ఉప్పు సత్యాగ్రహం
ఉప్పు సత్యాగ్రహం (ఆంగ్లం: The Salt Satyagraha) మహాత్మా గాంధీచే ప్రారంభించి సాగించిన అహింసాత్మక శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం, ఇది బ్రిటిష్ రాజ్కు వ్యతిరేకంగా జరిగింది. ఉప్పుపై పన్ను చెల్లించుటకు నిరాకరించి, మార్చి 12, 1930 న చేపట్టిన "దండి యాత్ర" నే ఉప్పు సత్యాగ్రహంటారు. సంపూర్ణ స్వరాజ్యం కొరకు బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా చేపట్టిన ఉద్యమాల సరమే ఈ ఉప్పు సత్యాగ్రహం. దీనిలో ప్రధానమైన గాంధీ యాత్ర సబర్మతీ ఆశ్రమం నుండి ప్రారంభమై దండి వరకూ సాగింది. ఈ యాత్రలో వేలకొద్దీ భారతీయులు పాల్గొన్నారు. గాంధీగారి అహింసాత్మక ప్రతిఘటన విజయాలలో ఇదొక పుష్పమాలిక. కోట్ల భారతీయులపై బ్రిటిష్ రాజ్ వేసే ఉప్పు-పన్నుకు వ్యతిరేకంగానే కాక దానిని ప్రతీకగా వినియోగించుకుని మొత్తం భారతీయులపై బ్రిటీషర్ల అన్యాయమైన పరిపాలనపై ఒక శాంతియుత పోరాటం.[1]
జీడిపల్లి విఠల్ రెడ్డి
ఆగస్టు 14, 1947న స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన నిజాం ప్రభుత్వం నుండి విముక్తి దొరకకపోవడంతో రైతులందరితో కలిసి ఉద్యమం కొనసాగించారు. అదే విదంగా అక్రమంగా నిల్వ ఉంచిన నిజాం గోదాంలపై రైతు లందరితో కలిసి వాటి ఫై దాడి చేసారు.ఈ దాడిలో నిజామాబాద్ జైల్లో శిక్ష కూడా అనుభవించారు. కానీ ఆయన ముక్కుసూటి తత్వంతో జైల్లో నిరాహార దీక్ష కొనసాగించారు. అది తీవ్రమవుతున్న సందర్భంలో ఇతన్ని ఔరంగబాద్ జైల్లో కి తరలించారు. భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన పోలీస్ చర్యతో 1947, సెప్టెంబర్ 17 హైదరాబాద్ కి విముక్తి కలిగి భారత యూనియన్ లో విలీనం అయిపోయింది. ఇది జరిగిన పది రోజులకు జైల్ నుండి విడుదలయ్యారు.