సింధు లోయ నాగరికత
సింధు లోయ నాగరికత (క్రీ.పూ6000 - క్రీ.పూ.1750)[1] ప్రస్తుత భారత దేశం మరియు పాకిస్తాన్ లోగల గగ్గర్ హక్రా మరియు సింధు నదుల పరీవాహక ప్రాంతంలో విలసిల్లిన అతి ప్రాచీన నాగరికత. ఇది ప్రాథమికంగా పాకిస్థాన్‌లో గల సింధ్ మరియు పంజాబ్ ప్రావిన్సులలో, పశ్చిమం వైపు బెలూచిస్తాన్ ప్రావిన్సు వైపుకు కేంద్రీకృతమైనట్లు తెలుస్తుంది. ఇంకా ఆఫ్ఘనిస్తాన్, తుర్కమేనిస్తాన్, ఇరాన్ దేశాలలో కూడా ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన శిథిలాలను వెలికి తీయడం జరిగింది. ఈ నాగరికతకు చెందిన హరప్పా నగరము మొదటగా వెలికి తీయుటచే ఇది సింధు లోయ హరప్పా నాగరికత అని పిలువబడుతున్నది. సింధు నాగరికత మెసొపొటేమియా మరియు ప్రాచీన ఈజిప్టు కంచు యుగాలకు సమకాలికమైన అతి ప్రాచీన నాగరికతల్లో ఒకటి. అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన దశగా గుర్తించబడిన నాగరికతను హరప్పా నాగరికత</b>గా పేర్కొంటారు. ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన తవ్వకాలు 1920వ సంవత్సరం నుండి జరుగుతున్నా అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన వివరాలు మాత్రం 1999లోనే వెలువడ్డాయి.[2]
సిస్వాల్
సిస్వాల్ అన్నది భారతదేశంలోని హర్యానా రాష్ట్రానికి చెందిన హిసార్ జిల్లాలోని ఉన్న చారిత్రక గ్రామం. సోథి-సిస్వాల్ సంస్కృతిగా పిలిచే క్రీ.పూ.3800 నాటి "సిస్వాల్ సంస్కృతి"కి టైప్ సైట్.
ప్రారంభ కాలం నాటి హరప్పా సంస్కృతికి చెందిన ప్రదేశాల్ల సిస్వాల్ ఒకటి, ఈ కాలాన్నే ప్రీ-హరప్పా లేక పూర్వ హరప్పా నాగరికతగా పిలుస్తారు. గడ్డితో పైకప్పులు, మట్టితో మిగతా గోడలు నిర్మించిన మట్టి ఇళ్ళలో పూర్వ-హరప్పన్లు జీవించేవారు. వృత్తిపరంగా ఈ సంస్కృతి ప్రధానంగా వ్యవసాయంపై దృష్టిపెట్టింది. ఆవులు, ఎడ్లు, పందులు, మేకలు వంటి జంతువులను మచ్చిక చేసుకునేవారు.