శ్రీకాకుళం జిల్లా
శ్రీకాకుళం జిల్లా భారత దేశములోని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఈశాన్య సరిహద్దులో ఉంది. జిల్లా ముఖ్యపట్టణమైన శ్రీకాకుళం (అక్షా: 18 o {\displaystyle 18^{\mathrm {o} }} 18' ఉ, రేఖా: 83 o {\displaystyle 83^{\mathrm {o} }} 54' తూ) నాగావళి నది ఒడ్డున ఉంది. విశాఖపట్నం జిల్లా నుంచి 1950 ఆగష్టు 15 న శ్రీకాకుళం జిల్లా ఏర్పడింది. విశాఖపట్నం జిల్లా లోని కొంత భాగం, శ్రీకాకుళం జిల్లా నుంచి మరి కొంతభాగం కలిపి 1979 జూన్ 1 న విజయనగరం జిల్లా ఏర్పడింది
శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ
శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ అనేది చిత్తూరు జిల్లా లోని శ్రీకాళహస్తి లో నెలకొన్న కలంకారీ అద్ధక పరిశ్రమ. కేవలం సహజ, హానికారకాలు లేని రంగులతో చిత్రాలు వేయడం ఈ కళలో ప్రత్యేకత. ఈ రంగులను మొక్కలు, కూరగాయల నుంచి తయారు చేస్తారు కనుక వాతావరణానికి అనుకూలంగా వుంటాయి.
శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ కళ శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలం నుండి మొదలయింది. ఆనాటి పాలకులు ఈ కళను సమాచారం అందించడానికి వాడేవారు. అప్పటి నుండి అనేక మంది కళాకారులు సాంప్రదాయక డిజైన్లను తయారుచేసి నైపుణ్యంతో ఈ ప్రాంతానికి కీర్తి తెచ్చి పెట్టారు. ప్రస్తుతం సుమారు 150 కుటుంబాలు జివనం సాగిస్తున్నాయి.
శ్రీకాళహస్తి కలంకారీ అద్దకానికి అంకితమైన గొప్ప యాత్రా స్థలము. ఇది కలంకారీ కళకు పెట్టింది పేరు. ‘కలంకారీ’ పదంలో ‘కలం’ అంటే పెన్ను, ‘కారీ’ అంటే రాసే వ్యక్తి. ఇది అనేక మంది కళాకారుల కృషి వల్ల సజీవంగా వర్థిల్లుతోంది. నేటి తరం అభిరుచులకు అనుగుణంగా ఎప్పటికప్పుడు డిజైన్లలో మార్పులు చేస్తూ వినియోగదారుల మన్ననలు అందుకుంటున్నారు ఈ ప్రాంత కళాకారులు. ఈ కళ అత్యంత సంప్రదాయమైనది, శ్రమతో కూడినది, కళాత్మకమైనది. ఈ కలంకారీ ప్రక్రియ ప్రపంచంలో మరెక్కడా లేదు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లోని చిత్తూరు జిల్లా శ్రీకాళహస్తి, కృష్ణా జిల్లా పెడనలో మాత్రమే ఈ కళాకారులున్నారు. పెడన కలంకారీ అద్దకాలకు కేంద్రస్థానమైతే, భగవంతుని బొమ్మలకు శ్రీకాళహస్తి ప్రసిద్ధం. ఇప్పుడు కాళహస్తిలోనే రెండు వేల మంది మహిళలు కలంకారీ యూనిట్లు నిర్వహిస్తున్నారు. ఒక్కొక్కరు నెలకు మూడు నుంచి పదివేల రూపాయల వరకు సంపాదిస్తున్నారు. గతంలొ చీరలపై మాత్రమే బొమ్మలు గీసేవారు. కాలక్రమం లో థోవతి, కుర్తా మరియు ఇతర వస్త్రాలపైనా చిత్రాలు గీయడం ప్రారంభించారు. ఐదు దశాబ్దాల వరకు ఈ ప్రాంతంలొ ఈ కళ రెండు కుటుంబాలకు మాత్రమే పరిమితంగా ఉండేది. ఇప్పుడు ఈ వృత్తిపై వందల కుటుంబాలు ఆధార పడుతున్నాయి.