మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘలాయిలు కీ.శ. 1526 నుండి 1707 వరకు భారత ఉపఖండాన్ని (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, భారత్) పరిపాలించిన రాజవంశీయులు. 1526లో తైమూరు వంశానికి చెందిన బాబరు ఒకటవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఇబ్రాహీమ్ లోడీను ఓడించి మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. ముఘల్ అంటే మంగోల్ అనే పదానికి పెర్షియా భాషలో సమానమైన పదం. మంగోల్ అంటే మధ్య ఆసియాలోని చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశీయులైన సంచార యుద్దవీరులు అని అర్థం. మొఘల్ వంశీయులంతా ఇస్లాం మతాన్ని కచ్చితంగా పాటించారు. బాబరు తరువాత పరిపాలనా బాధ్యతల్ని చేపట్టిన హుమాయూన్ను పఠాన్ వీరుడైన షేర్ షా సూరి జయించి సుర్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. పదహారేళ్ళ తరువాత పోగట్టుకున్న కోటలన్నింటినీ హుమాయూన్ మళ్ళీ జయించాడు. హుమాయూన్ తరువాత అతని కుమారుడైన అక్బర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి 1556 నుండి 1605 వరకు పాలించాడు. అక్బర్ తరువాత విశాలమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యం అతని కుమారుడైన జహాంగీర్కు సంక్రమించింది. జహాంగీర్ తర్వాత ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన షాజహాన్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలోనే అతి గొప్ప రాజ్యంగా కీర్తింపబడింది. ఇతను పరిపాలించిన కాలాన్నే చరిత్రకారులు మొఘల్ సామ్రాజ్య స్వర్ణ యుగంగా వర్ణిస్తారు.
మిథిల
14వ శతాబ్దం చివరి భాగానికంతా మిధిలానగరం అంతా జౌన్‌పూర్ రాజుల పాలనలోకి చేరి ఒక శతాబ్ధకాలం వారి ఆధీనంలో ఉంది. తరువాత జౌన్‌పూర్ రాజులు ఢిల్లీ సుల్తాన్ సికిందర్ లోడి చేతిలో ఓడి పోయాడు. ఇంతలో బెంగాల్ నవాబు హస్సేన్ షాహ్ శక్తి పుంజుకుని అతడు మిధిలతో సహా రాజ్యంలోని అతిపెద్ద భాగాన్ని తన స్వాధీనంలోకి తీసుకు వచ్చాడు. 1499లో ఢిల్లీ నవాబు తిరిగి హస్సేన్ షాహ్‌ మీద దాడి చేసి మిథిలానగర రాజాను ఓడించి ఈ ప్రాంతాన్ని తన స్వాధీనంలోకి తీసుకువచ్చాడు. హస్సేన్ షాహ్‌ మరణంతరువాత బెంగాల్ నవాబుల ఆధిపత్యం క్షీణించి మిథిల ముగల్ సామ్రాజ్యంలో ఒక భాగం అయింది. అయినా బెంగాల్ నవాబు దావుద్ ఖాన్ వచ్చే వరకు ఉత్తర బీహారుతో చేర్చి ఈ ప్రాంతం అంతా రాజప్రతినిధుల పాలనలో కొనసాగింది. దావుద్ ఖాన్ పట్నా మరియు హజిపూర్ మీద ఆధిపత్యం సాగించాడు. అతడి తరువాత ముగల్ సామ్రాజ్యాధినేతలు బీహారు లోని కొంత ప్రదేశాన్ని విభజించినప్పుడు మిధిల కూడా అందులో ఒక భాగంగా ఉంది.
1764లో సంభవించిన బక్సర్ యుద్ధానంతరం మిథిలా నగర ఆధిపత్యం బీహార్‌తో సహా ఈస్టీండియా కంపెనీకి మారింది. 1887లో ఢిల్లీలో జరిగిన తిరుగుబాటు అలలు మిథిలలో నివసిస్తున్న ఆంగ్లేయులలో మరణభీతిని కలుగజేసింది. విప్లవం నిరంతరాయంగా దేశమంతా వ్యాపించింది.