మలేరియా
మలేరియా వ్యాప్తి సాధారణంగా దోమకాటు వలన జరుగుతుంది. తన జీవిత చక్రాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం కోసం మలేరియా పరాన్నజీవికి మనుషులు అవసరం. మనిషిని కుట్టినప్పుడు లాలాజలాన్ని వదులుతుంది. ఆ లాలాజలములో స్పోరోజాయిట్స్ ఉంటాయి. అవి మనిషి శరీరములోకి ప్రవేశిస్తాయి, అక్కడ నుండి అవి మీరోజాయిట్స్ గా కాలేయము, ఎర్ర రక్త కణాలలో పరిణతి చెందుతాయి. ఇలా పరిణతి చెందిన మీరోజాయిట్స్ వల్ల వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే అన్ని దోమలూ మలేరియాను వ్యాప్తి చేయవు. కేవలం అనోఫిలస్ (anopheles) అనే జాతిలోని ఆడ దోమల వల్ల మాత్రమే మనుషులకు వ్యాధి సోకుతుంది.
సంపర్కము ద్వారా వ్యాపించు వ్యాధులు
క్షయ వ్యాధి ఊపిరి తిత్తుల మార్గమున గాని ఆహారము గుండ గాని చర్మము ద్వారా గాని అక్కడక్కడ అరుదుగ జననేంద్రియముల మార్గమున గాని మన శరీరములలో ప్రవేశించును. క్షయ సూక్ష్మ జీవి చాల సేపు గాలిని గాని వెలుగురును గాని ఎండను గాని భరింప జాలక వెంటనే చచ్చి పోవును. రోగి యొక్క సమీప ప్రదేశములలో గాని ఇతర చోట్లల గాలిలో ఈ సూక్ష్మ జీవులను కనుగొనుట కష్టము. కాబట్టి ప్రతి క్షయ రోగిని తాను ఉమ్మివేయు కఫము లోని సూక్ష్మ జీవులను నశింప జేయిట నేర్పిన యెడల ఈ వ్యాధి యొక్క వ్యాపకము వెంటనే తగ్గి పోవుటకు సందేహము లేదు. క్షయ రోగుల కఫమును ఎండ నిచ్చి గాలిలో కలియనిచ్చినను, ఈగలు చీమలు మొదలగులగు జంతువులు ఈ కఫమును రోగి ప్రక్కనుండి చేరవేయనిచ్చినను గలుగు అపాయము ఇంతంత అని చెప్ప నలవికాదు. ఈగ లెట్లు మానవ ఆహార పదార్థముల మీదికి నిరంతరము ఇట్టి విష పదార్థములను తెచ్చి పెట్టును.