మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘలాయిలు కీ.శ. 1526 నుండి 1707 వరకు భారత ఉపఖండాన్ని (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, భారత్) పరిపాలించిన రాజవంశీయులు. 1526లో తైమూరు వంశానికి చెందిన బాబరు ఒకటవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఇబ్రాహీమ్ లోడీను ఓడించి మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. ముఘల్ అంటే మంగోల్ అనే పదానికి పెర్షియా భాషలో సమానమైన పదం. మంగోల్ అంటే మధ్య ఆసియాలోని చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశీయులైన సంచార యుద్దవీరులు అని అర్థం. మొఘల్ వంశీయులంతా ఇస్లాం మతాన్ని కచ్చితంగా పాటించారు. బాబరు తరువాత పరిపాలనా బాధ్యతల్ని చేపట్టిన హుమాయూన్ను పఠాన్ వీరుడైన షేర్ షా సూరి జయించి సుర్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. పదహారేళ్ళ తరువాత పోగట్టుకున్న కోటలన్నింటినీ హుమాయూన్ మళ్ళీ జయించాడు. హుమాయూన్ తరువాత అతని కుమారుడైన అక్బర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి 1556 నుండి 1605 వరకు పాలించాడు. అక్బర్ తరువాత విశాలమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యం అతని కుమారుడైన జహాంగీర్కు సంక్రమించింది. జహాంగీర్ తర్వాత ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన షాజహాన్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలోనే అతి గొప్ప రాజ్యంగా కీర్తింపబడింది. ఇతను పరిపాలించిన కాలాన్నే చరిత్రకారులు మొఘల్ సామ్రాజ్య స్వర్ణ యుగంగా వర్ణిస్తారు.
రెండవ షా ఆలం
1803లో ఢిల్లీ యుద్ధం తరువాత సెప్టెంబరు 14న బ్రిటిష్ సైన్యాలు ఢిల్లీలో ప్రవేశించాయి. తరువాత రెండవ షా ఆలం ఆగ్లేయుల స్వాధీనం అయ్యాడు. తరువాత మొఘల్ చక్రవర్తి సైన్యం మీద ఆధిక్యత కోల్పోయాడు. మొఘల్ చక్రవర్తి కేవలం అలంకార ప్రాయుడుగా మాత్రమే మిగిలాడు. సుబేదార్లు మరియు నవాబులు ఇంకా మొఘల్ ప్రభుత్వాన్ని గౌరవిస్తూనే ఉన్నారు. వారు చక్రవర్తి పేరుతో నాణ్యాలను ముద్రిస్తూ చక్రవర్తి పేరుతో కుత్బా (శుక్రవార ఉత్సవం) నిర్వహించారు. 1804లో యశ్వంతరావు హోల్కర్ నాయకత్వంలో మరాఠీలు ఢిల్లీని స్వాధీనం చేసుకోవడానికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మీద సాగించిన దాడి అపజయం పాలైంది.