మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘలాయిలు కీ.శ. 1526 నుండి 1707 వరకు భారత ఉపఖండాన్ని (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, భారత్) పరిపాలించిన రాజవంశీయులు. 1526లో తైమూరు వంశానికి చెందిన బాబరు ఒకటవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఇబ్రాహీమ్ లోడీను ఓడించి మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. ముఘల్ అంటే మంగోల్ అనే పదానికి పెర్షియా భాషలో సమానమైన పదం. మంగోల్ అంటే మధ్య ఆసియాలోని చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశీయులైన సంచార యుద్దవీరులు అని అర్థం. మొఘల్ వంశీయులంతా ఇస్లాం మతాన్ని కచ్చితంగా పాటించారు. బాబరు తరువాత పరిపాలనా బాధ్యతల్ని చేపట్టిన హుమాయూన్ను పఠాన్ వీరుడైన షేర్ షా సూరి జయించి సుర్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. పదహారేళ్ళ తరువాత పోగట్టుకున్న కోటలన్నింటినీ హుమాయూన్ మళ్ళీ జయించాడు. హుమాయూన్ తరువాత అతని కుమారుడైన అక్బర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి 1556 నుండి 1605 వరకు పాలించాడు. అక్బర్ తరువాత విశాలమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యం అతని కుమారుడైన జహాంగీర్కు సంక్రమించింది. జహాంగీర్ తర్వాత ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన షాజహాన్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలోనే అతి గొప్ప రాజ్యంగా కీర్తింపబడింది. ఇతను పరిపాలించిన కాలాన్నే చరిత్రకారులు మొఘల్ సామ్రాజ్య స్వర్ణ యుగంగా వర్ణిస్తారు.
మైసూరు సామ్రాజ్యం
ఏదేమైనప్పటికీ, సుమారుగా 1704లో మూకరసు కాంతీరవా నరసరాజా II పాలనా పగ్గాలు చేపట్టిన తరువాత రాజ్యం మనుగడ మరియు విస్తరణ సాధ్యపడింది, భాగస్వామ్యం, చర్చలు, సందర్భానుసార సహాయక చర్యలు మరియు అన్ని దిశల్లోనూ దండయాత్రల ద్వారా ఇది సాధ్యపడింది. చరిత్రకారులు సంజయ్ సుబ్రమణ్యం మరియు సేతు మాధవరావు వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, మైసూర్ గతంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో సామంత రాజ్యంగా ఉండేది. మైసూర్ రాజులు తనకు ఎప్పటికప్పుడు కప్పం (పేష్కష్ ) చెల్లించినట్లు మొఘల్ గ్రంథాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇదిలా ఉంటే, చరిత్రకారుడు సూర్యనాథ్ కామత్ అభిప్రాయం ప్రకారం మొఘల్ రాజులు మైసూర్‌ను తమకు మిత్రరాజ్యంగా భావించేవారు, దక్షిణ భారతదేశంలో ఆధిపత్యం కోసం మొఘల్-మరాఠాల పోటీ ఫలితంగా ఈ పరిస్థితి ఏర్పడిందని సూచించారు.[24] 1720వ దశకానికి, మొఘల్ సామ్రాజ్యం పతనం కావడంతో, ఆర్కాట్ మరియు సిరా రెండు ప్రాంతాల్లో మొఘల్‌వారికి కప్పం వసూలు చేయడంలో ఇబ్బందులు తలెత్తాయి.[19] తరువాతి సంవత్సరాల్లో కృష్ణరాజ వడయార్ I కొడుగు పాలకులు మరియు మరాఠాలను తీరం వద్ద ఉంచుతూ ఈ విషయంపై జాగ్రత్తగా స్పందించారు. ఆయన తరువాత చామరాజ వడయార్ VI పాలనా పగ్గాలు చేపట్టారు, ఆయన పాలనా కాలంలో అధికారం ప్రధానమంత్రి (దాల్వాయ్ లేదా దాలావోయ్ ) నాంజరాజయ్య (లేదా నాంజరాజా) మరియు ముఖ్యమంత్రి (సర్వాధికారి ) దేవరాజయ్య (లేదా దేవరాజా) చేతుల్లోకి వెళ్లిపోయింది, నాంజన్గుడ్ సమీపంలోని కలాలే పట్టణానికి చెందిన ప్రభావవంతమైన ఈ ఇద్దరు సోదరులు తరువాతి మూడు దశాబ్దాలపాటు రాజ్యపాలన సాగించారు, వడయార్ కుటుంబీకులు నామమాత్రపు అధిపతులుగా ఉండిపోయారు.[25][26] కృష్ణరాజా II తరువాతి పాలనా కాలంలో దక్కను సుల్తానేట్‌లు మొఘల్ వారి ప్రభావంతో మరుగున పడ్డాయి, ఈ గందరగోళంలో ఒక సేనాధిపతి అయిన హైదర్ అలీ ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చారు.[18] 1758లో బెంగళూరు వద్ద మరాఠాలపై సాధించిన విజయం ఫలితంగా వారి భూభాగం హైదర్ అలీ చేతికి వచ్చింది, ఆయన ఒక్కసారిగా ప్రముఖ నాయకుడిగా తెరపైకి వచ్చారు. ఆయన సాధనలకు గౌరవసూచకంగా, రాజు ఆయనకు "నవాబ్ హైదర్ అలీ ఖాన్ బహదూర్" పట్టం ఇచ్చారు[26]. అయితే అప్పటికే హైదర్ అలీ కొన్ని సైనిక విజయాలను చవిచూశారు. కర్నూలు నవాబును గెలిచి ఆయన రాజ్యాన్ని మైసూరు సామ్రాజ్యానికి సామంత రాజ్యం చేశారు[27].