యమునా నది
యమునా (సంస్కృతం: यमुना) లేదా జమున, జమ్నా ఉత్తర భారతదేశములో గంగానది యొక్క అతిపెద్ద ఉపనది ఇది గంగా నదికి ఎడమవైపున పుట్టి గంగా నదిని కుడివైపు నుండి కలిసే ఏకైక ఉపనది. 1370 కిలోమీటర్ల పొడవున్న ఈ నది భారతదేశపు నదులలో ప్రముఖమైనది, పవిత్రమైనది. హిమాలయ పర్వతశ్రేణులకు చెందిన కాళింది పర్వతంలో యుమునోత్రి అనే స్థలం దీని జన్మ స్థలం. ఋగ్వేదంలో దీన్ని గంగానదితో పాటు దీన్ని గురించిన ప్రస్తావన కూడా ఉంది. దీనికే సూర్య తనయ అనీ సమానశ్వాస అనే పేర్లు కూడా ఉన్నాయి.
సంగమము
సంగమం (Confluence - కాన్‌ఫ్లుయెన్స్) అనగా రెండు లేదా అంతకుమించి నదులు కలియుస్థలము. ఉపనదులు ప్రధాన నదిలో కలిసిపోయే ప్రదేశాలు దీనిని సూచిస్తాయి, లేదా రెండు లేదా మరిన్ని పెద్దనదులు ఒక చోట కలిసిపోయి మరొక నదిగా అవతరిస్తాయి. ఉదాహరణకు కర్ణాటకలోని పశ్చిమ కనుమలలో పుట్టిన తుంగ, భద్ర అనే నదులు వేరువేరుగా ప్రవహిస్తూ శిమోగా జిల్లా కూడ్లి వద్ద ఏకమయి తుంగభద్ర నదిగా అవతరిస్తుంది. తరువాత తుంగభద్ర నది కృష్ణానదికి పెద్దఉపనదిగా ఆలంపూర్ సమీపంలో కృష్ణా నదితో సంగమిస్తుంది, ఇక్కడ నుంచి కృష్ణా నదిగా పిలవబడుతుంది. భారతదేశ ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని ఒక హిమాలయ నది భాగీరథి నది, దీని ప్రవాహ మార్గంలో దేవప్రయాగ వద్ద అలకనంద నది దీనితో కలుస్తుంది. అక్కడినుండి ఇది గంగా నది అని పిలవబడుతుంది.