అయ్యప్ప
ఛైత్రమాసము, ఉత్తరా నక్షత్రం, చతుర్ధశి - సోమవారము నాడు జన్మించారు . జ్యోతి రూపంగా అంర్ధానమయిన రోజు -- మకర సంక్రాంతి . క్షీరసాగరమధనం అనంతరం దేవతల కు, రాక్షసులకు అమృతం పంచేందుకు విష్ణువు మోహినిగా అవతారం ధరించి కార్యం నిర్వహిస్తాడు. తరువాత అదేరూపంలో విహరిస్తున్న మోహినిని చూసి శివుడు ఆమె పట్ల ఆకర్షింపబడతాడు. వారి కలయికతో శివకేశవుల తేజస్సుతో ధనుర్మాసము, 30వ రోజు శనివారం, పంచమి తిథి, ఉత్తరా నక్షత్రం వృశ్చికా లగ్నమందు శాస్త (అయ్యప్ప) జన్మించాడు. ఇతడు శైవుల కు, వైష్ణవులకు ఆరాధ్య దైవం. తండ్రియైన జగత్పతి ఆజ్ఞ ప్రకారము పంపా సరోవర తీరప్రాంతంలో మెడలో మణిమాలతో శిశురూపంలో అవతరించాడు ధర్మశాస్త. అయ్యప్ప స్వామి ధర్మప్రవర్తన, ధర్మనిష్ఠ లోకానికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. తన భక్తులు ఏయే ధర్మాలని పాటించాలో, ఏ నియమనిష్ఠలతో వుండాలో కొన్ని మార్గదర్శక సూత్రాలను ప్రతిపాదించారు. అప్పటి నుండి ఆయన 'ధర్మశాస్త'గా ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొన్నాడు. అందుకే ఆయనకి 'ధర్మశాస్త' అనే పేరు కూడా ఉంది.
స్వామి జ్ఞానానంద
వీరు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా భీమవరం సమీపంలో గొరగనమూడి (ప్రస్తుత పాలకోడేరు మండలం) లో డిసెంబరు 5, 1896లో శనివారం రోజు జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు భూపతిరాజు శ్రీరామరాజు మరియు సీతయ్యమ్మ. వీరి జన్మనామం భూపతిరాజు లక్ష్మీ నరసింహరాజు. వీరికి ఒకే ఒక చెల్లెలు ఉన్నారు. జాతకచక్రం ప్రకారం, వీరి జన్మనక్షత్రం జ్యేష్ఠ శుద్ధ పాడ్యమి.
వీరి ప్రాథమిక విద్య సూరంపూడిలోను, మాధ్యమిక విద్య తణుకులోను మరియు ఉన్నత పాఠశాల విద్య నర్సాపురంలోని టేలర్ హైస్కూలులో జరిగాయి. చిన్నప్పటి నుండే వీరికి ఆధ్యాత్మిక విషయాలపై అభిరుచి ఉండేది. వీరికి 12 సంవత్సరాల వయసులో ఒక యోగి "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" అనే శ్రీకృష్ణ మంత్రం ఉపదేశించారు. ఆనాటి నుండి భక్తి జ్ఞాన కర్మ యోగ మార్గాలకు ప్రవక్త అయిన శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ వీరికి పరమారాధ్య దైవమయ్యారు.
తల్లిదండ్రులు వీరికి బాల్యంలోనే నడింపల్లి సుబ్బరాజు గారి కుమార్తె సోమావతమ్మతో వివాహం చేశారు. 1917లో పరీక్షల అనంతరం కలకత్తా పారిపోయి దక్షిణేశ్వరం బేలూరు మఠాధిపతి స్వామి శివానందుని ఆశ్రయించారు. తండ్రి కోరిక మేరకు స్వగ్రామానికి తిరిగివచ్చి భార్యకు పరమార్ధాన్ని బోధించి తపస్సు కోసం హిమాలయాలకు వెళ్ళారు. హృషీకేశ్, అబూ పర్వత ప్రాంతాలలో తీవ్రమైన తపస్సు చేశారు. అక్కడే శరత్ చంద్రసేన్ అనే మహాత్ముడు వీరికి దీక్షనిచ్చారు. నాటి నుండి స్వామి జ్ఞానానంద వీరి ఆశ్రమ నామమైనది.