భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
బ్రిటీష్ పాలన లేదా బ్రిటీష్ రాజ్ భారత ఉపఖండంలో స్థూలంగా 1858 నుంచి 1947 వరకూ సాగిన బ్రిటీష్ పరిపాలన. [1][2] ఈ పదాన్ని అర్థస్వతంత్ర కాలావధికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.[2][3] ఇండియాగా సాధారణంగా పిలిచే ఈ బ్రిటీష్ పాలిత ప్రాంతంలో -బ్రిటీషర్లు నేరుగా పరిపాలించే ప్రాంతాలతో పాటుగా, వేర్వేరు రాజులు పరిపాలించే ప్రిన్స్ లీ స్టేట్స్ కూడా కలిసివున్నాయి- మొత్తంగా ఆ ప్రాంతమంతా బ్రిటీష్ సార్వభౌమత్వం లేదా చక్రవర్తిత్వం కింద ఉన్నట్టు. ఈ ప్రాంతాన్ని కొందరు బ్రిటీష్ ఇండియా అని కూడా వ్యవహరించేవారు.[4] విక్టోరియా రాణి కొరకు భారత సామ్రాజ్యాన్ని అధికారికంగా టోరీ ప్రధాని బెంజమిన్ డిస్రేలీ 1876లో ఏర్పరిచారు. జర్మనీ, రష్యా పాలకులకు విక్టోరియా తీసిపోయినట్టు భావించకుండా ఉండేందుకు ఈ ఏర్పాటుచేశారు.[5] భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలనలో ఉండగానే లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు, 1900, 1920, 1928, 1932,1936 సంవత్సరాల్లో వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడల్లో పాల్గొన్న దేశం, 1945లో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఐక్యరాజ్యసమితిలో వ్యవస్థాపక సభ్యురాలూ.[6]
బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం
1857లో బ్రిటిష్ అధికారుల మరియు కక్ష్యల క్రింద పని చేస్తోన్న సిపాయిల మరియు భారతీయ సైనికదళాల తిరుగుబాటు ఒక మరింత పెద్ద ఘర్షణగా మారి కంపెని యొక్క విద్రావణానికి దారితీసి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం యొక్క ప్రత్యక్ష నియంత్రణకు దారితీసింది. భారతీయ తిరుగుబాటును అణచివేయడానికి ఆరునెలలు పట్టింది, అది ఇరువైపులా భారీ ప్రాణనష్టానికి దారితీసింది. ఆ తర్వాత బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం భారతదేశంపై ప్రత్యక్ష నియంత్రణ వహించింది, అది బ్రిటిష్ రాజ్ అనే కాలానికి నాంది పలికింది, ఆ కాలంలో క్వీన్ విక్టోరియా భారతదేశానికి మహారాణిగా పట్టాభిషిక్తురాలై, బ్రిటిష్ వారు నియమించిన గవర్నర్-జనరల్ భారతదేశాన్ని నిర్వహించే బాధ్యతలు చేపట్టడం జరిగింది.
తర్వాతి సంవత్సరం ఈస్ట్ భారతదేశం కంపెని విద్రావణమయ్యింది.