విశ్వామిత్రుడు
గాయత్రీ మంత్ర సృష్టి కర్త శ్రీరామునకు గురువు. హరిశ్చంద్రుని పరీక్షించినవాడు. త్రిశంకు స్వర్గాన్ని నిర్మించినవాడు, సృష్టికి ప్రతిసృష్టి చేసిన మహా తపోశక్తి సంపన్నుడు శకుంతలకు తండ్రి. ఆ విధంగా భరతునకు తాత.
గంగావతరణం
తన పూర్వీకులకు ఉత్తమగతులు కలుగలేదనే చింత భగీరథుని వీడలేదు. రాజ్య పరిపాలనా బాధ్యతలను తన వంశజులకు అప్పగించి తాను సురగంగను భువికి తెచ్చుటకు గాను 10,000 సంవత్సరాలు బ్రహ్మ గురించి ఘోర తపస్సు చేసాడు. అతని తపస్సుకు మెచ్చిన విరించి భధీరదునికి ప్రత్యక్షమయ్యాడు. పాతాళలోకంలో వున్న తన పూర్వీకుల ప్రేతత్వం తొలగి అమరలోకం చేరేందుకు గాను, అమరలోకవాసిని అయిన సురగంగను ఇలకు అనుమతించమని ప్రార్థించాడు. అందుకు సృష్టికర్త గంగ భువికేగే వరమిచ్చాడు. అందుకు సంతోషించిన భగీరధుడు గంగాదేవిని ప్రార్థన చేయగా సురగంగ ప్రత్యక్షమై తాను వాణీవిభుని సూచన మేరకు ఇలకేతెంచుటకు సిద్దమేనని, కానీ తను ఆకాశం నుండి క్రిందికి దూకినపుడు కలిగే ఉధృతికి భూమి రెండుగా బ్రద్దలవుతుందని చెప్పి, తనను భరించగలిగే నాధుడెవరని అడిగి చిరునవ్వు నవ్వి అదృశ్యమైంది. అంతట భగీరధుడు మరల బ్రహ్మ గురించి 10,000 సంవత్సరాలు ఘోర తపస్సు చేయగా అతని తపస్సుకు మెచ్చిన విధాత పునర్దర్శనమొసగి ఏమి వరము కావలెనని అడిగెను. సురగంగను భరించగలిగే నాధుడెవరని ప్రశ్నించగా అందుకు విధాత ఈ పదునాలుగు భువనభాండమ్ములలో సురగంగను వహించగలిగే వాడు ఆమె అహమును అదుపుచేయగలిగిన వాడు ముక్కంటి ఒక్కడేనని సమాధానమిచ్చి అంతర్ధానమయ్యాడు. భగీరధుడు పట్టువిడవక ఇనుమడించిన దీక్షతో మరియొక 10,000 సంవత్సరాలు పరమేశ్వరుని గూర్చి ఘోర తపస్సు చేసాడు. భగీరధుని తపస్సుకు మెచ్చినవాడై మహేశ్వరుడు దర్శనమొసగి, అతని ప్రార్థనను మన్నించి గంగ తన తలపైకి దూకవచ్చని చెప్పాడు. చంద్రశేఖరుడు హిమత్ పర్వతాగ్రమున నిలచి తన ముడివైచి వున్న తన జటాజుటమును విదల్చి, ఓరకంట దివి నుండి భువిని బ్రద్దలుచేయగలనన్న అహముతో వున్న గంగను చూచి చిరుమందహాసం చేసాడు. తన నడుముపై చేతులను వుంచి నిలచిన శంకరుని పరిహాస దృష్టితో చూచిన గంగ, ఉత్తుంగ తరంగాలతో, వడితిరుగుతున్న సుడులతో, మహోగ్రధృతితో తనలోని మకరాలు, మీనాలు, కూర్మాలతో జలచరములన్నింటితో సహా పరమేశ్వరుని పాతాళానికి తొక్కాలన్న తన తిక్కతో ఆకాశమంతా పరుచుకున్న తన జలాలతో మహావేగంతో శివుని పైకి ఉరికింది. అంతట పరమేశ్వరుడు చాపిన తన జటలను చుట్టి ఇంతటి గంగను తన జటలలో బంధించివేసాడు. గంగ ఆకాశం నుండి పడుతునే ఉంది శివుని జటలో తిరుగుతూనే వుంది వేల సంవత్సరాలు గడుస్తున్నాయి కానీ కనీసం ఒక్క చుక్క గంగాజలమైనా ధరిత్రిపై చిందలేదు.