కటకము (వస్తువు)
కటకాలు వాటికి గల రెండు ఉపరితలాల యొక్క వక్రతలాల ఆధారంగా వర్గీరరించారు. ఒక కటకానికి రెండు తలాలూ కుంభాకార ఆకారంలో ఉంటే ఆ కటకాన్ని ద్వికుంభాకార కటకం అంటారు. ఒకవేళ రెండు తలాలు ఒకే వక్రతా వ్యాసార్థాన్ని కలిగియున్నచో దానిని "సమకుంభాకార కటకం" (ఈక్వి కాన్వెక్స్ లెన్స్) అంటారు. ఒక కటకం రెండు పుటాకార తలములను కలిగియున్నచో అది "ద్విపుటాకార కటకం" అవుతుంది. ఒక కటకంలోఒకతలం సమతలంగా ఉంటే అది దాని రెండవ తలం యొక్క ఆకారం ఆధారంగా "సమతల పుటాకార కటకం" లేదా "సమతల కుంభాకార కటకం" అవుతుంది. ఒక కటకంలో ఒక తలం కుంభాకారంగాను, రెండవది పుటాకారం గాను ఉంటే ఆ కటకం "కుంభకార-పుటాకార కటకం" అవుతుంది. ఈ కటకం సాధారణంగా దృష్టి దోషాలు సరిచేయడానికి ఉపయోగించే "కరెక్టివ్ కటకాలు"గా ఉపయోగిస్తారు.
కెమెరా కటకం
ఆప్టికల్ కటకాల ప్రాథమిక రెండు పరామితులు నాభ్యంతరం (focal length) మరియు గరిష్ఠ సూక్ష్మరంధ్రం (maximum aperture) . కటకం యొక్క నాభ్యంతరం ప్రతిబింబ సమతలం (image plane) పై ఏర్పడే ప్రతిబింబాన్ని ఎంత పెద్దదిగా చేయగలదో నిర్ధారించగా సూక్ష్మ రంధ్రం ఆ ప్రతిబింబ కాంతి తీవ్రతని నిర్ధారిస్తుంది. ఏ ఫోటోగ్రఫిక్ వ్యవస్థకైనా నాభ్యంతరం వీక్షణ కోణాన్ని (angle of view) నిర్ధారిస్తుంది. తక్కువ నాభ్యంతరాలు ఎక్కువ నాభ్యంతరాల కంటే విశాల దృష్టి క్షేత్రాలని (field of view) ని అందిస్తాయి. తక్కువ ఎఫ్-సంఖ్య (f-number) తో సూచించబడే పెద్ద సూక్ష్మరంధ్రాలు అవే బహిర్గతాలకి (exposure) లకి వేగవంతమైన షట్టర్ స్పీడ్ (shutter speed) లని వాడటానికి అనుకూలిస్తుంది.