ఆంధ్రప్రదేశ్ పంచాయితీ రాజ్ వ్యవస్థ
గ్రామస్థాయిలో అమల్లో ఉండే అతి ప్రాచీన పాలనా వ్యవస్థే పంచాయతీ. దీన్నే స్థానిక స్వపరిపాలనా సంస్థల వ్యవస్థ, పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థ అని కూడా అంటారు. గ్రామ రాజ్యం ద్వారా రామరాజ్యం ఏర్పాటు చేయాలని గాంధీజీ కలలు కన్నారు.ఆయన దృష్టిలో ప్రతి గ్రామపంచాయతీ ఒక చిన్న గణతంత్ర రాజ్యం. దేశాభివృద్ధికి మూలం గ్రామాభివృద్ధే. అందువల్ల గ్రామాభ్యుదయానికి గ్రామపంచాయతీల ఏర్పాటు, వాటికి విస్తృత అధికారాలు ఇవ్వడానికి రాజ్యాంగం ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థలో గ్రామాల అభివృద్ధికి ఆ గ్రామ ప్రజలే పాటుపడటానికి వీలు కల్పించారు. ప్రాచీన కాలంలో పనిచేస్తున్న గ్రామపాలన వ్యవస్థ అప్పటి సాంఘిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా అయిదు ప్రధాన వృత్తుల ప్రతినిధులతో పనిచేసేది. అయితే ఇది ఎక్కువగా అణిచివేతకు గురయ్యేది. బ్రిటిష్ పాలనా ప్రారంభంలో అంతగా ఆదరణకు నోచుకోకపోయినప్పటికీ జనరల్ గవర్నర్ 'రిప్పన్' ప్రోత్సాహంతో స్థానిక స్వపరిపాలనా సంస్థలు పునరుజ్జీవనం పొందాయి. 1919, 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టాలు కొంతమేరకు వీటికి బలాన్ని చేకూర్చాయి. భారతదేశంలో మూడంచెల పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థను ప్రారంభించిన తొలి రాష్ట్రం రాజస్థాన్ కాగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ రెండోది. 1959 నవంబరు 1న ఆంధ్రప్రదేశ్లోని రంగారెడ్డి జిల్లా షాద్నగర్లో ఈ వ్యవస్థను ప్రారంభించారు. 73వ రాజ్యాంగ సవరణకు అనుగుణంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 1994లో కొత్త పంచాయతీరాజ్ చట్టాన్ని చేసింది. ప్రస్తుత వ్యవస్థ దీనికి అనుగుణంగా ఉంది.కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి, పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ రాష్ట్రాల మంత్రిత్వ శాఖలతో దీనికి సంబంధించిన కార్యక్రమాలను చేపడుతుంది. ఏప్రిల్ 24ను పంచాయతీరాజ్ దినంగా పాటిస్తున్నారు. దాదాపు 30 లక్షల మంది ప్రజాప్రతినిధులతో నడుస్తున్న పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థ ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ. ప్రధానంగా మన గ్రామాలకు ఇది వెన్నెముకగా పనిచేస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా 537 జిల్లాపంచాయతీలు, 6097 మండల పంచాయతీలు, 2,34,676 గ్రామపంచాయతీలు పనిచేస్తున్నాయి. జిల్లా పంచాయతీ స్థాయిలో 11,825 మంది ప్రతినిధులు, మండల పంచాయతీ స్థాయిలో 1,10,070 మంది ప్రతినిధులు, గ్రామపంచాయతీ స్థాయిలో 20,73,715 మంది ప్రతినిధులు ఓటర్ల ద్వారా ఎన్నికయ్యారు.
శిఖర్ జిల్లా
శిఖర్ జిల్లాలో 8 పంచాయితీ సమితిలి ఉన్నాయి : దంతరంగర్హ్, ధొద్, ఫతేపూర్ (షేఖావతి),ఖందెల,లక్ష్మణ్గర్కు,వేప కా థాన,పిప్రలి,మరియు శ్రీ మధోపూర్. ఈ పంచాయితీ సమితి ప్రతి మలుపులో గ్రామాలు అనేక రూపొందించబడ్డాయి. ఒక్కో గ్రామంలో 300-1500 మంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. 
