ఆంధ్ర మహాసభ (తెలంగాణ)
ఆంధ్రజన కేంద్ర సంఘం ఆధ్వర్యాన తెలుగు భాష, సంస్కృతుల పునరుజ్జీవనం కోసం, ఫ్యూడల్ దురంతాలకు వ్యతిరేకంగానూ చెదురుమదురుగా సాగుతున్న ఉద్యమాలు వాగులన్నీ చేరిన మహానది అయినట్లుగా మహోద్యమ స్థాయికి చేరాయి. 1930లో జోగిపేటలోప్రథమాంధ్ర మహాసభ జరిగింది. ఆ మహాసభకు రాష్ట్రంలోని తెలుగు ఉద్యమాలన్నీ వచ్చి కలిశాయి. రూపాయి రుసుము చెల్లించిన ప్రతివారు ఆ మహాసభకు ప్రతినిధే. అప్పటికి ఒక నిర్ధిష్టమైన నిబంధనావళి ఈ మహాసభకు లేదు. దానికి సురవరం ప్రతాపరెడ్డి అధ్యక్షత వహించాడు. ఈ మహాసభలో ఇతర సమస్యలెన్ని వున్నా, సాంఘిక సమస్యలే తీవ్రమైన చర్చకు వచ్చాయి. బాల్యవివాహాలు, వితంతు వివాహాల మీద మహాసభ తీర్మానాలు చేసింది. ఈ సభలో మరాఠీ నాయకుడైన వామన్ నాయక్ ప్రధాన పాత్ర వహించాడు. ఆనాటికింకా ప్రజల్లో తగు చైతన్యం రాలేదనడానికి ఆ సభలో జరిగిన ఒక సంఘటన చెపితే చాలును. భాగ్యరెడ్డి అనే హరిజన నాయకుడు మహాసభకు ప్రతినిధిగా వచ్చాడు. అతను ఒక సమస్యపైన మాట్లాడబోయే సరికి సవర్ణులైన వర్తకులు కొందరు ఆసమ్మతిగా సభ నుంచి వెళ్ళిపోయారు. ఏది ఏమైనా ఈప్రథమాంద్ర మహాసభలో ఛాందసులదే పైచేయి ఆయింది.
తమిళ సంగం సభలు
తమిళ సంగం సభలు తమిళ పండితులూ, మరియు కవుల సమ్మేళనం. తమిళుల ప్రకారం లెక్కకు రాని కాలం నుండి ఇవి నిర్వహించబడుతున్నాయి. నేటి పండితుల ప్రకారం వీటిని కూటల్ లేదా గోష్ఠి అనేవారు, ఇదే పేరు మదురైకు కూడా ఉంది. మూడు సంగం సభలు మాత్రమే వివరించబడి ఉన్నాయి. మొదటి రెండు సభలు నిర్వహించిన ప్రదేశం సముద్రంలో కలిసిపోయింది అని, మూడవ సభలు క్రీ.పూ. 5వ శతాబ్దంలో జరిగిన ప్రదేశం ప్రస్తుత మదురై నగరమనీ నమ్మిక. కొన్ని తమిళ గ్రంథాలైన తేవరం, తిరువిలయ్యాటల్ పురాణం, పెరియపురాణం ఇంకా ఇరయనాల్ ఆహపొరుల్ లలో సంగం అనే పదం పరిషత్తు అనే అర్ధంలో ఇవ్వబడింది. మరో నమ్మకం ప్రకారం నమ్మాళ్వార్ రచించిన తిరువాయిమొఴి 300 కవులతో ఏర్పరిచిన సభలో ఆమోదించబడింది.
సంగం కాలము దాదాపుగా క్రీ.పూ.3000 నుండి క్రీ.శ.300 వరకూ ఉందవచ్చు. ఇదే కాలంలో మొదటి తమిళ సాహిత్యం రూపుదిద్దుకుని ఉండవచ్చు. కానీ, సంగం సభలు, సంబంధిత కథనాలు చాలా కాలం తరువాత చలామణిలోకి వచ్చి ఉండవచ్చు. మొదటి రెండు సంగం సభలు అచారిత్రకమనీ, అవస్తవమనీ కొట్టి పారేసే వారున్నప్పటికీ, కమిల్ ఴ్వెలెబిల్ లాంటి కొందరు ఆధునిక పండితులు ఆ మొదటి రెండు సభల్లో కనీసం ఒకటి కచ్చితంగా జరిగి ఉండవచ్చు అని నమ్ముతారు. ఏది ఏమైనా, సంగం సభల కథనాలే తమిళనాడుని రాజకీయంగా, సామాజికంగా, ఇంకా సాహిత్య పరంగా ప్రభావితం చేస్తూ వచ్చాయి, ముఖ్యంగా 20వ శతాబ్దంలో.
