సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్
తంజావూరు జిల్లా తిరుక్కోడిక్కావల్ గ్రామంలో రాధాకృష్ణ అయ్యర్, ధర్మసంవర్ధిని అమ్మాళ్ దంపతుల మూడవ కుమారునిగా శ్రీనివాస అయ్యర్ జన్మించారు. నాలుగేళ్ళ వయసు వరకూ ఆయన మేనమామ వయొలిన్ విద్వాంసుడైన తిరుక్కోడిక్కావల్ కృష్ణ అయ్యర్ వద్ద పెరిగారు, కృష్ణ అయ్యర్ మరణానంతరం తిరువారూర్ జిల్లాలోని సెమ్మంగుడి వద్దకు తిరిగివచ్చారు. ఎనిమిదేళ్ళ వయసు నుంచి ఆయనకు వరుసకు అన్నయ్య అయిన సెమ్మంగుడి నారాయణస్వామి అయ్యర్ వద్ద సంగీతం నేర్చుకోవడం ప్రారంభించారు. ఆ తర్వాత గొట్టువాద్యం విద్వాంసుడు తిరువిడైమరుతూర్ సఖరామారావు వద్ద కఠినమైన శిక్షణ తీసుకున్నారు, ఇదే సెమ్మంగుడి తన సంగీత జీవితంలో మలుపుతిప్పిన ఘటనగా భావిస్తారు. దీని వెంటనే వర్ణాలు, కృతుల్లో శ్రీనివాస అయ్యర్, నారాయణస్వామి అయ్యర్ వద్ద అభ్యాసం ఆరంభించారు. ఆపైన కర్ణాటక సంగీత రంగంలో ప్రఖ్యాతులైన రాజపురం విశ్వనాథ అయ్యర్ వద్ద శిష్యరికం ప్రారంభించారు. 1926లో కుంభకోణంలో ఆయన మొట్టమొదటి సంగీత ప్రదర్శన ప్రారంభించారు.[5] 1927లో మద్రాసులో జరిగిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సభల్లో కచేరీ చేశారు, ఈ కచేరీతో ఆయన ఆ కాలపు పెద్ద విద్వాంసుల సరసన హఠాత్తుగా చేరినట్టైంది, సెమ్మంగుడి తన జీవితంలో దీన్ని మరో మలుపుగా పేర్కొంటారు. సెమ్మంగుడి అత్యంత సృజనాత్మకత, విపరీతమైన సనాతన భావాల సమ్మిశ్రమంగా అపురూపమైన సంగీతాన్ని తన అవిధేమైన స్వరంలోనే పలికించేవారు.
అయ్యదేవర పురుషోత్తమరావు
అయ్యదేవర పురుషోత్తమరావు ప్రసిద్ధి చెందిన నటుడు. నాటకాలలో శ్రీకృష్ణుడి పాత్రకు పేరెన్నిక గన్నవాడు.
అయ్యదేవర పురుషోత్తమరావు 1933, జూన్ 30వ తేదీ ఖమ్మం జిల్లా, ఎర్రుపాలెంలో జన్మించాడు. ఈయన తల్లిదండ్రులు దుర్గాంబ, రామనరసింహారావులు. ఇతని ఇంటిపేరు జమలాపురం. ఈ పేరు వినగానే సర్దార్‌ జమలాపురం కేశవరావు గుర్తుకొస్తారు. అంతటి స్వాతంత్య్రసమరవీరుల వంశంలో జన్మించిన పురుషోత్తమరావును మూడో సంవత్సరంలో అయ్యదేవర రంగనాయకమ్మ, లక్ష్మీనరసింహులు చేరదీసి పెంచుకోవడంతో జమలాపురం కాస్తా అయ్యదేవరగా మారింది. సంప్రదాయ కుటుంబం కావడంతో పినతల్లి రంగనాయకమ్మ పనీపాట చేసుకుంటూ పాడే పాటలు, భజన కీర్తనలు, సంప్రదాయ కీర్తనలు, పారాయణం చేసే గ్రంథాల ప్రభావం ఈయనపై ప్రబలంగానే పడింది. పురుషోత్తమరావు విద్యాభ్యాసం అంతా విజయవాడలో జరిగింది. కళలకు కాణాచి అయిన విజయవాడ ఈయన కళాతృష్ణను ఇంకా కొంచెం పెంచింది. పురుషోత్తమరావు పెద్దమ్మ కుమారుడు మీనవోలు వెంకటేశ్వరరావు పద్యాన్ని ఎలా పాడాలో తాను స్వయంగా పాడుతూ ఇతనికి నేర్పడం విశేషం. ఓ పర్యాయం వెంకటేశ్వరరావుతో కలసి పురుషోత్తమరావు సి.ఎస్‌.ఆర్‌. కృష్ణుడిగా నటించిన భీష్మ చిత్రం చూశాడు. ఆ సినిమాలో కృష్ణుడు కర్ణుడిని దెప్పిపొడుస్తూ చదివే పద్యం ఒకటుంది. ఆ పద్యం విన్న అయ్యదేవర ఆనందంతో పులకించిపోయారు. ఆనాటినుంచీ సి.ఎస్‌.ఆర్‌. అభిమానిగా మారి ఆయన చిత్రాలు చూశాడు. ఆయన నాటకాలు ఎక్కడ ఆడుతున్నా వెళ్లిచూశాడు. ఆయన హావభావాలు, విరుపులు, పద్యపఠనం తీరు, సంభాషిణల తీరు- మొత్తం అవగతం చేసుకొన్నాడు.