దంతరాంగర్ ఇది రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. దంతరాంగర్ పంచాయితీ సమితిలో అలోద, బాయి, బజ్యవస్, బనథల, బనుద, భరిజ, భీమ, భిరన, ఛైంపుర, చక్, దన్స్రొలి, దంతా, ఢింగ్పుర్, ఢొలసరి దుధ్వా, డుకియ, గనొద, గౌఅతి, జన, కంకర, కరద్, ఖచరియవస్, ఖందెల్సర్, ఖతు, ఖొర, ఖుద్, కొచ్హొర్, కులి, లద్పుర్, లమియన్, లిఖ్మక, మంద, మంధ, మెయి, మొత్లవస్, ముందియవస్, పచర్, రలవత రామ్ రెత, రూప్గర్హ్, సామి, ష్యంపుర్, సిగలియ, సులియవస్, సురెర మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
ధోడ్ రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. ధోడ్ పంచాయితీ సమితిలో భైరుంపుర, భువల, బిదొలి, బిజ్యసి, బొసన, ఢొద్, డుగొలి, డుజొద్, ఫతెహ్పుర, గొథ్ద, గొథ్ద, జెర్థి, ఝింగర్, కన్వర్పుర, కస్లి, ఖఖొలి, క్ర్దొలి, కుదన్ (రాజస్థాన్), లోసల్, మందవర, మందొత, మొర్దుగ, మూంద్వర,నగ్వ, నెతర్వస్, పైన్వ, పల్థన, పురబది, పురంపుర, రసిద్పుర, సన్వ్లొద, సేవా, సెవద్, షాపురా, ష్యంపుర సిహోర్పై,సింగ్రవత్ మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
ఫతేపూర్ రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. ఫతేపూర్ (షేఖావతి),పంచాయతీ సమితిలో అలఫ్సర్, అథ్వస్, అల్మాస్ (ఆల్మస్) కలిగి. బదుసర్, బలర, బలోద్, బంథొద్, బత్దనౌ, బెస్వ, భించరి, బిబిపుర్, బిరనీ, ఛుదిమియన్, దతరు, దీన్వ-లద్ఖని, ఉజ్జయిని, ఢందన్, ధిమొలి, డిష్నౌ, గంగ్యసర్, గారింద, గొదియ, హిర్న, హుదెర, కయంసర్, ఖొతియ, మండేలా, కబిపుర, నయబస్, పలస్, రాజాలు, రజ్పుర, రొహల్, రొసవ, రంసిసర్, సహ్నుసర్, తఖల్సర్, తిహవలి గ్రామాలు హుదెర, బారి మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
ఖండేలా రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. ఖండేలా పంచాయితీ సమితిలో బర్సింఘ్పుర, మందిరం, బవరి, భద్వది, బుర్జ, ఛౌక్ది, దయార, ధల్యబస్, దుళెపుర, గొకుల్కబస్, గొవింద్పుర, హర్దస్కబస్, హథిదేహ్, హురర, జైరంపుర, జజొద్, ఝద్లి, జుగల్పుర, కల్యంపుర, కన్వత్, కర్దక, కసర్ద, కెర్పుర, ఖతుందర, కొత్ది, లాఖానీ, లోహర్వద, మలిక్పుర్, నిమెద, పనిహర్వస్, రలవత, రాంపురాలను, సవైపుర, థికరియ, థొఇ గ్రామాలు, థికరీ మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
జాతీయరహదారి-11
లక్ష్మణ్ఘర్ రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. లక్ష్మణ్ఘర్ పంచాయితీ సమితిలో అలఖ్పుర, బగ్రి, బథొథ్. భొజసర్, భుమ, బిదసర్ సికార్, బిరొది బారి (భారతదేశం), బిరొది ఛోటీ (భారతదేశం),భూధ కా బాస్, బిద్సర్, భిలుంద (రుల్యనపత్తి) ఛ్హనని, బెహర్, దూదవ, గనెరి, గరొద, ఘిర్నియన్, హమీర్పుర, జజొద్, జస్రసర్, జచ్హ్వ, ఖెరిరదన్, ఖిన్వసర్]], ఖుదిబది, కుమస్, లలసి, మానసి, మంగ్లున, మిరంద్, రంసింఘ్ పుర, నరొదర, నెచ్హ్వ, పల్ది, పతొద, ఓలగర్హ్, పెహ్నవ, రుల్యన, రుల్యని, సింగొదర, సుథొథ్, సుతొద్, సిగ్దొల బారా, సిగ్దొల చోటా, తిదొకి, తుర్కసియ ట్రిలుంద మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.