రాజమండ్రి
రాజమహేంద్రవరం (మార్పుకు మందు‌‌:రాజమండ్రి) తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో గోదావరి నది ఒడ్డున ఉన్న ఒక నగరం. రాజమహేంద్రవరానికి విశిష్ట ప్రాముఖ్యత ఉంది. రాజమహేంద్రవరం ఆర్థిక, సాంఘిక, చారిత్రక మరియు రాజకీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన నగరం. అందువలన ఈ నగరాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క సాంస్కృతిక రాజధాని అని కూడా అంటారు.[1] రాజమహేంద్రవరం గతంలో రాజమండ్రి, రాజమహేంద్రి అని కూడా పిలువబడేది. గోదావరి నది పాపి కొండలు దాటిన తరువాత పోలవరం వద్ద మైదాన ప్రాంతంలో ప్రవేశించి, విస్తరించి, ఇక్కడికి కొద్ది మైళ్ళ దిగువన ఉన్న ధవళేశ్వరం దగ్గర రెండు ప్రధాన పాయలుగా చీలి డెల్టాను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ పుణ్యస్థలిలో పన్నెండేళ్ళకొకసారి పవిత్ర గోదావరి నది పుష్కరాలు ఘనంగా జరుగుతాయి. ఈ నగరం తూర్పుచాళుక్య రాజైన రాజరాజనరేంద్రుడు పరిపాలించిన చారిత్రక స్థలం మరియు ఆ రాజ్యపు రాజధాని. పూర్వం రాజమహేంద్రవరం, రాజమహేంద్రిగా ఉన్న ఈ నగరి పేరు బ్రిటిష్ వారి హయాంలో రాజమండ్రిగా రూపాంతరం చెందింది. 10.10.2015 నాడు జరిగిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ మంత్రి మండలి సమావేశంలో రాజమండ్రి పేరును రాజమహేంద్రవరముగా మార్చడమైనది.
రాజారాణి ఆలయం
ఈ ఆలయపు తిన్నె భాగంలో చెక్కబడిన దళాలతో కూడిన పద్మాలను పరిశీలించిన చరిత్రకారుడు ఎం.ఎం.గంగూలీ ఈ ఆలయం వైష్ణవ ఆలయంగా ఊహించాడు. అదీ కాకుండా భువనేశ్వర్ చుట్టుపట్ల వున్న శివాలయాల పేర్లు 'ఈశ్వర ' అనే పేరును చివర కలిగి ఉన్నాయి. ఉదా: పరశురామేశ్వర, బ్రహ్మేశ్వర, మిత్రేశ్వర్. కానీ ఈ దేవాలయం పేరు అసాధారణంగా ఉంది. పైగా ఈ ఆలయంలో ఏ దేవాతా మూర్తి విగ్రహం లేదు. ఈ కారణాల వల్ల ఇది వైష్ణవాలయం అయివుండవచ్చు అనేది ఎం.ఎం.గంగూలీ అభిప్రాయం. అయితే ఈ ఆలయం శివాలయంగా నిరూపించే కొన్ని లక్షణాలు మనకు కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు శైవులైన చండ ప్రచండ ద్వారపాలకుల విగ్రహాలు ఈ ఆలయంలో ఉన్నాయి. with "jatamukha", and a garland of skulls reaching up to and a snake. K. C. Panigrahi believes that, based on the "Ekamra Purana", the temple was originally called Indrevara and that it was positioned to the east of Siddheswara Temple. The image of Lakulisha, the founder of the Pasupatha sect of Saivisim, in a seated posture with "yogamuthra" along with his disciples, is found in the lintel of the "jagamohana". Images of eight bearded ascetics are arranged on both sides of the images of Lakulisha. There are three panels on the facade of the main temple showing images of Shiva dancing with his consort Parvathi in the company of attendants playing musical instruments. A carving depicting the marriage of Shiva and Parvathi is on the western side below the central niche. The presence of Naga and Nagini at the entrance led to a local belief that it is the king (Raja) and queen (Rani) who are associated with the temple, leading to the name Rajarani, but this belief is not accepted by historians.