భారతదేశంలో సమాచార మార్పిడులు
1975లో, ఇండియన్ పోస్ట్ & టెలికమ్యూనికేషన్స్ ఎకౌంట్స్ అండ్ ఫైనాన్స్ సర్వీస్ నుండి డిపార్ట్మెంట్ అఫ్ టెలికాం (DoT) విభజించబడింది. 1985లో ఢిల్లీ మరియు ముంబైల టెలికాం సేవలను నిర్వహించడానికి DoT నుండి మహానగర్ టెలిఫోన్ నిగం లిమిటెడ్ (MTNL) రూపొందించబడేవరకు దేశం మొత్తంలోని టెలికాం సేవలకు DoT బాధ్యత వహించింది. సరళీకరణ-ప్రైవేటీకరణ-ప్రపంచీకరణ విధానంలో భాగంలో 1990లలో ప్రభుత్వం టెలికాం రంగంలోకి ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆహ్వానించింది. అందువలన, ప్రభుత్వం యొక్క విధాన విభాగాన్ని దాని కార్యాకలాపాల విభాగం నుండి వేరు చేయవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. భారత ప్రభుత్వం 2000 అక్టోబరు 1లో DoT యొక్క కార్యకలాపాల విభాగాన్ని కార్పోరేటీకరించి దానికి భారత్ సంచార్ నిగం లిమిటెడ్ (BSNL) అని పేరు పెట్టింది. రిలయెన్స్ కమ్యూనికేషన్స్, టాటా ఇండికాం, వోడాఫోన్, లూప్ మొబైల్, ఎయిర్‌టెల్, ఐడియా మొదలైన అనేక మంది ప్రైవేట్ ఆపరేటర్లు అత్యంత శక్తివంతమైన భారతీయ టెలికాం విపణిలోకి విజయవంతగా ప్రవేశించారు.
జీశాట్-16
ఇన్‌శాట్ (ఇండియన్ నేషనల్ శాటిలైట్ సిస్టమ్) వ్యవస్థను ఇస్రో 1983లో ప్రారంభించింది. ఆసియా పసిఫిక్ ప్రాంతంలో అతి పెద్ద కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థల్లో ఇన్‌శాట్ ఒకటి. అంతరిక్ష విభాగం, దూరదర్శన్, ఆల్ ఇండియా రేడియో, టె లికమ్యూనికేషన్స్‌విభాగం, భారత వాతావరణ విభాగం సంయుక్తంగా ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తున్నాయి. ఉపగ్రహ ఆధారిత రేడియో, టీవీ కార్యక్రమాల ప్రసారం, డెరైక్ట్ టు హోం (డీటీహెచ్), టెలివిజన్ సేవలు, టెలికమ్యూనికేషన్స్, వాతావరణ సమాచార సేకరణ, హెచ్చరికల జారీ, విపత్తు నిర్వహణ, వీడియో కాన్ఫరెన్సింగ్, టెలి ఎడ్యుకేషన్, టెలి మెడిసిన్, వీశాట్ మొదలైన సేవలను ఇన్‌శాట్ వ్యవస్థ అందిస్తుంది. ఈ వ్యవస్థలోని ఉపగ్రహాలను జియో స్టేషనరీ, జియో సింక్రనస్ కక్ష్యల్లోకి ప్రవేశపెట్టడానికి ఇస్రో జియో స్టేషనరీ లాంచ్ వెహికల్ (జీ ఎస్‌ఎల్‌వీ) నౌకను అభివృద్ధి చేసింది. దీని పేలోడ్ సామర్థ్యం తక్కువగా ఉండడంతో ఐరోపాకు చెందిన ఏరియెన్ రాకెట్ ద్వారా అత్యధిక ఇన్‌శాట్ ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించారు. ఈ సమస్యను అధిగమించే లక్ష్యంతో ఇస్రో జీఎస్‌ఎల్‌వీ - మార్క్ - III అనే కొత్త తరహా వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసింది. ఇన్‌శాట్ వ్యవస్థలో భాగంగానే జీశాట్ ఉపగ్రహాలను ఇస్రో ప్రయోగిస్తుంది. ఇన్‌శాట్ ఉపగ్రహాలలోని ప్రధాన పరికరాలు, ట్రాన్స్‌పాండర్లు. ఇవి రిసీవర్, ట్రాన్స్ మీటర్, మాడ్యులేటర్‌ల కలయికగా పనిచేస్తాయి. వీటి ద్వారానే అప్‌లింక్, డౌన్‌లింక్ ఫ్రీక్వెన్సీలో కమ్యూనికేషన్స్ నిర్వహిస్తారు.