సుడోకు
సుడోకు ఒక తర్క-భరితమైన, గళ్ళలో అంకెలు నింపే ప్రహేళిక. ఈ ప్రహేళికలో ఒక 9x9 గళ్ళ చతురస్రము ఉంటుంది. అందులో మళ్ళీ తొమ్మిది 3x3 చతురస్రాలు ఉంటాయి. ఈ గళ్ళలో 1 నుండి 9 వరకు నింపాలి. చిన్న చతురస్రం (3x3) లో కాని పెద్ద చతురస్రం (9x9) లో అడ్డు ‍ మరియు‍ నిలువు వరుసలలో ఒకసారి ఉపయోగించిన అంకెలు మరోసారి ఉపయోగించరాదు. ఈ ప్రశ్నా ప్రహేళికలో అక్కడక్కడా కొన్ని అంకెలు నింపబడి ఉంటాయి. పూర్తయిన ప్రహేళిక ఒక రకమైన లాటిన్ చతురస్రము పోలి ఉంటుంది. లియొనార్డ్ ఆయిలర్ అభివృద్ధి చేసిన ఈ లాటిన్ చతురస్రాల నుండి ఈ ప్రహేళిక పుట్టింది అంటారు కానీ, ఈ ప్రహేళికను కనుగొన్నది మాత్రము అమెరికాకు చెందిన హావర్డ్ గార్నస్. ఈ ప్రహేళిక 1979లో డెల్ మ్యాగజిన్ లో నంబర్ ప్లేస్[1] మొదటి సారి ప్రచురితమైనది. 1986లో నికోలాయి దీనిని సుడోకు అనే పేరుతో ప్రాచుర్యానికి తీసుకొచ్చాడు. 2005లో సుడోకు అంతర్జాతీయంగా ఖ్యాతిని గడించింది.
సంగీత వాయిద్యం
భారతదేశంలోని ప్రారంభ నాగరికతలలో ఉపయోగించిన సంగీత వాయిద్యాల గురించి ఆధారాలు దాదాపుగా లేనందువలన, ఆప్రాంతంలో మొట్టమొదట నివాసం ఏర్పరచుకున్న ముండా మరియు ద్రావిడ భాష-మాట్లాడే సంస్కృతులకు చెందిన వాయిద్యాల గురించి తెలుసుకోవడం అసాధ్యమైంది. కొంతవరకు, ఆ ప్రాంతంలో సంగీత వాయిద్యాల చరిత్ర క్రీస్తుపూర్వం 3000 సంవత్సరాల ప్రాంతంలో విలసిల్లిన సింధులోయ నాగరికతతో ప్రారంభమైందని చెప్పవచ్చు. త్రవ్వకాలలో లభించిన పురావస్తువులలో వివిధ రకాల గిలక్కాయలు మరియు ఈలలు సంగీత వాయిద్యాలకు భౌతిక సాక్ష్యాలుగా కనుగొనబడ్డాయి. ఒక మట్టి విగ్రహం ఢంకాల యొక్క వినియోగాన్ని సూచిస్తుంది, మరియు సింధు లిపి పరిశీలన కూడా సుమేరియన్ పురావస్తువుల శైలిని పోలిఉన్న నిలువు వంపు హార్ప్ లను గురించిన వర్ణనలను వెల్లడించింది. సింధు నాగరికత మరియు సుమేరియన్ సంస్కృతులు సంబంధాన్ని కలిగిఉన్నాయని తెలియచేసే అనేక సూచనలలో ఈ ఆవిష్కరణకూడా ఉంది. భారతదేశంలో సంగీత వాయిద్యాల తదనంతర పురోభివృద్ధి ఋగ్వేదం, లేదా మతపరమైన శ్లోకాలలో ఉంది. ఈ శ్లోకాలలో అనేకరకాల భేరీలు, శంఖువులు, తంత్రీవాద్యాలు, మరియు వేణువులు ఉన్నాయి. క్రీస్తుశకం ప్రారంభ శతాబ్దాలలో ఉపయోగించిన ఇతర ప్రముఖ వాయిద్యాలలో పాములు ఆడించేవారి జంట సన్నాయి, బాగ్ పైప్ లు (సుతి తిత్తి), గొట్టపు డోలు, అడ్డంగా ఉండే వేణువులు, చిన్న వీణలు ఉన్నాయి. మొత్తమ్మీద, మధ్యయుగాల వరకు భారతదేశానికి ప్రత్యేకమైన సంగీత వాయిద్యాలు ఏవీ లేవు.
జితేర్స్ వంటి సంగీత వాయిద్యాలు క్రీస్తుపూర్వం 1100 మరియు అంతకుముందు వ్రాయబడిన చైనీస్ సాహిత్యంలో కనిపిస్తుంది. కన్ఫ్యూషియస్ (క్రీస్తుపూర్వం 551–479), మెనికస్ (క్రీస్తుపూర్వం 372–289), మరియు లవోజి వంటి పురాతన చైనీస్ తత్వవేత్తలు, గ్రీక్ లతో సమానమైన సంగీత వైఖరిని అనుసరించి చైనా సంగీత వాయిద్యాల వైఖరి యొక్క అభివృద్ధిని రూపొందించారు. చైనీయులు ప్రవర్తన మరియు సమాజంలో సంగీతం అత్యవసర భాగమని నమ్మి, సంగీత వాయిద్యాలను వాటిని తయారుచేసిన పదార్ధముల ప్రకారం వర్గీకరించే ప్రత్యేక పద్ధతిని అభివృద్ధిపరచారు. ఇడియోఫోన్స్ చైనీయుల సాహిత్యంలో అత్యంత ముఖ్యమైనవి, అందువలన ప్రారంభ వాయిద్యాలలో అధికభాగం ఇడియోఫోన్స్ గా ఉండేవి. షాంగ్ వంశం యొక్క పద్యాలలో గంటలు, చైమ్స్, ఢంకాలు, మరియు ఎముకనుండి తీసిన గుండ్రటి వేణువులవంటి వాటినిగురించి తెలియచేస్తుంది, ఇది త్రవ్వితీయబడి పురాతత్వవేత్తలచే భద్రపరచబడింది. జౌ వంశం గంట నాలుకలు, సాగతీసిన గొట్టాలు, చెక్క చేప, మరియు యు వంటి చరుపు వాయిద్యాలను ప్రవేశపెట్టారు. వేణువులు, పాన్-పైప్స్, పిచ్-పైప్స్, మరియు మౌత్ ఆర్గాన్ వంటి వాయు వాయిద్యాలు కూడా ఈ కాలంలో కనిపించాయి. అనేక సంస్కృతులలో వ్యాపించిన పశ్చిమ దేశాల బేరిపండు వంటి చిన్నవీణ చైనాలో హన్ వంశం పాలనలో చైనాలో వాడుకలోకి వచ్చింది.