వాము
వాము వంటలలో ఉపయోగించే ఒక విధమైన గింజలు. వాము లేదా ఓమను సంస్కృతం లో దీప్యక అని, హిందీలో అజ వాన్‌ అని అంటారు. వాము మొక్క మొత్తం సువాసన కలిగి ఉంటుంది. పువ్వులు గుత్తులు గుత్తులుగా ఉంటాయి. ఈ పువ్వులనుంచే విత్తులు వస్తాయి. వాము శరీరంలో వాతాన్ని హరింపజేస్తుంది. శూలలను తగ్గిస్తుంది. జీర్ణశక్తిని పెంపొందిస్తుంది. కడుపు ఉబ్బరం, ప్లీహవృద్ధిని తగ్గిస్తుంది. వాంతులను తగ్గిస్తుంది. గుండెకు కూడా అత్యంత ఉపయోగకారి. దీని శాస్త్రీయ నామము ట్రాకీస్పెర్మమ్ కాప్టికమ్ (Trachyspermum copticum).
బెండగింజల నూనె
బెండకాయ మొక్క మాల్వేలిస్ వర్గము, మాల్వేసి కుటుంబానికి చెందినది. బెండ వృక్షశాస్త్రనామము 'Abelmoschus esculentus'.ఇది ఏకవార్షిక మొక్క.0.9-2.0మీటర్ల ఎత్తువరకు పెరుగుతుంది. బెండకాయలను వంటకూరలలో వినియోగిస్తారు.బెండయొక్క జన్మస్థానం గురించి వివాదముంది. కొందరు దక్షిణ ఆసియా అనిభావించగా, కొందరు యుథోఫియా, ఉత్తర ఆఫ్రికా అని ఆధారాలు చూపిస్తున్నారు..అక్కడినుండి మధ్యధరాప్రాంతంద్వారా అరబ్బిదేశాలు అక్కడినుండి భారతదేశంకు వ్యాప్తి చెందినది.బెండగింజలలో నూనెశాతం 16-17% వరకు ఉంటుంది. మాంసకృత్తులశాతం 18-19% వరకు ముడిపీచు (Crude Fibre)21% ఉండును. గింజలలో నూనెశాతం తక్కువగా ఉండటం వలన నూనెను ఎక్సుపెల్లరు యంత్రాలద్వారా దిగుబడి అనుకున్నంతగా రాదు. అందుచేత సాల్వెంట్‌ ప్లాంట్ ద్వారానే సంగ్రహించాలి. సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షన్ పద్ధతిలో తీసిన నూనె పసుపురంగులో ఉండి ఆకుపచ్చ ఛాయను కలిగి ఉండును. నూనెలోని ఫెనోపైటిన్ (phenophytin) వలన నూనెకు ఆకుపచ్చని ఛాయకలిగినది. నూనె అల్ఫా, గామా టొకొఫెరొలులను కలిగివున్నది.బెండగింజలలో నూనెవున్న విషయాన్ని 1920లోనే జమైసన్ (jameison) మరియు బాగ్‌మాన్ (Baugman) అనేవారు గుర్తించారు..ఈనూనె హెల్పన్ పరీక్షకు అనుకాలంగా (positive) గా స్పందిస్తుందని గుర్తించినది కూడా వీరె.