తిరుపతి
శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం ప్రాచీనతకు చాలా సాహిత్యపరమైన ఆధారాలు, శాసనాధారాలు ఉన్నాయి. విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు తిరుపతి వేంకటేశ్వరస్వామిని చాలా మార్లు దర్శించుకొని కానుకలు సమర్పించాడు. చంద్రగిరి కోట నుంచి తిరుమల గిరుల పైకి చేరుకోవటానికి అతి సమీప కాలి మార్గమైన శ్రీ వారి మెట్టు ద్వారా శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు తరచూ స్వామి దర్శనమునకు డోలీపై వెళ్ళేవాడు. 9వ శతాబ్దంలో కాంచీపురాన్ని పరిపాలించిన పల్లవులు, ఆ తరువాతి శతాబ్దపు తంజావూరు చోళులు, మదురైని పరిపాలించిన పాండ్యులు, విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తులు, సామంతులు ఈ వేంకటేశ్వరస్వామి భక్తులై కొలిచారు. ఒకరిని మించి మరొకరు పోటీపడి ఆలయనిర్వహణకు, సేవలకు దానధర్మాలు చేశారు. విజయనగర సామ్రాజ్య పరిపాలనలో ఆలయానికి చాలా సంపద చేకూరింది. శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు తన ఇద్దరు భార్యల విగ్రహాలను, తన విగ్రహాన్ని, ఆలయ మండపం పై ప్రతిష్ఠింపజేశాడు. ప్రధాన ఆలయంలో వేంకటపతి రాయల విగ్రహం కూడా ఉంది. విజయనగర సామ్రాజ్య పతనం తరువాత, దేశం నలుమూలల ఉన్న చాలామంది చిన్న నాయకులు, ధనవంతులు దేవాలయాన్ని పోషించి కానుకలు బహూకరించడం కొనసాగించారు. మరాఠీ సేనాని, రాఘోజీ భోంస్లే ఆలయాన్ని సందర్శించి గుడిలో నిత్య పూజా నిర్వహణకై శాశ్వత దాన పథకాన్ని స్థాపించాడు. ఈయన వేంకటేశ్వర స్వామికి ఒక పెద్ద మరకతాన్ని, విలువైన వజ్రవైఢూర్యాలను బహూకరించాడు. ఆ మరకతం ఇప్పటికీ రాఘోజీ పేరుతో ఉన్న ఒక పెట్టెలో భద్రంగా ఉంది. ఆ తరువాతి కాలంలో పెద్ద పెద్ద దానాలు చేసిన వారిలో మైసూరు మరియు గద్వాల పాలకులు చెప్పుకోదగినవారు. హిందూ సామ్రాజ్యాల తరువాత, పాలన కర్ణాటక ముస్లిం పాలకుల చేతిలోకి, ఆ తరువాత బ్రిటీషు వారికి వెళ్లింది. తిరుపతి గుడి కూడా వారి పర్యవేక్షణ కిందికి వచ్చింది. అయితే చరిత్రపరంగా ఆలయం మొదట బౌద్ధ / జైన దేవాలయమనిbవాదించే చరిత్రకారులు లేకపోలేదు [2][3]
కుమరకోమ్
కొట్టాయం పట్టణానికి 10 కిలో మీటర్ల దూరంలో కుమరకోమ్ చుట్టుపక్కల ఉన్న ఒక ప్రసిద్ధ ఆధ్యాత్మిక ప్రదేశం ఈ ఎత్తుమానూర్ మహాదేవ టెంపుల్. ఇది కేరళ లోని అతి ప్రాచీన శివుని దేవాలయాలలో ఒకటి. కొన్ని శతాబ్దాల చరిత కల ఈ దేవాలయం లక్షలాది భక్తులని ఆకర్షిస్తుంది. ప్రస్తుతం మనకి కనపడుతున్న టెంపుల్ నిర్మాణం 1542 లో పునర్నిర్మించారని నమ్మకం.గోడలపై అందంగా చిత్రింపబడి ఉన్న చిత్రలేఖనాలకి ప్రసిద్ధి అయిన ఈ గుడిలో ప్రముఖమైన చిత్రం ప్రదోష నృత్యం (శివుని నృత్యం). దేశంలోనే విశిష్టమైన వాల్ పెయింటింగ్స్ లలో ఈ చిత్రం ఒకటిగా పరిగణించబడింది. ఈ టెంపుల్ కాంప్లెక్స్ లో గర్భగుడి, గోపురం, ప్రధాన విగ్రహం, వినాయకుడికి, లార్డ్ షస్తాకి అంకితమివ్వబడిన గుడులు, బంగారపు జెండా, రాగి పలకలతో కప్పబడిన పై కప్పులు ఉన్నాయి. ఫిబ్రవరి నుండి మార్చి నెలలలో జరుపుకోబడే ఆరట్టు పండుగ ఇక్కడ ప్రధానంగా జరుపుకునే పండుగ. ఎత్తుమనూర్ మహాశివుని గుడి ఈ రాష్ట్రము లోని ధనిక ఆలయాలలో ఒకటి. ఇక్కడకు వొచ్చే భక్తులు "తులాభారం సేవ" అనే ప్రత్యేక సేవ చేసుకుంటారు.