రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ
తెలుగు సాహిత్యపు ఆధునిక వచన శైలీ నిర్మాతలలో అనంతకృష్ణశర్మ (జనవరి 23, 1893 - మార్చి 11, 1979) అగ్రేసరుడు. విమర్శనా రీతులలో వీరు మార్గదర్శకుడు. అన్నమాచార్యులు వారి కృతులను - కొన్ని వందల కృతులను - ఆయన స్వరపరచి తెలుగువారికి అందించాడు. వేమనపై సాధికారమైన విమర్శ గ్రంధాన్ని వెలువరించాడు. సంగీత సాహిత్యాలు రెండింటిలోనూ సమ స్కందులు. మైసూరు మహారాజా కళాశాలలో ముప్పైఎనిమిది సంవత్సరాలు అధ్యాపకత్వం నిర్వహించేరు. ఏకసంథాగ్రాహిగా పేరు పడినవాడు.
రాళ్ళపల్లి నటేశయ్య
వీరు 1889 సంవత్సరంలో నెల్లూరులో ఆదిశేషయ్య మరియు భ్రమరాంబ దంపతులకు జన్మించారు. వీరి విద్యాభ్యాసం ముత్తరాజు సుబ్బరామయ్య గారి పాఠశాలలో ఏడవ తరగతి వరకు సాగింది. తరువాత వీరు చెన్నై వెళ్ళి సంగీతం మీద ఆసక్తి నిలిపారు. గూటాల వేంకట రామయ్య గారి వద్ద సంగీత శిక్షణ పొందారు. అనతికాలంలోనే సంగీత, నృత్య విద్యలలో విశేష ప్రతిభ సంపాదించారు. కందాడై శ్రీనివాసన్ వీరిని తమ నాటకాలలో సంగీత శిక్షణ కొరకు నెల్లూరుకు పిలిపించారు. అప్పటి నుండి చివరిదాకా నెల్లూరులోనే వివిధ రంగాలలో కృషిచేశారు. వేదం వెంకటరాయ శాస్త్రి స్థాపించిన ఆంధ్ర భాషాభిమాని సమాజం నాటకాలలో హార్మోనియం శ్రుతిగా మాత్రమే ఉపయోగించేవారు. వీరు దానికి తోడుగా ఫిడేలు వాద్య సహకారంతో నటకులను తీర్చిదిద్ది ప్రదర్శనలకు ఎంతో పుష్టిని చేకూర్చేవారు. తరువాత జ్ఞానోదయ నాటక సమాజంలో నటేశయ్యగారు స్వయంగా హార్మోనియం ప్రవేశపెట్టి దానికొక ప్రత్యేక స్థానాన్ని కల్పించారు. వీరు అనేకమంది హరికథా భాగవతార్లకు శ్రావ్యంగా ఫిడేలు వాద్యాన్ని వాయించడమే కాక కథాంశంలో హాస్యాన్ని, అభినయాన్ని ప్రదర్శించి సభికులను ఆనందపరిచేవారు. ఆ రోజుల్లో శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలో శ్రీమంతుల ఇళ్ళలో శుఖకార్యాలు జరిగేటప్పుడు విధిగా నటేశయ్యగారి హాస్యాభినయం ఉండేది.