ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము
శ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం పట్టణం లోని ఒక ప్రాచీన దేవాలయం[1]. ఇక్కడ కోటేశ్వరస్వామి (శివుడు) చిరకాలంగా భక్తుల కోర్కెలను తీర్చుతూ కొలువైయున్నారు.ఈ ఆలయం బలరాముడు నిర్మించిన ఆలయం అయినందున ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణంలో భాగమైన గుడివీధిలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని కోటేశ్వర స్వామి ఉత్తరాంధ్ర భక్తజనకోటికి అభయప్రదాతగా విలసిల్లుతున్నారు[2]. ఈ దేవాలయం కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం, శ్రీకూర్మం నకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్నది[3][4].
కోటేశ్వరదాసు
కోటేశ్వరదాసు ఆంధ్ర ప్రాంత వాగ్గేయకారుడు. ఎన్నో భక్తి కీర్తనలను రచించి ప్రచారం చేసాడు. ఈయన ప్రకాశం జిల్లా లో కల పెళ్ళూరుసీమ నందు 1870 ప్రాంతమందు జీవించినారు. ఈయన ఇంటి పేరు తెలియదు. వెలుగోటి ప్రభువులేలిన వెంకటగిరి జమీందారీలోని ఒక చిన్న ఊరు పెళ్ళూరుసీమ. ఆ ఊరి రామాలయము నందు నిత్యం సాయంవేళ ప్రొద్దుపోయేవరకూ రామభజన చేస్తూండేవారు. అక్కడే ఈయన రామభక్తి ప్రచారం చేసిన మహానుభావుడు. ఈయన బ్రహ్మచారి, భక్తి ఉద్యమ కర్త, తాత్వికుడు, చాలా రామ కీర్తనలు రాసినట్లుగా ప్రతీతి. ఈయనను భక్తులు దేశికేంద్ర స్వామి గా పిలిచెడివారు. కాశీ ప్రయాగాది పుణ్యక్షేత్రాలు దర్సించి వచ్చి, స్వగ్రామంలో శివాలయాన్ని నిర్మించి, శివప్రతిష్ఠ చేసి, ఉత్సవాదులు జరిపించినారు. ఈ తిరునాళ్ళు సందర్భంలో తన ప్రిఅయ శిష్యుడు అయిన మన్నేపల్లి కోటీశ్వర కవి చేత శివ కృతులు గావించేవారు. 