ఫైరు ట్యూబు బాయిలరు
సాధారణంగా ఫైరు ట్యూబు బాయిలరులలో 17.5 kg/cm2వత్తిడి కల్గిన స్టీమునుగంటకు 9 టన్నులవరకు ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును.అంతకు మించిన వాటరు ట్యూబుబాయిలరులు మేలు[1] బాయిలరు అనగా అన్ని వైపుల మూసి వేయబడి, లోపలవున్న నీటిని ఉష్ణం ద్వారా స్టీముగా మార్చులోహ నిర్మాణము.దీనిని యంత్ర ఉపకరణం అనవచ్చును.బాయిలరు (Boiler) అనేది అంగ్ల పదం. తెలుగు లోకూడా బాయిలరుఅనే పిలుస్తారు.నీటిని ఆవిరిగా మార్చే లోహ నిర్మాణాన్నే కాకుండా ఏదైన ద్రవాన్ని వేడి చెయ్యు ఉపకరణాన్ని కూడా బాయిలరు అంటారు.ఉదాహరణకు ధెర్మోఫ్లూయిడ్ బాయిలరు.ఇందులో మినర ల్ ఆయిల్ ను దాదాపు 250-270°C వరకు వేడి చేస్తారు.
కొక్రేన్ బాయిలరు
కొక్రేన్ బాయిలరును ముఖ్యంగా ఓడ ల్లో/నౌకల్లో ఉపయోగిస్తారు.దీనిని స్కాట్లండుకు చెందిన కొక్రేన్ అండ్ కో వాళ్ళు తయారు చేసారు.ఓడల్లో వాడు ఈ బాయిలరులో బొగ్గు లేదా ఆయిల్ ను ఇంధనంగా వాడెదరు.లేదా ఓడల్లోని డీజల్ ఇంజన్ల నుండి వెలువడు వేడివాయువుల వేడిని పొందుటకై కుడా ఉపయోగిస్తారు.కొక్రేన్ బాయిలరు ఫైరు ట్యూబు బాయిలరు రకానికిచెందిన బాయిలరు.లాంకషైర్ బాయిలరు కూడా ఫైరు ట్యూబు బాయిలరు.కాకపోతే లాంకషైర్ బయటి షెల్ క్షితిజ సమాంతరంగా పొడవుగా వుండును.
ఈ బాయిలరు వెలుపలి నిర్మాణం నిలువుగా వున్న స్తూపాకరంగా వుండి, పైన అర్థ గోళాకార పైకప్పు (doom) కల్గి వుండును. ఆంగ్లంలో దీనిని Vertical boiler with horizontal fire-tubesఅందురు. బాయిలరు ఫైరు బాక్సు, నిలువు స్తూపాకారనిర్మాణం అడుగున అర్థ గోళాకారంలో నిర్మింపబడి వుండును.ఫైరు బాక్సు సిలిండరికల్ నిర్మాణ అడుగు భాగనా రివిట్ చెయ్యబడి వుండును. బాయిలరు ఫైరు ట్యూబులు వరుసగా క్షితిజసమాంతరంగా ఫైరు బాక్సుకు పైనవున్న దహనగదిలో (combustion chamber) లో పలు వరుసలలో అమర్చబడి వుండును. ఈ ట్యూబులు నిలువుగా మందంగా వున్న రెండు కార్బన్ స్టీలు పలకలకు (steel plates) కు అమర్చబడి వుండును.ట్యూబుల ముందు భాగాన ఫైరు పైపు నుండి వచ్చు వేడి ఇంధన వాయువులు సులువుగా ప్రయానించుటకు దహన గది వుండును.ట్యూబుల వెనుక వైపు నుండి వ్యర్థ ఇంధనవాయువులు స్మోక్ బాక్సుకు వెళ్లి అక్కడినుండి చిమ్నివెళ్లి దానిద్వారా వాతావరణం లోకి వెళ్ళును.బాయిలరు నుండి చిమ్నికి వెళ్ళు వేడి వాయువుల వేగాన్ని నియంత్రించుటకు స్మోక్ బాక్సుకు నియంత్రణ పలక (damper plate) అమ ర్చ బడి వుండును. దీనిని పైకి కిందికి జరపడం ద్వారా బయటకు వెళ్ళు వాయువుల వేగాన్ని నియంత్రించేందరు.