విజయనగర సామ్రాజ్యము
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని హరిహర (హక్క) మరియు బుక్క అనే అన్నదమ్ములు 1336 లో స్ధాపించారు. వారి రాజధాని మొదట ఆనెగొంది. ఆనెగొంది ప్రస్తుతము తుంగభద్ర ఉత్తర తీరమున ఒక చిన్న పల్లె. సామ్రాజ్యము బుక్కరాయని పరిపాలనలో అభివృద్ధి చెందిన తరువాత రాజధానిని తుంగభద్ర దక్షిణ తీరమున గల విజయనగరము నకు తరలించారు. ఈ సామ్రాజ్యం 1336 నుండి 1660 వరకు వర్ధిల్లింది. చివరి శతాబ్దాన్ని దీనికి క్షీణదశగా చెప్పుకోవచ్చు. సుల్తానుల సమాఖ్య వీరిని తళ్ళికోట యుద్ధంలో దారుణంగా ఓడించింది. సుల్తానుల సైన్యం రాజధానిని ఆరునెలల పాటు కొల్లగొట్టి, నేలమట్టం చేసింది. ఈ సామ్రాజ్యపు స్థాపన వివరాలూ, దాని చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం అస్పష్టంగా ఉన్నాయి; కానీ దాని శక్తీ, అర్ధిక పుష్టి లను పోర్చుగీసు యాత్రికులైన డోమింగో పేస్‌, నూనిజ్‌ వంటి వారే కాక మరి కొందరు కూడా నిర్ధారించారు.
రావెళ్ళ వేంకటరంగ అప్పస్వామి నాయుడు
గోడచాటు కమ్మవంశమునకు చెందిన వీరమల్లప్ప నాయుడు విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు సామంతుడు. తిరువాన్కూరు, కళ్ళికోట మధ్య ప్రాంతమును పాలించాడు. 6,000 కాల్బలము. 400 అశ్విక దళమునకు అధిపతి. అదోని దుర్గమును సాధించి రాయలవారి అభిమానమునకు పాత్రుడయ్యాడు. పలు యుద్ధములలో ముస్లిం సేనలను ఓడించి సోరంగిపురమును జాగీరు గా పొందాడు. తళ్ళికోట యుద్ధానంతరము తురుష్కులకు తలొంచని రావెళ్ళ వారు తిరుచినాపల్లి చేరి నాయక రాజుల కొలువులో సర్దారులుగా చేరారు. రావెళ్ళవారి ప్రవర్తనకు, స్వాభిమానానికి ముగ్ధులైన మధుర నాయకుడు తంజావూరు నాయకునితో కలిగిన మనస్పర్ధలు తొలగించుటకు వారిని పంపాడు. కార్యసాధకులైన రావెళ్ళ వారికి మధుర నాయకుడు తిరుకొట్టుపల్లి జాగీరు, కొవిల్ వాడి కోట, చుట్టుపక్క గ్రామాలు వ్రాసిచ్చాడు. కొంతకాలానికి మధుర, తంజావూరు నాయకులులకు తిరిగి భేదాలు తలెత్తాయి.రావెళ్ళ వారు రంగములోనికి దిగి తగవు పరిష్కారము చేశారు కాని ప్రాణనష్టము జరిగింది. వారి శూరత్వానికి, విశ్వాసమునకు సంతసించిన నాయకుడు తిరునెల్వేలి మండలములోని ఇలైయరసనందాల్, 18 గ్రామాలు జాగీరుగా ఇచ్చాడు.