మొదటి భారత స్వాతంత్ర్య యుద్ధం
మొదటి భారత స్వాతంత్ర్య యుద్ధం : 1857–-58 మధ్యకాలంలో ఉత్తర, మధ్య భారతదేశంలో బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తిరుగుబాట్లని మొదటి భారత స్వాతంత్ర్య యుద్ధం అనీ, 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు అనీ పరిగణిస్తారు. భారత చరిత్రకారులు ఈ తిరుగుబాట్లని 'ప్రథమ స్వతంత్ర సంగ్రామంగా భావిస్తారు. దశాబ్దాలుగా భారతీయ సిపాయిలకీ బ్రిటీష్ అధికారులకీ మధ్యగల జాతీయ, సాంస్కృతిక వైరుధ్యాలు తిరుగుబాట్లకి దారితీసాయి. బ్రిటిష్ వారికి భారత పాలకులైన మొగలాయి, పేష్వాల పట్లగల నిర్లక్ష్య వైఖరి మరియూ ఔధ్ విలీనం లాంటి రాజకీయ కారణాలు భారతీయులలో బ్రిటిష్ పాలన పట్ల వ్యతిరేకత కలిగించాయి.
గదర్‌ కుట్ర
సమన్వయం ఏర్పాటు చేసుకుని, తుది ప్రణాళికను ఖరారు చేసేందుకు చర్చలకు రావాల్సిందిగా జుగంతర్‌ నేతలకు రాస్‌ బిహారీ ఆహ్వానంపై పింగళే కలకత్తా తిరిగి వచ్చారు. జతిన్‌ ముఖర్జీ, అతుల్‌కృష్ణ ఘోష్‌, నరేన్‌ భట్టాచార్య వంటివారు బెనారస్‌ బయల్దేరారు (1915 జనవరి మొదట్లో) . ఒక అతి ముఖ్యమైన సమావేశంలో, విప్లవాన్ని రాస్‌ బిహారీ బోస్‌ ప్రకటించారు. 'దేశం కోసం మరణించండి' అని ఈ సందర్భంగా ఆయన నినదించారు. హవల్దార్‌ మన్షా సింగ్‌ సాయంతో ఫోర్ట్‌ విలియంలోని 16వ రాజ్‌పుత్‌ రైఫిల్స్‌ విజయవంతంగా కోటను సమీపించేలా ఒప్పంచారు. కానీ సాయుధ సైనిక తిరుగుబాటుకు మరో రెండు నెలల సమయం కావాలని జతిన్‌ కోరారు. జర్మనీ ఆయుధాలు కూడా వచ్చాక వాటి సాయంతో విప్లవం లేవదీయవచ్చన్నారు. కానీ తక్షణం బరిలో దిగేందుకు గదర్‌ మిలిటెంట్లు రఅసహనంతో ఉండటంతో తన ప్రణాళికను కాస్త మార్చారు. రాస్‌ బిహారీ, పింగళే లాహోర్ వెళ్లారు. సచిన్‌ 7వ రాజ్‌పుత్స్‌ (బెనారస్‌), 89వ పంజాబీస్‌ (దీనాపూర్‌) రెజిమెంట్లను ఒప్పించారు. దామోదర్‌స రూప్‌ (సేథ్‌) అలహాబాద్‌ వెళ్లారు. వినాయక్‌ రావ్‌ కపిలే బెంగాల్‌ నుంచి పంజాబ్‌కు బాంబులను రవాణాచే శారు. విభూతి ( హల్దార్‌, అప్రూవర్‌గా మారాడు), ప్రియనాథ్‌ (భట్టాచార్య?) బెనారస్‌లోని సైనిక బలగాలను ఒప్పించారు. నళినీ (ముఖర్జీ) జబల్‌పూర్‌లో అదే పనిచేశారు. బాంబు తయారీ సామగ్రి ఉన్న ఒక పార్సిల్‌ను ఫిబ్రవరి 14న కపిలే బెనారస్‌ నుంచి లాహోర్‌కు రవాణా చేశారు.
జనవరి మధ్య నాటికే పింగళేఅమత్‌సర్‌కు "ఫత్‌ బాబు" (రాస్‌ బిహారీ) తో కలిసి వచ్చారు. మరీ ఎక్కువగా వస్తున్న సందర్శకులను తప్పించుకునేందుకు రాస్‌ బిహారీ ఓ పక్షం రోజుల తర్వాత లాహెAర్‌ తిరిగి వెళ్లారు. ఈ రెండు స్థానాల్లోనూ వారు బాంబు తయారీ సామగ్రిని సేకరించారు. దాంతోపాటు లాహోర్‌లోని ఫౌండ్రీలో 80 బాంబు కేసులకు ఆర్డర్‌ ఇచ్చారు. దాని యజమాని అనుమానంతో అందుకు తిరస్కరించారు. దాంతో సిరాబుడ్డీలనే బాంబు కేసులుగా ఉపయోగించారు. పలు బందిపోటు దొంగతనాల్లో వాటినే వాడారు. ఇళ్ల సోదాల సందర్భంగా, పూర్తిగా తయారైన పలు బాంబులు బయట పడ్డాయి. కాకపోతే రాస్‌ బిహారీ మాత్రం వాటి నుంచి తప్పించుకున్నారు. "కానీ అప్పటికే తిరిగి వచ్చిన గదర్‌ సభ్యులకు, రాస్‌ బిహారీ నేతృత్వంలోని విప్లవకారులకు మధ్య మంచి సంబంధాలు స్థిరపడ్డాయి. పైగా వాయవ్యంలోని పెద్ద సంఖ్యలో సైనికులు కూడా వారితో చేతులు కలిపారు". "సంకేతాలు అందిన తక్షణం పంజాబ్‌ నుంచి బెంగాల్‌ దాకా తిరుగుబాటు లేవదీయాలని నిర్ణయించారు." "లాహోర్ కుట్ర కేసులోని 81 మంది నిందితుల్లో రాస్‌ బిహారీ, ఆయన సన్నిహితులైన పింగళే, మథురా సింగ్‌, కర్తార్‌ సింగ్‌ కర్బా వంటి 48 మంది ఇటీవలే ఉత్తర అమెరికా నుంచి తిరిగి వచ్చారు".