కృత్రిమ ఉపగ్రహము
కృత్రిమ ఉపగ్రహం అనేది మానవ ప్రయత్నం చేత కక్ష్యలోకి ప్రవేశ పెట్టబడిన వస్తువు. మొట్టమొదటి కృత్రిమ ఉపగ్రహం, స్పుత్నిక్ 1 ను సోవియట్ యూనియన్ 1957 లో ప్రవేశ పెట్టింది. 2009 నాటికి వేలకొద్దీ ఉపగ్రహాలు వివిధ కక్ష్యలలోకి ప్రవేశ పెట్టబడ్డాయి. 40 దేశాలకు చెందిన ఉపగ్రహాలను పది దేశాలకు చెందిన ప్రయోగ సామర్థ్యాన్ని వినియోగించి ప్రయోగించారు. కొన్ని వందల ఉపగ్రహాలు ప్రస్తుతం పనిచేస్తూ వుండగా, ఆయుర్దాయం తీరిపోయిన వేలాది ఉప్రగ్రహాలు, ఉపగ్రహ శకలాలు భూకక్ష్యలో అంతరిక్ష శిధిలాలుగా ఉన్నాయి. కొన్ని అంతరిక్ష నౌకలు ఇతర గ్రహాల కక్ష్యల్లోకి ప్రవేశ పెట్టబడి, చంద్రుడు, శుక్రుడు (వీనస్), అంగారకుడు (మార్స్), బృహస్పతి (జూపిటర్), శని (సాటర్న్) లకు కృత్రిమ ఉపగ్రహాలుగా మారతాయి.
ఉన్నత సాంకేతిక వాహనం (రాకెట్)
ఉన్నత సాంకేతిక వాహనం మొదటి పరీక్షా ప్రయోగం 2010 మార్చి 3 న చేసారు. దాన్ని ATV-D01 అని పిలిచారు. ఒక డమ్మీ స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజనును రెండవ దశకు తగిలించుకుని ఈ వాహనం ప్రయాణించింది. ఇస్రో అప్పటివరకు ప్రయోగించిన సౌండింగు రాకెట్లలో అదే అత్యంత బరువైనది. ప్రయోగ వేదిక నుండి గాల్లోకి లేచే సమయంలో దాని బరువు 3 టన్నులు. తన ప్రయాణం ద్వారా స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజను మండడానికి అవసరమైన వేగాన్ని, గతిశీల పీడనాన్నీ కలగజేయడమే ఈ ప్రయోగ లక్ష్యం. ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైంది. మ్యాక్ 6+0.5 వేగాన్ని, 80 + 35 KPa పీడనాన్నీ సాధించి, ఆ పరిస్థితిని 7 సెకండ్ల పాటు కొనసాగించింది. ఈ పరిస్థితులు స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్ను పరీక్షించేందుకు అనువైనవి కాబట్టి ప్రయోగం విజయవంతమైందని ఇస్రో తెలిపింది.
రెండవ ప్రయోగం 2016 ఆగస్టు 28 న చేసారు. దీన్ని ATV-02 అని అన్నారు. ఈసారి రెండు పనిచేసే స్క్రామ్‌జెట్‌ ఇంజన్లను వాహనం రెండవ దశకు తగిలించి ప్రయోగించారు. 3277 కిలోల బరువున్న ఈ రాకెట్టు ప్రయోగం శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి ఉదయం 6 గంటలకు జరిగింది. రాకెట్టు తగు వేగాన్ని, పీడనాన్నీ సాధించాక, స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్లను మండించారు. అవి 5 సెకండ్ల పాటు పనిచేసాయి. ప్రయోగించిన సుమారు 300 సెకండ్ల తరువాత వాహనం బంగాళాఖాతంలో శ్రీహరికోటకు 320 కి.మీ. దూరంలో దిగింది. 