సమాచార హక్కు
ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, సంస్థల నుంచి సమాచారాన్ని అడిగి తీసుకునే అధికారమే సమాచార హక్కు (Right to Information). మనం ఏ ఆఫీస్ లో కాలిడినా కావలిసిన సమాచారంపొందుట దుర్లభం. లంచం ఇచ్చుకోనిదే ఫైలు కదలదు. సామాన్యుడికి ఏ ఆఫీసుకు వెళ్ళినా పనిచేయించుకోవటం, తనకు కావలసిన సమాచారాన్ని రాబట్టటం చాలా కష్టం.ఈ నేపథ్యంలో భారత ప్రభుత్వం 12 అక్టోబర్ 2005 తేదీన ఈ సమాచార హక్కు చట్టం (Right to Information Act) * [1] భారతదేశమంతటా అమలులోకి వచ్చింది. దీనిని ఉపయోగించుకొని, ప్రభుత్వ పనులపై సమచారాన్ని పొందవచ్చు. ఇంతకుముందు పార్లమెంటు, లేక విధాన సభ లేక విధాన పరిషత్ సభ్యులకు గల ఈ సౌకర్యాన్ని, ఈ చట్టం ద్వారా ప్రజలందరికి కలిగింది,. ప్రభుత్వ అధికారులు అడగకపోయినా వారంతట వారే విధి విధానాలు, ఉద్యోగుల బాధ్యతలు మొదలైన 17 అంశాల గురించి సమాచారం ఇవ్వాలి. దీని ప్రకారం ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో సహాయ పౌర సమాచార అధికారి, పౌర సమాచార అధికారి, అప్పిలేట్ అధికారుల పేర్లు, వారి ఫోన్ నెంబర్లను, ప్రజలకు కనిపించే విధంగా బోర్డుమీద స్పష్టంగా రాసి ఉంచాలి.సమాచార హక్కు చట్టం లో మెుత్తం 6 అధ్యాయాలు, 31సెక్షన్లు ఉన్నాయి.
సెక్షన్ 66 ఎ
శివసేన అధినేత బాల్‌ఠాక్రే మరణించినప్పుడు ముంబైలో బంద్‌ పాటించడాన్ని ఒక యువతి ఫేస్‌బుక్‌లో ప్రశ్నిస్తే మరొకరు దానిని లైక్‌ చేయడంతో పోలీసులు వారిద్దరినీ అరెస్టు చేశారు.
అంతర్జాలంలో రాజకీయ అసమ్మతిని, అసంతృప్తిని, భిన్న రాజకీయ దృక్ఫథాలనూ వెలువరించేవారిని సైతం అరెస్టు చేయడానికి 66 (ఎ) సెక్షన్‌ వీలుకల్పించడం గర్హనీయం. రాజ్యాంగంలో పౌరుల భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛకు, ప్రాణ రక్షణకు, సమానత్వానికి హామీ ఇస్తున్న 14, 19, 21 అధికరణాలకు 66 (ఎ) సెక్షన్‌ భంగకరంగా ఉందంటూ 21 ఏళ్ల ఢిల్లీ విద్యార్థిని శ్రేయ సింఘల్‌ సుప్రీంకోర్టులో ప్రజాహిత వ్యాజ్యం దాఖలు చేశారు. భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన నేరాలన్నింటినీ 'శిక్షార్హం కాని నేరాలు'గా పరిగణించాలని కోరారు. బ్రిటన్‌లో విద్యాభ్యాసం చేస్తున్న సింఘల్‌ సెలవుల్లో స్వదేశం వచ్చి, న్యాయశాస్త్ర కోర్సులో చేరడానికి దరఖాస్తు చేసుకున్నారు. సరిగ్గా ఆ సమయంలో ముంబయి యువతుల అరెస్టు జరిగింది. 2012 సెప్టెంబర్‌లో అవినీతికి వ్యతిరేకంగా వ్యంగ్య చిత్రాలు గీసిన ముంబయి కార్టూనిస్టు అశీమ్‌ త్రివేదీనీ ఇదే సెక్షన్‌ కింద అరెస్టు చేశారు. 2012 అక్టోబరులో అప్పటి కేంద్ర ఆర్థికమంత్రి చిదంబరం కుమారుడు కార్తీని ట్విటర్‌లో విమర్శించినందుకు పుదుచ్చేరి వ్యాపారవేత్త రవి శ్రీనివాసన్‌నూ అరెస్టుచేశారు.వీటిపై 2014 డిసెంబర్‌ మొదటివారంలో విచారణ ప్రారంభించిన సుప్రీంకోర్టు, ఐటీ చట్టంలోని వివాదగ్రస్త సెక్షన్లపై తన వైఖరిని స్పష్టం చేయాలని కేంద్రప్రభుత్వాన్ని కోరింది. 'భారతదేశం 60 ఏళ్లపాటు ఈ సెక్షన్లు లేకుండానే ముందుకు సాగింది. వీటిపై స్టే ఇస్తే మిన్ను విరిగి మీద ఏమీ పడదు' అంటూ జస్టిస్‌ జాస్తి చలమేశ్వర్‌ నాయకత్వంలోని సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది. అంతర్జాలంలో రాజకీయ అసమ్మతిని తెలిపేవారిని పోలీస్‌ ఇన్‌స్పెక్టర్‌ జనరల్‌ తప్ప దిగువస్థాయి అధికారులు అరెస్టు చేయకూడదంటూ 2013 జనవరిలోనే కేంద్రప్రభుత్వం ఒక సలహా పత్రం జారీచేసినా, శాంతిభద్రతలు రాష్ట్రాల జాబితాలోని అంశం కావడంతో పోలీసులు దాన్ని పట్టించుకోలేదు. దీనితో కేంద్రం సలహాకు అందరూ కట్టుబడి ఉండాలని, ముందస్తు అనుమతి లేకుండా ఎవరినీ 66 ఎ సెక్షన్‌ కింద అరెస్టు చేయకూడదని సుప్రీంకోర్టు రాష్ట్రాలకు మధ్యంతర ఉత్తర్వు జారీ చేసింది.అభ్యంతరకరమైన అంశాలను వెబ్‌లో నమోదుచేసే వారిని అరెస్టు చేసే అధికారాలను పోలీసులకు కల్పిస్తున్న సైబర్‌ చట్టంలోని వివాదాస్పద అంశం(ఐటీ చట్టంలోని 66ఏ సెక్షను) రాజ్యాంగ చెల్లుబాటును పరిశీలించనున్నట్లు సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.