భారతదేశంలో అధికార హోదా ఉన్న భాషలు
భారత రాజ్యాంగం లోని 343 వ అధికరణం దేవనాగరి లిపిలోని హిందీని అధికార భాషగా గుర్తించింది. 1950 లో రాజ్యాంగంలో పొందుపరచినట్లుగానే 1965 లో ఇంగ్లీషు అధికార భాష హోదాను (హిందీతో సమానంగా) కోల్పోయింది. ఆ తరువాత దాన్ని అదనపు అధికార భాషగా కొన్నాళ్ళపాటు కొనసాగించి, హిందీని పూర్తి స్థాయిలో అమలుపరచాలనేది ప్రభుత్వ ఉద్దేశంగా ఉండేది. అయితే, హిందీ అంతగా ప్రాచుర్యం పొందని దక్షిణాది రాష్ట్రాలు దీన్ని వ్యతిరేకించడంతో జంట భాషల పద్ధతి ఇంకా కొనసాగుతూ వస్తోంది. శీఘ్ర పారిశ్రామికీకరణ, ఆర్థిక వ్యవస్థపై బహుళజాతి సంస్థల ప్రభావం మొదలైన వాటి కారణంగా ప్రభుత్వంలోనూ, బయటా కూడా దైనందిన కార్యకలాపాల్లో ఇంగ్లీషు ప్రాధాన్యత పెరుగుతూ వచ్చింది. దాన్ని తొలగించాలన్న ప్రతిపాదనలు అటకెక్కక తప్పలేదు.
సంస్కృత భారతీ
సంస్కృత భాష పూర్వవైభవాన్ని పునః ప్రతిష్ఠించడానికి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా క్రీయాశీలంగా పనిచేస్తున్న సంస్థ సంస్కృత భారతీ. ఒకప్పుడు భారతదేశంలో వ్యావహారిక భాషగా వెలుగొందిన సంస్కృతం, శతాబ్దాలపాటు భారతదేశంపై జరిగిన ఆక్రమణలు, విదేశీయుల పాలన కారణంగా తన వైభవాన్ని కోల్పోయింది. ఆ వైభవాన్ని తిరిగి నెలకొల్పడానికి కంకణం కట్టుకుని అహర్నిశలు విశ్వవ్యాప్తంగా కృషి చేస్తున్నది, సంస్కృత భారతీ. ప్రదాన కార్యాలయము న్యూఢిల్లీ, మరియు అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియాలో ఉంది. భారతదేశంలోని అన్ని సంస్కృతాభిమాన సంస్థల యొక్క కేంద్రీకత సంస్థగా ఉంది. అమెరికా, ఇంగ్లాండ్, ఇండోనేషియా, ట్రినిడాడ్, అరబ్ మొదలగు 35 విదేశాలలో సంస్కృత ప్రచారాన్ని దిగ్విజయంగా నిర్వహిస్తుంది. చాము కృష్ణ శాస్త్రి గారిచే 1981 లో 'వదత సంస్కృతమ్-సంసృతం మాట్లాడండి' అనే నినాదంతో స్థాపించబడి విభిన్న ప్రణాళికలతో ముందుకు వెళ్తోంది. సంస్కృతంలో మాట్లాడడం ద్వారా, సంస్కృతంలోనే బోధించడం ద్వారా సంస్కృతాన్ని ప్రచారం చేస్తుంది.