తెలుగు అక్షరాలు
తెలుగు భాషకు అక్షరములు యాభై ఆరు. వీటిని అచ్చులు, హల్లులు, ఉభయాక్షరములుగా . ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో బాగా వాడుకలో ఉన్నాయి.16 అచ్చులు, 38 హల్లులు, గ్గ్ట్ పొల్లు, నిండు సున్న, వెరసి 56 అక్షరములు. అరసున్న, విసర్గ వాడకం చాలవరకూ తగ్గిపోయింది. తెలుగు వర్ణ సముదాయమును మూడు విధాలుగా విభజించవచ్చును.
సంస్కృతాంధ్ర వ్యాకరణములు
ఇందులో చివరి 10 మంది నామములు పాణినీయాష్టకమున ఉల్లిఖితమై యున్నవి. మొదటి 13 మంది పాణిని కన్న ప్రాచీనలైయున్నను పాణినీయాష్టకమందు వీరి పేర్లు చర్చింపబడిలేవు. వీరిలో ఇంద్రుడు, భాగురి, కాశకృత్స్నుడు, పౌష్కరపాది, ఆపిశలి- ఈ 5 గురి గురించి మాత్రము అనేక ప్రాచీన గ్రంథములయందు తెలుపబడింది.అంధా నామ గావః అత్ర చరంతి అను వ్యుత్పత్తి కలిగి ఈ యంధ్ర శబ్దముద్ధేశ్యమును బోధించు చున్నది. ఈ యంధ్రమే యాంధ్ర మైనది కావున వాజ్మయమున నంధ్రభాష, యాంధ్రభాష అను ద్వివిధ వ్యవహారము కనబడును. ఈదేశము దాక్షారామం, శ్రీశైలం, కాళేశ్వరం నామక శివలింగ త్రయ మధ్యగత మగుటచేత త్రిలింగదేశము అను వ్యవహరింపబడుచున్నదని విన్నకోట పెద్దన చెప్పినాడు. ఈ పదము క్రమముగా వికృతమై తెలుంగు తెనుగు అని వ్యవహరింపబడింది. తెలుగు భాష అభివ్యక్తమైన కాలము మనకు సరిగ తెలియదు కాని ఇయ్యది వేదభాగములందు కీర్తింపబడుటుచే ప్రాచీనమైనదని చెప్పవచ్చును. తొలుత ఈ భాష యెట్లు వ్యవహరింపబడెనో గాని ఇప్పటికి నిలిచియున్న భాషను గమనించినచో కేవలము దేశ్య పదములతో కూడిన యాంధ్రభాష యెంతవరకు వ్యవహారము వలన్ చాల మార్పులు కలిగిననే సంశయము కలుగుకమానదు. అంత సంకుచిత రూపములతో కనబడే ఇప్పటి తెలుగు భాష ఆనాడు సర్వతోముఖవ్యాప్తమగు సంస్కృత భాషతోను, అటుపిమ్మట కొంతవరకు వ్యవహారములో నున్న ప్రాకృత భాషల తోడను మార్పు చెంది తన ఉనికిని స్థిరపరచుకొనెను. అందుచే ఆంధ్ర భాషయందు సంస్కృత ప్రాకృత పదములు అధికముగ కనబడును. ఆప్రవేశము కాలక్రమమున ఉచ్చారణ కృతమగు వర్ణలోపాగమాత్మకమగుచును, విభక్తి విరహిత ప్రకృతి పదములకు దేశభాషా ప్రత్యయ సంయోగ రూపమగుచును ద్వివిధముగ బయల్వెడలి యంధ్ర భాషకు వికృతి అను అభిధేయమును సంపాదించింది. 
ఇట్లు భాషాంతర సంబధము పొందిన తెలుగుభాష తత్సమ, తద్భవ, దేశ్య, గ్రామ్య భేదముచే నాలుగు విధములగుచున్నది.