భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
బ్రిటీష్ పాలన లేదా బ్రిటీష్ రాజ్ భారత ఉపఖండంలో స్థూలంగా 1858 నుంచి 1947 వరకూ సాగిన బ్రిటీష్ పరిపాలన. [1][2] ఈ పదాన్ని అర్థస్వతంత్ర కాలావధికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.[2][3] ఇండియాగా సాధారణంగా పిలిచే ఈ బ్రిటీష్ పాలిత ప్రాంతంలో -బ్రిటీషర్లు నేరుగా పరిపాలించే ప్రాంతాలతో పాటుగా, వేర్వేరు రాజులు పరిపాలించే ప్రిన్స్ లీ స్టేట్స్ కూడా కలిసివున్నాయి- మొత్తంగా ఆ ప్రాంతమంతా బ్రిటీష్ సార్వభౌమత్వం లేదా చక్రవర్తిత్వం కింద ఉన్నట్టు. ఈ ప్రాంతాన్ని కొందరు బ్రిటీష్ ఇండియా అని కూడా వ్యవహరించేవారు.[4] విక్టోరియా రాణి కొరకు భారత సామ్రాజ్యాన్ని అధికారికంగా టోరీ ప్రధాని బెంజమిన్ డిస్రేలీ 1876లో ఏర్పరిచారు. జర్మనీ, రష్యా పాలకులకు విక్టోరియా తీసిపోయినట్టు భావించకుండా ఉండేందుకు ఈ ఏర్పాటుచేశారు.[5] భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలనలో ఉండగానే లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు, 1900, 1920, 1928, 1932,1936 సంవత్సరాల్లో వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడల్లో పాల్గొన్న దేశం, 1945లో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఐక్యరాజ్యసమితిలో వ్యవస్థాపక సభ్యురాలూ.[6]
ఆంధ్ర క్షత్రియులు
బ్రిటీషు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారి ఆక్రమణతో సామ్రాజ్యాలు అంతరించిపోయాయి. క్రమేణా క్షత్రియ వంశస్తులు తమ సామ్రాజ్యాలు విడిచి సామాన్య ప్రజానీకంలో కలిసిపోయారు. విజయనగరం, విశాఖపట్నం, తూర్పు గోదావరి, పశ్చిమ గోదావరి, కృష్ణా జిల్లాలలో స్థిరపడిపోయారు. కొద్దిగా రాయలసీమకు, తమిళనాడు రాజపాలయానికి, కర్నాటకలో దత్త మండలానికి వలస వెళ్ళారు. కర్నాటకలో స్థిరపడిన రాజులను కర్ణాటక రాజులు అని అంటారు. జమీందారీ వ్యవస్థ కొంత కాలం నడిచినా 1947లో భారత దేశ స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన నాటికి ఆ జమీందారీ వ్యవస్థ కూడా పోయి సార్వభౌమ అధికార వ్యవస్థ వచ్చింది. జమీందార్లు తమ ఆస్తులను ప్రభుత్వానికి అప్పగించారు, పేదలకు పంచిబెట్టారు. కొద్ది మంది మాత్రమే ధనవంతులుగా మిగిలినా చాలా వరకూ పేదవాళ్ళుగా మిగిలిపోయారు.