భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ
ఆది నుండి ఉపగ్రహాల నిర్మాణాన్నే దృష్టిలో పెట్టుకొని దానికి అవసరమయిన భూ ఉపరితల లక్షణాలను అధ్యయనం చేసేందుకు కేరళలో త్రివేండ్రం వద్ద తుంబా ఈక్వటోరియల్ రాకెట్ లాంచింగ్ స్టేషన్ (TERLS) నెలకొల్పి అమెరికా, రష్యాల నుండి దిగుమతి చేసుకున్న రాకెట్లను ప్రయోగిస్తూ ఉపరితలాన్ని అధ్యయం చేయడం మొదలు పెట్టారు. అనతికాలంలోనే భారతదేశం స్వదేశీయంగా పూర్తి స్థాయి రాకెట్లను తయారు చేసి, ఉపరితల అధ్యయంలో పురోగతి సాధించింది. భవిష్యత్తులో ఇతర దేశాలు ఉపగ్రహానికి అవసరమయిన అన్ని పరికరాలను అందించక పోవచ్చని గ్రహించిన విక్రం సారాభాయ్, ఉపగ్రహానికి అవసరమయిన అన్ని విడిభాగాలనూ దేశీయంగానే తయారు చేసే దిశగా తన బృందాన్ని నడిపించాడు. 1969లో ఇన్‌కోస్పార్ ఇస్రోగా రూపొందింది. 1972లో ప్రత్యేక అంతరిక్ష విభాగం ఏర్పడింది.
ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఈ ఉపగ్రహం
జనవరి 20, 2016న సరిగా 9గంటల 31 నిమిషాలకు గగనం వైపు దూసుకెళ్లిన పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌక 19 నిమిషాల తరువాత ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్%-1ఈ ఉపగ్రహాన్ని విజయవంతంగా కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టినది. పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌక పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణిలో, 11 వ XL రకానికి చెందిన అంతరిక్షనౌక/కృత్రిమ ఉపగ్రహ ప్రయోగ నౌక. ప్రయోగానంతరం ఇస్రో చైర్మెన్ ఎ.ఎస్.కిరణ్ కుమార్ ప్రయోగం విజయవంతమైనదని ప్రకటించాడు.
ఈ ప్రయోగానికి సోమవారం (18-01-2016) 48 గంటల కౌంట్‌డౌన్ ప్రారంభించగా, బుధవారం (20-01-2016) ఉదయం 9:31 నిమిషాలకు శ్రీహరికోట లోని సతీష్‌ ధవన్ అంతరిక్ష ప్రయోగవేదిక నుండి పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌక నింగివైపు దూసుకెళ్లింది. పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌక మేఘాలను చీల్చుకొంటూ ఆకాశమార్గం వైపు ప్రయాణం సాగించగానే షార్ లో కరతాళధ్వనులు మిన్నంటేలా మార్మొగాయి. 44.5 మీటర్ల పొడవైన ఉపగ్రహ వాహకనౌక పెరిజీ (భూమికి దగ్గరగా) 284.1 కి.మీ, అపోజి (భూమికి దూరంగా) 20,667 కి.మీదూరం ఉండే భూస్థిర బదిలీ కక్ష్య (జియో ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్) లో 19.2 డిగ్రీల వాలులో దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలో ఐఅర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఈ ఉపగ్రహాన్నిప్రవేశపెట్టినది. మొత్తంమీద 19నిమిషాల 36 సెకన్లలలో ప్రయోగం పూర్తిఅయ్యింది.
ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఈ ఉపగ్రహాన్ని నిర్దేశిత కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టుటకై గురు, శుక్ర, శనివారాల్లో (21,22,23 జనవరి,2016) మూడు విడతలుగా ఆపరేషన్ చేపట్టి 35,827 కిలోమీటర్ల వరకు అపోఝీ (భూమికి దూరంగా),24,618 కిలోమీటర్ల వరకు పెరిజీ (భూమికి దగ్గరగా) ని పెంచారు.ప్రయోగానంతరం కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టీన ఉపగ్రహాన్ని బెంగళూరు సమీపంలోని హాసన్లో ఉపగ్రహాలనియంత్రణ కేంద్రం నుంచి ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలు తమ అదుపులోకి తీసుకొని విడతల వారిగా కక్ష్య దూరాన్ని పెంచే ప్రక్రియను చేపట్టారు.శుక్రవారం (22, జనవరి,2016) వేకువ జామున రెండో విడతగా 1:29గంటలకు 1515 సెకన్లు, మళ్ళీమూడో విడతగా శనివారం తెల్లవారుజామున (23 జనవరి2016)3:19గంటలకు 1507 సెకన్ల పాటు ఉపగ్రహంలోని ఇంధనాన్ని మందించి కక్ష్యదూరాన్ని విజయవంతంగా పెంచారు.
తిరిగి ఇంధనాన్ని మండించి, శనివారం రాత్రి 10:49 గంటలకు భూమికి 35,827 కిలోమీటర్ల ఎత్తులోని భూస్థిర కక్ష్యలో భూమధ్యరేఖకు 28.07°డిగ్రీల అక్షాంశంలో ప్రవేశపెట్టారు. ప్రయోగం జరిగిన రోజున జియో ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్‌లోకి చేరిన ఈ ఉపగ్రహాన్ని, ఉపగ్రహంలోని ఇంధనాన్ని మొత్తం మీద నాలుగువిడతలుగా మండించి నిర్ణీత సమయంలో నిర్దేశిత కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టారు.
ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఈ ఉపగ్రహం ఒకసారి ప్రదక్షిణ చేయుటకు పట్టుసమయం 23గంటల 46 నిమిషాలు.