సామాజిక శాస్త్రం
మొదట సామాజిక తర్కం (సోషియోలాజికల్ రీజనింగ్) అనే పదం వాడుకలో ఉండేది, సామాజిక శాస్త్రానికి (సోషియాలజీ) ఇదే మూలపదం. పశ్చిమ పరిజ్ఞానం మరియు తత్వశాస్త్రం యొక్క ఉమ్మడి గ్రంథాల్లో సామాజిక విశ్లేషణకు మూలాలు ఉన్నాయి, ప్లేటో సమయం నుంచి ఇది కొనసాగుతోంది. ఉత్తర ఆఫ్రికాకు చెందిన 14వ శతాబ్దపు అరబ్ పండితుడు బిన్ ఖాల్డూన్ మొదటి సామాజిక శాస్త్రజ్ఞుడుగా చెప్పబడుతున్నాడు, సమాజ సంబంధం మరియు సమాజ సంఘర్షణల యొక్క సామాజిక-శాస్త్రీయ సిద్ధాంతాలు పురోగమించడానికి జరిగిన తొలి ప్రయత్నంగా అతని యొక్క ముఖాడిమాను పరిగణిస్తున్నారు.[4][5][6][7][8]
సామాజిక వ్యవస్థాపకత
సామాజిక వ్యవస్థాపకులు మరియు సామాజిక వ్యవస్థాపకత అనే పదాలు కొత్తవైనప్పటికీ, వాటిని చరిత్రవ్యాప్తంగా గుర్తించవచ్చు. సంప్రదాయ "సామాజిక వ్యవస్థాపకత"ను వివరించిన కొద్ది మంది చారిత్రాత్మక ప్రముఖ వ్యక్తుల్లో ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్ (మొట్టమొదటి నర్సింగ్ పాఠశాల వ్యవస్థాపకుడు మరియు ఆధునిక నర్సింగ్ పద్ధతులను అభివృద్ధి చేసిన వ్యక్తి), రాబర్ట్ ఒవెన్ (సహకార ఉద్యమ సృష్టికర్త), మరియు వినోబా భావే (భారతదేశం యొక్క భూదానోద్యమ సృష్టికర్త) తదితరులు ఉన్నారు. 19 మరియు 20వ శతాబ్దాలు సందర్భంగా అత్యంత విజయవంతమైన సామాజిక వ్యవస్థాపకుల్లో కొంత మంది తమ కార్యకలాపాలను పౌర, ప్రభుత్వ మరియు వ్యాపార ప్రపంచాలకు విజయవంతంగా విస్తరించారు - సంక్షేమ, పాఠశాలలు మరియు ఆరోగ్య రంగాల్లో ప్రధాన స్రవంతికి చెందిన ప్రజా సేవలను స్వీకరించిన ఆలోచనలను ప్రోత్సహించారు.
ప్రఖ్యాత సమకాలీన సామాజిక వ్యవస్థాపకుల్లో ముహమ్మద్ యునస్ ఒకరు, ఆయన గ్రామీణ్ బ్యాంకు మరియు దాని యొక్క వృద్ధి చెందుతున్న సామాజిక సంస్థాగత వ్యాపారాల కుటుంబ వ్యవస్థాపకుడు మరియు నిర్వాహకుడిగా ఉన్నారు, ఆయన 2006లో నోబెల్ బహుమతి పొందారు. యునస్ మరియు గ్రామీణ్ యొక్క కృషి ఆధునిక రోజు సామాజిక వ్యవస్థాపకుల్లో ఒక ఇతివృత్తాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తుంది, సామాజిక సంస్థలతో వ్యాపార సిద్ధాంతాలు ఏకమైనప్పుడు అపార సమన్విత చర్యలు మరియు ప్రయోజనాలు సాధ్యపడతాయని యునస్ మరియు గ్రామీణ్ అనుభవాలు ఉద్ఘాటిస్తున్నాయి. బంగ్లాదేశ్ మరియు కొంత వరకు USAసహా, కొన్ని దేశాల్లో సామాజిక వ్యవస్థాపకులు అతి కొద్ది స్థాయి ఖాళీలను పూరిస్తున్నారు. ఇతర దేశాల్లో - ముఖ్యంగా ఐరోపా మరియు దక్షిణ అమెరికా దేశాల్లో - సామాజిక వ్యవస్థాపకులు జాతీయ మరియు స్థానిక స్థాయిల్లో ప్రభుత్వ సంస్థలతో మరింత దగ్గరి అనుబంధంతో పనిచేస్తున్నారు.