భూకంపం
ఒక భూకపం / ఎర్త్ క్వేక్ (ట్రేమార్ లేక టెమ్బ్లార్) అనేది భూమి యొక్క పటలంలో అకస్మాత్తుగా విడుదలయ్యే శక్తి వలన ఉద్భవించు భూ ప్రకంపనాల ఫలితము. భూకంపాలను సీస్మోమీటర్తో కొలుస్తారు. దీనినే సీస్మోగ్రాఫ్ అని కూడా అంటారు. భూకంపము యొక్క తీవ్రతను తెలియచేయు సాంకేతికము మరియు పురాతనమయిన రిక్టర్ తీవ్రతను కొలుచునపుడు తీవ్రత 3 అంతకన్నా తక్కువ అయినపుడు అది సాధారణముగా గోచరించదు, ఆ తీవ్రత 7 అయినపుడు అది పెద్ద విస్తీర్ణములలో ప్రమాదములకు కారణమగును. భూకంప తీవ్రతను మెర్కాల్లి స్కేల్ ద్వారా కొలుస్తారు.
ప్రెసరు గేజి
ప్రెసరు గేజి అనేది ఒక వ్యవస్థలో వున్న, లేదా ప్రవహిస్తున్న ద్రవాల, వాయువుల పీడనం కొలిచే సాధనం.ప్రెసరు గేజిని తెలుగులో పీడనమాపకం అంటారు.పీడనం అనగా ఒక నిర్దిష్టమైన ప్రమాణం /యూనిట్ ద్రవం లేదా వాయువు మీద ప్రయోగింపబడిన బలం లేదా శక్తి. భూ వాతావరణం భూమి మీదున్న ప్రతివస్తువు మీద వత్తిడి కల్గిస్తున్నది. ఆ వత్తిడినే పీడనం అంటారు.వాతావరణం మన పై కల్గించే పీడనం ఒక అట్మాస్పియరు పీడనానికి సమానం.ఒక అట్మాస్పియరు పీడనం GPS విధానంలో ఒక చదరపు అంగుళం వైశాల్యంపై 14.70 (14.69595) పౌండ్ల బరువు కలుగ చేయు వత్తిడి లేదా బలశక్తికి సమానం.MKS పద్ధతిలో ఒక చదరపు సెంటి మీటరు వైశాల్యంపై 1.033 కిలో గ్రాములు కలుగచేయు బలశక్తి లేదా బరువుకు సమానం.అట్మాస్పియరు పీడనాన్ని టార్‌లలో లెక్కించిన 760టారులకు సమానం. బారోమీటరు /భారమితి పాదరస మట్టంతో లెక్కించిన 30 అంగుళాలు (29.9213 అంగుళాలు) లేదా 760 మిల్లీమీటర్లకు సమానం.
ప్రెసరు గేజిలను ఉపయోగించి వాతావరణ పీడనం కన్నఎక్కువ పీడనంలో వున్న ద్రవాల, వాయువుల పీడనాన్ని కొలుస్తారు. ఇలా వాతావరణ పీడనం కన్న అధికంగా వున్న పీడనాన్ని కొలిచే పరికరాలను ప్రెసరు గేజి లేదా పీడనమాపక పరికరాలు అంటారు.అయితే వాతావరణ పీడనం కన్నతక్కువ పీడనాన్ని కూడా పీడనమాపకాన్ని ఉపయోగించి కొలవవచ్చు.వాటిని వాక్యుమ్ గేజి అంటారు.కొన్ని పీడనమాపకలలో రెండు రకాల పీడనాన్ని కొలవవచ్చును, వాటిని సంయుక్త (compound guage) పీడన మాపకాలు అంటారు.ప్రెసరు గేజిలు ప్రధానంగా అనలాగ్ డయల్ ప్రెసరు గేజిలు మరియు డిజిటల్ ప్రెసరు గేజిలు అను రెండు రకాలు.
యూజెన్ బోర్డన్ (1808 – 1884) ఫ్రెంచి ఇంజనీరు మరియు ప్రతిభావంతుడైన గడియారాల రూపకర్త.1849లోబోర్డన్ ప్రెసరు గేజిని తయారు చేసాడు.ఈ గేజి అప్పటివరకు ఉన్న గేజిల కన్న ఎంతో నిక్కచ్చిగా పీడనాన్ని కొలవడమే కాదు ఎక్కువ పీడనాన్ని కూడా కొలిచే సామర్థ్యంతో తయారు చేసాడు.బోర్డన్ ఈగేజిని లోకోమోటివ్ ఇంజనులలో పీడనాన్ని కొలవటానికి రూపొందించాడు.