చంద్రయాన్-2
చంద్రయాన్-2 (Sanskrit: चंद्रयान-२, lit: Moon-vehicle[1][2] pronunciation), చంద్ర మండలాన్ని శోధించటానికి భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ISRO), రష్యన్ అంతరిక్ష సంస్థ (RKA)ల యొక్క సంయుక్త కార్యక్రమం. ఈ కార్యక్రమం ఖర్చు విలువ సుమారు 425 కోట్ల రూపాయలు.[3] ఈ ప్రయోగాన్ని 2018[4]లో అమలు పరచాలని అనుకుంటున్నారు. ఈ ప్రయోగాన్ని జియోసింక్రనస్ సేటలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (GSLV) వాహనం ద్వారాా ప్రయోగిస్తారు, ఇందులో భారత్ తయారు చేసిన లునార్ అర్బిటర్, రోవర్‌లను, రష్యా తయారు చేసిన లాండర్‌నూ ప్రయోగిస్తారు. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా వివిధ రకాల సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పరీక్షించవచ్చు, కొత్త ప్రయోగాలూ చేయవచ్చు[5][6] అని ISRO భావిస్తోంది. చక్రాలు కలిగిన రోవర్ యంత్రం చంద్రుని ఉపరితలం అంతా తిరిగి అక్కడి మట్టి, రాళ్ల నమూనాలను సేకరించి అక్కడే రసాయన విశ్లేషణ చేస్తుంది. ఈ సమాచారము పరిభ్రమిస్తున్న చంద్రయాన్-2 ద్వారా భూమికి చేరవేయబడుతుంది.[7] చంద్రయాన్-1ను సాకారం చేసిన మైలస్వామి అన్నాదురై నేతృత్వంలోని బృందం చంద్రయాన్-2 పైన పనిచేస్తుంది.
ఇన్శాట్-3D ఉపగ్రహం
ఇన్శాట్-3D ఉపగ్రహంను ఇండియన్ స్పేస్‌ రీసెర్చ్‌అర్గనైజేసన్ (ఇస్రో) వారు రూపొందించారు. ఈ ఉపగ్రహన్ని అంతరిక్షసంబంధ, వాతావరణపరిశీలన మరియు డేటారిలే మరియు శాటిలైట్ ఆధారిత అన్వేషణ మరియు రక్షించు వంటి ప్రణాళికలతో ఈ ఉపగ్రహాన్ని రూపొందించారు. ఈఉపగ్రహాన్ని దక్షిణ అమెరికాలోని ఫ్రెంచి గయానాలోని అంతరిక్ష పరిశోధనకేంద్రం నుండి అంతరిక్షములో ప్రవేశ పెట్టారు.ఈ ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షము లోని కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టుటకై ఏరియన్ 5 ECA అను ఉపగ్రహ ప్రయోగ/వాహననౌకను ఉపయోగించారు.ఇన్శాట్-3D ఉపగ్రహాన్ని 26 జూలై,2013 న విజయవంతంగా అంతరిక్షములోకి పంపి, కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టారు.
ఇన్శాట్-3D ఉపగ్రహంలో పలు నూతన సాంకేతికపరిజ్ఞానంతో తయారుచేసిన ఉపకరణాలను బిగించారు. స్టార్ సెన్సారులవంటి నుటన అవిష్కారలను అమర్చారు.ఉపగ్రహ ఇబ్బందులను తగ్గించుటకై సూక్ష్మసౌర అమరిక డ్రైవ్‌అసెంబ్లీని (micro stepping Solar Array Drive Assembly: (SADA, ఉపగ్రహనిర్వహణ, టెలికాం, టెలిమెట్రి నిర్వహణకు బస్‌మేనేజిమెంట్ యూనిట్ ను నెలకొల్పినారు.C-బ్యాండ్ ట్రాన్స్‌పాండరును ఉంది.
ఉపగ్రహంలో 3 పేలోడులను అమర్చారు.
మొదట ఇన్శాట్-3D ఉపగ్రహాన్ని జీస్ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన జీస్‌ఎల్‌వి Mk-II ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టాలనుకొన్నారు. తరువాత అభిప్రాయాన్ని మార్చుకొని, ఇస్రో చైర్మన్ ఉపగ్రహాన్ని గయానా నుండి, ఏరియన్ 5 ECAవాహక నౌక ద్వారా ప్రయోగించాలని నిర్ణయించినట్లు 4 డిసెంబరు 2010 న ప్రకటించాడు. ఇన్శాట్-3D ఉపగ్రహాన్ని26, జూలై, 2013న ఫ్రెంచి గయానా నుండి అంతరిక్షములోకి పంపి, నిర్దేశించినకక్ష్యలో విజయవంతంగా ప్రవేశపెట్టారు. ఏరియన్ 5 ECA వాహకనౌక ద్వారా ఇన్శాట్-3D ఉపగ్రహంతో పాటు అల్ఫాశాట్ అనే టెలికమ్యునికేసన్ ఉపగ్రహాన్ని కూడా ఏకకాలంలో అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టారు.