ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము
శ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం పట్టణం లోని ఒక ప్రాచీన దేవాలయం[1]. ఇక్కడ కోటేశ్వరస్వామి (శివుడు) చిరకాలంగా భక్తుల కోర్కెలను తీర్చుతూ కొలువైయున్నారు.ఈ ఆలయం బలరాముడు నిర్మించిన ఆలయం అయినందున ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణంలో భాగమైన గుడివీధిలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని కోటేశ్వర స్వామి ఉత్తరాంధ్ర భక్తజనకోటికి అభయప్రదాతగా విలసిల్లుతున్నారు[2]. ఈ దేవాలయం కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం, శ్రీకూర్మం నకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్నది[3][4].
జయచామరాజ వడయార్‌ బహదూర్‌
మహారాజు అయిన అనంతరం వడయార్‌ భారత శాస్త్రీయ సంగీతం (కర్ణాటక సంగీతం) అధ్యయనం చేశారు. అప్పటిదాకా మైసూరు ఆస్థానంలో వికసించిన సాంస్కృతిక వైభవం అందుకు కారణం. ఆయన వీణా వాదన విద్వాన్ ‌వెంకటగిరియప్ప శిక్షణలో నేర్చుకున్నారు. ప్రఖ్యాత సంగీతకారుడు కర్ణాటక సంగీతం గుట్టుమట్లను విద్వాన్‌ శ్రీ వాసుదేవాచార్య శిష్యరికంలో ఔపోసన పట్టారు. ఒక ఉపాసకుని మాదిరిగా శ్రీవిద్య రహస్యాలను కూడా (చిత్రభానంద అనే మారుపేరుతో) తన గురువు శిల్పి సిద్ధలింగస్వామి వద్ద ఆకళింపు చేసుకున్నారు. ఈ స్ఫూర్తితో శ్రీ విద్య అనే పేరుతో దాదాపు 84 కర్ణాటక సంగీత కృతులను సమకూర్చారు. ఇవన్నీ భిన్న రాగాల్లో ఉన్నాయి. కొన్నయితే అప్పటికి ప్రపంచానికి పూర్తిగా కొత్త. ఈ క్రమంలో మైసూరు నగరంలో మహారాజు మూడు నగరాలను కూడా నిర్మించారు: భువనేశ్వరి ఆలయం, గాయత్రి ఆలయం (ఇవి రెండూ మైసూర్‌ రాజభవనం లోపలున్నాయి), శ్రీ కామకామేశ్వరీ ఆలయం (ఇది నగరంలోని రామానుజ రోడ్డులో ఉంది). ఈ మూడు ఆలయాల్లోనూ మహారాజు గురువు, ప్రఖ్యాత శిల్పి సిద్ధలింగస్వామి విగ్రహాలను చెక్కారు.
ప్రఖ్యాత భారత సంగీతకారులకు మైసూరు ఆస్థానంలో ఆశ్రయం దక్కింది. వాసుదేవాచార్య, వీణా వెంకట గిరియప్ప, బి.దేవేంద్రప్ప, వి.దొరైస్వామి అయ్యంగార్‌, టి.చౌడయ్య, టైగర్‌ వరదాచారి, చెన్నకేశవయ్య, టైటిల్‌ కృష్ణ అయ్యంగార్‌, ఎస్‌ఎస్‌ మిరియప్ప, చింతలపల్లి రామచంద్ర రావు, ఆర్‌ఎన్‌ దొరెస్వామి, హెచ్‌ఎం విద్యాలింగ భాగవతార్‌ వంటివారెందరో వీరిలో ఉన్నారు.