చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి (ఆగష్టు 8, 1870 - 1950) తెలుగు కవి, అవధాని, నాటకకర్త. తెలుగులో అవధాన విద్యకు రూపురేకలు తీర్చిదిద్ది, వన్నెవాసి సమకూర్చిన తిరుపతి వేంకట కవులులో ఒకడు. దివాకర్ల తిరుపతిశాస్త్రితో జంటగానూ, అతను మరణానంతరం విడిగానూ ఎన్నో పద్యనాటకాలు, కావ్యాలు, వచన రచనలు రచించాడు. చెళ్లపిళ్ల తెలుగు ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు. అతని వద్ద శిష్యులుగా చదువుకున్నవారు చాలామంది ఆ తర్వాతి కాలంలో తెలుగు సాహిత్యరంగంలో, భాషాశాస్త్రంలోనూ కవులుగా, పండితులుగా ప్రఖ్యాతి పొందాడు.[1]
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి ఆంధ్రదేశంలో అవధాన విద్యకు విస్తృతమైన ప్రాచుర్యం తీసుకువచ్చి, దానికి ఒక రూపురేఖలు ఏర్పరచడంలో కీలకమైన కృషిచేసిన తిరుపతి వేంకట కవుల్లో ఒకడు. షట్‌దర్శనీవేది[నోట్స్ 5] ఇవి భారతీయ తాత్త్వికతలో కీలకమైన ప్రతిపాదనలు. వీటన్నటిలో కృషిచేసి వేతృత్వం సంపాదించినవారిని షట్‌దర్శినీవేది అని గౌరవిస్తారు. పాండిత్యానికి సూచిక.</ref> అయిన చర్ల బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి వద్ద అభ్యసించడమే కాక అతనే వేంకటశాస్త్రిని, తిరుపతి శాస్త్రిని జంటగా అవధానం చేయమని చెప్పడం విశేషం. వీరు ప్రారంభించిన మార్గంలో ఎందరో అవధానులు తయారు అయ్యారు. వీరి అవధానశక్తి అత్యంత విలక్షణం. ధారాశుద్ధితో[నోట్స్ 6] కూడిన ధారణాశక్తి[నోట్స్ 7] ప్రాచుర్యం పొందిన అష్టావధాన, శతావధాన ప్రక్రియల్లో ధారణాశక్తి చాలా కీలకం. శతావధానంలో ఆఖరి రోజు ఎవరు ఏం అడిగారో, వారికి ఏ పద్యాలు చెప్పామో అవధానులు గుర్తుంచుకుని తప్పురాకుండా చెప్పాల్సివస్తుంది.</ref>, ఆశుధారాపటిమ [నోట్స్ 8]</ref> ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. అవధానంతో పలు సంస్థానాలు, ప్రదేశాలు దిగ్విజయ యాత్ర తరహాలో తిరిగి ప్రతీచోటా ప్రతిభను చాటుకుని విజయవంతులయ్యారు.