అష్టదిగ్గజములు
విజయ నగర చక్రవర్తి శ్రీ కృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలోని ఎనిమిది మంది కవులు అష్టదిగ్గజాలు</b>గా తెలుగు సాహితీ సంప్రదాయంలో ప్రసిద్ధులయ్యారు. వీరికి కడప జిల్లాలోని తిప్పలూరు గ్రామాన్ని ఇచ్చినట్లు శాసనాధారాన్ని బట్టి తెలుస్తూంది.
శ్రీకాకుళం (ఉద్యమ కథా కావ్యం)
శ్రీ ఛాయరాజ్. ఇతడు నిరంతర కవితా వాహకుడు ఇప్పటికే ఐదారు కావ్యాలు రచించాడు. అవిస్మరణీయ కవితాశాక్తి ప్రదర్శించాడు. ఛాయరాజ్ జనసాహితి సభ్యుడు . చిత్తశుద్ధితో జీవన వాస్తవికతను సందర్శించి మృషావిప్లవ భ్రమలలో కొట్తుకుపోకుండా కవిత్వంలో సత్యవాదనం చేయగల కవి. చరమ దశాబ్ది సింహద్వారం తెరవగానే అందుకున్న ఇతని కావ్యం "శ్రీకాకుళం: అది ఉద్యమ కథా కావ్యం. ఇంత విపులంగా 130 పేజీలలో ఒక విప్లవ వైఫల్యాన్ని చిత్రించిన కావ్యం వేరొకటి లేదు. ఆ విధంగా దీనికి చారిత్రక ప్రాధాన్యతే కాక, కావ్యచరితా ప్రాధాన్యత కూడా ఉంది. "అతివాద" దుందుడుకు విధానం ప్రజాయుద్ధ పంథాను ఏ విధంగా సర్వనాశనం చేసిందో శ్రీకాకుళమే కవికి విప్పి చెప్పింది. అంటూ కొత్తపల్లి రవిబాబు ఈ కావ్య హృదయాన్ని శ్లాఘించాడు. కవి కూడా :శ్రీకాకుళాన్ని చెప్పడమంటే సాహసించడమే. ఈ సాహసం నేను చేయదగింది కాదని నాను తెలిసినా చారిత్రకావసరమై ముందు నిలిచింది. కవిగా స్పంచింది ఈ పోరాటాన్ని నేను పట్టించుకొని కావ్య రూపంలొ చెప్పక తప్పలేదు." అనే సత్య వాక్కుతో కావ్యానికి "నా మాట" కూర్చాడు. యధార్థవాదికి పరిమితులవసరం!