బందా సింగ్ బహదూర్
భాయ్ కహాన్ సింగ్ నభా రాసిన మహాన్ కోశ్ అన్న సిక్ఖు విజ్ఞాన సర్వస్వం ప్రకారం - ఆయన జమ్మూ ప్రాంతంలోని రాజౌరీ కానీ, పంజాబ్ లోని దౌబాకి కానీ చెందిన మిన్హాస్ రాజ్ పుత్. పి.ఎన్.బలి ఆయనను మొహ్యాల్ బ్రాహ్మణుడిగా భావించారు.[5] బలి రాసిన మోహ్యాల్ హిస్టరీ పుస్తకం ప్రకారం జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని శివాలిక్ పర్వత శ్రేణుల వద్ద గల బందా పూంఛ్ తాలూకాలోని మెంధర్ జిల్లాలో 1670 అక్టోబరు 27న జన్మించారు. హరీం రాయ్ ఆయనను పంజాబీ ఖత్రీ లేక రాజ్ పుత్ గా భావించారు.[6] జైనీ బుధ్ సింగ్ అనే సుప్రసిద్ధ పండితుడు తన ప్రఖ్యాత గ్రంథం ఛొవెన్ రతన్లో బందా బహదూర్ పుట్టుకతో బ్రాహ్మణుడని భావించారు. హర్జీందర్ సింగ్ దిల్జీర్ తన పుస్తకం సిక్ఖు త్వారీఖ్ (1469-2008) (అమృత్ సర్ సింగ్ సోదరులు, 2008లో 5 సంపుటాల గ్రంథంగా ప్రచురించారు) లో బందా సింగ్ ను పుట్టుకతో రాజపుత్ గా పేర్కొన్నారు. 1670లో లచ్మణ్ దాస్ గా జన్మించిన ఆయన 16వ యేట ఇంటిని వదిలి, దిమ్మరులైన హిందూ సాధువుల గుంపులో కలిసిపోయారు. ఆయన రెండు సంవత్సరాల కాలాన్ని ఇద్దరు సాధువుల (జానకీ దాస్ తర్వాత రాందాస్) వద్ద గడిపారు, ఆపైన బాబా లూనియాను, బుర్హాన్ పూర్ వద్ద కలుసుకున్నారు. 1696లో ఆయన గురు గోవింద్ సింగ్ను కన్ఖల్, హరిద్వార్ వద్ద కొద్ది సమయం కలుసుకున్నారు. ఈ సంఘటన తర్వాత ఆయనను గోవింద్ సింగ్ ఆగస్టు 1708లో సందర్శించారు. అయితే దల్జీర్ వ్రాసిన ఈ కథనాన్ని కొందరు సిక్ఖులు సవాలుచేశారు.[7][8]
చంద్రశేఖర్ అజాద్
సీతారాం తివారీ, జగరాణి దేవీల ఐదో సంతానంగా జన్మించిన చంద్రశేఖర్‌ అజాద్‌ పేదరికంలో పుట్టినప్పటికీ విద్యార్థి దశ నుంచి ధైర్యసాహసాలు చూపేవారు. ప్రజల నుంచి మహాత్మాగాంధీ వరకు నీరాజనాలు అందుకుంటున్న రోజులవి. 1921లో గాంధీ విదేశీ వస్తు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చిన విషయం తెలిసిందే. చంద్రశేఖర్‌ కూడా జనంతో కలిసి వందేమాతరం విప్లవం వర్ధిల్లాలి అంటూ నినాదాల చేస్తుంటే పోలీసులు కొట్టారు. ఇది సహించలేక రాయిని గురి చూసి పోలీసులను కొట్టి అదృశ్యమయ్యాడు. బ్రిటిష్ దురాక్రమణకు వ్యతిరేకంగా 1857లో స్వాతంత్ర్య సమరజ్వాలలు ఎగసిపడినాయ. భారతదేశానికి 1947లో స్వాతంత్య్రం సిద్ధించేవరకూ గడచిన 90 ఏళ్లలో దేశ స్వాతంత్య్రం కోసం అనేక ఉద్యమాలు సాగాయి. పంజాబ్‌లో రామసింగ్ కూకా (నాంధారీ ఉద్యమం), మహారాష్టల్రో వాసుదేవ బల్వంత్‌ఫడ్‌కే, ఛపేకర్ సోదరులు, భగత్‌సింగ్, యస్ఫతుల్లాఖాన్, రాజగురు, రాంప్రసాద్, బిస్మిల్, భగవతీచరణ్, అల్లూరి సీతారామరాజు, కుమరంభీం, చంద్రశేఖర్ అజాద్.. ఇంకా అనేకమంది వీరుల బలిదానాలు కొనసాగాయి. 1906 జూలై 23న మధ్యప్రదేశ్‌లోని బావరా గ్రామంలో జగరాణిదేవి, సీతారాం తివారీల కడుపుపంటగా చంద్రశేఖర్ తివారీ జన్మించాడు. ఆయనే చంద్రశేఖర్ అజాద్. 24 ఏళ్ల ప్రాయంలో స్వాతంత్య్ర సమర యజ్ఞంలో ఆహుతయ్యేవరకూ అనితర సాధ్యమైన ధైర్య సాహసాలతో పోరాటం సాగించి చిరస్మరణీయుడైనాడు ఆజాద్.15 ఏళ్లు కూడా నిండని అతి పిన్న వయసులోనే దేశ స్వాతంత్య్రం కోసం సర్వ సమర్పణకు సంసిద్ధమైనవాడు చంద్రశేఖర్ అజాద్.