విజయనగర సామ్రాజ్యము
హరిహర రాయలనే దేవరాయలని కూడా అంటారు. అతడే విజయనగర సామ్రాజ్యానికి తొలి చక్రవర్త. దక్కను ప్రాంతంలోని ముస్లిమ్ సామంతుల తిరుగుబాట్ల వల్ల ముహమ్మద్ తుగ్లక్ పాలన అంతమవడంతో హరిహరరాయలు ఏలుబడిలోని ప్రాంతం త్వరితంగా విస్తరించింది. విజయనగర రాజధాని 1340 ప్రాంతంలో ఆనెగొందికి ఎదురుగా తుంగభద్రానదికి ఆవలి తీరాన స్థాపించబడింది. హరిహరరాయల తర్వాత 1343 లో అధికారంలోకి వచ్చిన బుక్కరాయలు 1379 వరకు పాలించాడు. అతడి పాలనా కాలం చివరకొచ్చేసరికి దక్షిణభారత దేశంలో తుంగభద్రానదికి దక్షిణాన ఉన్న ప్రాంతమంతా దాదాపుగా అతడి ఏలుబడిలోకి వచ్చింది.
భారతీయ చక్రవర్తుల జాబితా
శాతవాహన పాలన ప్రారంభంలో 271 బిసిఈ నుండి 30 బిసిఈ వరకు వివిధ రకాలుగా ఉన్నాయి. శాతవాహనులు 1 వ శతాబ్దం బిసిఈ నుంచి 3 వ శతాబ్దం సిఈ వరకు డెక్కన్ ప్రాంతంలో ఆధిపత్యం సాధించింది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలచే చారిత్రాత్మకంగా ఈ క్రింది శాతవాహన రాజులు ధ్రువీకరించబడ్డారు. అయితే పురాణాలు అనేకమంది రాజులకు పేరు పెట్టాయి. (చూడండి పాలకుల జాబితా చూడండి):
ప్రవరాపుర–నందివర్థన శాఖ
వత్సగుల్మ శాఖ
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణలోని గుంటూరు-కృష్ణ-నల్గొండ ప్రాంతాల యొక్క ఆంధ్ర ఇక్వాకులు సామ్రాజ్యం అనేది పురాతన పాలనా సామ్రాజ్యాల్లో ఒకటి. వీరు 2 వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో గోదావరి మరియు కృష్ణ నది వెంట తెలుగు దేశాన్ని పాలించారు. ఆంధ్ర ఇక్వాకులు రాజధాని విజయపురి (నాగార్జునకొండ). ఆంధ్ర ఇక్వాకులు మరియు పురాణ ఇక్వాకులుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లుగా అనేది ప్రజల యొక్క సాధారణ నమ్మకం. 