తిరుమల
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం చిత్తూరు జిల్లాలోని పట్టణం తిరుపతి. ఈ పట్టణాన్ని ఆనుకొని ఉన్న కొండలపై వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం ఉన్న వూరు తిరుమల. ఈ రెండింటినీ కలిపి "తిరుమల తిరుపతి" అని వ్యవహరిస్తూ ఉంటారు. తిరుమల వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయాన్ని ప్రతిదినం లక్ష నుండి రెండు లక్షల వరకు భక్తులు సందర్శిస్తుంటారు. ప్రత్యేక దినాలలో 5 లక్షలమంది వరకూ దర్శనం చేసుకొంటారు.[1]. ఈ యాత్రాస్థలం శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలోని 108 దివ్యదేశాలలో ఒకటి.
పులిగడ్డ
చోళరాజుల కాలంనాటి ఈ ఆలయంలో ఉగాది, దసరా, ధనుర్మాస ఉత్సవాలతోపాటు, స్వామివారి బ్రహ్మోత్సవాలను వైభవంగా జరుపుతారు. తిరుమల తరహాలో ఇక్కడ గూడా పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించుచున్నారు. కోరిన కోర్కెలు తీర్చే కలియుగదైవం అయిన ఇక్కడి శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిని దర్శించుకొనడానికి, జిల్లా నలుమూలలనుండి భక్తులు విచ్చేస్తుంటారు. ఈ ఆలయంలో నిర్మిస్తున్న నూతన రాజగోపురం, యాగశాల నిర్మాణం పూర్తయినది. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం నిధులు రు.36.19 లక్షలు మరియు గ్రామస్థుల విరాళం 6.25 లక్షల రూపాయలతో, నూతన రాజగోపురం, తలంబ్రాల కళ్యాణ మండపం, గర్భాలయ మరమ్మత్తు పనులు చేపట్టి పూర్తి చేశారు. నూతన రాజగోపురానికి శిల్పాలు అమర్చి, రంగులు దిద్దినారు. ఆలయం చుట్టూ ప్రహరీగోడ నిర్మించారు. [3]&[6]