గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు
గుమ్మడి ఎస్.ఎస్.ఎల్.సి మంచి మార్కులతో ఉత్తీర్ణుడు అయ్యాడు. తన తరువాత విద్యాభ్యాసం గుంటూరు హిందూ కాలేజిలో సాగించాలని ఎంతో అభిలషించినా పెద్దవారు మాత్రం ఆయనకు ముందున్న కమ్యూనిష్టు ఆసక్తిని తలచి దారితప్పి వ్యవహరిస్తాడని భావించి ఉన్నత విద్యకు అంగీకరించక వివాహ ప్రయత్నాలు మొదలు పెట్టారు. అప్పటికి ఆయన వయస్సు 17 సంవత్సరాలు కావడం విశేషం. పెద్దల వివాహప్రయత్నాన్ని వద్దని వారించగలిగిన వయస్సు కాని, మానసిక పరిపక్వత కాని లేని ఆ వయస్సులో, ఆయన వివాహం 1944లో పెద్దల సమక్షంలో నాయనమ్మకు అమ్మమ్మ అయిన 103 సంవత్సరాల వృద్ధురాలు, నాయనమ్మ, అమ్మమ్మ వంటి పెద్దల ఆశీర్వచనంతో లక్ష్మీ సరస్వతితో జరిగింది. గుమ్మడిని తను కుమారుడిగా భావించిన ఆయన అత్త, వివాహానంతరం ఆయన విద్యాభిలాషను గమనించి గుంటూరు హిందూ కాలేజ్‌‌లో ఉన్నత విద్యాభ్యాసానికి సహకరించింది. అత్త సహకారంతో గుంటూరు హిందూకాలేజ్‌లో ఇంటర్ వరకు (1944-1946) చదువు సాగింది. ఆయన సహవిద్యార్థిప్రముఖ చలనచిత్ర నటి సీనియర్ శ్రీరంజని కుమారుడైన ఎమ్. మల్లికార్జునసాహచర్యంతో ఆయనలో కలిగిన విపరీత చలనచిత్ర మోహం వలన, ఇంటర్ పరీక్షలో అపజయం ఎదురైంది. ఈ అపజయంతో అవకాశం లభించిన పెద్దలు, ఆయనను వెనుకకు పిలిచి వ్యవసాయపు పనులను అప్పగించారు. అంతటితో ఆయన విద్యార్థిజీవితం ఒక ముగింపుకు వచ్చింది.
ముందడుగు (1983 సినిమా)
ఇది 1983లో వచ్చిన తెలుగుసినిమా.
గుమ్మడి, శివకృష్ణ అన్నదమ్ములు. శివకృష్ణ అభ్యుదయభావలు కలవాడు. ఆస్తిని ప్రజల కొరకు ఖర్ఛు చేయబోతే అన్న గుమ్మడి వారిస్తాడు. వారి అభిప్రాయబేధాలను రావుగోపాలరావు, అల్లు రామలింగయ్య, చలపతిరావు పెంచి వారు విడిపోయెటట్లు చేస్తారు. శివకృష్ణ చావుకి కారణమౌతారు. వారి పిల్లలు చక్రవర్తి (శోభన్), తిలక్ (కృష్ణ). చుట్టరికం తెలియకనే కృష్ణ, గుమ్మడి సంస్థలో పనిచేస్తుంటాడు. జయప్రద గుమ్మడికి మేనకోడలు. కృష్ణకు ఆమెకు మధ్య ప్రేమ. చక్రవర్తి వారి సంస్థ లోని స్కూలు టీచరు కూతురు శ్రీదేవిని ప్రేమిస్తాడు. కృష్ణ మీద అవినీతి ఆరోపణ చేస్తారు రావుగోపలరావు బృందం. ఆ సమయంలో వచ్చి అన్నపూర్ణ గతాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. తరువాత చక్రవర్తి, తిలక్ ల మధ్య సంఘర్షణ, కలయిక చిత్రకథ. పరుచూరి బ్రదర్స్ శక్తివంతమైన సంభాషణలు చిత్ర విజయానికి తోడ్పడ్డాయి. రావుగోపాలరావు బృందం అక్రమ సంపాదనను సుబ్రహ్మణ్యస్వామి గుడిలో పుట్టలో దాయడం, ముగింపులో పాముల చంపి సొమ్ము తీసుకోవడానికి ప్రయత్నించడం, దానిని కథానాయకులు ప్రతిఘటించడం, అప్పటి పాట - ఇవి దేవుడు చేసిన మనుషులు సినిమాలో క్లైమాక్స్ ను గుర్తు తెస్తాయి. ఈ చిత్రం గురించి రివ్యూలో 'సామ్యవాద ముసుగులో మసాలా సినిమా' అని సితార పత్రిక అభిప్రాయపడింది.