కృత్రిమ ఉపగ్రహము
కృత్రిమ ఉపగ్రహం అనేది మానవ ప్రయత్నం చేత కక్ష్యలోకి ప్రవేశ పెట్టబడిన వస్తువు. మొట్టమొదటి కృత్రిమ ఉపగ్రహం, స్పుత్నిక్ 1 ను సోవియట్ యూనియన్ 1957 లో ప్రవేశ పెట్టింది. 2009 నాటికి వేలకొద్దీ ఉపగ్రహాలు వివిధ కక్ష్యలలోకి ప్రవేశ పెట్టబడ్డాయి. 40 దేశాలకు చెందిన ఉపగ్రహాలను పది దేశాలకు చెందిన ప్రయోగ సామర్థ్యాన్ని వినియోగించి ప్రయోగించారు. కొన్ని వందల ఉపగ్రహాలు ప్రస్తుతం పనిచేస్తూ వుండగా, ఆయుర్దాయం తీరిపోయిన వేలాది ఉప్రగ్రహాలు, ఉపగ్రహ శకలాలు భూకక్ష్యలో అంతరిక్ష శిధిలాలుగా ఉన్నాయి. కొన్ని అంతరిక్ష నౌకలు ఇతర గ్రహాల కక్ష్యల్లోకి ప్రవేశ పెట్టబడి, చంద్రుడు, శుక్రుడు (వీనస్), అంగారకుడు (మార్స్), బృహస్పతి (జూపిటర్), శని (సాటర్న్) లకు కృత్రిమ ఉపగ్రహాలుగా మారతాయి.
ఆర్‌ఎల్‌వి-టిడి
ఇస్రో తలపెట్టిన నాలుగు ఆర్ఎల్‌వి-టిడి పరీక్షా ప్రయోగాలలో ఇది మొదటిది దీన్ని హైపర్‌సోనిక్ ఫ్లైట్ ఎక్స్పెరిమెంట్ (HEX) అని అంటారు. వాహనం భూవాతావరణాంలోకి ప్రవేశించి, హైపర్‌సోనిక్ వేగంతో ప్రయాణించేటపుడు దానికి ఎదురయ్యే పరిస్థితులలో వాహనం పనితీరును పరిశీలించడం ఈ పరీక్ష లక్ష్యం. 6.5 మీటర్లపొడవు, 1.75 టన్నుల బరువున్న ఆర్‌ఎల్‌వి-టిడి పరీక్షాత్మక ప్రయోగ వాహనాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్, నెల్లూరు జిల్లా, శ్రీహరికోట లోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రంలోని మొదటి ప్రయోగ వేదిక నుండి, 2016 మే 23 న ఉదయం 7 గంటలకు ప్రయోగించారు. ఘన ఇంధనం కల్గిన బూస్టరు రాకెట్ పైభాగాన ఈ ఆర్‌ఎల్‌వి-టిడి ని అమర్చారు. ముందుగా అనుకున్న విధంగా 50 కిమీ ఎత్తుకు చేరుకున్న తరువాత రాకెట్, ఆర్‌ఎల్‌విని ప్రక్షేపించింది. ఆ తరువాత మరో 20 కి.మీ ఎత్తుకు వెళ్ళిన తరువాత (మొత్తం 70 కి.మీఎత్తు), ఆర్‌ఎల్‌వి భూమి వైపు తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించింది. తిరిగి భూవాతావరణంలో ప్రవేశించి, శ్రీహరికోటకు 500 కి.మీ దూరంలో బంగాళాఖాతంలో చెన్నై-అండమాన్ మధ్యలో దిగింది[9]. విక్రం సారాభాయి అంతరిక్ష కేంద్రం, తిరువనంతపురం మాజీ డైరక్టరు ఎం.సి.ధాతన్ చెప్పిన ప్రకారం.ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైంది. స్పేస్ షటిల్ సురక్షితంగా సముద్రంలో దిగి, తేలియాడింది[10]. ఈ ప్రయోగం చివర్లో సముద్రంలో దిగిన వాహనాన్ని స్వాధీనపరచుకొనే ఎర్పాట్లు చెయ్యలేదు[11]