సమాచార హక్కు
ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, సంస్థల నుంచి సమాచారాన్ని అడిగి తీసుకునే అధికారమే సమాచార హక్కు (Right to Information). మనం ఏ ఆఫీస్ లో కాలిడినా కావలిసిన సమాచారంపొందుట దుర్లభం. లంచం ఇచ్చుకోనిదే ఫైలు కదలదు. సామాన్యుడికి ఏ ఆఫీసుకు వెళ్ళినా పనిచేయించుకోవటం, తనకు కావలసిన సమాచారాన్ని రాబట్టటం చాలా కష్టం.ఈ నేపథ్యంలో భారత ప్రభుత్వం 12 అక్టోబర్ 2005 తేదీన ఈ సమాచార హక్కు చట్టం (Right to Information Act) * [1] భారతదేశమంతటా అమలులోకి వచ్చింది. దీనిని ఉపయోగించుకొని, ప్రభుత్వ పనులపై సమచారాన్ని పొందవచ్చు. ఇంతకుముందు పార్లమెంటు, లేక విధాన సభ లేక విధాన పరిషత్ సభ్యులకు గల ఈ సౌకర్యాన్ని, ఈ చట్టం ద్వారా ప్రజలందరికి కలిగింది,. ప్రభుత్వ అధికారులు అడగకపోయినా వారంతట వారే విధి విధానాలు, ఉద్యోగుల బాధ్యతలు మొదలైన 17 అంశాల గురించి సమాచారం ఇవ్వాలి. దీని ప్రకారం ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో సహాయ పౌర సమాచార అధికారి, పౌర సమాచార అధికారి, అప్పిలేట్ అధికారుల పేర్లు, వారి ఫోన్ నెంబర్లను, ప్రజలకు కనిపించే విధంగా బోర్డుమీద స్పష్టంగా రాసి ఉంచాలి.సమాచార హక్కు చట్టం లో మెుత్తం 6 అధ్యాయాలు, 31సెక్షన్లు ఉన్నాయి.
ఆధార్
ఆధార్ అనేది సుప్రీం కోర్ట్ ఆఫ్ ఇండియాచే అనేక తీర్పులకు సంబంధించింది. 2013 సెప్టెంబరు 23 న సుప్రీం కోర్టు ఒక తాత్కాలిక ఉత్తర్వు జారీ చేసింది, "ఆదహర్ పొందకుండా ఉండటానికి ఎవ్వరూ బాధపడకూడదు", [10] ఆధార్ను కలిగి లేని నివాసికి ప్రభుత్వం ఒక సేవను తిరస్కరించలేదని, ఇది స్వచ్ఛందంగా కాదు తప్పనిసరి. [11] కోర్టు ఈ కార్యక్రమం యొక్క పరిధిని కూడా పరిమితం చేసింది మరియు ఇతర నియమాలలో గుర్తింపు సంఖ్య యొక్క స్వచ్ఛంద స్వభావాన్ని పునరుద్ఘాటించింది. [12] [13] [14] [14] [15] 2017 ఆగస్టు 24 న, ఇండియన్ సుప్రీం కోర్ట్, ప్రాథమిక హక్కుగా గోప్యతా హక్కును సుస్థిరపర్చింది, అంశంపై మునుపటి తీర్పులను అధిగమించింది. [16] సుప్రీంకోర్టు యొక్క ఐదు న్యాయనిర్ణేతర రాజ్యాంగ బెంచ్ ఆధార్ [17] యొక్క గోప్యత, పర్యవేక్షణ మరియు సంక్షేమ ప్రయోజనాల నుండి మినహాయింపు వంటి వివిధ కారణాలపై పలు కేసులను విన్నది. [18] 2017 జనవరి 9 న సుప్రీంకోర్టు ఐదుగురు న్యాయవ్యవస్థ బెంచ్ తన తీర్పును తాత్కాలికంగా ఉపసంహరించుకుంది. బ్యాంక్ ఖాతాల నుండి మొబైల్ సేవలకు అండగార్ తప్పనిసరి చేయాలని గడువు ఇవ్వాలని పిటిషన్లు కోరింది. ఆధార్ లింకింగ్ డెడ్లైన్స్ పొడిగింపు కోసం తుది విచారణ 2018 జనవరి 17 న ప్రారంభం కానుంది. [19] సివిజెన్ ఫోరం ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ మరియు ఇండియన్ సోషల్ యాక్షన్ ఫోరమ్ (INSAF) వంటి కొన్ని పౌర స్వేచ్ఛ సమూహాలు గోప్యతా ఆందోళనలపై కూడా వ్యతిరేకించాయి. [20] [21] [22]