దుర్గాబాయి దేశ్‌ముఖ్
1909వ సంవత్సరం జూలై 15వ తేదీన రాజమండ్రిలో కృష్ణవేణమ్మ, రామారావు దంపతులకు దుర్గాబాయి జన్మించారు. ఈమె బాల్యం నుండి ప్రతిభాపాఠవాలను కనబరుస్తూ పది సంవత్సరాల వయస్సులోనే హిందీలో పాండిత్యాన్ని సంపాదించి, హిందీ పాఠశాలను నెలకొల్పి అన్ని వయసులవారికీ విద్యాబోధన అందించేవారు.బెనారస్‌ విశ్వవిద్యాలయం నుండి మెట్రి క్యులేషన్‌, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఏ (పొలిటికల్‌ సైన్స్‌), 1942లో ఎల్‌. ఎల్‌.బి పూర్తిచేసింది.దుర్గాబాయి చిన్ననాటి నుండే స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాలుపంచుకుంది. తెలుగుగడ్డ పై మహాత్మా గాంధీ రాకను పురస్కరించుకుని 12 ఏళ్ళ వయసులోనే ఈమె విరాళాలను సేకరించి ఆయనకు అందజేసింది. మహాత్ముని సూచన మేరకు మారు ఆలోచించకుండా తన చేతులకు ఉన్న బంగారు గాజులను కూడా విరాళంగా అందించింది.
ప్రవీర్ చంద్ర భంజ్ దేవ్
కాకతీయ ప్రతాపరుద్రుడు ముహమ్మదీయుల చేతిలో ఓడిపోయిన తరువాత అతని సోదరుడు అన్నమదేవుడు ఇంద్రావతి నది తీరానికి పారిపోయి అక్కడ ఒక రాజ్యాన్ని స్థాపించుకున్నాడు. ఆ రాజ్యమే బస్తర్ ప్రాంతం. అతని వంశస్తులే బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం కింద బస్తర్ సంస్థానాధీశులుగా పనిచేశారు. బస్తర్ రాజ వంశస్తులలో ఒకరైన ప్రవీర్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ (Pravir Chandra Bhanj Deo 25 June 1929 - 25 March 1966) భారత ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా గిరిజనుల పక్షాన పోరాడిన వీరుడు.
రాజా ప్రవీర్ చంద్ర తల్లిగారు ప్రఫుల్లకుమారి దేవి ఆమె బస్తర్ మహారాజు రుద్రప్రతాపదేవ్కు ఏకైక పుత్రిక. రాణీ రుద్రమదేవి లాగా 1921లో రాజుగారు మరణించగానే ఆమె సింహాసనాన్ని అధిష్టించి మహారాణి అయ్యింది. రాజా ప్రవీర్ చంద్ర తండ్రిగారు ఒరిస్సాలోని మయూర్ బంజ్ సంస్థానాధీశుడి దగ్గరి బంధువైన ప్రపుల్లకుమార్ బంజ్ దేవ్ ఆయన బస్తర్ కు ఇల్లరికపు అల్లుడిగా వచ్చాడు. వారికి 1929లో ప్రవీర్ చంద్ర జన్మించాడు. ఆ తర్వాత ఆడపిల్ల కమల కుమారి ఆ తర్వాత ఆఖరి మగపిల్లవాడు విజయ చంద్ర బంజ్ దేవ్ 1934 లో జన్మించారు.
మహారాణి ప్రపుల్ల కుమారి ప్రపుల్లకుమార్ ఇద్దరూ విద్యాధికులే, వీరు ఇంగ్లండులో ఎం.ఏ చదువుకున్నారు. ప్రఫుల్ల కుమార్ మొదటి నుంచి ప్రజాస్వామ్య వాది భారతదేశానికి స్వాంతంత్య్రం రావాలని కోరుకున్నాడు. అప్పట్లో లండన్ లోని వి.కె. కృష్ణ మీనన్ ఆధ్యర్యంలో డిచే ఇండియాలీగ్ అనే సంస్థలో చురుకైన సభ్యునిగా పనిచేసాడు.
ప్రవీర్ చంద్ర రాయ్ పూర్ లోని రాజ్ కుమార్ కళాశాలలో విద్యాభ్యాసం చేసాడు.