అన్నమయ్య
అన్నమయ్య లేదా తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు (మే 9, 1408 - ఫిబ్రవరి 23, 1503) తెలుగు సాహితీ చరిత్రలో లభించిన ఆధారాల ప్రకారం మొదటి వాగ్గేయకారుడు (సాధారణ భాషలో గేయాలను కూర్చేవారు). అన్నమయ్యకు పదకవితా పితామహుడు అని బిరుదు ఉంది. దక్షిణాపథంలో భజన సంప్రదాయానికి, పదకవితాశైలికి ఆద్యుడు. గొప్ప వైష్ణవ భక్తుడు. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి ని, అహోబిలము లోని నరసింహ స్వామి ని, ఇతర వైష్ణవ సంప్రదాయ దేవతలను కీర్తిస్తూ 32వేలకు పైగా కీర్తనలు రచించాడు . అన్నమయ్య పాటలు, పదాలు, పద్యాలలో భక్తి, సాహిత్యం, సంగీతం, శృంగారం, భావలాలిత్యం పెనవేసికొని ఉంటాయి.
వైద్యం వేంకటేశ్వరాచార్యులు
1969లో వేంకటరమణ నక్షత్రమాల పేరుతో కందపద్యాలను రాసి కలానికి పదును పెట్టారు. 10 ఆధ్యాత్మిక రచనలు చేసి 2003లో సాహితీవేత్తలు తెలుగు భాషాభిమానులచే ప్రశంసించబడిన తెలుగుభాష అనే గ్రంథాన్ని ఆటవెలదిలో తీసుకొచ్చారు. తెలుగు ఆవశ్యకతను నొక్కి చెప్పే రచన. 2004లోవ్యాసజయంతిలో కర్నూలు జిల్లాకు సంబధించిన సాహిత్య, సాంస్కృతిక, చారిత్రిక అంశాలను పరిశోధనాత్మకంగా 20 వ్యాసాలు రాశారు. 2005లోనూ వ్యాస సంపుటి వ్యాసవైజయంతిక తీసుకొచ్చారు. 2005లో ఉన్నమాట పేరుతో136 ఆటవెలదుల సూక్తులతో శతకం రాశారు. 2011లో కర్నూలు జిల్లా కవితరంగిణి పేరుతో జిల్లా కవుల చరిత్రను పరిశోధనాత్మకంగా రాశారు. ఇందులో ప్రాచీన కవులు మొదలు ఆధునికతరం కవుల వరకు వివరాలున్నాయి. ఎంతో ప్రామాణిక గ్రంధంగా జిల్లావాసులకు సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. ఈ తరం కవులను, రచయితలను పరిశోధించి వారి వివరాలూ రాశారు. సామాజిక, సాహిత్య చరిత్రలో కర్నూలు స్థానం ఏమిటో ఈ గ్రంధం చదివితే అర్థం అవుతుంది. వెయ్యేండ్లలో కర్నూలులోని కవులు, పండితులు, రచయితలను పరిచయం చేసిన అద్భుత పరిశోధన. అంతే కాకుండా 12 పరిష్కృత రచనలు చేశారు. 5 పుస్తకాలకు సంపాదకత్వం వహించారు. ప్రసిద్ధ రచయిత పరవస్తుచిన్నయసూరి రచించిన ఆంధ్రనిఘంటువు లిఖిత ప్రతులు ఏడుసంపుటాలు అదృశ్యం అయితే అందులోని పదాలను సేకరించి పరిశోధించి అకారాది ఆంధ్రనిఘంటువు పేరుతో రచన చేసి చరిత్ర సృష్టించారు. దేశంలోని అనేక విశ్వవిద్యాలయాల్లో జరిగే జాతీయ, అంతర్జాతీయ సదస్సుల్లో పరిశోధనా పత్రాలు సమర్పించారు. 22 గ్రంథాలకు విపులమైన పీఠికలు, 56 గ్రంధాలకు ముందుమాటలు, ఐదు గ్రంధాలకు సమీక్షలు రాశారు.[2] తెలుగుభాషలోని అన్ని దిన, వార, పక్ష, మాస, త్రైసిక పత్రికల్లో ఇప్పటివరకు 200 పైచిలుకు వైద్యం రచనలు ప్రచురితమయ్యాయి. కొన్ని పత్రికలు ఆయన రచనల్ని నిరంతరం కొనసాగిస్తూ శీర్షికలు నిర్వహించారు. జాతీయ స్థాయిలో వచ్చే ప్రత్యేకసంచికల్లోనూ ఆయన రచనలు ప్రచురితం అయ్యాయి. జాతీయస్థాయి కవిసమ్మేళనాల్లో తన కవితా గళం వినిపించారు. ఆకాశవాణి కడప, హైదరాబాద్‌, కర్నూలు కేంద్రాలలో ముఖాముఖిలోనూ సాహిత్య చర్చల్లో పాల్గొన్నారు. కర్నూలు ఆకాశవాణిలో సూక్తిసుధ పేరుతో 6 దారావాహిక ప్రసారాలు అయ్యాయి. దూరదర్శన్‌లోనూ, ఎలక్ట్రానిక్‌ చానెళ్ళలోనూ ఆయనతో ముఖాముఖి ప్రసారం అయ్యింది.