దసరా
దసరా పండుగ విజయదశమి నాడు జరుపుకోవడం జరుగుతుంది. తెలుగు వారు దసరాని పది రోజులు జరుపుకుంటారు. ముందు నవరాత్రులు దుర్గ పూజ ఉంటుంది. తెలంగాణాలో ఈ తొమ్మిది రోజులు అమావాస్య నుంచి నవమి వరకు బతుకమ్మ ఆడుతారు. తెలంగాణా పల్లెల్లో ప్రతి అమావాస్యకి స్త్రీలు పట్టు పీతాంబరాలు ధరించడం ఆనవాయితీ. విజయదశమి రోజున చరిత్ర ప్రకారం రాముడు రావణుని పై గెలిచిన సందర్భమే కాక పాండవులు వనవాసం వెళ్తూ జమ్మి చెట్టు పై తమ ఆయుధాలను తిరిగి తీసిన రోజు. ఈ సందర్భమున రావణ వధ, జమ్మి ఆకుల పూజా చేయటం రివాజు. జగన్మాత అయిన దుర్గా దేవి, మహిషాసురుడనే రాక్షసునితో 9 రాత్రులు యుద్ధము చేసి అతనిని వధించి జయాన్ని పొందిన సందర్భమున 10వ రోజు ప్రజలంతా సంతోషముతో పండగ జరుపుకున్నారు, అదే విజయదశమి. దేవీ పూజ ప్రాధాన్యత ఈశాన్య భారతదేశములో హెచ్చుగా ఉంటుంది.
అప్పాజి పేట
11,12,13వ శతాబ్దానికి సంబదించిన విగ్రహం వెలుగులోకి వచ్చింది. ఈ విగ్రహం కాకతీయుల కాలంలో దేవతా మూర్తుల విగ్రహంను సంతానం లేని మహిళలు పూజంచేవారని అని తెలుస్తుంది. ఈ విగ్రహం 3ఫీట్ల 6ఇంచుల పొడవు 1 ఫీట్ ఎత్తు కలిగివుంది. ఈ విగ్రహంలో మొదటగా వీరభద్రుడు (శివ).. చివరన వినాయక విగ్రహాలు ఉన్నాయి.మధ్యలో ఏడుగురు దేవతలు ఉన్నారు.వారిలో వరుసగా బ్రహ్మీ!!! మహేశ్వరి!!!కౌమారి!!!వైష్ణవి!!!వరాహి!!!ఇంద్రాణి!!!చాముండి దేవతలున్నారు.వారి వాహనాలు వరుసగా హంస-నంది-నెమలి-గరుత్మంతుడు-పండి-ఏనుగు-నక్క చిత్రాలు వరుసగా ఉన్నాయి.
దసరా పండుగను చాల ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.అప్పాజిపేట ఎక్కడెక్కడో నివసిస్తున్న ప్రజలు దసరా పండగకి తప్పకుండా వస్తారు. అన్ని రకాల పిండి వంటలు చేస్తారు. పిల్లలు ఉత్సవంగా బాణసంచా కలుస్తారు. అందరు కొత్త దుస్తులు ధరిస్తారు.సాయంత్రం ఊరి చివరినా జరిగే జమ్మి పూజకు భారీగా ప్రజలు తరలివెళ్తారు.సాంప్రదాయబద్దంగా నిర్వహించిన జమ్మిపూజలో పాల్గొని తర్వాత గ్రామంలో ప్రతిష్టించిన దుర్గ మాతా ని దర్శిస్తారు.
సెప్టెంబరు, అక్టోబరు నెలలు తెలంగాణ ప్రజలకు పండుగల నెలలు.ఈ నెలలలో రెండు పెద్ద పండుగలు జరపబడతాయి.ఈ పండుగలలో ఒకటి బతుకమ్మ పండుగ, మరియొకటి దసరా (విజయ దశమి). అయితే బతుకమ్మ పండుగ మాత్రం, తెలంగాణకు మాత్రమే ప్రత్యేకమయిన పండుగ. తెలంగాణ సాంస్కృతిక ప్రతీక ఈ పండుగ.రాష్ట్రమంతా అన్ని వర్గాల మహిళలుచేసుకునే ఈ పండగ అప్పాజిపేట గ్రామంలో మాత్రం ఒక వర్గానికి చెందిన మహిళలు మాత్రమే బతుకమ్మలో పాల్గొంటారు.పవిత్రంగా మహిళలు ఎంతో అందంగా తయారు చేసిన బతుకమ్మను సాయంత్ర వేళలో కచ్చిర్ దగ్గరికి తీసుకొచ్చి బతుకమ్మ పాటలు పడుతూ నృత్యమాడుతారు. ఆ తర్వాత పక్కనే ఉన్న ముత్యాలమ్మ చెరువులో బతుకమ్మను సమర్పిస్తారు.