ఉప్పు సత్యాగ్రహం
ఉప్పు సత్యాగ్రహం (ఆంగ్లం: The Salt Satyagraha) మహాత్మా గాంధీచే ప్రారంభించి సాగించిన అహింసాత్మక శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం, ఇది బ్రిటిష్ రాజ్కు వ్యతిరేకంగా జరిగింది. ఉప్పుపై పన్ను చెల్లించుటకు నిరాకరించి, మార్చి 12, 1930 న చేపట్టిన "దండి యాత్ర" నే ఉప్పు సత్యాగ్రహంటారు. సంపూర్ణ స్వరాజ్యం కొరకు బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా చేపట్టిన ఉద్యమాల సరమే ఈ ఉప్పు సత్యాగ్రహం. దీనిలో ప్రధానమైన గాంధీ యాత్ర సబర్మతీ ఆశ్రమం నుండి ప్రారంభమై దండి వరకూ సాగింది. ఈ యాత్రలో వేలకొద్దీ భారతీయులు పాల్గొన్నారు. గాంధీగారి అహింసాత్మక ప్రతిఘటన విజయాలలో ఇదొక పుష్పమాలిక. కోట్ల భారతీయులపై బ్రిటిష్ రాజ్ వేసే ఉప్పు-పన్నుకు వ్యతిరేకంగానే కాక దానిని ప్రతీకగా వినియోగించుకుని మొత్తం భారతీయులపై బ్రిటీషర్ల అన్యాయమైన పరిపాలనపై ఒక శాంతియుత పోరాటం.[1]
కారుమంచి రామమూర్తి
1930లో జిల్లాలోని మట్లపాలెం, తూర్పుతాళ్ళు వద్ద ఉప్పు తయారు చేసి ఉప్పుసత్యాగ్రహం నిర్వహించి శాసనోల్లంఘన చేశారు రామమూర్తి. ఖద్దరు వ్యాప్తి, మద్యపాన నిషేధం వంటి కార్యక్రమాలను కూడా చేశారు ఆయన. ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి వ్యతిరేకంగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం రాజభక్తులు (ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు) తో విస్తృత ప్రచారం మొదలుపెట్టారు. అందులో భాగంగానే మే 18న వంగాయిగూడెంలో రాజభక్తులు, క్రైస్తవ మిషనరీలు కలసి సభ నిర్వహించారు. రామమూర్తి, తాడేపల్లి అనంతశాస్త్రి, వెల్లంకి కృష్ణమూర్తి తదితరులు ఏలూరు నుండి వంగాయిగూడెం వెళ్ళి ఆ సభను భగ్నం చేశారు. వీరి దెబ్బతో 24తేదీన ఏలూరులో విదేశీ క్రైస్తవులతో కలసి రాజభక్తులు నిర్వహించాలనుకున్న ర్యాలీని రద్దు చేసుకున్నారు వారు.