లార్డు హార్డింజి
తండ్రి పేరు కూడా ఛారల్సు హార్డింజి (2nd Viscount Hardinge). ఇంగ్లండులో కెంట్ అను జిల్లాలోని పెంటహ్రుస్ట్ అను గ్రామములో 1858జూన్ 20 తేది జన్మించెను. లండన్ నగరములోని ప్రఖ్యాత హారో పాఠశాల, ట్రింటీ కలేజీ, లండన్ దగ్గరలోని కెంబ్రిడ్జి విశ్వవిద్యాలయములందు ఉన్నత విద్యనభ్యసించెను. 1880 సంవత్సరమున రాజకీయ ఉద్యోగములో (diplomatic career) ప్రవేశించెను. రాజకీయముగా బ్రిటిన్ లోని కన్సరవేటివి పార్టీకి చెందియుండెను. 1896-1898 లలో ఇరాన్ లోోనూ, రష్యాలోను బ్రిటన్ రాజకీయ ప్రతినిధి కార్యాలయములో పనిచేసి త్వరితగతిలో పదోన్నతులతో 1904 లో రష్యాదేశానికి బ్రిటిష్ దూత గనూ, 1906లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వములో విదేశాంగ ఉపమంత్రిగను ఉద్యోగరీత్యా పురోగతి కలిగి 1910లో తన పుట్టిన కెంట్ జిల్లాలోని పెన్ హ్రుస్ట్ కి మొదటి బరాన్ అను ఆంగ్ల రాజకీయ హోదా గడించెను. రాజకీయముగా కన్సరవేటివి పార్టీవాడైనప్పటికీ గొప్ప పేరు సంపాదించి లిబరల్ పార్టీ వారి సత్తాలోనుండినప్పుడు ఆస్కిత్ ప్రభుత్వము వారు 1910 లో లార్డు హార్డింజిను భారతదేశానికి వైస్రాయిగా నియమించిరి. 1910 నుండి 1916 దాకా భారతదేశములో బ్రిటిష్ ఇండియా వైస్రాయిగా పనిచెేసి ఇంగ్లండు వెళ్లి పోయిన పిదప మరల బ్రిటిష్ ప్రభుత్వములోని విధేశాంగ మంత్రి కార్యాలయములో ఉపమంత్రిగానియమించబడెను. 1920 లో ఫ్రాన్సు దేశానికి బ్రిటిన్ రాయబారిగా నియమింపబడి 1922 సంవత్సరములో పూర్తిగా పదవీ విరమణానంతరం తన స్వీయచరిత్ర రచించాడు. కాని ఆ రచన చాలాకాలమునకు గాని ప్రచురించబడలేదు. లార్డు హార్డింజి 1944 ఆగస్టు 2 వ తారీకున చనిపోయాడు. ఆతని స్వీయచరిత్ర 1948 లో ప్రచురించబడింది.[1]
హేస్టింగ్సు
లార్డు హేస్టింగ్సుగా ప్రసిధ్ధి చెందిన ఫ్రాన్సిస్ రాడన్ హేస్టింగ్సు (Francis Rawdon-Hastings) బ్రిటిష్ ఇండియాకు 7వ గవర్నర్ జనరల్ గా 1813-1823 మధ్య ఇండియాలో కంపెనీ వారి రాజ్యమును పరిపాలించాడు. రాబర్టు క్లైవు, వారన్ హేస్టింగ్సు వేసిన బ్రిటిష్ వలసరాజ్య స్థాపన పునాదులపై వెల్లెస్లీ వలసరాజ్యమును విస్తరింపజేసి సామ్రాజ్య స్థాయికి తీసుకునిరాగా అతని తరువత వచ్చిన లార్డు హేస్టింగ్సు వలసరాజ్యమును ఇంకా ఎక్కువ విస్తరింపచేసి బ్రిటిష్ దేశ ప్రభుత్వము వారి అభినందనలందుకున్న ప్రముఖుడు. బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ భారతదేశములో కంపెనీ వ్యవహారములు నిర్వహించుటకు అను నెపముమీద పరిపాలనా అధికారములతో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము వారిచ్చు పట్టాలు అప్పుడప్పుడు (periodically) నవీకరణ చె్యుచుండిరి. చేసినప్పుడల్లా పరిపాలనా ధికారములను అధిక మోతాదులో ఆమోదించ బడుచుండెను. ఈస్టు ఇండియా వ్యాపార కంపెనీ ద్వారా భాారతదేశమును బ్రిటిష్ దేశ లాభమునకు వినియోగించుటయే ప్రధానోద్దేశ్యము. కంపెనీ డైరెక్టర్లు భారతదేశమును పరిపాలించుటకు తాబేదారులుగా నియమించి పంపించిన కంపెనీ అధికారుల సలహా ప్రకారమే భారతదేశములో కంపెనీ పరిపాలన కొనసాగుతుండెను. లార్డు హేస్టింగ్సు పదవిగ్రహణ చేయబోయే కొలది కాలముక్రిందనే భారతదేశములో వ్యాపారము చేసుకునటకు కంపెనీకిచ్చిన పట్టా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము వారిచే 1813లో నవీకరణ చేయబడి కంపెనీ రాజ్యాదికార సన్నదును చట్టముగా ఆమోదించబడినది బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెని చట్టము 1813 (Charter Act of 1813) . అంతకుపూర్వము పరిపాలించిన గవర్నర్ జనరల్ వెల్లెస్లీ బ్రిటిష్ వారికీ ఫ్రెంచివారికీ జరుగుతున్న ప్రపంచయుద్దములనిన్నూ, ఫ్రెంచి నాయకుడైన నెపోలియన్ భారతదేశము వచ్చి తమ ఆధిక్యతను కూలత్రోయునన్న నెపముతోనూ అనవసరపుటుద్దములు, కుతంత్రములుచేసి, అనుబంధ సమాశ్రయసంధి (subsidiary alliance) అనుసంధి వప్పందములుచేయించి వలసరాజ్య విస్తరణ చేశాడు. 1793లో కంపెనీ వారికి బ్రిటిష్ పార్లమెంటు వారు పట్టానొసగునప్పుడు దేశాక్రమణచేయుట రాజ్యమును వృధ్దిచేయట బ్రిటిష్ వారి జాతికీ, నీతికి భంగకరములని స్పష్టముచేయబడియున్నది. కానీ ఇప్పుడు 1813లో అమలైన ఆ చట్టములో అట్టి నీతి సుభాషితాలు తీసేయ బడియుండినందున, ఈ కొత్త సన్నదుచట్టము ప్రకారము లార్డు హేస్టింగ్సు గవర్నర్ జనరల్ గా పదవి చేపట్టి ఏ కారణము, నెపములేకనే రాజ్యకుతంత్రములు, యుద్దములు సలిపి కేవలము వలసరాజ్య విస్తరణయే లక్ష్యముగా పెట్టుకుని బ్రిటిష్ వలసరాజ్యమును బలపరచుచూ 1823 దాకా పరిపాలించాడు. క్రీ.శ. 1600నుండి ప్రారంభమైన బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియాచరిత్రలో లార్డు హేస్టింగ్సు కార్యకాలము 1813-1823 చాలా ప్రముఖమైన పర్వం అందులోనూ 1818 వ సంవత్సరముతో భారతదేశములోని బ్రిటిష్ రాజ్యము బ్రిటిష్ ఇండియా రాజ్యముగా మారినదని చెప్పవచ్చును.[1]