భారతదేశంలో ఎన్నికల వ్యవస్థ
మొదటి సారిగా ఎన్నికలు 1951 లో, 26 రాష్ట్రాలలో 489 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలకు జరిగాయి. ఆ కాలంలో బహుసంఖ్య నియోజకవర్గాలుండేవి. అనగా ఒక నియోజకవర్గంలో 2 సీట్లు లేదా కొన్నిసార్లు 3 సీట్లు వుండేవి. 1960 లో ఈ విధానాన్ని రద్దుచేశారు.
జనాభా గణన
భారతదేశంలో ఆధునిక కాలంలో మొట్టమొదటి జనాభా గణనను 1872లో నిర్వహించారు. మొదటి నియతకాలిక జనాభా గణనను 1881లో లార్డ్ రిప్పాన్ ప్రారంభించారు.అప్పటి నుంచి, జనాభా గణనను ప్రతి 10 ఏళ్లకు ఒకసారి నిర్వహిస్తున్నారు. తాజా జనాభా గణన 2010 మే 1న ప్రారంభమైంది. ఈ జనాభా గణనలో దేశంలో ప్రతి పౌరుడి ఛాయాచిత్రం మరియు వేలిముద్రలతో ఒక జాతీయ జనాభా రిజిస్టర్‌ను తయారు చేస్తారు. భారతీయ పౌరులందరికీ ఒక్కో విశేష గుర్తింపు (యునీక్ ID) సంఖ్యలు మరియు జాతీయ గుర్తింపు కార్డులు అందిస్తారు.
జనాభా గణనను ఢిల్లీలోని రిజిస్ట్రార్ జనరల్ అండ్ సెన్సస్ కమిషనర్ ఆఫ్ ఇండియా కార్యాలయం నిర్వహిస్తుంది, ఇది భారత ప్రభుత్వ హోం మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది, ఈ కార్యాలయాన్ని 1948 భారతదేశ జనాభా గణన చట్టం కింద ఏర్పాటు చేశారు. ఈ చట్టం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి జనాభా గణనకు తేదీని నిర్ణయించే, జనాభా గణన పనికి ఏ పౌరుడి సేవలనైనా కోరే అధికారాలను కల్పించింది. అంతేకాకుండా ఈ చట్టం జనాభా గణనకు సంబంధించి ప్రశ్నలకు ప్రతి పౌరుడు నిజాయితీగా సమాధానం ఇవ్వడాన్ని తప్పనిసరి చేసింది. జనాభా గణన ప్రశ్నాపత్రంలోని ప్రశ్నలకు తప్పుడు సమాధానాలు ఇచ్చినవారికి లేదా సమాధానాలు ఇవ్వనివారికి జరిమానాలు విధించే అధికారాన్ని ఈ చట్టం కల్పించింది. ఈ చట్టం యొక్క అత్యంత ముఖ్యమైన నిబంధనల్లో జనాభా గణన ద్వారా సేకరించిన ప్రతి వ్యక్తి సమాచారాన్ని గోప్యంగా ఉంచడం ఒకటి. జనాభా గణన పత్రాల్లో సమాచారాన్ని తనిఖీ చేయడం మరియు ఈ సమాచారాన్ని సాక్ష్యంగా స్వీకరించడం నిషేధించబడింది.