మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగు
మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగు (Metal Arc Welding) అనగా ఒక సన్నని నిడుపాటి లోహకడ్దిని ఎలక్ట్రోడుగా, పూరక లోహంగా ఉపయోగించి, ఆర్కు వలన ఏర్పడిన ఉష్ణోగ్రతతో పూరకలోహాన్ని, లోహాల రెండు అంచులను కరగించి అతుకు ప్రక్రియ[1]. రష్యాకు చెందిన విజ్ఞానశాస్త్రవేత్త వసిలె పెట్రొవ్ ఒక సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించాడు. ఒక సజీవ విద్యుత్తు వలయంలో ఏనోడు (ధనధ్రువము), మరియు కాథోడు (ఋణధ్రువము) ల మధ్య ఆర్కును (తేజోవంతమైన ఉష్ణకాంతి వలయము) ను ఏర్పరచినప్పుడు ఉత్పన్నమగు ఉష్ణం నుండి లోహాలను కరగించివచ్చునని, రెండు లోహాల అంచులను ఏకీకృతంగా (coalescence) అతుకవచ్చుననేది ఆయన ప్రతిపాదించాడు. ఈ సిద్ధాంతమును సాకారం చేస్తూ 1881-82లో రష్యాకు చెందిన మరోశాస్త్రవేత్త నికొలై బెనర్డొస్ రాగి తొడుగు కలిగిన కర్బనపు కడ్దిని కాథోడుగా నుపయోగించి లోహాలాంచులను కరగించి (fusion) అతికి, మొదటి ఆర్కు వెల్డింగ్ విధానమును ప్రపంచానికి అందించాడు. అటు తరువాత ఈ విధనానికన్న మెరుగైన ఆర్కు వెల్డింగు విధానమైన, లోహకడ్డిని ఎలక్ట్రోడుగా ఉపయోగించి లోహాలను అతుకు మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగు ను 1888లో రష్యాకు చెందిన నికొలై స్లావ్యనోవ్ , మరియు అమెరికాకు చెందినా సి.ఎల్.కోఫిన్ (1890) కనుగొన్నారు. ఈ వెల్దింగు విధానములో A.C.మరియు D.C విద్య్త్తుత్తు నుపయోగించి వెల్దింగు చెయ్యవచ్చును. పూరకలోహకడ్దినే ఎలక్ట్రోడుగా ఉపయోగించడం వలన వెల్డింగు మరింత సులభతరమైనది. కార్బను ఆర్కువెల్డింగులో పూరకలోహం విద్యుత్తు వలయంలో భాగంగా వుండదు. కార్బను ఆర్కు వెల్డింగులో విద్యుత్తు వలయం కర్బనపు ఎలక్ట్రోడు మరియు అతుకవలసిన లోహాల మధ్య మాత్రమే ఏర్పరచబడుతుంది. కాని మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగులో పూరక లోహాన్నే (Filler metal) ఎలక్ట్రోడుగా వాడటం వలన, ఈ విధానంలో అతుకవలసిన లోహాలు, మరియు అతుకు లోహాం విద్యుత్తు వలయం నేర్పరచును. మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగులో కార్బను ఆర్కు వెల్డింగు పద్ధతిలో లా ప్రత్యేకంగా పూరకకడ్దిని, స్రావకాన్ని ఉపయోగించ నవసరము లేదు.
ఆక్సి ఎసిటిలిన్ వెల్డింగు
అక్సి-అసిటిలిన్ వెల్డింగును ఆక్సి-ఇంధన వెల్డింగు అనియు గ్యాసు వెల్డింగు అనియు వ్యవహరిస్తారు అమెరికా లో[1]. ఫ్రెంచి యాంత్రికవిజ్ఞాన నిపుణులైన (Engineers) ఎడ్మండ్ ఫొచె (Edmond fouche) మరియు చార్లెస్ పికార్డ్ (charles picard) మొదటి సారిగా అక్సి-అసిటిలిన్ గ్యాసు వెల్డింగును 1903లో అభివృద్ధిపరచి, వాడుకలోకి తెచ్చారు [2]. అంతకుముందు గాలి (20-25%ఆక్సిజన్+75-80% నైట్రోజన్/నత్రజని) ని మరియు ఇంధన/దహనవాయు మిశ్రమాన్ని గ్యాసువెల్డింగు చేయుటకు ఉపయోగించేవారు. కాని గాలి, అసిటిలిన్ వాయువుల మిశ్రమ మంటకన్న, అక్సిజన్, అసిటిలిన్ వాయువుల మిశ్రమం వలన వెలువడు మంట, నిలకడగా అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతగల మంటను కలిగి ఉండటం వలన ఈ వెల్డింగు విధానం బాగా వాడుకలోకి వచ్చింది. గాలి+ప్రొపేను వాయుమిశ్రమ మంట వలన 25000C (3630oF) ఉష్ణోగ్రత ఉత్పన్నంకాగా, అక్సిజను+ప్రొపేను వాయువుల మంట నుండి 25000C (45300F) ఉష్ణోగ్రత వెలువడుతుంది. అలాగే ఆక్సిజను, అసిటిలిన్ వాయువుల దహనం వలన పుట్టు మంట యొక్క ఉష్ణోగ్రత 3500-35000C ఉంటుంది. అర్ధశతాబ్ది క్రితం వరకు ఆక్సి-అసిటిలిన్ గ్యాసు వెల్డింగు విధానమును వస్తువుల ఉత్పత్తి రంగంలో విరివిగా ఉపయోగించేవారు. ఈమధ్యకాలంలో వివిధ రకాలైన మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగు పద్ధతులు వచ్చిన తరువాత, గ్యాసు వెల్డింగు ప్రాబల్యం కొద్దిగా తగ్గినది. అయితే లోహాలను అతుకుటకే కాకుండగా లోహలను కత్తిరించుటకు కూడా అక్సి-అసిటిలిన్ జ్వాలను ఉపయోగిస్తారు[3]. లోహలను కత్తిరించునప్పుడు, లోహలను అతుకుటకు ఉపయోగించు టార్చుకాకుండగా మరోరకమైన టార్చు ఉపయోగించెదరు. దానిని కటింగ్ టార్చు (cutting torch) అంటారు.