ధూళిపూడి ఆంజనేయులు
డి.ఎ.గా ప్రసిద్ధులైన డి.ఆంజనేయులు పూర్తి పేరు ధూళిపూడి ఆంజనేయులు (జ: 1924 - మ: 1998) సుప్రసిద్ధ ఆంగ్ల రచయిత మరియు సంపాదకులు. వీరు గుంటూరు జిల్లా, తెనాలి తాలూకా, యలవర్రు లో 1924 జనవరి 10 వ తేదీ న జన్మించారు. వీరు మద్రాసు క్రిస్టియన్ కళాశాలలో ఎం.ఎ.పూర్తిచేసి న్యాయశాస్త్రంలో పట్టభద్రులయ్యారు. విద్యార్థిదశనుండి ఇంగ్లీషు భాషా సాహిత్యం పట్ల అభిరుచిని పెంచుకున్న వీరు రచయితగా, విమర్శకుడిగా, జర్నలిస్టుగా తనను తాను రూపుదిద్దుకున్నారు. ఇంగ్లీషు జర్నలిజంలో బాగా రాణించి పేరుతెచ్చుకున్న తెలుగువారైన సి.వై.చింతామణి, కోటంరాజు రామారావు, కోటంరాజు పున్నయ్య, చలపతిరావు, కుందూరి ఈశ్వరదత్తు, ఖాసా సుబ్బారావు, జి.వి.కృపానిధి, సి.వి.హెచ్.రావు, జి.కె.రెడ్డి, ఎ.ఎస్.రామన్ ల సరసన నిలబడ్డారు.
ధేనువకొండ
వీరు ఈ గ్రామంలో 1913, జూలై-13న. జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు, శ్రీమతి చెంచమ్మ, శ్రీ రామస్వామి. ఉన్నత విద్య చదవకున్నా, తన పరిశీలనా పటిమతో, విద్యావంతుడిగానే రాణించిన గ్రామీణ రైతు. ఎన్.జి.రంగా గారి శిష్యుడిగా, పల్లె తల్లి నిజమైన బిడ్డగా, అన్నదాతల సమస్యల పట్ల రాజీలేని పోరాటం చేసారు. రైతు పక్షపాతిగా, ఉద్యమ స్ఫూర్తికి నిలువెత్తు చిహ్నంగా జనం గుండెల్లో నిలిచిపోయినారు. అద్దంకి నియోజకవర్గం ఏర్పడినతరువాత, తొలి శాసనసభ్యులు వీరే. కృషికార్ లోక్ పార్టీ తరపున ఆయన శాసనసభ్యులుగా గెలుపొందినారు. 1951లో డిల్లీ వెళ్ళి అప్పటి కేంద్ర మంత్రి శ్రీ గుల్జారీలాల్ నందాను కలిశారు. వెనుకబడిన ప్రకాశం జిల్లాలో సాగునీటికోసం నాగార్జునసాగర్ నిర్మాణం అత్యవసరమని వివరించారు. ప్రాజెక్టు నిర్మాణ ప్రక్రియలో మేలిమలుపైన ఖోస్లా కమిటీ ఏర్పాటు చేయించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. గ్రామ పునరుజ్జీవానికి జనజీవాలు సమకూర్చే కేంద్రస్థానాలు గ్రంథాలయాలని విశ్వసించారు. 40 సంవత్సరాలు గ్రంథాలయరంగంలో అవిరళ కృషిచేసారు. రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సంస్థ అధ్యక్షులుగా రెండు సంవత్సరాలు పనిచేసారు. తన స్వగ్రామంలో స్వంత స్థలంలో గ్రంథాలయం ఏర్పాటుచేసారు. ఆంధ్రప్రదేశ్లో పొగాకు సమస్యపై పోరాడటంతో, వెంకయ్యగారిది కీలక పాత్ర. ధాన్యానికి గిట్టుబాటు ధరగా, క్వింటాలుకు 120 రూపాయలు ఇవ్వాలని ఆనాడే పోరాడినారు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధునిగా తనకు వచ్చే పింఛనుసొమ్ముతో, రైతు సమస్యలపై కరపత్రాలు ముద్రించి పంచిన వ్యక్తి ఆయన. తన తుది శ్వాస సైతం, గుంటూరు పొగాకుబోర్డు సమావేశంలో విడవటం, అన్నదాతల సమస్యల పరిష్కారంపై ఆయనకున్న అంతులేని ఆపేక్షకు నిదర్శనం. సముద్రంలోకి పోతున్న వృధా జలాలను పంటలసాగుకు మళ్ళించాలన్న యోచనతో, గుండ్లకమ్మ నదిపై ఆనకట్ట కట్టాలని తొలిసారి ప్రభుత్వం దృష్టికి తీసుకొనివెళ్ళింది వెంకయ్యగారే. పంటభూములు బీళ్ళై, ఎడారులుగా తలపించుచున్నవి. వీటికి జలాశయం ద్వారా నీరందిస్తే, అద్దంకి, కొరిశపాడు, నాగులుప్పలపాడు, మద్దిపాడు మండలాలను సస్యశ్యామలం చేయవచ్చని మంత్రుల దృష్టికి తీసుకొని వెళ్ళినారు. తమ్మవరం వద్ద కొండ - ధేనువకొండకు మధ్య, ఈ వారధి నిర్మించాలని, వెంకయ్యగారే, అప్పట్లో జిల్లా కలెక్టరు జయప్రకాశ్ నారాయణకు విన్నవించారు. ఆయన జీవించి ఉండగా ఆయన కల నెరవేరలేదు. జలయగ్నం ఫలమంటూ ఎట్టకేలకు గుండ్లకమ్మపై మల్లవరం వద్ద 180 కోట్ల రూపాయల అంచనాతో ప్రారంభించారు. రు.500 కోట్లతో శ్రీ కందుల ఓబులరెడ్డి గుండ్లకమ్మ జలాశయం నిర్మించారు. తన చిరకాల స్వప్నమైన పథకానికి తనపేరు పెట్టకపోవడం కంటే, వందల కోట్ల రూపాయలతో నిర్మించిన ఆ పథకం, అన్నదాతకు ఎకరం నేలకు గూడా నీళ్ళివ్వలేకపోవడమే వెంకయ్యగారి ఆత్మను క్షోభింపజేసి ఉంటుందేమో !!! మహాత్మా గాంధీగారి పిలుపునందుకుని రాజకీయాలలోకి వచ్చిన వెంకయ్య, 1940 ప్రాంతంలో గ్రామంలో యుద్ధవ్యతిరేక ప్రచారం చేసారు. దీనిపై కన్నెర్రజేసిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం, వీరికి ఆరునెలల కారాగార శిక్ష, 600 రూపాయల జరిమానా విధించింది. [2]