సింధు లోయ నాగరికత
సింధు లోయ నాగరికత (క్రీ.పూ6000 - క్రీ.పూ.1750)[1] ప్రస్తుత భారత దేశం మరియు పాకిస్తాన్ లోగల గగ్గర్ హక్రా మరియు సింధు నదుల పరీవాహక ప్రాంతంలో విలసిల్లిన అతి ప్రాచీన నాగరికత. ఇది ప్రాథమికంగా పాకిస్థాన్‌లో గల సింధ్ మరియు పంజాబ్ ప్రావిన్సులలో, పశ్చిమం వైపు బెలూచిస్తాన్ ప్రావిన్సు వైపుకు కేంద్రీకృతమైనట్లు తెలుస్తుంది. ఇంకా ఆఫ్ఘనిస్తాన్, తుర్కమేనిస్తాన్, ఇరాన్ దేశాలలో కూడా ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన శిథిలాలను వెలికి తీయడం జరిగింది. ఈ నాగరికతకు చెందిన హరప్పా నగరము మొదటగా వెలికి తీయుటచే ఇది సింధు లోయ హరప్పా నాగరికత అని పిలువబడుతున్నది. సింధు నాగరికత మెసొపొటేమియా మరియు ప్రాచీన ఈజిప్టు కంచు యుగాలకు సమకాలికమైన అతి ప్రాచీన నాగరికతల్లో ఒకటి. అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన దశగా గుర్తించబడిన నాగరికతను హరప్పా నాగరికత</b>గా పేర్కొంటారు. ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన తవ్వకాలు 1920వ సంవత్సరం నుండి జరుగుతున్నా అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన వివరాలు మాత్రం 1999లోనే వెలువడ్డాయి.[2]
పంజాబ్ చరిత్ర
ప్రాచీన గ్రీకులకు ఈ ప్రాంతం గురించి కొంత అవగాహన ఉండేది. డారియస్ చక్రవర్తి గ్రీకు వాడైన సైలాక్స్ ఆఫ్ కారైండాను సింధు నది నుంచి సూయెజ్ వరకూ హిందూ మహాసముద్రాన్ని అన్వేషించి, తెలుసుకొమ్మని నియమించారు. సైలాక్స్ పెరిప్లాస్ అనే పుస్తకంలో తన ప్రయాణ వివరాలను అందించారు. హెకటేయస్ ఆఫ్ మిలెటస్ (క్రీ.పూ.500), హెరోడాటస్ (క్రీ.పూ.483-431) కూడా పర్షియన్ల సింధు సత్రపీ గురించి వ్రాశారు. ప్రాచీన గ్రీకు గ్రంథాలు, పటాల్లో భారత ఉపఖండపు ఉత్తర భాగంలో ప్రపంచంలోకెల్లా అత్యంత గొప్ప నది ఇండొస్ (ఇండస్ లేదా సింధు) ఉన్నట్టు పేర్కొన్నారు.