స్వాతి పిరమాల్
1956 మార్చి 28 లో బొంబాయిలో జన్మించారు. 1980 లో ముంబై విశ్వవిద్యాలయం నుండి వైద్య విద్యను పూర్తి చేశారు. 1992 లో హార్వర్డ్ పబ్లిక్ హెల్త్ సంస్థ నుండి మాస్టర్ డిగ్రీ అందుకున్నారు. ఈ సంస్థ పూర్వవిద్యార్థుల సంఘంలో కూడా ఈవిడ చేరారు. అప్పటి నుండి ప్రపంచవ్యాప్తంగా కొన్ని లక్షల రోగుల మేలు కోసం నడుంకట్టారు. కాన్సర్, మధుమేహ, వాపు మరియు సాంక్రమిక వ్యాధులపై పరిశోధన చేస్తున్న శాస్తవేత్తల బృందానికి ఈవిడ నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. వీరి బృందం ఇప్పటి వరకు 200 అంతర్జాతీయ మేధోహక్కులను (పేటెంట్స్) కలిగి ఉన్నది మరియు పరీక్ష దశలో ఉన్న పదునాలుగు కొత్త ఔషధాలను కనుగొంది. వీరి పిరమిల్ ఎంటర్ప్రైసేస్ లిమిటెడ్ సంస్థ ఒక బహుళజాతి సంస్థ . ప్రపంచవ్యాప్తంగా వంద దేశాలలో వీరి తయారీ కర్మాగారాలు ఉన్నాయి. గత రెండు దశాబ్ధాలుగా ఈవిడ సాంక్రమిక వ్యాధులైన మధుమేహము, కీళ్ళ జబ్బులు మరియు హృదయ సంబంధిత వ్యాధుల నివారణలో కృషిచేస్తున్నారు. ముంబాయిలో గోపీకృష్ణ పిరమాల్ ఆసుపత్రిని స్థాపించి సాంక్రమణ మరియు వంశపారంపర్య వ్యాధులైన్ కీళ్ళ మరియు ఎముకల వ్యాధులు, బోలు ఎముకల వ్యాధి (ఆస్టియో పోరోసిన్), మలేరియా, క్షయ, మూర్ఛ మరియు పోలియో వ్యాధులపై వివిధ కార్యక్రమాల ద్వారా అవగాహన కల్పిస్తున్నారు. మరెక్కడా లేని క్రీడా చికిత్సా కేంద్రము (Sports-medicine Centre) ఈ ఆసుపత్రిలో ప్రారంభించబడింది. ఈ కేంద్రంలో వికలాంగ బాలలకు, వృద్దులకు మరియు క్రీడలలో గాయపడిన వారికి కీళ్ళు మరియు ఎముకల చికిత్సలను విజయవంతంగా అందిస్తున్నారు. ఓస్టాప్ ఇండియా (Ostop India) అనే సంస్థను స్థాపించి బోలు ఎముకల వ్యాధి నివారణా చర్యల గురించి ప్రజలలో విస్తృత అవగాహనా కార్యక్రమాలు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. అలాగే ఈ సంస్థ ద్వారా మధుమేహ, మూర్ఛ వ్యాధి నిర్ధారణా కేంద్రాలు, మరియు మనదేశంలో సంక్రమణా వ్యాధుల వ్యాప్తి పై ప్రజల అవగాహనకు జాతీయ స్థాయి ఉద్యమం ప్రారంభించారు. ఈవిడ రోగసంబంధమైన పోషణము (clinical nutrition ) మరియు మూత్రపిండ సంబంధిత వ్యాధుల పోషణము లపై పలు గ్రంథాలను కూడా రచించారు.
