ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము
శ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం పట్టణం లోని ఒక ప్రాచీన దేవాలయం[1]. ఇక్కడ కోటేశ్వరస్వామి (శివుడు) చిరకాలంగా భక్తుల కోర్కెలను తీర్చుతూ కొలువైయున్నారు.ఈ ఆలయం బలరాముడు నిర్మించిన ఆలయం అయినందున ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణంలో భాగమైన గుడివీధిలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని కోటేశ్వర స్వామి ఉత్తరాంధ్ర భక్తజనకోటికి అభయప్రదాతగా విలసిల్లుతున్నారు[2]. ఈ దేవాలయం కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం, శ్రీకూర్మం నకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్నది[3][4].
ఎనమదల (ప్రత్తిపాడు)
ఈ దేవాలయము గుంటూరు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలలో ఒకటి. ఈ ఆలయాన్ని, 1823 వ సంవత్సరంలో, శ్రీ గొల్లపూడి పట్టాభిరామారావు, శ్రీ గొల్లపూడి లక్ష్మణ్ నిర్మించారు. ఈ దేవాలయానికి రెండవ భద్రాద్రి అను పేరు ఉంది. భద్రాచలం శ్రీ సీతారామచంద్రస్వామివారి దేవాలయంలో మాదిరిగానే, ఇక్కడ గూడా, స్వామివారి ఎడమవైపు, వామాంకంపై సీతాదేవి కూర్చుని ఉండటం విశేషం. కుడి ప్రక్కన లక్ష్మణుడు, ఎదురుగా ఆంజనేయస్వామి విగ్రహాలు ఉండును. గ్రామంలో గల కొలనులో విగ్రహాలు లభించడంతో, వాటితో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారు. స్వామివారి రథం, హనుమంత వాహనం, కీలుగుర్రం, ఏనుగు, గరుత్మంత వాహనం, ఆంజనేయస్వామి వాహనం, పొన్న వాహనం, ఆదిశేషు వాహనాలను, స్వామివారికి తరువాత చేయించారు. ఈ ఆలయంలో కొలువైయున్న శ్రీ సీతారామస్వామివారిని దర్శించుకుంటే, అనుకున్న పనులు నెరవేరుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. సంతానం లేనివారు, అంకురార్పణ జరిగేరోజు, గరుడముద్దల ప్రసాదాన్ని స్వీకరిస్తే, సంతానం కలుగుతుందని భక్తుల నమ్మకం. దీనితో, గుంటూరు జిల్లా నుండియేగాక, ఇతర జిల్లాల నుండి గూడా, భక్తులు పెద్ద యెత్తున ఇక్కడకు తరలి వచ్చెదరు. 
ప్రతి సంవత్సరం, చైత్ర శుక్ల సప్తమి నుండి ఈ ఉత్సవాలు ప్రారంభించెదరు. ఆ రోజు పూజా కార్యక్రమాలు - నిత్యౌపాసన, బలిహరణ, చలువ చప్రములో గ్రామోత్సవం, రాత్రికి హనుమంత వాహనంపై శ్రీ కోదండరామస్వామివారి అలంకరణలో గ్రామోత్సవం. అష్టమిరోజున, ఉదయం శేషవాహనంపై పరవాసుదేవ అలంకారంతో గ్రామోత్సవం, రాత్రికి పొన్న వాహనంపై మురళీకృష్ణ అలంకారంలో గ్రామోత్సవం. నవమిరోజున, ఉదయం పూజా కార్యక్రమాల అనంతరం, గజవాహనంపై, కళ్యాణరామాలంకారంలో గ్రామోత్సవం. మద్యాహ్నం శ్రీ సీతారామస్వామివార్ల తిరు కళ్యాణం, సాయంత్రం లక్ష వత్తుల దీపారాధన, రాత్రి గరుడ వాహనంపై, భూ సమేత మహా విష్ణువు అలంకారంలో గ్రామోత్సవం. దశమిరోజున, ఉదయం పట్టాభిషేకం, సాయంత్రం నిత్య హోమం, శ్రీ స్వామివారికి రాజమన్నార్ అలంకారంలో దివ్య రథోత్సవం తదితర కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు. [5] 
కాకతీయుల కాలంలో మొదటి ప్రతాపరుద్రుడు ప్రతిష్ఠించినట్లు చరిత్ర చెప్పుచున్న ఈ ఆలయానికి, కొంతమంది దాతలు, ఆలయ నిర్వహణ, అభివృద్ధికోసం, ఈ గ్రామ పరిధిలోని తిక్కిరెడ్డిపాలెంలో, సుమారు 400 ఎకరాలకు పైగా పంటభూములను, మాన్యంగా వితరణ చేసారు. వీటి నుండి ప్రతి సంవత్సరం, రెండున్నర కోట్ల రూపాయల ఆదాయం రావలసి ఉంది. అయినా 5 లక్షల రూపాయలు గూడా ఆదాయం వచ్చుట లేదు. ఇందులో 249 ఎకరాలను దేవాదాయశాఖ వారు గుర్తించారు. ఇవి ఇంకా వారి అధీనంలోనికి రాలేదు. ఇవిగాక, సన్నాయి, తాళం, బూర (మేళం) మాన్యాల క్రింద 14 ఎకరాలు, అర్చకులకు 40 ఎకరాలు కేటాయించారు. అయినా స్వామివారికి పూజలు సరిగా అందుటలేదు. గతంలో శ్రీరామనవమికి ఐదురోజులపాటు ఉత్సవాలు నిర్వహించేవారు. ఇప్పుడు ఒక్క రోజుకే పరిమితమైనవి. ఈ ఆలయంలో కేవలం పర్వదినాలలో మాత్రమే భక్తుల సందడి కనబడుచున్నది. ఆలయ నిర్వహణ సరిగా లేదు. దేవాలయ అధునికీకరణ కాగితాలకే పరిమితమైనది. [6]