ఉప్పు సత్యాగ్రహం
ఉప్పు సత్యాగ్రహం (ఆంగ్లం: The Salt Satyagraha) మహాత్మా గాంధీచే ప్రారంభించి సాగించిన అహింసాత్మక శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం, ఇది బ్రిటిష్ రాజ్కు వ్యతిరేకంగా జరిగింది. ఉప్పుపై పన్ను చెల్లించుటకు నిరాకరించి, మార్చి 12, 1930 న చేపట్టిన "దండి యాత్ర" నే ఉప్పు సత్యాగ్రహంటారు. సంపూర్ణ స్వరాజ్యం కొరకు బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా చేపట్టిన ఉద్యమాల సరమే ఈ ఉప్పు సత్యాగ్రహం. దీనిలో ప్రధానమైన గాంధీ యాత్ర సబర్మతీ ఆశ్రమం నుండి ప్రారంభమై దండి వరకూ సాగింది. ఈ యాత్రలో వేలకొద్దీ భారతీయులు పాల్గొన్నారు. గాంధీగారి అహింసాత్మక ప్రతిఘటన విజయాలలో ఇదొక పుష్పమాలిక. కోట్ల భారతీయులపై బ్రిటిష్ రాజ్ వేసే ఉప్పు-పన్నుకు వ్యతిరేకంగానే కాక దానిని ప్రతీకగా వినియోగించుకుని మొత్తం భారతీయులపై బ్రిటీషర్ల అన్యాయమైన పరిపాలనపై ఒక శాంతియుత పోరాటం.[1]
చెరుకుపల్లి వెంకటప్పయ్య
గాంధీ గారి స్వతంత్రోద్యమం జోరు గానున్న రోజులలో 1928 లో విజయావడలో న్యాయవాది వృత్తిలో ప్రవేశించారు ప్రత్యక్షంగా స్వతంత్రోద్యమములో ఆందోళన చేయలేదు. కానీ కాంగ్రెస్సు వాదే. వారి మిత్రలుందరూ కాంగ్రెస్సు కార్యకర్తలు చాలామందివుండిరి. కాంగ్రెస్సు ఉద్యమాలను గూర్చి దిగవల్లి వేంకట శివరావు గారు రచించిన పుస్తకము సత్యాగ్రహచరిత్ర మార్చి 1930 లో వెంకటపయ్యగారు మంచాల సుబ్బారావు గారు, డా ఘంటసాల సీతారామ శర్మ గార్ల చే ప్రకటింప బడింది. 1933 గాంధీ ఇర్విన్ పాక్టుక్రింద జాతీయోద్యమములో విర్బందించబడ్డ కాంగ్రెస్సు నేతలందరినీ జైళ్ల నుండి విడుదలచేయటం వారిపై రాజద్శారోహం కేసులు ఉపసంహరించటం జరిగింది. అదే సమయంలో విజయవాజడలోని గాంధీ (కాంగ్రెస్సుః భవనమును కూడా పోలీసు వారు వారి కస్టడీనుండి విడుదల చేసి అప్పట్లో నేతలెవ్వరూ ఇంకా జైలు నుండి విజయవాడ చేరుకోనందున పోలీసువారు ఆ కాంగ్రె స్సు భవనమును దిగవల్లి శివరావూగారికి అప్పచెప్పిన పిదప జైలునుండి వచ్చిన నేతలు కార్యకర్తలకు కాంగ్రెస్సు భవనంలో స్వాగతోత్సవం చేసే ప్రయత్నంలో చెరుకుపల్లి వెంకటప్పయ్య గారు గొప్పశ్రమదానముచేసి కాంగ్రెస్సు భవనమునకు స్వయముగా రంగులు వెేసి కార్యక్రమములో పాల్గొన్నారు. వారి న్యాయవాది వృత్తి దినదినాభివృధ్ది చెంది 1940-50 మధ్య దశాబ్దములో ప్రముఖన్యాయవాదిగా పేరు కలిగి బిజీ ప్రాక్టీసు కలిగియుండెను.