విజయనగర సామ్రాజ్యము
విజయనగర సామ్రాజ్య స్థాపనకు శతాబ్దము మునుపు దక్షిణ భారత దేశము లోని రాజ్యములను ముస్లింలు జయించారు. 1309 లో మాలిక్ కాఫర్ ఓరుగల్లును ఆక్రమించి మలబార్ రాజ్యములపై దాడి చేశాడు. ఆ సమయమున హరహర మరియు బుక్క అను సోదరులు ప్రతాపరుద్రుని ఆస్థానములో కోశాధికారులుగా ఉన్నారు. సోదరులిద్దరిని ఢిల్లీకి తరలించి ఇస్లాము మతానికి మార్చారు. హోయసల రాజు తిరుగుబాటు అణచివేయుటకు సుల్తాను వీరిద్దరినీ ద్వారసముద్రము పంపాడు. సోదరులు తమకిచ్చిన కార్యము నెరవేర్చారు గాని శ్రీ విద్యారణ్య స్వామి ప్రభావముతో తిరిగి హిందూ మతము స్వీకరించి విజయనగర రాజ్యము స్థాపించారు[1].
పూసపాటి ఆనంద గజపతి రాజు (విజయనగరం మహారాజు)
పూసపాటి ఆనంద గజపతి రాజు (పరిపాలన సంవత్సరాలు? 1879 - 1897) విజయనగర సంస్థానానికి సంబంధించిన మహారాజు, సంస్కరణాభిలాషి, విద్యాదాత.
ఆయన పరిపాలనకు ముందు పూసపాటి విజయరామ గజపతి రాజు-I పరిపాలించగా, ఆయన అనంతరం పూసపాటి విజయరామగజపతి రాజు-II పరిపాలనకు వచ్చారు. 
19వ శతాబ్ది చివరిభాగంలో స్త్రీవిద్యాభివృద్ధి కొరకు అనేక ప్రాంతాల్లో బాలికల పాఠశాలలు నెలకొల్పి, అవి కొనసాగేలా ఏర్పాట్లుచేసి పోషించిన వ్యక్తి. తొలినాళ్ళలో విద్యను అభ్యసించేవారికి పారితోషికాలిచ్చి ప్రోత్సహిస్తూ వచ్చినా, తర్వాతికాలంలో తన సహాయాన్ని మరింతగా పెంచి విద్యాభివృద్ధికి తన వంతు సేవచేశారు. పలు పాఠశాలల్లో ఉపాధ్యాయులకు పారితోషికం, జీతం ఇవ్వడంతో ప్రారంభించిన ఆయన విద్యాసేవను అంచెలంచెలుగా పెంచుతూ చివరకు వివిధ బాలికా పాఠశాలల నిర్వహణ వరకూ కొనసాగించారు.