สงครามกลางเมือง
สงครามกลางเมือง (English: civil war) เป็นสงครามภายในกลุ่มคนที่มีวัฒนธรรม, สัญชาติ หรือสังคมแบบเดียวกัน โดยมีจุดประสงค์เพื่อแย่งชิงอำนาจหรือดินแดน สงครามกลางเมืองอาจนับเป็นการปฏิวัติ (Revolution) ได้ในกรณีที่เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมครั้งใหญ่ภายในสังคมนั้นหลังจากสิ้นสุดสงคราม นักประวัติศาสตร์บางกลุ่มยังได้นับรวมเอาการจลาจล (Insurgency) เป็นสงครามกลางเมืองประเภทหนึ่งด้วยถ้ามีการสู้รบระหว่างกองทัพอย่างเต็มรูปแบบ ปัจจุบันความแตกต่างระหว่าง "สงครามกลางเมือง", "การปฏิวัติ" และ "การจลาจล" นั้นไม่ชัดเจนนัก ขึ้นอยู่กับบริบทในการใช้งาน
กฤษฎีการะดมทหารอาสาสมัคร
กฤษฎีการะดมทหารอาสาสมัคร () เป็นบทบัญญัติที่ได้รับอนุมัติจากรัฐสภายาวของอังกฤษ ในปี ค.ศ. 1642 ซึ่งเป็นก้าวสำคัญที่นำไปสู่สงครามกลางเมืองอังกฤษ ระหว่างฝ่ายกษัตริย์นิยมและฝ่ายรัฐสภา ก่อนหน้านั้นพระมหากษัตริย์ทรงมีเอกสิทธิ์ในการแต่งตั้ง “ลอร์ดเลฟเทนแนนท์” (Lord Lieutenant) ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการเกณฑ์และดูแลทหารอาสาสมัครหรือที่เรียกกันว่า “trained bands” ทหารอาสาสมัครเหล่านี้เป็นทหารราบกลุ่มเดียวที่มีไว้ในยามสงบเพราะอังกฤษขณะนั้นไม่มีทหารประจำการ เมื่อความสัมพันธ์ระหว่างพระมหากษัตริย์และรัฐสภาเลวลง การควบคุมกองทหารอาสาสมัครเหล่านี้จึงกลายมาเป็นข้อขัดแย้ง หลังจากที่พระเจ้าชาร์ลส์ที่ 1 ทรงพยายามจับกุมสมาชิกสภาสามัญในเดือนมกราคม ค.ศ. 1642 รัฐสภาก็ไม่ไว้วางใจพระองค์และพยายามยับยั้งการควบคุมกองทหารเพราะอาจจะทรงใช้ในการต่อต้านรัฐสภาเอง เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ค.ศ. 1642 ฝ่ายต่อต้านพระมหากษัตริย์ที่เป็นเสียงข้างมากในสภาขุนนางก็ผ่านกฤษฎีกาแต่งตั้ง “เลฟเทนแนนท์” ของรัฐสภาแม้ว่าฝ่ายกษัตริย์นิยมจะประท้วง (“บันทึกของสภาขุนนาง”, 5 มีนาคม ค.ศ. 1642) สภาสามัญชน อนุมัติกฤษฎีกาในวันเดียวกัน (“บันทึกของสภาสามัญชน”, 5 มีนาคม ค.ศ. 1642) แต่ตามประเพณีอังกฤษกฤษฎีกาไม่สามารถบังคับใช้เป็นกฎหมายได้จนกว่าจะไดรับพระบรมราชานุมัติ (Royal assent) พระเจ้าชาร์ลส์ไม่ทรงยอมอนุมัติกฤษฎีกา เมื่อวันที่ 15 มีนาคม ค.ศ. 1642 รัฐสภาก็ประกาศว่า “ประชาชนทั้งหลายต้องปฏิบัติตามกฤษฎีการะดมทหารอาสาสมัครแม้ว่ากฤษฎีกาจะยังไม่ได้รับพระบรมราชานุมัติ” (“บันทึกของสภาขุนนาง”, 15 มีนาคม ค.ศ. 1642) นี่เป็นครั้งแรกที่รัฐสภาบังคับใช้กฎหมายโดยมิได้รับพระบรมราชานุมัติ ซึ่งเป็นการกระทำที่เป็นการประกาศอำนาจของรัฐสภาและทำให้การสงครามเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้