మెసొపొటేమియా నాగరికత
మెసొపొటేమియా (గ్రీకు నుండి తీసుకోబడిన దీనర్థం Μεσοποταμία "నదుల మధ్య [భూమి]", అరబిక్ లోبلاد الرافدينగా అన్వయించబడింది bilād al-rāfidayn )[1] స్థలవర్ణన లక్షణంతో తీసుకున్న ఈ పేరు టైగ్రిస్-యూఫ్రేట్స్ నదీవ్యవస్థ ప్రాంతం, దానితోపాటు ఆధునిక ఇరాక్కు అధికంగా అవసరమైన టైగ్రిస్ మరియు యూఫ్రేట్స్ నదులు,[2] అలానే ఈశాన్య సిరియా యొక్క కొన్ని ఖండాలు,[2] టర్కీ యొక్క కొన్ని దక్షిణతూర్పు ప్రాంతాలు, మరియు ఇరాన్ దక్షితూర్పు యొక్క ఖుజెస్థాన్ జిల్లా యొక్క కొన్ని ప్రాంతాలకు వర్తిస్తుంది.[3][4]
హెపాటిక్ ఎన్‌సెఫలోపతి
కాలేయం దెబ్బతినడం లేదా ప్రోటోసిస్టమిక్ షంటింగ్ లాంటి కారణాలు ఎన్‌సెఫలోపతికి దారితీసే అంశం గురించి అనేక రకాల వివరణలు ఉన్నాయి. ఆరోగ్యకరమైన శరీరవ్యవస్థలో, ఆహారం నుంచి గట్ బ్యాక్టీరియా ఉత్పత్తి చేసిన నైట్రోజన్- కలిగిన సమ్మేళనాలు ప్రేగుల నుంచి ప్రవేశ నాళాల ద్వారా కాలేయానికి సరఫరా చేయబడుతాయి, ఇందులో 80–90% వరకు జీవక్రియలో భాగంగా మారడం మరియు/లేదా వెంటనే విసర్జితం కావడం జరుగుతుంది. ఈ విధానంలో లోపం అనేది హెపాటిక్ ఎన్‌సెఫలోపతికి సంబంధించిన అన్ని ఉపరకాలకు కారణం కాగలదు, వ్యర్థ ఉత్పత్తుల జీవక్రియ జరపడంలో హెపటోసైట్‌లు (కాలేయ కణాలు) అసమర్థమైనవి కావడం వల్ల లేదా ప్రవేశ సిరల్లోని రక్తం ప్రత్యామ్నాయ ప్రసరణ ద్వారా లేదా వైద్యపరంగా నిర్మించిన పక్కమార్గం ద్వారా కాలేయానికి చేరకుండా వెళ్లడం లాంటి ఏదో ఒక కారణం వల్ల ఇలా జరగవచ్చు. దీనివల్ల నైట్రోజన్‌తో కూడిన వ్యర్థ ఉత్పత్తులు దైహిక ప్రసరణలో పోగుపడుతాయి (కాబట్టే "ప్రోటోసిస్టమిక్ ఎన్‌సెఫలోపతి" అనే పదం ఉపయోగించడం జరుగుతోంది). ఈ రకమైన వ్యర్థాల్లో అత్యంత ముఖ్యమైనది అమ్మోనియా (NH). ఈ రకమైన చిన్నపాటి కణాలు రక్తం-మెదడు అవరోధాన్ని అధిగమించడంతో పాటు ఆస్ట్రోసైట్‌లు ద్వారా ఇవి పీల్చుకోబడడం మరియు జీవక్రియ చెందడం జరుగుతుంది, మెదడులో ఉండే కణాల్లో 30% వరకు సెరెబ్రల్ కార్టెక్స్‌కు చెందుతాయి. ఆస్ట్రోసైట్లు ఉబ్బినట్టైతే, γ-అమినోబూటైరిక్ ఆమ్లం (GABA) వ్యవస్థ చురుకుదనం తగ్గే చర్య పెరగడంతో పాటు మెదడులోని ఇతర కణాలకు జరిగే శక్తి ప్రసారం తగ్గిపోతుంది. ఈ వ్యాధి తీవ్రత విషయంలో అమ్మోనియా కేంద్ర పాత్ర పోషిస్తుందని చాలా అధ్యయనాలు పేర్కొన్నప్పటికీ, ప్రతిసారీ ఎన్‌సెఫలోపతి తీవ్రతతో అమ్మోనియా స్థాయిలకు సహసంబంధం ఉండడం లేదు; అంటే దీని అర్థం సీరం స్థాయిలు బాగా తక్కువ కలిగిన లక్షణాల్లో అప్పటికే పెద్ద మొత్తంలో అమ్మోనియా మెదడులోకి పీల్చుకోబడి ఉంటుందనే అనుమానం ఉంది. హెపాటిక్ ఎన్‌సెఫలోపతికి కారణమైన ఇతర వ్యర్థ ఉత్పత్తుల్లో మెర్‌క్యాప్టన్‌లు (థియోల్ గ్రూప్‌ను కలిగిన పదార్థాలు), సంక్షిప్త-గొలుసు ఫ్యాటీ ఆమ్లాలు మరియు ఫెనోల్‌లు కూడా భాగస్వామ్యం వహిస్తాయి.