వేయి స్తంభాల గుడి
ఇది వరంగల్ నుండి సుమారు 5 కి.మీ. దూరంలోనూ హనుమకొండ నగరం నడిబొడ్డున కలదు. కాకతీయుల శిల్పకళా శైలితో అలరారే ఈ త్రికూటాలయంలొ నక్షత్రాకార పీఠంపై రుద్రేశ్వరుడు ప్రధాన అర్చామూర్తిగా లింగ రూపంలో భక్తుల పాలిట కొంగుబంగారమై కొలువైనాడు. ప్రధానాలయం తూర్పుకు అభిముఖంగా అధ్భుతమైన వాస్తుకళతో అలరారుతూ చూపరులను సంభ్రమాశ్చర్యాలకు గురిచేస్తుంది. ఆలయ ముఖమండపానికి ఉత్తరాభిముఖమైయున్న నందీశ్వని విగ్రహం నల్లరాతితో మలచబడినదై కళ్యణ మంటపానికి మరియు ప్రధానాలయాలకు మధ్యన ఠీవీగా దర్శనమిస్తుంది.
అడిగొప్పుల
దేవస్థానం
ఈ గ్రామం సమీపంలో ఉన్న నిదానంపాటి అమ్మవారి క్షేత్రం నల్లమల అటవి ప్రాంతానికి సమీపాన ఉంది. ఈ క్షేత్రానికి సుమారు 700 వందల సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది. ఈ ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం ఫాలుణమాసంలో ఉగాదికి రెండు వారాల ముందు, తిరునాళ్ళు నిర్వహించెదరు. ఈ తిరుణాళ్ళకు జిల్లా నుండియేగాక, రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలోని 10 జిల్లాల నుండి లక్షలాది మంది భక్తులు విచ్చేస్తారు. ఆరోజు ఆదివారం అమ్మవారికి ప్రత్యేకపూజలు, అభిషేకాలు, కుంకుమపూజలు నిర్వహించెదరు. ఈ తిరునాళ్ళకు చుట్టుప్రక్కల గ్రామాలనుండి రంగురంగుల విద్యుద్దీపాలతో అలంకరించిన భజనాభాండ్లు (కుంకుమబండ్లు) తీసికొని వచ్చెదరు. ఈ సందర్భంగా ఆయా గ్రామాలలో పలు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు. వేలమంది మహిళలు అమ్మవారి సన్నిధిలో పొంగళ్ళు తయార్చేసి అమ్మవారికి నివేదించెదరు. వచ్చిన ప్రతివారూ మొక్కుబడులు చెల్లించుకొనడం ఆనవాయితీ. ఈ తిరునాళ్ళకు వచ్చే భక్తుల సౌకర్యార్ధం, మాచెర్ల, వినుకొండ, పిడుగురాళ్ళ, డిపోల నుండి, ఆర్.టి.సి. వారు ప్రత్యేక బస్సులను ఏర్పాటుచేసెదరు. 2017, మార్చి-19వతెదీ ఆదివారం నుండి నిర్వహించు అమ్మవారి వార్షిక తిరునాళ్ళ మహోత్సవం నుండి, ప్రతి సంవత్సరం, ప్రతి భక్తునికీ, అమ్మవారి ప్రసాదం ఉచితంగా పంచిపెట్టుటకు ఆలయ యాజమాన్యం ప్రకటించింది. జాతర రోజున అమ్మవారి సన్నిధికి వచ్చు వేలాదిమంది భక్తులకు, ఆలయ సమీపంలో ఉన్న సత్రంలో, శ్రీ లక్ష్మీఅమ్మవారి సేవాసమితి వారు, పలువురు భక్తుల, దాతక్ల సహకారంతో అన్నసమారాధన కార్యక్రమం నిర్వహించెదరు. ఈ అమ్మవారి వంశానికి చెందినవారు యాగంటి వంశస్థులు. ప్రస్తుతం ఈ ఆలయ వంశపారంపర్య ధర్మకర్త శ్రీ యాగంటి వెంకటేశ్వర్లు. [3]&[13]