నేలటూరి వెంకటరమణయ్య
సుప్రసిద్ధ చారిత్రక పరిశోధకులు నేలటూరి వెంకటరమణయ్య ప్రకాశం జిల్లా నేలటూరు గ్రామంలో 1883లో జన్మించారు. తండ్రి సుబ్బయ్య, తల్లి పాపమ్మ. పూదూరు ద్రావిడులు. ఆంధ్రదేశ చరిత్ర, శాసనములు, ప్రాచీనసాహిత్యంలో విశేష కృషి చేసేరు. మరణం 1977లో. ఆంధ్రప్రభ 15-8-1963 ప్రత్యేక సంచికలో తిరుమల రామచంద్రగారు రాసిన వ్యాసం "మహామనీషి వెంకటరమణయ్య" తెలుగు తూలికలో చూడవచ్చు.[1]
కాళ్లకూరి నరసింహం పంతులు
శ్రీ కాళ్లకూరి నరసింహం పంతులు గారు (1863 - 1926) పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కొంపల్లె నివాసి. గ్రంథాలయ ఉద్యమ పితామహుడు అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య వారు గ్రంథాలయ ఉద్యమములో ప్రవేశింపక పూర్వమే కాళ్లకూరి వారు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులైన హూం, దాదాభాయి నౌరోజీ, అనిబిసెంట్ వంటి వారి పేర్లతో గ్రామలలో 1900 కు పూర్వమే గ్రంథాలయాలను స్థాపించి గ్రామీణులలో సామాజిక సృహ నెలకొల్పారు. అయ్యంకి వారితో పరిచయము ఏర్పడ్డాక తన కార్య క్రమాల పరిదిని మరింత విస్తరించారు. భీమవరము ప్రాంతములో అనేక మంది గ్రంథాలయా కార్య కర్తలను తయారు చేశారు. జిల్లా స్థాయి గ్రంథాలయ సభలను, సమావేశాలను నిర్వహించి గ్రంథాలయాల ప్రాముఖ్యతను వివరించారు. వీరి కృషికి గుర్తింపుగా వీరిని "గ్రంథాలయ భీష్మ " అని పిలిచేవారు. 90 సంవత్సరాల క్రితం వీరు స్థాపించిన గ్రంథాలయాలు ఈ నాటికి ప్రజలకు సేవలందిస్తున్నాయి.