పంచవర్ష ప్రణాళికలు
1951-52 నుంచి 1955-56 వరకు మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళిక అమలులో ఉంది. భారత తొలి ప్రధాని జవహర్ లాల్ నెహ్రూ డిసెంబర్ 8, 1951 న పార్లమెంటులో మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికను ప్రవేశపెట్టినాడు. ఈ ప్రణాళిక మొత్తం కేటాయింపులు 2068 కోట్ల రూపాయలు. ఇందులో నీటిపారుదల, ఇంధనానికి 27.2%, వ్యవసాయం, గ్రామీణాభివృద్ధికి 17.4%, రవాణా, ప్రసార సాధనాలకు 24%, పారిశ్రామిక రంగానికి 8.4%, సాంఘిక సేవలకు 16.64%, కేటాయింపులు చేశారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం, దేశ విభజన వల్ల దెబ్బతిన్న ఆర్థిక రంగాన్ని వృద్ధిచేయడంతో పాటు అన్ని ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి కోసం పథకాలను చేపట్టాలనే లక్ష్యాల కోసం ఈ ప్రణాళికను రూపొందించారు. 1951లో ఆహార ధాన్యాలను అధికంగా దిగుమతి చేసుకోవడంతో వ్యవసాయరంగాన్ని స్వావలంబన చేయాలనే ఉద్దేశంతో ఈ రంగానికి పెద్ద పీఠ వేసి అధిక శాతం నిధులు కేటాయించారు. చివరి రెండు సంవత్సరాలు మంచి వర్షపాతం కురియడం, తద్వారా పంట ఉత్పత్తి పెరగడంతో ఈ ప్రణాళికలో వ్యవసాయ రంగం విజయవంతమైందని చెప్పవచ్చు. ఈ ప్రణాళిక కాలంలో స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో 2.1% వృద్ధి సాధించాలనే లక్ష్యం ఉండగా అంతకు మించి 3.6 లక్ష్యం సాధించబడింది. ఈ కాలంలో నికర దేశీయోత్పత్తి 15% వృద్ధి చెందింది. దీని రుతుపవనాలు కూడా అనుకూలించడం ఒక కారణం. కాని జనాభా పెరుగుదల రేటు అధికంగా ఉండుటచే తలసరి ఆదాయం మాత్రం తక్కువ స్థాయిలో పెరిగింది. భాక్రానంగల్ ప్రాజెక్టు, హిరాకుడ్ ప్రాజెక్టు, మెట్టూరు డ్యాం వంటి పలు భారీ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులు నిర్మించాలనే ఉద్దేశ్యానికి ప్రేరణ ఈ ప్రణాళిక కాలంలోనే కల్గింది. 1956లో ఈ ప్రణాళిక చివరి నాటికి దేశంలో 5 ఐఐటి లి స్థాపించబడ్డాయి. ఉన్నత విద్యకు నిధులు అందజేసి బలోపేతం చేయడానికి యూనివర్శిటీ గ్రాంట్స్ కమీషన్ కూడా ఈ ప్రణాళిక కాలంలోనే ఏర్పాటు చేయబడింది. దేశంలో 5 ఉక్కు పరిశ్రమలు స్థాపించడానికి కూడా కాంట్రాక్టుల పైన ఈ ప్రణాళిక కాలంలోనే సంతకాలు తీసుకున్నప్పటికీ, ఉక్కు కర్మాగారాలు మాత్రం రెండో ప్రణాళిక మధ్యకాలంలో ప్రారంభమయ్యాయి.
భారతదేశ ఆర్ధిక వ్యవస్థ
2007లో భారతదేశ GDP 1.237 కోట్ల డాలర్ల ఉండటం వలన ప్రపంచపు 12వ అతి పెద్ద ఆర్ధిక వ్యవస్థగా అవతరించింది [12] లేదా క్రమపరిచిన విద్యుత్ కొనుగోలు మారక విలువల ఆధారంగా 4వ స్థానంలో ఉంది. భారతదేశం యొక్క సగటు ఆదాయము 1043 డాలర్లతో ప్రపంచంలో 136వ స్థానాన్ని సాధించుకున్నది. 2000 చివరలో భారతదేశ అభివృద్ధి సంవత్సరానికి సగటున 7.5 శాతం ఉంది, అది పెరిగి రాబోయే పది సంవత్సరములలో సగటు ఆదాయం రెట్టింపు అవుతుంది.[3] 2008 గణాంకాల ప్రకారం 7 శాతం నిరుద్యోగత ఉంది.[13][14] ముగిసిన ఆర్ధిక సంవత్సరంలో భారతదేశ వాణిజ్యం చాలా వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది.[3] డబ్లు.టి.ఓ. అంచనాల ప్రకారం 2007 నాటికి ప్రపంచ వాణిజ్యంలో భారతదేశం 1.5 శాతం వాటా కలిగి ఉంది. 2006లో డబ్లు.టి.ఓ. ఇచ్చిన ప్రపంచ వాణిజ్య సంఖ్యా పట్టిక ప్రకారం భారతదేశ వస్తు వాణిజ్యం మొత్తం (ఎగుమతులు మరియు దిగుమతులు కలుపుకొని) 2006లో 294 లక్షల కోట్ల డాలర్లు మరియు సేవా వాణిజ్యం మొత్తం ఎగుమతులు మరియు దిగుమతులు కలుపుకొని 143 లక్షల కోట్ల డాలర్లు. భారతదేశ ఆర్ధిక వ్యవస్థను పరిశీలిస్తే వస్తు మరియు సేవా వాణిజ్యం కలిపి 437 లక్షల కోట్ల డాలర్లు, అది 2004లో వాణిజ్యం 253 లక్షల కోట్ల డాలర్లుతో పోల్చి చూస్తే 72 శాతం అధికం. 2006లో భారత వాణిజ్యం GDP.లో 24 శాతం వాటాను దక్కించుకుంది, ఇది 1985 కన్నా 6 శాతం అధికం.[3]