ప్రతివాది భయంకర శ్రీనివాస్
పి.బి.శ్రీనివాస్ (సెప్టెంబరు 22, 1930 - ఏప్రిల్ 14, 2013) (పూర్తి పేరు ప్రతివాది భయంకర శ్రీనివాస్)[1] ప్రముఖ చలనచిత్ర నేపథ్యగాయకుడు. ఈయన తన మాతృభాష అయిన తెలుగులో కంటే కన్నడ, తమిళ చిత్రాలలో ఎక్కువ పాటలు పాడాడు. ఆయన హిందీ, మలయాళం చిత్రాలలో కూడా పాటలు పాడాడు. కన్నడ నటదిగ్గజం రాజ్‌కుమార్‌కు ఈయన ఎన్నో గీతాలు ఆలపించాడు. ఈయన తెలుగు, కన్నడ, తమిళ, మలయాళం, హిందీ, ఉర్దూ, ఆంగ్ల, సంస్కృత భాషలలో దిట్ట. ఈయన ఎన్నో గజళ్లు వ్రాసాడు. ఈయన గళం సువర్ణ గళంగా గుర్తింపు పొందింది. ఈయన మొట్టమొదటిసారిగా జాతక ఫలం చిత్రంలో పాడాడు. ఆయన సుమారు 3000 లకు పైగా పాటలు పాడాడు.[2]
సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్
కర్ణాటక సంగీతంలోని ప్రతి ప్రాముఖ్యం కలిగిన గాయకుడూ ధీర గంభీరమైన కంఠస్వరంతో పాడేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న కాలంలో సెమ్మంగుడి అస్వాభావికంగా ముక్కుతో పాడే లక్షణంతో ప్రాచుర్యం పొందారు.[7] ఆయన యువకునిగా ఉన్నరోజుల్లో, ప్రఖ్యాత కంజీరా విద్వాంసుడు దక్షిణామూర్తి పిళ్ళై సెమ్మంగుడి గురువు, అన్నతో, "కొబ్బరి చిప్పను రాతిపై గీస్తే ఏమాత్రం మాధుర్యంగా ఉంటుందో అతని స్వరం అంతే మాధుర్యంగా ఉంది. గాత్రంలో ఇతనికి అభ్యాసమిచ్చే శ్రమ తీసుకోవద్దు. వయొలిన్ వాయించడం నేర్పండి" అన్నాడు.[8] అలాంటి విమర్శలు ఎదురైనా, సెమ్మంగుడి తన గాత్రాన్ని మెరుగుపరచుకునేందుకు తీవ్రంగా శ్రమించి, కఠోరమైన అభ్యసం చేశారు. చివరకు సంగీతం పట్ల ఆయనకున్న సహజ ప్రతిభ అతని కంఠస్వరంలోని లోపాన్ని జయించింది, ఆయన స్వరం కర్ణాటక సంగీత ప్రపంచంలో కొత్త పద్ధతిగా రూపొందింది.