ประสาทสัมผัส
มนุษย์เองก็มีประสาทสัมผัสหลายอย่าง การเห็น การได้ยิน การลิ้มรส การได้กลิ่น การถูกต้องสัมผัส เป็นประสาทสัมผัสห้าทางที่รู้จักกันมาตั้งแต่โบราณ แต่ว่า ความสามารถในการตรวจจับตัวกระตุ้นอื่น ๆ นอกเหนือจากนั้นก็ยังมีอยู่ รวมทั้ง อุณหภูมิ ความรู้สึกเกี่ยวกับเคลื่อนไหว (proprioception) ความเจ็บปวด (nociception) ความรู้สึกเกี่ยวกับการทรงตัว และความรู้สึกเกี่ยวกับตัวกระตุ้นภายในต่าง ๆ (เช่นมีเซลล์รับความรู้สึกเชิงเคมี คือ chemoreceptor ที่ตรวจจับระดับความเข้มข้นของเกลือและคาร์บอนไดออกไซด์ ที่อยู่ในเลือด) และความสามารถต่าง ๆ เหล่านี้สามารถเรียกว่าเป็นประสาทสัมผัสโดยต่างหากได้เพียงไม่กี่อย่าง เพราะว่า ประเด็นว่า อะไรเรียกว่า ประสาทสัมผัส (sense) ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ ทำให้ยากที่จะนิยามความหมายของคำว่า ประสาทสัมผัส อย่างแม่นยำ
ประสาทสัมผัส
โนซิเซ็ปชั่น (nociception) เป็นกระบวนการส่งสัญญาณเกี่ยวกับความเสียหายต่อเส้นประสาทหรือต่อเนื้อเยื่อ มีโนซิเซ็ปเตอร์ (nociceptor) คือปลายประสาทรับรู้โนซิเซ็ปชั่น 3 ประเภทคือที่ผิวหนัง ที่กายส่วนอื่น ๆ (ที่ข้อต่อและกระดูก) และที่อวัยวะภายใน (visceral) ก่อนหน้านี้ เชื่อกันว่า ความเจ็บปวดเกิดจากความรู้สึกจากตัวรับแรงกดดัน (pressure receptor) แต่ว่า งานวิจัยในครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 20 แสดงว่า ความเจ็บปวดเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติต่างหากที่เป็นไปร่วมกับความรู้สึกประเภทอื่น ๆ เช่นการสัมผัส ในครั้งหนึ่ง ความเจ็บปวดได้รับการพิจารณาว่าเป็นประสบการณ์ที่เป็นอัตวิสัย (และคนอื่นไม่สามารถรู้ได้) แต่งานวิจัยภายหลังกลับแสดงว่า ความเจ็บปวดปรากฏเป็นผลในรอยนูนสมอง anterior cingulate gyrus[15] ความเจ็บปวดมีหน้าที่หลักในการดึงความสนใจของเราไปสู่ภัยอันตราย และกระตุ้นให้เราหลีกเลี่ยงอันตรายเหล่านั้น ตัวอย่างเช่น มนุษย์หลีกเลี่ยงที่จะถูกต้องเข็มแหลม ๆ หรือวัตถุที่ร้อน หรือยืดแขนเกินระยะที่ปลอดภัย เนื่องจากว่า ประสบการณ์เหล่านั้นอาจเป็นอันตราย ดังนั้น จึงก่อให้เกิดความเจ็บปวด ถ้าปราศจากความเจ็บปวด ชนทั้งหลายอาจจะทำสิ่งที่เป็นภัยหลายอย่างโดยไม่เข้าใจถึงอันตราย