వేమూరి శారదాంబ
సంస్కృతాంద్రములనభ్యసించి, సంగీత సాహిత్యములలో ప్రావీణ్యత సాధించి, అభ్యుదయ ధృక్పదముతో విద్యాభ్యాసముచేయనీయని సాటి మహిళల దుర్భరస్థితిగతులను వెలిబుచ్చి చరిత్ర సృష్టించి స్త్రీలకువిద్యాబోధన అవసరమని ఉద్యమం ఆరంభించిన 19 వ శతాభ్దపు మహిళలు వెలుగులోకివచ్చినవారు బహుకొద్దిమంది మాత్రమే. అట్టి మహిళారత్నములలో నొకరు వేమూరి శారదాంబ (1881-1899). సాంప్రదాయనెపముతో నిబంధనలు, నియమములు విధించి స్త్రీలను గృహబంధితులగ యుంచుట 19వశతాబ్దమునాటి సర్వసాధారణమైన విషయం. అప్పటిసాంఘిక పరిస్థితులలో బాలికలు విద్యనభ్యసించనవసరములేదనీ, సంగీతసాహిత్యములు మొదలగు లలితకళలు స్త్రీలకు తగనివన్న భావనయుండెను. 19 వ శతాబ్దమధ్య కాలములో ప్రవేశించిన సంఘసంస్కరణోద్యమములు తెలుగునాట క్రమేపి ఆదరణపోందెను. సామాజిక నియమ ఉల్లంఘనలకు సంఘబహిష్కరణ, వెలి ప్రాయశ్చిత్తము మొదలగు ఆంక్షలు ఆశతాబ్దపు చివరినాటికింకనూ సాగుచునేయుండెను. స్త్రీలకు విద్యాభ్యాసము, సంగీత సాహిత్యములలో ప్రవేశము అప్పటికింకనూ అరుదుగనేయుండెనని చరిత్రలో కనబడుచున్నది. ఆమె జీవితకాలము కేవలము 19 సంవత్సరములు మాత్రమే. బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి, గొప్పపలుకుబడిగల్గి పురప్రముఖుడైన తన తండ్రి, దాసు శ్రీరాములు గారి ప్రోత్సాహముతో ఆమె సంస్కృతాంధ్ర విద్యనభ్యసించెను. అంతేగాక సంగీత సాహిత్యములలో బాల్యములోనే అతీతమైన ప్రవీణ్యత సాధించెను. చిననాట పిత్రుపరిరక్షణలోనే సంగీత కచేరీలు చేసి గాయకురాలుగా గుర్తింపుపొందినది. ఆనాటి పరిస్థితులకెదురీది మెట్టింటివారి నిరుత్సాహక వాతావారణములో సహితము ప్రబంధకావ్యరచనలు చేసి కవయిత్రిగా పేరుపొందినది. స్త్రీలపట్లగల వివక్షతకు వాపోయి వారి దుర్భర స్థితిగతులుమెరుగు పరచుటకు విద్యాభ్యాసము అనివార్యమని ఘోషించి భగవత్ప్రార్థనా రూపములో కావ్యరచనలు చేసి సాహసించి ప్రచురించిన శారదాంబగారు చిరస్మరణీయులు. 
=జీవిత విశేషములు=
1881 మే నెల 3 తారీకున ఇప్పటి కృష్ణాజిల్లాలోని ముదినేపల్లి మండలములోని అల్లూరు గ్రామంలో జానకమ్మ-దాసు శ్రీరాములు దంపతులకు ఆరుగురు కుమారులతరువాత కలిగిన ఏకైక కుమార్తె సార్థక నామధేయ దాసు శారదాంబ. విజయవాడలో 19 వ శతాబ్దాంతరములో వాణీప్రస్స్ అను ప్రముఖ ప్రచురణాలయమును స్థాపించిన దాసు కేశవరావు, ప్రముఖ న్యాయవాదులైన దాసు నారాయణరావు, మాధవరావు, గోవిందరావు, దాసు విష్ణు రావు, మధుసూదనరావుల సోదరీమణి. వివాహానంతరము సాహిత్యకృషివల్ల వేమూరి శారదాంబగా ప్రసిధ్ధి చెందెను. తండ్రి దాసు శ్రీరాములు (1846-1908) వృత్తిరీత్యా ఏలూరులో న్యాయవాదేగాక, జ్యోతిశాస్త్రపారంగతుడు, సంగీత సాహిత్యములలో అపారమైన పాండిత్యము కలిగియుండి 'దేవీభాగవతము'రచించి మహాకవిగా ప్రసింధ్దిచెందెను. బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి, సంఘసంస్కరణాభిలాషి. ఆధునికదృష్టితో స్త్రీలకు విద్యాభ్యాసమనివార్యమని ప్రచారముచేయుటయెగాక ఆనాటి సమాజమందు అటువంటి ఉల్లంఘన వల్ల కలుగు లోకనిందలకు లెక్కచేయక తన కుమార్తెకు స్వయముగా విద్యాభ్యాసముచేసి చూపి సంఘసంస్కరణకు మార్గదర్శకుడైయ్యెను. ఏలూరులో సంగీత పాఠశాలకూడా నెలకొల్పెను. రాజమహేంద్రవరములోని సుప్రసిధ్ద సంఘసంస్కరణకర్త, కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు, విజయనగరంలోని మహాకవి గురజాడ అప్పారావు గారు సమకాలీకులు. ఏక సంతాగ్రాహి అయిన శారదాంబ అతి చిన్నవయస్సులోనే పుట్టింట సంగీత విద్వాంసులైన కోమండూరి నరసింహాచారి, ఈమని వెంకటరత్నం వద్ద సంగీతము నేర్చుకుని వీణావాయిద్యములో అశేష ప్రవీణ్యత సంపాదించెను. తండ్రిగారి పర్యవేక్షణలో సంగీతముతోపాటు విద్యాభ్యాసముచేసి సంస్కృతాంధ్రములో పాండిత్యము గడించెను. మైసూరు, బెంగుళూరు పట్టణములందు జరిగిన సంగీత సమ్మే్ళణములలో వీణా వాయిద్య కచేరీ చే్సెను. ఆనాటి సాంప్రదాయప్రకారము 7వ ఏటనే శారదాంబ వివాహం 1888 మే నెలలో బందరువాస్తవ్యులు వేమూరి రామచంద్రరావుతో జరిగెను. సంగీత సాహిత్య విద్య అభ్యసించుటవల్ల ఆమె వివాహము బహుప్రయత్నానంతరము జరిగినటుల తెలియుచున్నది.