పాలగుమ్మి పద్మరాజు
తన జీవిత కాలములో ఈయన 60 కథలు, ఎనిమిది నవలలు, ముప్పై కవితలు ఇంకా ఎన్నెన్నో నాటికలు మరియు నాటకాలు రచించాడు. ఈయన వ్రాసిన 60 కథలు గాలివాన, పడవ ప్రయాణం, ఎదురుచూసిన ముహూర్తం అనే మూడు సంపుటాలుగా వెలువడ్డాయి. పద్మరాజు 23 యేళ్ళ వయసులో తన మొదటి కథ సుబ్బి</i>ని వ్రాశాడు. ఈయన ఎన్నో కథలు వ్రాసినా వాటిలో బాగా పేరుతెచ్చిన కథ గాలివాన. ఈ కథ 1952లో న్యూయార్క్ హెరాల్డ్ ట్రిబ్యూన్ నిర్వహించిన ప్రపంచ కథల పోటీలో రెండవ బహుమతిని గెలుచుకుంది. మొత్తం 23 దేశాల నుండి 59 కథలు ఎంపికయిన ఈ పోటీలో భారత్ నుండి మూడు కథలు ఎంపికయ్యాయి. గాలివాన ప్రపంచములోని అనేక భాషాలలోకి అనువదించబడింది. ఈ విధముగా తెలుగు కథను ప్రపంచ సాహితీ పటములో నిలిపిన ఘనత ఈయనకే దక్కినది. పాలగుమ్మి రచించిన నవలలో
నండూరి బంగారయ్య
వీరు న్యాయశాస్త్రంలో పట్టభద్రులై రాజమండ్రిలో ప్రాక్టీసు ప్రారంభించారు. పత్రికలలో సాహిత్య విమర్శక వ్యాసాలు రాస్తూ పలువురు సాహితీవేత్తల దృష్టిని ఆకర్షించారు. పానుగంటివారి నాటకాల మిద, కాళిదాసు రచించిన అభిజ్ఞాన శాకుంతలం మీద వీరు రచించిన విమర్శలు విద్వాంసుల మన్ననలందుకున్నాయి. నాటకకర్తగా వీరు రాజ్యలక్ష్మి (1928), ఆంధ్ర తేజము (1938) వంటి నాటకాలు రచించారు. ఇందు రాజ్యలక్షి నాటకం ఒక నూతన ప్రయోగం. ఆంధ్ర నాటకరంగ సంస్మరణం దీనిలోని ఇతివృత్తం. నాటకాలలో స్త్రీపాత్రలు స్త్రీలే ధరించాలని దీనిలో ప్రతిపాదించబడింది. వీరు ' వాగరి ' అనే కలం పేరుతో కొన్ని వ్యాసాలు రాశారు. తెలుగా ? ఆంధ్రమా ? అని వీరు రాసిన వ్యాసం వాగరి కలంపేరుతో ప్రచురించబడింది. మొత్తంగా బంగారయ్య సుమారు 40 వరకు సాహితీ విమర్శక వ్యాసాలను రాసి 1922-1956 మధ్య వివిధ పత్రికలలో ప్రకటించారు. వీరు సమాశ్వాస గీతిక వంటి కొన్ని గేయాలను కూడా రచించారు.