దాల్చిన చెక్క
దాల్చిన చెక్క అనగానే మషాలా వెంటనే జ్ఞాపకమొస్తుంది. బిరియాని తయారీలోనూ, మషాలా కూరలు తయారీలోనేగా దీని ప్రభావం ఉంటుందనేది అనే అభిప్రాయం అందరిలో ఉంది. కాని దానిలోనూ ఔషధ గుణాలున్నాయని కొందరికే తెలుస్తుంది. . దాల్చిన చెక్కకు సంస్కృతంలో ‘త్వక్’అనే పేరుంది. ‘దారుసితా’ (తియ్యని మాను కలిగినది అని అర్థం) అనేది కూడా దాల్చిన చెక్క పేరే. * తెలుగులో దాల్చిన పట్ట అనీ లవంగ పట్ట అనీ పిలుస్తారు. అయితే లవంగం చెట్టుకూ దాల్చిన చెట్టుకూ సంబంధం లేదు. * దాల్చిన చెట్టు మానునుంచి వలిచిన పట్టని ఎండబెట్టి దాల్చిన చెక్క పేరుతో మార్కెట్లో విక్రయిస్తుంటారు. * ‘బిర్యానీ ఆకు’ అనే పేరుతో మార్కెట్లో మనకు కనిపించేది ‘సిన్నమోమం తమాల’ (ఆకు పత్రకం) అనే చెట్టు ఆకులు. దాల్చిన ఆకులను తేజ్‌పత్ అంటారు.
మడవ
ఇది వ్యవసాయ సంబందిత పదం. వెలి దుక్కిలో నాటే పంటలకు సాలు తోలి దానిలో మొక్కలను నాట తారు. చెరకు, మిరప తోట మొదలగు వాటికి ఈ "మడవలు" తప్పని సరి. పారించే నీరు వృధా కాకుండా సమానంగా పారించ డానికి వీటిని ఏర్పాటు చేస్తారు. ముందుగా 'సాళ్లు తోలి' ఆ సాళ్లకు అడ్డంగా సుమారు పదడుగులక ఒకటి చొప్పున మరొక సాలు తోలు తారు. ఇది చిన్న కాలువగా వుపయోగిస్తారు. దీని ద్వార ఇరువైపుల వున్న సాళ్లకు నీరు పారిస్తారు. ఆ సాళ్లు మూడు లేక ఐదు(బేసి) సాళ్లుకు కలిపి నీరు పారిస్తారు. అలా నీరు పారించే చిన్న అడ్డు కట్టను మడవ అంటారు. ఒక వైపు 'మడవ' కట్టి అది పారగానె దాని కెదురుగా వున్న సాళ్లకు మరొక 'మడవ' కట్టి ఆ సాళ్లను కూడ పారిస్తారు. అలా ఆ చిన్న కాలువ గట్టుకున్న మట్టిని పారతో తీసి కాలవకు అడ్డుగా వేస్తె ఆ కాలువలో పారె నీరు సాళ్లలోకి పారు తుంది. అది పారిన తర్వాత ఆ అడ్డు కట్టను పారతో తొలిగించి మరొక సాళ్లలోనికి పారిస్తారు. దీనినే 'మడవ' కట్టడం అంటారు. ఆ విదంగా ఒక పార మందం కాలువ గట్టును తొలగించడమును 'మడవ' అంటారు. అలాగె నీరు పారె మూడు సాళ్లను (లేదా ఐదు సాళ్లను కూడ) 'మడవ' అంటారు. ఒక్కో కాలవకు దాని పొడవును బట్టి సుమారు ఒక్కోవైపు ఐదు లేక ఆరు 'మడవలు' వుంటాయి. (పద ప్రయోగాలు: మడవ సరిగా కట్టక పోతె నీరు పొల్లి పోయి మడవ తెగి పోతుంది. ,, ఇంకా నాలుగు 'మడవలు' కూడ పారలేదు అప్పుడే కరెంటు పోయిందా?) ఇక్కడున్న చిత్రం లేత చెరుకు తోటకు వున్న కాలువలు, మడవలు, సాళ్లను గమనిస్తే "మడవ" అంటే వివరంగా తెలుస్తుంది.