కృష్ణా జిల్లా
కృష్ణా జిల్లాకు [1] ఆ పేరు జిల్లాలో ప్రవహించే కృష్ణా నది వల్ల వచ్చింది. జిల్లా అధికారిక కేంద్రం మచిలీపట్నం కాగా, వాణిజ్య కేంద్రంగా విజయవాడ ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ జిల్లా సరిహద్దులలో ఉత్తరాన ఖమ్మం జిల్లా, తూర్పున పశ్చిమ గోదావరి, దక్షిణాన బంగాళాఖాతము, నైరుతిలో గుంటూరు జిల్లా, వాయవ్యంలో నల్గొండ జిల్లా ఉన్నాయి.
కృష్ణా జిల్లా గ్రామదేవతలు
గ్రామదేవత అంటే గ్రామాన్ని కాపాడి, రక్షించే దైవ శక్తి అని గ్రామ ప్రజల నమ్మకం. గ్రామస్తుల కష్టాలు తీర్చి, పంటలను కాపాడి, శత్రువుల నుండి రక్షించే శక్తిగా గ్రామదేవతను పూజిస్తారు. గ్రామాలు, పట్టణీకరణ నగరీకరణ మధ్య విస్తరిస్తున్న కృష్ణా జిల్లాలో గ్రామ దేవతలు నగరదైవ శక్తులుగా పరిణితి చెందుతున్నారు. అయినా గ్రామాలలో జరిపినట్టే ప్రజలు ఉత్సవాలు, సంబరాలు జరుపుతున్నారు. గ్రామ దేవత కోపమే వర్షాలు పడకపోవటానికి, అరిష్టాలకి కారణం అని గ్రామస్థులు భావిస్తారు. ఆమె కోపం తీర్చేందుకు బలులు, సంబరాలు, ఉత్సవాలు ఏకాధికం చేస్తారు. కృష్ణా జిల్లా గ్రామదేవతల మీద అయితే తెలుగులో సినిమాలు కూడా వచ్చాయి.
పోషించే దేవతను పోచమ్మ అని కొలిచారు. ఈమె కాళికాదేవి స్వరూపం అని నమ్ముతారు. స్ఫోటకం, పొంగు లాంటి వ్యాధులకు పోచమ్మను అధిదేవత అంటారు. స్ఫోటకం పోస్తే ఆ సమయంలో పోచమ్మ-అమ్మతల్లి-ఆటలమ్మ-ఆటపాటలమ్మ-తట్టుతల్లి-మహమ్మారి సోకిందని భావించి ఆమెను చల్లార్చటం కోసం చద్ది సమర్పిచుకుంటూ ఉంటారు. ఊరి జనమంతా ఈ వ్యాధులు ప్రబలినపుడు జాతరలు, ఉత్సవాలు, సంబరాలు జరిపి అమ్మవారిని తృప్తిపరుచుకుంటారు. మైసమ్మ పశువుల దేవత. మహాలక్ష్మి, మహిషమ్మ పదాలే గ్రామస్తుల నోట మైసమ్మగా అయ్యాయి. పశువులు తప్పిపోయినప్పుడు, వ్యాధులు సోకి మరణిస్తున్నపుడు, మైసమ్మకు మొక్కుకుంటారు. గేదెమహాలక్ష్మి అని పిలిచేది ఈ మైసమ్మనే. కృష్ణా జిల్లాలోని దాదాపు 160 గ్రామాల చారిత్రక ప్రాధాన్యతలు, పండుగలు, ఉత్సవాల గురించిన వివరాలు 1961 సెన్సస్ లో కనిపిస్తాయి. ఈ వివరాల్ని పరిశీలించినపుడు 47 గ్రామదేవతల పేర్లు కనిపిస్తాయి. ఈ 47 గ్రామదేవతల పేర్లు :