ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము
శ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం పట్టణం లోని ఒక ప్రాచీన దేవాలయం[1]. ఇక్కడ కోటేశ్వరస్వామి (శివుడు) చిరకాలంగా భక్తుల కోర్కెలను తీర్చుతూ కొలువైయున్నారు.ఈ ఆలయం బలరాముడు నిర్మించిన ఆలయం అయినందున ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణంలో భాగమైన గుడివీధిలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని కోటేశ్వర స్వామి ఉత్తరాంధ్ర భక్తజనకోటికి అభయప్రదాతగా విలసిల్లుతున్నారు[2]. ఈ దేవాలయం కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం, శ్రీకూర్మం నకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్నది[3][4].
బ్రహ్మేశ్వర దేవాలయం (భువనేశ్వర్)
భువనేశ్వర్ నుండి కలకత్తాకు తరలించబడిన ఒక శాసనం ఆధారంగా ఈ ఆలయం 11వ శతాబ్దం చివరిలో నిర్మించబడినట్లు చరిత్రకారులు నిర్ణయించారు. ఆ శాసనం ప్రకారం ఈ దేవాలయాన్ని సోమవంశపు రాజు ఉద్యోతకేసరి తల్లి కళావతీదేవి నిర్మించింది. ఈ ఆలయం నాలుగు నాట్యశాలలతో సిద్ధతీర్థం అనే ప్రదేశం (నేటి భువనేశ్వర్)లో నిర్మించబడింది. ఈ శాసనం అసలైన ప్రదేశంలో లేకపోవడం వల్ల దానిలోని వివరాలు మరొక దేవాలయానికి సంబంధించనవని కొందరు చరిత్రకారులు అనుమానిస్తున్నా ఆ శాసనంలో పేర్కొన్న ప్రదేశము, వివరాల ప్రకారం ఆ శాసనం ఈ దేవాలయానికి చెందినదని నిర్ధారించారు. అయితే ఆ శాసనంలో పేర్కొన్న విధంగా అక్కడ ఉన్నవి నాట్యశాలలు కావని, అవి అంగశాలలని పాణిగ్రాహి వంటి చరిత్రకారుల వాదన.