ఆర్యభట్టు
ఆయన జన్మస్థలం పూర్వం పాటలీపుత్రంగా పిలవబడిన పాట్నాకు సమీపంలో ఉన్న కుసుమపురం. కొద్ది మంది ఆయన్ను విక్రమాదిత్యుని ఆస్థానంలో పనిచేసిన ప్రముఖ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు, గణిత శాస్త్రవేత్త అయిన వరాహమిహురుడికి సమకాలికుడిలా భావిస్తున్నారు. విక్రమాదిత్యుడు పండితులను బాగా ఆదరించేవాడు. ఆయన ఆస్థానంలో నవరత్నాలు అనబడే తొమ్మిది మంది కవులుండే వాళ్ళు. వాళ్ళలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచిన కాళిదాసు కూడా ఒకడు. ఆర్యభట్టు ఈ తొమ్మిది మందిలో లేకుండా ఉన్నాడంటే ఆయన ఆలోచనలను ఆయన సమకాలికులు అంతగా పట్టించుకునే వారు కాదని తెలుస్తుంది. వరాహమిహిరుడి ఆలోచనలు కూడా కొన్ని ఆర్యభట్టు ఆలోచనలతో విరుద్ధంగా ఉన్నాయి. కానీ ఆయన ఈ నవరత్నాలు ప్రాచుర్యంలోకి రాకమునుపే జీవించి ఉంటాడనీ, లేక పోతే అతడు తక్కువ సమయంలో అంత ప్రాముఖ్యత సంపాదించుకొనే వాడు కాదనీ కొంత మంది భావన. అతని పుస్తకం ఆర్యభట్టీయం కూడా 23 ఏళ్ళ వయసులో వ్రాసి ఉన్నట్లుగా భావిస్తున్నారు. అయినా గానీ ఆ పుస్తకంలో లోతైన ఆలోచనలు, అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ఇందులో చాలా విశేషాలతో పాటు, ఒకదానికొకటి ఎదురుగానూ, ఒకే దిశలోనూ సంచరించే గ్రహాలు కలుసుకోవడానికి అవసరమయ్యే సమయాన్ని లెక్కగట్టడానికి కొన్ని సూత్రాలు కూడా ప్రతిపాదించాడు. సంఖ్యాశాస్త్రంలో కూడా చెప్పుకోదగ్గ కృషిచేశాడు.
భారతీయ కుల వ్యవస్థ
19వ శతాబ్దంలో, రాజా రామ్ మోహన్ రాయ్ ఆధ్వర్యంలో బ్రహ్మ సమాజం చురుకుగా అంటరానితనం మరియు కులతత్వం గురించి ప్రచారం చేసింది. ఆర్య సమాజ్‌ను స్వామీ దయానంద్ స్థాపించారు మరియు దళితులకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న వివక్షతను పరిత్యజించారు. శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస మరియు అతని శిష్యుడు స్వామీ వివేకానంద రామకృష్ణ మిషన్ స్థాపించారు మరియు అది దళితుల యొక్క విముక్తి కొరకు పనిచేసింది. ఉన్నత కులాల హిందువులు మన్నతు పద్మనాభన్ వంటివారు దళితులకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న అంటరానితనాన్ని నిషేధించటానికి ఉద్యమాలలో పాల్గొన్నారు; పద్మనాభన్ తమ కుటుంబ దేవస్థానాన్ని దళితులు ఆరాధించటానికి అనుమతించారు. ధర్మనిష్టాపరడైన హిందువు మరియు వేదాల మీద అధికారం కలవాడు నారాయణ గురు, కూడా కులతత్వాన్ని విమర్శించాడు మరియు హిందూమతం యొక్క సారాంశంలోనే హిందూ నిమ్నకులాల యొక్క హక్కుల కొరకు ప్రచారం చేశాడు.