ప్రకాశం జిల్లా
స్వాతంత్ర్యోద్యమ సమయంలో ఈ జిల్లాలో జరిగిన చీరాల పేరాల ఉద్యమం పేరుగాంచింది. భారతాన్ని తెనిగించిన కవిత్రయాల్లో ఒకరైన ఎర్రాప్రగడ,సంగీత విద్వాంసుడు త్యాగరాజు, శ్యామశాస్త్రి, జాతీయ జెండా రూపశిల్పి పింగళి వెంకయ్య, ఇంజనీరు మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య ఈ జిల్లా వారే. వరి, సజ్జలు, రాగులు, జొన్నలు, చెరకు, వేరుసెనగ, ప్రత్తి, పొగాకు ప్రధానపంటలు. మార్కాపురం పలకలకు, చీమకుర్తి గ్రానైట్ గనులకు ప్రసిద్ధి. ప్రకాశంజిల్లా అనగానే గుర్తుకు వచ్చేవి ఒంగోలు జాతి గిత్తలు.
కొగిల్వాయి
కొగిల్వాయి గ్రామ సమీపంలోని చంద్రగిరి గుట్టకు, అక్కడి నుంచి కొంత దూరంలోని పట్నంకంచెకు చారిత్రిక ప్రశస్తి ఉంది. ఈ ప్రాంతాల్లో బయటపడ్డ చెన్నకేశవాలయం, కొన్ని చారిత్రిక నిర్మాణాలు కాకతీయుల కాలంలోని పద్మనాయకులు నిర్మించినవిగా పరిశోధకులు గుర్తించారు.
గ్రామ సమీపంలోని చంద్రగిరి గుట్టల్లో చెన్నకేశవాలయం, శివాలయం, రాతితో నిర్మితమైన కోట, ఏడు కోనేరులు వంటివి నెలకొనివున్నాయి. వరంగల్‌-పరకాల రహదారికి దగ్గర్లో ఏడు దర్వాజలు అనే ప్రాంతం ఉంది, దీనికి కిలోమీటర్ దూరంలో చెన్నకేశవ గుట్ట అన్న పేరుతో మరో చారిత్రిక ప్రదేశం ఉంది. దీనిలో లక్ష్మీనారాయణ స్వామి శిల్పం, పన్నెండుమంది ఆళ్వారుల విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రదేశంలోనే శివలింగం, మహిషాసురమర్దని విగ్రహం, ఓ శిలాశాసనం కూడా కనిపిస్తాయి. ఇవన్నీ ప్రాచీనమైన గ్రామచరిత్రకు ఆనవాళ్ళుగా నిలుస్తున్నాయి. అక్కడి నుంచి మరో కిలోమీటరు దూరంలో 200 ఎకరాల సువిశాల ప్రాంతంలో ప్రాచీన నగరపు అవశేషాలు లభ్యమవుతున్నాయి. ఈ ప్రాంతాన్ని పట్నంకంచెగా స్థానికులు వ్యవహరిస్తుండగా, దీని ప్రాచీననామం చెన్నకేశ్వర పట్టణమనీ దీనిని రేచర్ల పద్మనాయకులు నిర్మించారని పరిశోధకులు నిర్ధారిస్తున్నారు.