గౌతమ బుద్ధుడు
తర్వాత సిద్ధార్దుడు ధ్యానం, అనాపనసతి (ఉశ్చ్వాస, నిశ్వాసలు) ద్వారా మధ్యయ మార్గాన్ని కనిపెట్టాడు (ఐహిక సుఖాలను, కోరికలను త్యజించడం). ఈ సమయంలో సుజాత అనే పల్లె పడుచు తెచ్చే కొద్ది అన్నాన్ని, పాలను ఆహారంగా తీసుకునేవాడు. తర్వాత సిద్ధార్దుడు, బుద్ధ గయలో ఒక బోధి వృక్షం నీడలో పరమ సత్యం తెలుసుకొనుటకు భగవత్ ధ్యానం చేశాడు. కాని కౌండిన్యుడు మరియు అతని ఇతర శిష్యులు, సిద్ధార్దుడు జ్ఞాన సముపార్జన సాధనను విరమించినట్లుగా, క్రమశిక్షణా రహితుడుగా భావించారు. చివరకు, తన 35వ ఏట, 49 రోజుల ధ్యానం తర్వాత, సిద్ధార్దునకు జ్ఞానోదయమయ్యింది. కొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం సిద్ధార్దునకు బాధ్రపద మాసంలో జ్ఞానోదయమయ్యిందని, ఇంకొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం సిద్ధార్దునకు ఫాల్గుణమాసంలో జ్ఞానోదయమయ్యిందని చెప్తారు. అప్పటి నుండి గౌతమ సిద్ధార్దుడు, గౌతమ బుద్ధునిగా మారాడు. బౌద్ధ మతంలో ఇతనిని శాక్యముని బుద్ధుడని భావిస్తారు.
నేపాల్ లో పర్యాటకము
బౌద్ధమతము యొక్క నమ్మకములు మరియు ఆచరణ అన్నీ ఆ మత స్థాపకుడైన యువరాజు సిద్ధార్థ గౌతముడి కాలము నాటివి. ఈయన దక్షిణ ప్రాంతపు లుంబినిలో, 534 B.C జన్మించాడు. 29 సంవత్సరముల వయస్సు వరకు ఇతడు తన తండ్రి రాజమహలు గోడల మధ్య, బయటి ప్రపంచపు బాధలు, కష్టములు ఏమాత్రము తెలియకుండానే గడిపాడు. ఒకరోజు అతను తన రథసారథిని ఒప్పించి కోటనుండి బయటకు వెళ్ళాడు. అక్కడ అతను ఒక వృద్ధుని, ఒక వ్యాధిగ్రస్తుని, కుష్టురోగినీ, తపస్వినీ చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. నిజజీవితములోని కష్టముల గురించిన అవగాహన, ఆ రాజకుమారుడు తనకున్న విలాసములను వదిలిపెట్టి ఈ బాధలకు అంతము కనుగొనడానికి కావలసిన నిజమైన జ్ఞానము యొక్క అన్వేషణలో అడవి దారి పట్టేలా పురికొల్పింది. చాలా సంవత్సరముల పాటు గౌతముడు ఫలించని తపస్సు చేసాడు. ఒక రాత్రి బోధగయ లోని ఒక బోధివృక్షము క్రింద అతనికి జ్ఞానోదయము అయింది. అప్పటినుండి, జ్ఞాని అయిన అతడు బుద్ధభగవానుడుగా ఉత్తర భారతదేశము మరియు దక్షిణ నేపాల్ లలో పర్యటించి జ్ఞానోదయమునకు కావాల్సిన మధ్య మార్గమును ప్రవచనము చేసెను. ఎనభై సంవత్సరముల వయసులో అతను శరీరము వదలి, అంతిమంగా అనంత ఆత్మలో కలిసిపోయాడు.