మలేరియా
మలేరియా వ్యాప్తి సాధారణంగా దోమకాటు వలన జరుగుతుంది. తన జీవిత చక్రాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం కోసం మలేరియా పరాన్నజీవికి మనుషులు అవసరం. మనిషిని కుట్టినప్పుడు లాలాజలాన్ని వదులుతుంది. ఆ లాలాజలములో స్పోరోజాయిట్స్ ఉంటాయి. అవి మనిషి శరీరములోకి ప్రవేశిస్తాయి, అక్కడ నుండి అవి మీరోజాయిట్స్ గా కాలేయము, ఎర్ర రక్త కణాలలో పరిణతి చెందుతాయి. ఇలా పరిణతి చెందిన మీరోజాయిట్స్ వల్ల వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే అన్ని దోమలూ మలేరియాను వ్యాప్తి చేయవు. కేవలం అనోఫిలస్ (anopheles) అనే జాతిలోని ఆడ దోమల వల్ల మాత్రమే మనుషులకు వ్యాధి సోకుతుంది.
జికా వైరస్
జికా వైరస్‌ను గుర్తించడం కూడా చాలా ఆశ్చర్యకరంగా జరిగింది. బ్రెజిల్ డాక్టర్లు వైద్య శాస్త్రానికి అంతుబట్టని వ్యాధి ఏదో ప్రబలుతోందని గమనించారు. అంతకుముందు కనిపించని లక్షణాలు కనిపిస్తున్నాయని గుర్తించారు. గుర్తించడం కూడా చాలా ఆశ్చర్యకరంగా జరిగింది. బ్రెజిల్ డాక్టర్లు వైద్య శాస్త్రానికి అంతుబట్టని వ్యాధి ఏదో ప్రబలుతోందని గమనించారు. అంతకుముందు కనిపించని లక్షణాలు కనిపిస్తున్నాయని గుర్తించారు.నవజాత శిశువుల ముఖాలు సాధారణంగానే ఉంటున్నా, నుదుటి భాగం వింతగా ఉంటోందని, అయినప్పటికీ వీరు ఆరోగ్యంగానే ఉంటున్నారని పరిశీలనగా చూసి తెలుసుకున్నారు. దీనిని మైక్రోసెఫలీ అని పేర్కొన్నారు. డాక్టర్లు తాము చూసిన ఇటువంటి పిల్లల గురించి ఒకరికొకరు చెప్పుకున్నారు. అయితే ఇదంతా భారీ ప్రభంజనానికి కారణమవుతుందని వారికి తెలియదు. దోమల ద్వారా జికా వైరస్ ఓ ఏడాది నుంచి బ్రెజిల్‌లో వ్యాపిస్తోందని వారికి సమాచారం లేదు. ఈ శిశువులకు ఏమైందో తెలుసుకోవడానికి చేసిన ప్రయత్నాలే జీకా వైరస్ గురించి తెలుసుకోగలిగేలా చేశాయి.డాక్టర్లు మొదట్లో ఈ వ్యాధిని స్వల్ప స్థాయిలో డెంగ్యూ అని అభిప్రాయపడ్డారు. కానీ పరీక్షల్లో అది నిజం కాదని తేలడంతో ఏదో తెలియనిది వ్యాపిస్తోందని భావించి అప్రమత్తమయ్యారు.2015మార్చి నాటికి ఇది నిర్లక్ష్యం చేయడానికి వీల్లేని వ్యాధి స్థాయికి ఎదిగింది. ఇది ఎలర్జీ అని డాక్టర్లు భావించారు. కలుషిత నీటి వల్ల వ్యాపిస్తూ ఉండొచ్చని కొందరు అనుకున్నారు. సాల్వడార్‌లోని బహియా విశ్వవిద్యాలయంలో వైరాలజిస్ట్ డాక్టర్ గుబియో సోర్స్ మాత్రం ఇది దోమల ద్వారా వ్యాపిస్తోందేమోనని అనుమానించారు. తన కొలీగ్ డాక్టర్ సిల్వియా సర్దితో కలిసి రక్త నమూనాలను పరీక్షించారు. ఇతర వైద్యులు కూడా ఇదే విధంగా పరీక్షలు చేశారు. మొత్తం 6800బ్లడ్ శాంపిల్స్‌ను పరీక్షించారు. చివరికి డాక్టర్ గుబియో సోర్స్డాక్టర్, సిల్వియా సర్ది కచ్చితమైన ఫలితాలను సాధించారు.2015 ఏప్రిల్‌లో జికా వైరస్‌ను కనుగొన్నారు.