కుసుమ నూనె
దక్షిణ ఆసియా కుసుమ మూల జన్మస్ధానం. చరిత్రముందు కాలం (pre historic) లోనే చీనా, ఇండియా, పెర్షియా, ఇజిప్టులలో కుసుమ పంట సాగులో వున్నట్లు తెలుస్తున్నది.మధ్య యుగంనాటికి ఇటలి, ఆతరువాత మిగతా ప్రాంతాలకు వ్యాప్తి చెందినది. 4 వేలనాటి పురాతన ఇజిప్తియన్ సమాధులలో కుసుమపూల అవషేశాలను పురాతత్వ శాస్తవేత్తలు గుర్తించారు. కీ.పూ.1600 సం.నాటి ఇజిప్తిథియన్ 18వ రాజ వంశస్తుని సమాధిలో, మమ్మితోపాటు, విల్లిఆకులతో (willow leaves) వున్న కుసుమపూలు ఉన్నాయి. 12వ రాజవంసస్తుని మమ్మికి చుట్టిన వస్త్ర్రంరాన్ని కుసుమపూలరంగుతో అద్దకం చేసినట్లు గురించారు. ఇజిప్తియన్ చక్రవర్తి (pharaoh) తుతన్‌ఖామున్‌ (Tutankhamun) సమాధులో కుసుమపూల హారాలున్నాయి[2][3] .
దూబగుంట రోశమ్మ
దూబగుంట రోశమ్మ సారా వ్యతిరేక ఉద్యమ సారథి. ఈమె మధ్య తరగతికి చెందిన కుటుంబంలో పుట్టింది. నెల్లూరు జిల్లా కలిగిరి మండలంలోని దూబగుంట అనే ఓ కుగ్రామం ఈమె స్వగ్రామం. ఈమె అసలు పేరు వర్ధినేని రోశమ్మ. తన స్వగ్రామం దూబగుంట నుండి ప్రారంభమైన సారా వ్యతిరేక ఉద్యమం వెల్లువలా విస్తరించడంతో ఈమె పేరు దూబగుంట రోశమ్మగా స్థిరపడింది. ఈమెకు ఇద్దరు కొడుకులు. భర్త చనిపోవడంతో ఇద్దరు కొడుకులను కష్టపడి పెంచి పెద్ద చేసింది. వారు ప్రయోజకులు కావాలని ఎన్నో కలలు కన్నది. కాని కొడుకులిద్దరు సారాకు బానిసలవ్వడంతో ఈమె కలలన్నీ కల్లలయ్యాయి. పైగా సారాకు అలవాటు పడ్డ కుటుంబసభ్యుల నుంచి తనకు ఎదురైన చేదు అనుభవాలు, తను ఎదుర్కొన్న గృహ హింసలు మరే మహిళకు రాకూడదనుకున్నది. అక్షర దీపం కార్యక్రమంలో తాను చదివిన సీతమ్మ కథ ద్వారా స్ఫూర్తి పొంది సారా వ్యతిరేక ఉద్యమానికి నడుం బిగించింది.
గ్రామంలో తనకు తోడు వచ్చిన పది మంది మహిళతో ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించిన రోశమ్మ. జిల్లా వ్యాప్తంగా ఉద్యమాన్ని విస్తరింపజేసింది. రాష్ట్రం మొత్తాన్ని కదిలించింది. దాదాపు మూడు దశాబ్దాల పాటు సారా వ్యతిరేక ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించింది. రోశమ్మ ఉద్యమానికి స్వాతంత్ర్య సమరయోధులతో పాటు నెల్లూరు జిల్లాలోని ప్రముఖులు, మహిళల మద్దతు లభించడంతో ఆమె రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా పర్యటించి సారా నిర్మూలనకు ఉద్యమించారు. ఉద్యమం తీవ్ర రూపం దాల్చి సారా ఉద్యమం కాస్తా సంపూర్ణ మద్యపాన వ్యతిరేకోద్యమంగా మారింది.
రోశమ్మ నేతృత్వంలో ఉవ్వెత్తున ఎగిసిన సంపూర్ణ మద్యపాన వ్యతిరేక మహోద్యమం నాటి టీడీపీ అధినేత ఎన్టీఆర్‌ హృదయాన్ని కదిలించింది. ఎన్టీరామారావు తిరిగి అధికారంలో రాగానే మద్యపాన నిషేధం ఫైల్‌పై మొదటి సంతకం చేశారు. తన ఉద్యమం సఫలం కావడంతో రాష్ర్ట మహిళలకు రోశమ్మ ఆదర్శ మహిళగా మారింది. గ్రామాల నుంచి రాజధాని వరకు ప్రముఖులు రోశమ్మను సన్మానాలతో ముంచెత్తారు. అవార్డులు, బహుమానాలతో సత్కరించారు. రోశమ్మ మహిళా శక్తి అంటూ ప్రశంసలు కురిపించారు.