జీవవైవిధ్యం
త్రవ్వకాల వృత్తాంతంలో చూపిన స్పష్టంగా కనిపించే జీవవైవిధ్య సూచన ప్రకారం గడచిన కొన్ని మిలియన్ సంవత్సరాలలో భూమి యొక్క చరిత్రలో అత్యంత గొప్పదైన జీవవైవిధ్య కాలం కూడా చేరి ఉంది. అయినప్పటికీ, అందరు శాస్త్రజ్ఞులు ఈ ఉద్దేశ్యానికి మద్దతు తెలపరు, ఎందుకంటే అధికంగా లభ్యమయ్యే మరియు ఇటీవలి భూగోళ శాస్త్ర సంబంధ తరగతుల భద్రపరచటం వాటిచే యెంత బలంగా త్రవ్వకాల వృత్తాంతం మొగ్గు చూపిందనేది స్పష్టంగా లేదు. కొంతమంది వాదన ప్రకారం (ఉదా. అల్రోయ్ మరియు ఇతరులు. 2001), మచ్చుల కోసం సరిచేయబడిన నిజాలలో, ఆధునిక జీవనవైవిధ్యం 300 మిల్లియన్ల ఏళ్ళ క్రితం నాటి జీవనవైవిధ్యం కన్నా పెద్ద తేడా లేదు.[14] ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రపంచ స్థూల దృష్టిలోని జాతుల వైవిధ్యం అంచనాల ప్రకారం 2 మిల్లియన్ల నుంచి 100 మిల్లియన్ల వరకు మారుతుంది, దీనిలో ఉత్తమ అంచనా 13–14 మిల్లియన్లు దగ్గర ఉంది, దీనిలో అధిక మొత్తంలో వెన్నుముక లేని జీవులు ఉన్నాయి.[15]
గయానా
గయానా ప్రపంచంలో అత్యంత జీవవైవిధ్యం కలిగిన దేశాలలో ఒకటి. గయానాలో 1,168 సకశేరుకాల జాతులు, 814 జాతుల పక్షులు ఉన్నాయి.గయానా ప్రపంచంలో పలు క్షీరద జాతులు మరియు వృక్షజాతులు ఉన్న సుసంపన్నమైన సాటిలేని ప్రాంతమని సగౌరవంగా చెప్పుకుంటుంది. గయానా లోని ప్రకృతి సంపద 70% సురక్షితంగా ఉంది.
2004 ఫిబ్రవరిలో గయానా ప్రభుత్వం కొంషెన్ ఇండిజెనియస్ డిస్ట్రిక్ట్‌లో ఉన్న 1 మిలియన్ హెక్టారుల భూభాగాన్ని " కొంషెన్ కమ్యూనిటీకి స్వంతమైన సంరక్షిత ప్రాంతం "గా ప్రకటించింది. ఇది వై వై ప్రజల నిర్వహణలో ఉంది. ప్రంతంచంలో అతిపెద్ద కమ్యూనిటీకి స్వంతమైన సంరక్షిత ప్రాంతం " ఇది గుర్తించబడుతుంది. 
ప్రాముఖ్యత సంతరించుకున్న ఈసంఘటన తరువాత వైవై ప్రజలు గయానా ప్రభుత్వం మరియు " కంసర్వేటివ్ ఇంటనేషనల్ గయానాలకు కొంషెన్‌లోని తమ భూముల అభివృద్ధి ప్రణాళికకు సహాయం కావాలని అభ్యర్ధన చేసారు. " మెమొరాండం ఆఫ్ కోపరేషన్ " మీద మూడు పార్టీలు సంతకం చేసారు. ప్రణాళికలో కొంషెన్ బయలాజికల్ వనరుల స్థిరమైన ఉపయోగం, ఈప్రాంతం జీవవైద్యనికి ఎదురౌతున్న బెరింపులను గుర్తించడం మరియు అభివృద్ధి పనులకు సహాయం అందించి జాగరీకత కలిగించడం అలాగే సంరక్షిత స్థితిని కొనసాగించడానికి అవసరమైన ఆదాయం అభివృద్ధి మార్గాలను రూపొందించడం భాగం అయ్యాయి.
గయానా సదరన్ డిస్టిక్ట్ కొంషెన్‌లో ఎస్సెక్యుబి నదీ జలాలు గయానా ప్రధాన నీటివనరుగా ఉంది. సదరన్ గయానా విస్తారమైన సతతహరితారణ్యాలకు నిలయంగా ఉంది. ఇక్కడ అరణ్యాలు చాలా ఎత్తైన చెట్లు, సతతహరితమైన కొండప్రాంతం మరియు దిగువ పర్వతప్రాంత అరణ్యం ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో జనసంఖ్య తక్కువగా ఉంటుంది. స్మిత్సొనియన్ ఇంస్టిట్యూషన్ ఇక్కడ239 కుటుంబాలకు చెందిన 2,700 జాతుల మొక్కలను గుర్తించింది.వీటిలో కొన్ని జాతులు ఇంకా నమోదు చేయబడలేదు.
గయానాలో ఆశ్చర్యకరమైన వైవిధ్యం కలిగిన మొక్కలు పలు వైవిధ్యమైన జంతువులు నివసించడానికి సహకరిస్తున్నాయి. కంసర్వేటివ్ ఇంటర్నేషనల్ సమీపకాలంలో నిర్వహించిన బయోలాజికల్ సర్వే స్వచ్ఛమైన కలుషితరహితమైన ఎస్సెక్యుబొ నది వాటర్షెడ్ జలాలు వైవిధ్యమైన చేపల అభివృద్ధికి మరియు ఇతర జలచరాలకు, జెయింట్ ఒట్టర్స్, కాపిబరాస్ మరియు పలు కైమన్ జాతులకు గణనీయంగా సహకరిస్తున్నాయని తెలియజేస్తుంది.