నెయ్యి
మానవుడు సంచారజీవనం వదలి, స్దిరనివాసం ఏర్పరచుకొని వ్యవసాయం చేయ్యడం మొదలుపెట్టుటకు మునుపే పశువులను మచ్చిక చేసుకొని పాల వుత్పత్తి, మరియు ఇతర వ్యవసాయ పనులకు వినియోగించుకోవటం ప్రారంభించాడు. పాల నుండి వెన్న, మీగడ, నెయ్యి తయారుచేయటం నేర్చుకున్నాడు. విదేశాలలో వెన్ననే ఎక్కువగా ఆహారంగా వాడెదరు. విదేశాలలో నెయ్యిని క్లారిఫైడ్‌ బట్టరు అంటారు. తూర్పు దక్షిణ ఆసియా దేశాలు (ఇండియా, పాకిస్దాన్, బంగ్లా, ఛైనా తదితర దేశాలు) వెన్ననుండి నెయ్యిని తయారుచేసి ఉపయోగించడం ఎక్కువ. భారతదేశంలో వేదకాలం నాటికె నెయ్యిని వాడటం మొదలైనది. యజ్ఞాలలో హోమగుండంలో అగ్నిని ప్రజ్వలింప చేయుటకు నెయ్యిని వాడెదరు. ఆయుర్వేదంలో నెయ్యిని ప్రశస్తమైన స్వాత్తిక ఆహారంగా పెర్కొన్నారు. నెయ్యిని ఆవు, గేదె, మేక పాల వెన్ననుండి తయారుచేయుదురు. విదేశాలలో ఆవు పాల వెన్ననుండి ఎక్కువగా నెయ్యిని చేయుదురు. భారతదేశంలో ఆవు మరియు గేదె పాల వెన్ననుండి నెయ్యిని చేయుదురు. గేదె నెయ్యి కన్న ఆవు నెయ్యిని శ్రేష్టమైనదిగా ఆయుర్వేదంలో పెర్కొన్నారు. నెయ్యి జ్ఞాపకశక్తిని, జీర్ణశక్తిని పెంచుతుందని, మరియు రోగ నిరోధక శక్తిని పెంచుతుందని భావిస్తారు. నెయ్యి మెదడు, నాడీ వ్యవస్థను చురుకుగా వుండునట్లు చేయునని ఆయుర్వీదంలో చెప్పారు.
పాల విరుగుడు
పాలు గడ్డ కట్టిన తరువాత మరియు వడకట్టిన తరువాత మిగిలివుండే ద్రవాన్ని పాలవిరుగుడు (ఆమిక్ష లేదా వెయ్) లేదా పాల ద్రవ్యం అంటారు. ఇది జున్ను లేదా కేసీన్ తయారీలో వచ్చే ఒక ఉప-ఉత్పత్తి, దీని వలన అనేక వ్యాపార ఉపయోగాలు ఉన్నాయి. చెడ్డర్ లేదా స్విస్ వంటి గట్టి "చేమిరి" రకాల జున్ను తయారీ సందర్భంగా "తియ్యటి పాలవిరుగుడు తేట" ఉత్పత్తి అవుతుంది. "కాటేజ్ చీజ్" (ఒకరకమైన జున్ను) వంటి ఆమ్ల రకాల జున్నును తయారు చేసే సందర్భంగా ఆమ్ల పాలవిరుగుడును ("పుల్లని పాలవిరుగుడు"గా కూడా దీనిని గుర్తిస్తారు) సేకరిస్తారు.