విజయలక్ష్మి పండిట్
జవహర్‍లాల్ నెహ్రూ, విజయలక్ష్మీ పండిట్ ల తల్లి స్వరూపరాణి నెహ్రూ. చిన్నతనంలో విజయలక్ష్మీ పండిట్ స్వరూపకుమారిగా పిలువబదుతుండేది. జవహర్‍ నెహ్రూ తండ్రి మోతీలాల్ నెహ్రూ వకీలుగా మంచి పేరు ప్రఖ్యాతులతో పాటు బాగా ధనం కూడా సంపాదించిన వ్యక్తి. మోతీలాల్ కుటుంబం చాలా సంపన్న మైన కుటుంబం కావటంతో అందమైన, అధునాతనమైన భవనంలో నివసించేవారు. ఈ భవనమే (ఆనంద భవన్) గా పిలువబడేది. భవనానికి తగిన తోట, టెన్నీసు కోర్టు, చుట్టూ చిన్నచిన్న ఔట్ హౌస్ లు, ఈదేందుకు స్విమ్మింగ్ పూల్ మొదలైన నాగరిక యేర్పాట్లతో దాస దాసీ జనాలతో మహారాజ కుటుంబంలాగా ఉండేది. వీరి కుటుంబం ఆనంద భవన్ అలహాబాద్లో ఉండేది.
తల్లాప్రగడ సుబ్బలక్ష్మి
తల్లాప్రగడ సుబ్బలక్ష్మి ఒక స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు. ఆమె 1917 లో తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో ఒక చిన్న పల్లెటూరిలో భాస్కర రావు, బాపనమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ఆరోజులలో ఆమె గాంధీజీ సిద్ధాంతాలకు ఆకర్షితురాలై మొదట దక్షిణ భారత భారత హిందీ ప్రచార సభ ద్వార విశారద వరకు చదివి ఉత్తీర్నురాలై ఆ తరువాత తన పదహారో ఏట తల్లాప్రగడ నాగరాజు గారిని వివాహము చేసుకొన్నారు.ఆమె భర్త కూడా అభ్యుదయ వాది కావడంతో వివహమైన కొద్ది రొజులకే వందేమాతరం ఉద్యమంలో భర్త తో సహా అరెస్టు అయ్యి రాయవెల్లూరు జైలులో ఆరు నెలలు శిక్ష అనుభవించారు. ఆమె జైలులో దుర్గాబాయి దేశ్‌ముఖ్ సహచరి. ఆ తరువాత విడుదలై స్వగ్రామమునకు తిరిగి వచ్చి సంసారమును చూసుకొంటూ ఖద్దరు నూలు వడుకుతూ చుట్టుప్రక్కలవారికి హిందీ నేర్పుతూ కాలం వెల్లదీసెడివారు. ఆ తరువాత గర్భిణీగా ఉండి కూడా స్వాతంత్ర్య పోరాటం లో పాల్గొని జైలు పాలైనారు. తరువాత కొద్ది నెలలకు విడుదలై ప్రసవము ఐన తరువాత ఒక బాలికల పాఠశాలనందు ఉపాధ్యాయురాలిగా నియమితురలైనారు. ఒక ప్రక్క ఉద్యోగము చేస్తూ, సంసారము చూసుకుంటూ రాట్నము వడికి నూలుతీస్తూ, చాల ఉత్సహముగా జీవితమును గడిపెడివారు. తరువాత భర్త ఆకస్మిక మరణముతో కృంగిపొయినా తిరిగి ధైర్యము తెచ్చుకొని ఉద్యోగము చేస్తూ, తన ఏడుగురు పిల్లలను పెంచి పెద్దచేసి, సంఘములో చక్కని స్థాయిలో నిలబెట్టి తను తన సిద్ధాంతాలను నమ్ముకొంటూ ఖద్దరునే ధరిస్తూ ఒక అదర్సమూర్తిగా నిలబడి తన కర్తవ్యాన్ని సాధించారు.