తిరుమల
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం చిత్తూరు జిల్లాలోని పట్టణం తిరుపతి. ఈ పట్టణాన్ని ఆనుకొని ఉన్న కొండలపై వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం ఉన్న వూరు తిరుమల. ఈ రెండింటినీ కలిపి "తిరుమల తిరుపతి" అని వ్యవహరిస్తూ ఉంటారు. తిరుమల వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయాన్ని ప్రతిదినం లక్ష నుండి రెండు లక్షల వరకు భక్తులు సందర్శిస్తుంటారు. ప్రత్యేక దినాలలో 5 లక్షలమంది వరకూ దర్శనం చేసుకొంటారు.[1]. ఈ యాత్రాస్థలం శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలోని 108 దివ్యదేశాలలో ఒకటి.
తిరుమల నిత్యాన్నదాన పథకము
లక్షకు పైగా విరాళ మిచ్చే దాతలకు, లేదా సంస్థలకు ప్రత్యేకంగా ఒక పాసుపుస్తకమిస్తారు. అది వ్యక్తులకైతే జీవిత కాలము, స్తంస్థలకైతే 20 సంవత్సరాల వరకు అమలులో వుంటుంది. అందులో దాతాతో పాటు మరో నలుగురి పేర్లను అందులో నామోదు చేసుకునే సౌలభ్యమున్నది. తి.తి.దే వారి తరుపున ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసరు విరాళాలను స్వీకరిస్తారు. దాతలకు సెక్షన్ 80 (జీ) క్రింద ఆదాయపు పన్ను మినాహాయింపు వుంటుంది. లక్షరూపాయలనుండి ఐదు లక్షల వరకు విరాళాలు ఇచ్చిన వారికి ఐదుగురి బృందానికి సంవత్సరంలో ఒకసారి ఉచిత వసతి, శీఘ్ర దర్శనము, 6 చిన్న లడ్డూలు శాలువ, రవిక గుడ్డ ఇస్తారు. 5 నుండి 10 లక్షల రూపాయలు విరాళమిచ్చిన దాతలకు సంవత్సరానికి మూడు సార్లుశ్రీవారి శీఘ్ర దర్శనము, ఉచిత వసతి, ఒకసారి మాత్రము 10 లడ్లు, శాలువ, రవికగుడ్డ, ఐదు మహా ప్రసాదం పొట్లాలు, ఇస్తారు. వాటితో పాటు మొదటి ఏడాది బంగారు పూత పూసిన అమ్మవారు, స్వామి వార్ల వెండి జ్ఞాపికలను బహూకరిస్తారు. అన్న ప్రసాద కేంద్రంలో దాతల పేర్లు ప్రదర్శిస్తారు. 10 లక్షలకు పైగా విరాళమిచ్చిన దాతలకు సంవత్సరంలో మూడు రోజులు విఐపీ సూట్ లో వసతి, అయిదు గురికి మూడు సార్లు వీఐపీ బ్రేక్ దర్శనము కల్పిస్తారు. సంవత్సరానికి ఒక సారి మాత్రమే 20 లడ్లు, శాలువ, వరిక గుడ్డ, పది మహా ప్రసాద పాకెట్లు, ఐదు గ్రాముల బంగారు డాలరు, బంగారు పూత పూసిన అమ్మవారు, స్వామివారి వెండి జ్ఞాపికను అందిస్తారు. 
తిరుమలలో స్వామివారి ఆలయంలో ప్రతిరోజు జరిగే "స్వామివారి కొలువు " ఒక కనువిందైన కార్యక్రమము. ప్రతిరోజు తోమాల సేవ తర్వాత బంగారు వాకిలి లోపల వున్న స్నపవన మండపము స్వర్ణ సింహాసనము మీద కొలువు శ్రీనివాసుడు కొలువు చేస్తాడు. ఆచార్యులు స్వామివారికి అదాయ వ్యయాల పట్టికలు అప్పజెప్పుతారు. ఆతర్వాత నిత్యాన్నదాన పథకము దాతల వివరాలు స్వామివారికి వినిపిస్తారు. అర్చకులు స్వామివారి చేతులమీదుగా పదహారు కిలోల బియ్యాన్ని దానంగా శ్వీకరిస్తారు. అలా స్వీకరించిన బియ్యము నేరుగా నిత్యాన్నదాన వంటశాలకు వెళుతుంది. అందువలనే ఈ నిత్యాన్నదాన ప్రసాదానికి అంత పవిత్రత కలిగింది.