం (Right to Information Act) * [1] భారతదేశమంతటా అమలులోకి వచ్చింది. దీనిని ఉపయోగించుకొని, ప్రభుత్వ పనులపై సమచారాన్ని పొందవచ్చు. ఇంతకుముందు పార్లమెంటు, లేక విధాన సభ లేక విధాన పరిషత్ సభ్యులకు గల ఈ సౌకర్యాన్ని, ఈ చట్టం ద్వారా ప్రజలందరికి కలిగింది,. ప్రభుత్వ అధికారులు అడగకపోయినా వారంతట వారే విధి విధానాలు, ఉద్యోగుల బాధ్యతలు మొదలైన 17 అంశాల గురించి సమాచారం ఇవ్వాలి. దీని ప్రకారం ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో సహాయ పౌర సమాచార అధికారి, పౌర సమాచార అధికారి, అప్పిలేట్ అధికారుల పేర్లు, వారి ఫోన్ నెంబర్లను, ప్రజలకు కనిపించే విధంగా బోర్డుమీద స్పష్టంగా రాసి ఉంచాలి.సమాచార హక్కు చట్టం లో మెుత్తం 6 అధ్యాయాలు, 31సెక్షన్లు ఉన్నాయి.
రాయపూడి
ఈ గ్రామ పంచాయతీ ఏర్పడినప్పటినుండి ఇప్పటివరకూ, ఒకే కుటుంబ సభ్యులు సర్పంచులుగా గ్రామాన్ని పాలించారు. ఈ గ్రామంలో 1952 నుండి 2013 వరకూ, అంటే 60 ఏళ్ళపాటు ఈ గ్రామ పంచాయతీ, "మల్లెల" కుటుంబం ఏలుబడిలో కొనసాగింది. ఈ గ్రామానికి 1952లో మొదటి సర్పంచిగా శ్రీ మల్లెల శెషగిరిరావు ఎన్నికై 5 ఏళ్ళపాటు పనిచేసి పలు అభివృద్ధి పనులు చేపట్టారు. రహదార్లూ, లింకు రోడ్ల నిర్మాణం, పాలవాగు, ఉన్నత పాఠశాలల అభివృద్ధి, గ్రామంలో సమాచారస్రవంతి ఏర్పాటు తదితర పనులు చేపట్టారు. ఆదర్శంగా నిలిచారు. [4] 2008వ సంవత్సరంలో ఈ గ్రామాన్ని నిర్మల్ పురస్కారం గ్రామంగా ఎంపిక చేశారు. [5] ఈ గ్రామంలో ప్రజలంతా ఒకేసారి ఏదైనా సమాచారాన్ని తెలుసుకొనేలాగా సమాచార స్రవంతిని ఏర్పాటు చేసారు. గ్రామంలోని ముఖ్యమైన కూడళ్ళలో మైకులు ఏర్పాటుచేసి, వాటిని గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయంలో ఏర్పాటుచేసిన యాంప్లిఫైయర్లకు అనుసంధానం చేసారు. ఈ ఎలక్ట్రానిక్ పరికరంతో మైకులన్నీ ఒకేసారి పనిచేస్తాయి. ఏదైనా సమాచారం గ్రామస్తులకు తెలియజేయాలంటే పంచాయతీ కార్యాలయంలో కూర్చొని, మైకులో చెప్పడంతో, ఆ మాటలు ముఖ్యకూడళ్ళలో నెలకొల్పిన మైకుల ద్వారా ఊరంతా ఒకేసారి వినిపిస్తాయి. ఈ గ్రామంలో మొదలైన ఈ సమాచార స్రవంతి, నేడు తుళ్ళూరు మండలంలోని అన్ని గ్రామాలలో విస్తరించింది. ఈ సమాచార వ్యవస్థ ద్వారా అందించే సామాచారం:- చౌక డిపోలో సరకుల పంపిణీ, కూరగాయల ధరల వివరాలు, పింఛనుల పంపిణీ వివరాలు, విద్యుత్తు బిల్లుల చెల్లింపులు, త్రాగునీటి సరఫరాలో అంతరాయాలు, గ్రామంలో జరిగే సభలు, సమావేశాల వివరాలు, రేడియో వార్తలు, వ్యవసాయ అధికారుల సూచనలు, సీజనులో వచ్చే వ్యాధులు, అవి రాకుండా ముందస్తు జాగ్రత్తల సమాచారం, సూచనలు, అలా అనేకరకాలుగా సమాచారం, ప్రజలకు తేలికగా అర్ధమయ్యే విధంగా క్షణాలలో తెలియజేస్తునారు. ఇటువంటి వ్యవస్థ జిల్లాలో మరెక్కడా లేదు. రాయపూడి గ్రామానికి చెందిన శ్రీ మల్లెల హరేంద్రనాధ చౌదరి, ఈ గ్రామ సర్పంచి పనిచేయుచున్నాప్పుడు ఈ సమాచార వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసారు. [6]