తెలంగాణలోని నదులు, ఉపనదులు
తుంగభద్ర: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన తుంగభద్ర నది కర్నాటకలోని వరాహ కొండల్లో తుంగ, భద్ర అనే రెండు నదుల కలయిక వలన జన్మిస్తుంది. మహబూబ్‌నగర్‌లోని ఆలంపూర్ వద్ద తెలంగాణ రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించి, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కర్నూలు జిల్లాలో సంగమేశ్వరం వద్ద కృష్ణా నదితో కలుస్తుంది. దీనికి కుముద్వతి, వరద, వేదవతి ఉపనదులు ఉన్నాయి. మంజీరా నది: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన మంజీరా నది మహారాష్ట్రలోని ‘బాలాఘాట్’ పర్వతాల్లో జన్మించి, అక్కడ నుంచి ఆగ్నేయ దిశగా మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక రాష్ట్రాల ద్వారా ప్రవహించి, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని మెదక్ జిల్లాలోకి ప్రవేశిస్తోంది. ఆ తర్వాత నిజామాబాద్ జిల్లాలో కొంత దూరం ప్రవహించి పోచంపాడు వద్ద గోదావరి నదిలో కలుస్తోంది. దీని పొడవు 644 కి.మీ. ఈ నదిపై నిజామాబాద్ జిల్లాలోని అచ్చంపేట సమీపంలో నిజాంసాగర్ ప్రాజెక్టు, మెదక్ జిల్లాలోని సంగారెడ్డి పట్టణ సమీపంలో సింగూర్ డ్యాం నిర్మించడం జరిగింది. మూసీ నది: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన మూసీ నది రంగారెడ్డి జిల్లా శివారెడ్డి పేట వద్ద అనంతగిరి కొండల్లో జన్మించి, హైదరాబాద్‌ నుండి ప్రవహించి నల్లగొండ జిల్లాలోని వాడపల్లి వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. దీనిని గండిపేట చెరువు అని కూడా అంటారు. 1920లో ఈ నది పైన ఉస్మాన్‌సాగర్ డ్యామ్‌ను నిర్మించబడింది. ఈసా, ఆలేరు అనేవి దీనికి ఉపనదులు. డిండి నది: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన డిండి నది మహబూబ్‌నగర్‌లో షాబాద్‌ గుట్టలో జన్మించి దేవరకొండ ఏలేశ్వరం వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. దీని పొడవు 153 కి.మీ. ప్రాణహిత నది: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన ప్రాణహిత నది మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాత్పురా పర్వతాలలో పెన్‌గంగా, వైన్‌గంగా, వార్ధా నదుల కలయిక వలన ఏర్పడి, మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్ ద్వారా ప్రయాణించి, ఆదిలాబాద్ సరిహద్దు ద్వారా ప్రవహిస్తూ కరీంనగర్ జిల్లాలోకి ప్రవేశించి, మహదేవ్‌పూర్ మండలంలోని కాళేశ్వరం వద్ద గోదావరి నదితో కలుస్తోంది. ఈ నదిపై ప్రాణహిత చేవెళ్ళ ఎత్తి పోతలపథకం నిర్మించబడింది. కిన్నెరసాని: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన కిన్నెరసాని నది వరంగల్ జిల్లాలో మేడారం-తాడ్వాయి కొండసానువుల్లో జన్మించి ఆగ్నేయ దిశగా ఖమ్మం జిల్లా ద్వారా ప్రవహిస్తూ భద్రాచలంకు సమీపాన గల బూర్గంపాడు, వేలేరు గ్రామాల మధ్య గోదావరితో కలుస్తోంది. సుమారు 96 కి.మీ. పొడవున్న కిన్నెరసాని ఉపనది ‘ముర్రేడు’. మున్నేరు: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన మున్నేరు నది వరంగల్‌ జిల్లా పాకాల చెరువు నుంచి బయలుదేరి వరంగల్, ఖమ్మం జిల్లాల ద్వారా ప్రవహించి అంధ్రప్రదేశ్‌లోని కృష్ణాజిల్లా నందిగామ తాలూకాలోని ఏలూరు గ్రామం వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తోంది. సమారు 198 కి.మీ. పొడవున్న ఈ నదికి వైరా, కట్లేరు దీని ముఖ్యమైన ఉపనదులుగా ఉన్నాయి. పాలేరు నది: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన పాలేరు నది వరంగల్‌ జిల్లా దక్షిణ భాగంలోని బాణాపురం ప్రాంతంలో పుట్టి నల్లగొండ, ఖమ్మం జిల్లాల్లో ప్రయాణించి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కృష్ణాజిల్లాలోని జగ్గయ్యపేట వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. సుమారు 145 కి.మీ. పొడవున్న ఈ నదిపై నిజాంల కాలంలో ఖమ్మం జిల్లాలోని ‘పాలేరు’ పట్టణ సమీపంలో రిజర్వాయర్ నిర్మించబడింది. భీమా నది: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన భీమానది మహారాష్ట్ర లోని పశ్చిమ కనుమలలో పుట్టి ఆగ్నేయ దిక్కుగా మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ రాష్ట్రాల గుండా 725 కిలోమీటర్ల దూరము ప్రవహించి కృష్ణా నదిలో కలుస్తుంది. పెన్ గంగ: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన పెన్ గంగ నది అదిలాబాదు గుండా ప్రవహిస్తున్నది. వైరా నది: ఇది ఖమ్మం జిల్లాలో ప్రవహించే చిన్న నది. తాలిపేరు నది: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన తాలిపేరు నది ఖమ్మం జిల్లాలో చర్ల మండలంలో జన్మించి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో గోదావరి నదిలో కలుస్తుంది. దీనిపై తాలిపేరు ప్రాజెక్టు నిర్మించబడింది.
