కశ్యప మాతంగుడు
కశ్యప మాతంగుడు క్రీ. శ. 1 వ శతాబ్దానికి చెందిన మధ్య భారతదేశపు బౌద్ధ సన్యాసి. కశ్యప మాతంగుడు అతని సహచర బౌద్ధ సన్యాసి ధర్మరత్న- ఇరువురూ భారతదేశం నుండి చైనాకు వచ్చిన తొలి బౌద్ధ సన్యాసులుగా ప్రసిద్ధికెక్కారు. మింగ్ చక్రవర్తి పంపిన ఆహ్వానం మేరకు, వాయువ్య భారతదేశం నుంచి బయలుదేరిన వీరు, జాంగ్ కియాన్ ఆధ్వర్యంలోని ఒక దౌత్య బృందంతో కలసి, సుదీర్ఘ ప్రయాణం చేసి చివరకు క్రీ. శ. 68 లో చైనాకు చేరుకొన్నారు. మింగ్ చక్రవర్తి ఆస్థానంలో ప్రవేశింఛి రాజాదరణను పొందారు. వీరి రాక కారణంగానే బౌద్ధం చైనాకు చేరుకొన్నదని భావించిన మింగ్ చక్రవర్తి ఆ మహత్తర సంఘటనకు సూచకంగా వీరి కోసం రాజధాని 'లోయాంగ్‌'లో “వైట్ హార్స్ ఆలయం" (white horse temple) ను నిర్మించాడు. వీరి కోసం నిర్మించబడిన ఈ ఆలయమే చైనాలో తొలి బౌద్ధ ఆలయంగా గుర్తించబడింది. చరిత్రలో ఎన్నోమార్లు నాశనమై పునర్నిర్మించబడుతూ వచ్చిన ఈ ప్రసిద్ధ బౌద్ధ ఆలయం నేటికీ నిలిచే వుంది. వీరు "వైట్ హార్స్ ఆలయం" కు చెందిన మఠంలో నివసిస్తూ కొన్ని బౌద్ధ గ్రంధాలను చైనీయ భాషలోనికి అనువదించారు. వీరికి ఆపాదించబడిన ప్రసిద్ధ చైనీయ అనువాద గ్రంధం “నలభై రెండు విభాగాల సూత్రం” (Sutra of Forty Two Chapters). దీని కాలనిర్ణయంలో అభిప్రాయ భేదాలున్నప్పటికీ, సంప్రదాయం ప్రకారం ఈ గ్రంధాన్ని చైనాకు తీసుకొని రాబడిన మొట్ట మొదటి బౌద్ధ గ్రంధంగా భావిస్తున్నారు. కశ్యప మాతంగుడు మరియు ధర్మరత్నలు చైనాలో బౌద్ధాన్ని ప్రవేశపెట్టిన తొలి వారిగా, చైనీయులకు బౌద్ధ ధర్మాన్ని పరిచయం చేసినవారిగా సాంప్రదాయిక గుర్తింపు పొందారు. చైనా రాజధాని లోయాంగ్‌'లో మరణించిన కశ్యప మాతంగుడిని వైట్ హార్స్ ఆలయంలోనే (ఆలయ ద్వారానికి లోపలివైపున తూర్పు దిశలో) ఖననం చేసి అక్కడే సమాధిని నిర్మించారు.
రేచర్ల పద్మనాయకులు
రుద్రమదేవి కూతురు కొడుకు ప్ర‌తాప‌రుద్రుడు. ఇతనిని వారసునిగా చేసుకోవటానికి రుద్ర‌మదేవి దత్తత తీసుకొంది. క్రీ. శ. 1289లో కాయస్థ సేనాని అంబదేవుని తిరుగుబాటును అణిచి వేసే ప్రయత్నంలో రుద్రమదేవి మరణించింది. త‌ద‌నంత‌రం ప్రతాపరుద్రుడు సింహాసనం అధిష్ఠించాడు. అంబదేవునితో పాటు.. నెల్లూరులో మనుమగండుని, కర్ణాటక‌ రాజులను జయించిన పోరాట యోధుడు ప్ర‌తాప‌రుద్రుడు. క్రీ.శ. 1303,1309, 1318, 1320 లో ఢిల్లీ సుల్తాను అలా ఉద్దీన్ ఖిల్జీ వ‌రుస‌గా కాక‌తీయ సామ్రాజ్యంపై దాడులు చేసి విఫలమయ్యాడు. చివ‌ర‌కు అప్ప‌టివ‌ర‌కు కాక‌తీయ సామ్రాజ్యంలో చ‌క్రం తిప్పిన కొంత మంది స‌హాయ నిరాక‌ర‌ణ‌తో క్రీ. శ. 1323 లో జరిగిన‌ యుద్ధములో ప్రతాపరుద్రునికి అపజయము ఎదురైంది. ఎంతో ఘ‌న చ‌రిత్ర క‌లిగిన కాక‌తీయ సామ్రాజ్యం అంత‌మైంది.