చే గువేరా
ఏర్నెస్టో గువేరా, సెలియా డి ల సేర్న వై ల్లోసా మరియు ఏర్నెస్టో గువేరా లించ్ లకు జూన్ 14, 1928 న[1] అర్జెంటీనాలోని రోసారియోలో, ఐదుగురు సంతానంలో పెద్దవాడుగా బాస్క్ మరియు ఐరిష్ మూలాలుగల స్పానిష్ కుటుంబంలో జన్మించారు.[6] అతని తల్లితండ్రుల ఇంటిపేరు వలన, అతని చట్టనామం (ఏర్నెస్టో గువేరా) కొన్నిసార్లు డి ల సేర్న, లేదా లించ్ తో పాటుగా వస్తుంది. "విరామం లేని" చే యొక్క స్వభావానికి సూచనగా, ఆయన తండ్రి "గమనించదగ్గ మొదటి విషయం నా కొడుకు యొక్క నరాలలో ప్రవహించే రక్తం ఐరిష్ తిరుగుబాటు దారులకు చెందినది" అని ప్రకటించారు.[7] చాలా చిన్నవయసులోనే ఏర్నెస్టిటో (అప్పట్లో అలా పిలువబడేవారు) "పేదలతో సంబంధం" ఏర్పరచుకున్నారు.[8] వామపక్షాల పట్ల మొగ్గిన కుటుంబంలో పెరగడం వలన, గువేరా బాలుడిగా ఉన్నప్పుడే విస్తారమైన రాజకీయ సంఘటనలతో పరిచయం పొందారు.[9] ఆయన తండ్రి, స్పానిష్ పౌర యుద్ధంలో రిపబ్లికన్స్ కు బలమైన మద్దతుదారు, పోరాటంలోని అనేకమంది అనుభవజ్ఞులకు తరచుగా గువేరా గృహంలో ఆతిధ్యం ఇస్తూ ఉండేవారు.[10]
జ్యోతీరావ్ ఫులే
జ్యోతీరావ్ ఫులే లేదా జ్యోతీబా గోవిందరావ్ ఫులే (ఆంగ్లం : . . (జననం ఏప్రిల్ 11, 1827 - మరణం నవంబరు 28, 1890), మహారాష్ర్టకు చెందిన సంఘ సంస్కర్త. థామస్ పెయిన్ రాసిన 'రైట్స్ ఆఫ్ మాన్' ఆయన్ని చాలా ప్రభావితం చేసింది. ఇతడు స్త్రీలకు విద్య నిషేధమని ప్రవచించిన మనుస్మృతిని తిరస్కరించాడు. మానసిక బానిసత్వం నుండి శూద్రులను కాపాడాలని త్రితీయ రత్న అనే నాటకాన్ని రచించాడు. 'ప్రీస్ట్ క్రాఫ్ట్ ఎక్స్పోస్జ్' అనే గ్రంథాన్ని సమాజంలో పాతుకుపోయిన ఆచారాలను, మూఢ నమ్మకాలను ఖండించాడు. 1872లో గులాంగిరి అనే గ్రంథాన్ని ప్రచురించాడు. ఈయన స్థాపించిన సంస్థ - సత్య శోధక్ సమాజ్
జ్యోతీరావ్ గోవిందరావ్ ఫులే మహారాష్ట్ర లోని సతారా జిల్లాలోని వ్యవసాయ తోట మాలి కులానికి చెందిన కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి గోవిందరావు ఒక కూరగాయల వ్యాపారి. తల్లి ఇతనికి 9 నెలల పసిప్రాయంలోనే చనిపోయింది. ప్రాథమిక విద్య పూర్తి చేసుకున్న వెంటనే ఫులే చదువు మానేసి తన తండ్రికి వ్యవసాయ పనుల్లో సహాయపడాల్సి వచ్చింది. 12 సంవత్సరాల వయసులోనే వివాహం చేశారు. ఇతని భార్య సావిత్రి ఫులే.
గాంధీజీ కంటే ముందే మహాత్మునిగా జన నీరాజనాలందుకున్న జోతీరావు ఫూలే దంపతులు నివసించిన భవనం నేటికీ పుణేలో నిలిచి ఉంది. ఆ భవనంలోని హాలులో ఫూలే, సావిత్రిబాయి ఫూలే, సాహు మహరాజ్‌ల సరసన మరో నిలువెత్తు చిత్రపటం కనబడుతుంది. ఆయన ఫూలే సామాజిక సంస్కరణోద్యమానికి తుదిశ్వాస వరకు చేదోడువాదోడై నిలిచిన జాయా కారాడీ లింగు తెలంగాణం కన్న తెలుగుబిడ్డ. నైజాం సంస్థానంలో న్యాయమూర్తి పదవిని కాదనుకొని తండ్రిలా భవన నిర్మాణవృత్తిని చేపట్టారు. పుణే, ముంబైలలో సామాజిక ఉద్యమకారునిగా సుప్రసిద్ధులైన ఆయన పుణే మునిసిపాలిటీకి ఎన్నికై, 12 ఏళ్ల ప్రజాప్రతినిధిగా పనిచేశారు. కారాడీ లింగువంటి సహచరుడు దొరకడం ఫూలే అదృష్టమని చరిత్రకారులు అంటారు. కారాడి లింగు తండ్రి జాయా ఎల్లప్పలింగు ముంబైలో భవన నిర్మాణ కాంట్రాక్టరు.ఫూలే కొంతకాలం భవన నిర్మాణ కాంట్రాక్టరుగా పనిచేశారు. అప్పుడే ఆయనకు ముంబై తెలుగు ప్రజల పితామహునిగా ప్రసిద్ధులైన కాంట్రాక్టరు రామయ్య వెంకయ్య అయ్యవారితో పరిచయమైంది. వెంకయ్య ఫూలేను ముంబైకి ఆహ్వానించి, తోటి కాంట్రాక్టర్లతో కలిసి సత్యశోధక సమాజాన్ని విస్తరింపజేయడానికి, పాఠశాలలను ఏర్పాటుచేసి నడపడానికి ఆర్థిక, హార్దిక సహాయాలను అందించారు. సత్యశోధక సమాజానికి తెలుగువారి విరాళాలే ప్రధాన ఆర్థిక వనరుగా ఉండేవి. వెంకయ్య ఇల్లే అనాథ బాలల ఆశ్రమంగా ఉండేది. వారిని గొప్పవిద్యావంతులుగా, సత్యశోధకులుగా చేసిన ఘనత వెంకయ్యదే. ఆయన రచిం చిన ‘ఈశ్వరునికి ప్రార్థన’ను మరాఠీలోని తొలి వ్యంగ్యరచన గా గుర్తించాలని సాహిత్య చరిత్రకారులు కోరుతున్నారు. ఫూలే ప్రసిద్ధ గ్రంథం ‘గులాంగిరి’ని ఆయనే ప్రచురించారు.