సింధు లోయ నాగరికత
సింధు లోయ నాగరికత (క్రీ.పూ6000 - క్రీ.పూ.1750)[1] ప్రస్తుత భారత దేశం మరియు పాకిస్తాన్ లోగల గగ్గర్ హక్రా మరియు సింధు నదుల పరీవాహక ప్రాంతంలో విలసిల్లిన అతి ప్రాచీన నాగరికత. ఇది ప్రాథమికంగా పాకిస్థాన్‌లో గల సింధ్ మరియు పంజాబ్ ప్రావిన్సులలో, పశ్చిమం వైపు బెలూచిస్తాన్ ప్రావిన్సు వైపుకు కేంద్రీకృతమైనట్లు తెలుస్తుంది. ఇంకా ఆఫ్ఘనిస్తాన్, తుర్కమేనిస్తాన్, ఇరాన్ దేశాలలో కూడా ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన శిథిలాలను వెలికి తీయడం జరిగింది. ఈ నాగరికతకు చెందిన హరప్పా నగరము మొదటగా వెలికి తీయుటచే ఇది సింధు లోయ హరప్పా నాగరికత అని పిలువబడుతున్నది. సింధు నాగరికత మెసొపొటేమియా మరియు ప్రాచీన ఈజిప్టు కంచు యుగాలకు సమకాలికమైన అతి ప్రాచీన నాగరికతల్లో ఒకటి. అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన దశగా గుర్తించబడిన నాగరికతను హరప్పా నాగరికత</b>గా పేర్కొంటారు. ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన తవ్వకాలు 1920వ సంవత్సరం నుండి జరుగుతున్నా అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన వివరాలు మాత్రం 1999లోనే వెలువడ్డాయి.[2]
మయ నాగరికత
ఈ ప్రాంతము యొక్క ముఖ్య లక్షణమైన అత్యున్నత స్థాయి పరస్పరక్రియ మరియు సాంస్కృతిక వ్యాప్తి కారణంగా ఈ మయ నాగరికత ఇతర మీసో అమెరికా నాగరికతలతో ఎన్నో స్వభావాలను పంచుకుంటుంది. లేఖనం, శాసనం మరియు క్యాలెండరు వంటి అభివృద్ధులు ఈ మయ నాగరికతలో ఉద్భవించినవి కాకపోయినా వాటిని ఈ నాగరికత ఎంతగానో అభివృద్ధి పరచింది. మయ యొక్క ప్రభావము హోండురాస్, గ్వాటెమాల, ఉత్తర EI సాల్వడార్ మరియు మధ్య మెక్సికో నుండి కూడా కనుగొనవచ్చు. ఇవి మయ ప్రాంతము నుండి సుమారు 1000 కి.మీ. (625 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్నాయి. మయ కళ మరియు నిర్మాణశాస్త్రములలో ఎన్నో బాహ్య ప్రభావాలు కనబడతాయి. ఇవి వాణిజ్య మరియు సాంస్కృతిక పరస్పర మార్పుల ఫలితము అని, నేరుగా బాహ్య ఆక్రమణల ఫలితము కాదని భావించబడుతుంది.