మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగు
మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగు (Metal Arc Welding) అనగా ఒక సన్నని నిడుపాటి లోహకడ్దిని ఎలక్ట్రోడుగా, పూరక లోహంగా ఉపయోగించి, ఆర్కు వలన ఏర్పడిన ఉష్ణోగ్రతతో పూరకలోహాన్ని, లోహాల రెండు అంచులను కరగించి అతుకు ప్రక్రియ[1]. రష్యాకు చెందిన విజ్ఞానశాస్త్రవేత్త వసిలె పెట్రొవ్ ఒక సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించాడు. ఒక సజీవ విద్యుత్తు వలయంలో ఏనోడు (ధనధ్రువము), మరియు కాథోడు (ఋణధ్రువము) ల మధ్య ఆర్కును (తేజోవంతమైన ఉష్ణకాంతి వలయము) ను ఏర్పరచినప్పుడు ఉత్పన్నమగు ఉష్ణం నుండి లోహాలను కరగించివచ్చునని, రెండు లోహాల అంచులను ఏకీకృతంగా (coalescence) అతుకవచ్చుననేది ఆయన ప్రతిపాదించాడు. ఈ సిద్ధాంతమును సాకారం చేస్తూ 1881-82లో రష్యాకు చెందిన మరోశాస్త్రవేత్త నికొలై బెనర్డొస్ రాగి తొడుగు కలిగిన కర్బనపు కడ్దిని కాథోడుగా నుపయోగించి లోహాలాంచులను కరగించి (fusion) అతికి, మొదటి ఆర్కు వెల్డింగ్ విధానమును ప్రపంచానికి అందించాడు. అటు తరువాత ఈ విధనానికన్న మెరుగైన ఆర్కు వెల్డింగు విధానమైన, లోహకడ్డిని ఎలక్ట్రోడుగా ఉపయోగించి లోహాలను అతుకు మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగు ను 1888లో రష్యాకు చెందిన నికొలై స్లావ్యనోవ్ , మరియు అమెరికాకు చెందినా సి.ఎల్.కోఫిన్ (1890) కనుగొన్నారు. ఈ వెల్దింగు విధానములో A.C.మరియు D.C విద్య్త్తుత్తు నుపయోగించి వెల్దింగు చెయ్యవచ్చును. పూరకలోహకడ్దినే ఎలక్ట్రోడుగా ఉపయోగించడం వలన వెల్డింగు మరింత సులభతరమైనది. కార్బను ఆర్కువెల్డింగులో పూరకలోహం విద్యుత్తు వలయంలో భాగంగా వుండదు. కార్బను ఆర్కు వెల్డింగులో విద్యుత్తు వలయం కర్బనపు ఎలక్ట్రోడు మరియు అతుకవలసిన లోహాల మధ్య మాత్రమే ఏర్పరచబడుతుంది. కాని మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగులో పూరక లోహాన్నే (Filler metal) ఎలక్ట్రోడుగా వాడటం వలన, ఈ విధానంలో అతుకవలసిన లోహాలు, మరియు అతుకు లోహాం విద్యుత్తు వలయం నేర్పరచును. మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగులో కార్బను ఆర్కు వెల్డింగు పద్ధతిలో లా ప్రత్యేకంగా పూరకకడ్దిని, స్రావకాన్ని ఉపయోగించ నవసరము లేదు.
ప్లాస్మా ఆర్క్ వెల్డింగు
ప్లాస్మా వెల్డింగు విధానంలో రెండు జడవాయువులు/రక్షకవాయువులను తప్పనిసరిగా వాదవలయును.ఇందులో ఒకవాయువును ప్లాస్మా అర్కును ఏర్పరచుటకు, మరో వాయువును వెల్డింగును వాతావరణంలోని గాలితో కలువకుండ నిరోధించు రక్షణవాయువు.రక్షనవాయువుగా ఒకేవాయునుకాని లేదా ఒకటికన్న ఎక్కువ వాయువులనుకూడా మిశ్రంచేసి వినియోగిస్తారు.మిశ్రమ రక్షణవాయువులను అతుకవలసిన లోహంయొక్క భౌతిక, రసాయనిక లక్షణాలనుబట్టి వుండును.అర్గాను, హీలియం, ఆర్గాను+హైడ్రోజను మరియు ఆర్గాను+హీలియం వాయువులనుపయోగించి అన్నిరకంల లోహలను ఇంచుమించు అతుకవచ్చును.అతిసాధారణంగా వాడు జడవాయువు ఆర్గాను.హీలియంవాయువును ఎక్కువవెడల్పుకలిగిన, ఎక్కెవఉష్ణోగ్రత అవసరంఉన్న అతుకులలను అతుకుటకు వాడెదరు.నికెల్, తుప్పుపట్టనివుక్కు వంటి లోహాలను అతుకుటకు ఆర్గాను+హైడ్రొజను వాయువులను వాడెదరు.ఈరెందువాయువుల మిశ్రమం, ఆర్గాను వాయువును వాడినప్పటికన్న ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతనిచ్చును.లోహలను కత్తరించుటకు ఆర్గాను మరియు హైడ్రొఝను (10-30%) వాయువులను లేదా నత్రజని, ఉదజని వాయువులను వుపయోగిస్తారు.ప్లాస్మా అర్కును ఏర్పరచుటకై వాడు వాయు పరిమాణం లోహలను, వాటి మందాన్ని అనుసరించి 4-13 లీ/నిమిషానికి, రక్షణవాయు పరిమాణం 17-40 లీ/నిమిషానికి వినియోగించెదరు.అనగా టార్చు నాజిల్ ద్వారా అర్కు కై తక్కువ ప్రమాణంలో, రక్షణవాయువుగా ఎక్కువ ప్రమాణంలో జడవాయులను వాడెదరు.