అయ్యప్ప
ఛైత్రమాసము, ఉత్తరా నక్షత్రం, చతుర్ధశి - సోమవారము నాడు జన్మించారు . జ్యోతి రూపంగా అంర్ధానమయిన రోజు -- మకర సంక్రాంతి . క్షీరసాగరమధనం అనంతరం దేవతల కు, రాక్షసులకు అమృతం పంచేందుకు విష్ణువు మోహినిగా అవతారం ధరించి కార్యం నిర్వహిస్తాడు. తరువాత అదేరూపంలో విహరిస్తున్న మోహినిని చూసి శివుడు ఆమె పట్ల ఆకర్షింపబడతాడు. వారి కలయికతో శివకేశవుల తేజస్సుతో ధనుర్మాసము, 30వ రోజు శనివారం, పంచమి తిథి, ఉత్తరా నక్షత్రం వృశ్చికా లగ్నమందు శాస్త (అయ్యప్ప) జన్మించాడు. ఇతడు శైవుల కు, వైష్ణవులకు ఆరాధ్య దైవం. తండ్రియైన జగత్పతి ఆజ్ఞ ప్రకారము పంపా సరోవర తీరప్రాంతంలో మెడలో మణిమాలతో శిశురూపంలో అవతరించాడు ధర్మశాస్త. అయ్యప్ప స్వామి ధర్మప్రవర్తన, ధర్మనిష్ఠ లోకానికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. తన భక్తులు ఏయే ధర్మాలని పాటించాలో, ఏ నియమనిష్ఠలతో వుండాలో కొన్ని మార్గదర్శక సూత్రాలను ప్రతిపాదించారు. అప్పటి నుండి ఆయన 'ధర్మశాస్త'గా ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొన్నాడు. అందుకే ఆయనకి 'ధర్మశాస్త' అనే పేరు కూడా ఉంది.
దూదేకుల సిద్దయ్య
సిద్ధయ్య కడప జిల్లా ముడుమాల గ్రామంలో షేక్ పీరు సాహెబ్, ఆదంబీ దంపతులకు జన్మించాడు. ఏడో సంవత్సరంలో బడిలో ప్రవేశించి పదునాలుగో సంవత్సరానికల్లా చదువు పూర్తి చేశాడు. వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామిని గురించి విని ఆయనను కలుసుకోవాలని తల్లిదండ్రులతో చెప్పకుండానే కందిమల్లాయపల్లెకు వచ్చాడు. తనను శిష్యుడిగా చేర్చుకోమని బ్రహ్మంగారిని ప్రార్థించగా ఆయన అందుకు అంగీకరించాడు. సిద్ధయ్య తండ్రి ఈ విషయం తెలుసుకుని కుమారుని ఇంటికి రమ్మన్నాడు. కానీ సిద్ధయ్య అందుకు అంగీకరించక తన గురువు దగ్గరే బ్రహ్మ విద్యనభ్యసిస్తామని చెప్పాడు. తండ్రి "మనం మహ్మదీయులం కదా. ఇలా హైందవ ధర్మం ఆచరించడం వల్ల మనల్ని వెలివేస్తారు. వృద్ధులైన తల్లిదండ్రులను కాపాడవలసిన దానికన్నా ఈ బ్రహ్మ విద్య గొప్పదియా?" అని ప్రశ్నించాడు. అప్పుడు సిద్ధయ్య తాను బ్రహ్మ విద్యను ఆర్జించి తర్వాత వచ్చి వారిని సేవిస్తానని చెప్పాడు. దాంతో తండ్రి తిరుగు ప్రయాణం కట్టాడు.