మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘలాయిలు కీ.శ. 1526 నుండి 1707 వరకు భారత ఉపఖండాన్ని (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, భారత్) పరిపాలించిన రాజవంశీయులు. 1526లో తైమూరు వంశానికి చెందిన బాబరు ఒకటవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఇబ్రాహీమ్ లోడీను ఓడించి మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. ముఘల్ అంటే మంగోల్ అనే పదానికి పెర్షియా భాషలో సమానమైన పదం. మంగోల్ అంటే మధ్య ఆసియాలోని చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశీయులైన సంచార యుద్దవీరులు అని అర్థం. మొఘల్ వంశీయులంతా ఇస్లాం మతాన్ని కచ్చితంగా పాటించారు. బాబరు తరువాత పరిపాలనా బాధ్యతల్ని చేపట్టిన హుమాయూన్ను పఠాన్ వీరుడైన షేర్ షా సూరి జయించి సుర్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. పదహారేళ్ళ తరువాత పోగట్టుకున్న కోటలన్నింటినీ హుమాయూన్ మళ్ళీ జయించాడు. హుమాయూన్ తరువాత అతని కుమారుడైన అక్బర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి 1556 నుండి 1605 వరకు పాలించాడు. అక్బర్ తరువాత విశాలమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యం అతని కుమారుడైన జహాంగీర్కు సంక్రమించింది. జహాంగీర్ తర్వాత ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన షాజహాన్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలోనే అతి గొప్ప రాజ్యంగా కీర్తింపబడింది. ఇతను పరిపాలించిన కాలాన్నే చరిత్రకారులు మొఘల్ సామ్రాజ్య స్వర్ణ యుగంగా వర్ణిస్తారు.
సహారన్పూర్
షంసుద్దీన్ ఇల్తుత్‌మిష్ (1211–36) పాలనాకాలంలో ఈ ప్రాంతం ఢిల్లీ సుల్తానేట్‌లో భాగమైంది. ఈ సమయంలో, ఇక్కడ ఎక్కువ భూభాగం అడవులు మరియు గడ్డిభూములతో నిండివుండేది, వీటి గుండా సహారన్పూర్ యొక్క 'పావన్‌ధోయి', 'ధామోలా' మరియు 'గందా నలా' (క్రెగీ నలా) వంటి నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి; వాతావరణం ఆర్ద్రతతో కూడివుండటంతో, మలేరియా వ్యాప్తికి ఎక్కువ అవకాశం ఉండేది. ఢిల్లీ సుల్తాన్ మహమ్మద్ బీన్ తుగ్లక్ (1325–1351) 1340లో శివాలిక్ రాజుల తిరుగుబాటును అణిచివేసేందుకు ఉత్తర దోవాబ్ దండయాత్ర చేపట్టాడు, ఒక స్థానిక విశ్వాసం ప్రకారం ఆయన పావన్‌ధోయి నది ఒడ్డున ఒక సుఫీ సన్యాసి ఉన్నట్లు తెలుసుకున్నాడు. ఈ మునిని సందర్శించిన తరువాత, సుఫీ సన్యాసి పేరు "షా హరన్ చిష్టీ" పేరుమీదగా ఆయన ఈ ప్రాంతానికి "షా-హరన్‌పూర్" అనే పేరు పెట్టారు సహారన్పూర్ నగరం యొక్క పాత భాగంలో ఈ సన్యాసి సమాధి ఇప్పటికీ సురక్షితంగా ఉంది, ఈ సమాధి మాలీ గేట్/బజార్ దిననాథ్ మరియు హాల్వాయ్ హట్టా మధ్య ఉంది. 14వ శతాబ్దం ముగిసే సమయానికి, సుల్తానేట్ అధికారం క్షీణించింది, మధ్య ఆసియా యొక్క తైమూర్ చక్రవర్తి ఈ ప్రాంతంపై దాడి చేశారు. తైముర్ 1399లో సహారన్పూర్ ప్రాంతం గుండా ఢిల్లీపై దాడి చేశారు, ఈ ప్రాంత ప్రజలు ఆయన సైన్యంతో పోరాడి విఫలమయ్యారు. బలహీనపడిన సుల్తానేట్‌ను తరువాత మధ్య ఆసియా మొగల్ రాజు బాబర్ స్వాధీనం చేసుకున్నారు.