రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం లేదా రెండవ ప్రపంచ సంగ్రామం (Second World War) అనేది 1939 నుండి 1945 వరకు ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల నడుమ ఏక కాలంలో ఉమ్మడిగా, విడివిడిగా జరిగిన అనేక యుద్ధాల సమాహారం. దీనికి పూర్వ రంగంలో జరిగిన రెండు ప్రధాన సైనిక సంఘటనలు ఈ మహా యుద్ధానికి దారి తీశాయి. వాటిలో మొదటిది, 1937లో మొదలయిన రెండవ చైనా-జపాన్ యుద్ధం. రెండవది, 1939లో జర్మనీ దేశం పోలాండ్ పై జరిపిన దురాక్రమణ. రెండవ చైనా-జపాన్ యుద్ధం వివిధ ఆసియా దేశాల మధ్య యుద్ధానికి దారి తీస్తే, జర్మనీచే పోలాండ్ దురాక్రమణ ఐరోపా దేశాల మధ్య యుద్ధానికి కారణభూతమయింది. ఇది క్రమంగా ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలు మిత్ర రాజ్యాలు, అక్ష రాజ్యాల పేరుతో రెండు ప్రధాన వైరి వర్గాలుగా మారి ఒక మహా సంగ్రామంలో తలపడేటట్లు చేసింది. ఈ యుద్ధంలో పాల్గొన్న సైనికుల సంఖ్య సుమారు పది కోట్లు. ఇందులో పాల్గొన్న దేశాలు ఒక రకమయిన పరిపూర్ణ యుద్ధ పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్నాయి (అనగా, సైనిక-పౌర భేదాలు లేకుండా అందుబాటులో ఉన్న వారందరూ ఏదో ఒక రకంగా యుద్ధంలో పాలుపంచుకోవటం). ఆకారణంగా ఆయా దేశాల ఆర్థిక, పారిశ్రామిక, సాంకేతిక వనరులన్నింటినీ యుద్ధ ప్రయోజనాలకోసమే వాడవలసి వచ్చింది.
క్రిప్స్ రాయబారం
భారతదేశం ప్రపంచ యుద్ధం IIలోకి ప్రవేశించడంపై స్పందించేక్రమంలో కాంగ్రెస్ చీలిపోయింది. భారత వైస్రాయి తీసుకున్న నిర్ణయంపై ఆగ్రహోదగ్రులైన కొంతమంది కాంగ్రెస్ నేతలు బ్రిటన్ స్వంత స్వేచ్ఛకే ప్రమాదకారిగా తయారవుతూ ఐరోపా‌లో యుద్ధం సాగుతుండగా, బ్రిటిష్ వారిపై ప్రజా తిరుగుబాటు లేవదీయడానికి అనుకూలతను వ్యక్తం చేశారు. ఇతరులు, చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారివంటివారు, బ్రిటిష్ వారికి ఎర్రతివాచీ పరచాలని, ఈ కీలకమైన తరుణంలో వారికి మద్దతుగా నిలవాలని ప్రబోధించారు. ఇప్పుడు వారికి మద్దతు తెలిపితే యుద్ధానంతరం దేశ స్వాతంత్ర్యం పట్ల వారినుంచి సానుకూలత వ్యక్తమవుతుందని వీరు భావించారు. భారతదేశం మరియు కాంగ్రెస్ పార్టీ అత్యున్నత నేత మోహన్‌దాస్ గాంధీ యుద్ధంలో భారత్ పాత్రను వ్యతిరేకించాడు. తను నైతికంగానే యుద్ధానికి వ్యతిరేకి -- పైగా అతడు బ్రిటిష్ వారి ఉద్దేశ్యాలను అనుమానించాడు. స్వాతంత్ర్యం పట్ల భారతీయ ఆకాంక్షల పట్ల బ్రిటిష్ వారు నిజాయితీగా లేరని తన నమ్మిక. అయితే రాజగోపాలాచారి మాత్రం, సర్దార్ వల్లభాయి పటేల్, మౌలానా అజాద్ మరియు జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మద్దతుతో క్రిప్స్‌తో చర్చలు జరిపి తమకు తక్షణం స్వయం ప్రభుత్వాన్ని, తర్వాత స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇస్తామనే హమీ తీసుకుని బ్రిటిష్ యుద్ధ ప్రయత్నాలకు పూర్తి మద్ధతు తెలిపారు.