వేగం
సాధారణ వాడుక భాషలో వడి (speed)కి బదులుగా వేగం (velocity) అనే పదాన్ని తరచుగా ఉపయోగిస్తుంటారు. కానీ భౌతిక శాస్త్రంలో, వస్తువు యొక్క స్థానభ్రంశము (displacement)లో జరిగే మార్పుదల (రేటు) ని వేగం గా నిర్వచిస్తారు. యస్.ఐ (మెట్రిక్ పద్ధతిలో, వేగాన్ని సెకండుకు ఇన్ని మీటర్లు (మీ/సె) తో కొలుస్తారు. వేగం యొక్క నిరపేక్ష విలువ (absolute value) వడి.
కాంతి వేగం
శూన్యంలో కాకుండా మరే ఇతర పదార్థ యానకం (material medium) లో ప్రయాణం చేసినా కాంతి వేగం కుంటు పడుతుంది. ఖాళీగా ఉన్న మైదానంలో పరిగెట్టగలిగినంత జోరుగా జనసమ్మర్దం ఉన్న బజారు వీధిలో పరిగెట్టగలమా? శూన్యంలో కంటే గాలిలో కాంతి వేగం తగ్గుతుంది. గాలిలో కంటే గాజు దిమ్మలో కాంతి వేగం తగ్గుతుంది. ఎంత తగ్గుతుంది? ఒక యానకం (medium) లో కాంతి వేగం ఎంత తగ్గుతుందో దానిని ఆ యానకం యొక్క వక్రీభవన గుణకం (index of refraction) అంటారు. నీటి యొక్క వక్రీభవన గుణకం 1.33. గాజు వక్రీభవన గుణకం 1.5. వజ్రం వక్రీభవన గుణకం 2.4. అంటే వజ్రంలో కాంతి వేగం కేవలం క్షణానికి 77,618 మైళ్లు లేదా 124,188 కిలోమీటర్లు. అంటే వజ్రంలో కాంతి పెళ్ళినడకలు నడుస్తూ ప్రయాణం చేస్తుందన్నమాట. అందుకోసమే వజ్రం అలా మెరుస్తుందంటారా? ఏమో తెలియదు. ఎవరినైనా అడిగి చూడాలి.