భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
బ్రిటీష్ పాలన లేదా బ్రిటీష్ రాజ్ భారత ఉపఖండంలో స్థూలంగా 1858 నుంచి 1947 వరకూ సాగిన బ్రిటీష్ పరిపాలన. [1][2] ఈ పదాన్ని అర్థస్వతంత్ర కాలావధికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.[2][3] ఇండియాగా సాధారణంగా పిలిచే ఈ బ్రిటీష్ పాలిత ప్రాంతంలో -బ్రిటీషర్లు నేరుగా పరిపాలించే ప్రాంతాలతో పాటుగా, వేర్వేరు రాజులు పరిపాలించే ప్రిన్స్ లీ స్టేట్స్ కూడా కలిసివున్నాయి- మొత్తంగా ఆ ప్రాంతమంతా బ్రిటీష్ సార్వభౌమత్వం లేదా చక్రవర్తిత్వం కింద ఉన్నట్టు. ఈ ప్రాంతాన్ని కొందరు బ్రిటీష్ ఇండియా అని కూడా వ్యవహరించేవారు.[4] విక్టోరియా రాణి కొరకు భారత సామ్రాజ్యాన్ని అధికారికంగా టోరీ ప్రధాని బెంజమిన్ డిస్రేలీ 1876లో ఏర్పరిచారు. జర్మనీ, రష్యా పాలకులకు విక్టోరియా తీసిపోయినట్టు భావించకుండా ఉండేందుకు ఈ ఏర్పాటుచేశారు.[5] భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలనలో ఉండగానే లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు, 1900, 1920, 1928, 1932,1936 సంవత్సరాల్లో వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడల్లో పాల్గొన్న దేశం, 1945లో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఐక్యరాజ్యసమితిలో వ్యవస్థాపక సభ్యురాలూ.[6]
బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం
తన కార్యకలాపాల మొదటి శతాబ్దాలో, ఇంగ్లీష్ ఈస్ట్ భారతదేశం కంపెనీ భారత ఉపఖండముతో వ్యాపారం పైన దృష్టి ఉంచారు. ఎందుకంటే అది తనకు వ్యాపార హక్కులను 1617లో మంజూరు చేసిన శక్తి వంతమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని ఎదుర్కొనే స్థితిలో లేదు. 18 వ శతాబ్దాలో మొఘలుల శక్తి క్షీణించడముతో ఈ పరిస్థితి మారింది మరియు ఈస్ట్ భారతదేశం కంపెనీ తన సమకాలీనులైన ఫ్రెంచ్, ది "కంపనీ ఫ్రాన్చైసే దేశ ఇందేస్ ఒరిఎంతెల్స్"తో 1740లు మరియు 1750లలో కర్నాటిక్ యుద్ధాల సమయంలో పోరాడవలసి వచ్చింది. 1757లో ప్లాస్సి యుద్ధంలో రాబర్ట్ క్లైవ్ సారథ్యం వహించిన బ్రిటిష్, నవాబ్ ఆఫ్ బెంగాల్ ను మరియు ఆయన ఫ్రెంచి సంకీర్ణ సేనలను ఓడించింది. ఆ తరువాత కంపెనీని బెంగాల్ అధీనంలో వదిలి భారతదేశంలో అతిపెద్ద సైన్య మరియు రాజకీయ శక్తిగా చేసింది. ఆ తరువాతి దశాబ్దాలలో అది క్రమంగా తన అధీనంలోని భూభాగాల పరిధిని పెంచుకుంటూ వచ్చింది. తాను నేరుగా పాలించడం కాని లేదా ప్రాంతీయ తోలు బొమ్మ పాలకులను ఉంచి పాలించడం గాని చేసింది. ఈ పాలకులు బ్రిటిష్ ఇండియన్ సేనల ఒత్తిడిలో ఉండేవారు. ఈ సైన్యంలో ఎక్కువ శాతం భారతీయ సిపాయిలు ఉండేవారు.