ఉప్పు సత్యాగ్రహం
ఉప్పు సత్యాగ్రహం (ఆంగ్లం: The Salt Satyagraha) మహాత్మా గాంధీచే ప్రారంభించి సాగించిన అహింసాత్మక శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం, ఇది బ్రిటిష్ రాజ్కు వ్యతిరేకంగా జరిగింది. ఉప్పుపై పన్ను చెల్లించుటకు నిరాకరించి, మార్చి 12, 1930 న చేపట్టిన "దండి యాత్ర" నే ఉప్పు సత్యాగ్రహంటారు. సంపూర్ణ స్వరాజ్యం కొరకు బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా చేపట్టిన ఉద్యమాల సరమే ఈ ఉప్పు సత్యాగ్రహం. దీనిలో ప్రధానమైన గాంధీ యాత్ర సబర్మతీ ఆశ్రమం నుండి ప్రారంభమై దండి వరకూ సాగింది. ఈ యాత్రలో వేలకొద్దీ భారతీయులు పాల్గొన్నారు. గాంధీగారి అహింసాత్మక ప్రతిఘటన విజయాలలో ఇదొక పుష్పమాలిక. కోట్ల భారతీయులపై బ్రిటిష్ రాజ్ వేసే ఉప్పు-పన్నుకు వ్యతిరేకంగానే కాక దానిని ప్రతీకగా వినియోగించుకుని మొత్తం భారతీయులపై బ్రిటీషర్ల అన్యాయమైన పరిపాలనపై ఒక శాంతియుత పోరాటం.[1]
కూలీ-బేగార్ ఉద్యమం
1921 జనవరి 14 న ఉత్తరాయని ఉత్సవం సందర్భంగా ఉద్యమం సరయు, గోమతి సమ్మేళనం (బాగద్) వద్ద ప్రారంభించబడింది. ఈ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించే ముందు జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ ఒక నోటీసు జారీచేసింది. హర్గోబిండ్ పంత్, లాలా చిరంజిలాల్, బద్రీ దట్ పాండే ఈ నోటీసు ప్రభావం చూపలేదు. ఈ ఉద్యమంలో పాల్గొనటానికి, వివిధ గ్రామాల నుండి ప్రజలు ఉత్సవ మైదానానికి వచ్చి దానిని భారీ ప్రదర్శనగా మార్చారు. ప్రజలు ముందుగా బాగ్నాథ్ దేవాలయానికి ప్రార్ధనలు జరపటానికి వెళ్లారు, తరువాత సుమారు 40 వేల మంది సరయు భగద్కు వెళ్ళి జెండాతో కూడిన ఊరేగింపుతో "కూలి బేగర్" ను ముగించారు. తరువాత సరయూ మైదానం బద్రీ దట్ పాండే సమావేశంలో ప్రసంగిస్తూ, "పవిత్రమైన సరయు నీటిని తీసుకొని బాగ్నాథ్ దేవాలయాన్ని సాక్షిగా 'కూలీ యుతర్', 'కూలీ బీగర్' , 'కూలీ బురిడాష్' ఇంకా ఏమైనా ఇక మేము భరించలేము " అని ప్రమాణం చేసారు. భారతీయ ప్రజలందరూ ఈ రికార్డును తీసుకున్నారు. తమతో పాటు 'రికార్డు రిజిస్టర్'ని తీసుకువచ్చిన గ్రామ పెద్దలు ఈ రిజిస్టర్లను భారత్ మాతా ప్రశంసిస్తూ నినాదాలు చేస్తూ నదీ సంగమంలో రికార్డులను విసిరి వేసారు.