పల్లవ సామ్రాజ్యానికి ముందు ఉన్న సాహిత్యంలో ఎక్కడా సంగం పరిషత్తుల గురించి ప్రస్తావన రాలేదు. ఏడవ శతాబ్దానికి చెందిన అప్పర్ మరియు సంబంధర్ అనే శైవ కవుల ద్వారా మొదటి సారి సాహిత్యంలో సంగం సభల ప్రస్తావన చూచాయగా దొరుకుతుంది. ఇవి మదురైలో జరిగిన మూడవ సంగం సభలకు సంబద్ణించి ఉండవచ్చని అనుకోలు. పూర్తి స్థాయిలో సంగం సభల గురించి నక్కీరర్ రాసిన ఇరయనర్ ఆహప్పొరుల్ వ్యాఖ్యానంలో కనిపిస్తుంది. నక్కీరర్ ప్రకారం సంగం (చంకం) సభలు వేల ఏళ్ళ నుండి నిర్వహించబడ్డాయి. మొదటి సంగం (ముతర్ చంకం) సముద్రంలో మునిగిపోయిన మదురై నగరంలో జరిగాయని, ఇవి మొత్తం 4400 సంవత్సరాల పాటూ, 549 సభ్యులతో శివుడు, కుబేరుడు, కుమారస్వామి వంటి దేవుళ్ళ సమక్షంలో జరిగాయని చెప్పాడు. ఈ సంగం ద్వారా 4449 కవుల సాహిత్యం ప్రచురితమయిందని చెప్పబడింది. కాయ్సిన వలుది మొదలు కడుంగొన్ వరకూ 89 పాండ్య రాజుల పాలనలో ఈ సంగం నిర్వహించబడింది. మొదటి సంగంలో అగత్తియం అనే వ్యాకరణం వాడారు. రూపొందించిన కవితలు పరిపాడల్, ముదునరై, ముదుకురుగు, కలరియవిరై. ఒకవేళ ఇరయనర్ ఆహప్పొరుల్ ను అనుసరిస్తే, మొదటి సంగం మొదలయింది క్రీ.పూ.9000లో.
రెండవ సంగం (ఇతైచంకం) కపటపురంలో నిర్వహించబడింది. ఇది 3700 సంవత్సరాలపాటూ, 59 సభ్యులతో, 3700 కవులతో నిర్వహించబడింది. వెందెర్చ్చెలియన్ నుండి ముదత్తిరుమారన్ వరకు 59గురు పాండ్య రాజులు ఈ కాలంలో పాలించారు. ఈ నగరం కూడా సముద్రంలో మునిగిపోయిందని నమ్మిక. వ్యాకరణం బుదపురాణం, అగత్తియం, తొల్కాప్పియం, మపురాణం మరియు ఇసైనునుక్కాన్ని అనుసరించి ఉంది. 
మూడవ సంగం (కటైచంకం/కడైచంగం) ప్రస్తుత మదురైలో 1850 సంవత్సరాల పాటు నిర్వహించబడింది. ముదత్తిమారన్ (ఇతడే సముద్రంలో మునిగిన కవటపురం నుండి మదురైకి వచ్చాడు) నుండి ఉక్కిరప్పెరు వలుది వరకు 49 పాండ్య రాజులు ఈ కాలంలో రాజ్యాన్ని పాలించారు. ఈ సంగం సభలో 49 సభ్యులు, 449 కవులు పాల్గొన్నారు. అగత్తియం ఇంకా తొల్కాప్పియం వ్యాకరణాలు వాడారు. కుఱుంతొగై, నేతుంతొగై, కురుంతొగై నానూరు, నఱ్ఱినై నానూరు, పురనానూరు, ఐంగురునూరు, పడిఱ్ఱుపాటు, కలి, పారిపాడల్, కుట్టు, వారి, సిఱ్ఱిసై, మరియు పెఱిసై ఈ సంగంలో రచించబడిన కవితలు.
తరువాత వచ్చిన కథనాల ప్రకారం మూడవ సంగం మదురై మీనాక్షి అమ్మవారి గుడిలోని స్వర్ణకమలాల కొలను తీరంలో జరిగాయి. వివిధ శైవ, వైష్ణవ సాహిత్యాల్లో ఎన్నో ఇలాంటి సభలు హరిగినట్టు తెలుస్తోంది. 
ఈ సంగం సభల పరిషత్తు యొక్క ప్రస్తావన పెరుంపఱ్ఱపులియూర్ నంబి రచన తిరువిలయ్యాడల్ పురాణంలో కనిపిస్తుంది. నంబి ప్రకారం 49 మంది ఉన్న మూడవ సంగంలో 63 శైవ నాయనార్లలో వారయిన కపిలర్, పరణర్ మరియు నక్కీరర్ ముందుండి నడిపించారు. ఇంకో కథనం ప్రకారం నక్కీరర్ శివుడినే ఎదురించి వాదిస్తాడు. 
పరంజోతి మునివర్ రాసిన తిరువిలయ్యాటల్ పురాణంలో కూడా సంగం సభా పరిషత్ గురించి ఉంది. 
ఇప్పటి కథనాల ప్రకారం మొదటి రెండు సంగమ సభలు జరిగిన ప్రదేశాలు కుమారి కండం అనే కథలలో చెప్పే ఊహాజనిత మహాద్వీపంలో జరిగినట్టు, అది భారత భూభాగానికి దక్షిణాన ఉన్నట్టు చెప్పబడుతోంది. కుమారి కండాన్ని తమిళ సాహిత్యానికి పునాది గా, స్వర్గంగా పరిగణిస్తారు. కుమారికండం ప్రస్తుత కన్యాకుమారి జిల్లాకు దక్షిణంగా ఉండేదనీ, నిత్యం వచ్చే వరదలకు అది సముద్రంలో కలిసిపోయిందని నమ్మిక.