టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం
టోబా విస్ఫోటనం, ప్రస్తుతం ఇండోనేషియాలోని టోబా సరస్సు ఉన్న ప్రదేశంలో 75000±900years సంవత్సరాల కిందట జరిగింది. పొటాసియమ్ ఆర్గాన్ డేటింగు ప్రకారం దీన్ని నిర్ధారించారు.[4] క్వాటర్నరీ పీరియడ్లో (ప్రస్తుత పీరియడ్) జరిగిన నాలుగు టోబా విస్ఫోటనాల్లో ఇది అతి పెద్దది, చివరిదీను. వోల్కానిక్ ఎక్స్ప్లోసివిటీ ఇండెక్సుపై దీని తీవ్రత 8 (భూమిపై జరిగిన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలకు ఇచ్చిన రేటింగుల్లో అతిపెద్దది ఇది); ఈ విస్ఫోటనంలో లావా, బూడిదలు విరజిమ్మగా భూగర్భంలో ఏర్పడిన ఖాళీలోకి భూమి కుంగి, భూతలంపై ఒక పెద్ద గుండం ఏర్పడింది (ఈ విధంగా ఏర్పడిన గుండాలను "కాల్డెరా" అంటారు). ఈ కాల్డెరా పొడవు 100 కి.మీ., వెడల్పు 30 కి.మీ. ఉంది. ఈ కాల్డెరాను ప్రస్తుతం టోబా సరస్సు అంటారు. విస్ఫోటనంలో వెలువడ్డ బూడిద, తదితర పదార్థాల ఘనపరిమాణం 2,800 కి.మీ.3 ఉండి ఉంటుందని అంచనా. ఇందులో 800 కి.మీ.3 బూడిద రూపంలో భూమిపై కురిసింది.[5]
టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం
అలన్ రాబ్‌కాక్ ప్రకారం, టోబా విస్ఫోటనం గ్లేసియల్ పీరియడుకు కారణం కాలేదు. అయితే, ఇది 600 కోట్ల టన్నుల సల్ఫర్ డయాక్సైడును వెదజల్లిందని భావిస్తే కంప్యూటరు సిమ్యులేషను ప్రకారం, మూడేళ్ళ పాటు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉష్ణోగ్రతలు 15°C పడిపోయాయని, ఈ చల్లదనం దశాబ్దాల పాటు కొనసాగి, జీవజాతులను విధ్వంసం చేసి ఉంటుందనీ తేలింది.[14] వాతావరణం కొన్ని దశాబ్దాల్లో తేరుకుంది. గ్రీన్‌ల్యాండు ఐస్‌కోర్లలో కనిపించిన వెయ్యేళ్ళ చల్లటి కాలానికి కారణం టోబా విస్ఫోటనమని చెప్పే ఆధారాలు రాబ్‌కాక్‌కు దొరకలేదు. అసలు ఉష్ణోగ్రతలు 3–5°C పడిపోవడం బాగా ఎక్కువని, 1°C. మాత్రమే పడిపోయి ఉంటాయనీ ఓపెన్‌హీమర్ భావించాడు.[15] రాబ్‌కాక్ ఇతని అభిప్రాయాన్ని విమర్శించాడు.[16]