దోమ
మలేరియా నుంచి కాపాడే కొత్త అవతార్‌ (టీకా) దోమల్నిశాస్త్రవేత్తలు ఆవిష్కరించారు. ఈ దోమలు కుడితే మనిషిలో రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది. తద్వారా మలేరియాను నియంత్రించడానికి వీలవుతుంది. దోమ లాలాజల గ్రంథుల నుంచి 'లైస్మేనియా' టీకా మందు వెలువడేలా వాటి జన్యు క్రమంలో మార్పు తెచ్చారు. మలేరియా వల్ల ఏటా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 10-20 లక్షల మంది మరణిస్తున్నారు.మలేరియా పరాన్నజీవ మణిరాజు (ప్లాస్మోడియం) రాకను నిరోధించే విధంగా దోమ జన్యుక్రమంలో కొన్ని మార్పులు చేశారు. ఆ తర్వాత ఆ మార్పులతో కూడిన జన్యుసమాచారాన్ని దోమ అండాల్లో ప్రవేశపెట్టారు. వాటినుంచి పుట్టిన కొత్తతరం దోమలు మలేరియా వ్యాధి నిరోధకతను సంతరించుకున్నాయి. ఆ దోమలకు ప్లాస్మోడియంతో కూడిన రక్తాన్ని అందించి పరీక్షించారు. రక్తం తాగినప్పటికీ ఒక్క దోమలోకి కూడా పరాన్నజీవి ప్రవేశించలేకపోయింది. 'దోమల జీవితకాలం రెండువారాలకు మించదు. ఈ నేపథ్యంలో భూమ్మీద ఉన్న సాధారణ దోమలను తొలగించివేస్తూ వాటి స్థానంలో జన్యుపరివర్తిత దోమలను ప్రవేశపెట్టటం అసాధ్యమేమీ కాదు.
క్రిమి సంహారకాలు
క్రిమి సంహారకాలు మానవులకు మరియు పంటపొలాలకు హానిచేసే క్రిములని చంపడానికి ఉపయోగించే రసాయన పదార్థాలు.
మలు కుట్టకుండా మనం శరీరంపై కొన్ని రకాల రసాయనిక సంబంధిత పేస్ట్‌లు రాసుకోవడమే కాకుండా డై మిథైల్ టోలుమైడ్, ఐకార్డిన్ లాంటి ద్రవాలను విద్యుత్ పరికరాల సాయంతో ఆవిరిగా మార్చి ఆ ఆవిరులు గదంతా వ్యాపించేటట్లు చేస్తాము. వీటిని దోమల వికర్షకాలు (mosquito repellents) అంటారు.
దోమలు కుట్టి వాటికి ఆహారమైన రక్తం పీల్చుకోవడానికి, అవి తమ 'ఘ్రాణ శక్తి' (వాసన)పై ఆధారపడతాయి. అవి ముఖ్యంగా మన దేహం నుంచి వెలువడే కార్బన్‌డైఆక్సైడ్, స్వేదం వాసనలను బట్టి మన ఉనికిని పసిగడతాయి. కొందరి దేహాలు దోమలను ఎక్కువగా ఆకర్షించడానికి కారణం వారి దేహాలు వెదజల్లే ప్రత్యేకమైన వాసనలే కారణం. మనం దేహంపై రాసుకొనే దోమల వికర్షక పేస్టులు, స్ప్రేలు చర్మంపై ఉండే వేడికి ఆవిరై, ఆ ఆవిరి దోమల వాసన శక్తికి ఆటంకం కలిగిస్తాయి. దాంతో అవి మన దేహాల ఉనికిని పసిగట్టలేవు. కానీ ఈ వికర్షకాలు 4,5 గంటలకన్నా ఎక్కువ పని చేయలేవు.