รัฐวิสาหกิจ
รัฐวิสาหกิจ (English: state enterprise, state-owned enterprise, หรือ government enterprise) เป็นวิสาหกิจธุรกิจ (business enterprise) ที่รัฐมีอำนาจควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ ด้วยวิธีเป็นเจ้าของอย่างเต็มรูปแบบ โดยส่วนมาก หรือโดยส่วนน้อยแต่ในระดับสำคัญ[1] การกำหนดลักษณะของรัฐวิสาหกิจนั้นแตกต่างกันไปตามรูปแบบทางกฎหมายและการดำเนินงาน รัฐวิสาหกิจอาจมีวัตถุประสงค์เป็นนโยบายสาธารณะได้ เช่น บริษัทรถไฟของรัฐ แต่รัฐวิสาหกิจแตกต่างจากหน่วยงานราชการหรือหน่วยงานของรัฐที่มีวัตถุประสงค์หลักเป็นการดำเนินงานเพื่อสาธารณะ
รัฐวิสาหกิจไทย
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง รัฐบาลจัดตั้งรัฐวิสาหกิจขึ้นเป็นจำนวนมากเพื่อบูรณะฟื้นฟูเศรษฐกิจ และสังคมให้เจริญก้าวหน้าเพื่อจัดทำกิจการที่เป็นสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน และกิจการที่มีผลโดยตรงต่อความมั่นคงของประเทศเพื่อดำเนินการด้านอุตสาหกรรม และพาณิชยกรรม เพื่อตอบสนองความต้องการใน ด้านอุปโภคบริโภคของประชาชนให้เพียงพอ เพื่อประกอบกิจการที่เกี่ยวข้องกับสงคราม เช่น เชื้อเพลิง เป็นต้น รวมทั้งเพื่อดำเนินกิจการที่เป็นการบริการประชาชน ที่ภาคเอกชนยังไม่มีความพร้อมทั้งในด้านเงินทุน และความสามารถมีการตรากฎหมายสำคัญฉบับหนึ่งในปี พ.ศ. 2496 เพื่อเปิดโอกาส ให้ฝ่ายบริหารจัดตั้งองค์กรหรือหน่วยงานขึ้นมาทำหน้าที่จัดทำบริการสาธารณะพระราชบัญญัติจัดตั้งองค์กรหรือหน่วยงานขึ้นมาทำหน้าที่จัดทำบริการสาธารณะ พระราชบัญญัติว่าด้วยการจัดตั้งองค์การของรัฐบาล พ.ศ. 2496 ที่ได้จัดตั้งหน่วยงานต่างๆ ขึ้นมาหลายแห่งซึ่งมีสถานภาพเป็นรัฐวิสาหกิจ ได้แก่ องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ องค์การแบตเตอรี่ องค์การแก้ว องค์การจัดการน้ำเสีย เป็นต้น