కనిగిరి
కనిగిరిని పూర్వము కనకగిరి (బంగారుకొండ) అని పిలిచేవారు. దీని పూర్తిపేరు కనకగిరి విజయ మార్తాండ దుర్గము.[2] కవి, రాజు నన్నెచోడుడు ఉదయగిరిని పరిపాలించిన కాలంలో కనిగిరి సామంత రాజ్యంగా ఉండేది.[3] కనిగిరిని మనుమసిద్ధిపై యుద్ధము చేసిన కాటమరాజు పరిపాలించాడని ప్రతీతి. కనిగిరి కొండపై కొన్ని చారిత్రక కట్టడములు ఉన్నాయి. వాటిలో కనిగిరి కోట, బావులు, దుర్గము ముఖ్యమైనవి. కనిగిరి కొండపై రెండు జీర్ణావస్థలో ఉన్న దేవాలయాలు కూడా ఉన్నాయి. కొండపై ఒక చదరపు మైలు వైశాల్యము కలిగిన చదును నేల ఉంది. పూర్వము కొండపై ఒక పట్టణము ఉండేదని స్థానికుల కథనం[4]
చళ్లగిరిగల
కనిగిరి 4 కి.మీ, బడుగులేరు 4 కి.మీ, శంకవరం 5 కి.మీ, తుమ్మగుంట 7 కి.మీ, పునుగోడు 8 కి.మీ.పడమరన హనుమంతునిపాడు మండలం, పడమరన వెలిగండ్ల మండలం, దక్షణాన పెదచెర్లోపల్లి మండలం, తూర్పున మర్రిపూడి మండలం.
కనిగిరికి 6 కి.మీ.దూరంలో ఉన్న ఈ చిన్న గ్రామంలో చదువుకున్నవారు అంతంతమాత్రమే. గ్రామంలోని మొత్తం 300 కుటుంబాలలో 200 కుటుంబాలు పూర్తిగా వ్యవసాయంపైనే ఆధారం. కానీ ఈ గ్రామంలోనికి అడుగుపెడితే, ఎటుచూసినా కూరగాయలు, ఆకుకూరలు, పండ్లతోటలే. తీవ్ర వర్షాధార పరిస్థితులు, భూగర్భ జలాలు అడుగంటి, రైతులు దాదాపు సాగుకు దూరమవుచున్న ఈ రోజులలో, ఈ గ్రామ రైతులు, ఉన్న బోర్ల ఆధారంగానే, రాయితీపై పొందిన, బిందు, తుంపర్ల పరికరాల ద్వారా నీటిని పొదుపుగా వాడుకుంటూ తక్కువ నీటితో ఎక్కువ దిగుబడులు పొందుచున్నారు. వ్యవసాయంలో మెలకువలను ఒడిసిపట్టి, ప్రభుత్వ రాయితీలను 100% సద్వినియోగం చేసుకుంటూ, రసాయనిక ఎరువులు వాడకుండా, సేంద్రి ఎరువులే దన్నుగా అంతర పంటలతో ఈ గ్రామ రైతులు వ్యవసాయం చేస్తున్నారు. [2]