కృష్ణా జిల్లా
కృష్ణా పరీవాహక ప్రాంతం కనుక ఈ జిల్లాకు ఈ పేరు వచ్చింది. ఈ జిల్లాలో ఉన్న ఇంద్రకీలాద్రి మీద అర్జునుడు పాశుపతాస్త్రం కొరకు పరమశివుని ఉద్దేశించి తపమాచరించాడని, దుర్గాదేవి ఇక్కడ మహిశాసురుడిని సంహారం చేసిందని పురాణకథనాలు వివరిస్తున్నాయి. కృష్ణా నది తీరాన ఇంద్రకీలాద్రిపై కొలువు తీరి ఉన్న కనక దుర్గాదేవి భక్తజన పూజలను అందుకొంటూ ఉంది. చరిత్రలో వివిధ కాలాల్లో శాతవాహనులు, చోళులు, రెడ్డిరాజులు, గోల్కొండ నవాబులు మొదలైనవారు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు. మొవ్వ గ్రామము లోని కృష్ణుని దేవాలయము చాలా పురాతనమైనది. ఈ ఊరి స్థల పురాణము ప్రకారం మౌద్గల్య మహర్షి చేత ఇసుకతో ఇచటి మువ్వ గోపాల స్వామి విగ్రహం తయారుచేయబడెను. ఆ విగ్రహం ఇప్పటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఉండటం విశేషం. అంతే కాక చదువు రాని వరదయ్య తరువాతి కాలంలో క్షేత్రయ్యగా స్వామి కృపతో గొప్ప కవి అయ్యాడని ప్రతీతి. క్షేత్రయ్య రాసిన శృంగార కవిత్వం ఎంతో ప్రసిద్ధి. కృష్ణా జిల్లాను ఇంతకు ముందు "మచిలీపట్నం జిల్లా" అని పిలిచేవారు. 1859లో గుంటూరు జిల్లాలోని కొన్ని తాలూకాలను ఈ జిల్లాలో కలిపి కృష్ణాజిల్లాగా పేరు మార్చారు. 1925లో కృష్ణాజిల్లాను కృష్ణా మరియు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలుగా విభజించారు.
కండ్లగుంట (నకరికల్లు)
గ్రామంలోని రాములోరి గుడికి అతిపురాతనమైన చరిత్ర ఉంది. ఈ ఆలయాన్ని నరసరావుపేట జమీందారుల ఆధ్వర్యంలో గుడి నిర్మాణం చేసారు. తదుపరి కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత ఈ ఆలయానికి గ్రామ కరణంగారు ధర్మకర్తగా ఉన్నారు. తదుపరి వారు మేము జరపలేమని చెప్పియున్నారు. అప్పుడు గ్రామంలో గ్రామ పెద్దలు ఒక నిర్ణయం తీసుకొని, ఎవరు పాట ఎక్కువ పాడితే వారు దేవాలయమునకు ధర్మకర్తగా చేసేలాగా నిర్ణయం చేసారు. రాములోరి గుడి ఆలనాపాలనా వ్యవహారాలన్నీ మేము చూస్తామంటూ గుంటుపల్లి వంశస్తులు ముందుకు వచ్చి, ధర్మకర్తలుగా ఉండటానికి సంసిద్ధత వ్యక్తపరిచారు. గ్రామస్తులందరి ఏకాభిప్రాయంతో రాములోరి గుడి బాధ్యతలను గుంటుపల్లి వంశస్తులుకు అప్పగించారు. గ్రామంలో ప్రసిద్ధిచెందిన ఈ గుడి కాలక్రమేణా శిథిలమవడంతో గుంటుపల్లి వంశస్తులు పునఃనిర్మించాలని నిర్ణయించారు. గ్రామస్థులు, ప్రవాసాంధ్రులు వారి శక్తిమేరకు విరాళాలందించారు. గ్రామంలోని ప్రధాన వీధిలో కోటి రూపాయల వ్యయంతో రాములోరి గుడి నిర్మాణాన్ని అందరి ఆర్థిక సహాయ సహకారాలతో పునఃనిర్మించారు. ఈ ప్రాచీన ఆలయ ప్రదేశంలో ఏకశిలపై “శ్రీ సీతా, లక్ష్మణ, హనుమతో సమేతుడై హిమాంక స్థిత జానకీ పరివేష్టితుడై” ఉన్న స్వామివార్ల మూలవిరాట్టు విగ్రహాలనే శాస్త్రోక్తంగా, వేదపండితుల మంత్రోచ్ఛారణల మధ్య, మంగళవాద్యాల నడుమ, ఆలయప్రతిష్ఠతోపాటు, ఎంతో అంగరంగ వైభవంగా ప్రతిష్ఠించారు. భద్రాచలం అడవుల నుంచి ధ్వజ స్తంబానికి కావలసిన చెట్టును తీసుకొచ్చారు. భద్రాచలం అడవుల నుంచి తీసుకొని వచ్చిన ధ్వజ స్తంబాన్ని అదే సమయంలో ఆలయం ఎదుట జీవధ్వజస్తంభ ప్రతిష్ఠ చేసారు. నూతన ఆలయంలో గర్భగుడి, ఆలయ మండపం, ఆంజనేయస్వామి, ప్రవేశ మార్గంలో సీతారామ కల్యాణ ఘట్టాలతో పాటు, ఆలయం చుట్టూ దేవతా ప్రతిమలు చెక్కిన ప్రహరీ నిర్మాణం చేశారు. ఈ సందర్భంగా ఆలయంలో ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన యాగశాలలో పలు హోమాలు, విశేష పూజలు నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులకు భారీగా అన్నసంతర్పణ నిర్వహించారు.శ్రీరామ నవమి పర్వదినం సందర్భంగా సీతారామ కల్యాణం నిర్వహిస్తారు. అనంతరం విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నసమారాధన నిర్వహిస్తారు.సంక్రాంతి పర్వదినం సందర్భంగా సీతారాముల వార్ల ఉత్సవమూర్తులను ముందుగా ఆలయ వేదికపై ఉంచి అర్చకులు పుష్ప పల్లికీ సేవతో ప్రారంభించి మంగళ వాయిద్యాల నడుమ విశేషపూజలు నిర్వహించి, బండి మీద ఉత్సవమూర్తులను అధిష్ఠింపజేసి అశేషాజనవాహిని నడుమ గ్రామ పురవీధుల్లో గ్రామోత్సవం నిర్వహిస్తారు.