మహాత్మా గాంధీ
"మోహన్ దాస్ కరంచంద్ గాంధీ" 1869 అక్టోబరు 2 వ తేదీన (శుక్ల నామ సంవత్సరం బాధ్రపద బహుళ ద్వాదశి శనివారం) గుజరాత్ లోని పోర్ బందర్లో ఒక సామాన్య సాంప్రదాయక కుటుంబములో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి పేరు కరంచంద్ గాంధీ. తల్లి పుతలీ బాయి. వారిది ఆచారములు బాగా పాటించే సభ్య కుటుంబము. మోహన్ దాస్ కరంచంద్ గాంధీ కాస్త నిదానముగా ఉండే బాలుడు. చిన్నతనమునుండి అబద్ధాలు చెప్పే పరిస్థితులకు దూరముగా ఉండే ప్రయత్నము చేశాడు. 13 ఏండ్ల వయసులో అప్పటి ఆచారము ప్రకారము కస్తూర్బాయితో వివాహము జరిగింది. వీరికి నలుగురు పిల్లలు (హరిలాల్ గాంధీ, మణిలాల్ గాంధీ, రామదాస్ గాంధీ, దేవదాస్ గాంధీ). చదువులో గాంధీ మధ్యస్థమైన విద్యార్థి. పోర్ బందర్ లోను, రాజ్‌కోట్ లోను ఆయన చదువు కొనసాగింది. 19 సంవత్సరాల వయసులో (1888 లో) న్యాయశాస్త్ర విద్యాభ్యాసానికి గాంధీ ఇంగ్లాండు వెళ్ళాడు. తల్లికిచ్చిన మాట ప్రకారము ఆయన మాంసానికి, మద్యానికి, స్త్రీ సాంగత్యానికి దూరంగా ఉన్నాడు. ఆయనకు బెర్నార్డ్ షా వంటి ఫేబియన్లతో పరిచయం ఏర్పడింది. అనేక మతాల పవిత్ర గ్రంథాలను చదివాడు. ఈ కాలములోనే ఆయన చదువూ, వ్యక్తిత్వమూ, ఆలోచనా సరళీ రూపు దిద్దుకొన్నాయి. 1891లో ఆయన పట్టభద్రుడై భారతదేశానికి తిరిగివచ్చాడు. బొంబాయి లోను, రాజ్‌కోట్ లోను ఆయన చేపట్టిన న్యాయవాద వృత్తి అంతగా రాణించలేదు. 1893లో దక్షిణాఫ్రికా లోని నాటల్‌లో ఒక న్యాయవాద (లా) కంపెనీలో సంవత్సరము కాంట్రాక్టు లభించింది.
అనసూయా సారాభాయ్
సారాభాయ్ 1913లో భారతదేశం తిరిగి వచ్చి, మహిళలు మరియు పేదల అభ్యుదయానికై పనిచేయటం ప్రారంభించింది. ఈమె ఒక పాఠశాలను కూడా స్థాపించింది. మిల్లులలో పనిచేసే కార్మిక స్త్రీలు 36 గంటలపాటు ఏకధాటిగా పనిచేసి, ఇంటికి వచ్చిన తర్వాత తీవ్రంగా అలసిపోవటం చూసిన సారాభాయి, కార్మిక ఉద్యమంలో అడుగుపెట్టాలని నిర్ణయించుకొన్నది. 1914లో అహ్మదాబాదులోని జౌళి కార్మికులను సంఘటిత పరచి సమ్మెను నిర్వహించింది. 1918లో ఒక నెల రోజుల పాటు సమ్మెను నిర్వహించింది. నేత కూలీలు తమ వేతనాలను 50 శాతం పెంచమని కోరుతుండగా, వారికి 20 శాతం పెంపు ఇవ్వజూపారు. కుటుంబ స్నేహితుడైన మహాత్మా గాంధీ అప్పటికి అనసూయా సారాభాయ్‌కి గురువయ్యాడు. కార్మికుల తరఫున గాంధీ నిరాహార దీక్షను చేపట్టాడు. ఆ పర్యవసానంగా కార్మికులకు 35 శాతం వేతనం పెరిగింది. ఆ సమయంలో సారాభాయ్ ప్రతిదినం కార్మికులను పెద్ద సంఖ్యలో సమావేశపరచేది. ఈ సమావేశాల్లో గాంధీ వారినుద్దేశించి ప్రసంగించేవాడు. తదనంతరం, 1920లో అహ్మదాబాదు వస్త్రపరిశ్రమ కార్మిక సంఘం, మజ్దూర్ మహాజన్ సంఘ్ ఏర్పడింది.