చదువు (నవల)
చదువు నవల 1952లో పుస్తక రూపంలో ప్రచురించబడింది. అంతకు ముందు ఆంధ్రజ్యోతి మాసపత్రికలో 1950 నుండి నవంబరు 51 వరకు ధారావాహికగా ప్రచురింపబడింది. ఈ నవలలో రచయిత తన భావనను ‘సుందరం’ పాత్ర ద్వారా చూపించారు. రచయిత మాటల్లో చెప్పాలంటే “విద్య అంటే జ్ఞానం సంపాదించటం, జ్ఞానం రెండు విధాలు. పుస్తక జ్ఞానమూ, అనుభవ జ్ఞానమూ, ఈ రెండు రకాల జ్ఞానమూ విద్య ద్వారా లభ్యం కావాలి” (కుటుంబరావు, కొవటిగంటి 1974) ఇంచు మించు ఈ అభిప్రాయాన్ని నిరూపిస్తూ రాసిన నవల చదువు. ఈ నవలలో రచయిత జీవితం కథావస్తువుకు చాలా దగ్గరగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. కాని చాలా మంది సుందరం పాత్ర రచయిత జీవితానుభవాల నుంచి వచ్చిందని లేదా రూపొందిందని అభిప్రాయపడుతుంటారు. కాని ఒక సందర్భంలో రచయిత చదువు నవల తన ఆత్మకథ కాదని అందులో ఉన్న సన్నివేశాలు, సంఘటనలు తాను చూసినవేనని సుందరం పాత్రను కేంద్రంగా చేసుకొని ఈ నవలను చూడకూడదనీ, సామాజిక చరిత్రకు ప్రాధాన్యతనివ్వాలని అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ నవలలో రచయిత జీవితం, అనుభవాలు ప్రతిఫలించాయి. అవి ఆనాటి సామాజిక జీవితాన్ని చిత్రికరించటానికి ఉపయోగపడిన అనుభవాలు. అంతే తప్ప రచయిత జీవితం కాదు. కనుక ఇది రచయిత ఆత్మకథ కాదని గర్తించాలి. ఈ నవలలో 1915 నుండి 1935 వరకు భారతదేశంలో జరిగిన చరిత్రను సామాజిక కోణం నుండి చిత్రించడం కనిపిస్తుంది. కనుక రాజకీయ, ఆర్థిక, సాంస్కృతిక రంగాలలో వచ్చిన పరిణామాలు ఈ నవలలో చక్కగా వర్ణించబడ్డాయి. రచయిత ఒక సందర్భంలో నవల గురించి చెప్తూ, “నవలాకారుడు తనకు పరిచయమైన వాతావరణాన్ని, జీవితాన్ని, పాత్రలోను మాత్రమే సృష్టించగలడు. ‘చదువు’ నవలలో డిప్రెషన్‌’ (ఆర్తిక మాంద్యం)కు ముందు ఇరవై సంవత్సరాల సాంఘిక వాతావరణాన్ని చిత్రించటానికి ప్రయత్నించాడు. అయినప్పటికీ ఇదే కాలంలో జరిగిన పరిస్థితులను వర్ణిస్తూ ఇంకో ఇరవై నవలలు రాయటానికి అవకాశం ఉంది” (కుటుంబరావు 1969) అన్నారు. దీన్ని బట్టి -ఒక నవలలో ఒక నాటి సంఘజీవితం ప్రతిఫలించే అవకాశం ఉంది కాని ఒకే నవలలో ఆనాటి సమాజం పూర్తిగా ప్రతిఫలించదు అని, ఒక కోణం మాత్రమే ప్రతిఫలిస్తుంది అని గ్రహించాలి. ఈ అవగాహనతో చదువు నవలను అర్థం చేసుకోవచ్చు.
ముల్క్ రాజ్ ఆనంద్
ఆనంద్ భారతదేశానికి 1946లో తిరిగి వచ్చాడు, మరియు అతని అద్భుతమైన సాహిత్య కృషిని కొనసాగించారు. అతని కృషిలో విస్తారమైన అంశాల మీద కవిత్వం మరియు వ్యాసాలూ అలానే జీవిత చరిత్రలు మరియు నవలలు ఉన్నాయి. ప్రధానమైన అతని నవలలలో ఇంగ్లాండ్ లో వ్రాసిన ది విలేజ్ (1939), ఎక్రాస్ ది బ్లాక్ వాటర్స్ (1940), ది స్వోర్డ్ అండ్ ది సికల్ (1942) ఉన్నాయి, మరియు భారతదేశంలో వ్రాసిన ముఖ్యమైన వాటిలో కూలీ (1945), ది ప్రైవేటు లైఫ్ ఆఫ్ యాన్ ఇండియన్ ప్రిన్స్ (1953) ఉన్నాయి. అతను ఒక సాహిత్య పత్రిక మార్గ్ అనే దానిని స్థాపించాడు, మరియు అనేక విశ్వవిద్యాలయాలలో బోధించాడు. 1970ల సమయంలో అతను ఇంటర్నేషనల్ ప్రోగ్రెస్ ఆర్గనైజేషన్ (I.P.O.) తో కలసి దేశాల యొక్క పరిజ్ఞాన స్వీయ-గ్రహింపు సమస్య మీద పనిచేశారు. 1974లో ఇంస్బ్రుక్ (ఆస్ట్రియా) లో జరిగిన I.P.O.సమావేశంలో జరిగిన చర్చల మీద ప్రత్యేకమైన ప్రభావాన్ని అతని తోడ్పాటు కలిగి ఉంది, తరువాత ఇది 'డైలాగ్ అమాంగ్ సివిలైజేషన్స్' అనే పదసముదాయంతో పేరు పొందింది.