దోమకాటుతో వచ్చే వ్యాధులు
ప్లాస్మోడియా వైవాక్స్ ప్లాస్మోడియా ఫాల్సిపేరమ్ ప్లాస్మోడియా ఓవేల్ ప్లాస్మోడియా మలేరియా ఈ జ్వరానికి కారణం – ప్లాస్మోడియం అనే సూక్ష్మజీవి. రోగి శరీరంలో ఈ సూక్ష్మజీవులుంటాయి. అనాఫిలిసం జాతికి చెందిన ఆడ దోమ ఈ రోగిని కుట్టి రక్తంతోపాటు సూక్ష్మ జీవులను కూడా పీల్చుకుంటుంది. అలాంటి దోమ ఇతర ఆరోగ్యవంతులను మళ్ళీ కుట్టినప్పుడు వారికి సంక్రమిస్తుంది. వారికి 10 – 15 రోజుల తరువాత జ్వరం వస్తుంది.
రక్షణ శక్తి
ఇందు మొదటి రకము అంటు వ్యాధులలో సూక్ష్మ జీవులే మనకపకారము చేయును. రెండవ రకము అంటు వ్యాధులలో సూక్ష్మ జీవుల నుండి పుట్టిన విషములు మన కపకారము చేయును. దొమ్మ (Antrax ) క్షయ (Tubercle ) కుష్టవ్యాధి (Leprosy ) మొదలగునవి మొదటి రకములోని అంటు వ్యాధులు. ధనుర్వాయువు, ( Titanus), కలరా (kholera) డిప్తిరియా (Diphtheria) అను నొక క్రూరమైన గొంతు వ్యాధి, ఇవి రెండవ రకము అంటు వ్ యాధులు. ఈ రెండు రకములు గాక కొంత వరకు సూక్ష్మ జీవుల మూలమునను కొంత వరకు వాని విషముల మూలమునను మన కపకారము చేయు అంటు వ్యాధులు కొన్ని గలవు. టైఫాయిడు జ్వరము, ప్లేగు, (మహామారి), ఇన్ ప్లూయంజా జ్వరము, రణ జ్వరము (spetic Fevere) ఇవి యీ మూడవ జాతి అంటు వ్యాధులు. ఇందు మొదటి రకము వ్యాధులలో రక్షణ శక్తి కలిగింప వలెననిన, సూక్ష్మ జీవులను జంపుటకు ప్రయత్నింప వలెను. అట్లు చంపు పదార్థములకు సూక్ష్మ జీవ నాశకములని పేరు. ఈ సూక్ష్మ జీవనాశకములగు పదార్థములను మన మేలాగునైన రోగి శరీరములో పుట్టించిన యెడల ఆ పదార్థము సూక్ష్మ జీవులను చంపును. మశూచకము మొదలగు వ్యాధులు రాకుండ టీకాలు వేయుట ఈ పదార్థములను మన శరీరములో బుట్టించుటకే. ఇట్టి టీకాలలో అనేక విధములు గలవు. వానిని క్రింద వివరించెదము.