మొసలి
మొసలి భూమిమీద చాలా పురాయుగంనుండి, అనగా డైనోసార్‌ల కాలం నుండి ఉన్నాయి. మొసళ్ళు భూమిమీద 200 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితంనుండి ఉన్నాయని అంచనా. డైనోసార్‌లు 65 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం అంతరించాయి. అప్పటినుండి కూడా మొసళ్ళ శరీరనిర్మాణంలో పెద్దగా మార్పులు ఏవీ వచ్చినట్లు లేదు. భూమి మీద మరెన్నో జాతులు అంతరించినప్పటికీ మొసళ్ళ జాతి నిలబడింది.[1]
టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం
70,000 ఏళ్ళ కిందట భూమిపై జనాభా తగ్గిపోయి మానవ పరిణామానికి అవరోధం ఏర్పడిందని 1993 లో సైన్సు పాత్రికేయురాలు ఆన్ గిబ్బన్స్ ఊహించింది. దీనికి కారణం మహావిస్ఫోటనమేనని సూచించింది. మైకెల్ రాంపినో అనే జియాలజిస్టు, స్టీఫెన్ సెల్ఫ్ అనే వోల్కనాలజిస్టు ఈ భావనను సమర్ధించారు. 1998లో, స్టాన్లీ ఆంబ్రోస్ అనే ఆంత్రోపాలజిస్టు ఈ సిద్ధాంతాన్ని మరింత అభివృద్ధి చేసాడు. శీతల సిద్ధాంతం, దానికీ విస్ఫోటనానికీ ఉన్న లింకు - రెండూ కూడా వివాదాస్పదమయ్యాయి. [1].టోబా విస్ఫోటనం శాస్త్రవేత్తలు చాలా విస్తృతంగా అధ్యయనం చేసిన విస్ఫోటనాల్లో ఒకటి.[2][3]