టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం
టోబా విస్ఫోటనం, ప్రస్తుతం ఇండోనేషియాలోని టోబా సరస్సు ఉన్న ప్రదేశంలో 75000±900years సంవత్సరాల కిందట జరిగింది. పొటాసియమ్ ఆర్గాన్ డేటింగు ప్రకారం దీన్ని నిర్ధారించారు.[4] క్వాటర్నరీ పీరియడ్లో (ప్రస్తుత పీరియడ్) జరిగిన నాలుగు టోబా విస్ఫోటనాల్లో ఇది అతి పెద్దది, చివరిదీను. వోల్కానిక్ ఎక్స్ప్లోసివిటీ ఇండెక్సుపై దీని తీవ్రత 8 (భూమిపై జరిగిన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలకు ఇచ్చిన రేటింగుల్లో అతిపెద్దది ఇది); ఈ విస్ఫోటనంలో లావా, బూడిదలు విరజిమ్మగా భూగర్భంలో ఏర్పడిన ఖాళీలోకి భూమి కుంగి, భూతలంపై ఒక పెద్ద గుండం ఏర్పడింది (ఈ విధంగా ఏర్పడిన గుండాలను "కాల్డెరా" అంటారు). ఈ కాల్డెరా పొడవు 100 కి.మీ., వెడల్పు 30 కి.మీ. ఉంది. ఈ కాల్డెరాను ప్రస్తుతం టోబా సరస్సు అంటారు. విస్ఫోటనంలో వెలువడ్డ బూడిద, తదితర పదార్థాల ఘనపరిమాణం 2,800 కి.మీ.3 ఉండి ఉంటుందని అంచనా. ఇందులో 800 కి.మీ.3 బూడిద రూపంలో భూమిపై కురిసింది.[5]
కాంగో గణతంత్ర రిపబ్లిక్
ఉష్ణమండల శీతోష్ణస్థితి ప్రాంతాల మీద ఆధిపత్యం కలిగిన కాంగో నది వ్యవస్థను ఏర్పరచింది. ఇది వర్షారణ్యాల మద్య ప్రవహిస్తుంది. కాంగో దేశానికి పేరు నది నుండి పుట్టింది. నది ముఖద్వారం (అంటే కాంగో నది, దాని అనేక ఉపనదులు) దాదాపు దేశం మొత్తం భూభాగంలో దాదాపు 10,00,000 చ.కిమీ (3,90,000 చ.మై) ప్రాంతం ఆక్రమించింది. నది, దాని ఉపనదులు కాంగో ఆర్ధికరంగానికి, రవాణాకు వెన్నెముకగా ఉంటుంది. దేశంలో కాసాయి, సంఘా, ఉబంగి, రుజిజి, అరువిమి, లులుంగో వంటి ప్రధాన ఉపనదులు ఉన్నాయి.
కాంగో మూలాలు అల్బెర్టిన్ రిఫ్ట్ పర్వతాలలో ఉన్నాయి. ఇవి తూర్పు ఆఫ్రికన్ రిఫ్టు పశ్చిమ శాఖను, అలాగే టాంగ్యానికా సరస్సు, మ్వెరు సరసు ఉన్నాయి. ఈ నది సాధారణంగా బోయోమా జలపాతం క్రింద కిసాన్గాని నుండి పడమరగా ప్రవహిస్తుంది. తరువాత క్రమంగా ఆగ్నేయంవైపు వంగిపోతుంది ముబందాకా మీదుగా ప్రయాణించి ఉబంగి నదితో సంగమించి పూల్ మల్బో (స్టాన్లీ పూల్) లో మీదుగా ప్రవహిస్తుంది. నదికి ఎదురుగా కిన్షాసా, బ్రజ్జావిల్లె పూల్ వద్ద ఉంటాయి. తరువాత ఆ నది లోతైన కెన్యాన్లలో పలు ఇరుకుగా ప్రవహిస్తూ లివింగ్స్టన్ జలపాతంగా మారి బోమాను దాటి అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో సంగమిస్తుంది. ఈ నది ప్రపంచంలో రెండో-అతిపెద్ద ప్రవాహం, రెండో అతిపెద్ద నదీ పరీవాహక ప్రాంతంగా ఉంది (రెండు విధాలుగా అమెజాను తరువాత). నది దాని ఉత్తర తీరంలో 37 కిలోమీటర్ల (23 మి.మీ.) వైడ్ స్ట్రిప్ విస్తీర్ణం ఉంది.