శతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్
"శతాబ్ది" పదానికి అర్థం సంస్కృతం, హిందీ మరియు పలు భారతీయ భాషల్లో శతవార్షికం. మొట్టమొదటి శతాబ్ది రైలును 1988లో పండిట్ జవహర్ లాల్ నెహ్రూ (మొట్టమొదటి భారతదేశపు ప్రధాన మంత్రి) యొక్క శతవార్షిక జయంతి జ్ఞాపకార్థంగా రైల్వే మంత్రి మాధవ్ రావ్ సింధియా ప్రారంభించారు. ఇది న్యూ ఢిల్లీ నుండి గ్వాలియర్‌కు ప్రయాణం చేసింది, తర్వాత ఝాన్సీ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను వరకు, తర్వాత చివరిగా భోఫాల్ జంక్షన్‌కు పొడగించబడింది. దీనిని భోపాల్ శతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్ అని పిలుస్తారు.
చక్రం
రథాల వాడుకను బట్టి చక్రాలు చైనాలో క్రీ.పూ. 1200 నుండి ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది . కొంతమంది పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం చక్రాలు మరియు ఆక్సిల్ ఐరోపాలోనే ఆవిర్భవించాయి. చక్రాలు కలిగిన అతి ప్రాథమికమైన వాగనుగా "ట్రాగా న పూలి" అనబడే స్లెడ్జ్‌ని చెప్పుకొస్తారు. మానవజాతి వలసలు వెళ్ళడం ద్వారాను, ఇతర పరిచయాల ద్వారాను ఈ ఆవిష్కరణ కాస్పియన్ మరియు నల్ల సముద్రాల ప్రాంతాల వారికి తెలిసింది. అక్కడినుండి క్రీ.పూ 4వ శతాబ్దంలో మెసపొటేమియాకు చేరింది.
అనేక శతాబ్దాలు గడిచినా ఈజిప్టు దేశానికి చక్రం సంగతి తెలీక పోవటం ఆశ్చర్యమే. కాని ఆ దేశంలోనె చక్రం నమూనా ఎంతగానో మెరుగు పరచబదింది. పలకతో చేసిన చక్రమైతె, పెద్ద బరువులను వేసినప్పుడు తొందరగా పగులుతుంది. దీనికంటె తేలిగగానూ, దృఢంగానూ ఉండే ఆకుల చక్రాన్ని క్రీ.పూ 1800 ప్రాంతంలో ఈజిప్టులో నిర్మించారు చక్రం మధ్య లోని దిమ్మ చుట్టూ ఉండే చట్రం, ఈ రెండిటినీ కలిపే ఆకులు ఉండటం వల్ల బరువు అన్ని భాగాలకూ సమానంగా పంచబదుతుంది. ఈజిప్టు దేశస్థులు చేసిన మరో మార్పు ఏమిటంటె ఇరుసుకు పైన వేదికకు బదులు విశాలమైన పెట్టెను వాడటం. రెండు చక్రాలు కలిగిన ఈ నమూనాను గ్రీకులు, రోమనులు యుద్ధాల్లో రథం గానూ, పందాల లోనూ ఉపయోగించారు. వీటిని లాగటానికి తొలి దశలో ఎద్దులకు శిక్షణ ఇచ్చారు. వేగంగా పరిగెత్త గలిగే గుర్రాలు కాలక్రమేణా వీటి స్థాన్నాన్ని ఆక్రమించాయి. కొంత కాలం తర్వాత రోమనులు నాలుగు చక్రాల వాహనాన్ని నిర్మించారు. దీన్ని ఇటూ, అటూ తిప్పడానికి వీలుగా ఒక కడ్డీ, దీనితో బాటు తిరిగే ముందు చక్రాల ఇరుసు కొత్త నమూనాలో చేర్చబడ్డాయి. వీటి మూలంగా వాహనాన్ని నడపడం సులభమైంది.