ఉప్పు సత్యాగ్రహం
ఉప్పు సత్యాగ్రహం (ఆంగ్లం: The Salt Satyagraha) మహాత్మా గాంధీచే ప్రారంభించి సాగించిన అహింసాత్మక శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం, ఇది బ్రిటిష్ రాజ్కు వ్యతిరేకంగా జరిగింది. ఉప్పుపై పన్ను చెల్లించుటకు నిరాకరించి, మార్చి 12, 1930 న చేపట్టిన "దండి యాత్ర" నే ఉప్పు సత్యాగ్రహంటారు. సంపూర్ణ స్వరాజ్యం కొరకు బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా చేపట్టిన ఉద్యమాల సరమే ఈ ఉప్పు సత్యాగ్రహం. దీనిలో ప్రధానమైన గాంధీ యాత్ర సబర్మతీ ఆశ్రమం నుండి ప్రారంభమై దండి వరకూ సాగింది. ఈ యాత్రలో వేలకొద్దీ భారతీయులు పాల్గొన్నారు. గాంధీగారి అహింసాత్మక ప్రతిఘటన విజయాలలో ఇదొక పుష్పమాలిక. కోట్ల భారతీయులపై బ్రిటిష్ రాజ్ వేసే ఉప్పు-పన్నుకు వ్యతిరేకంగానే కాక దానిని ప్రతీకగా వినియోగించుకుని మొత్తం భారతీయులపై బ్రిటీషర్ల అన్యాయమైన పరిపాలనపై ఒక శాంతియుత పోరాటం.[1]
ఎర్రమల కొండప్ప
ఎర్రమల కొండప్ప అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.
ఇతడు మధ్య తరగతి రైతు కుటుంబానికి చెందినవాడు. రెండవ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. ఇంటిలో తగాదాపడి బయటకు వచ్చి పోలీసు శాఖలో కానిస్టేబుల్‌గా చేరాడు. 1902లో లోకమాన్య తిలక్ బెంగళూరు నుండి బొంబాయికి రైలులో వెళ్తూ గుంతకల్లు స్టేషన్‌లో ప్రజలనుద్దేశించి చేసిన ఉపన్యాసం విని ఇతడు ప్రభావితుడై తన ఉద్యోగానికి రాజీనామా ఇచ్చి తిలక్ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. 1921లో మహాత్మాగాంధీ తాడిపత్రికి వచ్చినప్పుడు అతని వెన్నంటే ఉన్నాడు. ఆ సమయంలో జైలుశిక్ష అనుభవించాడు. ఊరి బయట చేనులో గుడిసె వేసుకుని ప్రత్తి పండించి, నూలువడికి సరఫరాచేశాడు. గాంధీ హరిజన ఉద్యమం ప్రారంభించక ముందే ఇతడు తన తోట దగ్గర ఉన్న మిస్సమ్మ బంగ్లాలో ఉన్న హరిజన బాలికలకు నీటి వసతి కల్పించాడు. ఆసుపత్రిలో ఒక స్త్రీ కొడుకును కని మరణిస్తే ఆ బిడ్డను పెంచి పెద్దచేశాడు. 1932 ఉప్పు సత్యాగ్రహం సమయంలో అనంతపురం ఇంజనీరింగు కాలేజీ సమీపంలోని బంజరు భూమిలోని ఉప్పుమన్ను తెచ్చి తన తోటలో ఆ మట్టిని ఒడగట్టి తేటతెల్లని ఉప్పును తయారు చేసి బహిరంగంగా పొట్లాలు కట్టి ఆ ఉప్పును అందరికీ పంచాడు. ఆ విధంగా ఉప్పుసత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్న మొట్టమొదటి వ్యక్తి జిల్లాలో ఇతడే. 1934లో గాంధీ అనంతపురం జిల్లా పర్యటనకు వచ్చినప్పుడు తన రెండు ఎకరాల భూమిని హరిజనోద్ధరణ కోసం గాంధీగారికి దానం చేశాడు. కేశవ విద్యానికేతన్ పేరుతో హరిజన హాస్టల్‌ను నిర్మించాడు. తన 50 ఎకరాల ఆస్తిని అమ్మివేసి ఆ ధనం మొత్తాన్ని దానధర్మాలకు వినియోగించాడు. తన స్వంతమైన 40 జతల ఎద్దులను కూడా దానం చేశాడు. ఆమరణాంతం గాంధేయవాదిగా ఉన్న కొండప్ప 1971లో తన 104వ యేట మరణించాడు.