ముల్క్ రాజ్ ఆనంద్
ఆనంద్ యొక్క సాహిత్య వృత్తిని కుటుంబ విషాదపూరిత సంఘటనలు ఆరంభింప చేశాయి, మరియు కులవ్యవస్థ యొక్క తీవ్రత ప్రేరేపించింది. అతని మొదటి వచన వ్యాసాన్ని అతని అత్త యొక్క ఆత్మహత్యకు బదులుగా వ్రాశాడు, ముస్లిం వారితో భోజనాన్ని పంచుకున్నందుకు అతని కుటుంబం ఆమెను వెలివేసింది. అతని మొదటి ముఖ్య నవల అన్ టచబుల్, 1935లో ప్రచురితమైనది, ఇది భారతదేశం యొక్క అంటరాని కులంలోని వారి దైనందిన జీవితం యొక్క అధైర్యకరమైన విషయాలను వెల్లడి చేసింది. ఇది మరుగుదొడ్లను శుభ్రపరిచే బఖా యొక్క ఒక రోజు జీవిత కథ, అతను పొరపాటున ఉన్నత కులాల వారి ఇంటిలోకి వెళతాడు.
జగిత్యాల
‘మరణం నా చివరి చరణం కాదు’ అని ప్రకటించుకున్న అలిశెట్టి ప్రభాకర్ జగిత్యాల మట్టిలో పుట్టిన మాణిక్యమే. ప్రభాకర్ గొప్ప చిత్రకారుడు కూడా. 21 ఏండ్ల వయస్సులో ‘ఎర్ర పావురాలు’ కవిత్వంతో సాహిత్యపు ప్రపంచంలో అడుగుపెట్టి 1979లో ‘మంటల జెండాలు’, 1981లో ‘చురకలు’, 1982లో హైదరాబాద్ చేరుకొని ‘రక్తరేఖ’, ‘సంక్షోభగీతం’, ‘సిటీలైఫ్’ మున్నగు సంపుటాలు వెలువరించారు.సామాజిక తత్వవేత్తగా, కథా రచయితగా, నవలా రచయితగా బి.ఎస్. రాములు సుప్రసిద్ధులు. విప్లవ దళిత, పౌరహక్కుల సంఘాల్లో భూమికను నిర్వహిస్తున్నారు.‘గతితార్కిక తత్వదర్శన భూమిక’ అనే గ్రంథాన్ని వెలువరించారు. వందకు పైగా కథలు, ఆరు నవలలు రాయటమే కాకుండా కథల బడి, కథా సాహిత్య అలంకార శాస్త్రం అనే గ్రంథాల్ని వెలువరించారు. అలాగే అమ్మ, యుద్ధం, బురదలో జాబిల్లి, నాన్న, నాతిచరామి, ఊరు, సిటీ, విభిన్న కథా సంపుటాలు, బేబి ఓ బేబి, నల్ల సముద్రం, అత్తారింటికి దారేది లాంటి నవలలు రాసిన కె.వి.నరేందర్ జగిత్యాలకు చెందినవారే. వలస కవిత్వంతో జీవితానుభవాలను రంగరిస్తున్న కవి సంగవేని రవీంద్ర అన్వేషణ, వర్లీనానీలు, లోలోన లాంటి కవితా సంపుటాలు వెలువరించారు. కె.వి.నరేందర్, సంగవేని రవీంద్రలు సంయుక్తంగా ‘తెలంగాణ గడీలు’ అనే చారిత్రాత్మక పుస్తకాన్ని కూడా వెలువరించారు.ఇంకా ఎనుగంటి వేణుగోపాల్ ‘గోపాలం కథలు’, ‘నాలుగు పుటలు’ కథా సంపుటాలు వెలువరించారు. పులి గోవర్థన్ ‘జెకమొక’ అనే కవితా సంపుటి తీసుకొచ్చారు.