నీరు (అణువు)
నీరు (H 2O) అనేది భూమి ఉపరితలంపై చాలా విస్తారంగా దొరికే, గ్రహంపై 70% ఆవరించి ఉన్న మూలకం. సహజంగా ఇది ద్రవ, ఘన మరియు వాయు రూపంలో లభిస్తుంది. ప్రామాణిక ఉష్ణోగ్రత మరియు ఒత్తిడి వద్ద ద్రవ మరియు వాయు స్థితుల మధ్య ఇది గతి శాస్త్ర సమతుల్యతలో ఉంటుంది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద, ఇది లేత నీలి రంగులో, రుచిలేని, మరియు వాసన లేని దాదాపుగా రంగులేని ద్రవంలా ఉంటుంది. నీటిలో అనేక పదార్థాలు కరిగిపోతాయి మరియు ఇది సాధారణంగా సార్వజనీన ద్రావణిగా పిలువబడుతూ ఉంటుంది. ఈ కారణంగా, ప్రకృతిలోని మరియు ఉపయోగంలోని నీరు అరుదుగా మాత్రమే స్వచ్ఛంగా ఉంటుంది మరియు దానిలోని కొన్ని గుణాలు స్వచ్ఛమైన పదార్థంతో పోలిస్తే స్వల్పంగా తేడాతో ఉండవచ్చు. అయితే, పూర్తిగా కాకున్నప్పటికీ నీటిలో కరిగిపోని, ముఖ్యమైన మిశ్రమ పదార్థాలు అనేకం ఉన్నాయి. మూడు సాధారణ పదార్థ స్థితి లన్నింటిలోనూ సహజంగా కనిపించే ఏకైక సాధారణ పదార్థం నీరు--ఇతర పదార్థాలకోసం రసాయనిక గుణాలు చూడండి. భూమిమీద జీవులకు నీరు అత్యవసరం.[3] సాధారణంగా మానవ శరీరంలో నీరు 55% నుంచి 78% శాతం దాకా ఉంటుంది.[4]
జాతీయ హరిత ప్రత్యేక న్యాయ స్ధానం చట్టం 2010
జలం, ఒక ప్రధానమైన ప్రకృతి వనరు, మనిషి కనీస అవసరం. మరియు ఒక విలువైన జాతీయ ఆస్తి జాతీయ ప్రయోజనాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని, నీటి వనరుల ప్రణాళిక, అభివృద్ధి మరియు నిర్వహణ జరగాలి.
నీటికి సంబంధించిన జాతీయ, రాష్ట్రస్థాయి వివరాలను, బాగా అభివృద్ధి పరచబడిన సమాచార వ్యవస్థ యొక్క విషయ విధులు మరియు విషయ సూచికలతో అనుసంధానించబడి ఏర్పాటు చేయాలి. ఆ విధంగా, అప్పటికే ఉన్న కేంద్ర మరియు రాష్ట్రస్థాయి సంస్థలను సమగ్రంగా శక్తి మంతం చేయాలి.
దేశంలో అందుబాటులో ఉన్న జల వనరులను, అత్యధిక స్థాయి ఉపయోగించగల వనరుగా వర్గీకరించాలి.
సంప్రదాయ బద్ధం కాని పద్ధతులైన నీటి వినియోగం, ఉదాహరణకు ఒక నీటి లోయ నుండి వేరొక చోటకు నీటి బదిలాలు, భూగర్భజలాలను కృత్రిమంగా నింపుట, మరియు సముద్రజలాలను లేక చవిటి నేలల జలాలను శుద్ధి చేసి ఉపయోగించడం వంటేవే కాకుండా, సంప్రదాయ పద్ధతులలో నీటి సంరక్షణ, ఉదాహరణకు, వాన నీటి సేకరణ, ఇంటి పై కప్పులపై పడే వాన నీటి సంగ్రహణ వంటి పద్ధతుల ద్వారా నీటి వనరులను పెంపొందించాలి. ఈ విభాగానికి సంబంధించి, అధ్యయనం మరియు అభివృద్ధిని ఏకాగ్ర దృష్టితో ప్రోత్సహించడం, ఇటువంటి విధానాలకు అవసరం.
జల ధర్మశాస్త్రాన్ని ఏర్పరచడానికి అనువుగా, జల వనరుల అభివృద్ధి మరియు నిర్వహణ పధకాన్ని రచించాలి. తగినన్ని నదీ లోయ సంస్థలను ఏర్పరచి, నదీ లోయ ప్రణాళికా బద్ధమైన అభివృద్ధి మరియు నిర్వహణ చేయాలి.
1.నీటికొరత ఉన్న ప్రదేశాలకు, నీటి అందుబాటులోనికి తీసుకుని రావాలి. ఆ ప్రాంతాలు, లోయల అవసరాల కనుణంగా ఒక నదీ లోయ ప్రాంతం నుండి యింకొక ప్రాంతానికి నీటిని సరఫరా చేయవచ్చు.
2. నీటి వనరుల అభివృద్ధి పధకాలను ప్రణాళిక చేయడంలో, మానవుల మరియు పర్యావరణ పరిస్థితులను పరిగణనలోనికి తీసుకుని, అంతేకాకుండ సంఘంలోని అణగారిన వర్గాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ఒక సమగ్రమైన మరియు అనేక విభాగాల తోడ్పాటుతో బహూళార్థ సాధకంగా ఉండాలి.
