సాంఘిక శాస్త్రం
భూగోళ శాస్త్రం అనే విభాగాన్ని విస్తృత స్థాయిలో రెండు ప్రధాన ఉప విభాగాలుగా విభజించవచ్చు: అవి, మానవ భూగోళ శాస్త్రం మరియు భౌతిక భూగోళ శాస్త్రం. మానవ భూగోళ శాస్త్రం ఎక్కువగా పర్యావరణంపై మరియు భూభాగం ఏ విధంగా సృష్టించబడిందనే దానిపై దృష్టి పెడుతుంది, మానవులకు వారు నివసిస్తున్న భూభాగంపై ఉన్న ప్రభావంతోపాటు, భూభాగాన్ని మానవులు ఏ విధంగా పరిగణిస్తున్నారు మరియు నిర్వహిస్తున్నారనే అంశాలను కూడా ఇది చర్చిస్తుంది. భౌతిక భూగోళ శాస్త్రం సహజ పర్యావరణం మరియు వాతావరణం, ఉద్భిజ్జసంపద & ప్రాణులు, భూమి, నీరు మరియు భూస్వరూపాలు ఏ విధంగా ఏర్పడ్డాయి మరియు సంకర్షణ చెందుతాయనే అంశాలపై దృష్టి పెడుతుంది.[18] వివిధ పద్ధతులను ఉపయోగించి ఈ రెండు ఉప విభాగాల యొక్క ఫలితంగా ఒక మూడో విభాగం ఏర్పడింది, దీని పేరు పర్యావరణ భూగోళ శాస్త్రం. పర్యావరణ భూగోళ శాస్త్రంలో భౌతిక మరియు మానవ భూగోళ శాస్త్రం రెండింటికీ సంబంధించిన అంశాలు ఉంటాయి, పర్యావరణం మరియు మానవుల మధ్య సంకర్షణలపై ఇది దృష్టి పెడుతుంది.[19]
జీవసాంకేతిక శాస్త్రం
సాధారణంగా జీవసాంకేతిక శాస్త్రంగా భావించక పోయినా, ""ఉత్పత్తుల తయారీకి జీవశాస్త్ర పద్ధతులను ఉపయోగించటం"", అంటే మొక్కలను సాగుచేయడం జీవసాంకేతిక శాస్త్ర ప్రథమ కృత్యం అనే విస్తృతమైన నిర్వచనానికి వ్యవసాయం సరిగా సరిపోతుంది. కొత్తరాతియుగ పరిణామం నుండి వ్యవసాయం అనేది ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేసే ఒక ప్రబలమైన విధానంగా భావించడం జరుగుతోంది.ఆరంభం నుండి వ్యవసాయ పద్ధతులు మరియు విధానాలు యాంత్రిక మరియు జీవశాస్త్రాల ద్వారా మెరుగు పెట్ట బడుచున్నాయి. జీవసాంకేతికత ప్రారంభదశలో వ్యవసాయదారులు అధిక దిగుబడినిచ్చే మేలురకపు పంటలను పెరుగుతున్న జనాభా ఆహార అవసరాలకు అనుగుణంగా పండించారు. పంటలు, కమతాలు పెద్దవై నిర్వహణ కష్టమైనపుడు జీవసాంకేతికశాస్త్ర ఇతర ఉపయోగాలు కూడా అవసరమైనాయి. ప్రత్యేక జీవరాసులు మరియు జీవరాసుల ఉప ఉత్పత్తులు ఫలదీకరణకు, నత్రజని స్థాపనకు మరియు తెగులు నివారణకు ఉపయోగించుకోబడ్డాయి. వ్యవసాయం చేస్తున్నప్పటి నుంచీ రైతులు తమ పంటలను కొత్త పరిసరాలలో ప్రవేశ పెట్టడం మరియు కొత్త జాతులతో కలపడం వారికి తెలియకుండానే జన్యు మార్పిడి జరగడం జీవ సాంకేతిక విధానాలలో మొదటి రకం. మేసోపోటేమియా, ఈజిప్టు, భారతదేశం వంటి సంస్కృతులు సారాయి కాచడాన్ని అభివృద్ధి చేసాయి. ఇప్పటికీ అదే పద్ధతిలో నానపెట్టిన ధాన్యం [ఎంజైములు కలిగి ఉన్న] పిండిని చక్కెరగా మార్చి దానికి ఈస్ట్ ను కలపడం ద్వారా సారాయి తయారు చేస్తున్నారు. ఈ పద్ధతిలో ధాన్యంలోని పిండి పదార్ధాలు ఇథనోల్ వంటి ఆల్కహాల్ గా విడగొట్టబడతాయి. పురాతన భారతీయులు కూడా ఎఫెడ్రా వల్గారిస్ అనే మొక్క నుండి తీసిన సోమ అనే రసమును వాడేవారు.[5][5] తరువాతి కాలంలో వివిధ సంస్కృతుల ప్రజలు లాక్టిక్ ఆసిడ్ పులియబెట్టుట వంటి విధానాలను కనుగొని కిణ్వప్రక్రియ మరియు ఇతర రకాలైన ఆహార నిల్వ పద్ధతులను కనుగొన్నారు. పులిసి ఉబ్బినట్లు ఉండే బ్రెడ్ తయారీకి ఈ కాలంలో కిణ్వప్రక్రియను వాడేవారు. 1857 లో లూయీ పాశ్చర్ కనుగొనే వరకు కిణ్వప్రక్రియ గురించి పూర్తిగా తెలియనప్పటికీ, ఒక ఆహార మూలాన్ని వేరొక రూపంలోకి మార్చడానికి వాడిన జీవ సాంకేతిక శాస్త్ర మొదటి ఉపయోగంగా దానిని చెప్పవచ్చు.