తిరుమల
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం చిత్తూరు జిల్లాలోని పట్టణం తిరుపతి. ఈ పట్టణాన్ని ఆనుకొని ఉన్న కొండలపై వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం ఉన్న వూరు తిరుమల. ఈ రెండింటినీ కలిపి "తిరుమల తిరుపతి" అని వ్యవహరిస్తూ ఉంటారు. తిరుమల వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయాన్ని ప్రతిదినం లక్ష నుండి రెండు లక్షల వరకు భక్తులు సందర్శిస్తుంటారు. ప్రత్యేక దినాలలో 5 లక్షలమంది వరకూ దర్శనం చేసుకొంటారు.[1]. ఈ యాత్రాస్థలం శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలోని 108 దివ్యదేశాలలో ఒకటి.
తిరుమల మోకాళ్ళ పర్వతం
అన్నమయ్య మొదటి సారి తిరుమలకు వచ్చినపుడు ఈ మోకాళ్ళ పర్వతం వద్ద అలసిపోయాడని చెబుతుంటారు.
రామానుజాచార్యులు తిరుమలకు తొలి దర్శనానికి వచ్చినపుడు ఈ వేంకటాద్రి పవిత్రతను గురించి తెలుసుకుని ఆ పవిత్రమయిన ప్రదేశాన్ని పాదరక్షలు/పాదాలతో తాకరాదని, మోకాళ్ళతోనే కొండ ఎక్కాడట. అప్పటి నుండి ఈ మోకాళ్ళ పర్వతం దారిలో మోకాళ్ళతో ఎక్కడం ఆనవాయితీ అయింది. అన్ని మెట్లూ, వంద మెట్లు, పదకొండు మెట్లు , కనీసం మూడు మెట్లు మోకాళ్ళతో నడచి ఆ పాత సాంప్రదాయాన్ని నేటికీ భక్తులు తిరిగి పాటిస్తున్నారు. 
1830లో ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించిన యాత్రికుడు, యాత్రాచరిత్రకారుడు ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య అప్పట్లో ఈ ప్రాంతం ఎలావుండేదో వ్రాశారు. గాలిగోపురం వరకూ ఎక్కడం, దిగడం బహు ప్రయాస అని వ్రాసుకున్నారు. అక్కడ నుంచి కొంత భూమి సమంగా ఉండేదని, మళ్ళీ ఎక్కిదిగాల్సిన ప్రాంతాలున్నా ఆపై ప్రయాణం అంత ప్రయాసగా ఉండేది కాదన్నారు. దారిలో నిలిచేందుకు జలవసతి గల మంటపాలు చాలా ఉండేవి. గాలిగోపురం వద్ద ఒక బైరాగి శ్రీరామవిగ్రహాన్ని పూజిస్తూ, యాత్రికులకు మజ్జిగ వంటివిచ్చి ఆదరించేవాడని వ్రాశారు.