పొడవైన నదుల జాబితా
ఓ నది పొడుగు గణించటం చాలా కష్టం. "నది పొడుగు" యొక్క నిర్ధారణని నది యొక్క మూలం, అది సముద్రంతో సంగమం చేసే చోటును గుర్తించటం, మరియు కొలత ప్రమాణం వంటి చాలా అంశాలు ప్రభావితం చేస్తాయి. అందుచేత, నదుల కొలతలు ఉజ్జాయింపుగానే చెపుతారు. ప్రత్యేకించి, అమెజాన్ మరియు నైలు నదులలో ఏది పొడవైన నది అనే విషయం పై చాలా కాలంగా అనంగీకారం ఉంది. నైలు నది పొడవైనదని సంప్రదాయబద్ధంగా పరిగణించేవారు. కాని బ్రెజిల్ మరియు పెరూ దేశాలలోని అధ్యయనాలు అమెజాన్ నదిని, దాని ముఖ ద్వారాన్ని మరియు వేలా జల కాలువను కలిపి అమెజాన్ నదిని పొడుగైన నదిగా చూపుతున్నాయి.[1][2][3][4]
తక్లమకాన్ ఎడారి
చైనా దేశంలో వున్న అతి పెద్ద ఎడారి. ప్రపంచంలోని అతి పెద్ద ఎడారులలో 16 వ స్థానం పొందింది. వేగంగా తరలే ఇసుక దిబ్బలు (shifting sand dunes) కలిగి వుండటం ఈ తక్లమకాన్ ఎడారి ఒక ప్రత్యేకతగా చెప్పవచ్చు. తరలే ఇసుక ఎడారి (Shifting Sand Desert) లతో పోలిస్తే ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద తరలే ఇసుక ఎడారి గా గుర్తింపు పొందింది. తక్లమకాన్ ఎడారి సమ శీతోష్ణ మండలం (Temperate zone) లో అందులోను ఖండాంతర్భాగంలో ఉనికిని కలిగివుంది. ఇక్కడి విలక్షణమైన శీతోష్ణస్థితిని ‘శీతల ఎడారి’ శీతోష్ణస్థితి (Cold Desert Climate) గా పేర్కొంటారు. శీతాకాలం చల్లగాను, పొడిగాను (Cold and Dry Winters) వుంటుంది. వేసవికాలం కొంచెం వేడిగాను, పొడిగాను (Hot and Dry Summers) వుంటుంది. హిమాలయాల వర్షఛాయా ప్రాంతంలో ఈ ఖండాంతర ఎడారి వుండటం వలన ఈ ఎడారి, భూమి మీద గల అత్యంత శుష్క ప్రాంతాలలో ఒకటిగా పేరుగాంచింది. దుర్భేధ్యమైన ఈ ఎడారిని మృత్యు ఎడారిగా (The Desert of death) వ్యవహరించేవారు. మోల్చా (Molcha) నది ఈ ఎడారిలో ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు వీవన ఆకారంలో (Fan shaped) ఏర్పరిచిన ఒండ్రు డెల్టా (Alluvial Delta) ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఒండ్రు డెల్టాగా గుర్తింపు పొందింది. ప్రాచీన వాణిజ్య రహదారి అయిన సిల్క్ రూట్ (సిల్క్ రహదారి) ఈ ఎడారి ఉత్తర, దక్షిణ సరిహద్దుల గుండా పోతుంది. ఈ సిల్క్ రూట్ లో ప్రయాణించే వ్యాపారులకు ఆశ్రయం కలిగిస్తూ తూర్పున వున్న కాష్గర్ (Kashgar) నుండి పడమర వున్న దన్ హాంగ్ (Dunhuang) వరకూ ఎడారి అంచుల వెంబడి అనేక ఒయాసిస్ నగరాలు ఏర్పడి శతాబ్ధాల తరబడి గొప్ప చారిత్రిక, వాణిజ్య కేంద్రాలుగా విలసిల్లాయి. పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు, అన్వేషకుల కృషి ఫలితంగా ఈ ఎడారిలో అంతరించిపోయిన ప్రాచీన నాగరికతా అవశేషాలు వెలుగులోనికి వచ్చాయి. ఎడారి మద్యన ఇసుక దిబ్బలలో పూడుకుపోయిన దాండన్ ఓలిక్ (Dandan Olik), లౌలాన్ (Loulan) వంటి అనేక ప్రాచీన నగరాల శిథిల ఆనవాళ్ళు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ శిథిలాలలో లభ్యమైన పురావస్తు సంపదను బట్టి తొకేరియన్, పర్షియన్, గ్రీకు, భారతీయ, చైనీస్ ప్రజలతో ప్రభావితమైన ఒక ప్రాచీన బహుళ సాంస్కృతిక ఎడారి జనావాసాలు ఈ ఎడారి ప్రాంతంలో వికసించాయని సూచిస్తున్నాయి. ఈ ఎడారి ఇసుకలో క్రీ.పూ. 2000 - 1800 కాలానికి చెందిన తొకేరియన్ ప్రజల మమ్మీలు (తారిమ్ మమ్మీలు) భద్రపరచబడిన స్థితిలో బయటపడ్డాయి. తొలి కంచు యుగం (Early Bronze Age) కు చెందిన ఈ తక్లమకాన్ ఎడారి మమ్మీలు ప్రాచీన ఆసియా ఖండపు నాగరికతలలో అంతుపట్టని రహస్యంగా మిగిలిపోయాయి. ఇప్పటివరకూ మనకు ప్రత్యక్షంగా లభ్యం అయిన అత్యంత ప్రాచీన జున్ను (cheese) అవశేషాలు ఈ మమ్మీల వద్దనే పదిలంగా దొరికాయి. ఈ ఎడారిలో భూగర్భ జలాలతో పాటు ఆయిల్, నేచురల్ గ్యాస్ నిక్షేపాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా తారిమ్ బేసిన్ లో 8 బిలియన్ల టన్నుల ఆయిల్, 10 ట్రిలియన్ల క్యూబిక్ మీటర్ల నేచురల్ గ్యాస్ నిక్షేపాలు వున్నట్లు అంచనా వేయబడింది. ఈ కారణంగానే చైనా దేశానికి తక్లమకాన్ ఎడారి ప్రధాన ఆర్థిక వ్యూహాత్మక స్థానంగా మారింది. చైనా దేశం ఈ ఎడారికి అడ్డంగా ఉత్తర, దక్షిణ భూభాగాలను కలుపుతూ ప్రధాన ఎడారి రహదార్లను (Cross Desert Highway) నిర్మించింది. వీటిలో ఒకటైన లున్ మిన్ (Lunmin) ఎడారి రహదారి 522 కి.మీ. పొడవుతో ప్రపంచ ఎడారి రహదార్లలో అత్యంత పొడవైన రహదారిగా పేరుగాంచింది. ఈ రోడ్డును నిర్మాణం మరియు నిర్వహణ దృష్ట్యా ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఖరీదైన రహదారిగా భావిస్తారు.