విజయనగరం జిల్లా
విజయనగరం జిల్లా భారత దేశము లోని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఈశాన్యాన ఉంది. విజయనగరం జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం విజయనగరం. రాష్ట్రం లోని జిల్లాలన్నిటికంటే, విజయనగరం జిల్లా అత్యంత కొత్తది. ఈ జిల్లా 1979 జూన్ 1 తేదీన ఏర్పడింది. దీనితో రాష్ట్రంలోని మొత్తం జిల్లాల సంఖ్య 23 కు చేరింది. విజయనగరం బంగాళా ఖాతము నుండి 18 కి.మీ.ల దూరములో, విశాఖపట్నం నకు 40 కి.మీ.లు ఈశాన్యమున ఉంది. 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారము విజయనగరం జిల్లా యొక్క జనాభా 22,45,100. ఈ జిల్లా సరిహద్దులు శ్రీకాకుళం మరియు విశాఖపట్నం జిల్లాలు, ఒడిషా రాష్ట్రం మరియు బంగాళా ఖాతము.
శ్రీ కృష్ణ కమిటీ నివేదిక
నివేదిక మొదటి అధ్యాయంలో రాష్ట్రంలోని ప్రస్తుత పరిణామాల చారిత్రక నేపథ్యాన్ని అయిదు భాగాలుగా వివరించారు. 1956లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఏర్పాటు వరకు జరిగిన పరిణామాలు, కుదిరిన ఒప్పందాలు ...1956-73 మధ్య ఈ ఒప్పందాల అమలు, అందులో వచ్చిన సమస్యలు, ఉల్లంఘనలు జై తెలంగాణా, జై ఆంధ్ర ఉద్యమాలపై సమగ్ర స్వరూపం ఇచ్చారు. భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు విషయంలో ఏం జరిగిందో... ప్రజల ఉద్యమాల ఫలితంగా చివరికి విశాలాంధ్ర ఎలా ఏర్పాటైందో మొదటి అధ్యాయంలో చెప్పారు. ఆ వివరాలు ఇప్పుడుచూద్దాం... దేశంలో మొట్టమొదటి భాషాప్రయుక్త రాష్ట్రంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ 1956 నవంబరు 1న అవతరించింది. దానికి కొంత నేపథ్యం ఉంది. నిజానికి 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుంచే తెలుగు మాట్లాడే వారంతా ఒక రాష్ట్రంగా ఏర్పడాలనే ఆలోచన ఉండేది. కొన్ని ఇతర భాషల వారిలోనూ ఇదే విధమైన ఆలోచనలు అప్పట్లో ఉండేవి. తర్వాత కొంత కాలానికి అప్పటి కాంగ్రెస్ నాయకత్వం ఈ ఆలోచనను తన అధికారిక విధానంగా తీసుకుంది. అప్పుడు తెలుగు మాట్లాడే వారి జిల్లాలు కొన్ని మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో, కొన్ని నిజాం రాజ్యంలో ఉండేవి. ఆ తర్వాత, 1953 సెప్టెంబరు 14న మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో తెలుగు జిల్లాలు ఆంధ్రరాష్ట్రంగా ఏర్పడ్డాయి. నాటికి కొన్నాళ్లు ముందుగా ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధన కోసం పొట్టి శ్రీరాములు....... 55 రోజులు ఆమరణ దీక్ష చేసి ప్రాణత్యాగం చేయడంతో ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడింది ... . దీనిపై ఇంకొంచెం లోతుల్లోకి వెళ్దాం... నాడు ఆంధ్రరాష్ట్రంలో చేరేందుకు రాయలసీమ జిల్లాలు మొదట అంగీకరించలేదు. రాయలసీమకు ఆర్థిక, సామాజిక, పరిపాలనాంశాలలో కొన్ని రక్షణలు కల్పించాలన్న శ్రీబాగ్ ఒప్పందం ఆధారంగా చివరికి ఆ రెండు ప్రాంతాలు ఒకటయ్యాయి. *******1937లో కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు నివాసమైన శ్రీబాగ్‌లో కుదిరిన ఒప్పందం సమయంలో రాయలసీమ, కోస్తాంధ్రపై జరిగిన సమావేశంలో తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలు కలిపే ప్రతిపాదనను నిజాం తిరస్కరించారు. హైదరాబాద్ సంస్థానంలో ఉన్న తెలంగాణ జిల్లాలను... ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో విలీనం చేయాలన్న ప్రతిపాదనలను నిజాం ఎంత మాత్రం ఒప్పుకోలేదు.