500, 1000 రూపాయల నోట్ల రద్దు
500, 1000 రూపాయల నోట్ల రద్దు అన్నది భారత ప్రభుత్వం అవినీతిపై పోరాడేందుకు, నల్లధనం సమస్యలు తీర్చేందుకు తీసుకున్న నిర్ణయం. 2016 నవంబరు 8 అర్థరాత్రి నుంచి మొదలుకొని అన్ని 500, 1000 రూపాయల నోట్లు చట్టబద్ధమైన మారక విలువను కోల్పోతాయి. 2016 నవంబరు 8న జాతిని ఉద్దేశించి చేసిన ప్రత్యేక ప్రసంగం ద్వారా దీన్ని భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ ప్రకటించారు.[1] ప్రకటనలో మోడీ 500, 1000 రూపాయల బ్యాంకు నోట్లను చెల్లనివిగా ప్రకటించి, కొత్త 500, 2000 రూపాయల నోట్లను చెలామణిలోకి వచ్చినట్టు ప్రకటించారు. ఉగ్రవాదులకు ఆర్థిక వనరుగా మారిన దొంగనోట్ల మాఫియాను, దేశంలోని నల్లధనాన్ని దెబ్బతీసేందుకు ఈ చర్య చేపట్టారు.[2]
పైసా
ఇది రూపాయిలోని అతిచిన్న మారక ద్రవ్య ప్రమాణం. ఒక రూపాయికి 100 పైసలు, 16 అణాలు. ఒక అణాకు 6 పైసలు. ఈ పద్ధతి స్వరాజ్యం వచ్చాక కూడా కొనసాగింది. 1957లో దశాంక విధానం అమలులోకి వచ్చినప్పుడు రూపాయికి 100 నయాపైసలుగా నిర్ణయించారు. 1964లో 'నయాపైస' (కొత్త పైస) ను 'పైస'గా పేరు మార్చారు. ఇప్పటికీ 25 పైసలను 'నాలుగు అణాలు' అనీ, 50 పైసలను 'ఎనిమిది అణాలు' అనీ వాడటం అనేక భాషల్లో కనబడుతుంది.
హిందీ, ఆప్ఘన్ పర్షియన్, మరియు ఇతర భాషలలో "పైసా" అనగా డబ్బు లేదా నగదు. మధ్యయుగకాలపు వర్తకులు, అరేబియా వర్తకులు నగదును పైసాగా వ్యవహరించారు. అరేబియా సముద్రమార్గాన వర్తకం చేసేవారు, అరేబియా, ఆఫ్రికా మరియు భారత్ తదితర ప్రదేశాలలో నగదును "పైసా"గా వ్యవహరించేవారు. తూర్పు ఆఫ్రికాలోని భాషలో డబ్బును "పెసా" అని వ్యవహరిస్తారు. ఇంకొక ఉదాహరణ కెన్యా దేశంలో మొబైల్ మూల డబ్బును ఎం.పైసా (మొబైల్ పైసా) గా వ్యవహరిస్తారు.