ఫైరు ట్యూబు బాయిలరు
సాధారణంగా ఫైరు ట్యూబు బాయిలరులలో 17.5 kg/cm2వత్తిడి కల్గిన స్టీమునుగంటకు 9 టన్నులవరకు ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును.అంతకు మించిన వాటరు ట్యూబుబాయిలరులు మేలు[1] బాయిలరు అనగా అన్ని వైపుల మూసి వేయబడి, లోపలవున్న నీటిని ఉష్ణం ద్వారా స్టీముగా మార్చులోహ నిర్మాణము.దీనిని యంత్ర ఉపకరణం అనవచ్చును.బాయిలరు (Boiler) అనేది అంగ్ల పదం. తెలుగు లోకూడా బాయిలరుఅనే పిలుస్తారు.నీటిని ఆవిరిగా మార్చే లోహ నిర్మాణాన్నే కాకుండా ఏదైన ద్రవాన్ని వేడి చెయ్యు ఉపకరణాన్ని కూడా బాయిలరు అంటారు.ఉదాహరణకు ధెర్మోఫ్లూయిడ్ బాయిలరు.ఇందులో మినర ల్ ఆయిల్ ను దాదాపు 250-270°C వరకు వేడి చేస్తారు.
లోకోమోటివ్ బాయిలరు
లోకోమోటివ్ బాయిలరు స్వయంగా ఒక చోటునుండి మరో చోటుకు వెళ్లకలిగే, కదిలే బాయిలరు.లోకోమోటివ్ బాయిలరు ఫైరు ట్యూబు బాయిలరు. అనగా ట్యూబుల గుండా ఇంధనాన్ని మండించగా ఏర్పడు వేడి గాలులు ప్రవహించగా, ట్యూబుల వెలుపలి ఉపరితలం చుట్టూ నీరు ఆవరించి వుండును. ఇది ఘనఇంధనాన్నివాడే బాయిలరు. సామాన్యంగా ఇంధనంగా బొగ్గును ఉపయోగిస్తారు. లోకోమోటివ్ బాయిలరులను ప్రయాణికుల రైలు, మరియు సరుకు రవాణా కావించు గూడ్సులను లాగు ఇంజినుగా దశాబ్దాల పాటు వాడేరు. అంతేకాక రోడ్లమీద కూడా వాహనాలను నడుపుటకు చిన్న సైజు లోకోమోటివ్ బాయిలరులను వాహనాలకు అమర్చి సరుకు రవాణాకు వాడేవారు, అలాగే ప్రయాణికుల బస్సుకు కుడా వాడేవారు. అయితే అంతర్గత దహన యంత్రాలు (internal combustion) బాగా వాడుకలోకి వచ్చాక, ఇవి స్టీము ఇంజను ల కన్న సమర్ధవంతంగా పని చెయ్యడం, వాహనాలను వేగంగా తిప్పగలగడం వలన బస్సు లారీ వంటి వాటిల్లో లోకోమోటివ్ బాయిలరుల వాడకం ఆపి వేసారు. మొన్నమొన్నటి వరకు ప్రయాణీకుల మరియు సరుకు రవా ణా రైళ్ళను నడుపుటకు లోకోమోటివ్ బాయిలరు ఇంజను వాడేవారు.అందుకే రైలు ఇంజనులనుస్టీము లోకోమోటివ్లనికూడా అంటారు. స్టీము ఇంజనుల కన్న డిజిల్ మరియు కరెంట్/విద్యుత్తు రైలుఇంజనులు ఎక్కు వ వేగంగా ప్రయాణించే శక్తి కల్గిఉన్నందున క్రమేపి లోకోమోటివ్ బాయిలరు ఇంజినులను రెళ్లను లాగటానికి వాడడం తగ్గిపోయింది.
లోకోమోటివ్ బాయిలరు పొడవైన క్షితిజసమాంతర వెలుపలి స్తుపాకార నిర్మాణం (బ్యారెల్) మరియు పొడవైన క్షితిజసమాంతరంగా అమర్చిన ఫైరు ట్యూబులను కల్గి ఉంది. బాయిలరు స్తుపాకార నిర్మాణం ముందుభాగాన ఇరువైపులా రెండు స్టీము ఇంజనులు వుండి, వాటి పిస్టనుల రాడులు లోకోమోటివ్ బాయిలరు ఇంజిను చక్రాలకు అపకేంద్రితంగా కదిలే విధంగా బిగించబడివుండి, బాయిలరులో అధిక పీడనంతో ఏర్పడిన సూపరు హిటేడ్ స్టీమును స్టీము ఇంజనుకు పంపి, పిస్టనులను, వాటి రాడులను చలింప చేసి, ఆ చలనశక్తితో ఇంజిను చక్రాలను తిరిగెలా చెయ్యడం వలన లోకోమోటివ్ బాయిలరు/ఇంజిను పట్టాల మీద ముందుకు కదులును.