రామకృష్ణ మఠము
రామకృష్ణ మఠము, అనేది 19వ శతాబ్దానికి చెందిన బెంగాల్కు చెందిన ఆధ్యాత్మికవేత్త రామకృష్ణ పరమహంస పురుషుల కోసం ఏర్పాటు చేసిన సన్యాసాశ్రమం పేరు. దీనికి అనుబంధ సంస్థయైన రామక్రిష్ణ మిషన్, ఆయన ప్రియశిష్యుడైన స్వామీ వివేకానంద ఆయన తత్వాలను వ్యాప్తి చేయడానికి స్థాపించిన ఆధ్యాత్మిక సంస్థ.ఈ రెండు సంస్థల ప్రధాన కార్యాలయాలు పశ్చిమ బెంగాల్ లోని బేలూర్ మఠం దగ్గర ఉన్నాయి. రామకృష్ణ మిషన్ ను మే 1, 1897లో స్థాపించడం జరిగింది. ఇవి రెండూ న్యాయపరంగా, ఆర్థిక పరంగా రెండు ప్రత్యేక సంస్థలైనప్పటికీ, చాలా కార్యక్రమాలను కలిసే రూపొందిస్తాయి, కాబట్టి వీటిని జంట సంస్థలుగా పరిగణించవచ్చు. ఈ జంట సంస్థల ప్రధాన లక్ష్యం సర్వమత సామరస్యం, సామాజిక సమానత్వం, వెల్లివిరియడం. జాతి, వర్గ, కుల, మత, ప్రాంతీయ, లింగ భేదాలు లేకుండా మానవాళి సుఖశాంతులతో జీవించడం, మానవుని సర్వతోముఖాభివృద్ధి. దీనికి భారతదేశంలో మరియు విదేశాలలో 166 కార్యాలయ శాఖలున్నాయి.[1]
రామకృష్ణ మఠము, హైదరాబాదు
రామకృష్ణ మఠం, హైదరాబాదు బేలూర్ మఠం వద్దగల అంతర్జాతీయ రామకృష్ణ మఠము యొక్క హైదరాబాదు శాఖ. దీన్ని 1973లో సికింద్రాబాదులో గల మహబూబా కళాశాలకు ఆనుకొని ఉన్న మార్కెట్ వీధిలో చిన్న భవనములో ప్రారంభించడం జరిగింది.. దీనిలో చాలా విభాగాలు ఉన్నాయి. రామకృష్ణ యూనివర్సల్ టెంపుల్, వివేకానంద ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లాంగ్వేజెస్, వివేకానంద ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హ్యూమన్ ఎక్సలెన్సు, వివేకానంద ఆరోగ్యకేంద్రం, గీతా దర్శనం, వివేకానంద గ్రంథాయలయం, సంత్ దర్శన్, వివేకానంద మ్యూజియం, మొదలైనవి ప్రధానమైనవి.
అప్పట్లో జంట నగరాల్లో రెండు రామకృష్ణ మఠాలుండేవి. సికింద్రాబాద్ మహబూబా కళాశాలకు పక్కన ఒకటి, బేగంపేట్ పాత విమానాశ్రయం పరిసరాల్లో ఒకటి. బేగంపేట్ మఠం వ్యవహారాల్ని స్వామీ యోగేశ్వరానందజీ చూసే వారు. ఆయన కాలధర్మం చెందాక నగర ప్రముఖులతో ఒక మేనేజింగ్ కమిటీ ఏర్పడింది. సికింద్రాబాద్ రామకృష్ణ సేవాసమితి బాధ్యతలు కొంత మంది భక్తులు చూసేవారు. స్వామి యతీశ్వరానంద మహరాజ్ హైదరాబాద్ వచ్చినపుడు ఆయన సమక్షంలో రెండు సంస్థలూ ఒక్కటయ్యాయి. ఆ ఒక్కటి కూడా 1973లో బేలూరు రామకృష్ణ మఠం అనుబంధంగా మారింది. అప్పటి నుంచీ దాదాపు రెండు దశాబ్దాలపాటు స్వామి రంగనాధానంద అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. మఠం విస్తరణలో ఆయన చేసిన కృషి ఎనలేనిది. 1979లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లోయర్ ట్యాంక్‌బండ్ ప్రాంతంలో మఠానికి ఎనిమిది ఎకరాలు కేటాయించింది. ప్రస్తుతం రామకృష్ణ మఠం ఉన్న స్థలం అదే. మొదట్లో ముళ్ళ కంపలతో రాళ్ళు రప్పలతో భయంకరంగా ఉండేది. సన్యాసులు, భక్తులు, సిబ్బంది తలో చేయి వేసి దీని రూపురేఖలు పూర్తిగా మార్చి వేశారు. రామకృష్ణ మఠానికి దేశ వ్యాప్తంగా నూట ఇరవై, విదేశాల్లో నలభై కేంద్రాలున్నాయి వీటికి తోడు భక్తులు ఏర్పాటు చేసుకున్న సేవా కేంద్రాలు, కర్ణాటకలోని బేలూరులో ప్రధాన మఠం ఉంది. మన రాష్ట్రంలో హైదరాబాద్ తోపాటు విశాఖ, రాజమండ్రి, విజయవాడ, కడపలో శాఖలున్నాయి.