సమర్గా నది
సమర్గా నది పరివాహక ప్రాంతం సుమారుగా 7,760 చ.కి.మీ. వ్యాపించి వుంది.[3] ఉపనదులతో కలిపి దీని వాటర్ షెడ్ సరిహద్దు పొడవు 515 కి.మీ. పర్వత ప్రాంతాలలో ప్రవహించే ఈ నదికి ప్రవాహ జలాలు ప్రధానంగా అవపాతం నుండి సమకూరుతాయి. సాధారణంగా వేసవి కాలంలోను, శరత్ ఋతువు కాలంలో వరదలు సంభవిస్తాయి (జూన్ చివరి నుంచి అక్టోబర్ మధ్య వరకు). ఈ నది ఎగువ భాగంలో ఇరుకుగా ప్రవహిస్తూ అనేక జలపాతాలతోను, వడి ప్రవాహాలతోను (rapids) నిండి వుంది. దిగువ భాగం ఎక్కువగా రాళ్ళ మయంగా వుంటుంది. నదీ వక్రాలు (Meanders) దిగువభాగంలో ఎక్కువగా ఏర్పడ్డాయి. సముద్రంలో కలిసే చోట ఇది ఉప్పునీటి కయ్య (estuary) ను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ కయ్య నుండి సుమారుగా 5 కి.మీ. పొడవునా ఏర్పడిన క్రీక్ ను సమర్గా కాలువ (samarga duct) గా వ్యవహరిస్తారు. ఈ నదీ వ్యవస్థ వల్ల ఏర్పడుతున్న కయ్యలు (Backwaters), ఆక్స్ బౌ (Oxbows) సరస్సులు చేపల ఉత్పత్తికి అత్యంత అనుకూలంగా వున్నాయి.
సుందరవనాలు
మడ అడవుల-ఆధిక్యత కలిగిన గంగా డెల్టా–సుందర్బన్స్-ఒక సంక్లిష్ట పర్యావరణ వ్యవస్థ ప్రపంచంలోని మూడు అతిపెద్ద ఏకప్రాంత మడ అడవులలో ఒక ప్రాంతాన్ని కలిగిఉంది. రెండు పరిసర దేశాలైన, బంగ్లాదేశ్ మరియు భారత దేశం మధ్య విస్తరించి ఉంది, ఎక్కువభాగం (62%) బంగ్లాదేశ్ యొక్క నైరుతి ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ అడవి దక్షిణాన బంగాళాఖాతంతో కలుస్తుంది; తూర్పున బలేశ్వర్ నది మరియు ఉత్తరాన విస్తృతమైన వ్యవసాయ భూములను హద్దుగా కలిగిఉంది. ప్రధాన నీటి పారుదల నదులు కాక, ఎగువ ప్రవాహ ప్రాంతాలలోని సహజ నీటి పారుదల, ప్రతిచోట విస్తృతమైన గట్లతో మరియు పోల్డర్‌లతో అవరోధింపబడుతుంది. సుందర్బన్స్ మొట్టమొదట (సుమారు 200 సంవత్సరాల క్రితం) సుమారు 16,700చదరపు కిమీగా గణించబడింది. ప్రస్తుతం ఇది సహజ పరిమాణంలో సుమారు 1/3 వంతుకు క్షీణించింది. ప్రస్తుతం మొత్తం భూభాగం 4,143చదరపు కిమీ (బహిర్గతమైన సంద్బార్‌లతో కలిపి: 42చ.కి.మీ.) మరియు మిగిలిన జలప్రాంతం 1,874కిమీ² నదులు, చిన్న ప్రవాహాలు మరియు కాలువలచే పరివేష్టితమై ఉంది. సుందర్బన్స్ యొక్క నదులు మంచినీరు మరియు ఉప్పునీరు కలిసే ప్రాంతాలుగా ఉంటాయి. అందువలన, గంగానది నుండి ఉద్భవించే నదుల నుండి వచ్చే మంచి నీరు మరియు బంగాళాఖాతం నుండి వచ్చే ఉప్పునీరు కలిసే ప్రాంతంగా ఈ ప్రదేశం ఉంది (వాహిద్ వంటివి, 2002).