తిరుమల
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం చిత్తూరు జిల్లాలోని పట్టణం తిరుపతి. ఈ పట్టణాన్ని ఆనుకొని ఉన్న కొండలపై వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం ఉన్న వూరు తిరుమల. ఈ రెండింటినీ కలిపి "తిరుమల తిరుపతి" అని వ్యవహరిస్తూ ఉంటారు. తిరుమల వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయాన్ని ప్రతిదినం లక్ష నుండి రెండు లక్షల వరకు భక్తులు సందర్శిస్తుంటారు. ప్రత్యేక దినాలలో 5 లక్షలమంది వరకూ దర్శనం చేసుకొంటారు.[1]. ఈ యాత్రాస్థలం శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలోని 108 దివ్యదేశాలలో ఒకటి.
దాములూరు
త్రివేణీ సంగమ క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందిన దాములూరు శివారు కూడలి సంగమేశ్వరుని దర్శించుకుంటే కోరిన కోర్కెలు నెరవేరుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. ఆలయానికి తూర్పున వైరా, కట్టలేరు కలిసి ప్రవహించుచుండగా, ఇవి కొద్ది దూరంలో మునేరులో కలుస్తాయి. ఈ క్షేత్రాన్ని పూర్వం నుండి, "త్రివేణీ సంగమ క్షేత్రం"గా వ్యవహరిస్తుంటసరు. దేవాలయానికి దక్షిణ భాగంలోమునులు తపస్సు చేసుకొని, అక్కడే శివైక్యం (సజీవ సమాధి) అయ్యేవారని చెబుతుంటారు. అప్పటి మునుల సమాధులు ఇప్పటికీ ఇక్కడ దర్శనమిస్తాయి. ఇక్కడ చెన్నకేశవస్వామి భూమిలోపల కొలువై ఉన్నాడు. నాగేంద్రస్వామి మహిమాన్వితులుగా భక్తులు చెబుతుంటారు. ఏటా మహాశివరాత్రికి కృష్ణ, గుంటూరు, ఖమ్మం జిల్లాలనుండి 50 వేలమందికిపైగా భక్తులు ఇక్కడకు వస్తారు. మహాశివరాత్రి రోజున, లింగోద్భవ సమయంలో శ్రీ గంగా పార్వతి సమేత సంగమేశ్వరస్వామి కళ్యాణం నిర్వహించెదరు. [2] ఈ ఆలయానికి 11.37 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉంది. [5]