గౌతమ బుద్ధుడు
తర్వాత సిద్ధార్దుడు ధ్యానం, అనాపనసతి (ఉశ్చ్వాస, నిశ్వాసలు) ద్వారా మధ్యయ మార్గాన్ని కనిపెట్టాడు (ఐహిక సుఖాలను, కోరికలను త్యజించడం). ఈ సమయంలో సుజాత అనే పల్లె పడుచు తెచ్చే కొద్ది అన్నాన్ని, పాలను ఆహారంగా తీసుకునేవాడు. తర్వాత సిద్ధార్దుడు, బుద్ధ గయలో ఒక బోధి వృక్షం నీడలో పరమ సత్యం తెలుసుకొనుటకు భగవత్ ధ్యానం చేశాడు. కాని కౌండిన్యుడు మరియు అతని ఇతర శిష్యులు, సిద్ధార్దుడు జ్ఞాన సముపార్జన సాధనను విరమించినట్లుగా, క్రమశిక్షణా రహితుడుగా భావించారు. చివరకు, తన 35వ ఏట, 49 రోజుల ధ్యానం తర్వాత, సిద్ధార్దునకు జ్ఞానోదయమయ్యింది. కొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం సిద్ధార్దునకు బాధ్రపద మాసంలో జ్ఞానోదయమయ్యిందని, ఇంకొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం సిద్ధార్దునకు ఫాల్గుణమాసంలో జ్ఞానోదయమయ్యిందని చెప్తారు. అప్పటి నుండి గౌతమ సిద్ధార్దుడు, గౌతమ బుద్ధునిగా మారాడు. బౌద్ధ మతంలో ఇతనిని శాక్యముని బుద్ధుడని భావిస్తారు.
జ్ఞానము
జ్ఞానము [ jñānamu ] gnyānamu. సంస్కృతం n. Wisdom, knowledge. తెలివి. Higher knowledge. Theology. మోక్ష విషయమైన బుద్ధి. Philosophy. In some compounds it may be rendered supernatural. జ్ఞానకాండము gnyāna-kānḍamu. n. The doctrinal portion of the Vedas which contains the esoteric teaching relating to the spiritual knowleldge. The doctrine of Faith as opposed to that of Works. జ్ఞానదృష్టి gnyāna-dṛshṭi. n. Spiritual vision, supernatural intelligence, the prophetic eye: second sight. Clairvoyance. జ్ఞాననిద్ర gnyāna-nidra. n. A deep unnatural sleep, such as occurs in Mesmerism. Ecstasy. A metaphysical delirium which suspends the senses. యోగనిద్ర. జ్ఞానమార్గము gnyāna-mārgamu. n. The path of wisdom; the doctrine that salvation is to be obtained by means of meditation on, and the consequent union with the Supreme Spirit. జ్ఞానశరీరము gnyāna-ṣarīramu. n. The spiritual body: as distinguished from the corporeal body. (స్థూలశరీరము, or మాయాశరీరము.) జ్ఞానస్వరూపము gynāna-svarūpamu. n. The spiritual form or image, invisible to the mortal eye. జ్ఞాని gnyāni. n. One who possesses wisdom, a philosopher, a sage, a prophet, an inspired teacher. జ్ఙానముగలవాడు. జ్ఞానేంద్రియము gnyānēndriyamu. n. An organ of perception. A supernatural sense, such as the power of perceiving spirits. See Tantra Rajam. XVII. 4. జ్ఞానేంద్రియములు senses of perception or knowledge as opposed to కర్మేంద్రియములు senses of action. The five senses of man as త్వక్కు Touch, చక్షువు Sight, శ్రోత్రము Hearing, జిహ్వ Taste and ఘ్రాణము Smell.