మలేరియా
మలేరియా వ్యాప్తి సాధారణంగా దోమకాటు వలన జరుగుతుంది. తన జీవిత చక్రాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం కోసం మలేరియా పరాన్నజీవికి మనుషులు అవసరం. మనిషిని కుట్టినప్పుడు లాలాజలాన్ని వదులుతుంది. ఆ లాలాజలములో స్పోరోజాయిట్స్ ఉంటాయి. అవి మనిషి శరీరములోకి ప్రవేశిస్తాయి, అక్కడ నుండి అవి మీరోజాయిట్స్ గా కాలేయము, ఎర్ర రక్త కణాలలో పరిణతి చెందుతాయి. ఇలా పరిణతి చెందిన మీరోజాయిట్స్ వల్ల వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే అన్ని దోమలూ మలేరియాను వ్యాప్తి చేయవు. కేవలం అనోఫిలస్ (anopheles) అనే జాతిలోని ఆడ దోమల వల్ల మాత్రమే మనుషులకు వ్యాధి సోకుతుంది.
పాథోజెన్
పాథోజెన్లు రకరకాల మార్గాల్లో ఒకరి నుంచి మరొకరికి వ్యాప్తి చెందుతాయి. అవి గాలి ద్వారా, ప్రత్యక్షంగా లేక పరోక్షంగా తాకడం వల్ల, లైంగిక సంబంధం వల్ల, రక్తమార్పిడి ద్వారా, తల్లి పాల నుంచీ లేదా మరేదైనా శారీరక ద్రవాల ద్వారా కావచ్చు.
సాధారణంగా కనిపించే 1 నుంచి 5 మైక్రోమీటర్ల పొడవుండే బ్యాక్టీరీయా మానవులకు హానికరమైనవి కావు అలాగని ఉపయోగకరమైనవీ కావు. వీటిలో చాలా స్వల్ప భాగం మాత్రమే అంటు రోగాలను కలుగజేస్తాయి. బ్యాక్టీరియా ద్వారా కలిగే ముఖ్యమైన రోగాల్లో క్షయ (టి. బి) వ్యాధి ఒకటి. ఇది "మైకోబ్యాక్టీరియం ట్యూబర్క్యులోసిస్" అనే బ్యాక్టీరియా వల్ల సంక్రమిస్తుంది. దీని వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా 20 లక్షల మంది వరకు చనిపోతున్నారు. ఇందులో ఆఫ్రికావారే ఎక్కువ.