భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
బ్రిటీష్ పాలన లేదా బ్రిటీష్ రాజ్ భారత ఉపఖండంలో స్థూలంగా 1858 నుంచి 1947 వరకూ సాగిన బ్రిటీష్ పరిపాలన. [1][2] ఈ పదాన్ని అర్థస్వతంత్ర కాలావధికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.[2][3] ఇండియాగా సాధారణంగా పిలిచే ఈ బ్రిటీష్ పాలిత ప్రాంతంలో -బ్రిటీషర్లు నేరుగా పరిపాలించే ప్రాంతాలతో పాటుగా, వేర్వేరు రాజులు పరిపాలించే ప్రిన్స్ లీ స్టేట్స్ కూడా కలిసివున్నాయి- మొత్తంగా ఆ ప్రాంతమంతా బ్రిటీష్ సార్వభౌమత్వం లేదా చక్రవర్తిత్వం కింద ఉన్నట్టు. ఈ ప్రాంతాన్ని కొందరు బ్రిటీష్ ఇండియా అని కూడా వ్యవహరించేవారు.[4] విక్టోరియా రాణి కొరకు భారత సామ్రాజ్యాన్ని అధికారికంగా టోరీ ప్రధాని బెంజమిన్ డిస్రేలీ 1876లో ఏర్పరిచారు. జర్మనీ, రష్యా పాలకులకు విక్టోరియా తీసిపోయినట్టు భావించకుండా ఉండేందుకు ఈ ఏర్పాటుచేశారు.[5] భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలనలో ఉండగానే లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు, 1900, 1920, 1928, 1932,1936 సంవత్సరాల్లో వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడల్లో పాల్గొన్న దేశం, 1945లో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఐక్యరాజ్యసమితిలో వ్యవస్థాపక సభ్యురాలూ.[6]
గ్రామ కైఫియ్యత్తులు
బ్రిటీష్ వారి ఈస్టిండియా కంపెనీ మన దేశంలో వ్యాపార ఉధ్ధేశ్యంతో సుమారు 1600 సం.ములో ప్రవేశించిన తర్వాత నూట యాభై ఏళ్లకు, అంటే 1750 తర్వాత, అనేక ప్రాంతాలలో పాలనాధికారం సంపాదించింది. ఆ కాలంలో పాలనాధికారం అంటే పన్నుల వసూలు చేసుకునే అధికారం ఎపరికి ఉంటే వారు ఆ ప్రాంతాన్ని వారు పరిపాలిస్తున్నట్లుగా ఉండేది.అప్పడు పరిపాలన కేవలం పన్నులు వసూలు చేసుకోవటమే. కొద్ది కాలానికే 1767లోనే సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ఏర్పాటు చేసారు.దానిని బట్టి వారు భారత దేశ వనరుల అధ్యయనానికి వాళ్లు చాలా ప్రాధాన్యత ఇచ్చినట్లు తెలుస్తుంది. ఆ ప్రాధాన్యతలో భాగంగా గ్రామ అధ్యయనాలు జరపడంలో 1784 నుంచి 1816 మధ్య కోలిన్ మెకంజీ (1754-1821) చేసిన సర్వే వలన ఇవాళ తెలుగు సీమలో అత్యధిక భాగం కనీసం పది జిల్లాల గ్రామాల చరిత్రకు మెకంజీ తయారు చేయించిన కైఫియత్తులే ఆధారం. కోలిన్ మెకంజీ ఆనాటి బ్రిటిషు యువకులందరిలాగానే ఉద్యోగం వెతుక్కుంటూ,30 సం.ముల వయసులో 1783లో భారతదేశానికి వచ్చాడు. ఇంజనీరింగ్ విభాగంలో ఉద్యోగిగా చేరి, కంపెనీ సైన్యం వెంట తిరుగుతూ 1784-90 మధ్య నెల్లూరు, రాయలసీమ ప్రాంతాలలో రహదారుల, మార్గాల పటాలు తయారుచేశాడు. ఆ నేపథ్యంలో 1790 లో ఆయనకు గుంటూరు సర్కారును సర్వే చేసే బాధ్యత అప్పగించారు. మెకంజీ 1790 నుంచి 1793 వరకు గుంటూరు జిల్లా ప్రాంతం మాత్రమే కాక, కృష్ణా,పశ్చిమ గోదావరి, విశాఖపట్నం, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం, ప్రకాశం, నెల్లూరు, కర్నూలు జిల్లాల ప్రాంతాలను, నల్లమల, ఎర్రమల కొండలను కూడ సర్వే చేశాడు. ఆ తర్వాత 1794లో పెన్నా, కృష్ణ నదుల మధ్య ఉన్న నిజాం సరిహద్దు ప్రాంతాలన్నిటిని కూడ సర్వే చేశాడు. ఆ కృషివల్ల మెకంజీ ఆ తర్వాత 1810 లో మెకంజీ 2,070 స్థానిక చరిత్రల సేకరణ చేసాడు. ఆయా గ్రామాల గురించి పాలకులకు అవసరమైన సమాచారాన్ని రాబట్టడానికి మెకంజీ ఈ స్థానిక చరిత్రలు రాయించాడు. అప్పటికి కొన్ని గ్రామాలలో భూముల గురించి, పంటల గురించి, పన్నుల గురించిన సమాచారాన్ని భద్రపరచిన కవిలె, లేదా దండ కవిలె అనే కరణీకపు చిట్టాలే ఈ కైఫియత్తులు.ఇవి చాలా వరకు ఆధారంగా నిలిచినవి. మెకంజీ కూడా ఆనాటి సమాజంలో చదువు, గ్రామం గురించి అహగాహన ఉన్న కరణాలతోనే ఎక్కువగా వారి వారి గ్రామాల గురించి ఈ స్థానిక చరిత్రలు రాయించాడు. వాటన్నిటినీ గ్రామ కైఫియత్తులు అని, మెకంజీ కైఫియత్తులు అని అంటారు. ఇవన్నీ కనీసం రెండు వందల సంవత్సరాల కింద వాడకంలో ఉన్న భాషలో, పద ప్రయోగాలతో, అదికూడ శిష్టులు రాసినవిగా ఉన్నాయి. కనుక చదవడానికి కష్టపడవలసి వచ్చినా కొంత విలువైన సమాచారం మనకు తెలుస్తుంది.ఈస్టిండియా కంపెనీ అధికార నిచ్చెనల పైపైకి ఎక్కి నాటి ప్రాంతీయ సర్వేయర్ పదవి నుండి 1816లో భారత దేశపు మొదటి సర్వేయర్ జనరల్ గా పదవి చేపట్టాడు.