రోహ్తాస్
జిల్లా వైశాల్యంలో చిన్నదైనా భౌగోళికంగా వైవిధ్యం కలిగి ఉంది. కైమూర్ మరియు రోహ్తాస్ పీఠభూమి వెంట మైదానాలు విస్తరించి ఉన్నాయి. జిల్లాలోని అత్యధిక భూభాగం సారవంతమై వ్యయసాయ యోగ్యమై ఉంది. కైమూర్ పర్వతాలు విదర్భపర్వతావళి పొడిగింపుగా ఉన్నాయి. దట్టమైన అరణ్యాలతో కప్పబడి ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం వంటచెరకు కొరకు అధికంగా చెట్లను నరుకివేస్తున్న కారణంగా ఈ అరణ్యాలు క్షీణిస్తూ ఉన్నాయి. అత్యధిక జనసాంధ్రత కలిగిన ఈ ప్రాంతం అధికంగా సారవంతమైనదిగా ఉండి పుష్కలంగా పంటను అందిస్తుంది. 
జిల్లాలో గంగానది ఉపనది సన్ నది (మధ్యప్రదేశ్లో జన్మించింది) ప్రవహిస్తుంది. 
జిల్లాలో ధంవర్ గ్రామం (ధంవర్ పరగణా) గంజ్ భరసర (ఈ గ్రామంలో ఉండర్ గ్రాజ్యుయేట్ కాలేజ్ ఉంది). మఝీగావ్, తిప, తుంబ మరియు నవదిహ్ వంటి ప్రధాన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో నోఖా (రోహ్‌తాస్), రాజ్‌పూర్, తిలౌతు, అక్బర్‌పూర్ (బీహార్), నాసిర్‌గజ్ మరియు బిక్రంగంజ్ వంటి చిన్న పట్టణాలు ఉన్నాయి. దేహ్రి మరియు ససరం వంటి నగరాలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో ఉప ఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంది. వేడి- పొడి వేసవి, చల్లని శీతాకాలం ఉంటుంది. జిల్లా ఆర్థికంగా వ్యవసాయ ఆధారితం కనుక జిల్లా ఆర్థిక రంగంలో వర్షాలు ముఖ్యఓఅత్ర వహిస్తాయి.
అరణ్యాల నిర్మూలం కారణంగా వాతావరణంలో మార్పులు, పర్యావరణ కాకుష్యం, తరచుగా కరువులు సంభవించడం, ఉష్ణోగ్రత అధికరించడం వంటి మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి.1980లో డాల్మియా నగర్ భారతదేశంలో ప్రధాన పారిశ్రామిక నగరంగా గుర్తింపొను పొందింది. చెరకు, వెజిటబుల్ ఆయిల్, పేపర్ మరియు కెమికల్ ఫ్యాక్టరీలు ఉండేవి. ప్రస్తుతం అవి మూతబడి ఉన్నాయి. దొగతనం, దోపిడీ మరియు ప్రాంతీయ మాఫియా జోక్యం పరిశ్రమల క్షీణతకు దారితీసింది. 2008-2009 డాల్మియా నగర్ రైల్వేశాఖ ద్వారా రైల్వే ఫ్యాక్టరీ మంజూరు చేయబడింది. 
సోనె నదీతీరంలోని దేహ్రి వద్ద బొగ్గు నిక్షేపాలు భయఫబడ్డాయి. బొగ్గు వ్యాపారం కొరకు దేశం మొత్తం నుండి వ్యాపారులు ఈ నగరానికి వస్తుంటారు. జిల్లాలో 6.6 మెగావాట్ల బొగ్గు ఉత్పత్తి చేస్తున్న హైడ్రో ఎలెక్ట్రానిక్ విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది.