కుసుమ నూనె
దక్షిణ ఆసియా కుసుమ మూల జన్మస్ధానం. చరిత్రముందు కాలం (pre historic) లోనే చీనా, ఇండియా, పెర్షియా, ఇజిప్టులలో కుసుమ పంట సాగులో వున్నట్లు తెలుస్తున్నది.మధ్య యుగంనాటికి ఇటలి, ఆతరువాత మిగతా ప్రాంతాలకు వ్యాప్తి చెందినది. 4 వేలనాటి పురాతన ఇజిప్తియన్ సమాధులలో కుసుమపూల అవషేశాలను పురాతత్వ శాస్తవేత్తలు గుర్తించారు. కీ.పూ.1600 సం.నాటి ఇజిప్తిథియన్ 18వ రాజ వంశస్తుని సమాధిలో, మమ్మితోపాటు, విల్లిఆకులతో (willow leaves) వున్న కుసుమపూలు ఉన్నాయి. 12వ రాజవంసస్తుని మమ్మికి చుట్టిన వస్త్ర్రంరాన్ని కుసుమపూలరంగుతో అద్దకం చేసినట్లు గురించారు. ఇజిప్తియన్ చక్రవర్తి (pharaoh) తుతన్‌ఖామున్‌ (Tutankhamun) సమాధులో కుసుమపూల హారాలున్నాయి[2][3] .
కుసినార
కుసినగరం (, ), కుసినగరం లేదా కుసినార భారతదేశం లోని ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని గోరఖ్‌పూర్ జిల్లాలోని ఒక నగర పంచాయతీ. ఇది 28వ జాతీయ రహదారి ప్రక్కన, గోరఖ్‌పూర్ కు 52 కి.మీ తూర్పున ఉంది.ఇది భౌద్ధమత ప్రసిద్ధ పర్యాటక ప్రాంతం. ఈ ప్రాంతంలో గౌతమ బుద్ధుడు నిర్యాణం చెందాడు. దీని పరిసర నగరాలు హత, పద్రౌన, డియోరియా, మరియు ఫాజిల్ నగర్. 
బుద్ధుడు నిర్వాణం పొందిన చోటు. ఆయన తన అంతిమ దినాలను ఎక్కడెక్కడ గడిపాడో, ఎక్కడ నిర్వాణం పొందాడో ‘మహా పరినిబ్బాణ సుత్త’ తెలియజేస్తున్నది. వైశాలిలో ఉండగా తీవ్రమైన అనారోగ్యం కలిగింది. కాని, శిష్యులను కలుసుకొని మాట్లాడిన తరువాతనే దేహత్యాగం చేయాలనుకోవడం వల్ల సంకల్ప బలంతో తిరిగి ఆరోగ్యం పొందాడు. పరిసరాలలోని భిక్షువులను కలుసుకోవాలని అనుకొన్నాడు. భండగామ, బెలువ, పావ, జంబుగామ మొదలైన ప్రదేశాలకు వెళ్లాడు. తుదకు చేరిన ప్రదేశం కుసినార. అక్కడ సాల వృక్షాల వనం చేరాడు. మంచి నీరు దొరక్క ఇబ్బంది పడ్డాడు. శిష్యుడు ఆనంద్‌తో రెండు సాల వృక్షాల నడుమ తనకు శయ్య ఏర్పాటు చేయమని కోరాడు. అతడు అలాగే చేశాడు. ఆ శయ్యపై బుద్ధుడు నిర్వాణం పొందాడు. అది మహా పరినిర్వాణం. సంస్కృత భాషలో ఇది కుశి నగరం. ఒకప్పుడు మల్ల జనపదానికి ముఖ్య పట్టణం. బుద్ధుడి కాలంలో ఉత్తర భారతంలో మొత్తం పదహారు జనపదాలు ఉండేవి. (జనపదం రాజ్యం కంటే తక్కువ స్థాయిది.) అందులో మల్ల జనపదం ఒకటి. బుద్ధుడు నిర్వాణం పొందిన సాల వనం గోగ్రి ఉపనదీ తీరంలో, కుశి నగరానికి ఉత్తర దిక్కున ఉంది. బుద్ధుడి భౌతిక కాయానికి దహన క్రియలు కూడా ఇక్కడే ఊరి వెలుపల జరిగాయి.