భూకంపం
ఒక భూకపం / ఎర్త్ క్వేక్ (ట్రేమార్ లేక టెమ్బ్లార్) అనేది భూమి యొక్క పటలంలో అకస్మాత్తుగా విడుదలయ్యే శక్తి వలన ఉద్భవించు భూ ప్రకంపనాల ఫలితము. భూకంపాలను సీస్మోమీటర్తో కొలుస్తారు. దీనినే సీస్మోగ్రాఫ్ అని కూడా అంటారు. భూకంపము యొక్క తీవ్రతను తెలియచేయు సాంకేతికము మరియు పురాతనమయిన రిక్టర్ తీవ్రతను కొలుచునపుడు తీవ్రత 3 అంతకన్నా తక్కువ అయినపుడు అది సాధారణముగా గోచరించదు, ఆ తీవ్రత 7 అయినపుడు అది పెద్ద విస్తీర్ణములలో ప్రమాదములకు కారణమగును. భూకంప తీవ్రతను మెర్కాల్లి స్కేల్ ద్వారా కొలుస్తారు.
ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1బి ఉపగ్రహం
ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1బి (IRNSS-1B) ఇస్రో తయారు చేసి, ప్రయోగించిన ఉపగ్రహం. భారత భూతల, ఆకాశ, సాగరాల్లో దిక్సూచి సేవలందించేందుకు, విమానాలు, ఓడల గమనాన్ని ఎపటికప్పుడు ఉపగ్రహం ద్వారా పర్యవేక్షించేందుకు ఉద్దేశించిన ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్ వ్యవస్థలో భాగం ఇది. విమానాలు, ఓడల గమనాన్ని ఎపటికప్పుడు పర్యవేక్షించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది. విపత్తుల సమయంలో బాధితులకు సహాయకారిగా పనిచేస్తుంది. భారతదేశం చుట్టూ 1,500 కి.మీ దాకా విస్తరించిన ప్రాంతంలో సేవలందిస్తుంది. ఈ వ్యవస్థలో భాగంగా మొత్తం ఏడు ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టారు. ఈ క్రమంలో 2013లో ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఏ అను ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టారు. ఆవరుసలో రెండవ నావిగేషన్ ఉపగ్రహం, ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1బిని పిఎస్ఎల్ వి-సీ24 అనే XL శ్రేణికి చెందిన ఉపగ్రహ వాహక నౌక ద్వారా నిర్దేశిత కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టారు.
ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1బి ఉపగ్రహం మొత్తం బరువు, ఇంధనంతో సహా 1432 కిలోలు. ఇంధన రహిత ఉపగ్రహం బరువు 614 కిలోలు. ఉపగ్రహం భౌతిక కొలతలు 1.58 X 1.5 X 1.5 మీటర్లు. భౌతిక, సాంకేతిక నిర్మాణంలో, ఉపకరణాల విషయంలో ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1బి, అన్ని విధాల ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఏ ఉపగ్రహం వంటిదే. ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఏ ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టిన ఏడునెలల లోనే ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1బి ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది. ఈ ఉపగ్రహం యొక్క జీవిత కాలం 10 సంవత్సరాలు.
ఉపగ్రహం రెండురకాల ఉపకరణాల సమూదాయాన్నికలిగి ఉంది.అందులో ఒకటి దిక్సూచి (navigation payload) సంబంధించినది. రెండవది రేంజింగ్ (ranging) ఉపకరణాలు కలిగి ఉన్నాయి. నావిగేషన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు కలిగిన విభాగం ఓడల/నౌకల, విమాన తదితర యానాలకు సంబంధించిన దిక్సూచి సమాచారాన్ని వినియోగదారులకు పంపిణి చేస్తుంది. నావిగేషన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు L5- బ్యాండ్ (1176.45MHZ) మరియు S-బ్యాండ్ (2492.028 MHZ ) లో పనిచేయును. నావిగేషన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలలో అత్యంత కచ్చితమైన సమయాన్ని చూపించు రుబీడియం పరమాణు గడియారం అమర్చబడింది.