రేబిస్
రేబీస్ ను పిచ్చికుక్క వ్యాధి, జలభీతి వ్యాధి (Hydrophobia) అని కూడా అంటారు. ఇది క్షీరదాలకు చెందిన జంతువుల నుండి జంతువులకు వ్యాపించే ఒక వైరల్ వ్యాధి. ఉదాహరణకు కుక్కలు, నక్కలు, తోడేళ్లు, పిల్లులు, ఎలుగుబంట్లు, కోతులు, తదితర కార్నివరస్ (carnivarous) జంతువులు. జబ్బుతో ఉన్న జంతువు మనిషికి కరిచినచో ఈ వ్యాధి మనుషులలో వ్యాప్తిచెందును. జంతువులలోనైనా, మనుషులలోనైనా ఈ వ్యాధి కనిపిస్తే చనిపోవడము తప్ప మందులేదు. పిచ్చికుక్క కరిచిన వెంటనే టీకాలు (వ్యాక్షిన్) వేసుకుంటే ప్రమాదమేమీ ఉండదు. నూటికి నూరుపాళ్లు సురక్షితము.
రేబీస్
రేబీస్ ఇతర జంతువుల నుండి మానవులకు సంక్రమిస్తుంది. వ్యాధి సోకిన జంతువు వేరే వ్యక్తిని లేదా జంతువును గీరినప్పుడు లేదా కరిచినప్పుడు రేబీస్ వ్యాప్తి చెందుతుంది. మరో జంతువు లేదా మానవుని యొక్క శ్లేష్మ పొరకు ఇన్ఫెక్షన్ సోకిన జంతువు యొక్క లాలాజలం తగిలితే, ఆ లాలాజలం కూడా రేబీస్‍ను వ్యాప్తి చేయవచ్చు. మానవులలో చాలా రేబీస్ కేసులు కుక్క కరవటం వలన సంభవిస్తాయి. సాధారణంగా రేబీస్ కుక్కలు ఉన్న దేశాలలో 99% కంటే ఎక్కువ రేబీస్ కేసులు కుక్క కరవటం వలన సంభవిస్తాయి.  అమెరికా ప్రజలలో గబ్బిలం కరవటం అనేది రేబీస్ ఇన్ఫెక్షన్ల యొక్క సర్వసాధారణ మూలంగా ఉంది మరియు 5% కంటే తక్కువ కేసులు కుక్కల ద్వారా సంభవిస్తాయి. చిట్టెలుకలకు చాలా అరుదుగా రేబీస్ ఇన్ఫెక్షన్ సోకుతుంది.  రేబీస్ వైరస్  పరధీయ నాడుల ద్వారా మెదడుకు ప్రయాణిస్తుంది. లక్షణాలు ప్రారంభమైన తరువాత మాత్రమే ఈ వ్యాధి యొక్క రోగనిర్ధారణ జరుగుతుంది.
ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాలలో కుక్కల ద్వారా వచ్చే రేబీస్ ప్రమాదాన్ని జంతు నియంత్రణ మరియు టీకా కార్యక్రమం తగ్గించింది. వ్యాధి నిరోధీకరణను పొందే ప్రజలు వ్యాధిబారిన పడటానికి ముందు వారికి అధిక ప్రమాదవకాశం ఉందని సిఫార్సు చేయబడింది. రేబీస్ సాధారణంగా ఉన్న ప్రపంచంలోని ప్రాంతాలలో గబ్బిలాలతో పని చేసే లేదా ఎక్కువ కాలం గడిపే వ్యక్తులు అత్యధిక ప్రమాదవకాశం కలిగిన బృందాలుగా ఉంటారు. రేబీస్‍కు గురైన వ్యక్తులు, రేబీస్ లక్షణాలు ప్రారంభం కావడానికి ముందే, వ్యాధి నివారణకు  రేబీస్ టీకాను మరియు కొన్నిసార్లు రేబీస్ ఇమ్యునోగ్లోబిన్ చికిత్సను పొందితే అవి సమర్థవంతంగా ఉంటాయి. గాట్లు మరియు గీతలను సబ్బు మరియు నీటితో 15 నిమిషాలు కడగటం వల్ల  పోవిడన్ అయోడిన్ , లేదా సబ్బు వైరస్‍ను చంపవచ్చు, రేబీస్ వ్యాప్తిని నిరోధించడంలో అవి కొంతవరకు ప్రభావంతంగా ఉన్నట్లుగా కూడా కనిపిస్తుంది. లక్షణాలు కనబడిన తర్వాత కొద్ది మంది మాత్రమే రేబీస్ వ్యాధి నుండి ప్రాణాలతో బయటపడగలిగారు. ఇది  మిల్వాకీ ప్రోటోకాల్  అని పిలువబడే విస్తృతమైన చికిత్స.