టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం
టోబా విస్ఫోటనం, ప్రస్తుతం ఇండోనేషియాలోని టోబా సరస్సు ఉన్న ప్రదేశంలో 75000±900years సంవత్సరాల కిందట జరిగింది. పొటాసియమ్ ఆర్గాన్ డేటింగు ప్రకారం దీన్ని నిర్ధారించారు.[4] క్వాటర్నరీ పీరియడ్లో (ప్రస్తుత పీరియడ్) జరిగిన నాలుగు టోబా విస్ఫోటనాల్లో ఇది అతి పెద్దది, చివరిదీను. వోల్కానిక్ ఎక్స్ప్లోసివిటీ ఇండెక్సుపై దీని తీవ్రత 8 (భూమిపై జరిగిన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలకు ఇచ్చిన రేటింగుల్లో అతిపెద్దది ఇది); ఈ విస్ఫోటనంలో లావా, బూడిదలు విరజిమ్మగా భూగర్భంలో ఏర్పడిన ఖాళీలోకి భూమి కుంగి, భూతలంపై ఒక పెద్ద గుండం ఏర్పడింది (ఈ విధంగా ఏర్పడిన గుండాలను "కాల్డెరా" అంటారు). ఈ కాల్డెరా పొడవు 100 కి.మీ., వెడల్పు 30 కి.మీ. ఉంది. ఈ కాల్డెరాను ప్రస్తుతం టోబా సరస్సు అంటారు. విస్ఫోటనంలో వెలువడ్డ బూడిద, తదితర పదార్థాల ఘనపరిమాణం 2,800 కి.మీ.3 ఉండి ఉంటుందని అంచనా. ఇందులో 800 కి.మీ.3 బూడిద రూపంలో భూమిపై కురిసింది.[5]
ఎస్టోనియా
ఎస్టోనియా ఆగ్నేయ భాగంలో తీవ్రస్థాయిలో ఉన్న మంచు కవచం డిసెంబరు మధ్యకాలం నుండి మార్చి చివరి వరకు ఉంటుంది. ఎస్టోనియాలో 1,400 సరస్సులు ఉన్నాయి. వీటిలో అత్యధికం చాలా చిన్నవి. అతి పెద్ద సరస్సు " పీపుస్ " 3,555 చ.కి.మీ (1,373 చ.కి.మీ). దేశంలో అనేక నదులు ఉన్నాయి. పొడవైన వాటిలో వోహాండు (162 కిమీ లేదా 101 మైళ్ళు), పర్ను (144 కి.మీ లేక 89 మీ), పోల్ట్సామా (135 కి.మీ లేక 84 మీ) ఉన్నాయి.[131] ఎస్టోనియాలో అనేక ఫెన్ మరియు బాగ్స్ ఉన్నాయి. ఎస్టోనియాలో 50% వరకూ అటవీప్రాంతం వుంటుంది. [135] అత్యంత సాధారణ వృక్ష జాతులు పైన్, స్ప్రూస్, బిర్చ్.[136]