ధూర్జటి
ధూర్జటి 16వ శతాబ్దము ఉత్తర భాగములో 1480 నుండి 1545 వరకు జీవించి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు. ఈయన ఆనాటి పొత్తపి సీమ లోని, ప్రస్తుతం చిత్తూరు జిల్లా లో ఉన్న శ్రీకాళహస్తి పట్టణ వాస్తవ్యుడు. ఈయన తల్లితండ్రులు సింగమ మరియు రామనారాయణ. ఈయన తాత పేరు జక్కయ నారాయణ. వీరి పేర్లను బట్టి ధూర్జటి జన్మత: వైష్ణవుడైనా ఆ తరువాత కాలములో గొప్ప శివభక్తుడైనాడని భావిస్తున్నారు.
దరిశి అన్నపూర్ణమ్మ
ఆమె 1907లో బళ్ళారిలో రొట్టగల్ నీలప్ప, గౌరమ్మ దంపతులకు జన్మించింది. బాల్యంలో తండ్రి మరణించాడు. దీనితో బంధువులు గౌరమ్మను మైత్రేయ దివ్యజ్ఞాన మహిళా సమాజంలో చేర్చారు. ఆ సమాజ సభలు సమావేశాల కారణంగా ఆమె తల్లి గౌరమ్మ తరచుగా చెన్నైలోని అడయారు వస్తుండేది. తల్లి ఇలా వస్తున్న కారణంగా ఆమె అడయారు థియోసాఫికల్ సొసైటీలో చదువుకొన్నది. ఆర్యవైశ్యుల కులానికి చెందిన వారి కులంలో స్త్రీ విద్యకు అవకాశం ఉండేది కాదు. ఆమెకు విప్లవవాదిగా ప్రసిద్ధి పొందిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు దరిశి చెంచయ్య తో వివాహమయింది. అతను వృత్తి రీత్య వ్యవసాయ శాస్త్రజ్ఞుడు అయినా స్త్రీ జనోద్ధరణకు అధికంగా కృషిచేసాడు. ప్రముఖ సంఘసంస్కర్తగా పేరు గడించాడు. వివాహానంతరం ఆమె బాల వితంతువుకు వివాహం చేయాలని సంకల్పించింది. ఆ కాలంలో ఆర్యవైశ్య కులాల్లో అటువంటి వివాహాలు జరుగలేదు. ఆమె భర్తతోకలసి తమ కులానికి చెందిన 12 యేళ్ళ వితంతువుకు 1926లో గుంటూరులో వైభవంగా వివాహం జరిపించింది. అప్పటి సమాజంలో కొందరికి ఈ వివాహం నచ్చక అల్లరిచేయడమే కాక రాళ్ళ వాన కురిపించారు. 18 యేళ్ళ అన్నపూర్ణమ్మ అందరికీ ధైర్యం చెప్పి ముందుకు సాగిపొమ్మని ప్రోత్సహించింది. ఆ కార్యక్రమం సజావుగా సాగింది. ఆమె గద్దర్ పార్టీ స్థాపించింది. చెంచయ్య కూడా అందులో సభ్యునిగా చేరాడు. ఆ పార్టీకి చెందిన పంజాబీ యువకులు దేశభక్తి అనేది తమ సొత్తు అనే భావాన్ని ప్రదర్శించేవారు. ఈ చర్య వీరికి నచ్చేది కాదు. దేశభక్తి అనేది ప్రతి ఒకరికీ ఉంటుందనేది ఆమె అభిప్రాయం. బ్రిటిష్ సైన్యంలో మొదట పేరిచ్చి చేరిన పంజాబీ యువకులు విదేశాల్లో యుద్ధం చేస్తూ దేశభక్తి అని గర్వించవలసిన అవసరం లేదని వాదించింది. దీంతో గద్దర్ పార్టీలో గౌరవం పెరిగింది. చివరకు వీరు స్వదేశానికి బయలుదేరారు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నడిదారిలో రాజద్రోహిగా పేర్కొని అరెస్టు చేసి నాలుగున్నరేళ్ళు భారతదేశపు జైల్లో ఉంచారు. జైలు అధికారులు వీరిని తిప్పలు పెట్టారు. 