అల్లూరి సీతారామరాజు
అల్లూరి సీతారామ రాజు 1897 జూలై 4 న పాండ్రంగి (పద్మనాభం) గ్రామంలో వెంకట రామరాజు, సూర్యనారాయణమ్మ లకు జన్మించాడు. ఈ దంపతులకు సీతమ్మ అనే కుమార్తె (ఆమె భర్త దంతులూరి వెంకటరాజు), సత్యనారాయణరాజు అనే మరొక కుమారుడు కూడా ఉన్నారు.
1922-24 మన్య విప్లవం
సీతారామరాజు దళంతో ఈశాన్యంగా కిలంకోట, అక్కణ్ణుంచి తూర్పుకు గంగరాజుముద్గోల్ వంటి ప్రాంతాల్లో సంచరించారు. కొత్తగా నియమితులైన పోలీసు దళంతో వీరికి సెప్టెంబర్ 3, 1922న ఘర్షణ జరిగింది. ఈ ఘర్షణలో పోలీసులపై రాజు దళం విజయం సాధించింది. పోరాటంలో ఒక కానిస్టేబుల్ మరణించారు. అదే నెల 25 తేదీన సీతారామరాజు దళం దమనపల్లి ఘాట్ వద్ద బ్రిటీష్ అధికారులపై మెరుపు దాడిచేసింది. బ్రిటీష్ వారి గుంపులో హెడ్ ను వెళ్ళిపోనిచ్చి దాడి ప్రారంభించారు. వెనువెంటనే స్కాట్ కోవార్డ్, ఎల్.ఎన్.హేటర్ అన్న ఇద్దరు బ్రిటీష్ అధికారులను కాల్చి చంపారు. పోలీసులను చాలా ఇబ్బందికరమైన ప్రదేశంలోకి రానిచ్చి ఈ మెరుపుదాడి చేశారు. పై నుంచి వారిపై బండలు దొర్లించారు. కొందరు పోలీసులపై తుపాకీ దాడి సరిగా నడినెత్తిన బుల్లెట్ గాయమయ్యేలా జరిగింది. బ్రిటీష్ పోలీసు ఉన్నతాధికారులను లక్ష్యంగా చేసుకునే దాడులు చేస్తున్న విషయం ఈ దాడిలో స్పష్టమైంది. ఈ మెరుపుదాడి వల్ల తిరుగుబాటుదారులపై స్థానికంగా గౌరవం పెరిగింది. సెప్టెంబరు నెలాఖరుకు తిరుగుబాటు దారులకు పోలీసులు 4 వేర్వేరు ప్రదేశాల్లో ఎదురై దాడి జరుగగా, నాలుగు చోట్లా తిరుగుబాటు దారులు విజయం సాధించారు. యుద్ధ సమయంలో అల్లూరి సీతారామరాజు స్థానిక గిరిజనుల్లో విస్తృతమైన ప్రాచుర్యాన్ని, మర్యాదను పొందారు. బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం ఈ గెరిల్లా యుద్ధాన్ని ఎదుర్కోవడంలో గిరిజనుల సహాయ నిరాకరణ వల్ల చాలా ఇబ్బందులు పడింది. మరోవైపు తిరుగుబాటు దారులు స్థానికుల నుంచి పూర్తిగా సహాయ సహకారాలు పొందారు. ఈ సహకారం వల్ల వారు వేగంగా ప్రయాణించడానికి, రహస్య సమాచారాన్ని పంపించుకోవడానికి, అవసరాన్ని బట్టి దాక్కునేందుకూ, పోలీసుల వివరాలు రాబట్టుకునేందుకు కూడా అవకాశం లభించింది.