ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము
శ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం పట్టణం లోని ఒక ప్రాచీన దేవాలయం[1]. ఇక్కడ కోటేశ్వరస్వామి (శివుడు) చిరకాలంగా భక్తుల కోర్కెలను తీర్చుతూ కొలువైయున్నారు.ఈ ఆలయం బలరాముడు నిర్మించిన ఆలయం అయినందున ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణంలో భాగమైన గుడివీధిలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని కోటేశ్వర స్వామి ఉత్తరాంధ్ర భక్తజనకోటికి అభయప్రదాతగా విలసిల్లుతున్నారు[2]. ఈ దేవాలయం కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం, శ్రీకూర్మం నకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్నది[3][4].
ఎండ్లూరు
ఈ గ్రామంలోని ఈ శివాలయం అత్యంత పురాతనమైనది. సుమారు 400 సంవత్సరాలనాడు, మందపాటి రాజులకాలంలో, తమకు సంతానం లేదని, ఎండ్లూరు, సంతనూతలపాడు, రుద్రవరం, మైనంపాడు, మంగమూరు గ్రామాలలో శివాలయాలను పునహ్ ప్రతిష్ఠించారు. అదే క్రమంలో, ఈ గ్రామంలో ఏర్పాటు చేసిన శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి దేవాలయంగూడా ఆ రాజులు నిర్మించారు. ఈ దేవాలయానికి చాలా ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉన్నది, కానీ దేవాలయంలో పూజలు మాత్రం, అంతంతమాత్రమే. దేవాలయం శిథిలావస్థలో ఉంది. ఇదీ ఈ గ్రామ శివాలయం పరిస్థితి. 1969లో ఎండోమెంటుశాఖకు అప్పగించారు. ఈ దేవాలయానికి సంబంధించి, దాదాపు 33 ఎకరల మాన్యంభూమి ఉంది. అంతేగాక భజంత్రీల పేరిట 32 ఎకరాలభూమి ఉంది. 2001లో బహిరంగవేలం నిర్వహించి, అప్పటనుండి వేలాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. ఈ ఏడాది వేలంలో రు.ఒక లక్షా 8 వేల కౌలు లభించింది. ఈ ఆలయం శిథిలావస్థలోకి చేరటంతో గ్రామస్థులు, దాతలు రు.75,00,000-00 విరాళంగా అందజేయగా, దేవాదాయ శాఖవారు రు. 26,50,000-00 అందజేసినారు. ఈ నిధులతో, ఆలయ పునర్నిర్మాణానికి 2014, మే-14, వైశాఖ శుద్ధ పౌర్ణమి, బుధవారం ఉదయం, శంకుస్థాపన చేసారు. ప్రస్తుతం దేవాలయంపై బొమ్మలు పూర్తి అయినవి. ప్రహరీ, ధ్వజస్తంభం నిర్మాణం చేపట్టెదరు. [2]&[3]
ఈ ఆలయానికి 20.50 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉంది. [5]
ఆరేటి కోటయ్య (1-7-1935 - 2017,మే-6):- మాజీ మంత్రి.