భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
బ్రిటీష్ పాలన లేదా బ్రిటీష్ రాజ్ భారత ఉపఖండంలో స్థూలంగా 1858 నుంచి 1947 వరకూ సాగిన బ్రిటీష్ పరిపాలన. [1][2] ఈ పదాన్ని అర్థస్వతంత్ర కాలావధికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.[2][3] ఇండియాగా సాధారణంగా పిలిచే ఈ బ్రిటీష్ పాలిత ప్రాంతంలో -బ్రిటీషర్లు నేరుగా పరిపాలించే ప్రాంతాలతో పాటుగా, వేర్వేరు రాజులు పరిపాలించే ప్రిన్స్ లీ స్టేట్స్ కూడా కలిసివున్నాయి- మొత్తంగా ఆ ప్రాంతమంతా బ్రిటీష్ సార్వభౌమత్వం లేదా చక్రవర్తిత్వం కింద ఉన్నట్టు. ఈ ప్రాంతాన్ని కొందరు బ్రిటీష్ ఇండియా అని కూడా వ్యవహరించేవారు.[4] విక్టోరియా రాణి కొరకు భారత సామ్రాజ్యాన్ని అధికారికంగా టోరీ ప్రధాని బెంజమిన్ డిస్రేలీ 1876లో ఏర్పరిచారు. జర్మనీ, రష్యా పాలకులకు విక్టోరియా తీసిపోయినట్టు భావించకుండా ఉండేందుకు ఈ ఏర్పాటుచేశారు.[5] భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలనలో ఉండగానే లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు, 1900, 1920, 1928, 1932,1936 సంవత్సరాల్లో వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడల్లో పాల్గొన్న దేశం, 1945లో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఐక్యరాజ్యసమితిలో వ్యవస్థాపక సభ్యురాలూ.[6]
భారతీయ చక్రవర్తుల జాబితా
శాతవాహన పాలన ప్రారంభంలో 271 బిసిఈ నుండి 30 బిసిఈ వరకు వివిధ రకాలుగా ఉన్నాయి. శాతవాహనులు 1 వ శతాబ్దం బిసిఈ నుంచి 3 వ శతాబ్దం సిఈ వరకు డెక్కన్ ప్రాంతంలో ఆధిపత్యం సాధించింది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలచే చారిత్రాత్మకంగా ఈ క్రింది శాతవాహన రాజులు ధ్రువీకరించబడ్డారు. అయితే పురాణాలు అనేకమంది రాజులకు పేరు పెట్టాయి. (చూడండి పాలకుల జాబితా చూడండి):
ప్రవరాపుర–నందివర్థన శాఖ
వత్సగుల్మ శాఖ
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణలోని గుంటూరు-కృష్ణ-నల్గొండ ప్రాంతాల యొక్క ఆంధ్ర ఇక్వాకులు సామ్రాజ్యం అనేది పురాతన పాలనా సామ్రాజ్యాల్లో ఒకటి. వీరు 2 వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో గోదావరి మరియు కృష్ణ నది వెంట తెలుగు దేశాన్ని పాలించారు. ఆంధ్ర ఇక్వాకులు రాజధాని విజయపురి (నాగార్జునకొండ). ఆంధ్ర ఇక్వాకులు మరియు పురాణ ఇక్వాకులుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లుగా అనేది ప్రజల యొక్క సాధారణ నమ్మకం. 