ఆనందీబాయి జోషి
ఆనందీబాయి పూణే (మహారాష్ట్ర) లోని సనాతన సంపన్న బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఈమెకు తల్లితండ్రులు యమున అని పేరు పెట్టారు. 9 సంవత్సరాల వయసులో దాదాపు ఇరవై సంవత్సరాలు పెద్దయిన గోపాల్ రావు జోషిని వివాహం చేసుకుంది. వివాహం తరువాత, ఆమె భర్త ఆమెకు ఆనందీబాయి అని పేరు పెట్టారు. గోపాల్ రావు, కళ్యాణ్ లో తపాలా గుమాస్తాగా పనిచేసేవారు. తరువాత, అతను అలీభాగ్, చివరకు కలకత్తా బదిలీ అయ్యారు. గోపాల్ రావు సామాజిక భావాలు కలిగిన వ్యక్తి. అతను మహిళల విద్యకు మద్దతు పలికారు. విద్య అనేది ఆనాటి బ్రహ్మణుల కుటుంబాలలో సర్వసాధారణంగా ఉండేది. లోఖితవాదీ' యొక్క షట్ పత్రేతో ప్రభావితుడై, సంస్కృతం కంటే ఆంగ్ల భాష నేర్చుకోవడం ముఖ్యమని భావించారు. విద్య పట్ల ఆనందీబాయికి ఉన్న ఆసక్తి గమనించి, ఆంగ్లం నేర్చుకోవడానికి సహాయం చేశారు. 14 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆనందీబాయి ఒక బాలుడికి జన్మనిచ్చింది. అవసరమైన వైద్య సంరక్షణ అందుబాటులో లేకపోవడంతో బాలుడు పది రోజుల్లో చనిపోయాడు. ఈ సంఘటన ఆనందీబాయి జీవితంలో ఒక మలుపును తీసుకొచ్చింది. తను వైద్యురాలు కావడానికి ప్రేరణనిచ్చింది.[4]
ఎండకుర్తి కామేశ్వరి
ఈమె ఎండకుర్తి నరసయ్యమ్మ మరియు అప్పలస్వామి దంపతులకు కాకినాడలో జన్మించారు. వీరి భర్త కీ.శే. వేదనభట్ల నరసింహమూర్తి కూడా ప్రముఖ రంగస్థల నటులు.
ఈమె చిరుప్రాయమునందే ప్రఖ్యాత నాటకసంస్థ ‘ఆంధ్ర సేవా సంఘం’లో చేరి, పూజ్యశ్రీ కిళాంబి కృష్ణమాచార్యుల శిష్యరికంలో ‘ఆంధ్రశ్రీ’ అనే నాటకంలో ‘మాంచాలి’ పాత్రను ప్రతిభావంతంగా పోషించి, గురువుల ఆశీస్సులను, ప్రేక్షకుల అభినందనలను పొందారు. అది మొదలు ’చింతామణి‘ నాటకంలో ‘చింతామణి‘, ’బాలనాగమ్మ‘ నాటకంలో ’బాలనాగమ్మ‘, ’సతీసక్కుబాయి‘ నాటకంలో ’సక్కుబాయి‘ పాత్రలనే కాక ఇతర పద్య నాటకాలలో కూడా ప్రధాన పాత్రధారణతో పాల్గొని, వందలాది ప్రదర్శనలిచ్చి పండిత పామరుల ఆశీస్సులు, అభినందనలు, ప్రశంశలు అందుకున్నారు. స్త్రీ పాత్రలేకాక, ’శ్రీకృష్ణతులాభారం‘ నాటకంలో ’శ్రీకృష్ణ‘ పాత్ర పోషించి మెప్పిచారు. ఎస్.ఆర్.ఎల్.జి. కళాసమితి, రాజోలు వారి నిర్వాహణలో ప్రదర్శించిన ’సతీసక్కుబాయి‘, ’భర్తృహరి‘ నాటకాలలో ప్రధాన పాత్రలు పోషించి తన నటనాపాటవాన్ని చాటుకున్నారు.