తిరుపతి
శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం ప్రాచీనతకు చాలా సాహిత్యపరమైన ఆధారాలు, శాసనాధారాలు ఉన్నాయి. విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు తిరుపతి వేంకటేశ్వరస్వామిని చాలా మార్లు దర్శించుకొని కానుకలు సమర్పించాడు. చంద్రగిరి కోట నుంచి తిరుమల గిరుల పైకి చేరుకోవటానికి అతి సమీప కాలి మార్గమైన శ్రీ వారి మెట్టు ద్వారా శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు తరచూ స్వామి దర్శనమునకు డోలీపై వెళ్ళేవాడు. 9వ శతాబ్దంలో కాంచీపురాన్ని పరిపాలించిన పల్లవులు, ఆ తరువాతి శతాబ్దపు తంజావూరు చోళులు, మదురైని పరిపాలించిన పాండ్యులు, విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తులు, సామంతులు ఈ వేంకటేశ్వరస్వామి భక్తులై కొలిచారు. ఒకరిని మించి మరొకరు పోటీపడి ఆలయనిర్వహణకు, సేవలకు దానధర్మాలు చేశారు. విజయనగర సామ్రాజ్య పరిపాలనలో ఆలయానికి చాలా సంపద చేకూరింది. శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు తన ఇద్దరు భార్యల విగ్రహాలను, తన విగ్రహాన్ని, ఆలయ మండపం పై ప్రతిష్ఠింపజేశాడు. ప్రధాన ఆలయంలో వేంకటపతి రాయల విగ్రహం కూడా ఉంది. విజయనగర సామ్రాజ్య పతనం తరువాత, దేశం నలుమూలల ఉన్న చాలామంది చిన్న నాయకులు, ధనవంతులు దేవాలయాన్ని పోషించి కానుకలు బహూకరించడం కొనసాగించారు. మరాఠీ సేనాని, రాఘోజీ భోంస్లే ఆలయాన్ని సందర్శించి గుడిలో నిత్య పూజా నిర్వహణకై శాశ్వత దాన పథకాన్ని స్థాపించాడు. ఈయన వేంకటేశ్వర స్వామికి ఒక పెద్ద మరకతాన్ని, విలువైన వజ్రవైఢూర్యాలను బహూకరించాడు. ఆ మరకతం ఇప్పటికీ రాఘోజీ పేరుతో ఉన్న ఒక పెట్టెలో భద్రంగా ఉంది. ఆ తరువాతి కాలంలో పెద్ద పెద్ద దానాలు చేసిన వారిలో మైసూరు మరియు గద్వాల పాలకులు చెప్పుకోదగినవారు. హిందూ సామ్రాజ్యాల తరువాత, పాలన కర్ణాటక ముస్లిం పాలకుల చేతిలోకి, ఆ తరువాత బ్రిటీషు వారికి వెళ్లింది. తిరుపతి గుడి కూడా వారి పర్యవేక్షణ కిందికి వచ్చింది. అయితే చరిత్రపరంగా ఆలయం మొదట బౌద్ధ / జైన దేవాలయమనిbవాదించే చరిత్రకారులు లేకపోలేదు [2][3]
నీలాయపాలెం
శ్రీ ప్రసన్న వేంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం:- నీలాయపాలెం గ్రామ పొలిమేరలో వెలసిన ఈ ఆలయంలో, 2015,మే24వ తేదీ ఆదివారంనాడు, శ్రీ శ్రీనివాస కళ్యాణం, కన్నులపండువగా నిర్వహించారు. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం నుండి వచ్చిన వేదపండితుల ఆధ్వర్యంలో పూజ కార్యక్రమాలను చేపట్టినారు. తిరుమల నుండి తెచ్చిన దేవేరుల విగ్రహాలను ప్రత్యేకపూలమాలలతో అలంకరించారు. తిరుమలలో శ్రీవారికి చేసినట్లుగానే కళ్యాణ మహ్ఫోత్సవాన్ని అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించారు. హోమపూజలు నిర్వహించారు. కళ్యాణ మహోత్సవం అనంతరం, తిరుమలనుండి తెచ్చిన ప్రత్యేక మాలలను, తలంబ్రాలను భక్తులకు అందజేసినారు. పొలాల మధ్య, పొలిమేర ప్రాంతములో ఉన్న ఆలయమైననూ, మండుటెండలను గూడా లెక్కచేయక, భక్తిశ్రద్ధలతో, భక్తులు ఎక్కువసంఖ్యలో, ఈ కార్యక్రమానికి తరలివచ్చారు. చినగంజాము, ఇంకొల్లు, నీలాయపాలెం, ఉప్పుగుండూరు మదలైన గ్రామాలనుండి గూడా భక్తులు విచ్చేసి, శ్రీవారి కళ్యాణ మహోత్సవాన్ని తిలకించి పులకించిపోయినారు. ఈ సందర్భంగా, ఆలయ కమిటీవారు భక్తుల దాహార్తి తీర్చడానికి చల్లని మజ్జిగ అందజేసినారు. కళ్యాణ మహోత్సవం అనంతరం, విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నసంతర్పణ చేసారు. [1]