రాయగడ
రాయగడ జిల్లా వైశాల్యం 7584 చ.కి.మీ. జిల్లాలో బ్ఫ్లిమలి, అజిమలి, తిక్రిమలి ఔషధ మొక్కలు మరియు వన్యమృగాలకు ప్రత్యేకంగా గుర్తించబడుతుంది.
రాయగిరి కోట
మల్లన్నగుట్ట తూర్పు దిశ మధ్యలోనే చిన్నచిన్న రాళ్ళతో నిర్మించిన మూడు ప్రాకారాల కోటగోడ (2 అడుగుల వెడల్పుతో 18 అడుగుల ఎత్తులో రాతి గోడలు) ఉంటుంది. ఒకటి మట్టిగోడ, రెండవది చెక్కిన పెద్ద రాతిబండలతో రెండవ వరుస కోటగోడకాగా మూడవది చక్కగా గోడలకోసం చెక్కిన రాతిబిళ్ళలతో కట్టిన గోడ. సరిగ్గా కోట మధ్యలో మల్లన్నగుడి ఉంటుంది. మల్లన్నగుడి రాతిద్వారం రెండు శేరలమీద కలశాలు (జైనబసది లేదా గుడికి వుండే గుర్తులు) ఉన్నాయి. దీనినిబట్టి మొదట జైనదేవాలయంగా వున్న ఈ గుడి తర్వాత శివాలయంగా మార్చబడిందని తెలుస్తుంది. గుడి ముందు వినాయకుడు, తలలేని నంది, ఆంజనేయుడు ఉన్నారు. గుడికి దగ్గరలో రెండు సహజసిద్ధమైన నీటికుండాలున్నాయి. 28 కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉన్న ఈ కోటను పూర్తిగా తిరిగి చూడాలంటే కనీసం 3 రోజులు పడుతుంది. 8 కి.మీ. పొడవు, 5 కి.మీ.ల వెడల్పుండే గుట్టపై 40 కి.మీ.ల వైశాల్యంతో మైదానప్రాంతం ఉంటుంది. నాలుగు కొలనులు, ఎన్నో నివాస గృహాల ఆనవాళ్ళు, పెద్ద పరిమాణంలో ఉన్న ప్రాచీన ఇటుకలు ఉన్నాయి. స్తూపనిర్మాణం వుండవచ్చనిపించే ఇటుకలతో కట్టిన తొట్లు, ఇతర నిర్మాణాలు అక్కడక్కడ కనిపిస్తాయి. భువనగిరి కోట కన్నా ముందే ఈ కోట నిర్మాణం జరిగివుండవచ్చు. ఇక్కడి కోట నిర్మాణం, భవనాల కట్టుకం, కుండాల నిర్వహణ, దేవాలయాలు, స్తూపాలవంటి నిర్మాణాలు... ఇవన్నీ ఈ రాయగిరి కోట విష్ణుకుండినుల కాలం, అంతకన్నా ముందే ఇక్కడ కట్టివుంటారని భావించవచ్చు.