వైరస్
19వ శతాబ్దాంతంలో చార్లెస్ చాంబర్లాండ్ పోర్సలీన్ ఫిల్టర్ని కనుగొన్నాడు, దీని ద్వారా అన్ని బాక్టీరియాలను జల్లించడానికి వీలయ్యేది కాని వైరస్‌లు మాత్రం వేరుచేయబడేవి కాదు. దిమిత్రి ఇవనోవ్‌స్కీ ఈ ఫిల్టర్ సహాయంతో పొగాకు మొజాయిక్ వైరస్‌ (Tobacco Mosaic Virus) ను అధ్యయనం చేసాడు. పొగాకుల సారాన్ని (ఎక్స్‌ట్రాక్టుని) వడపోసిన తర్వాత కూడా ఆ ఎక్స్‌ట్రాక్టుకు వ్యాధిని ప్రబలింపజేసే గుణం ఉన్నదని ఆయన తన పరిశోధనల ద్వారా తెలియజేసాడు. అదే సమయంలో, వడపోసినా చిక్కని వ్యాధి కారకాలు కొన్ని ఉంటాయని, ఇతర ప్రయోగాల వల్ల బాక్టీరియాలు, వైరస్‌లు వేర్వేరని ఇతర శాస్త్రవేత్తలు నిర్దారించారు. అంతేకాక వైరస్‌లు కూడా బాక్టీరియాల వలె వ్యాధులను కలగజేస్తాయని కనుగొన్నారు. మరికొన్ని ప్రయోగాల తర్వాత వైరస్‌లు బాక్టీరియాల కంటే సూక్ష్మమైనవని నిర్ధారించబడింది. వైరస్ అనే పదాన్ని డచ్ సూక్ష్మజీవ శాస్త్రవేత్త (మైక్రోబయాలజిస్ట్) మార్టినస్ బీజెరింక్ ప్రతిపాదించాడు.
ప్రసరణ వ్యవస్థ
చివరకు హీరోనిమస్ ఫాబ్రిసియస్ (పూర్వం వాటి విధిని గుర్తించకుండానే నాళముల యొక్క కవాటములను వర్ణించినవాడు) శిష్యుడైన విలియం హార్వే, అనేక పరిశోధనలు చేసి, 1628 లో Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus</i>ను ప్రచురించాడు, ఇది "కేవలం ఊపిరితిత్తులే కాకుండా, సిరలు మరియు ధమను మధ్య శరీరమంతటా ప్రత్యక్ష అనుసంధానం ఉండి ఉండాలని చూపించింది. మరీ ముఖ్యంగా, హృదయ స్పందన శరీరం యొక్క అంత్య భాగాల వద్ద ఉన్న సూక్ష అనుసంధానాల ద్వారా నిరంతర రక్త ప్రసరణను ఉత్పత్తి చేసిందని అతను వాదించాడు. ఇది ఇబ్న్ అల్-నఫిస్ యొక్క శరీర నిర్మాణ శాస్త్రం మరియు గుండె మరియు ఊపిరితిత్తులలో రక్త ప్రసరణ యొక్క సూక్ష్మ తర్కాంశము నుండి గొప్ప ముందడుగు."[9] ఈ సిద్ధాంతం, దాని యొక్క కచ్చితంగా సరైన వివరణలతో వైద్య ప్రపంచాన్ని నెమ్మదిగా ఒప్పించింది. అయినప్పటికీ, హార్వే ధమనులను మరియు సిరలను అనుసంధానిస్తున్న కేశనాళికా వ్యవస్థను గుర్తించ లేకపోయాడు; వీటిని ఆ తర్వాత 1661 లో మార్సెల్లో మాల్పిఘి కనుగొన్నాడు.