నోబెల్ బహుమతి
నోబెల్ బహుమతులు భౌతిక శాస్త్రంలో, రసాయన శాస్త్రంలో, సాహిత్యంలో, వైద్యశాస్త్రంలో కృషి చేసిన శాస్త్రవేత్తలకు మరియు ప్రపంచ శాంతికి కృషిచేసిన మహానుభావులకు ప్రతియేటా బహూకరిస్తుంటారు. ఈ ఐదు బహుమతులు ప్రఖ్యాత స్వీడిష్ శాస్త్రవేత్త అయిన ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ 1895 నాటి వీలునామా ప్రకారం 1901లో ప్రారంభించబడ్డాయి (నోబెల్ మరణించిన 5 సంవత్సరముల తరువాత). ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ గౌరవార్దం శాంతి బహుమతి మటుకు 1969 నుండి బ్యాంక్ ఆఫ్ స్వీడన్ ద్వారా ఇవ్వడము జరుగుతోంది. ఈ ఆరు బహుమతులు అత్యధిక పారితోషికంతో పాటు పేరు ప్రఖ్యాతలకు నిదర్శనం. ప్రతీ సంవత్సరం, ఒక్క శాంతి బహుమానం తప్ప మిగతా ఐదు బహుమతులు నోబెల్ గారి వర్ధంతి అయిన డిసెంబరు 10 నాడు, స్టాక్ హోంలో ఇవ్వబడతాయి. వివిధ రంగములలో విశేషమైన కృషి/పరిశోధనలు చేసిన, విప్లవాత్మక విధానాలు/పరికరాలతో శాస్త్రాన్ని ముందంజ వేయించిన, మానవ సమాజానికి ఆ శాస్త్రంతో అత్యంత సహాయాన్ని అందించిన వ్యక్తులకు, సంస్థలకు (శాంతి బహుమతి మాత్రమే) ఇవ్వబడుతుంది.
మాక్స్‌ డెల్‌బ్రక్
మాక్స్‌ డెల్‌బ్రక్ (1906 సెప్టెంబరు 4 - 1981 మార్చి 9) మాలిక్యులర్‌ బయాలజీకి మార్గదర్శకుడు. 'బ్యాక్టీరియో ఫేజ్‌' (Bacterio Phase) అనే నూతన అధ్యాయాన్ని ఆవిష్కరించి 1969లో వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్‌ అందుకున్నాడు.
జర్మనీలోని బెర్లిన్‌లో 1906 సెప్టెంబరు 4న విద్యావంతుల కుటుంబంలో పుట్టిన మాక్స్‌ డెల్‌బ్రక్‌కి చిన్నతనం నుంచే ఏదో సాధించాలనే తపన ఉండేది. తండ్రి బెర్లిన్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్‌, ఓ రాజకీయ పత్రికకు సంపాదకుడు కావడం, తల్లి కుటుంబంలోని వారంతా వైద్యవృత్తికి చెందిన వారే కావడంతో బాగా చదువుకుని అందరి కంటే పెద్ద పేరు సాధించాలని ఉవ్విళ్లూరుతుండేవాడు. పద్దెనిమిదవ ఏట ఖగోళ శాస్త్రాన్ని అభ్యసించిన అతడు డిగ్రీ తర్వాత 24 ఏళ్లకే పీహెచ్‌డీ సాధించాడు. ఆపై ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తలైన నీల్స్‌బోర్‌ తదితరుల సహచర్యంలో భౌతిక శాస్త్రంలో కాంతి పరిక్షేపం, ఉష్ణగతిక శాస్త్రం, క్వాంటం సిద్ధాంతం, స్టాటిస్టిక్స్‌ మెకానిక్స్‌లో పరిశోధన పత్రాలు వెలువరించాడు.
సూక్ష్మజీవుల గురించి అవగాహన అంతగా లేని రోజుల్లో వాటి గురించి పరిశోధనలు చేసి సాధికారికమైన విషయాలను చాటి చెప్పిన శాస్త్రవేత్తగా మాక్స్‌ డెల్‌బ్రక్‌ గుర్తింపు పొందారు. ప్రస్తుతం ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగిన 'మాలిక్యులర్‌ బయాలజీ' శాస్త్రం ఏర్పడడానికి దోహద పడిన వారిలో ముఖ్యుడైన ఈయన ప్రపంచంలోనే ప్రతిష్ఠాత్మకమైన నోబెల్‌ బహుమతిని అందుకున్నారు. జీవశాస్త్రంలోని జన్యువుల (Genes) ప్రవర్తనకు, భౌతికశాస్త్రంలోని అణువుల (Molecules) ప్రవర్తనకు పోలికలు ఉన్నాయంటూ నీల్స్‌బోర్‌ ఇచ్చిన ఉపన్యాసానికి ప్రభావితుడైన డెల్‌బ్రక్‌ తన పరిశోధనలను జన్యుశాస్త్రం వైపు మళ్లించాడు. అయితే నాజీలు రాజ్యమేలుతున్న అప్పటి జర్మనీలో ఇమడలేక అమెరికా వలస వెళ్లాడు. ఒక పక్క విశ్వవిద్యాలయంలో అధ్యాపకుడిగా భౌతిక శాస్త్రం బోధిస్తూనే, జన్యుశాస్త్రంలో పరిశోధనలు కొనసాగించడం విశేషం. అందుకు ఫలితంగానే 'బ్యాక్టీరియో ఫేజ్‌' (Bacterio Phase) అనే నూతన అధ్యాయాన్ని ఆవిష్కరించి 1969లో వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్‌ అందుకున్నాడు. బ్యాక్టీరియో ఫేజ్‌ అంటే సూక్ష్మజీవులపై దాడి చేసి వాటిని నాశనం చేసే ఒక రకమైన వైరస్‌. ఒక రకంగా ఇవి జీవాణుభక్షకాలు. బ్యాక్టీరియాను భక్షిస్తూనే ఈ వైరస్‌ అధిక సంఖ్యలో పునరుత్పత్తి చెందడాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా చూపించాడు. ఈ పరిశోధన వైద్య రంగంలో విప్లవాన్ని సృష్టించింది. ఆపై సంవేదన శారీరక శాస్త్రం (సెన్సరీ ఫిజియాలజీ) లో పరిశోధనలు, 'మాలిక్యులర్‌ జెనెటిక్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌' స్థాపనల ద్వారా డెల్‌బ్రక్‌ శాస్త్రలోకానికి ఎంతో సేవ చేశారు.