తిరుమల
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం చిత్తూరు జిల్లాలోని పట్టణం తిరుపతి. ఈ పట్టణాన్ని ఆనుకొని ఉన్న కొండలపై వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం ఉన్న వూరు తిరుమల. ఈ రెండింటినీ కలిపి "తిరుమల తిరుపతి" అని వ్యవహరిస్తూ ఉంటారు. తిరుమల వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయాన్ని ప్రతిదినం లక్ష నుండి రెండు లక్షల వరకు భక్తులు సందర్శిస్తుంటారు. ప్రత్యేక దినాలలో 5 లక్షలమంది వరకూ దర్శనం చేసుకొంటారు.[1]. ఈ యాత్రాస్థలం శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలోని 108 దివ్యదేశాలలో ఒకటి.
తిరుమల గిరి (జగ్గయ్యపేట)
పశ్చిమ కృష్ణా జిల్లాలోని ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రం, స్వయంభువు వాల్మీకరూపంతో ఉన్న శ్రీ వేంకటేశ్వరసామివారి ఆలయం ఇది. ఈ స్వామివారి కళ్యాణోత్సవాలు, ప్రతి సంవత్సరం, చైత్రమాసంలో, పౌర్ణమి నుండి ఆరురోజులపాటు వైభవంగా నిర్వహించెదరు. మొదటి రోజున అంకురార్పణ, స్వామివారిని పెండ్లికుమారుని చేసి, రెండవరోజున అర్ధరాత్రి కళ్యాణం నిర్వహించెదరు. మూడవరోజున రథోత్సవం, నాల్గవరోజున సదస్యం, ఐదవరోజున వసంతోత్సవం, ఆరవరోజున పవళింపుసేవ మొ|| కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు. ఈ సందర్భంగా కళ్యాణం నిర్వహించే మండపాన్ని రంగులతో తీర్చిదిద్దెదరు. ప్రధాన దేవాలయం ఎదురుగా, కొండ క్రింద, భక్తుల కోసం ప్రత్యేకంగా తాటియాకు పందిళ్ళు వేసెదరు. ఆలయాన్ని మొత్తం రంగురంగుల విద్యుద్దీపాలతో అలంకరించెదరు. భక్తులు కళ్యాణం తిలకించేటందుకు వీలుగా ప్రత్యేకంగా డిజిటల్ వీడియో తెరలు ఏర్పాటు చేస్తారు. కళ్యాణం రోజున వచ్చిన భక్తులకు ఉచితంగా అన్నదానం చేసెదరు. [2]