టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం
టోబా విస్ఫోటనం, ప్రస్తుతం ఇండోనేషియాలోని టోబా సరస్సు ఉన్న ప్రదేశంలో 75000±900years సంవత్సరాల కిందట జరిగింది. పొటాసియమ్ ఆర్గాన్ డేటింగు ప్రకారం దీన్ని నిర్ధారించారు.[4] క్వాటర్నరీ పీరియడ్లో (ప్రస్తుత పీరియడ్) జరిగిన నాలుగు టోబా విస్ఫోటనాల్లో ఇది అతి పెద్దది, చివరిదీను. వోల్కానిక్ ఎక్స్ప్లోసివిటీ ఇండెక్సుపై దీని తీవ్రత 8 (భూమిపై జరిగిన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలకు ఇచ్చిన రేటింగుల్లో అతిపెద్దది ఇది); ఈ విస్ఫోటనంలో లావా, బూడిదలు విరజిమ్మగా భూగర్భంలో ఏర్పడిన ఖాళీలోకి భూమి కుంగి, భూతలంపై ఒక పెద్ద గుండం ఏర్పడింది (ఈ విధంగా ఏర్పడిన గుండాలను "కాల్డెరా" అంటారు). ఈ కాల్డెరా పొడవు 100 కి.మీ., వెడల్పు 30 కి.మీ. ఉంది. ఈ కాల్డెరాను ప్రస్తుతం టోబా సరస్సు అంటారు. విస్ఫోటనంలో వెలువడ్డ బూడిద, తదితర పదార్థాల ఘనపరిమాణం 2,800 కి.మీ.3 ఉండి ఉంటుందని అంచనా. ఇందులో 800 కి.మీ.3 బూడిద రూపంలో భూమిపై కురిసింది.[5]
పొడవైన నదుల జాబితా
పూర్తి వివరాలతో కూడిన పటాలు ఉన్నప్పటికీ, నది పొడుగు యొక్క కొలతలో స్పష్థత లేకపోవచ్చు. ఒక నది నుంచి చీలిపోయి తిరిగి అదే నదిలో క్రింది భాగంలో కలిసే ప్రవాహ శాఖలు నదికి ఉండచ్చు. నది ఒడ్డున కొలిచామా లేదా నది మధ్య నుండి కొలిచామా అన్న దాని మీద కూడా పొడుగు ఆధారపడి ఉంటుంది. మధ్యలో సరస్సులు లేదా కొలనులు ఉంటే, దాని గుండా ప్రవహించే నది పొడుగు లెక్కించడం పై స్పష్టత లేదు. కాలాన్ని బట్టి వచ్చే మార్పులు నదులని, సరస్సులని కూడా మార్చవచ్చు. నది పొడుగులో మార్పుకు ఇతర కారణాలు వరదలు రావటం, కోతకు గురి కావటం, ఆనకట్టలు, కరకట్టలు వంటివి నిర్మించటం, మరియు ప్రవాహాన్ని వంపులు లేకుండా మార్చటం. కాలక్రమంలో వక్రనదాలు సహజంగానో లేక కృత్రిమంగా తెగిపోవటంతో తిన్నగా కూడా అవుతూ ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, 1766 నుండి 1885 మధ్య కాలంలో 18 గండ్లు పడటం వలన కైరో, ఇల్లినోయిస్ మరియు న్యూ ఆర్లియన్స్, లూసియానా ల మధ్య మిసిసిప్పి నది పొడుగు __218 miles (351km) తగ్గింది.[5]