చమోలి
ఘర్వాల్ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం 1960లో వేరుచేసి చమోలీ జిల్లాగా రూపొందించారు. ఈ జిల్లా మద్యహిమాలయాలో ఉంది. అంతేకాక ప్రముఖ హిందూపుణ్యక్షేత్రమఒన కేదార్‌నాథ్ యాత్రామార్గంలో ఉంది. జిల్లా వాయవ్య సరిహద్దులో ఉత్తరకాశి జిల్లా, నైరుతి సరిహద్దులో పితోరాఘర్ జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో అల్మోరా, ఈశాన్య సరిహద్దులో రుద్రప్రయాగ మరియు పడమర సరిహద్దులో తెహ్రి ఘర్వాల్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లా వైశాల్యం 7,520 చదరపు కిలోమీటర్లు.
చమోలి
రాజా షాహీపాల్ 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి నందాదేవిని నందాగంగ్తి శిఖరంలో ఉన్న అత్తవారింటికి తీసుకు పోవడం అనే ఉత్సవం నిర్వహించడం అనే సంప్రదాయాన్ని ఆరంభించాడు. రాజ్ జాత్ నిర్వహణాధికారాన్ని పొందిన రాజా చిన్న తమ్ముడైన అజయపాల్ కుంవర్‌ రాజధానిని రాజధానిని తరలించి కంసువా వద్ద స్థిరపడ్డాడు. కుంవర్ దేవీ ఆశీర్వాదాలు పొందడానికి వచ్చి జాతరను విర్వహిస్తాడు. హోమం నిర్వహించడానికి ఆగస్టు/సెప్టెంబరుమాసాలలో నందాసతమి దినాన్ని నిర్ణయిస్తారు. ప్రత్యేక ఆరాధనకు కుల్సరి కొరకు పౌర్ణమి రోజును నిర్ణయిస్తారు. కుంవర్ 4 కొమ్ముల గొర్రెతో రింగల్-చత్రంతో వచ్చి చేరుకోగానే రాజ్ జాత్ మొదలౌతుంది. రాజ్ జాత్ 19 రోజులపాటు 19 మజిలీలు చేస్తూ 280 చదరపు కి.మీ ప్రదేశానికి చేరుకుంటుంది. బయలుదేరే ముందుగా భూమియల్, ఉఫ్రాని మరియు అర్చనా దేవీలను పూజిస్తారు. బంగారంతో చేయబడిన నందాదేవిని వెండి పల్లకీలో తీసుకురాబడుతుంది. ఈ ఉత్సవాలలో వేలాది భక్తులు పాల్గొంటారు. ఈ గొప్ప ఉత్సవం సాగిపోతున్న సమయంలో అనేకమంది భక్తులు భక్తిశ్రద్ధలతో పూజా కార్యక్రమాలలో పాల్గొని తమ భక్తిని తెలియజేస్తారు. ఊరేగింపు ముందుకు సాగుతూ ఉంటే అనేక మంది సమీపం నుండి దూరప్రాంతాల నుండి తమతమ స్వంత పల్లకీలలో అమ్మవారి విగ్రహాలను ఉంచి చత్రాలను చేరబట్టి ఊరేగింపులో కలుకోవడంతో ఊరేగింపు అంతకంతకు పెద్దదౌతూ ఉంటుంది. అల్మోరా, కుమోన్ వద్ద కురద్ నుండి ఘాట్ వరకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేయబడతాయి. దాదాపు ఊరేగింపు హోమకుండ్ చేరే సాయానికి 300 నందాదేవి విగ్రహాలు మరియు అలంకృత చత్రాలు చేరుకుంటాయి. ఈ ఉత్సవాలలో పామరభక్తుల భాగస్వామ్యం మరియు వారు కనబరిచే భక్తి ఎనలేనివని చెప్పచ్చు. కఠినమైన మార్గంలో అలసటకలిగించే ఈ ఉత్సవ ప్రయాణం సముద్రమట్టానికి నౌటీ సమీపంలోని జురియా గలి వద్ద 900 మీటర్లతో మొదలై 5335 మీటర్ల ఎత్తుకు చేరుకుంటుంది. మంచు మరియు పర్వత శిలలు నిండిన దట్టమైన అడవుల మద్య ఈ యాత్ర సాగుతుంది. షలి సముద్రా వద్ద తెల్లవారు ఝామున మూడు కాంతి కిరణాలు మరియు కొంత పొగ చూడంతో ఈ యాత్రముగింపుకు వస్తుంది. ఆశ్చర్యకరంగా 4కొమ్ముల గొర్రె నౌటీ వద్ద దేవికి భక్తులు అందించిన కానుకలతో నందా గంగ్తి వద్ద ఉన్న హోమకుండ్ చేరుకుంటుంది. రాత్రంతా నౌటీ చత్రం సమీపంలో దేవి పక్కన ఉండే గొర్రె మానవులలా ఉద్రేకపూరుతంగా కంటినిండా నీరునింపుకుని దేవికి భక్తులు సమర్పించిన కానుకలతో మెల్లిగా కొండ ఎక్కి ముందుకు సాగుతుంది. వ్యాన్ గ్రామంలో ప్రతి ఇల్లూ జాత్ రోజు భక్తులు విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి అనువుగా తెరచి ఉంచబడి ఉంటుంది. గ్రామవాసులు అది నందాదేవి ఆదేశమని భక్తిపూర్వకంగా భావిస్తారు. 2000 సంవత్సరంలో చివరిసారిగా నందాదేవి రాజ్ జాత్ నిర్వహించబడింది. ప్రతిసంవత్సరం ఆగస్టు/సెప్టెంబరు మసంలో కురుద్ నుండి ఘాట్ వరకూ చిన్నతరహా జాతర జరుగుతూ ఉంటుంది.