మహాప్రస్థానం
శ్రీశ్రీ రచించిన సంచలన కవితా సంకలనం మహా ప్రస్థానం, ఇది వెలుబడిన తరువాత తెలుగు సాహిత్యపు ప్రస్థానానికే ఓ దిక్సూచిలా వెలుగొందినది, ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యాన్ని 'మహా ప్రస్థానానికి ముందు, మహా ప్రస్థానానికి తరువాత' అని విభజించవచ్చు అని చెప్పడం ఏ మాత్రం అతిశయోక్తి కాదు. ఇది ఒక అభ్యుదయ కవితా సంపుటి. దీనిలో మొత్తం నలబై కవితలు ఉన్నాయి. ఇందులో శ్రీశ్రీ కార్మిక కర్షిక శ్రామిక వర్గాలను ఉత్తేజితులను చేస్తూ, నూతనోత్సాహం కలిగిస్తూ, ఉర్రూతలూగిస్తూ గీతాలు వ్రాసినాడు. ఇది తెలుగు కవితకే ఓ మార్గదర్శి అయినది. మహా ప్రస్థానం కవితా సంపుటికి యోగ్యతాపత్రం శీర్షికన ఉన్న ముందుమాట ప్రముఖ తెలుగు రచయిత గుడిపాటి వెంకట చలం వ్రాసినారు. మహాప్రస్థాన కవితల రచన మొత్తంగా 1930 దశకంలో జరిగింది. మరీ ముఖ్యంగా 1934కూ 1940కీ నడుమ వ్రాసినవాటిలో గొప్ప కవితలను ఎంచుకుని 1950లో ప్రచురించారు శ్రీశ్రీ. ఈ కవితలు తెలుగు సాహిత్యంలో అభ్యుదయ కవిత్వమనే కవితావిప్లవాన్ని సృష్టించడానికి ఒకానొక కారణంగా భావించారు.[1] శ్రీశ్రీ మహాప్రస్థానాన్ని విశ్లేషిస్తూ వెలువడిన అనేక వ్యాసాల పరంపరలో అద్దేపల్లి రామమోహనరావు వ్రాసిన శ్రీశ్రీ కవితాప్రస్థానం పేర్కొనదగింది.
పరీక్షిత్తు (పుస్తకం)
పెండ్యాల వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి తూర్పుగోదావరి జిల్లా పిఠాపురానికి చెందిన బహు గ్రంథకర్త. ఆయన పురాణేతిహాసాలకు హేతువుతో నిష్కర్ష చేసుకుంటు చరిత్ర కోణం నుంచి రాయడంలో సుప్రసిద్ధులు. 1928లో మహాభారత చరిత్రము అనే పేరుతో ఆయన వెలువరించిన గ్రంథం సంచలనాలకు కారణమైంది. 1928-33 మధ్యకాలంలో అది రెండు ముద్రణలు పొందింది. 1991లో ఏటుకూరు బలరామమూర్తిగారి పరిచయవాక్యాలతో విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ దీనిని పునర్ముద్రించింది. మహాభారతానికి చారిత్రిక, హేతు దృష్టితో చేసిన వ్యాఖ్యానమైన ఈ గ్రంథాన్ని ఖండించేందుకు పండిత సభలు కూడా జరిగాయి. మహాభారతాన్ని వచనంలోకి అనువదించిన శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి దీన్ని ఖండిస్తూ శ్రీ మహాభారత చరిత్ర నిరాకరణము అనే గ్రంథాన్ని రచించారు. ఆపైన వారిరువురు పత్రికా ముఖంగా చేసుకున్న వ్యక్తిగత నిందలు కోర్టుకెక్కి తుదకు ఇద్దరికీ చెరి రూ.20ల జరిమానా వేశారు కోర్టు వారు.