సాంఘిక శాస్త్రం
భూగోళ శాస్త్రం అనే విభాగాన్ని విస్తృత స్థాయిలో రెండు ప్రధాన ఉప విభాగాలుగా విభజించవచ్చు: అవి, మానవ భూగోళ శాస్త్రం మరియు భౌతిక భూగోళ శాస్త్రం. మానవ భూగోళ శాస్త్రం ఎక్కువగా పర్యావరణంపై మరియు భూభాగం ఏ విధంగా సృష్టించబడిందనే దానిపై దృష్టి పెడుతుంది, మానవులకు వారు నివసిస్తున్న భూభాగంపై ఉన్న ప్రభావంతోపాటు, భూభాగాన్ని మానవులు ఏ విధంగా పరిగణిస్తున్నారు మరియు నిర్వహిస్తున్నారనే అంశాలను కూడా ఇది చర్చిస్తుంది. భౌతిక భూగోళ శాస్త్రం సహజ పర్యావరణం మరియు వాతావరణం, ఉద్భిజ్జసంపద & ప్రాణులు, భూమి, నీరు మరియు భూస్వరూపాలు ఏ విధంగా ఏర్పడ్డాయి మరియు సంకర్షణ చెందుతాయనే అంశాలపై దృష్టి పెడుతుంది.[18] వివిధ పద్ధతులను ఉపయోగించి ఈ రెండు ఉప విభాగాల యొక్క ఫలితంగా ఒక మూడో విభాగం ఏర్పడింది, దీని పేరు పర్యావరణ భూగోళ శాస్త్రం. పర్యావరణ భూగోళ శాస్త్రంలో భౌతిక మరియు మానవ భూగోళ శాస్త్రం రెండింటికీ సంబంధించిన అంశాలు ఉంటాయి, పర్యావరణం మరియు మానవుల మధ్య సంకర్షణలపై ఇది దృష్టి పెడుతుంది.[19]
నేల
నేలలు ఏర్పడటానికి కారణమయ్యే పదార్థాన్ని మాతృ పదార్థంగా పిలుస్తారు. ఈ మాతృ పదార్థాల్లో: శైథిల్యం చెందిన ప్రాథమిక రాతిమట్టం; ఇతర ప్రదేశాల నుంచి తరలించబడే ద్వితీయ పదార్థం ఉదాహరణకు కల్లూవియం (మెత్తని మట్టి అవక్షేపం) మరియు అల్లూవియం (ఒండ్రుమట్టి) ; పురాతన మట్టి నిర్మాణాలు, పీట్ లేదా ఆల్పైన్ హ్యూమస్‌తోపాటు కర్బన పదార్థం వంటి ఇతర మార్గాల్లో కలిసిపోయి లేదా మార్పు చెంది అప్పటికే ఉన్న నిక్షేపాలు; వ్యర్థాలు లేదా గనుల వ్యర్థాల వంటి మానవజన్య పదార్థాలు తదితరాలు భాగంగా ఉంటాయి. అతికొద్ది నేలలు నేరుగా అవి అభివృద్ధి చెందే అంతర్లీన శిలలు విచ్ఛిన్నం కావడం ద్వారా ఏర్పడతాయి. ఇటువంటి నేలలను తరచుగా "అవక్షేప నేలలు"గా పిలుస్తారు, వీటికి వాటి మాతృ శిలలు మాదిరిగా ఒకే రకమైన సాధారణ రసాయన లక్షణాలు ఉంటాయి. ఎక్కువ భాగం నేలలు గాలి, నీరు మరియు గురత్వాకర్షణ శక్తి ద్వారా ఇతర ప్రదేశాల నుంచి తరలించబడిన పదార్థాల నుంచి ఏర్పడతాయి. వీటిలో కొన్ని పదార్థాలు అనేక మైళ్లు లేదా కొన్ని అడుగుల దూరం మాత్రమే తరలించబడి ఉండవచ్చు. ఉత్తర అమెరికాలోని మధ్య పశ్చిమ ప్రాంతం మరియు మధ్య ఆసియా మరియు ఇతర ప్రదేశాల్లో లోయిస్ (మెత్తని మట్టి) అని పిలిచే గాలితో మేటలు వేయబడే పదార్థం సాధారణంగా కనిపిస్తుంటుంది. ఉత్తర మరియు దక్షిణ అక్షాంశాల్లో అనేక నేలల్లో మరియు అతిపెద్ద పర్వతాల సమీపంలో ఏర్పడిన వాటిలో హిమనీనయ అవక్షేపం ఒక భాగంగా ఉంటుంది ; ఇది భూమిపై కదిలే హిమనీనద మంచు యొక్క ఉత్పత్తిగా ఉంటుంది. శిలలను మరియు పెద్ద రాళ్లను సైతం మంచు విచ్ఛిన్నం చేయగలదు, అంతేకాకుండా ఇది వివిధ పరిమాణాల్లోకి పదార్థాన్ని వేరుచేయగలదు. హిమనీనదాల్లో మంచు కరిగేకొద్ది ఏర్పడే నీటి ప్రవాహం పదార్థాలను వేరు చేయడంతోపాటు, మూలం వద్ద నుంచి వివిధ దూరాల్లో వాటిని నిక్షేపిస్తుంది. నీరు, మంచు లేదా గాలి ద్వారా నిక్షేపించబడినప్పటి నుంచి మట్టి యొక్క అట్టడుగు భాగాల్లో పెద్దగా మార్పులకు గురికాని పదార్థాలు ఉండవచ్చు.