భరతనాట్యం
భరతనాట్యం దక్షిణ భారతదేశంలో నాట్య శాస్త్రం రచించిన భరతమువి పేరుతో పుట్టి, ప్రసిద్ధి గాంచిన ఒక శాస్త్రీయ నృత్య విధానం. దక్షిణ భారతదేశం లోని పురాతవ దేవాలయాలలో శిల్పాలు భరతనాట్య భంగిమలలో అప్సరలు నాట్యం చేస్తున్నట్లుగా తీర్చిదిద్దబడి ఉంటాయి. పూర్వకాలంలో దేవదాసీలు దేవాలయాలలో భరతనాట్యాన్ని ప్రదర్శించేవారు. ముఖ్యంగా తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని "తంజావూరు"లో 'నట్టువన్నులు' మరియు దేవదాసీలు ఈ కళకు పోషకులు. భావం, రాగం, తాళం - ఈ మూడు ప్రాథమిక నృత్య కళాంశాలనూ భరతనాట్యం చక్కగా మేళవిస్తుంది. ఇందులో పలు నృత్య భంగిమలతో పాటు 64 ముఖ, హస్త, పాద కదలికలు ఉన్నాయి. సాధారణంగా భరతనాట్యంలో నియమాలు అత్యంత కఠినంగా ఉంటాయి. కట్టుబాట్లు మరీ ఎక్కువ
రస స్వరూపం
భారతీయ కావ్య సిద్ధాంతాలలో ప్రప్రథమమైనది రస సిద్ధాంతం .కావ్యానికి ఆత్మేది అనే విషయంపై ప్రాచ్య అలంకారికులు శతాబ్దాలతరబడి ఎన్నెన్నో చర్చలు చేసారు.వీటిలో ప్రధానమైన సిద్ధాంతాలు ఆరు ఉన్నాయి.అవి.1.రసం 2.అలంకారం. 3.రీతి .4.ధ్వని .5.వక్త్రోక్తి. 6.ఔచిత్యం. ఈ ఆరింటిలో రససిద్ధాంతమే ప్రధానమైనదిగా అలంకారికులు గుర్తించారు.
రససిద్ధంత ప్రవక్త భరతుడు.మనకుతెలిసినన్తవరకు మొట్టమొదటి నాట్యశాస్త్రం భరతునిదే.ఇందులో 37 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి.6వ అధ్యాయం రసభావ చర్చకి సంబంధించింది.
రస శబ్ద అర్ధ వికాసం