మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య
విశ్వేశ్వరయ్య 1860, సెప్టెంబరు 15న బెంగుళూరు నగరానికి 60 మైళ్ళ దూరంలోగల చిక్కబళ్ళాపూర్ తాలూకా, ముద్దెనహళ్ళి అనే గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆయన తల్లిదండ్రులు మోక్షగుండం శ్రీనివాస శాస్త్రి, వెంకటలక్ష్మమ్మ. వీరి పూర్వీకులు ఆంధ్ర ప్రదేశ్, ప్రకాశం జిల్లా లోని మోక్షగుండం గ్రామానికి చెందిన వారు. మూడు శతాబ్దాల కిందట వారు మైసూరు రాష్ట్రానికి వలస వెళ్ళారు. కాబట్టి వీరు తెలుగు మాట్లాడగలిగే వారు.[1]. ఆయన తండ్రి సంస్కృత పండితుడు, హిందూ ధర్మశాస్త్ర పారంగతుడే కాక ఆయుర్వేద వైద్యుడు కూడా. విశ్వేశ్వరయ్యకు 12 సంవత్సరాల వయసులో తండ్రి మరణించాడు. చిక్కబళ్ళాపూరు లో ప్రాథమిక విద్య, బెంగుళూరులో ఉన్నతవిద్య పూర్తి చేసాడు. 1881లో మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి బి.ఏ., తరువాత పుణె సైన్సు కాలేజి నుండి సివిలు ఇంజనీరింగు ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు.[2]
ఋగ్వేదకాలం స్త్రీలు
ఆకాలమందు బాలికల విద్యవిషయమై శ్రద్ధ వహించుచుండెడివారు. విద్యాధికురాండ్రగు తపస్వినులు యజ్ఞములు చేయుచు వారు రచించ్హిన శ్లోకములచే దైవప్రార్థన చేయుచుండెడివారు. ఋగ్వేదమునందు విద్యాధికురాండ్రగు అనేకస్త్రీల ప్రస్తావన పేర్కొనిరి.ఘోషాదేవి ప్రసిద్ధికెక్కిన తపస్విని. అట్లే లోపాముద్ర, మమత, అపాల, సూర్య, ఇంద్రాణి, శచి, సర్పరాజ్ఞి, విశ్వవర, మున్నగువారు ప్రణుతికెక్కిరి. అందు విశ్వవర అగ్నిదేవుని శ్లోకరూపమున ఆరాధించుచుండెను. ఒక యజ్ఞమున ఆమె ఋత్విక్థ్సాన మలంకరించెను. ఈర్ష్యాలువులగు మతగురువులు ఈస్థానమునకు స్త్రీలనర్హమని తలంచి తరువాత శాసించిరి. అపాల ఇంద్రుని గూర్చి సోమయజ్ఞముచేసి తన తల్లిదండ్రుల కష్టమును తొలగించెను. ఇంతియు గాక స్త్రీలొక్కొక్కప్పుడు తమభర్తలననుగమించి యుద్ధములకెగుచుంటిరి. విశ్వశాలాదేవి యుద్ధమందు ఒక కాలు పోగొట్టుకొని యశ్వనీదేవతల ప్రసాదమున నాయాసచరణము కల్పించుకొనెను. ముద్గలఋషి భార్య ఇంద్రసేన తమగోవులనపహరించిన చోరులను వెంబడించునపుడు భర్త రథచోదకురాలై, భర్త అలసియున్నప్పుడు ధనుర్బాణములుగైకొని యుద్ధముచే దొంగలను బారద్రోలి గోవుల మరలించెను. విశ్వవర అగ్నిని ఆరాధించి గర్భాదాన వయోనిర్ణయము గావించెను. దీనినిబట్టి ఋగ్వేదకాలమున స్త్రీలు గృహ సాంఘిక వ్యాపారములయందు గౌరవోన్నత పదవులను లలంకరించెడివారని స్పష్టపడుచున్నది.పుత్రహీనయగు వితంతువు తన భర్త చరస్థిరాస్తులకు హక్కుదారురాలు. స్త్రీ పిత్రార్జితమును కొంతభాగము పొందుచుండెను. ఆమె అవివాహితగా నుండకుండనట్లు ఆమె తల్లిదండ్రులు సోదరులు ప్రయత్నము చేయుచుండినను వరించుట ఆమె హక్కూయియుండుటచే నామె కిష్టపడిన వరొడొకప్పుడు లభింపక యామె యవివివాహితయై యుండవలసి వచ్చుచుండెను. ఇట్టిచో నామెను భరించుబాధ్యతయే కాక యామె క్రమక్రమముగా దుష్ప్రవర్తనకు లోనయి కళంకముకూడ పుట్టింటికి గలిగించునని తల్లిదండ్రులు ఆతరువాతి కాలమున భర్తను వరించు నధికారమును ఆమెకు తీసివేసి యుండవచ్చును. ఇదియే బాల్య వివాహమునకు పునాది కావొచ్చును.ఋగ్వేదకాలమున సంపూర్ణ యౌవ్వొనవతి అయినతరువాతనే స్త్రీకి వివాహము జరుగుచుండెను. యౌవ్వొనము నిండినతరువాత సూర్యుడు /ని కూతురు సూర్యసోమునికిచ్చి వివాహమాడబడెను. ఘోషా వివాహమట్లె చేయబడెను. గర్భాదాన మహోత్సవము వివాహమయిన తరువాత నాల్గవరాత్రియే జరపబడుటచే రజస్వాలానంతరమే వివాహము జరుపుచుండిరని స్పష్టమగుచున్నది.