మూత్రపిండము
ఒకొక్క మూత్రపిండం చిక్కుడు గింజ ఆకారంలో, పిడికిలి ప్రమాణంలో ఉంటుంది. ఈ రెండూ వీపుకి మధ్య భాగంలో, కడుపుకి వెనక, పక్క ఎముకలకి దిగువగా, వెన్నుకి ఇటూ అటూ ఉంటాయి. తరచుగా ఎడమ వైపు ఉండే మూత్ర పిండం కుడి పిండానికి ఎదురుగా కాకుండా రెండు సెంటీమీటర్లు ప్రాప్తికి ఎగువకి ఉంటుంది. ప్రతి పిండం దరిదాపు 10 సెంటీమీటర్లు పొడవు, 5 సెంటీమీటర్లు మందం ఉండి, దరిదాపు 150 గ్రాముల బరువు ఉంటుంది. ఈ పిండాలలోనికి రక్తం వృక్క ధమని (renal artery) ద్వారా వెళ్ళి, శుభ్రపడి వృక్క సిర (renal vein) ద్వారా బయటకి వస్తుంది. (ఇంగ్లీషులో 'రీనల్‌' అనే విశేషణం 'మూత్రపిండాలకి సంబంధించిన' అనే అర్ధాన్ని ఇస్తుంది. సంస్కృతంలో ఇదే అర్ధం వచ్చే ధాతువు 'వృక్క'.) చిక్కటి రక్తనాళాల వలయంతో నిండి ఉంటాయి కనుక మూత్రపిండాలు చూడటానికి ముదురు ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి.
అతిమూత్రవ్యాధి
ఊహ తెలిసిన వయసులోనూ కొంత మంది పిల్లలకు మూత్రం మీద నియంత్రణ ఉండదు. అందుకే పడకమీదే మూత్రం చేస్తూ ఉంటారు. కాకపోతే ఈ పక్క తడిపే ఈ అలవాటు కేవలం పిల్లల్లోనే ఉంటుందని చాలా మంది అనుకుంటారు.అయితే పెద్దవాళ్లలో అంటే 25 నుంచి 65 ఏళ్ల వయస్కుల్లో దాదాపు 10 శాతం మందిలో ఈ అలవాటు ఉందని ఇటీవలి అధ్యయనంలో బయటపడింది. పక్క తడిపే ఈ అలవాటు కేవలం ఒక ఆరోగ్య సమస్యగానే కాకుండా తీవ్రమైన ఆత్మన్యూనతా భావానికి గురిచేస్తుంది.అందుకే సమస్యను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వెంటనే నిపుణులైన వైద్యుల్ని సంప్రదించాలి.
స్త్రీలైనా పురుషులైనా వారికి తె లియకుండానే మూత్రం చుక్కలు చుక్కలుగా పడిపోవడం గానీ, లేదా కొంత మొత్తంలో మూత్రం పడిపోవడం గానీ జరిగితే దాన్ని ఎనూరెసిస్ అంటారు. మూత్ర నియంత్రణ కోల్పోవడానికి ప్రధానంగా రెండు కారణాలు ఉంటాయి. వాటిలో మూత్రాశయ కండరాలు దెబ్బ తినడం ఒక కారణం. స్త్రీలలో ప్రత్యేకించి ప్రసవ సమయంలో ఆయా భాగాలు దెబ్బతినడం ఇందుకు కారణం కావచ్చు. వీరికి తుమ్మినా, గట్టిగా దగ్గినా బట్టల్లో మూత్రం పడుతుంది. లేదా బాత్‌రూమ్‌కు పరుగెత్తాల్సి వస్తుంది. మధుమేహం లేదా కిడ్నీ సమస్యలు ఉన్నవారు, నడుముకు బలంగా దెబ్బతగిలిన వాళ్లలో ఈ సమస్య కనిపిస్తుంది. అలాగే, స్పాండిలైటిస్, నాడీ వ్యవస్థ దెబ్బ తినడం, పార్కిన్‌సన్ వ్యాధి, ప్రొస్టేట్ గ్రంధిలో వాపు రావడం వంటి సమస్యలు ఉన్నవారిలో కూడా ఈ పక్క తడిపే లక్షణం ఉంటుంది.