విజయనగర సామ్రాజ్యము
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని హరిహర (హక్క) మరియు బుక్క అనే అన్నదమ్ములు 1336 లో స్ధాపించారు. వారి రాజధాని మొదట ఆనెగొంది. ఆనెగొంది ప్రస్తుతము తుంగభద్ర ఉత్తర తీరమున ఒక చిన్న పల్లె. సామ్రాజ్యము బుక్కరాయని పరిపాలనలో అభివృద్ధి చెందిన తరువాత రాజధానిని తుంగభద్ర దక్షిణ తీరమున గల విజయనగరము నకు తరలించారు. ఈ సామ్రాజ్యం 1336 నుండి 1660 వరకు వర్ధిల్లింది. చివరి శతాబ్దాన్ని దీనికి క్షీణదశగా చెప్పుకోవచ్చు. సుల్తానుల సమాఖ్య వీరిని తళ్ళికోట యుద్ధంలో దారుణంగా ఓడించింది. సుల్తానుల సైన్యం రాజధానిని ఆరునెలల పాటు కొల్లగొట్టి, నేలమట్టం చేసింది. ఈ సామ్రాజ్యపు స్థాపన వివరాలూ, దాని చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం అస్పష్టంగా ఉన్నాయి; కానీ దాని శక్తీ, అర్ధిక పుష్టి లను పోర్చుగీసు యాత్రికులైన డోమింగో పేస్‌, నూనిజ్‌ వంటి వారే కాక మరి కొందరు కూడా నిర్ధారించారు.
విక్రమార్క చరిత్ర
విక్రమార్కుడు ఉజ్జయినిని పాలించిన ఒక పౌరాణిక రాజు. ఇతను క్రీ. శ. 58 లో పాలించినట్లు, శకరాజుని ఓడించి విక్రమ శకాన్ని ప్రారంభించినట్లు, అనేక అధ్బుత సాహస కార్యాలు చేసినట్లు అనుశ్రుతిగా చెప్పబడుతున్నప్పటికీ దానికి ఏ విధమైన చారిత్రిక ఆధారాలు లేవు.[1] ఈ పౌరాణిక రాజు విక్రమార్కుని పేరిట అనేక సాహస కథలు, భట్టి విక్రమార్క కథలు, 32 సాలభంజికలు చెప్పిన కథలు, భేతాళ విక్రమార్క కథలు – ఇలాంటివి ఎన్నో జనబాహుళ్యంలో ప్రచారంలో ఉన్నాయి. జక్కన కవి తన 15 వ శతాబ్దకాలం నాటికి తెలుగులో విశేష ప్రచారంలో వున్న ఇటువంటి విక్రమార్క కథలను ఒకచోట చేర్చి, వాటిని క్రమరీతిలో అల్లుతూ విక్రమార్క చరిత్ర పేరిట ఒక చక్కని కథలా చెప్పాడు. ఆ విధంగా ఒక కల్పిత ఇతివృత్తంతో, కథలో కథను పొదిగి, ఆ కథను కావ్యంగా చెప్పిన విక్రమార్క చరిత్ర తెలుగులో ఒక చక్కని కథాకావ్యంగా నిలిచింది.