విజయనగర సామ్రాజ్యము
హరిహర రాయలనే దేవరాయలని కూడా అంటారు. అతడే విజయనగర సామ్రాజ్యానికి తొలి చక్రవర్త. దక్కను ప్రాంతంలోని ముస్లిమ్ సామంతుల తిరుగుబాట్ల వల్ల ముహమ్మద్ తుగ్లక్ పాలన అంతమవడంతో హరిహరరాయలు ఏలుబడిలోని ప్రాంతం త్వరితంగా విస్తరించింది. విజయనగర రాజధాని 1340 ప్రాంతంలో ఆనెగొందికి ఎదురుగా తుంగభద్రానదికి ఆవలి తీరాన స్థాపించబడింది. హరిహరరాయల తర్వాత 1343 లో అధికారంలోకి వచ్చిన బుక్కరాయలు 1379 వరకు పాలించాడు. అతడి పాలనా కాలం చివరకొచ్చేసరికి దక్షిణభారత దేశంలో తుంగభద్రానదికి దక్షిణాన ఉన్న ప్రాంతమంతా దాదాపుగా అతడి ఏలుబడిలోకి వచ్చింది.
విక్రమాదిత్యుడు
ఒక రికార్డ్ రూపంలో, ఇటువంటి రాజు ఉన్నాడనే విషయాన్ని మహేసారా సూరి అని పిలిచే ఒక జైన్ సాధువు వ్రాసిన ""కళాకాచార్య కథానకా""లో గమనించవచ్చు (ఇది "సుమారుగా" పన్నెండవ శతాబ్దం - ఈ కథ ఖచ్ఛితంగా తదుపరి కాలానికి చెందినది మరియు కాలక్రమానుసారం తప్పు). ఈ కథానకా (అర్థం "ఒక గ్రంథం") లో ప్రముఖ జైన్ సన్యాసి "కాలాకచార్య" యొక్క కథ చెప్పబడింది. దీనిలో ఆ కాలంలోని ఉజ్జయిని యొక్క శక్తివంతమైన రాజు "గార్దాభిల్లా" సన్యాసి సోదరి, ఒక సన్యాసిని "సరస్వతి"ని అపహరించుకుని పోయినట్లు చెప్పబడింది. ఆగ్రహించిన సన్యాసి సాకాస్థానాలోని సాకా రాజు, ఒక శాహిని సహాయం కోరతాడు. చాలా కష్టపడిన తర్వాత (కాని మాయల సహాయంతో) సాకా రాజు, గార్దాభిల్లాను ఓడించి, నిర్బంధంలో ఉంచుతాడు. సరస్వతి స్వదేశానికి పంపబడుతుంది. గార్దాభిల్లాను క్షమించి వదిలివేస్తారు. ఓడిపోయిన రాజు అరణ్యంలోకి వెళ్లిపోతాడు, అక్కడ అతను ఒక పులిచే చంపబడతాడు. అతను కుమారుడు, విక్రమాదిత్యుడు "ప్రాతిస్థానా"ను ఏలడానికి అడివిలో పెరుగుతాడు (ఆధునిక మహారాష్ట్రలో). తర్వాత, విక్రమాదిత్యుడు ఉజ్జయినీని ఆక్రమిస్తాడు మరియు సాకాస్ తరిమి కొడతాడు మరియు ఈ సంఘటనకు జ్ఞాపకార్ధంగా అతను విక్రమా సాంవాత్ అనే నూతన యుగాన్ని ప్రారంభించాడు.