ఆర్యభట్టు
ఆయన జన్మస్థలం పూర్వం పాటలీపుత్రంగా పిలవబడిన పాట్నాకు సమీపంలో ఉన్న కుసుమపురం. కొద్ది మంది ఆయన్ను విక్రమాదిత్యుని ఆస్థానంలో పనిచేసిన ప్రముఖ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు, గణిత శాస్త్రవేత్త అయిన వరాహమిహురుడికి సమకాలికుడిలా భావిస్తున్నారు. విక్రమాదిత్యుడు పండితులను బాగా ఆదరించేవాడు. ఆయన ఆస్థానంలో నవరత్నాలు అనబడే తొమ్మిది మంది కవులుండే వాళ్ళు. వాళ్ళలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచిన కాళిదాసు కూడా ఒకడు. ఆర్యభట్టు ఈ తొమ్మిది మందిలో లేకుండా ఉన్నాడంటే ఆయన ఆలోచనలను ఆయన సమకాలికులు అంతగా పట్టించుకునే వారు కాదని తెలుస్తుంది. వరాహమిహిరుడి ఆలోచనలు కూడా కొన్ని ఆర్యభట్టు ఆలోచనలతో విరుద్ధంగా ఉన్నాయి. కానీ ఆయన ఈ నవరత్నాలు ప్రాచుర్యంలోకి రాకమునుపే జీవించి ఉంటాడనీ, లేక పోతే అతడు తక్కువ సమయంలో అంత ప్రాముఖ్యత సంపాదించుకొనే వాడు కాదనీ కొంత మంది భావన. అతని పుస్తకం ఆర్యభట్టీయం కూడా 23 ఏళ్ళ వయసులో వ్రాసి ఉన్నట్లుగా భావిస్తున్నారు. అయినా గానీ ఆ పుస్తకంలో లోతైన ఆలోచనలు, అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ఇందులో చాలా విశేషాలతో పాటు, ఒకదానికొకటి ఎదురుగానూ, ఒకే దిశలోనూ సంచరించే గ్రహాలు కలుసుకోవడానికి అవసరమయ్యే సమయాన్ని లెక్కగట్టడానికి కొన్ని సూత్రాలు కూడా ప్రతిపాదించాడు. సంఖ్యాశాస్త్రంలో కూడా చెప్పుకోదగ్గ కృషిచేశాడు.
నందోరాజా భవిష్యతి
నవలలోని చారిత్రికాంశాలను ముద్రారాక్షసం, పురాణాల నుంచి తీసుకున్నారు. నవల ప్రకారం క్రీ.పూ.1634 సంవత్సరంలో నందుడు మగథ రాజ్యానికి రాజయ్యాడు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ నవలల ప్రకారం అప్పటికి బుద్ధుడు జన్మించి 200 యేళ్లయింది (క్రీ.పూ.1430ల ప్రాంతం). అయితే ప్రధాన స్రవంతిలోని చరిత్రకారులు ఈ తేదీలను విభేదిస్తున్నారు. వారి అభిప్రాయంలో నందుడు రాజ్యాన్ని గెలిచిన కాలం క్రీ.పూ.424 కాగా గౌతమ బుద్ధుని జననం క్రీ.పూ 563 నుండి 483 మధ్యలో జననం అని భావిస్తున్నారు.
నందునికి రాక్షసుడు మంత్రి అన్న అంశాన్నీ, రాక్షసుని పాత్రచిత్రణను. ప్రసిద్ధ సంస్కృత నాటకం ముద్రారాక్షసము నుంచి తీసుకున్నారు. పురాణాలలో నందుని గురించి "శాసిష్యతి మహాపద్మః ద్వితీయ ఇవ భార్గవః" (ఇతడు రాజవంశముల విషయంలో రెండవ పరశురాముని వలె అయినాడు) అని రాశారు. కలియుగ రాజవృత్తాంతములో నందుని గురించి "సర్వ క్షత్రాంతకృత్ నృపః" (సర్వక్షత్రియలను నిర్మూలించెను) అని పేర్కొన్నారు. ఆ గ్రంథంలోనే నందుడు ఐక్ష్వాకులను, పాంచాలురను, కౌరవులను, హైహయులను, కాలకులను, ఏకలింగులను, శూరసేనులను, మైథిలులను నాశనము చేసెను అని పేర్కొన్నారు. బ్రహ్మాండ పురాణంలో నందుడు "సర్వక్షత్రం సముద్ధృత్య" (సర్వక్షత్రియులను నాశనము చేసెను) అని పేర్కొన్నారు. ఈ పురాణాంశాలను ఆధారం చేసుకొని నవలను రాసినట్టుగా విశ్వనాథ సత్యనారాయణ పీఠికలో పేర్కొన్నారు.