సింధూ నది
సింధూ నది (సంస్కృతం: सिन्धु ; ఆంగ్లం: Indus River) భారత ఉపఖండంలో ప్రసిద్దమయిన హిమ నది. ఇది హిమాలయాలలో టిబెట్లో పుట్టి కాశ్మీర్, పంజాబ్, సింధ్ రాష్ట్రాలలో ప్రవహించి పాకిస్తాన్‍ లోని కరాచీ సమీపంలో అరేబియా సముద్రంలో కలుస్తుంది.[1][2] పాకిస్థాన్లోని అతిపెద్ద, జాతీయ నది సింధు.[3] సింధు నదికి ఉపనదులు జీలం, చీనాబ్, రావీ, బియాస్, సట్లెజ్ ప్రవహించే ప్రాంతం అంతా అతి సారవంతమయిన నేల. ఈ నదుల మీద పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం మంగళా డాము, సుక్కూలారు బ్యారేజ్, భారతదేశంలో పంజాబ్‍లో సట్లెజ్ నది మీద భాక్రానంగల్ ఆనకట్ట, భారీ డ్యాములు, ఆనకట్టలు కట్టి సాగునేలకు పంట నీటిని అందించి గోధుమ, వరి, చెరకు విరివిగా పండించుటయేగాక జలవిద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేసి పరిశ్రమలకు సరఫరా చేస్తున్నారు. సింధు నది పొడవు 2880 కి.మీ. హరప్పా, మొహంజోదారో ప్రాంతాల్లో ఈ సింధు నదీ లోయలో సుమారు 5,000 ఏళ్ళ ఉజ్జ్వలమైన సింధు లోయ నాగరికత వెలసి వర్థిల్లింది.
పంజాబ్ చరిత్ర
పురాతత్వ పరిశోధనలు సింధు నది చుట్టుపక్కల క్రీ.పూ.3300 నాటి సింధు నది చుట్టుపక్కల ఉన్న నివాసాలను కనిపెట్టారు. ఈ పరిశోధనలు క్రమంగా ప్రపంచంలోకెల్లా అత్యంత ప్రాచీనమైన నాగరికతల్లో ఒకటైన సింధులోయ నాగరికతను బయటకుతెచ్చాయి. క్రమంగా పురాతత్వ పరిశోధనలు సింధులోయ నాగరికత క్రీ.పూ.5వ శతాబ్దం నాటివని ఈ నాగరికత ప్రాచీనతను మరో రెండు శతాబ్దాలకు విస్తరించారు. నాగరికత తన అత్యున్నత స్థాయిలో ఉన్నప్పుడు హరప్పా (పశ్చిమ పంజాబ్ లోని సాహివాల్ దగ్గరలోనిది), మొహంజదారో వంటి నగరాలతో విలసిల్లింది. క్రీ.పూ.19వ శతాబ్దిలో నాగరికత అత్యంత వేగవంతంగా క్షీణించింది.