సెక్యులరిజం
సెక్యులరిజం అనే పదాన్ని మొదటిసారిగా బ్రిటిషు రచయిత 'జార్జి హోలియోక్' 1846 లో ఉపయోగించాడు.[2] ఈ పదము క్రొత్తదైననూ, 'స్వతంత్ర ఆలోచన' గా మరియు సాధారణ వ్యాఖ్యగా చరిత్రలో కానవస్తుంది. ప్రత్యేకంగా, తొలి సెక్యులర్ భావాలు తత్వము మరియు మతమును విడిచేసి చూసే విధము, అవెర్రోజ్ (ఇబ్న్ రుష్ద్) తత్వములోను, అవెర్రోయిజం తాత్విక పాఠశాలలో కనబడుతుంది.[3][4] హోలియోక్ 'సెక్యులరిజం' అనే పదాన్ని సృష్టించి, మతమునుండి సమాజాన్ని వేరుచేసి, సమాజాభివృద్ధికొరకు తన సూచనలిచ్చాడు. దీనిలో మతాన్ని విమర్శించడము గాని, వ్యాఖ్యలు చేయడము గాని చేయలేదు. తనవాదనలో "సెక్యులరిజం, క్రైస్తవమతానికి వ్యతిరేకి కాదు, ఇదో స్వేచ్ఛాయుత ఆలోచన" అని అన్నాడు. ఇంకనూ "ఇది క్రైస్తవ మతాన్ని ప్రశ్నించదు, మతము యొక్క అస్థిత్వాన్ని, హేతువునూ ప్రశ్నించదు, సెక్యులరిజంలో వున్న జ్ఞానాన్ని ముందుపెడుతుంది మరియు ప్రోత్సహిస్తుంది" అన్నాడు. సామాజిక జీవితాలకు కావలసిన వనరులను చూపెడుతుంది, మరియు పలు మతాల వారికి సామాజిక స్థితిగతుల శాస్త్రాలను బోధిస్తుంది.[5]
షోయబ్ ఉల్లాఖాన్
1857 నాటి ప్రథమ స్వాతంత్య్ర సంగ్రామంలో ఆంగ్లేయులకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం జరిపి ముహమ్మద్‌ బాకర్‌ అమరుడైన తరువాత ఒక సంపాదకునిగా జాతీయ ప్రయోజనాలను కాంక్షిస్తూ, నిరంకుశ పాలకుల కిరాతకత్వానికి బలైన ఏకైక పాత్రికేయుడిగా షోయాబుల్లా ఖాన్‌ మరోచరిత్ర సృష్టించారు. భారతదేశ స్వాతంత్య్రసంగ్రామ చరిత్రలో 1857లో ముహమ్మద్‌ బాకర్‌, 1948లో షోయాబుల్లా ఖాన్‌ తప్ప, ఆంగ్లేయుల, ఆంగ్లేయుల వత్తాసుదారుల దాష్టీకాలను అక్షరాయుధాలతో ఎదుర్కొని, ఆ క్రమంలో ప్రాణాలను సైతం బలిపెట్టిన మరో సంపాదకుడు గాని, ఇంకో పత్రికాధిపతి గాని కన్పించరు. ఆ విధంగా భారత స్వాతంత్య్రసంగ్రామ చరిత్ర తొలిథలో ఢిల్లీ అక్బార్‌ పత్రిక సంపాదకులు మౌల్వీ ముహమ్మద్‌ బాకర్‌, మలిథలో ఇమ్రోజ్‌ పత్రిక సంపాదకులు షోయాబుల్లా ఖాన్‌ ప్రాణ త్యాగాలు చేసి భారతీయ పత్రికారంగానికి ఎనలేని గౌరవప్రతిష్ఠలు సమకూర్చిపెట్టారు.[6]