బొగ్గు
బొగ్గు (Coal) అనునది ఎక్కువ షాతం కార్బను వున్న పదార్థం.బొగ్గు రెండు రకాలు.ప్కటి కర్రలనుకాల్చి తయారు చేసినది.దీనిని charcoalఅంటారు.మరొకటి భూగర్భంలో లభించే బొగ్గు.బొగ్గు ఒక ఇంధనము. ఇది భూమిలో అంతర్గతమైన వృక్ష అవశేషాల రూపాంతరము. ఒక రకమైన రాక్షసి బొగ్గు రాయిలాగా గట్టిగా ఉంటుంది. బొగ్గులో ముఖ్యమైన మూలకం కార్బన్. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా విద్యుతుత్పత్తి అత్యధికంగా బొగ్గునుండే జరుగుతుంది. బొగ్గు గనుల నుండి బొగ్గును తవ్వి తీస్తారు. కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఎక్కువగా బొగ్గునుండే తయారవుతుంది.
కొబ్బరి నూనె
ఉదజనీకృత విధానంలో, అసంతృప్త కొవ్వులు (అసంతృప్త మరియు బహుళఅసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు) ఒక ఉత్ప్రేరక విధానంలో వాటిని మరింత సంతృప్తపర్చడానికి హైడ్రోజన్‌తో కలుపుతారు. కొబ్బరి నూనె 6% ఏక అసంతృప్త మరియు 2% బహుళ అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు మాత్రమే ఉంటాయి. ఈ విధానంలో, వీటిలో కొన్ని అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలలోకి మారుతాయి.ఉదజనీకరణ (hydrogenation) ను, నికెల్నుఉత్పేరకం గావుయాగింఛి నప్పుడు, హైడ్రొజను వాయువు, నూనె లోని అసంతృప్త కొవ్వుఆమ్లాలద్విబంధాలవద్దవున్న కార్బనుతో సంయోగంచెంది, ద్విబంధాన్నితొలగించును. పాక్షీకంగా (partial) ఉదజనికరణ చేసినప్పుడు, బహుద్విబంధాలున్నకొవ్వు ఆమ్లాలలోని కొన్నిద్విబంధాలు తొలగింపబడవు. అలాంటప్పుడు పాక్షీక ఊదజనికరణవలన, రెండుబంధాలున్నలినొలిక్‌ ఆసిడులో ఒక బంధంమాత్రమే ఉదజనికరణచెందిన, ఎకద్విబంధం వున్న అసంతృప్తకొవ్వు ఆమ్లంగా మారుతుంది. లినొలిక్‌ ఆసిడులో 9-12 కార్బనులవద్దద్విబంధాలువున్నాయి. ఆసిడ్‌లోని 12 వకార్బనువద్దఊదజనీకరణజరిగినచో,9-వకార్బను వద్దద్విబంధమున్న ఒలిక్‌ అసిడ్‌గా మారును.ఒకవేళ 9-కార్బనువద్దద్విబంధం తొలగింపబడిన12-వకార్బనువద్దద్విబంధమువున్న ఐసోమర్‌ఒలిక్్‌ఆసిడ్ ఏర్పడును. ఊదజనీకరణ అధికపీడనం, ఉష్ణోగ్రతలవద్ద జరుపుటవలన, చర్యసమయంలో కార్బనుతో హైడ్రొ జనులసంయోగబంధస్దానం మారుసంభవమున్నది, ఆలాంటప్పుడు సిస్ (cis) అమరికవున్నకొవ్వుఆమ్లాలు ట్రాన్స్ (trans) కొవ్వుఆమ్లాలుగా మారును. ట్రాన్సుకొవ్వుఆమ్లాల ద్రవీభవనౌష్ణోగ్రత, సిస్ ఆమ్లాలకన్న ఎక్కువ వుండును. అందుచే పాక్షిక ఉదజనికరణ వలన ట్రాన్సుకొవ్వుఆమ్లాలు ఏర్పడును.