దాల్చిన చెక్క
దాల్చిన చెక్క అనగానే మషాలా వెంటనే జ్ఞాపకమొస్తుంది. బిరియాని తయారీలోనూ, మషాలా కూరలు తయారీలోనేగా దీని ప్రభావం ఉంటుందనేది అనే అభిప్రాయం అందరిలో ఉంది. కాని దానిలోనూ ఔషధ గుణాలున్నాయని కొందరికే తెలుస్తుంది. . దాల్చిన చెక్కకు సంస్కృతంలో ‘త్వక్’అనే పేరుంది. ‘దారుసితా’ (తియ్యని మాను కలిగినది అని అర్థం) అనేది కూడా దాల్చిన చెక్క పేరే. * తెలుగులో దాల్చిన పట్ట అనీ లవంగ పట్ట అనీ పిలుస్తారు. అయితే లవంగం చెట్టుకూ దాల్చిన చెట్టుకూ సంబంధం లేదు. * దాల్చిన చెట్టు మానునుంచి వలిచిన పట్టని ఎండబెట్టి దాల్చిన చెక్క పేరుతో మార్కెట్లో విక్రయిస్తుంటారు. * ‘బిర్యానీ ఆకు’ అనే పేరుతో మార్కెట్లో మనకు కనిపించేది ‘సిన్నమోమం తమాల’ (ఆకు పత్రకం) అనే చెట్టు ఆకులు. దాల్చిన ఆకులను తేజ్‌పత్ అంటారు.
చక్కెర పొంగలి
చక్కెర పొంగలి అనే పదం సులభంగా మట్లాడే వరవడిలో చక్ర పొంగలిగా మారింది. ఇది శ్రీమహావిష్ణువుకు అత్యంత ప్రీతి అయిన నైవేద్యం. దీనిలో ఉండే ముఖ్యమైన పదార్థాలు చక్కెర, పాలు, బియ్యము. సువాసన కోసం, మరింత రుచి కోసం జీడిపప్పు, ఎండుద్రాక్ష, పచ్చకర్పూరం వంటి ఇతరమైన పదార్థాలు కలుపవచ్చు. పై మూడింటిని కలిపిన గిన్నెను నిప్పుమీద ఉడికిస్తే, పాలతో కలిసిన బియ్యం ఉడికి అన్నంలా తయారయి, అందులో ఉన్న చక్కెర కారణంగా తీపిగా ఉంటుంది. చక్కెర బదుల బెల్లం వాడేవారు ఇదివరలో. ఇది శక్తిని ఇచ్చే వంటకం. దీనికి జోడీ దద్ధోజనం, కాస్త కారంగా, ఉప్పగా ఉంటుంది. దద్ధోజనం అనేది వాడుక పేరు. అసలు పేరు దధ్యోదనం, (దధి + ఓదనం), అంటే పెరుగుతో కలిపిన అన్నం. అన్నంలో పెరుగు కలిపి పోపు పెడితే ఇది తయారవుతుంది. చక్ర పొంగలి, దద్ధోజనం తిన్నామంటే పూర్తిగా భోజనం చేసినట్లే. ఈ రెండూ కూడా వైష్ణవ దేవాలయాలలో (ధనుర్మాసంలో) దొరికే ముఖ్యమైన, రుచికరమైన, బలవర్ధకమైన ప్రసాదాలు.