గౌతమ బుద్ధుడు
తర్వాత సిద్ధార్దుడు ధ్యానం, అనాపనసతి (ఉశ్చ్వాస, నిశ్వాసలు) ద్వారా మధ్యయ మార్గాన్ని కనిపెట్టాడు (ఐహిక సుఖాలను, కోరికలను త్యజించడం). ఈ సమయంలో సుజాత అనే పల్లె పడుచు తెచ్చే కొద్ది అన్నాన్ని, పాలను ఆహారంగా తీసుకునేవాడు. తర్వాత సిద్ధార్దుడు, బుద్ధ గయలో ఒక బోధి వృక్షం నీడలో పరమ సత్యం తెలుసుకొనుటకు భగవత్ ధ్యానం చేశాడు. కాని కౌండిన్యుడు మరియు అతని ఇతర శిష్యులు, సిద్ధార్దుడు జ్ఞాన సముపార్జన సాధనను విరమించినట్లుగా, క్రమశిక్షణా రహితుడుగా భావించారు. చివరకు, తన 35వ ఏట, 49 రోజుల ధ్యానం తర్వాత, సిద్ధార్దునకు జ్ఞానోదయమయ్యింది. కొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం సిద్ధార్దునకు బాధ్రపద మాసంలో జ్ఞానోదయమయ్యిందని, ఇంకొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం సిద్ధార్దునకు ఫాల్గుణమాసంలో జ్ఞానోదయమయ్యిందని చెప్తారు. అప్పటి నుండి గౌతమ సిద్ధార్దుడు, గౌతమ బుద్ధునిగా మారాడు. బౌద్ధ మతంలో ఇతనిని శాక్యముని బుద్ధుడని భావిస్తారు.
గోలి
గోలిలో లభించిన జాతక కథల శిల్పాలలో ముఖ్యమైన వెస్సంతర జాతక కథ శిల్పం ఒకటవ శతాబ్దానికి చెందినది.[1] బుద్ధుడు తన పూర్వజన్మలో విశ్వంతరుడనే యువరాజుగా జన్మించాడు. విశ్వంతరుడు నిత్యదానపరాయణుడు. తమ రాజ్యానికి సౌభాగ్య ప్రదాయిణిగా భావించబడే ఒక ఏనుగును యువరాజు, క్షామపీడితులై బాధపడుతున్న కళింగ ప్రజలకు దానం చేశాడు. అందుకు సొంత రాజ్యపు ప్రజలు కోపోద్రిక్తులై, రాజుచే విశ్వంతరున్ని భార్యా బిడ్డలతో సహా అడవులకు పంపించేందుకు ఒత్తిడి చేస్తారు. హృద్యమైన ఈ కథ యువరాజు పరీక్షలను ఎదుర్కొని విజయవంతమయ్యే సుఖాంతమైన గాథ.[2][3]