గురజాడ అప్పారావు
గురజాడ అప్పారావు విశాఖ జిల్లా, రాయవరం (ఎలమంచిలి) లో, మేనమామ ఇంట్లో 1862 సెప్టెంబరు 21 న, వెంకట రామదాసు, కౌసల్యమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ఆయనకు శ్యామలరావు అనే తమ్ముడు ఉన్నాడు. గురజాడ అప్పారావు కుటుంబం వారి తాతల కాలంలో కృష్ణా జిల్లా గురజాడ గ్రామం నుండి విశాఖ మండలానికి వలస వచ్చింది. అప్పారావు తండ్రి విజయనగరం సంస్థానంలో పేష్కారుగా, రెవిన్యూ సూపర్వైజరు గాను, ఖిలేదారు గానూ పనిచేసారు. తన పదవ ఏట వరకు అప్పారావు చీపురుపల్లిలో చదువుకున్నారు. తర్వాత, వారి తండ్రి కాలం చెయ్యటంతో, విజయనగరానికి వచ్చారు. ఇక్కడ చాల పేదరికంలో వారాలు చేసుకుంటూ చదువు కొనసాగించారు. ఈ సమయంలో అప్పటి ఎమ్. ఆర్. కాలేజి ప్రిన్సిపాల్ సి. చంద్రశేఖర శాస్త్రి ఈయనను చేరదీసి ఉండడానికి చోటిచ్చారు. 1882 లో మెట్రిక్యులేషను పూర్తిచేసి, తర్వాత 1884 లో ఎఫ్. ఎ చేసారు. ఇదే సంవత్సరంలో ఏం. ఆర్. హై స్కూలులో టీచరుగా చేరారు. విజయనగరంలో బి.ఏ చదువుతున్నపుడు వాడుక భాషా ఉద్యమ నాయకుడు గిడుగు రామమూర్తి ఆయనకు సహాధ్యాయి. వారిద్దరూ ప్రాణస్నేహితులు. ప్రతి ఏటా గురజాడ జన్మదిన వేడుకను రాయవరం ప్రజలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.
అప్పికట్ల జోసఫ్
అప్పికట్ల జోసఫ్ స్వాతంత్య్ర సమర యోధుడు.1949-52 వరకు రాజ్యసభ సభ్యుడు.కృష్ణాజిల్లా గుడివాడ మండలం, వెంట్రప్రగడ గ్రామంలో 1917లో అప్పికట్ల భూషణం, దుర్గమ్మ దంపతులకు ప్రథమ సంతానంగా జోసెఫ్‌ జన్మించారు. చిన్నతనంలోనే తండ్రి మరణించడం వలన జోసెఫ్‌ తల్లి తమ స్వగ్రామమైన అంబాపురం వచ్చి, ఉయ్యూరు ‘క్రైస్తవ రెసిడెన్షియల్‌ పాఠశాల’లో కుమారుడిని చేర్పించారు. జోసెఫ్‌ చదువుకుంటూనే, సెలవు దినాలలో కూలీపనిచేసి కుటుంబానికి ఆర్థికంగా సహకరిస్తూ, మెట్రిక్యులేషన్‌ పూర్తిచేశారు. జోసెఫ్‌ చిన్నవయసులోనే రాజకీయరంగ ప్రవేశం చేశారు. మహాత్మా గాంధీ పిలుపు మేరకు జాతి శ్రేయస్సు కోరి బ్రిటీష్‌ దొరలను ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధపడ్డారు. జాతీయ కాంగ్రెస్‌ ఉద్యమంలో సన్నిహితులైన మహమ్మద్‌ యాసిన్‌, సిరిపురం కోటేశ్వరరావులతో కలిసి ‘క్విట్‌ ఇండియా’ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. 1940వ సం.లో కోస్తా ప్రాంతంలో ముసునూరు, ఆగిరిపల్లిని కేంద్రాలుగా చేసుకుని ఉద్యమాన్ని ముందుకు నడిపించిన యువ నాయకుడు, స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు అప్పికట్ల జోసెఫ్‌ అని, చరిత్రకారుడు బిపిన్‌ చంద్ర తన ప్రఖ్యాత రచన ‘ఇండియన్‌ నేషనల్‌ మూవ్‌మెంట్‌, ద లాంగ్‌ టర్మ్‌ డైనమిక్స్‌’లో పేర్కొన్నారు.స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో బెజవాడ గోపాలరెడ్డి, నీలం సంజీవరెడ్డి, కాకాని వెంకటరత్నం, ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు, టంగుటూరి ప్రకాశంపంతులు, ఎన్‌.జి. రంగా, అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు, తెన్నేటి విశ్వనాథం, గొట్టిపాటి బ్రహ్మయ్య, గౌతు లచ్చన్న లాంటి ఉద్దండులతో కలిసి ఆయన పనిచేశారు.జోసెఫ్‌ గారిని టంగుటూరు ప్రకాశం పంతులు గారు కన్న కొడుకుగాను, కాకాని వెంకటరత్నం గారు దత్త పుత్రునిగాను, అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు గారు ప్రియ శిష్యునిగాను కొనియాడేవారు. జోసెఫ్‌, శ్రీమతి మార్తమ్మ దంపతులు తమ ఐదుగురు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు.1996 ఆగస్టు 31వ తేదీన తుది శ్వాస విడిచారు.