విజయనగర సామ్రాజ్యము
విజయనగర సామ్రాజ్య స్థాపనకు శతాబ్దము మునుపు దక్షిణ భారత దేశము లోని రాజ్యములను ముస్లింలు జయించారు. 1309 లో మాలిక్ కాఫర్ ఓరుగల్లును ఆక్రమించి మలబార్ రాజ్యములపై దాడి చేశాడు. ఆ సమయమున హరహర మరియు బుక్క అను సోదరులు ప్రతాపరుద్రుని ఆస్థానములో కోశాధికారులుగా ఉన్నారు. సోదరులిద్దరిని ఢిల్లీకి తరలించి ఇస్లాము మతానికి మార్చారు. హోయసల రాజు తిరుగుబాటు అణచివేయుటకు సుల్తాను వీరిద్దరినీ ద్వారసముద్రము పంపాడు. సోదరులు తమకిచ్చిన కార్యము నెరవేర్చారు గాని శ్రీ విద్యారణ్య స్వామి ప్రభావముతో తిరిగి హిందూ మతము స్వీకరించి విజయనగర రాజ్యము స్థాపించారు[1].
వ్యవహార ధర్మబోధిని
1880లో ధార్వాడ నాటక సమాజం వారు రాజమహేంద్రవరం లోని విజయనగరం మహారాజు యొక్క బాలికోన్నత పాఠశాలలో పాకలు వేసి, వారి నాటకాలను ప్రదర్శించారు (స్వీ.చ. 2వ భాగంలోని 178వ పుట). అది చూసి అక్కడి ప్రజలు వీరేశలింగాన్ని ప్రోత్సహించడంతో ఒక నాటక సమాజాన్ని స్థాపించారు (స్వీ.చ. 1వ భాగంలోని 175వ పుట, (స్వీ.చ. 2వ భాగంలోని 178-79వ పుటలు). అలా తెలుగు నాటకరంగంలో మొట్టమొదటి నాటక సమాజం స్థాపించిన ఘనత వీరేశలింగంకే దక్కింది. ఈ నాటక సమాజంలోని సభ్యులు కూడా ఆ కళాశాల విద్యార్థులే.