టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం
టోబా విస్ఫోటనం, ప్రస్తుతం ఇండోనేషియాలోని టోబా సరస్సు ఉన్న ప్రదేశంలో 75000±900years సంవత్సరాల కిందట జరిగింది. పొటాసియమ్ ఆర్గాన్ డేటింగు ప్రకారం దీన్ని నిర్ధారించారు.[4] క్వాటర్నరీ పీరియడ్లో (ప్రస్తుత పీరియడ్) జరిగిన నాలుగు టోబా విస్ఫోటనాల్లో ఇది అతి పెద్దది, చివరిదీను. వోల్కానిక్ ఎక్స్ప్లోసివిటీ ఇండెక్సుపై దీని తీవ్రత 8 (భూమిపై జరిగిన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలకు ఇచ్చిన రేటింగుల్లో అతిపెద్దది ఇది); ఈ విస్ఫోటనంలో లావా, బూడిదలు విరజిమ్మగా భూగర్భంలో ఏర్పడిన ఖాళీలోకి భూమి కుంగి, భూతలంపై ఒక పెద్ద గుండం ఏర్పడింది (ఈ విధంగా ఏర్పడిన గుండాలను "కాల్డెరా" అంటారు). ఈ కాల్డెరా పొడవు 100 కి.మీ., వెడల్పు 30 కి.మీ. ఉంది. ఈ కాల్డెరాను ప్రస్తుతం టోబా సరస్సు అంటారు. విస్ఫోటనంలో వెలువడ్డ బూడిద, తదితర పదార్థాల ఘనపరిమాణం 2,800 కి.మీ.3 ఉండి ఉంటుందని అంచనా. ఇందులో 800 కి.మీ.3 బూడిద రూపంలో భూమిపై కురిసింది.[5]
టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం
మలావీ సరస్సులో టోబా విస్ఫోటన కాలం నాటి కోర్‌లపై చాద్ యోస్ట్, అతడి సహోద్యోగులూ చేసిన పరిశోధనల్లో అగ్నిపర్వత శీతకాలం ఏమీ ఏర్పడలేదని తెలిసింది. దాని ప్రభావం ఆఫ్రికా మానవులపై లేదని వాళ్ళు వాదించారు.[44] జాన్ హాక్స్ దృష్టిలో, టోబా విస్ఫోటనం ప్రభావం వాతావరణంపై పద్దగా ఏమీ లేదని, మానవ జనాభాపై కూడా దాని ప్రభావం ఏమీ లేదని చెప్పే ఇతర పరిశోధనలను పై పరిశోధన సమర్ధిస్తోంది.[45]