శాతవాహనులు
. ఆంధ్రులు మధ్య ఆసియా నుండి తరచూ దండయాత్రలు ఎదుర్కొంటూ, శక్తివంతమైన విశాల సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించారు. వీరి సైనిక శక్తితో పాటు, వ్యాపార దక్షత మరియు నావికా కౌశలానికి చరిత్రలో మొట్టమొదటి సారిగా ఆగ్నేయ ఆసియాలో భారత కాలనీలు స్థాపించడమే తార్కాణం. మౌర్య వంశ సామంతులుగా రాజకీయజీవితం ప్రారంభించిన శాతవాహనులు క్రీ.పూ. 232లో అశోకుని మరణము తర్వాత స్వాతంత్ర్యము ప్రకటించుకొన్నారు. 'ఆంధ్ర' యొక్క ప్రస్తావన అల్ బెరూని (1030) వ్రాతలలో కూడా ఉంది. ఈయన దక్షిణ భారతదేశంలో మాట్లాడే భాష "ఆంధ్రి" అని వ్రాశాడు. ఈయన గ్రంథం కితాబుల్ హింద్ ఆనాటి ఆంధ్రదేశములోని కొన్ని ఆచారవ్యవహారాలను, సంప్రదాయాలను వర్ణిస్తుంది.
కాతంత్ర వ్యాకరణము
కొంతకాలానికి దీపకర్ణి శాతవాహనుడికి రాజ్యం అప్పజెప్పి వానప్రస్థుడైనాడు. నిజపరాక్ర మాతిశాయం చేత శాతవాహనుడు సార్వభౌముడై అనేక విలాసినీ రతుడై కాలం గడుపుతున్నాడు. వసంతోత్సవ సమయంలో ఒకనాడు శాతవాహనుడు భార్యలతో జలకేళి పలుపుతున్నాడు. శిరీష కుసుమ కుమరాంగియైన ఒక రాణి అలసిపోయి, హెచ్చుగా నీళ్ళు జల్లుతున్న రాజుతో సంస్కృతంలో "దేవ మా మోదకై స్తాడయ " అని వేడుకుంది. రాజు సంస్కృత భాషాభిజ్ఞడు కాకపోవడం చేత "మా+ఉదకైః" అనే సంధిగతార్ధం గ్రహించలేక మోదకములనే మాటమాత్రం గ్రహించి వెంటనే పరికారులచేత గంపెడు మోదకాలు తెప్పించాడు. అని చూసి ఆరాణి "నీళ్ళతో కొట్టవద్దంటే మోదకాలు తెప్పించావేమిటి? ఇంతమాత్రం సంస్కృతం తెలియదా నీకు?" అని గేలిచేసింది. రాణులంతా గొల్లున నవ్వారు, సేవకులంతా ముసిముసి నవ్వులు నవ్వుకున్నారు. శాతవాహన సార్వభౌముడు అవమానంతో క్రుంగిపోయాడు. 