హిందూ మహాసముద్రం
హిందూ మహాసముద్రం ప్రపంచంలోకెల్లా మూడో అతి పెద్ద మహాసముద్రం. భూమి ఉపరితలంపై ఉన్న మొత్తం నీటిలో దాదాపు 20 శాతం హిందూ మహాసముద్రంలోనే ఉంది.[1] దీనికి ఉత్తరాన భారత ఉపఖండం, పశ్చిమాన తూర్పు ఆఫ్రికా, తూర్పున ఇండొనేసియా, సుండా ద్వీపాలు, ఆస్ట్రేలియా, దక్షిణాన దక్షిణ మహాసముద్రం (లేదా, నిర్వచనాన్ని బట్టి అంటార్కిటికా) ఉన్నాయి. భారతదేశం పేరు మీదుగా దీనికి హిందూ మహాసముద్రమనే పేరు వచ్చింది.[2][3][4][5] హిందూ మహాసముద్రాన్ని ప్రాచీన సంస్కృత సాహిత్యంలో రత్నాకర మని పిలిచారు. రత్నాకరమంటే వజ్రాలగని అని అర్థం. భారతీయ భాషల్లో దీన్ని హిందూ మహాసాగరం అని కూడా అన్నారు.
భారతదేశములో పెద్ద నదులు
నదులను ముఖ్యంగా రెండు రకాలుగా విభజించ వచ్చు. 1. జీవ నదులు. 2. వర్షాధార నదులు. జీవనదులు ఎల్లప్పుడు ప్రవహిస్తుంటాయి. సామాన్యంగా ఇవి హిమాలయా పర్వతాలలో పుట్టి మైదానాల ద్వారా ప్రవహించి సముద్రములో కలుస్తాయి. ఎండా కాలంలో మంచు కొండల్లో మంచు కరగడం వల్లనూ, వర్షా కాలంలో వర్షపు నీటితోను ఈ నదులు సంవత్సకాలమంతా ప్రవహిస్తుంటాయి. కనుక వీటిని జీవ నదులు అని అంటారు. కొన్ని నధులు వర్షాకాలములోనే ప్రవహిస్తాయి.
ప్రజల మనుగడ నదులమీదనే ఆధారపడి యున్నది. నదీ జలాలు పంట పొలాలకు ఉపయోగ పడి వంటలు పండుతున్నాయి. త్రాగునీటికుపయోగ పడుతున్నాయి. నదులు రవాణా మార్గాలుగాను ఉపయోగపడుతున్నాయి. చేపల పెంపకానికి ఉపయోగ పడి అనేక మందికి జీవనోపాది లభిస్తున్నది. జలవిద్యుత్ తయారీకి నదులపైనే ఆదారపడవలసి యున్నది.
నదులు సముద్రములో కలుస్తాయి . ఆ విధంగా నదులను రెండు విభాగాలుగ విభజించ వచ్చు. 1. బంగాళాఖాతంలో కలిసే నదులు. 2. అరేబియా సముద్రములో కసిసే నదులు. బంగాళా ఖాతములో కలిసే నదులలో ముఖ్యమైనవి. 1. బ్రహ్మ పుత్ర, 2. గంగా(గంగ నది కి ప్రధాన ఉపనదులు: రాంగంగ, కాళి లేదా శారద, గోమతి, యమున, చంబల్, బెట్వా, కెన్, సింధ్, గండకి, ) 3,మహానది, 4. గోదావరి, 4. కృష్ణా. 5. కావేరి.