విజయనగర సామ్రాజ్యము
హరిహర రాయలనే దేవరాయలని కూడా అంటారు. అతడే విజయనగర సామ్రాజ్యానికి తొలి చక్రవర్త. దక్కను ప్రాంతంలోని ముస్లిమ్ సామంతుల తిరుగుబాట్ల వల్ల ముహమ్మద్ తుగ్లక్ పాలన అంతమవడంతో హరిహరరాయలు ఏలుబడిలోని ప్రాంతం త్వరితంగా విస్తరించింది. విజయనగర రాజధాని 1340 ప్రాంతంలో ఆనెగొందికి ఎదురుగా తుంగభద్రానదికి ఆవలి తీరాన స్థాపించబడింది. హరిహరరాయల తర్వాత 1343 లో అధికారంలోకి వచ్చిన బుక్కరాయలు 1379 వరకు పాలించాడు. అతడి పాలనా కాలం చివరకొచ్చేసరికి దక్షిణభారత దేశంలో తుంగభద్రానదికి దక్షిణాన ఉన్న ప్రాంతమంతా దాదాపుగా అతడి ఏలుబడిలోకి వచ్చింది.
ఆదర్శ వనితలు
ఒకనాడు తంజావూరును తెలుగు రాజులు పరిపాలించేవారు. వారిలో గొప్ప వాడుగా పేరు తెచ్చుకున్నవాడు విజయరాఘవుడు. ఈతని వాణీ విలాస మందిరంలో నాట్యకత్తెగా పేరు తెచ్చుకున్న మహిళ రంగాజమ్మ. ఈమె చక్కని కవయిత్రి. అతిలోక సౌందర్యవతి. చాలా లౌక్యురాలు. రాజనీతి తెలిసినది, "విజయ రాఘవం" కథనీ "మున్నూరుదాస విలాసం" అన్న గ్రంథం రాసింది. ఆనాడు కనకాభిషేకం పొందిన ఏకైక కవయిత్రి.