భారత ప్రామాణిక కాలమానం
భారత ప్రామాణిక కాలమానం (IST) భారతదేశమంతటా పాటించే సమయం. ఇది గ్రీన్‌విచ్ (Greenwich) సమయానికి ఐదున్నర గంటలు (UTC+5:30) ముందు ఉంటుంది. భారతదేశం, పొద్దు పొదుపు సమయాన్ని (డేలైట్ సేవింగ్ టైం) కానీ, మరే విధమైనా ఋతు అనుగుణ సర్దుబాట్లను కానీ పాటించదు. అయితే పొద్దు పొదుపు సమయాన్ని తాత్కాలికంగా 1962 భారత-చైనా యుద్ధం, 1965 భారత-పాకిస్తాన్ యుద్ధం, 1971 భారత-పాకిస్తాన్ యుద్ధ సమయాల్లో పాటించారు.[1] సైనిక మరియు విమానయాన సమయంలో భారత ప్రామాణిక కాలమానాన్ని E* ("ఎకో స్టార్")గా సూచిస్తారు.[2]
గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు
పూర్తిగా మానవులు విడుదల చేసే కర్బన వ్యర్థాలే కాక పలు గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు సహజ మరియు మానవజన్య వనరుల ద్వారా ఏర్పడుతున్నాయి. పూర్వ పారిశ్రామిక హోలోసెన్ (దాదాపు గడచిన పదివేల సంవత్సరాల కాలం) సమయంలో ఆవరించిన వాయువుల సాంద్రతలు స్థూలంగా స్థిరంగా ఉండేవి. పారిశ్రామిక శకంలో మానవ కార్యకలాపాల ద్వారా గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు అదనంగా వాతావరణంలోకి చేరుతున్నాయి. శిలాజ ఇంధనాల దహనం మరియు అటవీ నిర్మూలన అందుకు ప్రధాన కారణాలుగా చెప్పొచ్చు.[12][13]