సమర్గా నది
సమర్గా నది పరివాహక ప్రాంతం సుమారుగా 7,760 చ.కి.మీ. వ్యాపించి వుంది.[3] ఉపనదులతో కలిపి దీని వాటర్ షెడ్ సరిహద్దు పొడవు 515 కి.మీ. పర్వత ప్రాంతాలలో ప్రవహించే ఈ నదికి ప్రవాహ జలాలు ప్రధానంగా అవపాతం నుండి సమకూరుతాయి. సాధారణంగా వేసవి కాలంలోను, శరత్ ఋతువు కాలంలో వరదలు సంభవిస్తాయి (జూన్ చివరి నుంచి అక్టోబర్ మధ్య వరకు). ఈ నది ఎగువ భాగంలో ఇరుకుగా ప్రవహిస్తూ అనేక జలపాతాలతోను, వడి ప్రవాహాలతోను (rapids) నిండి వుంది. దిగువ భాగం ఎక్కువగా రాళ్ళ మయంగా వుంటుంది. నదీ వక్రాలు (Meanders) దిగువభాగంలో ఎక్కువగా ఏర్పడ్డాయి. సముద్రంలో కలిసే చోట ఇది ఉప్పునీటి కయ్య (estuary) ను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ కయ్య నుండి సుమారుగా 5 కి.మీ. పొడవునా ఏర్పడిన క్రీక్ ను సమర్గా కాలువ (samarga duct) గా వ్యవహరిస్తారు. ఈ నదీ వ్యవస్థ వల్ల ఏర్పడుతున్న కయ్యలు (Backwaters), ఆక్స్ బౌ (Oxbows) సరస్సులు చేపల ఉత్పత్తికి అత్యంత అనుకూలంగా వున్నాయి.
బ్రహ్మపుత్రా నది
అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో నది ప్రవేశించిన చోట ఈ నది పేరు సియాంగ్ అక్కడ చాలా ఎత్తు నుంచి చాల వేగంగా కిందికి దిగుతుంది. పర్వత పాద ప్రాంతంలో ఈ నదిని దిహంగ్ అంటారు. అక్కడ నుండి 35 కిలోమీటర్లు ప్రవహించాక దిబంగ్, లోహిత్ అనే మరో రెండు నదులతో సమాగమం అవుతుంది. ఈ సంగమ కేంద్రం నుండి ఈ నది చాలా వెడల్పు అవుతుంది, ఇక్కడ నుండి ఈ నది బ్రహ్మపుత్రగా పేరొందింది. సియాంగ్, దిబంగ్, లోహిత్ నదులు జల విద్యుదుత్పత్తికి ఎంతో అనుకూలమైనవి. భారత ప్రభుత్వం వీటి మీద ఆనకట్టలు కట్టడానికి కృషి చేస్తోంది. అస్సాంలో ఈ నది వెడల్పు కొన్ని చోట్ల 10 కిలోమీటర్లు దాకా ఉంటుంది. జోర్హాత్ కి దగ్గరలో రెండు పాయలుగా విడిపోయి 100 కిలోమీటర్ల దిగువన కలవడం ద్వారా ఈ నది మజూలి అనే ద్వీపాన్ని ఏర్పరుస్తోంది. మజూలి ప్రపంచంలోనే అతి పెద్దదైన నదీ ద్వీపం. గౌహతి దగ్గర్లో హజో అనే గ్రామం దగ్గర షిల్లాంగ్ పీఠభూమిని కోసుకుంటూ ప్రవహించడంవల్ల నది వెడల్పు చాలా సన్నగా మారుతుంది. ఎన్నో శత్రు దాడులను ఎదుర్కోవడానికి ఈ విశాలమైన నది అస్సాంకి అండగా ఉండేది. నది సన్నబడ్డ ప్రాంతం దగ్గరే సరాయ్ ఘాట్ యుద్ధము జరిగింది. ఇక్కడ నదిపై నిర్మించిన రైలు రోడ్డు వంతెనకు సరాయ్ ఘాట్ వంతెన అని పేరు పెట్టారు. మజొలి ద్వీపం ఈ నది మధ్యలో ఉంది. ఇది జొర్హట్ కు సమీపంలో ఉంది.