విజయనగర సామ్రాజ్యము
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని హరిహర (హక్క) మరియు బుక్క అనే అన్నదమ్ములు 1336 లో స్ధాపించారు. వారి రాజధాని మొదట ఆనెగొంది. ఆనెగొంది ప్రస్తుతము తుంగభద్ర ఉత్తర తీరమున ఒక చిన్న పల్లె. సామ్రాజ్యము బుక్కరాయని పరిపాలనలో అభివృద్ధి చెందిన తరువాత రాజధానిని తుంగభద్ర దక్షిణ తీరమున గల విజయనగరము నకు తరలించారు. ఈ సామ్రాజ్యం 1336 నుండి 1660 వరకు వర్ధిల్లింది. చివరి శతాబ్దాన్ని దీనికి క్షీణదశగా చెప్పుకోవచ్చు. సుల్తానుల సమాఖ్య వీరిని తళ్ళికోట యుద్ధంలో దారుణంగా ఓడించింది. సుల్తానుల సైన్యం రాజధానిని ఆరునెలల పాటు కొల్లగొట్టి, నేలమట్టం చేసింది. ఈ సామ్రాజ్యపు స్థాపన వివరాలూ, దాని చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం అస్పష్టంగా ఉన్నాయి; కానీ దాని శక్తీ, అర్ధిక పుష్టి లను పోర్చుగీసు యాత్రికులైన డోమింగో పేస్‌, నూనిజ్‌ వంటి వారే కాక మరి కొందరు కూడా నిర్ధారించారు.
తూర్పు గోదావరి జిల్లా చరిత్ర
సముద్రగుప్తుని తరువాత సుమారు 375 నుండి 500 వరకు మతరకులకు చెందిన రాజుల పాలన సాగింది. ఈ వంశంలో చరిత్రకు అందిన మొదటి రాజు మహారాజా శక్తివర్మ. మొదటి విక్రమేంద్రవర్మ కాలంలో ఈ ప్రాంతం విష్ణుకుండినుల అధీనం లోకి వెళ్ళింది. 5 వ శతాబ్దపు మొదటి దశాబ్దాల నుండి దాదాపు రెండు శతాబ్దాలు వారి పరిపాలన సాగింది. అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాల ప్రకారం వారి రాజ్యం జిల్లాతో పాటు, ఇప్పటి విశాఖపట్నం, పశ్చిమ గోదావరి, కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాల ప్రాంతాల వరకు విస్తరించి ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. దుర్జయ వంశానికి చెందిన రణదుర్జయుడు, విక్రమేంద్రవర్మకు సామంతుడిగా పిష్టపురాన్ని (ఇప్పటి పిఠాపురం) పాలించాడు. మరో విష్ణుకుండినుడు - ఇంద్రభట్టారకుడు - వశిష్టికుల పాలకులను ఓడించి ఈప్రాంతంపై తన అధికారాన్ని పునస్థాపించాడు.