నెయ్యి
మానవుడు సంచారజీవనం వదలి, స్దిరనివాసం ఏర్పరచుకొని వ్యవసాయం చేయ్యడం మొదలుపెట్టుటకు మునుపే పశువులను మచ్చిక చేసుకొని పాల వుత్పత్తి, మరియు ఇతర వ్యవసాయ పనులకు వినియోగించుకోవటం ప్రారంభించాడు. పాల నుండి వెన్న, మీగడ, నెయ్యి తయారుచేయటం నేర్చుకున్నాడు. విదేశాలలో వెన్ననే ఎక్కువగా ఆహారంగా వాడెదరు. విదేశాలలో నెయ్యిని క్లారిఫైడ్‌ బట్టరు అంటారు. తూర్పు దక్షిణ ఆసియా దేశాలు (ఇండియా, పాకిస్దాన్, బంగ్లా, ఛైనా తదితర దేశాలు) వెన్ననుండి నెయ్యిని తయారుచేసి ఉపయోగించడం ఎక్కువ. భారతదేశంలో వేదకాలం నాటికె నెయ్యిని వాడటం మొదలైనది. యజ్ఞాలలో హోమగుండంలో అగ్నిని ప్రజ్వలింప చేయుటకు నెయ్యిని వాడెదరు. ఆయుర్వేదంలో నెయ్యిని ప్రశస్తమైన స్వాత్తిక ఆహారంగా పెర్కొన్నారు. నెయ్యిని ఆవు, గేదె, మేక పాల వెన్ననుండి తయారుచేయుదురు. విదేశాలలో ఆవు పాల వెన్ననుండి ఎక్కువగా నెయ్యిని చేయుదురు. భారతదేశంలో ఆవు మరియు గేదె పాల వెన్ననుండి నెయ్యిని చేయుదురు. గేదె నెయ్యి కన్న ఆవు నెయ్యిని శ్రేష్టమైనదిగా ఆయుర్వేదంలో పెర్కొన్నారు. నెయ్యి జ్ఞాపకశక్తిని, జీర్ణశక్తిని పెంచుతుందని, మరియు రోగ నిరోధక శక్తిని పెంచుతుందని భావిస్తారు. నెయ్యి మెదడు, నాడీ వ్యవస్థను చురుకుగా వుండునట్లు చేయునని ఆయుర్వీదంలో చెప్పారు.
వస వేరు నూనె
వసవేరు మరియు ఆకులనుండి ఆవశ్యక నూనెను ఉత్పత్తి చేస్తారు.నూనెను సాధారణంగా నీటిఆవిరి స్వేదన క్రియ/స్టీము డిస్టిలేసను ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు.ప్రయోగాత్మకంగా వేరు మరియు ఆకులలొని రసాయనాలను లెక్కించుటకు నూనెను స్లావెంట్ ఎక్సుట్రాక్షన్ పద్ధతిలో సంగ్రహిస్తారు.
వస వేరు నుండే కాకుండా ఆకుల నుండి కూడా నూనెను ఉత్పత్తి చేస్తారు.వేరు నుండి తీసిన నూనెలో β‐అసరోన్ 83.2% వరకు,ఆల్ఫా అసరోన్ 9.7% వరకు వుండగా,ఆకులనుండి తీసిన నూనెలో β‐అసరోన్ 85.6%,మరియు లినలూల్ 4.75% ప్రధానంగా వున్నట్లు తెలిసింది.వస కొమ్ము/వేరు లో నూనె 1.3% వరకు వుండగా,ఆకుల్లో 0.5-1,0% వరకువుండును.దాదాపు 91 రకాల రసాయనాలను వసమొక్కలో గుర్తించారు.ఆకుల్లో 66 రసాయనాలను,వేరులో 55 రసాయాన్లు వున్నవి.
వస నూనెలో దాదాపు 21 రకాల రసాయనాలు వున్నవి. కొన్ని రకాల ఆకు మరియు వేరు నుండి తోసిన నూనెలను విశ్లేషించగా అందులో దాదాపు 76%రసాయనాలను గుర్తించారు.అందులో β-గుర్జునేన్ 28% వరకు, (Z)-అసరోన్ 13.7% వరకు,అరిస్టోలెన్ 13.4% వరకు,మరియు (E)-అసరోన్ 7.9% వరకు వున్నవి.
నూనెలోని ప్రధాన రసాయన పదార్థాలు ఆకోరేనోన్, బీటా-గురుజునేన్, ఐసోసైయోబునైన్, బీటా-అసరోన్,కాలమెండియోల్, ఆల్ఫా-సెలీనేన్, ఆల్ఫా -కాలకోరేన్, కాలముసేనోన్, కాంఫోన్ ,మరియు షైబునోన్ లు.
ఆకుల నుండి తీసిన నూనెయొక్క భౌతిక గుణాలపట్టిక
వస నూనె యాంటి బయాటిక్,ముకుళన/దుస్సంకోచ నిరోధకగుణం,తలనొప్పి మందు,నాడీవర్ధకముగా,ప్రసరణీయ గుణాలు కల్గి వున్నది.