అయ్యప్ప
ఛైత్రమాసము, ఉత్తరా నక్షత్రం, చతుర్ధశి - సోమవారము నాడు జన్మించారు . జ్యోతి రూపంగా అంర్ధానమయిన రోజు -- మకర సంక్రాంతి . క్షీరసాగరమధనం అనంతరం దేవతల కు, రాక్షసులకు అమృతం పంచేందుకు విష్ణువు మోహినిగా అవతారం ధరించి కార్యం నిర్వహిస్తాడు. తరువాత అదేరూపంలో విహరిస్తున్న మోహినిని చూసి శివుడు ఆమె పట్ల ఆకర్షింపబడతాడు. వారి కలయికతో శివకేశవుల తేజస్సుతో ధనుర్మాసము, 30వ రోజు శనివారం, పంచమి తిథి, ఉత్తరా నక్షత్రం వృశ్చికా లగ్నమందు శాస్త (అయ్యప్ప) జన్మించాడు. ఇతడు శైవుల కు, వైష్ణవులకు ఆరాధ్య దైవం. తండ్రియైన జగత్పతి ఆజ్ఞ ప్రకారము పంపా సరోవర తీరప్రాంతంలో మెడలో మణిమాలతో శిశురూపంలో అవతరించాడు ధర్మశాస్త. అయ్యప్ప స్వామి ధర్మప్రవర్తన, ధర్మనిష్ఠ లోకానికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. తన భక్తులు ఏయే ధర్మాలని పాటించాలో, ఏ నియమనిష్ఠలతో వుండాలో కొన్ని మార్గదర్శక సూత్రాలను ప్రతిపాదించారు. అప్పటి నుండి ఆయన 'ధర్మశాస్త'గా ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొన్నాడు. అందుకే ఆయనకి 'ధర్మశాస్త' అనే పేరు కూడా ఉంది.
అయ్యల సోమయాజులు గణపతిశాస్త్రి
గణపతి శాస్త్రి విశాఖపట్నం జిల్లా (ప్రస్తుతం విజయనగరం జిల్లా) లోని కలవరాయి అగ్రహారం లో "నవాబు అయ్యల సోమయాజుల" అనే ఇంటి పేరుగల బ్రాహ్మణుల కుటుంబంలో అయ్యన సోమయాజుల నరసింహశాస్త్రి, నరసమాంబ దంపతుల రెండవ సంతానంగా జన్మించాడు.వీరి అసలుపేరు అసలు పేరు సూర్య గణపతిశాస్త్రి.వారు ఋగ్వేదులు, మరియు కౌండిన్యస గోత్రులు. సంస్కృతంలో జానకీ పరిణయం అనే కావ్యం రాసిన రామభద్ర దీక్షితులు ఈ వంశంలోని వాడే. ఈ వంశంలో పుట్టిన జగన్నాథ శాస్త్రికి మామ గారి ద్వారా గ్రామాధిపత్యము సంక్రమించింది. ఆయన కుమారుడు భీమశాస్త్రి. భీమశాస్త్రికి నరసింహశాస్త్రి, సర్వేశ్వర శాస్త్రి అనే ఇద్దరు కుమారులు కలిగారు.నరసింహశాస్త్రి గ్రామానికి ఆధిపత్యం వహిస్తూ, ఆయుర్వేద, జ్యోతిష, మంత్ర శాస్త్రాలనందు ప్రావీణ్యం గడించి చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో మంచి పేరు సంపాదించాడు. ఈ వంశంలో శ్రీవిద్యాదీక్షను పొందిన వారిలో ఆయన ఐదవవాడు. ఆయనకు డుంఠి గణపతి, భార్యయైన సరసమాంబకు సూర్యుడు ఇష్టదేవతలు. వీరిరువురికి గణపతి ముని వరప్రసాదంగా జన్మించాడు. ఆరోఏట నుండి ఆయనలో అసాధారణ లక్షణాలు కనిపించసాగాయి. పది సంవత్సరాలు వచ్చేసరికి జ్యోతిష, గణిత, మంత్రశాస్త్రాలపై పట్టు సాధించారు. పన్నెండేళ్ల వయసులో… ఎనిమిదేళ్ల విశాలాక్షితో వివాహం జరిగింది. తండ్రి నుండి పంచాక్షరితో సహా పన్నెండు మహా మంత్రాల ఉపదేశం పొందారు. పద్దెనిమిది సంవత్సరాలు వచ్చేసరికి సకల శాస్త్రపారంగతుడై తాను కూడా ఋషులలాగ తపస్సు చేసి శక్తులను పొంది లోకాన్ని ఉద్ధరించాలనుకున్నారు. వీరు ఆనేక ప్రదేశములలో తపస్సు ఆచరించి మంత్ర సిద్ది పొందినారు.