భారత జాతీయగీతం
జనగణమన భారత జాతీయగీతం. నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత, రవీంద్రనాథ్ టాగోర్ రాసిన బెంగాలీ గీతం లోని మొదటి భాగం ఇది. 1911లో మొదటి సారిగా పాడిన ఈ గీతాన్ని 1950 జనవరి 24 న జాతీయగీతంగా రాజ్యాంగ సభ స్వీకరించింది. ఈ గీతానికి సంగీత బాణీ కూడా ఠాగూర్ సృష్టించాడు. బాణీ కనుగుణంగా ఈ గీతాలాపన చేసేందుకు 52 సెకండ్లు పడుతుంది . అప్పుడప్పుడు మొదటి, చివరి పాదాలను మాత్రమే పాడే పద్ధతి కూడా ఉంది. దీనికి 20 సెకండ్లు పడుతుంది.
పుత్తడి బొమ్మ పూర్ణమ్మ
ఏది ఏమైనప్పటికీ తమ కులాన్ని పట్టి పీడిస్తున్న రుగ్మతల్ని అందరి సమస్యగా చిత్రించడమన్నది సంఘ సంస్కరణోద్యమ యుగంలో ఆయా కవులు చేసిన్నప్పటికి, ప్రజలందరూ ఆ సమస్యలను కులాలకతీతంగా సామజిక రుగ్మతలుగానే భావించారు. అటువంటి చారిత్రక, సామాజిక నేపథ్యం నుండి వెలువడిన సుప్రసిద్ధ కరుణ రసాత్మక గేయం పూర్ణమ్మ గేయం. ఒక పూజారింటను పుట్టిన పూర్ణమ్మ అనే బాలిక కన్యాశుల్కం కారణంగా తాత వయసు వున్న వరుడితో బాల్యవివాహమై మూఢాచారానికి బలయిన తీరు అర్ధంతరంగా తనువు చాలించిన విషాదం మనసున్న ఎవరికైనా కళ్ళను చమర్చేటట్లు చేస్తుంది. కన్యాశుల్కపు విషాద విపరిణామాలను ప్రతిబింబించిన ఈ గేయం 5% బ్రాహ్మణ సామాజికవర్గం యొక్క కులసమస్య ఫలితమైనప్పటికి నాటికి నేటికి ప్రజలు కులసామాజికవర్గాలకు అతీతంగా ఈ విషాద కరుణ రసాత్మక గేయ స్ఫూర్తిని ఆర్దంగా మనస్సుల్లో నిలుపుకొన్నారు. కన్యాశుల్క తదనంతర పరిణామాలను (బలవన్మరణం పొందడం లేదా విధవా పునర్వివాహం లేకుండా కన్య గానే మిగిలిపోవడం) కేవలం బ్రాహ్మణ కులసమస్యగానే చూడక అలనాటి ప్రజలందరూ దీనిని ఒక సామజిక సమస్యగా విశాలదృక్పధంతో 100 శాతం సామజిక జాడ్యంగా పరిగణించారు.