నోబెల్ బహుమతి
నోబెల్ బహుమతులు భౌతిక శాస్త్రంలో, రసాయన శాస్త్రంలో, సాహిత్యంలో, వైద్యశాస్త్రంలో కృషి చేసిన శాస్త్రవేత్తలకు మరియు ప్రపంచ శాంతికి కృషిచేసిన మహానుభావులకు ప్రతియేటా బహూకరిస్తుంటారు. ఈ ఐదు బహుమతులు ప్రఖ్యాత స్వీడిష్ శాస్త్రవేత్త అయిన ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ 1895 నాటి వీలునామా ప్రకారం 1901లో ప్రారంభించబడ్డాయి (నోబెల్ మరణించిన 5 సంవత్సరముల తరువాత). ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ గౌరవార్దం శాంతి బహుమతి మటుకు 1969 నుండి బ్యాంక్ ఆఫ్ స్వీడన్ ద్వారా ఇవ్వడము జరుగుతోంది. ఈ ఆరు బహుమతులు అత్యధిక పారితోషికంతో పాటు పేరు ప్రఖ్యాతలకు నిదర్శనం. ప్రతీ సంవత్సరం, ఒక్క శాంతి బహుమానం తప్ప మిగతా ఐదు బహుమతులు నోబెల్ గారి వర్ధంతి అయిన డిసెంబరు 10 నాడు, స్టాక్ హోంలో ఇవ్వబడతాయి. వివిధ రంగములలో విశేషమైన కృషి/పరిశోధనలు చేసిన, విప్లవాత్మక విధానాలు/పరికరాలతో శాస్త్రాన్ని ముందంజ వేయించిన, మానవ సమాజానికి ఆ శాస్త్రంతో అత్యంత సహాయాన్ని అందించిన వ్యక్తులకు, సంస్థలకు (శాంతి బహుమతి మాత్రమే) ఇవ్వబడుతుంది.
సామాజిక వ్యవస్థాపకత
సామాజిక వ్యవస్థాపకులు మరియు సామాజిక వ్యవస్థాపకత అనే పదాలు కొత్తవైనప్పటికీ, వాటిని చరిత్రవ్యాప్తంగా గుర్తించవచ్చు. సంప్రదాయ "సామాజిక వ్యవస్థాపకత"ను వివరించిన కొద్ది మంది చారిత్రాత్మక ప్రముఖ వ్యక్తుల్లో ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్ (మొట్టమొదటి నర్సింగ్ పాఠశాల వ్యవస్థాపకుడు మరియు ఆధునిక నర్సింగ్ పద్ధతులను అభివృద్ధి చేసిన వ్యక్తి), రాబర్ట్ ఒవెన్ (సహకార ఉద్యమ సృష్టికర్త), మరియు వినోబా భావే (భారతదేశం యొక్క భూదానోద్యమ సృష్టికర్త) తదితరులు ఉన్నారు. 19 మరియు 20వ శతాబ్దాలు సందర్భంగా అత్యంత విజయవంతమైన సామాజిక వ్యవస్థాపకుల్లో కొంత మంది తమ కార్యకలాపాలను పౌర, ప్రభుత్వ మరియు వ్యాపార ప్రపంచాలకు విజయవంతంగా విస్తరించారు - సంక్షేమ, పాఠశాలలు మరియు ఆరోగ్య రంగాల్లో ప్రధాన స్రవంతికి చెందిన ప్రజా సేవలను స్వీకరించిన ఆలోచనలను ప్రోత్సహించారు.
ప్రఖ్యాత సమకాలీన సామాజిక వ్యవస్థాపకుల్లో ముహమ్మద్ యునస్ ఒకరు, ఆయన గ్రామీణ్ బ్యాంకు మరియు దాని యొక్క వృద్ధి చెందుతున్న సామాజిక సంస్థాగత వ్యాపారాల కుటుంబ వ్యవస్థాపకుడు మరియు నిర్వాహకుడిగా ఉన్నారు, ఆయన 2006లో నోబెల్ బహుమతి పొందారు. యునస్ మరియు గ్రామీణ్ యొక్క కృషి ఆధునిక రోజు సామాజిక వ్యవస్థాపకుల్లో ఒక ఇతివృత్తాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తుంది, సామాజిక సంస్థలతో వ్యాపార సిద్ధాంతాలు ఏకమైనప్పుడు అపార సమన్విత చర్యలు మరియు ప్రయోజనాలు సాధ్యపడతాయని యునస్ మరియు గ్రామీణ్ అనుభవాలు ఉద్ఘాటిస్తున్నాయి. బంగ్లాదేశ్ మరియు కొంత వరకు USAసహా, కొన్ని దేశాల్లో సామాజిక వ్యవస్థాపకులు అతి కొద్ది స్థాయి ఖాళీలను పూరిస్తున్నారు. ఇతర దేశాల్లో - ముఖ్యంగా ఐరోపా మరియు దక్షిణ అమెరికా దేశాల్లో - సామాజిక వ్యవస్థాపకులు జాతీయ మరియు స్థానిక స్థాయిల్లో ప్రభుత్వ సంస్థలతో మరింత దగ్గరి అనుబంధంతో పనిచేస్తున్నారు.