అలిపిరి
పూర్వం అలిపిరిని అడిపుళీ అని పిలిచేవారు. అడి అంటే పాదం పుళ అంటే చింత చెట్టు. పూర్వం పెద్ద చింత చెట్టు వున్నందున ఇది అలిపిరిగా పిలువబడింది. ఈచెట్టు క్రిందే తిరుమల నంబి రామానుజునికి రామాయణ రహస్యాలను ఉపదేశించాడని ఇతిహాసాలు చెబుతున్నాయి. మధ్యాహ్నాపు వేళలో రామానుజునికి పాఠం చెప్పడంలో నిమగ్నమై ఉన్నప్పుడు పరమాత్ముని పూజలకు వేళ అయినప్పుడు నంభి తపనని తీర్చే స్వామి పాదాలు ప్రత్యక్ష మయ్యాయట. ఇంకో ఇతిహాసం ప్రకారం కురువతి నంభి వేంకటేశ్వరుని నైవేద్యం కోసం మట్టికుండలు తయారు చేస్తూ ఇక్కడ నివసించాడు. మట్టితో పుష్పాలు చేస్తూ వాటిని భగవత్పాదులకు అర్పణ చేసేవాడు. నంభి కూలాల చక్రం, మట్టి ముద్ద, కూలాల సమ్మెట్టలు శిలాఫలకాలుగా రెండవ గాలి గోపురం మెట్ల ప్రక్కన ఉన్నాయి.
డెల్ఫీ
ఆరక్షిత అథ్లెటిక్‌ శిల్పాలకు కూడా డెల్ఫీ బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. వాస్తవానికి ఒలంపియా వీటిలో చాలా శిల్పాలకు ఆవాసంగా ఉండేదని, వాటిలో చాలా వరకు కాలగర్భంలో కలిసిపోయాయని తెలుస్తోంది. రానురానూ డెల్ఫీయే అథ్లెటిక్‌ శిల్పాలకు ప్రధాన వేదికగా మారిందట (మిల్లర్‌, 98). బలానికి ప్రతీకలైన సోదరులు క్లియోబిస్‌, బిటన్‌ డెల్ఫీలో ఇప్పటిదాకా లభించిన అతి పురాతన శిల్పాల్లో రెండింటిలో దర్శనమిస్తారు. ఎద్దులు లేకపోవడంతో ఈ సోదరులిద్దరూ వాళ్ల తల్లి కూర్చున్న బండిని మైళ్ల కొద్దీ లాగి హెరా సంరక్షణ కేంద్రానికి చేరుస్తారు. దాన్ని పురస్కరించుకుని ఈ శిల్పాలను చెక్కించారు. దీన్ని చూసి పొరుగు వాళ్లంతా ఎంతో ప్రభావితులయ్యారు. దాంతో వాళ్ల తల్లి వారికి అత్యంత ఉత్తమమైన కానుక ప్రదానం చేయాల్సిందిగా హెరాను కోరుతుంది. వారు హెరా మందిరంలోకి ప్రవేశించగానే సుషుప్తిలోకి జారుకుంటారు. ఇక దాన్నుంచి లేవనే లేవరు. వారి కీర్తి చుక్కలనంటిన ఆ సమయంలో మరణించడమే వారికి అత్యుత్తమ కానుకన్నమాట (మిల్లర్‌, 98)!
ఇక డెల్ఫీ రథ చోదకుడు కూడా ఇక్కడి అతి పురాతన శిథిలాల్లో ఒకటి. శతాబ్దాల పాటు ఇది కాలపరీక్షకు నిలిచింది. ఇక్కడి అత్యుత్తమ శిల్పాల్లో ఇదొకటి. కానీ రథ చోదకుడు‌ శిల్పం చాలా భాగం కళ కోల్పోయింది. రథంతో పాటు అతని ఎడమ చేయి కూడా ఇప్పుడు కనిపించదు. కానీ పురాతన అథ్లెటిక్‌ కళలకు తిరుగులేని నివాళిలా అదిప్పటికీ అలాగే నిలిచి ఉంది (మిల్లర్‌, 98)