బౌద్ధ మతము
బౌద్ధ మతము లేదా బౌద్ధంప్రపంచంలోని ముఖ్యమైన మతాలలో ఒకటి. మొత్తం ప్రపంచంలో బౌద్ధ ధర్మాన్ని ఆచరించేవారు 23 కోట్లనుండి 50 కోట్ల వరకు ఉండవచ్చునని అంచనా.[1] బౌద్ధంలో రెండు ప్రధాన విభాగాలున్నాయి - మహాయానము, థేరవాదము.[2] తూర్పు ఆసియా, టిబెట్ ప్రాంతాలలో మహాయానం (వజ్రయానంతో కలిపి) అధికంగా ప్రాచుర్యంలో ఉంది.
తార్కికం
ఆరు భారతీయచింతనకి సంబంధించిన విద్యాలయాల్లో, రెండు తర్కశాస్త్రాన్ని బోధించెడివి. అవి న్యాయ మరియు వైశేషిక అనేవి. అక్షపాద గౌతముని యొక్క న్యాయ సూత్రాలు ప్రధాన విషయాయాంశాలుగా, ఆరు శాస్త్ర మతానుసార హిందూ మత తత్వానికి చెందిన విద్యాలయాల్లో ఒకటైన న్యాయ విద్యాలయంలో బోధించెడివారు. ఇట్టి యదార్ధవాది అయిన విద్యాలయంలో, మొదటి పూర్వసిద్దాంతం, కారణం, ఉదాహరణ, ప్రయోగం మరియు తీర్మానం అనే ఐదు భాగాలు కలిగిన ప్రణాళికావిధానం యొక్క అనుమేయంను రూపొందించారు. ఆదర్శప్రాయమైన బౌద్ధ మత తత్వం, నైయాయికులకు ప్రధాన ప్రత్యర్థి అయినది. మాధ్యమిక, స్థాపకుడైన నాగార్జునుడు "కతుస్కోటి" లేక చతురవలంబనం అనెడి విశ్లేషణా విధానం రూపొందించాడు. ఇట్టి నాలుగు కోణాల వాదన, ప్రసంగాలను ఒక క్రమప్రకారంలో పరీక్షించి, రూడీగా చెప్పబడిన ప్రకటనను ఖండించుట, తప్పని నిరూపించుట, సమష్టిగా సమర్ధింపు మరియు తిరస్కారం చేయుట, మరియు చివరిగా, సమర్ధింపు మరియు తిరస్కారాన్ని ఖండించుట, అనెడి నాలుగు పద్ధతులు కలిగి ఉంది. కానీ, బౌద్ధమత తర్కశాస్త్రం, దిజ్ఞాగుడు మరియు అతని తదనంతరం వచ్చిన ధర్మకీర్తి వలన, ఉన్నతిని పొందింది. వారి విశ్లేషణ, తర్క శాస్త్రంలో, కొన్ని వాదనల సమూహానికీ మరియు ఒక వాదనకీ మధ్య సంబంధాన్ని చెప్పేటి, "వ్యాప్తి" (స్థిరంగా అనుసరించెడి లేక అంతటా వ్యాపించెడి అని కూడా చెప్పబడిన) యొక్క నిర్వచనం మీద ఆధారపడియున్నది. దీనికి ముగింపుగా "అపోహ" లేక విభేదకం అనెడి సిద్దాంతం రూపొందించబడింది. ఇందులో నియమిత ధర్మాల యొక్క చేరిక మరియు మినహాయింపు ఇమిడి ఉంది. ఈ యత్నంలో చుట్టుకునున్నట్టి అవరోధాలు, నవీన విద్యా సంబంధిత నవ్య-న్యాయ విద్యాలయాన్ని ప్రేరే పించుటయేకాక, 16వ శతాబ్దంలో అనుమేయం యొక్క అనుసారిక విశ్లేషణను రూపొందించుటకు దారి తీసింది.