శాతవాహనులు
. ఆంధ్రులు మధ్య ఆసియా నుండి తరచూ దండయాత్రలు ఎదుర్కొంటూ, శక్తివంతమైన విశాల సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించారు. వీరి సైనిక శక్తితో పాటు, వ్యాపార దక్షత మరియు నావికా కౌశలానికి చరిత్రలో మొట్టమొదటి సారిగా ఆగ్నేయ ఆసియాలో భారత కాలనీలు స్థాపించడమే తార్కాణం. మౌర్య వంశ సామంతులుగా రాజకీయజీవితం ప్రారంభించిన శాతవాహనులు క్రీ.పూ. 232లో అశోకుని మరణము తర్వాత స్వాతంత్ర్యము ప్రకటించుకొన్నారు. 'ఆంధ్ర' యొక్క ప్రస్తావన అల్ బెరూని (1030) వ్రాతలలో కూడా ఉంది. ఈయన దక్షిణ భారతదేశంలో మాట్లాడే భాష "ఆంధ్రి" అని వ్రాశాడు. ఈయన గ్రంథం కితాబుల్ హింద్ ఆనాటి ఆంధ్రదేశములోని కొన్ని ఆచారవ్యవహారాలను, సంప్రదాయాలను వర్ణిస్తుంది.
అగ్నికులక్షత్రియులు
అగ్నికులక్షత్రియులు అనునది ఒకానొకప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా ప్రబలియున్న గొప్ప పాలకవంశము. ఇది ఏవో కొన్నిరాష్ట్రాలకు మాత్రమే పరిమితమైన కులము కాదు. అగ్నికులక్షత్రియులు ప్రధానంగా వ్యవసాయము, నౌకానిర్మాణము, శిల్పకళ, దేవాలయ అర్చకత్వములను వృత్తులుగా కలిగియుండేవారు. పల్లవులు ప్రాధాన్యతనిచ్చి అభివృద్ధి చేసిన నౌకానిర్మాణము, నౌకాయానము, నౌకావ్యాపారము 50సం||ల క్రిందటివరకు అగ్నికులక్షత్రియుల ఆధ్వర్యంలోనే నడిచింది. పల్లవులు అభివృద్ధి పరచిన దేవాలయవ్యవస్థ ఇప్పటికీ కొన్ని ప్రాంతాల్లో అగ్నికులక్షత్రియుల ఆధ్వర్యంలోనే నడుస్తున్నది. అగ్ని పదమునకు సంస్కృత పదము 'వహ్ని'. 'వహ్ని'కి వికృతి 'వన్ని'.
ఉత్తర భారతదేశంలో మౌర్య, శుంగ వంశములు అంతరించుట వల్ల, అప్పటికే కావేరి, గంగా నదుల మధ్య, తూర్పు పశ్చిమ సముద్రముల మధ్య విస్తరించియున్న ఆంధ్రమహాసామ్రాజ్యాన్ని శాతవాహన వంశజులైన రాజపుత్రులు అల్పరాజ్యములను స్థాపించుట వలన సరైన నాయకత్వము లేకపోవుట వల్ల, పరదేశీయుల దాడినుండి దేశమును రక్షించగల చక్రవర్తిత్వం కొరకు అప్పటి పీఠాధిపతులు బ్రాహ్మణరాజవంశములనుండి వీరులగు నలుగురును ఏరి వారియందు బ్రహ్మతేజస్సును, క్షాత్రతేజస్సును నిలుచునట్లు సంకల్పించి వారిచేత హోమాదులను చేయించి, దేశమును నాలుగు భాగములుగాచేసి ఆ నలుగురిని అధినాయకులుగా చేశారు. ఆ నలుగురు తమ నాయకత్వమును అంగీకరించిన సామంతరాజులతో కలిసి విదేశీయుల దాడులనుండి దేశమును కాపాడారు. ఈ నాలుగువంశముల వారు అగ్నికులక్షత్రియులు అని పిలువబడ్డారు. అగ్ని దేవతలలో బ్రాహ్మణుడు. బ్రాహ్మణవర్ణమందు పుట్టి క్షాత్రమవలంబించిన వాడు "అగ్నికులక్షత్రియుడు”. వీరి నాయకత్వమును అంగీకరించిన వారిలో శాతవాహనుల సామంతులైన పల్లవులుఉన్నారు.
భారతదేశంలో కులాల విభజనకు, కులవృత్తులను స్థిరపరచడానికి మూలగ్రంథమైన మనుస్మృతి 10అ.48శ్లోకంలో "మత్స్యఘాతో నిషాదానాం... చేపలుపట్టే వృత్తి నిషాదులది” అని ఉంది. అగ్నికులక్షత్రియులు (పల్లవులు) నిషాదులని చరిత్రలో ఎక్కడా లేదు. సముద్రంలో చేపలుపట్టి అమ్ముకోవడం వీరి ప్రధానవృత్తి అని, అగ్నికులక్షత్రియులు అన్నా పల్లీలు, జాలరి, బెస్త, గంగవారు, గంగపుత్ర, గూండ్ల, పల్లికాపు, పల్లెరెడ్డి, నెయ్యల, పట్టపు అన్నా ఒకటేనని చెప్పటానికి ఎటువంటి చారిత్రక ఆధారాలు లేవు. కనీసము పై కులాలు అగ్నికులక్షత్రియ కులానికి ఉపకులాలు కూడా కావు.
అగ్నికులక్షత్రియ (పల్లవ) కులాన్ని సమాజం ఎందుకు చిన్నచూపు చూస్తుందో, ఎందుకు హేళన చేస్తుందో, ఎందుకు అణచివేస్తుందో విజ్ఞులు, మేధావులు, నిజాయితీగల చారిత్రక పరిశోధకులు నిగ్గుతేల్చవలసిఉంది.అగ్నికుల క్షత్రియులు బ్రాహ్మణ సనాతన ధర్మాలున్న సుక్షత్రియులు యజ్నోపవిత్రం ఆలయ అర్చకత్వం మరియు రాజ్యపాలన వీరి నైజం అంతేకాని ఈ మధ్యలో వచ్చిన సాధారణ జాలరులతో వీరిని చేర్చి అవమానపరచటమే అవుతుంది .సాక్షాత్తు శ్రీరామచంద్రుని గోత్రమున్న ఏకైక క్షత్రియుడు అగ్నికులక్షత్రియుడు మాత్రమే ...కాలానుగుణంగా మారిన ఆర్థిక పరిస్తితుల దృష్ట్యా రాచరికాన్ని కుడా తస్కరించి వీరిని వీరి కులచరిత్రను కుడా కొన్ని కులాల వారు ఉపయోగించుకొవటం శోచనీయం