సమర్గా నది
సమర్గా నది పరివాహక ప్రాంతం సుమారుగా 7,760 చ.కి.మీ. వ్యాపించి వుంది.[3] ఉపనదులతో కలిపి దీని వాటర్ షెడ్ సరిహద్దు పొడవు 515 కి.మీ. పర్వత ప్రాంతాలలో ప్రవహించే ఈ నదికి ప్రవాహ జలాలు ప్రధానంగా అవపాతం నుండి సమకూరుతాయి. సాధారణంగా వేసవి కాలంలోను, శరత్ ఋతువు కాలంలో వరదలు సంభవిస్తాయి (జూన్ చివరి నుంచి అక్టోబర్ మధ్య వరకు). ఈ నది ఎగువ భాగంలో ఇరుకుగా ప్రవహిస్తూ అనేక జలపాతాలతోను, వడి ప్రవాహాలతోను (rapids) నిండి వుంది. దిగువ భాగం ఎక్కువగా రాళ్ళ మయంగా వుంటుంది. నదీ వక్రాలు (Meanders) దిగువభాగంలో ఎక్కువగా ఏర్పడ్డాయి. సముద్రంలో కలిసే చోట ఇది ఉప్పునీటి కయ్య (estuary) ను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ కయ్య నుండి సుమారుగా 5 కి.మీ. పొడవునా ఏర్పడిన క్రీక్ ను సమర్గా కాలువ (samarga duct) గా వ్యవహరిస్తారు. ఈ నదీ వ్యవస్థ వల్ల ఏర్పడుతున్న కయ్యలు (Backwaters), ఆక్స్ బౌ (Oxbows) సరస్సులు చేపల ఉత్పత్తికి అత్యంత అనుకూలంగా వున్నాయి.
మాగల్లు
మునేరు కాలువ ఆధారంగా మాగల్లు, సోమవరం, తొర్రగుడిపాడు గ్రామాల రైతులకు చెందిన చివరి పొలాలకు సక్రమంగా సాగునీరు రాక, పంటలు పండక రైతులుఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. దీనికి పరిష్కారంగా వైరా నది మీద ఎత్తిపోతల పథకం నిర్మించితే సాగునీటి సమస్య తీరుతుందని రైతులు 10 సంవత్సరాలుగా కృషి చేయడంతో, ఇటీవల ఈ పథకానికి ప్రభుత్వ అనుమతి మంజూరయినది. ఈ పథకం ప్రకారం, రుద్రవరం గ్రామం వద్ద, వైరా నది నుండి నీటిని తరలించెదరు. అక్కడినుండి 3 కి.మీ. గొట్టపు మార్గం (Pipe Line) ద్వారా మునేరు ఆయకట్టుకు సాగునీరందించెదరు. మూడు గ్రామాలలోని 2,780 ఎకరాలకు సాగునీరందించే ఈ పథకంలో ఒక్కొక్కటీ 450 అశ్వకశక్తి (Horse Power) గల మూడు పంపులను ఏర్పాటుచేసెదరు. వీటిద్వారా 17 క్యూసెక్కుల నీరు ఆయకట్టుకు సరఫరా చేసెదరు. ఈ ఎత్తిపోతల పథకం ద్వారా ఆయకట్టు భూములలో సాగుచేసే వరితో పాటు, మెట్టపైర్లకు గూడా సాగునీరు అందించెదరు. ఈ పథకానికి నాబార్డు వారు, ఆర్.ఐ.డి.ఎఫ్ - 20 స్కీము ద్వారా, రు. 26.30 కోట్ల నిధులను గూడా మంజూరు చేసారు. [4]