అమ్మెంబాల్‌ సుబ్బారావు పాయ్
1852, నవంబర్ 19 న మంగళూరులోని ముల్కీలో జన్మించిన అమ్మెంబాల్‌ సుబ్బారావు పాయ్ ప్రాథమిక విద్యను మంగళూరు ప్రభుత్వ పాఠశాలలో అభ్యసించారు. తర్వాత తల్లి అకాల మరణం ఆయన చదువులపై బాగా ప్రభావం చూపింది. ఎఫ్‌ఏ పరీక్ష పాసైన తర్వాత ఉన్నత విద్య కోసం తండ్రి ఆయన్ను మద్రాస్‌ పంపారు. అక్కడి ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో గ్రాడ్యుయేషన్‌ పూర్తయిన తర్వాత మద్రాస్‌ లా కాలేజీలో చేరారు. అక్కడ జస్టిస్‌ హోలోవేతో పరిచయం కలిగింది. ఆయన అద్భుత వ్యక్తిత్వం సుబ్బారావుపై ఎంతో ప్రభావం చూపింది. ఆయనకు ఎంతగానో లాభించింది.
మానికొండ సుబ్బారావు
మానికొండ సుబ్బారావు కమ్యూనిస్టు నాయకుడు. 1964 నుంచి ఆయన జిల్లా కార్యదర్శిగానూ, రాష్ట్ర కమిటీ సభ్యులుగానూ, 1968 నుంచి 1975లో ఆయన చనిపోయే వరకూ రాష్ట్ర కార్యదర్శివర్గ సభ్యులుగానూ పనిచేశాడు.
ఆయన 1918 లో కృష్ణా జిల్లా గన్నవరం తాలూకా నందమూరులో జన్మించాడు. బాల్యంలోనే తండ్రి మరణించాడు. తల్లి పేరు బుల్లెమ్మ. ఆయన బందరు పాఠశాలలో ప్రాథమిక విద్యను పూర్తిచేసాడు. బందరు హిందూ కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్‌ లో ఉత్తీర్ణుడయ్యాక బివిఎస్‌సి కోర్సులో ప్రవేశించాడు. రెండేళ్లు చదివి అక్కడ జరిగే అన్యాయాలకూ, అక్రమాలకూ వ్యతిరేకం గా చదువుకు స్వస్తి చెప్పి స్వగ్రామం చేరాడు. ఆయన తన 19వ యేటనే కట్నకానుకలు లేకుండా సూర్యావతిని వివాహమాడాడు. ఆయన 1938-39 లలో అన్నా ప్రగడ కామేశ్వరరావు గుంటూరు జిల్లా మంతెనవారిపాలెంలో ప్రారంభించిన 'విద్యా వనం' అనే ఆదర్శ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసాడు. పిల్లల్లో సత్ప్రవర్తన, అభ్యుదయ భావాలు కలిగించడానికి ప్రత్యేక తరగతులు నడిపేవాడు. ఆ పాఠశాలలో పనిచేస్తున్న రోజుల్లోనే కమ్యూనిస్టు సాహిత్యం అధ్యయనం చేస్తుండే వాడు. స్థానిక కమ్యూనిస్టు కార్యకర్తలతో సంబంధాలు పెట్టుకున్నాడు.