సుడోకు
సుడోకు ఒక తర్క-భరితమైన, గళ్ళలో అంకెలు నింపే ప్రహేళిక. ఈ ప్రహేళికలో ఒక 9x9 గళ్ళ చతురస్రము ఉంటుంది. అందులో మళ్ళీ తొమ్మిది 3x3 చతురస్రాలు ఉంటాయి. ఈ గళ్ళలో 1 నుండి 9 వరకు నింపాలి. చిన్న చతురస్రం (3x3) లో కాని పెద్ద చతురస్రం (9x9) లో అడ్డు ‍ మరియు‍ నిలువు వరుసలలో ఒకసారి ఉపయోగించిన అంకెలు మరోసారి ఉపయోగించరాదు. ఈ ప్రశ్నా ప్రహేళికలో అక్కడక్కడా కొన్ని అంకెలు నింపబడి ఉంటాయి. పూర్తయిన ప్రహేళిక ఒక రకమైన లాటిన్ చతురస్రము పోలి ఉంటుంది. లియొనార్డ్ ఆయిలర్ అభివృద్ధి చేసిన ఈ లాటిన్ చతురస్రాల నుండి ఈ ప్రహేళిక పుట్టింది అంటారు కానీ, ఈ ప్రహేళికను కనుగొన్నది మాత్రము అమెరికాకు చెందిన హావర్డ్ గార్నస్. ఈ ప్రహేళిక 1979లో డెల్ మ్యాగజిన్ లో నంబర్ ప్లేస్[1] మొదటి సారి ప్రచురితమైనది. 1986లో నికోలాయి దీనిని సుడోకు అనే పేరుతో ప్రాచుర్యానికి తీసుకొచ్చాడు. 2005లో సుడోకు అంతర్జాతీయంగా ఖ్యాతిని గడించింది.
బుద్ధపాలితుడు
ప్రాసంగిక సంప్రదాయాన్ని అనుసరించే వారు వాదంలో తాము ఏ రకమైన ప్రతిజ్ఞా వాక్యం (proposition) ప్రవేశపెట్టకుండానే, ఎదుటి వారి ప్రతిపాదనను అసంబద్ధమని రుజువు చేస్తారు. అంటే ప్రాసంగిక సంప్రదాయంలో ప్రత్యర్థి ప్రతిపాదనను అసంబద్దమని తేల్చివేయడం పైనే దృష్టి పెడతారు. ఈ రకమైన తార్కిక ప్రక్రియను 'అసంబద్ద సూక్ష్మీకరణం’ (Reductio ad absurdum) గా పేర్కొనవచ్చు. ఇది వాదనలో పరోక్ష పద్దతి. దీనిని మరో విధంగా కూడా చెప్పవచ్చు. వాదనలో తాము నిరూపించాల్సిన అసలు విషయానికి సరిగ్గా ఒక వ్యతిరిక్తమైన (opposite) భావాన్ని ముందుగా మనసులో ఊహించుకొని, వాదనలో ఆ ‘వ్యతిరేక భావం’ ఒక తప్పుడు ముగింపు (False conclusion) కు దారి తీస్తుందని తేల్చివేయడం ద్వారా అసలు విషయమే సరైనదని నిరూపించడం అన్నమాట. బౌద్ధ తర్కంలో ప్రాసంగిక పద్ధతిని మొదటిసారిగా ప్రవేశపెట్టినవాడు బుద్ధపాలితుడు. బుద్ధపాలితుని ప్రాసంగిక పద్ధతిని ఇతని సమకాలికుడైన భావవివేకుడు (క్రీ. శ. 500-578) విభేదించాడు. అయితే తరువాతి కాలంలో చంద్రకీర్తి బుద్ధపాలితుని ప్రాసంగిక పద్ధతిని గట్టిగా సమర్ధించాడు.