నెయ్యి
మానవుడు సంచారజీవనం వదలి, స్దిరనివాసం ఏర్పరచుకొని వ్యవసాయం చేయ్యడం మొదలుపెట్టుటకు మునుపే పశువులను మచ్చిక చేసుకొని పాల వుత్పత్తి, మరియు ఇతర వ్యవసాయ పనులకు వినియోగించుకోవటం ప్రారంభించాడు. పాల నుండి వెన్న, మీగడ, నెయ్యి తయారుచేయటం నేర్చుకున్నాడు. విదేశాలలో వెన్ననే ఎక్కువగా ఆహారంగా వాడెదరు. విదేశాలలో నెయ్యిని క్లారిఫైడ్‌ బట్టరు అంటారు. తూర్పు దక్షిణ ఆసియా దేశాలు (ఇండియా, పాకిస్దాన్, బంగ్లా, ఛైనా తదితర దేశాలు) వెన్ననుండి నెయ్యిని తయారుచేసి ఉపయోగించడం ఎక్కువ. భారతదేశంలో వేదకాలం నాటికె నెయ్యిని వాడటం మొదలైనది. యజ్ఞాలలో హోమగుండంలో అగ్నిని ప్రజ్వలింప చేయుటకు నెయ్యిని వాడెదరు. ఆయుర్వేదంలో నెయ్యిని ప్రశస్తమైన స్వాత్తిక ఆహారంగా పెర్కొన్నారు. నెయ్యిని ఆవు, గేదె, మేక పాల వెన్ననుండి తయారుచేయుదురు. విదేశాలలో ఆవు పాల వెన్ననుండి ఎక్కువగా నెయ్యిని చేయుదురు. భారతదేశంలో ఆవు మరియు గేదె పాల వెన్ననుండి నెయ్యిని చేయుదురు. గేదె నెయ్యి కన్న ఆవు నెయ్యిని శ్రేష్టమైనదిగా ఆయుర్వేదంలో పెర్కొన్నారు. నెయ్యి జ్ఞాపకశక్తిని, జీర్ణశక్తిని పెంచుతుందని, మరియు రోగ నిరోధక శక్తిని పెంచుతుందని భావిస్తారు. నెయ్యి మెదడు, నాడీ వ్యవస్థను చురుకుగా వుండునట్లు చేయునని ఆయుర్వీదంలో చెప్పారు.
యోగర్ట్ (పెరుగు)
అయ్రాన్ లేదా దాల్ అనేది పెరుగుతో చేసిన ఉప్పటి పానీయం, ఇది అల్బేనియా, బల్గేరియా, టర్కీ, అజెర్బైజాన్, ఇరానియన్ అజెర్బైజాన్, రిపబ్లిక్ అఫ్ మాసడోనియా, కజాఖ్స్తాన్ మరియు కిర్గిజ్స్తాన్లలో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది పెరుగును నీళ్ళతో కలిపి మరియు (కొన్నిసార్లు)ఉప్పు చేర్చడం ద్వారా తయారవుతుంది.ఇదే పానీయాన్ని "డౌ" అని ఇరాన్లో; "తాన్" అని ఆర్మేనియాలో ; "లబన్ అయ్రాన్" అని సిరియా మరియు లెబనాన్లలో; "షేనిన" అని ఇరాక్ మరియు జోర్డాన్లలో; "లబన్ అర్బిల్" అని ఇరాక్లో; "మజ్జిగ" (తెలుగు), "మజ్జిగే" (కన్నడ), మరియు "మోరు" (తమిళ్) అని దక్షిణ భారతదేశంలో; మరియు ఆంగ్ల పేరైన "బట్టర్ మిల్క్"గా భారతదేశం అంతటా పిలుస్తారు. అదే రకమైన పానీయం, దూగ్, మధ్య ప్రాచ్యంలో లెబనాన్, ఇరాన్ల మధ్య మరియు ఆఫ్ఘనిస్తాన్లలో ప్రసిద్ధి చెందింది; ఇది మూలికలను , సాధారణంగా పుదీనాను కలపడం వలన అయ్రాన్ కంటే భిన్నంగా ఉంటుంది, మరియు కర్బనీకరించబడి సాధారణంగా శుద్ధ జలం(మినరల్ వాటర్)తో తయారవుతుంది.