ముల్క్ రాజ్ ఆనంద్
ఆనంద్ యొక్క సాహిత్య వృత్తిని కుటుంబ విషాదపూరిత సంఘటనలు ఆరంభింప చేశాయి, మరియు కులవ్యవస్థ యొక్క తీవ్రత ప్రేరేపించింది. అతని మొదటి వచన వ్యాసాన్ని అతని అత్త యొక్క ఆత్మహత్యకు బదులుగా వ్రాశాడు, ముస్లిం వారితో భోజనాన్ని పంచుకున్నందుకు అతని కుటుంబం ఆమెను వెలివేసింది. అతని మొదటి ముఖ్య నవల అన్ టచబుల్, 1935లో ప్రచురితమైనది, ఇది భారతదేశం యొక్క అంటరాని కులంలోని వారి దైనందిన జీవితం యొక్క అధైర్యకరమైన విషయాలను వెల్లడి చేసింది. ఇది మరుగుదొడ్లను శుభ్రపరిచే బఖా యొక్క ఒక రోజు జీవిత కథ, అతను పొరపాటున ఉన్నత కులాల వారి ఇంటిలోకి వెళతాడు.
అల్లం రాజయ్య
ఆయన మిత్రులు “బద్లా” అనే కథా సంపుటి వేసారు. అది ఆ తర్వాత బాన్ అయ్యింది. అందుకోసం ఆయననొక కథను అడిగారు. అప్పటికే ఆయన కథ రాసినా అందులో చేర్చే సాహసం చెయ్యలేదు. నిజానికి పదోతరగతి నుంచి డైరీలు, కవితలు, కథలు రాసేవారాయన. “ముగింపులు-ముందడుగులు” అని నవల కూడా రాసేరు. అదంతా గాంధీ ప్రభావంతో రాసిన అహింసా రాతలు. అవన్నీ ఎక్కడా ప్రింట్ చేయించలేదు. కాలక్రమంలో అన్నీ ఎటో పోయాయి. అయితే అలా ఆయనకు రచన అలవాటు అయ్యింది. అయితే తెలంగాణా ప్రాంతపు ప్రత్యేకత అప్పటికి ఆయన రచనల్లోకి అడుగుపెట్టలేదు. మొట్ట మొదటగా “ఎదురు తిరిగితే”తో సిసలైన కథా ప్రస్థానం ప్రారంభమైంది.ఆయనకు ఉద్యోగం, ఉద్యమం, వ్యక్తిగతం, రచన..ఇలా నాలుగు జీవితాలుండేవి. అన్నీ సమతూకంగా చూసుకుంటూ క్రమంగా రాసిన కథలన్నీ మొదట ప్రజా తంత్ర లో, తర్వాత ఎక్కువగా సృజన, అరుణ తార, ఆంధ్ర జ్యోతి లాంటి అన్ని పత్రికలలో అచ్చయినాయి.
రైతు కూలీ సంఘాల ఏర్పాటు, విరసంలో సభ్యత్వం తీసుకున్నారు. అందులో భాగంగా ఆయన తెలంగాణా, రాయలసీమ, కోస్తా ఆంధ్ర జిల్లాలన్నిటితో పాటు, ఇతర రాష్ట్రాలలో కూడా తిరుగుతూ ఉండేవారు. విరసంలో ఆయన ఎప్పుడూ సభ్యుడిగానే ఉన్నాను. ఆయన ప్రధానంగా రచయిత. సమాజంలోని మార్పులని రికార్డు చేసేవారాయన. అందుకే ఆయనెప్పుడూ నాయకత్వ సమస్యలకు పోలేదు. ఆ జిల్లాలకు సంబంధించిన అనేక కథలు అంటే రైతుకూలీ సంఘాలు, ఉద్యమాలు-మారేదశలు, సంఘాల్లో వచ్చే సమస్యలు వీటికి సంబంధించిన కథలు రాసేరు.