విజయనగర సామ్రాజ్యము
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని హరిహర (హక్క) మరియు బుక్క అనే అన్నదమ్ములు 1336 లో స్ధాపించారు. వారి రాజధాని మొదట ఆనెగొంది. ఆనెగొంది ప్రస్తుతము తుంగభద్ర ఉత్తర తీరమున ఒక చిన్న పల్లె. సామ్రాజ్యము బుక్కరాయని పరిపాలనలో అభివృద్ధి చెందిన తరువాత రాజధానిని తుంగభద్ర దక్షిణ తీరమున గల విజయనగరము నకు తరలించారు. ఈ సామ్రాజ్యం 1336 నుండి 1660 వరకు వర్ధిల్లింది. చివరి శతాబ్దాన్ని దీనికి క్షీణదశగా చెప్పుకోవచ్చు. సుల్తానుల సమాఖ్య వీరిని తళ్ళికోట యుద్ధంలో దారుణంగా ఓడించింది. సుల్తానుల సైన్యం రాజధానిని ఆరునెలల పాటు కొల్లగొట్టి, నేలమట్టం చేసింది. ఈ సామ్రాజ్యపు స్థాపన వివరాలూ, దాని చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం అస్పష్టంగా ఉన్నాయి; కానీ దాని శక్తీ, అర్ధిక పుష్టి లను పోర్చుగీసు యాత్రికులైన డోమింగో పేస్‌, నూనిజ్‌ వంటి వారే కాక మరి కొందరు కూడా నిర్ధారించారు.
విద్యానగర వీరులు
13-16 శతాబ్దాల నడుమ నేటి ఆంధ్ర, కర్ణాటక, కొంతవరకూ తమిళనాడులోని ప్రాంతాలను పరిపాలించిన హైందవ సామ్రాజ్యం-విజయనగర సామ్రాజ్యం. ఆ విజయనగర సామ్రాజ్యానికి రాజధాని నేటి కర్ణాటకలోని హంపీ పట్టణం వద్ద నెలకొని వుండేది. అది నేటి లండన్ మహానగరాన్ని కూడా వైశాల్యంలో మించి, వ్యాపార వాణిజ్య వ్యవహారల్లో ప్రపంచంలోని ఎన్నో గొప్ప నగరాలను తలదన్నేలా ఉండేదని పోర్చుగీసు యాత్రికులు వెల్లడించారు. ఆ మహానగరం పేరు విద్యానగరమనీ, విజయనగరమనీ వ్యవహారంలో ఉన్నా విజయనగర సామ్రాజ్య స్థాపన వెనుకనున్న మహనీయుడు, శృంగేరీ పీఠాధిపతి విద్యారణ్య స్వామి పేరుమీదుగా విద్యానగరం అనే పెట్టారు.
విద్యానగరానికి చెందిన విజయనగర సామ్రాజ్య వీరుల గురించి ఈ గ్రంథాల్లో రాశారు. మొత్తం రెండు సంపుటాలుగా వెలువడ్ద ఈ రచనల్లో దాదాపుగా 20మంది మహావీరుల జీవన చిత్రాలు ఉన్నాయి. కొందరు అందరికీ సుపరిచితులైన తిమ్మరుసు, కృష్ణరాయలు వంటి వారు కాగా మరికొందరు అంతగా పరిచయం లేని వారు కావడం విశేషం.