భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
బ్రిటీష్ పాలన లేదా బ్రిటీష్ రాజ్ భారత ఉపఖండంలో స్థూలంగా 1858 నుంచి 1947 వరకూ సాగిన బ్రిటీష్ పరిపాలన. [1][2] ఈ పదాన్ని అర్థస్వతంత్ర కాలావధికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.[2][3] ఇండియాగా సాధారణంగా పిలిచే ఈ బ్రిటీష్ పాలిత ప్రాంతంలో -బ్రిటీషర్లు నేరుగా పరిపాలించే ప్రాంతాలతో పాటుగా, వేర్వేరు రాజులు పరిపాలించే ప్రిన్స్ లీ స్టేట్స్ కూడా కలిసివున్నాయి- మొత్తంగా ఆ ప్రాంతమంతా బ్రిటీష్ సార్వభౌమత్వం లేదా చక్రవర్తిత్వం కింద ఉన్నట్టు. ఈ ప్రాంతాన్ని కొందరు బ్రిటీష్ ఇండియా అని కూడా వ్యవహరించేవారు.[4] విక్టోరియా రాణి కొరకు భారత సామ్రాజ్యాన్ని అధికారికంగా టోరీ ప్రధాని బెంజమిన్ డిస్రేలీ 1876లో ఏర్పరిచారు. జర్మనీ, రష్యా పాలకులకు విక్టోరియా తీసిపోయినట్టు భావించకుండా ఉండేందుకు ఈ ఏర్పాటుచేశారు.[5] భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలనలో ఉండగానే లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు, 1900, 1920, 1928, 1932,1936 సంవత్సరాల్లో వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడల్లో పాల్గొన్న దేశం, 1945లో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఐక్యరాజ్యసమితిలో వ్యవస్థాపక సభ్యురాలూ.[6]
బ్రిటీష్ ఇండియాలోని ప్రెసిడెన్సీలు, ప్రావిన్సులు
1824 నుంచి 1886 వరకూ బర్మాలో కొద్ది భాగం, 1886 నుంచి 1937 వరకూ బర్మా భూభాగంలో మూడింట రెండు వంతులు, "బ్రిటీష్ ఇండియా"లో భాగంగా ఉండేది. 1937 నాటికి ఈ ఏర్పాటు ముగిసి, బర్మా ప్రత్యేకమైన బ్రిటీష్ కాలనీగా పరిపాలన కావడం మొదలైంది. శ్రీలంక (బ్రిటీష్ పాలనలో సిలోన్), మాల్దీవులు "బ్రిటీష్ ఇండియా"లో భాగంగా ఉండేవి కాదు. శ్రీలంక బ్రిటీష్ సామ్రాజ్య వలస రాజ్యంగానూ, మాల్దీవులు బ్రిటీష్ సంరక్షిత రాజ్యంగానూ ఉండేవి. దాని అత్యున్నత స్థితిలో, 20వ శతాబ్ది తొలినాళ్ళ నాటికి, "బ్రిటీష్ ఇండియా" భూభాగం పశ్చిమంలో పర్షియా సరిహద్దుల వరకూ, వాయువ్యంలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సరిహద్దుల దాకా, ఉత్తరాన నేపాల్ సరిహద్దులు, ఈశాన్యంలో టిబెట్ సరిహద్దులు, తూర్పున చైనా, ఫ్రెంచి ఇండో-చైనా (ప్రస్తుతం వియత్నాం), సియాం దేశాల హద్దుల వరకూ విస్తరించివుండేది. బ్రిటీష్ ఇండియాలో అరేబియా ద్వీపకల్పానికి చెందిన ఆడెన్ కూడా భాగంగా ఉండేది.