మలేరియా
మలేరియా వ్యాప్తి సాధారణంగా దోమకాటు వలన జరుగుతుంది. తన జీవిత చక్రాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం కోసం మలేరియా పరాన్నజీవికి మనుషులు అవసరం. మనిషిని కుట్టినప్పుడు లాలాజలాన్ని వదులుతుంది. ఆ లాలాజలములో స్పోరోజాయిట్స్ ఉంటాయి. అవి మనిషి శరీరములోకి ప్రవేశిస్తాయి, అక్కడ నుండి అవి మీరోజాయిట్స్ గా కాలేయము, ఎర్ర రక్త కణాలలో పరిణతి చెందుతాయి. ఇలా పరిణతి చెందిన మీరోజాయిట్స్ వల్ల వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే అన్ని దోమలూ మలేరియాను వ్యాప్తి చేయవు. కేవలం అనోఫిలస్ (anopheles) అనే జాతిలోని ఆడ దోమల వల్ల మాత్రమే మనుషులకు వ్యాధి సోకుతుంది.
రక్షణ శక్తి
ఇందు మొదటి రకము అంటు వ్యాధులలో సూక్ష్మ జీవులే మనకపకారము చేయును. రెండవ రకము అంటు వ్యాధులలో సూక్ష్మ జీవుల నుండి పుట్టిన విషములు మన కపకారము చేయును. దొమ్మ (Antrax ) క్షయ (Tubercle ) కుష్టవ్యాధి (Leprosy ) మొదలగునవి మొదటి రకములోని అంటు వ్యాధులు. ధనుర్వాయువు, ( Titanus), కలరా (kholera) డిప్తిరియా (Diphtheria) అను నొక క్రూరమైన గొంతు వ్యాధి, ఇవి రెండవ రకము అంటు వ్ యాధులు. ఈ రెండు రకములు గాక కొంత వరకు సూక్ష్మ జీవుల మూలమునను కొంత వరకు వాని విషముల మూలమునను మన కపకారము చేయు అంటు వ్యాధులు కొన్ని గలవు. టైఫాయిడు జ్వరము, ప్లేగు, (మహామారి), ఇన్ ప్లూయంజా జ్వరము, రణ జ్వరము (spetic Fevere) ఇవి యీ మూడవ జాతి అంటు వ్యాధులు. ఇందు మొదటి రకము వ్యాధులలో రక్షణ శక్తి కలిగింప వలెననిన, సూక్ష్మ జీవులను జంపుటకు ప్రయత్నింప వలెను. అట్లు చంపు పదార్థములకు సూక్ష్మ జీవ నాశకములని పేరు. ఈ సూక్ష్మ జీవనాశకములగు పదార్థములను మన మేలాగునైన రోగి శరీరములో పుట్టించిన యెడల ఆ పదార్థము సూక్ష్మ జీవులను చంపును. మశూచకము మొదలగు వ్యాధులు రాకుండ టీకాలు వేయుట ఈ పదార్థములను మన శరీరములో బుట్టించుటకే. ఇట్టి టీకాలలో అనేక విధములు గలవు. వానిని క్రింద వివరించెదము.