మొదటి భారత స్వాతంత్ర్య యుద్ధం
మొదటి భారత స్వాతంత్ర్య యుద్ధం : 1857–-58 మధ్యకాలంలో ఉత్తర, మధ్య భారతదేశంలో బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తిరుగుబాట్లని మొదటి భారత స్వాతంత్ర్య యుద్ధం అనీ, 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు అనీ పరిగణిస్తారు. భారత చరిత్రకారులు ఈ తిరుగుబాట్లని 'ప్రథమ స్వతంత్ర సంగ్రామంగా భావిస్తారు. దశాబ్దాలుగా భారతీయ సిపాయిలకీ బ్రిటీష్ అధికారులకీ మధ్యగల జాతీయ, సాంస్కృతిక వైరుధ్యాలు తిరుగుబాట్లకి దారితీసాయి. బ్రిటిష్ వారికి భారత పాలకులైన మొగలాయి, పేష్వాల పట్లగల నిర్లక్ష్య వైఖరి మరియూ ఔధ్ విలీనం లాంటి రాజకీయ కారణాలు భారతీయులలో బ్రిటిష్ పాలన పట్ల వ్యతిరేకత కలిగించాయి.
1922-24 మన్య విప్లవం
ఈ వరుస విజయాల వల్ల తిరుగుబాటుదారులను ఎదుర్కొనేందుకు ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా అటవీ యుద్ధాలకు శిక్షణ పొందిన మలబారు పోలీసు కంపెనీని రప్పించింది. వారికి రహస్య రవాణా సౌకర్యాలు, సమాచార మార్పిడికి వైర్లెస్ సెట్లు అందజేసింది. దాంతో పూర్తిస్థాయి గెరిల్లా యుద్ధానికి మన్యం ప్రాంతంలో తెరలేచింది. తిరుగుబాటు దారులకు అనుకూలతలు లభిస్తున్నా సుశిక్షితులైన పోలీసులు తీవ్రంగా దెబ్బతినేలా దాడి చేయగలిగేవారు. డిసెంబర్ 6, 1922న మలబారు పోలీసు దళం తిరుగుబాటు దారులపై పెదగడ్డగూడెం గ్రామ సమీపంలో దాడిచేసి గట్టి దెబ్బతీసింది. నలుగురు తిరుగుబాటుదారులు మరణించగా, ఇద్దరు పోలీసులకు దొరికిపోయారు, మరెందరో తీవ్రగాయాల పాలయ్యారు. వెనక్కితగ్గి అడవులు, కొండల్లోకి పారిపోతున్న తిరుగుబాటుదారుల్ని పోలీసులు వెంటాడి రాత్రి వేళ మరోదాడి చేశారు. తిరుగుబాటుదారులు-పోలీసులు రాత్రి కొండల్లో బాహాబాహీ తలపడ్డారు. 8మంది విప్లవకారులు మరణించగా, మరింతమంది గాయాల పాలయ్యారు. ఈ ఘటన తిరుగుబాటుదారులను కోలుకోలేని దెబ్బగా బ్రిటీష్ వారు భావించారు. ఇక వారి బెడద క్రమంగా సన్నగిల్లిపోతుందని ఆశించారు. సామాన్య గ్రామస్తుల సహకారంతో తిరుగుబాటుదారులు పోలీసుల వెతుకులాట నుంచి విజయవంతంగా తప్పించుకోవడమే కాకుండా తమ దళాన్ని విస్తరించగలిగారు.
గ్రామీణులు-తిరుగుబాటుదారుల అనుబంధాన్ని విచ్ఛిన్నం చేసేందుకు బ్రిటీష్ వారు తిరుగుబాటుదారుల గురించి సమాచారం అందిస్తే సొమ్ము ఇస్తామని రివార్డులు ప్రకటించారు. సహకరిస్తున్నందుకు గ్రామీణుల్ని శిక్షించేలా అధిక పన్నులు విధించారు. గ్రామస్తులను పోలీసు బలగాలు అమానుషమైన చిత్రహింసలకు గురిచేశారు. అల్లూరి సీతారామరాజు ఆచూకీ చెప్తే రూ.1500, గమ్ గంటం దొర, గమ్ మల్లయ్యదొరలను పట్టిస్తే చెరొక వెయ్యి రూపాయలు, పితూరీలో పాల్గొన్నవారెవరినైనా అప్పగించినా, వారిని అరెస్టు చేసేందుకు వీలయ్యే సమాచారం అందించిన రూ.50, 303 రైఫిల్ తెచ్చి ఇస్తే రూ.50 ఇస్తామని ప్రకటించారు. ప్రాంతంలో మార్షల్ లా ప్రకటించారు, సహకరిస్తున్న గ్రామస్తులను శిక్షించేందుకు అనుగుణమైన చట్టాలను అమలులోకి తెచ్చారు. తిరుగుబాటుకు సహకరిస్తున్నారన్న ఆరోపణపై కొందరు మత్తాదారులను అరెస్టు చేసి, చాలామంది మత్తాలను లాగివేసుకున్నారు.