ఉప్పు సత్యాగ్రహం
ఉప్పు సత్యాగ్రహం (ఆంగ్లం: The Salt Satyagraha) మహాత్మా గాంధీచే ప్రారంభించి సాగించిన అహింసాత్మక శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం, ఇది బ్రిటిష్ రాజ్కు వ్యతిరేకంగా జరిగింది. ఉప్పుపై పన్ను చెల్లించుటకు నిరాకరించి, మార్చి 12, 1930 న చేపట్టిన "దండి యాత్ర" నే ఉప్పు సత్యాగ్రహంటారు. సంపూర్ణ స్వరాజ్యం కొరకు బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా చేపట్టిన ఉద్యమాల సరమే ఈ ఉప్పు సత్యాగ్రహం. దీనిలో ప్రధానమైన గాంధీ యాత్ర సబర్మతీ ఆశ్రమం నుండి ప్రారంభమై దండి వరకూ సాగింది. ఈ యాత్రలో వేలకొద్దీ భారతీయులు పాల్గొన్నారు. గాంధీగారి అహింసాత్మక ప్రతిఘటన విజయాలలో ఇదొక పుష్పమాలిక. కోట్ల భారతీయులపై బ్రిటిష్ రాజ్ వేసే ఉప్పు-పన్నుకు వ్యతిరేకంగానే కాక దానిని ప్రతీకగా వినియోగించుకుని మొత్తం భారతీయులపై బ్రిటీషర్ల అన్యాయమైన పరిపాలనపై ఒక శాంతియుత పోరాటం.[1]
గుత్తాధిపత్యం
సాధారణ ఉప్పు (సోడియం క్లోరైడ్) చారిత్రాత్మకంగా సహజమైన గుత్తాధిపత్యాలకు ఊతం ఇచ్చింది. ఇటీవల కాలం వరకు, ఉప్పుకు అపారమైన వనరుగా పరిగణించబడుతున్న సముద్రం నుంచి దానిని తీసుకేందుకు ఎక్కువ ఎండలు, తక్కువ ఆర్ద్రత లేదా విస్తృతమైన చిత్తడి నేలలు అవసరమయ్యేవి. మారుతున్న సముద్ర మట్టాలు కాలక్రమంలో ఉప్పు కరువులకు కారణమయ్యాయి, దీంతో దీనిపై ఆధారపడి బతుకుతున్న ప్రజలు కొరతగా ఉన్న భూమిపై గనులు మరియు ఉప్పు ఊటలపై నియంత్రణ సాధిస్తున్నవారిపై ఆధారపడాల్సి వచ్చింది, తరచుగా ప్రతికూలమైన ప్రాంతాల్లోని వనరులపై (సహారా ఎడారి) ఆధారపడటం వలన రవాణాకు, నిల్వ మరియు పంపిణీకి బాగా వ్యవస్థీకృతమైన భద్రత అవసరమైంది. ఉప్పుపై బాగా ఎక్కువగా పన్ను విధించడాన్ని గాబెల్ అనే పదంతో సూచిస్తారు, ఇది ఫ్రెంచ్ విప్లవం ప్రారంభం కావడానికి దారితీసింది, ఉప్పు విక్రేతలు మరియు పంపిణీదారులపై ఆ సమయంలో కఠినమైన నియంత్రణలు అమల్లో ఉండేవి.