అయ్యప్ప
ఛైత్రమాసము, ఉత్తరా నక్షత్రం, చతుర్ధశి - సోమవారము నాడు జన్మించారు . జ్యోతి రూపంగా అంర్ధానమయిన రోజు -- మకర సంక్రాంతి . క్షీరసాగరమధనం అనంతరం దేవతల కు, రాక్షసులకు అమృతం పంచేందుకు విష్ణువు మోహినిగా అవతారం ధరించి కార్యం నిర్వహిస్తాడు. తరువాత అదేరూపంలో విహరిస్తున్న మోహినిని చూసి శివుడు ఆమె పట్ల ఆకర్షింపబడతాడు. వారి కలయికతో శివకేశవుల తేజస్సుతో ధనుర్మాసము, 30వ రోజు శనివారం, పంచమి తిథి, ఉత్తరా నక్షత్రం వృశ్చికా లగ్నమందు శాస్త (అయ్యప్ప) జన్మించాడు. ఇతడు శైవుల కు, వైష్ణవులకు ఆరాధ్య దైవం. తండ్రియైన జగత్పతి ఆజ్ఞ ప్రకారము పంపా సరోవర తీరప్రాంతంలో మెడలో మణిమాలతో శిశురూపంలో అవతరించాడు ధర్మశాస్త. అయ్యప్ప స్వామి ధర్మప్రవర్తన, ధర్మనిష్ఠ లోకానికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. తన భక్తులు ఏయే ధర్మాలని పాటించాలో, ఏ నియమనిష్ఠలతో వుండాలో కొన్ని మార్గదర్శక సూత్రాలను ప్రతిపాదించారు. అప్పటి నుండి ఆయన 'ధర్మశాస్త'గా ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొన్నాడు. అందుకే ఆయనకి 'ధర్మశాస్త' అనే పేరు కూడా ఉంది.
అయ్యదేవర పురుషోత్తమరావు
అయ్యదేవర పురుషోత్తమరావు ప్రసిద్ధి చెందిన నటుడు. నాటకాలలో శ్రీకృష్ణుడి పాత్రకు పేరెన్నిక గన్నవాడు.
అయ్యదేవర పురుషోత్తమరావు 1933, జూన్ 30వ తేదీ ఖమ్మం జిల్లా, ఎర్రుపాలెంలో జన్మించాడు. ఈయన తల్లిదండ్రులు దుర్గాంబ, రామనరసింహారావులు. ఇతని ఇంటిపేరు జమలాపురం. ఈ పేరు వినగానే సర్దార్‌ జమలాపురం కేశవరావు గుర్తుకొస్తారు. అంతటి స్వాతంత్య్రసమరవీరుల వంశంలో జన్మించిన పురుషోత్తమరావును మూడో సంవత్సరంలో అయ్యదేవర రంగనాయకమ్మ, లక్ష్మీనరసింహులు చేరదీసి పెంచుకోవడంతో జమలాపురం కాస్తా అయ్యదేవరగా మారింది. సంప్రదాయ కుటుంబం కావడంతో పినతల్లి రంగనాయకమ్మ పనీపాట చేసుకుంటూ పాడే పాటలు, భజన కీర్తనలు, సంప్రదాయ కీర్తనలు, పారాయణం చేసే గ్రంథాల ప్రభావం ఈయనపై ప్రబలంగానే పడింది. పురుషోత్తమరావు విద్యాభ్యాసం అంతా విజయవాడలో జరిగింది. కళలకు కాణాచి అయిన విజయవాడ ఈయన కళాతృష్ణను ఇంకా కొంచెం పెంచింది. పురుషోత్తమరావు పెద్దమ్మ కుమారుడు మీనవోలు వెంకటేశ్వరరావు పద్యాన్ని ఎలా పాడాలో తాను స్వయంగా పాడుతూ ఇతనికి నేర్పడం విశేషం. ఓ పర్యాయం వెంకటేశ్వరరావుతో కలసి పురుషోత్తమరావు సి.ఎస్‌.ఆర్‌. కృష్ణుడిగా నటించిన భీష్మ చిత్రం చూశాడు. ఆ సినిమాలో కృష్ణుడు కర్ణుడిని దెప్పిపొడుస్తూ చదివే పద్యం ఒకటుంది. ఆ పద్యం విన్న అయ్యదేవర ఆనందంతో పులకించిపోయారు. ఆనాటినుంచీ సి.ఎస్‌.ఆర్‌. అభిమానిగా మారి ఆయన చిత్రాలు చూశాడు. ఆయన నాటకాలు ఎక్కడ ఆడుతున్నా వెళ్లిచూశాడు. ఆయన హావభావాలు, విరుపులు, పద్యపఠనం తీరు, సంభాషిణల తీరు- మొత్తం అవగతం చేసుకొన్నాడు.