3.నీటిని కేటాయించడంలో, త్రాగునీటికి మొదటి ప్రాధాన్యత నిచ్చి ఆ తరువాత వరుసగా సాగు నీరు, జల విద్యుత్, పర్యావరణం, గ్రామీణ పరిశ్రమలు, వ్యవసాయ సంబంధం లేని పరిశ్రమలు, జల మార్గాలు మరియు యితర ప్రయోజనాలకు కేటాయించాలి.
4.భూగర్భ జలాలను వాడుకోవడం, వాటిని మళ్ళీ పునరుద్ధరించుకోవడం సమాజానికి మేలు కలిగించే విధంగా క్రమ బద్ధీ కరించాలి. భూగర్భ జలాలకు పరిమితికి మించి వాడుకోవడం వలన ఏర్పడే పర్యావరణ అనర్థాలను సమర్థవంతంగా నివారించాలి.
5.నిర్మాణ మరియు పునారావాస కార్యక్రమాలు ఒకే సమయంలో మరియు సమర్థవంతంగా చేయడానికి సరియైన ప్రణాళిక అవసరం. ఒక స్థూలమైన జాతీయపధకం, వలస స్థావరాలు మరియు పునరావాస అవసరాలకు సంబంధించి ఏర్పాటు చేయాలి. అందువలన ఈ నీటి ప్రాజెక్టుల (కట్టడాలు) వలన బాధితులైన ప్రజలు పునారావాస సౌకర్యాలను దీని ద్వారా పొందుతారు.
6.భౌతికమైన మరియు ఆర్థికపరమైన నిలకడ కొరకు ప్రస్తుతం ఉన్న జలవనరుల సౌకర్యాలకు తగినంత ప్రాధాన్యతనివ్వాలి. నీటికి విలువ, అది ఉపయోగించే వివిధ రకాల విధానాలను బట్టి నిర్ణయించి, మొదట కనీసం నిర్వహణ ఖర్చు వచ్చేటట్లు, క్రమంగా తరువాత, పెట్టుబడి ఖర్చులు వచ్చేటట్టు చూసుకోవాలి.
7.వివిధ ప్రయోజనాల కొరకు ఉపయోగించే జలవనరుల నిర్వహణలో, వినియోగదారులు మరియు యితర లబ్ధిదారులు, వివిధ ప్రభుత్వ సంస్థలతో కలిసి ఒక సమర్థవంతమైన మరియు నిర్ణయాత్మకమైన పాత్రను పోషించాలి.
8.నీటి వనరుల పధకాలను వివిధ రకాలుగా ఉపయోగించే ప్రణాళిక, అభివృద్ధి మరియు నిర్వహణలో ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యాన్ని వీలైనంతగా ప్రోత్సహించాలి.
9.ఉపరిత, జలాలు, మరియు భూగర్భ జలాలు, ప్రమాణాలకై నిరంతర పర్యవేక్షణలో ఉండాలి. వ్యర్థ పదార్థాలు అంగీకరింప దగిన స్థాయిలో మరియు కొన్ని ప్రమామాలతో శుద్ధి చేయబడి, సహజమైన నీటి ప్రవాహాలలోనికి విడుదల చేయాలి. పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించే క్రమంలో భాగంగా, నిరంతరం ప్రవపించే జలాలలో, తప్పని సరిగా కొంతైనా ప్రవాహం ఉండేటట్లు చూడాలి.
10.నీటికి సంబంధించిన వివిధ ప్రయోజనాలలో సమర్థవంతమైన వాడకాన్ని అభివృద్ధి పరచాలి. నీటి సంరక్షణా స్పృహను, విద్యచట్టం, ప్రోత్సాహాకాలు మరియు శిక్షల ద్వారా ప్రోత్సహించాలి.
11.ప్రతీ వరద రాగలిగే ప్రాంతానికి, వరద నివారణ మరియు నిర్వహణ కొరకై ఒక దృఢమైన ప్రణాళికను ఏర్పరచాలి.
12.సముద్రం వలన గాని లేక నది వలన గాని భూమి కోతకు గురికావడాన్ని తక్కువ చేసేందుకు, ఖర్చు తక్కువ అయ్యే పద్ధతులను పాటించాలి. సముద్రతీర ప్రాంతాలలో, ముంపుకు గురికాని ప్రాంతాలలో విచ్చల విడిగా ఆక్రమించి వ్యాపారాలను చేయడాన్ని చట్టప్రకారం నిరోధించాలి.
13.కరువు పీడిత ప్రాంతాల అవసరాలకు, నీటి వనరుల అభివృద్ధి ప్రణాళికలో అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ఈ ప్రాంతా నష్టాన్ని తగ్గించే విధంగా వివిధ పనులను చేపట్టాలి.
14.రాష్ట్రాల మధ్య జల పంపకాలు మరియు జలకేటాయింపులు, ఒక జాతీయ విధానాన్ని అనుసరించి చేయాలి. ఇదంతా కూడా జలవనరుల అందుబాటు మరియు నదీలోయ అవసరాలపై ఆధారపడి చేయాలి.
15.జల వనరుల సమగ్రాభివృద్ధితో శిక్షణ మరియు పరిశోధనా ప్రయత్నాలను ముమ్మరం చేయాలి.