కనిగిరి
కనిగిరిని పూర్వము కనకగిరి (బంగారుకొండ) అని పిలిచేవారు. దీని పూర్తిపేరు కనకగిరి విజయ మార్తాండ దుర్గము.[2] కవి, రాజు నన్నెచోడుడు ఉదయగిరిని పరిపాలించిన కాలంలో కనిగిరి సామంత రాజ్యంగా ఉండేది.[3] కనిగిరిని మనుమసిద్ధిపై యుద్ధము చేసిన కాటమరాజు పరిపాలించాడని ప్రతీతి. కనిగిరి కొండపై కొన్ని చారిత్రక కట్టడములు ఉన్నాయి. వాటిలో కనిగిరి కోట, బావులు, దుర్గము ముఖ్యమైనవి. కనిగిరి కొండపై రెండు జీర్ణావస్థలో ఉన్న దేవాలయాలు కూడా ఉన్నాయి. కొండపై ఒక చదరపు మైలు వైశాల్యము కలిగిన చదును నేల ఉంది. పూర్వము కొండపై ఒక పట్టణము ఉండేదని స్థానికుల కథనం[4]
మానేపల్లి (పి.గన్నవరం మండలం)
చిన్న ఊరు. రెండు ఉన్నత పాఠశాలలు (సుబ్బరాయ పరిషత్ బాయ్స్ ఉన్నత పాఠశాల, సుబ్బరాయ పరిషత్ గర్ల్స్ హై స్కూల్ ), రెండు చెరువులు, రెండు శివాలయాలు ... ఓ మంచి పల్లెటూరుకి ఉదాహరణలా ఉంటుంది. ఈ స్కూళ్లకి చాలా మంచి పేరుంది. ఈ స్కూళ్లు ఆదర్శపాఠశాలలుగా పేరు తెచ్చుకున్నాయి. ఊళ్లోకి అడుగుపెడుతూనే గ్రామదేవత కపటాలమ్మ ఆలయం కనిపిస్తుంది. ఎలిమెంటరీ స్కూలు ... ఆ తరువాత వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం కనిపిస్తుంది. ఈ ఊరి శివుడు ఉమా ఆనందేశ్వరస్వామి. తెల్లని సన్నని నిలువెత్తు లింగరూపంలో ఉంటాడు. ఊరికి మరో వైపు కనకదుర్గ గుడి ఉంది. ఊరి మధ్యలో ఓ గుడి ఉంటుంది. దాన్ని మధ్య గుడి అని పిలుస్తారు. ఊళ్లో జరిగే ముఖ్య కార్యక్రమాలకి ఈ గుడిని వేదికగా చేసుకుంటూ ఉంటారు. మీడియా పవర్ ఇంతగా లేని 80 లలోనే ఈ స్కూళ్లలో ఎన్నో అద్భుతమైన కార్యక్రమాలు జరిగాయి. ఎన్నో వినూత్నమైన విజ్ఞాన విషయాలకి ఈ పాఠశాలలు వేదికలుగా నిలిచాయి. అప్పట్లో ఈ స్కూళ్లలో పనిచేసిన టీచర్లని ఇప్పటికీ ఆదర్శంగా చెప్పుకునేవారున్నారు. 70 - 80 లలో ఇక్కడ పనిచేసిన నూకల మహదేవనారాయణ (హెడ్మాస్టర్) భమిడిపాటి శ్రీరామచంద్రుడు (హెడ్మాస్టర్) ఎం.వి. సుబ్బారావు (మంత్రిప్రగడ వెంకట సుబ్బారావు), వక్కలంక రామారావు (వి.విజయభాస్కర రామారావు) గుబ్బల మాధవమూర్తి ఎల్ఎల్ఎన్ మూర్తి (లంక లక్ష్మీ నరసింహ మూర్తి), రాంపల్లి సుబ్బావధానులు, ఆకెళ్ల రామకృష్ణశాస్త్రి, పారుపూడి కృష్ణశాస్త్రి, వజ్రపు కృష్ణారావు, గద్దే లక్ష్మీనారాయణ, కోళ్లపర్తి రామకృష్ణ, లాంటి టీచర్లు ఎంతో పేరు తెచ్చుకున్నారు. ఇంకా ఎందరో ఉన్నారు.