టిప్పు సుల్తాన్
టిప్పూ సుల్తాన్ (పూర్తి పేరు సుల్తాన్ ఫతే అలి టిప్పు - سلطان فتح علی ٹیپو ), మైసూరు పులిగా ప్రశిద్ది గాంచినవాడు. ఇతడి జీవిత కాలం (నవంబర్ 20, 1750, దేవనహళ్ళి – మే 4, 1799, శ్రీరంగపట్నం), హైదర్ అలీ అతని రెండవ భార్య ఫాతిమ లేక ఫక్రున్నీసాల ప్రథమ సంతానం. టిప్పుకి మంచి కవిగా పేరు వుండేది, మతసామరస్యం పాటిస్తూ ఇతర మతాలను, మతాచారాలను గౌరవించెడివాడు. ఫ్రెంచ్ వారి కోరికపై మైసూరులో మొట్టమొదటి చర్చి నిర్మించాడు. అతడికి భాషపై మంచి పట్టు ఉండేది.[2].బ్రిటీష్‌వాళ్లకు లొంగిపోకుండా ఎదురు నిలిచి పోరాడిన ఏకైక భారతీయరాజు టిప్పు సుల్తాన్. 1782 లో జరిగిన రెండవ మైసూరు యుద్ధంలో తండ్రికి కుడిభుజంగా ఉండి బ్రిటీషువారినీ ఓడించాడు. తండ్రి హైదర్ అలీ అదే సంవత్సరంలో మరణించాడు. చివరికి రెండో మైసూరు యుద్ధం మంగళూరు ఒప్పందముతో ముగిసి 1799 వరకు టిప్పుసుల్తాన్ మైసూరు సంస్థానమునకు ప్రభువుగా కొనసాగినాడు. ఈ మైసూరు రాజ్యానికి సల్తనత్ ఎ ఖుదాదాద్ అని పేరు. మూడవ మైసూరు యుద్ధం మరియు నాలుగవ మైసూరు యుద్ధంలో బ్రిటీషు వారి చేతిలో ఓడిపోయాడు. చివరికి మే 4, 1799న శ్రీరంగపట్నను రక్షింపబోయి బ్రిటిష్ చేతిలో మరణించాడు.
మైసూరు సామ్రాజ్యం
18వ శతాబ్దం ద్వితీయార్ధ భాగంలో అసలు పాలకుడు హైదర్ అలీ మరియు ఆయన కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ హయాంలో ఈ రాజ్యం యొక్క సైనిక శక్తి మరియు అధికార పరిధి ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంది. ఈ సమయంలో, మరాఠాలు, బ్రిటీష్‌వారు మరియు గోల్కొండ నిజాం రాజులతో ఈ రాజ్యం యుద్ధం చేసింది, నాలుగు ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాలతో ఈ పోరు అంతిమ దశకు చేరుకుంది. మొదటి రెండు ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాల్లో మైసూర్ రాజ్యం విజయం సాధించగా, మూడు మరియు నాలుగో యుద్ధాల్లో పరాజయం చవిచూసింది. 1799లో నాలుగో యుద్ధంలో టిప్పు సుల్తాన్ మరణించిన తరువాత, ఈ రాజ్యంలో ఎక్కువ భూభాగాలను బ్రిటీష్‌వారు స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఈ పరిణామంతో దక్షిణ దక్షిణాపథంలో మైసూర్ రాజ్య ఆధిపత్యానికి తెరపడింది. అయితే బ్రిటీష్‌వారు ఒక స్వాధీన రాజ్యం రూపంలో మైసూర్ సింహసనాన్ని తిరిగి వడయార్ కుటుంబీకులకు అప్పగించారు, తరువాత ప్రాబవం కోల్పోయిన మైసూర్ రాజ్యం ఒక రాచరిక రాష్ట్రం (ప్రిన్స్‌‍లీ స్టేట్) గా అవతరించింది. 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు వడయార్‍లు ఈ రాష్ట్రాన్ని పాలించారు, తరువాత మైసూర్ భారతదేశంలో భాగమైంది.