మలేరియా
మలేరియా వ్యాప్తి సాధారణంగా దోమకాటు వలన జరుగుతుంది. తన జీవిత చక్రాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం కోసం మలేరియా పరాన్నజీవికి మనుషులు అవసరం. మనిషిని కుట్టినప్పుడు లాలాజలాన్ని వదులుతుంది. ఆ లాలాజలములో స్పోరోజాయిట్స్ ఉంటాయి. అవి మనిషి శరీరములోకి ప్రవేశిస్తాయి, అక్కడ నుండి అవి మీరోజాయిట్స్ గా కాలేయము, ఎర్ర రక్త కణాలలో పరిణతి చెందుతాయి. ఇలా పరిణతి చెందిన మీరోజాయిట్స్ వల్ల వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే అన్ని దోమలూ మలేరియాను వ్యాప్తి చేయవు. కేవలం అనోఫిలస్ (anopheles) అనే జాతిలోని ఆడ దోమల వల్ల మాత్రమే మనుషులకు వ్యాధి సోకుతుంది.
రినైటిస్‌
రినైటిస్‌ను మూడు రకాలుగా వర్గీకరిస్తారు: (1) అందరికీ వ్యాపించే (ఇన్ఫెక్టివ్‌) రినైటిస్‌. ఇది తీవ్రమైన, దీర్ఘకాలిక బ్యాక్టీరియా సంబంధిత ఇన్ఫెక్షన్లతో కూడి ఉంటుంది. (2) నాన్‌ అలెర్జిక్‌ (వాసోమోటార్‌) రినైటిస్‌. ఇందులో ఆటోనామిక్‌, హార్మోనల్‌, డ్రగ్‌ ఇండ్యూస్ట్‌, అట్రోపిక్‌, గస్టటరీ రినైటిస్‌, రినైటిస్‌ మెడికామెంటోసా ఉంటాయి. (3) అరెల్జిక్‌ రినైటిస్‌. పొలెన్‌, మోల్డ్‌, జంతువుల ధూళి, దుమ్ము వంటి లోనికి పీల్చుకునే అలెర్జెన్‌ల వల్ల ఇది వస్తుంది.[2]