కందుకూరి రామభద్రరావు
రామభద్రరావుగారి తండ్రి కందుకూరి సూర్యనారాయణ గారు ఉత్తమ సంస్కారం గల సంపన్న గృహస్థు. ఆ గ్రామానికి కరణం కూడా. ఆయనే రాజవరంలో శివ, కేశవులకు ఆలయాలను కట్టించిన ధర్మకర్త, తల్లి నాంచారమ్మ. సౌజన్యం, సౌందర్యం, మూర్తీభవించిన పురంధ్రి. రామభద్రరావుగారి ప్రాథమిక విద్య రాజవరంలోనే గ్రామ పెద్దలు ఏర్పాటు చేసిన గురువు వద్ద జరిగింది. ఆ రోజుల్లో అక్కడ ప్రాథమిక పాఠశాల కూడా లేదు. ఉన్నత పాఠశాల తరగతులు రాజమహేంద్రవరంలో సుప్రసిద్ధ వీరేశలింగం ఆస్తికోన్నత పాఠశాల. జయంతి గంగన్నపంతులు గారు ప్రధానోపాధ్యాయులుగా ఉండేవారు. ఆయన ఆదర్శ ప్రధానోపాధ్యాయులుగా ప్రసిద్ధి పొందారు. రామభద్రరావుగారికి ఎ వయసులోనే వివాహం జరిగింది. భార్య పేరు రామలక్ష్మి. F.A., B.A.లు కాకినాడ పిఠాపురం మహారాజా కళాశాలలో చదివారు. ఆ రోజులలో వేమూరి రామకృష్ణారావు గారు ప్రిన్సిపాల్ గా ఉండేవారు. ఆయన ఆంగ్లంలో గొప్ప పండితుడు. క్రమ శిక్షణకు పెట్టింది పేరు. పెద్దాడ రామస్వామి. కాళ్ళకూరి సత్యనారాయణ ప్రభ్రుతులు అధ్యాపకులుగా ఉండేవారు. గాంధీ మహాత్ముని సారథ్యంలో స్వాతంత్ర్య సమరం ముమ్మరంగా సాగుతున్న రోజులు. సాంఘికంగా రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడిగారి బ్రహ్మసమాజ ప్రభావం కాకినాడలోను తత్రాపి కళాశాలలోను వ్యాపించిన రోజులు. కాలేజీ విద్యార్థిగా రామభద్రరావుగారు ఆంగ్ల ఆంధ్రభాషలలో వక్తృత్వపు పోటీలలో బహుమతులు సంపాదించారు. విద్యార్థులలో ప్రసిద్ధి పొందారు. ప్రిన్సిపాల్ రామకృష్ణారావుగారికి, పెద్దాడ రామస్వామి గారికి ప్రియతమ విద్యార్థిF.A. పరీక్షలో తెలుగులో ప్రథమంగా నిలిచి ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయం నుంచి బంగారు పతకాన్ని పొందారు. B.A. పరీక్ష ఉత్తీర్ణులవటానికి అంతరాయం కలగటం వలన కొన్నాళ్ళు స్వగ్రామం రాజవరంలో ఉండిపోయారు. ఆ గ్రామానికి పంచాయతీ ఏర్పాటు చేసి సంస్థాపక అధ్యక్షులు అయ్యారు. ప్రాథమిక పాఠశాల భవనం ఏర్పాటు చేశారు. చిత్తరంజన్ దాసు పేరిట ఒక గ్రంథాలయాన్ని కూడా ప్రారంభించారు.
నేనే మొనగాణ్ణి
బందిపోటు భద్రయ్య (రాజనాల) కొడుకు నానీ. భద్రయ్య దోపిడీలు చేస్తూ జీవిస్తాడు. పోలీస్ అధికారి నందనరావు (కైకాల సత్యనారాయణ) భద్రయ్యను బంధించడానికి ప్రయత్నిస్తుంటాడు. ఈతని భార్య యశోద (శాంతకుమారి). ఒకసారి భద్రయ్యను పట్టించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు నందనరావును చంపేస్తాడు. అతను తప్పించుకోడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా ధూళిపాల అతడిని కాలుస్తాడు. ప్రాణ భయంతో పారిపోతూ పిల్లవాడిని వదిలేస్తాడు. నానీ పోలీసులకు చిక్కుతాడు. నందనరావు భార్య యశోద (శాంతకుమారి), నానీని ఇంటికి తీసుకొచ్చి పెంచి పెద్దచేస్తుంది. వంశీధర్ (ఎన్టీ రామారావు)గా పెరిగి పెద్దవాడయిన నానీ.. యశోద, నందనరావులనే తల్లిదండ్రులుగా భావిస్తుంటాడు. ఉత్తమ వ్యక్తిగా మన్ననలు పొందుతూ, మేనమామ (యశోద తమ్ముడు) ముత్యాలరావు కుమార్తె నీల (షీల) ప్రేమలో పడతాడు. ఈ ప్రేమను ఇష్టపడని ముత్యాలరావు, వంశీధర్‌ను దొంగ కొడుకుగానే పరిగణిస్తుంటాడు. వంశీధర్ నందనరావు కొడుకేనని, తన కొడుకు నానీ పోలీసు కాల్పుల్లో మరణించాడన్న భ్రమతో, వంశీధర్‌ను అంతం చేసేందుకు బందిపోటు భద్రయ్య ప్రయత్నాలు చేస్తుంటాడు. మరోవైపువిదేశీ శక్తులతో చేతులు కలిపి దేశంలో అనేక మారణకాండలు జరిపిస్తుంటాడు. వంశీధర్ వీటినన్నిటినీ చాకచక్యంగా ఎదుర్కొంటుంటాడు. వేలమంది జనానికి ప్రాణాధారమైన ప్రాజెక్టును ధ్వంసం చేయబోయిన దుండగులను అడ్డుకుని, భద్రయ్య ప్రయత్నాలను భంగం చేస్తాడు. ఆ కాల్పుల్లో భద్రయ్య మరణిస్తూ వంశీధరే తన కుమారుడని నిజం గ్రహించడం, వంశీధర్‌లోని నిజాయితీ, మంచితనం గుర్తించిన ముత్యాలరావు నీలతో పెళ్లి నిశ్చయించటం, వంశీధర్‌కు పోలీస్ ఆఫీసర్‌గా పోస్టింగ్ రావటంతో చిత్రం శుభంగా ముగుస్తుంది.