మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య
విశ్వేశ్వరయ్య 1860, సెప్టెంబరు 15న బెంగుళూరు నగరానికి 60 మైళ్ళ దూరంలోగల చిక్కబళ్ళాపూర్ తాలూకా, ముద్దెనహళ్ళి అనే గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆయన తల్లిదండ్రులు మోక్షగుండం శ్రీనివాస శాస్త్రి, వెంకటలక్ష్మమ్మ. వీరి పూర్వీకులు ఆంధ్ర ప్రదేశ్, ప్రకాశం జిల్లా లోని మోక్షగుండం గ్రామానికి చెందిన వారు. మూడు శతాబ్దాల కిందట వారు మైసూరు రాష్ట్రానికి వలస వెళ్ళారు. కాబట్టి వీరు తెలుగు మాట్లాడగలిగే వారు.[1]. ఆయన తండ్రి సంస్కృత పండితుడు, హిందూ ధర్మశాస్త్ర పారంగతుడే కాక ఆయుర్వేద వైద్యుడు కూడా. విశ్వేశ్వరయ్యకు 12 సంవత్సరాల వయసులో తండ్రి మరణించాడు. చిక్కబళ్ళాపూరు లో ప్రాథమిక విద్య, బెంగుళూరులో ఉన్నతవిద్య పూర్తి చేసాడు. 1881లో మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి బి.ఏ., తరువాత పుణె సైన్సు కాలేజి నుండి సివిలు ఇంజనీరింగు ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు.[2]
శ్రీ రాజేశ్వరీ విలాస్ కాఫీక్లబ్
బి.ఎ. పాసైన మాధ్యూస్ (కృష్ణ) అనే ఒక యువకుడు పొట్ట పట్టుకొని పట్నం వస్తాడు. తన స్నేహితుడు (పద్మనాభం) సాయంతో ఒక బ్రాహ్మణ హొటల్ లో ముత్తయ్య అనే పేరుతో సర్వర్ గా పనికుదుర్చుకుంటాడు. ఆ హోటల్ పేరే "శ్రీ రాజేశ్వరీ విలాస్ కాఫీక్లబ్". ఆ హొటల్ యజమాని శేషాద్రి (జగ్గయ్య) భార్య చని పోయింది. యుక్త వయస్సుకు వచ్చిన కుమార్తె రాజేశ్వరి (జయప్రద) ఉంది. నాయనమ్మ (వరలక్ష్మి) మనవరాలిని మరీ సాంప్రదాయ పధ్ధతిలో పెంచుతుంది. సర్వర్ గా సరిగా పని చేయలేకపోడంతో పని నుంచి తొలగిస్తాడు యజమాని. యజమాని కూతురు మాటని కాదనడని తెలిసి ఆమె దగ్గర హృదయ విదారకమైన కథ చెబుతాడు. దానికి కరిగి పోతుంది ఆమె. వేరే పని ఇయ్య లేక కూతురుకు ఇంగ్లీష్ చెప్పే పనికి కుదురుస్తాడు యజమాని. నాయనమ్మ వరస కలిపి ఇద్దరికీ పెళ్ళి చేయాలని యోచిస్తుంది. ఈ తమషా సంఘటనల మధ్య శేషాద్రి కూడా హిందువు కాదని, క్రిస్టియన్ అని బ్రతుకు తెరువు కోసం ఇరవై సంవత్సరాల క్రితం మతం దాచి బ్రాహ్మణ కాఫీ హొటల్ ప్రారంభించేడని తెలుస్తుంది. నాయక, నాయికల వివాహంతో కథ సుఖాంతమవుతుంది.