గుత్తా జ్వాల
జ్వాల సెప్టెంబర్ 7, 1983న మహారాష్ట్ర లోని వార్ధాలో తెలుగు తండ్రి గుత్తా క్రాంతి, చైనా తల్లి ఎలెన్‌కి జన్మించింది. తాత చెంగ్ వార్ధాలోని సేవాగ్రాం ఆశ్రమములో మహాత్మా గాంధీ శిష్యుడు. గాంధీ ఆత్మకథ, రచనలను ఛైనా భాషలోనికి అనువదించాడు. భట్టిప్రోలు మండలం గుత్తావారిపాలెం జ్వాల పెద్దల స్వస్థలం. జ్వాల తాతయ్య గుత్తా సుబ్రహ్మణ్యం అభ్యుదయవాది, స్వాతంత్య్రయోధుడు. ఏడుగురు అన్నదమ్ముల్లో పెద్దవాడు సుబ్రహ్మణ్యం. చిన్నతనంలోనే సోదరులతో కలిసి వందేమాతరం నినాదాన్ని అందుకున్నారు. ఆగ్రహించిన నాటి బ్రిటిష్ పాలకులు ఈ కుటుంబాన్నీ, వీరి బంధుగణాన్నీ అరెస్టుచేసి జైలుకు పంపారు. ఉద్యమబాటలో వీరి ఆస్తులు కరిగిపోయాయి. సుబ్రహ్మణ్యం పెదనాన్న, పెద్దమ్మ జైల్లోనే ప్రాణాలు విడిచారు. బయటపడ్డాక అప్పులతో కాలం గడుపుతుండగానే వారు కోరుకున్న స్వేచ్ఛాభారతం సిద్ధించింది. మిగిలిన కొద్దిపాటి ఆస్తులు అమ్ముకుని ఏడుగురు అన్నదమ్ముల కుటుంబాలు వలసబాట పట్టాయి. తమిళనాడుకు వెళ్లి పుష్పగిరి గ్రామంలో వ్యవసాయం ఆరంభించి పూలతోటలు సాగుచేశారు. సుబ్రహ్మణ్యం దంపతులకు అరుగురు సంతానం. అందులో క్రాంతి ఒకరు. ఈ కుటుంబానికి మహారాష్ట్రలోని సేవాగ్రామ్‌తో అనుబంధం ఏర్పడింది. మకాం అటు మార్చారు. గాంధీజీ బేసిక్ స్కూలును ఆరంభించారు. తర్వాత నెల్లూరు జిల్లా వాకాడు చేరారు. ఆ క్రమంలో వాకాడు, హైదరాబాద్‌లో ప్రాథమిక విద్య, ఇంటర్మీడియెట్ చదివిన క్రాంతి మహారాష్ట్ర వెళ్లి డిగ్రీ, రసాయనశాస్త్రంలో పీజీ చేశారు. అప్పుడే సేవాగ్రామ్ వచ్చిన చైనా యువతి ఎలెన్‌తో పరిచయం ప్రేమగా మారింది. వివాహబంధం ముడిపడ్డాక ఆమెకు భారత పౌరసత్వం వచ్చింది. ఆర్‌.బీ.ఐ ఉద్యోగిగా మహారాష్ట్రలో అయిదేళ్లు పనిచేసిన క్రాంతి, 1988లో బదిలీపై హైదరాబాద్ చేరుకున్నారు.
బుర్రా రాఘవాచారి
ఆంధ్ర నాటకరంగంలో కలియుగ అర్జునుడుగా ప్రఖ్యాతి వహించిన బుర్రా రాఘవాచారి 1883లో బందరులో జన్మించాడు. తండ్రి నరసింహాచారి, తల్లి ఆండాళమ్మ. 'రాఘవాచారి సోదరుడైన నారాయణాచారి బందరు హిందూ థియేటరులో వివిధ పాత్రలను ధరించేవాడు. మరో సోదరుడు నంబెరుమాళ్లాచారి ప్రసిద్ధ హార్మోనిస్టుగా ప్రఖ్యాతి గాంచాడు. వీరిలో ఎక్కువ ప్రజాభిమానాన్ని చూరగొన్న వ్యక్తి బుర్రా రాఘవాచారి. ఇతడు మంచి గాయకుడు. పాటలన్నా,పద్యాలన్నా చెవి కోసుకునే వాడు. ఇతడు తన మేనమాను తిరువెంగళాచార్యులు వద్ద సంగీతాన్ని నేర్చుకుని పాట కచ్చేరీలు చేస్తూ ఉండేవాడు. కంచు గంటలా మోగే ఇతని కంఠం విన్న ప్రతి వారూ ఈయవ ఉజ్జ్వల భవిష్యత్తును గురించి వర్ణించేవారు. ఇతడు ప్రారంభంలో కాండూరి తిరువెంగళాచార్యుల ఆధ్వర్యంలో చిన్నచిన్న పాత్రలు ధరించేవాడు. ఇతడి పాటలకు, పద్యాలకు ముగ్ధులైన ప్రేక్షకులు కరతాళధ్వనులు చేసేవారు. దానితో ఇతనికి నాటకాలమీద ఆసక్తి ఎక్కువైంది. స్వయంకృషితో అనతి కాలంలోనే ఉత్తమ గాయకుడిగా, నటుడిగా పైకిచెవచ్చాడు. కళాతృష్ణతో ఇతడు రాయల్ థియేటర్‌ను 1903లో స్థాపించారు. అప్పటికే ముంజులూరి కృష్ణారావు కృష్ణ పాత్రధారణలో మంచి పేరు తెచ్చుకున్నాడు. ఆయన సమర్థుడైన అర్జునపాత్రధారికై వెదుకుతున్న తరుణంలో బుర్రా రాఘవాచారి ఆయన కళ్లముందు మెరిశాడు. అదే స్థితిలో కృష్ణ పాత్ర కొరకు ఎదురు చూస్తున్న రాఘవాచారికి ముంజులూరి కృష్ణారావు దొరికాడు. రాయల్ థియేటర్ ఆధ్వర్యంలో 'పాండవోద్యోగం', 'పాండవ విఙయం', 'పాండవ జననం", పాండవ ప్రవాసం','గయోపాఖ్యానం', 'పాండవ ఆశ్వమేధం' మొదలైన భారత నాటకాలలో వీరిరువురూ కలియుగ కృష్ణార్జునులుగా సాక్షాత్కరించి, రాయల్ థియేటర్‌కు, బందరు నాటక రంగానికి , ఎనలేని కీర్తినీ, ప్రతిష్టనూ చేకూర్చారు. ఆ విధంగా వారు వందలాది నాటకాలను అద్భుతంగా ప్రదర్శించారు. ఇతనితో పాటు నటించిన ప్రముఖ నటులలో పింగళి లక్ష్మీకాంతం, ఇందుపల్లి గోవిందరావు, మాదిరెడ్డి సుబ్బారావు, పింగళి వీరయ్య, పింగళి నర్సయ్య, కలపటపు రాజేశ్వరరావు, శ్రవణం తాతయ్య, పెదసింగు రంగయ్య, ఆమాను సుబ్బారావు మొదలైనవారు వున్నారు.
ఇతని నటనను మెచ్చుకున్నవారిలో త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి, బాలగంగాధర తిలక్, మాధవపెద్ది వెంకటరామయ్య మొదలైనవారున్నారు.