టంగుటూరి ప్రకాశం
టంగుటూరి ప్రకాశం 1872 ఆగష్టు 23 న ఇప్పటి ప్రకాశం జిల్లా వినోదరాయునిపాలెము గ్రామంలో నియోగి బ్రాహ్మణులైన సుబ్బమ్మ, గోపాల కృష్ణయ్య దంపతులకు జన్మించాడు.[1] ఆరుగురు పిల్లల్లో ప్రకాశం ఒకడు. అప్పటి గుంటూరు జిల్లాలోని టంగుటూరి లో వారి కుటుంబం వంశపారంపర్యంగా గ్రామ కరణం వృత్తిలో ఉండేది. ఆయన ముత్తాత టంగుటూరులో కరణీకం చేస్తూ ఉండేవాడు. ఆయనకు అప్పాస్వామి, నరసరాజు అనే ఇద్దరు కుమారులు. ఆయన ముత్తాత అనంతరం అప్పాస్వామిలో టంగుటూరులో కరణీకం చేసేవిధంగా, ఆయన తమ్ముడు నరసరాజు టంగుటూరికి దగ్గర్లో ఉన్న వల్లూరులో కరణీకం చేసేట్లుగా నిర్ణయించారు. ఆయనే ప్రకాశం తాతగారు. ఆయనకు నలుగురు కొడుకులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు. వారిలో ఆఖరి వాడైన గోపాలకృష్ణయ్యకు ప్రకాశం సంతానంగా జన్మించాడు. ఆయన పదకొండోయేట తండ్రి మరణించడంతో, పిల్లలను తీసుకుని తల్లి ఒంగోలు చేరింది. ఒంగోలులో ఆమె భోజనశాల నడపవలసి వచ్చింది. ఆ రోజుల్లో ఇలాంటి వృత్తి చేసే వారిని సమాజంలో చాలా తేలికగా చూసేవారు. పూటకూళ్ళ వ్యాపారం చేసే తల్లి సంపాదన చాలక, ప్రకాశం ధనికుల ఇళ్ళల్లో వారాలకు కుదిరాడు. పిన్న వయసులోనే ప్రకాశం నాటకాలు వేసేవాడు. తెల్లగా అందంగా ఉండడంతో ఆడ, మగ రెండు వేషాలు కూడా వేసేవాడు. ఆటల్లో కూడా చాలా చురుగ్గా ఉండేవాడు. క్రికెట్ చాలా చక్కగా ఆడేవాడు. ఆ వయసులో అల్లరిగా తిరిగేవాడు.
దశిక సూర్యప్రకాశరావు
ఈయన 1898, ఏప్రిల్ 10వ తేదీన కృష్ణాజిల్లా, నూజివీడులో జన్మించాడు. ఇతని విద్యాభ్యాసం ప్రాథమిక విద్య నుండి ఎఫ్.ఎ. వరకు తన మాతామహుని స్థానమైన రాజమండ్రిలో సాగింది. 1919-21ల మధ్య ఈయన విజయనగరం కళాశాలలో బి.ఎ.చదివాడు. 1926-1929 మధ్యకాలంలో ఇతడు ఆత్మకూరి గోవిందాచార్యుల సంపాదకత్వంలో వెలువడిన "సత్యాగ్రాహి" వారపత్రికకు ఉపసంపాదకుడిగా పనిచేశాడు. 1939నుండి 1942 వరకు నూజివీడులోని ఎస్.ఆర్.ఆర్. ఉన్నత పాఠశాలలో హిందీ ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు. ఇతని సేవానిరతిని గుర్తించి ఇతడు దరఖాస్తు చేసుకోకుండానే టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు ఇతనికి నూజివీడు ఫిర్కా డెవలెప్‌మెంట్ ఆఫీసరు ఉద్యోగం ఇచ్చాడు. 1949 నుండి 1959 వరకు బెజవాడలో దక్షిణభారత హిందీ ప్రచారసభ శాఖలో హిందీ పండితుడిగా పనిచేశాడు. తరువాతి కాలంలో రాజమండ్రిలో అదే ఉద్యోగంలో పనిచేసి పదవీ విరమణ చేశాడు. జాతీయవాది తేకుమళ్ల వెంకాజీరావు శిష్యుడైన దశిక సూర్యప్రకాశరావు 1922లో నూజివీడులో కల్లు దుకాణాలవద్ద పికెటింగ్‌లో పాల్గొన్నాడు. ఫలితంగా రాజమండ్రి సెంట్రల్ జైలులో 3 నెలలు, కడలూరు జైలులో 6 నెలలు శిక్షను అనుభవించాడు. కడలూరు జైలులో కొండా వెంకటప్పయ్య, గొల్లపూడి సీతారామశాస్త్రి, బ్రహ్మజోస్యుల సుబ్రహ్మణ్యం, తెన్నేటి సత్యనారాయణ, కళా వెంకటరావు, అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు వంటి హేమాహేమీలతో కలిసి శిక్షను అనుభవించాడు. 1930లో ఉప్పుసత్యాగ్రహంలో పాల్గొని బళ్లారి జైలులో శిక్ష అనుభవించాడు. అక్కడ చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారి, దండు నారాయణరాజు, నరసింహదేవర సత్యనారాయణ వంటి ప్రముఖులు ఇతని సహచరులుగా ఉన్నారు. 1932లో స్వరాజ్య కార్యక్రమాలలో ముమ్మరంగా పాల్గొని రాజమండ్రి జైలులో 7 నెలలు జైలుశిక్ష అనుభవించాడు. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొని 1942లో అల్లీపూర్ జైలులో శిక్షను అనుభవించాడు. ఇతనికి భారతప్రభుత్వం తామ్రపత్రంతో సత్కరించింది.