రుద్రమ దేవి
ఆమె తన శక్తిసామర్థ్యాలతో ప్రతి ఒక్కరినీ మెప్పించి దిగ్విజయంగా పాలనా వ్యవహారాలను నిర్వహించారు. ప్రఖ్యాత కాకతీయ వంశానికి చెందిన రుద్రమదేవి ఓరుగల్లు (నేటి వరంగల్లు) రాజధానిగా పరిపాలించారు. క్రీ.శ.1262 నుంచి 1289 వరకు సుమారు 27 సంవత్సరాల పాటు చక్కటి పరిపాలన చేశారు. మనదేశంలో మహిళాపాలకులు చాలా అరుదు. రాణీ రుద్రమదేవికి కొద్దికాలంముందే సుదూరంలో ఉన్న ఢిల్లీని రజియా సుల్తానా అనే మహిళ పరిపాలించారు.ప్రభువర్గాలకు చెందిన వారు స్త్రీపరిపాలన ఇష్టం లేక ఆమెను పాలకురాలిగా అంగీకరించక తుదముట్టించారు. ప్రముఖ ఇటాలియన్ యాత్రికుడైన మార్కోపోలో రుద్రమదేవి రాజ్యాన్ని సందర్శించి, ఆమె పరిపాలన, ధైర్యసాహసాలను కొనియాడాడు. ఆమె పురుషుల దుస్తులు ధరించి నిర్భయంగా, సునాయాసంగా గుర్రాల స్వారీ చేసేవారని పేర్కొన్నాడు. నాటి శాసనాలలో రుద్రమదేవి రుద్రదేవ మహారాజుగా కీర్తించబడింది. రజియా సుల్తానా లాగా రుద్రమదేవి కూడా తన తండ్రి పాలనా కాలంలోని ముఖ్యమైన నాయకుల వ్యతిరేకతను విజయవంతంగా అణిచివేసింది. రుద్రమదేవి, ఆమె మనుమడైన ప్రతాపరుద్రుడి పాలనలో చెలరేగిన అనేక సామంత తిరుగుబాట్లను నియంత్రించడానికి పలు చర్యలు తీసుకున్నారు.
కాకర్లపల్లి
కాకర్లపల్లి శివాలయం ఆలయ చరిత్ర...
10వ శతాబ్దకాలంలో ఎటువంటి రాజ్యపాలనలేని తెలంగాణ ప్రాంతంలో సామంతులు ఉండేవారు. దక్షిణ భారతాన్ని యుద్ధాల ద్వారా చేజిక్కించుకున్న ప్రాంతాల్లో సామంతరాజులచే కాకతీయులు పాలన సాగించేవారు.ప్రోలుడు, రుద్రదేవుడు, మహాదేవుడు, గణపతి దేవుడు, రుద్రమదేవి, ప్రతాపరుద్రుడు ముఖ్యులు. వీరికాలంలో అనుమకొండ(ఇప్పటి హన్మకొండ)ను రాజధానిగా చేసుకుని ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించేవారు. క్రమంలోనే సత్తుపల్లి మండలం కాకర్లపల్లి గ్రామంలో శివాలయం నిర్మించగా ఉత్తరాన కోనేరు, తూర్పున బేతుపల్లి జలాశయం, ఈశాన్యంలో ఉన్న కనిగల గుట్ట వద్ద ఆనవాళ్లు, దక్షిణంలో వేశ్యకాంతల చెరువు ఉండేవి. ఆలయ సముదాయాలకు పూజలు నిర్వహించడానికై అయ్యవార్లు ఉండే ప్రాంతం నేటి అయ్యగారిపేట. అభిషేకజలం నిల్వ ఉంచేందుకు రెండు కిలోమీటర్ల దూరాన రాతితొట్టిలతో కాలువలు నిర్మించి రాతినీటి బావి(బుంగనుయ్యి) ఏర్పాటు, ఊరికి ఉత్తరాన జువ్విచెట్టు కింద ఉన్న శ్రీదువ్వి దాసాంజనేయస్వామి దేవాలయం, దక్షిణాన ఉన్న హనుమాన్‌నగర్‌లోని ఆంజనేయ ఆలయం, రుద్రాక్షపల్లి శివారు గ్రామం తోగు సమీపంలోని శక్తిస్వరూపిని దానశానమ్మ విగ్రహం, రేజర్ల, గుడిపాడు, నాగుపల్లి, బేతుపల్లి గుట్ట తదితర ప్రదేశాల్లో పురాతన శిథిల విగ్రహాలు సువిశాల ప్రాంతంలో నిర్మించిన ఈ ఆలయానికి సాక్షీ భూతాలుగా నిలుస్తున్నాయి.