సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం
సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం"' లేదా "'గంధకామ్లం'" (ఆంగ్లం: Sulfuric acid లేదాsulphuric acid) ఒక బలమైన శక్తి వంతమైన ఖనిజ ఆమ్లం.సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం పదార్థాలను తినివేయు/క్షయింపచేసే (corrosive ) గుణం కల్గిన ఆమ్లం. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం యొక్క సంకేత అణుఫార్ములా H2SO4.సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం యొక్క అణుభారం 98.079 గ్రాములు/మోల్.ఇది కొద్దిగా ఘాటైన వాసన కల్గి ఉంది. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం రంగులేకుండా లేదా పసుపు రంగులో ఉండును[4]. మరియు చిక్కనైన ద్రావణం. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం అన్ని గాఢతలలో నీటిలోకరుగును. చారిత్రక పరంగా సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఆయిల్ ఆఫ్ విట్రియోల్(oil of vitriol) అని పిలిచేవారు.
ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం
ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం ఒక సేంద్రియ రసాయన సమ్మేళనపదార్థం మరియు ఆమ్లం.హైడ్రోజన్,కార్బన్ మరియు ఆక్సిజన్ పరమాణువుల సమ్మేళనం వలన ఏర్పడిన సంయోగ పదార్థం. ఇది వర్ణ రహితమైన స్పటిక అణుసౌష్టవనిర్మాణం కలిగిన రసాయన సంయోగ పదార్థం. ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని నీటిలో కరగించినపుడు రంగులేని ద్రావణాన్ని ఏర్పరచును.ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం యొక్క రసాయన సంకేత ఫార్ములా HCO. ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం ఫార్ములాను HOOCCOOH గా కూడా చూపించవచ్చును. కనుక ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం సామాన్య,సాధారణ డై కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లం.ఈ ఆమ్లం ఆసిటిక్ ఆమ్లం కన్న బలమైనది. ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం క్షయికరణకారకం కూడా.ఈ ఆమ్లం యొక్క సందిగ్ధ క్షారమైన అక్సాలేట్ (CO) ,లోహ కేటాయానులకు చెలటింగు కారకం(chelating agent). ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం మాములుగా రెండు జలాణువులు (dihydrate) కల్గిన రూపం(HCO•2HO).అధిక మొత్తంలో కడుపు లోకి వెళ్ళిన, లేదా దీర్ఘ సమయం చర్మ సంపర్కం కలిగి ఉన్న ప్రమాదభరితం అగును.
మొక్కలనుండి ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం లవణాలను ఉత్పత్తి చెయ్యడం చాలా కాలంగా మానవునికి తెలుసు. ఇటివలి కాలంలో, 1745 లో డచ్ వృక్షశాస్త్రవేత మరియు వైద్యుడు అయిన హెర్మన్ బోర్హావ్(Herman Boerhaave), సోర్రెల్(sorrel) నుండి ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం యొక్క లవణాన్ని వేరు చేసాడు. 1773లో స్విట్జర్లాండ్‌కు చెందిన ఫ్రాంకోయిస్ ఫైర్రేసవరి (François Pierre Savary) సోర్రెల్ నుండి తయారైన లవణం నుండి ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని వేరు చేసాడు.1776లో స్వీడిష్ కెమిస్ట్ లు అయినటువంటి కార్ల్ విల్హెంస్చీలె(Carl Wilhelm Scheele )మరియు టోర్బెన్ఒల్ఫ్ బెర్గమాన్(Carl Wilhelm Scheele )లు గాఢ నైట్రిక్ ఆమ్లంతో చక్కర/పంచదార ను రసాయనిక ప్రక్రియకు లోను కావించి ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేసారు. వారు దీనిని సొకెర్-సిర(socker-syra ) లేదా సకెర్- సైర(såcker-syra) అని పిలిచారు.అనగా చక్కర ఆమ్లం అని అర్థం.1794 లో కార్ల్ విల్హెంస్చీలె, స్వాభావిక ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం మరియు చక్కెర ద్వారా తయారుచేసిన చక్కర ఆమ్లం (sugar acid)రెండు ఒకటేనని నిరూపించాడు.1824లో జర్మనీ కెమిస్ట్ ఫ్రెడరిక్ హొలెర్(Friedrich Wöhler)అమ్మోనియా సజల ద్రావణంతో సైయనోజెన్ రసాయన చర్యద్వారా ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని సృష్టించాడు.ఈ ప్రయోగాన్ని మొదటి స్వాభావిక ఆక్సాలిక్ ఆమ్ల ఉత్పత్తి ప్రయోగంగా చెప్పవచ్చును
అక్సాలేట్ ను ఉత్పత్తి కావించుటకు రెండు జీవ సంశ్లేషణ విధానాలు కలవు . అందులో ఒకటి, కెర్బ్‌స్ సిట్రిక్ ఆసిడ్ ఆవృత్తి/వలయం(Krebs citric acid cycle)కు చెందిన ఆక్సాలోఎసిటేట్. ఇది ఆక్సాలోఎసిటేస్ ఎంజైమ్‌వలన జలవిశ్లేషణ పొందటం వలన ఆక్సాలేట్ మరియు ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం ఏర్పడును.
జీవ ప్రక్రియ (metabolism)చర్య వలన ఏర్పడిన ఇథైలిన్ గ్లైకోల్ డిహైడ్రోజనేసన్ చెందటం వలన కూడా ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తి అగును.
దేహవ్యవస్థలోని మూత్రపిండాల లో ఏర్పడు రాళ్ళలో ఉండు అతిసాధారణ రసాయన పదార్థం ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం.వుడ్ సోర్రెల్ నుండి పరిశోధకులు మొదట్లో ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని వేరు చేసారు. స్పినాక్ కుటుంబానికి చెందిన బ్రాస్సికస్(కాబేజీ,బ్రోక్ కోలి,బ్రస్సెల్స్ స్పౌర్టస్) లో అక్సాలేట్ లు అధిక మొత్తంలో ఉన్నవి.ర్హుబార్బ్(Rhubarb)ఆకులలో 0.5% వరకు ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం ఉన్నది.అలాగే Arisaema triphyllumలో కుడా కాల్సియం అక్సాలేట్ స్పటికాలు ఉన్నవి. కొన్ని రకాల బాక్టీరియాలు కార్బోహైడ్రేట్లను ఆక్సీకరించడం ద్వారా అక్సాలేట్ లను ఏర్పరచును.Fenestraria జాతికి చెందిన మొక్కలు స్పటిక యుత ఆక్సాలిక్ ఆమ్లనిర్మితమైన ఆప్టికల్ ఫైబరులను ఉత్పత్తి చేయును.
గామా కిరణాల ప్రభావానికి లోనైన అక్సీకరింపబడిన బిటుమెన్ లేదా గామా కిరణాల ప్రభావానికి లోనైన బిటుమెన్ ఇతర నాణ్యతలేని(degradation) ఉత్పత్తులతో ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని ఉండును.