దసరా
దసరా పండుగ విజయదశమి నాడు జరుపుకోవడం జరుగుతుంది. తెలుగు వారు దసరాని పది రోజులు జరుపుకుంటారు. ముందు నవరాత్రులు దుర్గ పూజ ఉంటుంది. తెలంగాణాలో ఈ తొమ్మిది రోజులు అమావాస్య నుంచి నవమి వరకు బతుకమ్మ ఆడుతారు. తెలంగాణా పల్లెల్లో ప్రతి అమావాస్యకి స్త్రీలు పట్టు పీతాంబరాలు ధరించడం ఆనవాయితీ. విజయదశమి రోజున చరిత్ర ప్రకారం రాముడు రావణుని పై గెలిచిన సందర్భమే కాక పాండవులు వనవాసం వెళ్తూ జమ్మి చెట్టు పై తమ ఆయుధాలను తిరిగి తీసిన రోజు. ఈ సందర్భమున రావణ వధ, జమ్మి ఆకుల పూజా చేయటం రివాజు. జగన్మాత అయిన దుర్గా దేవి, మహిషాసురుడనే రాక్షసునితో 9 రాత్రులు యుద్ధము చేసి అతనిని వధించి జయాన్ని పొందిన సందర్భమున 10వ రోజు ప్రజలంతా సంతోషముతో పండగ జరుపుకున్నారు, అదే విజయదశమి. దేవీ పూజ ప్రాధాన్యత ఈశాన్య భారతదేశములో హెచ్చుగా ఉంటుంది.
నందివెలుగు
ఇక్కడ దుర్గాదేవి, శివుడు, రాముడు, హనుమంతుడు మొదలైన దేవాలయాలతో పాటు మసీదు, చర్చి కూడా ఉన్నాయి. అన్ని మతాల వారు వైషమ్యాలకు దూరంగా కలిసుంటారు. దుర్గాదేవి గుడి చాలా పురాతనమైనది, అందులోని నంది వల్లనే ఈ ఊరికా పేరు వచ్చింది. దుర్గాదేవికి ప్రతి ఏటా జరిగే దసరా ఉత్సవాలు ఈ చుట్టుప్రక్కల చాలా ప్రసిధ్ధి చెందినవి. వినాయక చవితి, శ్రీరామనవమి మొదలైన పండుగలు బాగా జరుపుతారు. సంక్రాంతి పండుగను ఘనంగా జరుపుకుంటారు. ముగ్గులు, భోగిమంటలు, గొబ్బెమ్మలు, హరిదాసులు, గంగిరెద్దులు చూడముచ్చటగా ఉంటాయి.
శాలివాహన శకం 1127-1130 మధ్యకాలంలో ఆంధ్ర కళింగ దేశాన్ని పాలించిన గజపతిరాజుల కాలంలో, బుధ కౌశిక యోగేంద్ర హృదయధ్యేయుడు, ఈ ఆలయంలో విగ్రహమూర్తులను ప్రతిష్ఠించినట్లు శాసనాల ద్వారా తెలియుచున్నది. ఆలయ ప్రాకారంలో శ్రీ సీతారామచంద్రస్వామి విగ్రహాలతోపాటు, ఎదురుగా శ్రీ ఆంజనేయస్వామివారి ఆలయాన్ని, తూర్పువైపు ఎత్తయిన గాలిగోపురాన్ని నిర్మించారు. ఆలయ నిర్మాణానికి నల్లరాతి శిలనూ, ఆంజనేయుని విగ్రహానికి ఎర్ర రాతి శిలనూ వినియోగించడం, ఇక్కడి ప్రత్యేకత. ఉత్తర ద్వార దర్శనానికి అనుగుణంగా అప్పట్లోనే ఆలయం దూరదృష్టితో నియమించారు. ఈ ఆలయానికి 23 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉండగా, అర్చకులకు, స్వామి కైంకరాలకు 12 ఎకరాలు కేటాయించారు. మిగిలిన భూమిపై వచ్చే ఆదాయాన్ని ప్రభుత్వ ఖజానాకు జమచేస్తున్నారు. గతంలో శ్రీరామనవమి ఉత్సవాలను 16 రోజుల పండుగగా నిర్వహించేవారు. ప్రస్తుతం ఈ ఆలయం శిథిలమైనది. [6]