హైడ్రోజన్
ఉదజని (ఆంగ్లం: Hydrogen), ఒక రసాయన మూలకం. దీనిని తెలుగులో 'ఉదజని' అని పిలుస్తారు. దీన్ని "H" అనే సంకేతముతో సూచిస్తారు. ఉదజని యొక్క పరమాణు సంఖ్య 1. మూలకాల పట్టికలో మొదటి మూలకం. సాధారణోష్ణము మరియు పీడనముల వద్ద ఇది రంగు, వాసన, రుచిలేని, అలోహిత ద్విపరమాణు (H2) వాయువు. 1.00794 గ్రా/మోల్ యొక్క పరమాణు భారముతో ఉదజని అత్యంత తేలికైన మూలకము మరియు అత్యంత తేలికైన వాయువు. ఇది గాలికంటే తేలికైన వాయువు. ఒక లీటరు గాలి భారము 1.29 గ్రాములైతే ఒక లీటరు ఉదజని యొక్క బరువు 0.09 గ్రాములు.
రసాయన శాస్త్రములో పేర్లు
చిన్న ఉదాహరణలతో మొదలు పెడదాం. ప్రాణవాయువు, ఆమ్లజని, ఆక్సిజన్ అన్న మూడు పేర్లు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ ఒకే రసాయన పదార్థాన్ని సూచిస్తాయి. ఈ పదార్థానికి ఇతర భాషలలో ఇంకా ఇతర పేర్లు ఉండొచ్చు. ఎవరేమి పేరుతో పిలిచినా పలికేది ఒకటే. సౌలభ్యం కొరకు అంతర్జాతీయంగా జరిగిన ఒప్పందం ప్రకారం ఈ పదార్థానికి “O” అనే పొట్టిపేరు పెట్టేరు. ఈ పొట్టి పేరుకి ఇంగ్లీషు భాషలోని పెద్దబడిలోని (O) అనే అక్షరాన్నే వాడాలని సర్వులూ ఒప్పుకున్నారు. మనం తెలుగు మీద వీరాభిమానంతో “ఒ” అని రాస్తామంటే పనికి రాదు, అన్ని భాషల వాళ్లూ ఇంగ్లీషు భాష పెద్దబడిలోని “ఒ” (O) రాసి తీరాలి. కనుక తెలుగులో ఆమ్లజని అని కాని, ప్రాణవాయువు అని కాని రాసుకున్నా, హ్రస్వనామం రాసేటప్పుడు మాత్రం O అని ఇంగ్లీషు అక్షరం రాసి తీరాలి.