చంద్రయాన్-2
చంద్రయాన్-2 (Sanskrit: चंद्रयान-२, lit: Moon-vehicle[1][2] pronunciation), చంద్ర మండలాన్ని శోధించటానికి భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ISRO), రష్యన్ అంతరిక్ష సంస్థ (RKA)ల యొక్క సంయుక్త కార్యక్రమం. ఈ కార్యక్రమం ఖర్చు విలువ సుమారు 425 కోట్ల రూపాయలు.[3] ఈ ప్రయోగాన్ని 2018[4]లో అమలు పరచాలని అనుకుంటున్నారు. ఈ ప్రయోగాన్ని జియోసింక్రనస్ సేటలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (GSLV) వాహనం ద్వారాా ప్రయోగిస్తారు, ఇందులో భారత్ తయారు చేసిన లునార్ అర్బిటర్, రోవర్‌లను, రష్యా తయారు చేసిన లాండర్‌నూ ప్రయోగిస్తారు. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా వివిధ రకాల సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పరీక్షించవచ్చు, కొత్త ప్రయోగాలూ చేయవచ్చు[5][6] అని ISRO భావిస్తోంది. చక్రాలు కలిగిన రోవర్ యంత్రం చంద్రుని ఉపరితలం అంతా తిరిగి అక్కడి మట్టి, రాళ్ల నమూనాలను సేకరించి అక్కడే రసాయన విశ్లేషణ చేస్తుంది. ఈ సమాచారము పరిభ్రమిస్తున్న చంద్రయాన్-2 ద్వారా భూమికి చేరవేయబడుతుంది.[7] చంద్రయాన్-1ను సాకారం చేసిన మైలస్వామి అన్నాదురై నేతృత్వంలోని బృందం చంద్రయాన్-2 పైన పనిచేస్తుంది.
ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఐ
ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఐ ఒక కృత్రిమ ఉపగ్రహం.భారతీయ అంతరిక్షపరిశోధన సంస్థ అయిన ఇస్రోతయారు చేసిన ఉపగ్రహం.ఇది భారతీయ నావిగేషన్ (మార్గనిర్దేశ వ్యవస్థకు సంబంధించిన) ఉపగ్రహం.నావిగేషన్ ఉపగ్రహ వ్యవస్థకు చెంది ఇప్పటికి ఇస్రో ఏడు ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించింది.నావిగేషన్ ఉపగ్రహ వ్యవస్థకు చెంది మొదట్లో ప్రయోగించిన ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1A ఉపగ్రహంలోని రుబీడియం గడియారం పనిచెయ్యక పోవడంతో, 2017 ఆగస్టు 31 లో దాని స్థానాన్ని భర్తీ చెయ్యటానికి, పిఎస్ఎల్‌వి-సీ39 అనే ధ్రువీయ ఉపగ్రహ వాహక నౌక ద్వారా ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1హెచ్ను అంతరిక్షములోకి పంపారు.కాని దురదృష్టవశాత్తూ ఆ ప్రయోగం విఫలమైనది .ఉపగ్రహం చుట్టూ అమర్చిన ఉష్ణకవచం (heat shield) అనుకున్న విధంగా తెరచుకోక, అలాగే వుండి పోవడం వలన, ప్రయోగలక్ష్యం నెరవేరలేదు.సాధారణంగాఉపగ్రహం బయలు దేరిన రెండు నిమిషాలకు ఉష్ణకవచం వేరుపాడాలి. కాని 20 నిమిషాల తరువాత కక్ష్యలోకి ఉపగ్రహం చేరినను ఉష్ణ కవచం వేరుపడలేదు.ఇప్పటికి ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఎచ్ నిరద్ధకంగా అంతరిక్షములో 507 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో చక్కర్లు కొట్టుతున్నది.ఇప్పుడు పిఎస్ఎల్ వి-సీ41 అను ధ్రువీయ ఉపగ్రహ వాహక నౌక ద్వారా ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఐ ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలోకి పంపుటకు ఇస్రో సర్వసన్నిద్ధమైనది.ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఐ ఉపగ్రహం నావిగేసన్ కు చెంది ఎనిమిదవ ఉపగ్రహం
మంగళవారం,10 ఏప్రిల్ 2018రాత్రి 8:08కి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నెల్లూరుజిల్లాలోని శ్రీహరికోటలో వున్న సతీష ధవన్ ఉపగ్రహ ప్రయోగ కేంద్రం నుండి ప్రయోగానికి 32 గంటల కౌంట్ డౌన్ మొదలైనది.ఈ కౌంట్ డౌను గురువారం ఉదయం 4:04 వరకు కొనసాగును.సాధారణంగా ధ్రువీయ ఉపగ్రహ వాహక నౌక ప్రయోగానికి 24గంటల కౌంట్ డౌన్ సరిపోవును.కాని గతంలో జరిగిన ప్రయోగ విఫలత దృష్ట్యా ఈసారి కౌంట్ డౌన్ వ్యవధిని పెంచారు.
ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఐ ఉపగ్రహం నావిగేసన్ వ్యవస్థకు చెందిన ఉపగ్రహం.ఈ ఉపగ్రహం మొత్తం బరువు 1425 కిలోలు. ఈ ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌ వ్యవస్థ భారతదేశంలో మొత్తంతో పాటు 1,500కి.లో మీటర్ల వరకు పనిచేస్తుంది. ప్రాజెక్టు మొత్తం పూర్తయితే జీపీయస్‌ తరహాలో భారత్‌కు స్వదేశీ సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో విమానాలు, నౌకలు, రోడ్లు మీద వాహనాలకు దిక్సూచి వ్యవస్థ పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోరానున్నది.ఉపగ్రహం యొక్క భౌతిక కొలతలు 1.58 X 1.5 X5 మీటర్లు. ఇంధనం లేకుండా ఉపగ్రహం బరువు 600 కిలోలు. ప్రయోగ సమయంలో ఇంధనంతో సహా బరువు 1425కిలోలు.
ఉపగ్రహం రెండురకాల ఉపకరణాల సమూదాయాన్నికలిగిఉన్నది. అందులో ఒకటి దిక్సూచి (navigation payload) సంబంధించింది. రెండవది రెంజింగ్ (ranging) ఉపకరణాలు కలిగి ఉన్నాయి. నావిగేసన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు కలిగిన విభాగం ఓడల/నౌకల, విమాన తదితర యానాలకు సంబంధించిన దిక్సూచి సమాచారాన్ని వినియోగదారులకు పంపిణి చేస్తుంది. నావిగేసన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు L5- బ్యాండ్ (1176.45MHZ) మరియు S-బ్యాండ్ (2492.028 MHZ ) లో పనిచేయును. నావిగేసన్‌కు సంబంధించిన ఉపకరణాలలో అత్యంత కచ్చితమైన సమయాన్ని చూపించు రుబీడియం పరమాణు గడియారం అమర్చబడింది.