ఆర్యభట్టు
ఆయన జన్మస్థలం పూర్వం పాటలీపుత్రంగా పిలవబడిన పాట్నాకు సమీపంలో ఉన్న కుసుమపురం. కొద్ది మంది ఆయన్ను విక్రమాదిత్యుని ఆస్థానంలో పనిచేసిన ప్రముఖ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు, గణిత శాస్త్రవేత్త అయిన వరాహమిహురుడికి సమకాలికుడిలా భావిస్తున్నారు. విక్రమాదిత్యుడు పండితులను బాగా ఆదరించేవాడు. ఆయన ఆస్థానంలో నవరత్నాలు అనబడే తొమ్మిది మంది కవులుండే వాళ్ళు. వాళ్ళలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచిన కాళిదాసు కూడా ఒకడు. ఆర్యభట్టు ఈ తొమ్మిది మందిలో లేకుండా ఉన్నాడంటే ఆయన ఆలోచనలను ఆయన సమకాలికులు అంతగా పట్టించుకునే వారు కాదని తెలుస్తుంది. వరాహమిహిరుడి ఆలోచనలు కూడా కొన్ని ఆర్యభట్టు ఆలోచనలతో విరుద్ధంగా ఉన్నాయి. కానీ ఆయన ఈ నవరత్నాలు ప్రాచుర్యంలోకి రాకమునుపే జీవించి ఉంటాడనీ, లేక పోతే అతడు తక్కువ సమయంలో అంత ప్రాముఖ్యత సంపాదించుకొనే వాడు కాదనీ కొంత మంది భావన. అతని పుస్తకం ఆర్యభట్టీయం కూడా 23 ఏళ్ళ వయసులో వ్రాసి ఉన్నట్లుగా భావిస్తున్నారు. అయినా గానీ ఆ పుస్తకంలో లోతైన ఆలోచనలు, అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ఇందులో చాలా విశేషాలతో పాటు, ఒకదానికొకటి ఎదురుగానూ, ఒకే దిశలోనూ సంచరించే గ్రహాలు కలుసుకోవడానికి అవసరమయ్యే సమయాన్ని లెక్కగట్టడానికి కొన్ని సూత్రాలు కూడా ప్రతిపాదించాడు. సంఖ్యాశాస్త్రంలో కూడా చెప్పుకోదగ్గ కృషిచేశాడు.
అంకియ నాట్
శంకరదేవుడు అనే వైష్ణవభక్తుడు (1449-1569) ఇలాగానంచేయడంకోసం కొన్ని కావ్యాలను రచించి, రానురాను నాటకాల రచనకు పోనుకున్నాడు.ఈతడు ప్రస్తుత నౌగాంగ్ పట్టణానికి 16మైళ్ళదూరంలో ఉన్న అలిపుఖారి అనేగ్రామంలో ఒక భూయాక్ వంశంలో పుట్టాడు.భూయాక్ కులం ఆరోజుల్లో చాల శ్రేష్ఠమైనదేగాక, ఆకులంలో చాలామంది భాగ్యవంతులు కూడా.వారిలో శంకరదేవుడు వంశంచాలా ప్రముఖమైనది.అందువల్ల వారిని శిరోమణిభూయాన్లు అనేవారు.శంకరదేవుడు చిన్నవాడు బాగా చదువుకున్నాడు.పెద్దవాడైన తరువాత సంస్కృతంలో స్వతంత్రంగా వ్రాయడమేగాక, అనేక సంస్కృతకావ్యాలను అస్సాం భాషలోనికి అనువదించాడు.భక్తిరత్నాకరముఅనే వైష్ణవతత్వ గ్రంథాన్ని కూడా రచించాడు.చదువు 22వఏటనే ముగిసింది.సూర్యావతి అనే కాయస్థ బాలికను పెళ్ళిచేసుకున్నాడు.సూర్యావతి అనే కాయస్థ బాలికను పెళ్ళిచేసుకున్నాడు.ఆమె ఒకపిల్లని కని నాలుగేళ్ళతరువాత మరణించింది.కూతురుపెళ్ళి చేసి 1541లో దేశం తిరగడానికి ఉపక్రమించాడు.17మంది శిష్యులేగాక ఆయనగురువు మహేంద్రకందళి కూడా ఆయనతో యాత్రకు బయలుదేరారు.హయ, పూరి, భువనేశ్వర్, బృందావనం, మధుర, ద్వారక, కాశీ, ప్రయాగ, అయోధ్య, బదిరికాశ్రమం, మొ.క్షేత్రాలన్నీ తిరిగి అక్కడ మతప్రచారం ఎలా చేస్తున్నారో చూసి తెలుసుకొని 12ఏళ్ళ తరువాత అస్సాం తిరిగివచ్చాడు.అప్పుడు మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకొన్నాడు! బార్దోవా అనేగ్రామంలో నివాసం ఏర్పరుచుకొని, అక్కడ ఒక సత్రం కట్టించాడు.అందరికీ భజనలు, సంకీర్తనలు చేసుకొనుటకు నాంఘర్ (భజన మందిరం) నిర్మించాడు.ఈకాలక్షేపాలను నామకీర్తన్ అనేవారు.కొన్నాళ్ళకు శంకరదేవుడుమరొక గ్రామము వెళ్ళిపోవలసి వచ్చింది.అక్కడ మాధవదేవ అనే శాక్తేయుడు శంకరదేవుడుకి శిష్యుడైనాడు.తరువాత తరువాత ఈ మాధవదేవుడు కూడా నాటకాలు రచించెడివాడు.శంకరదేవుడుకి శాక్తేయులతో, బ్రాహ్మణులతో వైరం వచ్చింది.కాని శంకరదేవుడుతో వారు వాదించి ఓడినారు.మళ్ళీ తన 97వ ఏట వందమంది శిష్యులతో తీర్ధయాత్రలు సాగించాడు.పూరీలో చైతన్యదేవుని కలుసుకున్నాడు.తిరిగి వచ్చి మళ్ళా వైష్ణవ ప్రచారం ఇనుమడించాడు.కూచి బేహార్ లో మరణించాడు.శంకరదేవుడు 6 నాటకాలతో సహా మొత్తం 30 గ్రంథాలు రచించాడు. భాగవత పురాణం లోని కధలను నాటకాలుగా కూర్చి ప్రదర్శనలు ఇచ్చేవాడు.