సాముద్రికము
హస్తసాముద్రికం తన మూలాలను చైనీస్ యిజింగ్ (ఐ చింగ్), భారతదేశంలో (హిందూ) జ్యోతిశ్శాస్త్రం (సంస్కృతంలో జోతిష్య అని సూచిస్తారు) మరియు రోమా (గైప్సే) భవిష్యత్తు చెప్పేవారు నుండి కలిగి ఉంది. హిందూ మహర్షి వాల్మికీ ఒక పుస్తకాన్ని రచించినట్లు భావిస్తారు, దీని పేరు యొక్క ఆంగ్ల అనువాదం "ది టీచింగ్స్ ఆఫ్ వాల్మికీ మహర్షి ఆన్ మేల్ పామిస్టరీ", ఇది 567 చరణాలు కలిగి ఉంది. భారతదేశం నుండి, హస్తసాముద్రికం చైనా, టిబెట్, ఈజిప్ట్, పెర్షియా మరియు ఐరోపాలోని ఇతర దేశాలకు విస్తరించింది. చైనా నుండి, హస్తసాముద్రికం గ్రీస్కు విస్తరించింది, ఇక్కడ దీనిని సిద్ధాంతకర్తలు అభ్యసిస్తారు. అయితే, ఆధునిక హస్తసాముద్రికులు తరచూ మనస్తత్త్వ శాస్త్రం, అవిభాజ్యతత్వ వైద్యం మరియు భవిష్యవాణి యొక్క ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతులతో సాంప్రదాయిక భావి కథన మెళుకువలను మిళితం చేస్తారు.
సింధు లోయ నాగరికత
1872-75 మధ్య కాలంలో అలెగ్జాండర్ కన్నింగ్‌హామ్ మొదటి సారిగా హరప్పాకు సంబంధించిన ముద్రలను ప్రచురించాడు. అయితే వీటిలో లిపిని బ్రాహ్మీ లిపి అక్షరాలు అని (తప్పుగా) భావించాడు.[12] అర్ధ శతాబ్దం తర్వాత 1912 సం.లో జె. ఫ్లీట్ మరికొన్ని హరప్పా ముద్రలను కనుగొన్నాడు. దీన్ని కనుగొన్న ప్రోత్సాహంతో జాన్ మార్షల్ నేతృత్వంలో 1921-22 సం.లో రాయ్ బహదూర్ దయారామ్ సానీ, మాధో సరూప్ వ్యాట్స్ మొదలైన వారు అప్పటి దాకా కనుగొనబడని హరప్పా శిథిలాలను కనుగొన్నారు. అలాగే రాఖల్ దాస్ బెనర్జీ, ఇ.జె.హెచ్ మాకే మరియు జాన్ మార్షల్ మొహంజొదారో శిథిలాలను కనుగొన్నారు. 1931 వచ్చేసరికి చాలావరకు మొహంజోదారో శిథిలాలను వెలికి తీయగలిగారు. కానీ భారతీయ పురాతత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో త్రవ్వకాలు మాత్రం కొనసాగాయి. స్వాతంత్ర్యానికి ముందు (1947 కు ముందు) ఈ పరిశోధనల్లో పాల్గొన్న వారిలో అహ్మద్ హసన్ దనీ, బ్రిజ్ బసీ లాల్, నాని గోపాల్ మజుందార్, సర్ మార్క్ ఔరెల్ స్టీన్ మొదలైన వారు ప్రముఖులు.