పక్షము
పక్షము;-అనగా 15 [రోజులకు](లేదా కచ్చితంగా 14 రాత్రులకు) సమానమైన ఒక కాలమానము. ప్రతి నెలలో రెండు పక్షాలుంటాయి: 1.'శుక్ల పక్షం' (అమావాస్య నుంచి పున్నమి వరకు)రోజు రోజుకూ చంద్రుడితో బాటే వెన్నెల పెరిగి రాత్రుళ్ళు తెల్లగా, కాంతివంతంగా అవుతాయి. (శుక్ల అంటే తెలుపు అని అర్థం) 2.'కృష్ణ పక్షం (పున్నమి నుంచి అమావాస్య వరకు): రోజు రోజుకూ చంద్రుడితో బాటే వెన్నెల తరిగి రాత్రుళ్ళు నల్లగా చీకటితో నిండుతాయి. (కృష్ణ అంటే నలుపు అని అర్థం).
చాంద్రమానం
సౌరమానానికి సంవత్సరం పునాది అయితే చాంద్రమానానికి నెల ఆధారం. చాంద్రమానం ప్రకారం నెల అంటే ఒక పౌర్ణమి నుంచి మరో పౌర్ణమి వరకు ఉన్న కాలం. దీన్ని కొంత మంది ఒక అమావాస్య నుంచి అమావాస్య వరకు కూడా లెక్కిస్తారు. తెలుగు వారు అమావాస్య నుంచి అమావాస్య వరకు లెక్కిస్తారు. చంద్రుడు భూమి చుట్టూ తిరిగే కాలం (సౌరమానం ప్రకారం 27.32 రోజులు) నెల లేదా మాసంగా లెక్కిస్తారు. ఇందులో 30 తిధులు ఉంటాయి. అంటే చాంద్రమానంలోని తిథి సౌరమానంలోని రోజుకన్నా తక్కువ నిడివి కలది. 30 తిధులను రెండు పక్షాలుగా విభజిస్తారు. అమావాస్య నుంచి పౌర్ణమి వరకు శుక్ల పక్షం, పౌర్ణమి నుంచి అమావాస్య వరకు కృష్ణ పక్షం.