ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమాలు
ఈ లోగా తెలంగాణా రాష్ట్ర ఏర్పాటు లక్ష్యంగా భారతీయ జనతా పార్టీ లోని ప్రముఖ నేత ఆలె నరేంద్ర ఆ పార్టీ నుండి వైదొలగి, తెలంగాణ సాధన సమితి అనే సంస్థను ఏర్పాటు చేసి, ఉద్యమం ప్రారంభించాడు. కొద్ది కాలానికే - ఆగష్టు 2002లో - తన సంస్థను తెరాసలో విలీనం చేసి, తెరాసలో తాను రెండో ప్రముఖ నాయకుడయ్యాడు.
ప్రత్తి శేషయ్య
1948లో దళితులను ఆలయ ప్రవేశం చేయనివ్వాలంటూ నిరాహార దీక్ష చేశారు శేషయ్య. అదే సంవత్సరం ఆయన స్వంతగ్రామమైన మాధవరంలో అమ్మవారి ఆలయంలో జంతుబలుల నిషేధానికి దీక్ష చేశారు. అది సఫలీకృతం కూడా అయింది. ఆయన వివాహం కూడా ఆదర్శప్రాయంగా చేసుకున్నారు శేషయ్య. వరకట్న దురాచారానికి వ్యతిరేకంగా మణెమ్మను తండ్రికి ఇష్టం లేకపోయినా మాధవరంలో పెళ్ళి చేసుకున్నారు ఆయన. కామవరపుకోటలో హరిజనాభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. 1952లో ఆంధ్ర రాష్ట్ర అవతరణ కోసం ఉద్యోగానికి రాజీనామా ఇచ్చి మద్రాసుకు వెళ్ళారు శేషయ్య. తన తోటి సత్యాగ్రహులు కావించి స్వామి సీతారాం, మోతే నారాయణరావు, రాయుడు గంగయ్య, భూపతిరాజు సుబ్బతాతరాజు వంటి వారితో కలసి మద్రాసులోని పొట్టి శ్రీరాములు ఆమరణ నిరాహార దీక్షలో పాల్గొన్నారు ఆయన. ఆంధ్ర రాష్ట్రం అవతరణ తరువాత 1954లో విశాలాంధ్ర ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. ఆ తరువాత 1956లో ఆచార్య వినోభాబావేతో కలసి పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలో సర్వోదయ ఉద్యమంలో పనిచేశారు ఆయన. జిల్లాలో నిర్వహించిన భూదాన యజ్ఞ పాదయాత్రలో వినోభాభావేతో పాటు, శేషయ్య దంపతులు, చింతలపాటి మూర్తిరాజు, గెడా రఘునాయకులతో కలసి జిల్లా అంతా నడిచారు. 1965లో మంత్రుల ఆడంబరాలకు వ్యతిరేకంగా శేషయ్య, మణెమ్మ, గోపరాజు రామచంద్రరావులు కలసి సత్యాగ్రహం చేశారు. ఈ కేసులో రెండుసార్లు అరెస్టయ్యారు ఆ దంపతులు. విశాఖ ఉక్కు-ఆంధ్రుల హక్కు ఉద్యమంలో ఆయన కీలకపాత్ర పోషించారు. 1966 నవంబరు 1న నిరాహారదీక్ష మొదలుపెట్టిన శేషయ్య 15రోజుల తరువాత బలవంతంగా ఆసుపత్రిలో చేర్చినా దీక్ష విరమించలేదు. కొన్నిరోజుల తరువాత ఫ్యాక్టరీ స్థాపనపై స్పష్టత వచ్చాకా మాత్రమే దీక్ష విడిచారు ఆయన. 90ఏళ్ళ వయసులో 2014లో జరిగిన సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమంలో కూడా ఎంతో చురుకుగా పాల్గొన్నారు ఆయన.[1]