మలేరియా
మలేరియా వ్యాప్తి సాధారణంగా దోమకాటు వలన జరుగుతుంది. తన జీవిత చక్రాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం కోసం మలేరియా పరాన్నజీవికి మనుషులు అవసరం. మనిషిని కుట్టినప్పుడు లాలాజలాన్ని వదులుతుంది. ఆ లాలాజలములో స్పోరోజాయిట్స్ ఉంటాయి. అవి మనిషి శరీరములోకి ప్రవేశిస్తాయి, అక్కడ నుండి అవి మీరోజాయిట్స్ గా కాలేయము, ఎర్ర రక్త కణాలలో పరిణతి చెందుతాయి. ఇలా పరిణతి చెందిన మీరోజాయిట్స్ వల్ల వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే అన్ని దోమలూ మలేరియాను వ్యాప్తి చేయవు. కేవలం అనోఫిలస్ (anopheles) అనే జాతిలోని ఆడ దోమల వల్ల మాత్రమే మనుషులకు వ్యాధి సోకుతుంది.
క్రిమి సంహారకాలు
ఈ వికర్షకాల కన్నా కిటికీలకు, ద్వారాలకు ప్రత్యేకమైన తెరలను అమర్చుకోవడం ద్వారా దోమల బెడద నుంచి తప్పించుకోవచ్చు. అన్నిటికన్నా మనం మన పూర్వీకులు వాడుకున్నట్లే పడుకునే మంచాలకు దోమ తెరలను కట్టుకోవడం ఉత్తమం.
దోమల నుంచి తప్పించుకోవటానికి ఉపయోగించే 'మస్కిటో రిపల్లెంట్' వంటి నివారిణుల వల్ల ఆరోగ్యపరంగా ఎలాంటి దుష్ప్రభావం పడదని పరిశోధకులు తేల్చారు. లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ హైజీన్ అండ్ ట్రాపికల్ మెడిసిన్ శాస్త్రవేత్తలు ఈ అధ్యయనం నిర్వహించారు. 'మస్కిటో రిపల్లెంట్'ల తయారీలో ఉపయోగించే డీఈఈటీ అనే రసాయనం వల్ల మెదడు పనితీరుపై అననుకూల ప్రభావం పడుతుందన్న ఆందోళనలున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో లండన్ శాస్త్రవేత్తలు ఈ అంశంపై క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం జరిపారు. ఆరోగ్యంపై డీఈఈటీ చూపే ప్రభావం గురించి ఇప్పటివరకూ జరిగిన పరిశోధనలు వెల్లడించిన వివరాలను పరిశీలించారు. డీఈఈటీతో దుష్ప్రభావం పడుతుందని చెప్పటానికి తగిన రుజువులు లేవని వీరు చివరికి తేల్చారు. అదేసమయంలో, డీఈఈటీతో తయారైన మస్కిటో రిపల్లెంట్‌లు దోమకాటును నివారించి మలేరియా, డెంగ్యూ వంటి వ్యాధుల వ్యాప్తిని గణనీయంగా అడ్డుకుంటున్నాయని పేర్కొన్నారు. డీఈఈటీతో 'ఎన్‌సెఫలోపతీ' అనే మెదడు సంబంధ అనారోగ్యం తలెత్తిన కేసులు 1957 నుంచి 14 మాత్రమే ఉన్నాయని తెలిపారు.