తెలుగు అక్షరాలు
తెలుగు భాషకు అక్షరములు యాభై ఆరు. వీటిని అచ్చులు, హల్లులు, ఉభయాక్షరములుగా . ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో బాగా వాడుకలో ఉన్నాయి.16 అచ్చులు, 38 హల్లులు, గ్గ్ట్ పొల్లు, నిండు సున్న, వెరసి 56 అక్షరములు. అరసున్న, విసర్గ వాడకం చాలవరకూ తగ్గిపోయింది. తెలుగు వర్ణ సముదాయమును మూడు విధాలుగా విభజించవచ్చును.
సంస్కృతాంధ్ర వ్యాకరణములు
సంస్కృత వ్యాకరణము వెలసిన కాలములో ఒక వైపు ఋషులు వేదకర్మలను ప్రవర్తింపజేయుచు వేదములను పూజ్యితములుగా చూచుచుండిరి. సంస్కృత భాష వ్యవహారిక భాషగా ఉండెను. ఆనాడు సర్వ వ్యవహారములు సంస్కృత భాషయందే జరుగుటచే ఆభాష మహోత్కృష్టంబగు దశ నొందుచుండెను. ఇట్లు సర్వతోముఖ వ్యాప్తయగుచు విజృంభించు చుండిన ఈ భాష ఇక నిబద్ధము కానేరదేమో యని ఋషులు భయంపడి కృత ప్రయత్నులై కార్యసిద్ధి నునర్చిరి. అట్టి సమయాన పాణిని దైవసహాయముచే మహాగంభీరమగు సంస్కృత వ్యాకరణమును వ్రాయుటకు కృత నిశ్చయుడైనాడు. దీనినే అష్టాధ్యాయి అంటారు. దీనిలో దాదాపు నాలుగు వేల (4,000) సూత్రములు ఉన్నాయి. ఇందు పవిత్రముగా నెన్నబడు వైదిక భాష నొక హస్తమున సంస్కరించుచు వేరొక హస్తమున లౌకిక భాషను సంస్కరించు చున్నది. ఇందులో 600 వందల చిల్లర సూత్రములు వైదిక సంబందితమైనవి. ఈ మహా శాస్త్రమున కంతకును మహేశ్వర సూత్రములు అగు తొలి 14 సూత్రములు మూలభూతములగుచున్నవి.యధార్ధముగా చెప్పవలసి యున్నచో బాణినీయమంతయు ఈ 14 సూత్రములలోనే ఇమిడి యున్నది. ఇట్టి కృతిచే పాణిని తననాటి భాషని సంపూర్ణముగా సాధింప నెచ్చి కృతకృతార్ధుడాయెను. కాని ఆనాడది జీవద్భాష యగుటచేత పానిని అనంతరము భాష మరల 
పెరుగుచు, భాష యందు పెక్కు మార్పులు కల్గినవి. ఆసమయముననే కాత్యాయనుడు తన నాటి భాషను శోధించి శుద్ధముగ సంస్కరించెను. ఆసంస్కరణములు ఆనాటికి చెల్లినను కాలక్రమమున కొత్త భాషలు ఆర్భవించుటచే ఇవి మూల పడినవి. అపభ్రంశ భాషలయొక్క పదములు కొన్ని దేవభాషలో చేరినవి. అప్పుడు మరల పతంజలి మహాశయుడు భాషను జాగ్రత్తగా పరిశీలించి భాష్యంబును వ్రాసెను. ఇదియే సంస్కృత భాషకు తుది సంస్కరణము. కాలక్రమమున దేవభాష వ్యవహారమునుండి తొలగినది, అపభ్రంశములు కొన్ని ఈ స్థానమును ఆక్రమించుకొనెను.