శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు
కృష్ణదేవరాయలు స్వయంగా కవిపండితుడు కూడా కావడంతో ఇతనికి సాహితీ సమరాంగణ సార్వభౌముడు అని బిరుదు. ఈయన స్వయంగా సంస్కృతంలో జాంబవతీ కళ్యాణము, మదాలసాచరితము, సత్యవధూపరిణయము, సకలకథాసారసంగ్రహము, జ్ఞానచింతామణి, రసమంజరి తదితర గ్రంథములు, తెలుగులో ఆముక్తమాల్యద లేక గోదాదేవి కథ అనే గ్రంథాన్ని రచించాడు.[3] తెలుగదేల యన్న దేశంబు తెలుగేను తెలుగు రేడ నేను తెలుగొకొండ ఎల్ల జనులు వినగ ఎరుగవే బాసాడి దేశభాష లందు తెలుగు లెస్స అన్న పలుకులు రాయలు వ్రాసినవే. రాయల ఆస్థానానికి భువన విజయము అని పేరు. భువనవిజయంలో అల్లసాని పెద్దన, నంది తిమ్మన, ధూర్జటి, మాదయ్యగారి మల్లన (కందుకూరి రుద్రకవి), అయ్యలరాజు రామభద్రుడు, పింగళి సూరన, రామరాజభూషణుడు (భట్టుమూర్తి), తెనాలి రామకృష్ణుడు అనే ఎనిమిది మంది కవులు ఉండేవారని ప్రతీతి. వీరు అష్టదిగ్గజములుగా ప్రఖ్యాతి పొందారు.
తూర్పు గోదావరి జిల్లా చరిత్ర
సముద్రగుప్తుని తరువాత సుమారు 375 నుండి 500 వరకు మతరకులకు చెందిన రాజుల పాలన సాగింది. ఈ వంశంలో చరిత్రకు అందిన మొదటి రాజు మహారాజా శక్తివర్మ. మొదటి విక్రమేంద్రవర్మ కాలంలో ఈ ప్రాంతం విష్ణుకుండినుల అధీనం లోకి వెళ్ళింది. 5 వ శతాబ్దపు మొదటి దశాబ్దాల నుండి దాదాపు రెండు శతాబ్దాలు వారి పరిపాలన సాగింది. అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాల ప్రకారం వారి రాజ్యం జిల్లాతో పాటు, ఇప్పటి విశాఖపట్నం, పశ్చిమ గోదావరి, కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాల ప్రాంతాల వరకు విస్తరించి ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. దుర్జయ వంశానికి చెందిన రణదుర్జయుడు, విక్రమేంద్రవర్మకు సామంతుడిగా పిష్టపురాన్ని (ఇప్పటి పిఠాపురం) పాలించాడు. మరో విష్ణుకుండినుడు - ఇంద్రభట్టారకుడు - వశిష్టికుల పాలకులను ఓడించి ఈప్రాంతంపై తన అధికారాన్ని పునస్థాపించాడు.