โปรตอน
โปรตอน (English: proton หรือ ภาษากรีก: πρώτον / proton = ตัวแรก) เป็น อนุภาคย่อยของอะตอม สัญลักษณ์ p หรือ p+ มีประจุไฟฟ้าเป็นบวกมีค่าประจุมูลฐาน (English: elementary charge) เท่ากับ +1e และมีมวลน้อยกว่ามวลของนิวตรอนเล็กน้อย โปรตอนและนิวตรอนแต่ละตัวมีมวลประมาณ 1 หน่วยมวลอะตอม (u) เมื่อโปรตอนและนิวตรอนอยู่รวมกันในนิวเคลียส พวกมันจะทำตัวเป็น "นิวคลีออน" ในนิวเคลียสของอะตอมใด ๆ จะพบโปรตอนอย่างน้อยหนึ่งตัว จำนวนโปรตอนในนิวเคลียสเป็นตัวกำหนดคุณสมบัติและเป็นตัวบอก เลขอะตอม ของธาตุนั้น คำว่าโปรตอนเป็นภาษากรีกแปลว่า "ตัวแรก" ชื่อนี้ถูกกำหนดให้กับนิวเคลียสของไฮโดรเจนโดยนาย Ernest Rutherford ในปี 1920 ในหลายปีก่อนหน้านั้น นายรัทเธอร์ฟอร์ดได้ค้นพบว่านิวเคลียสของไฮโดรเจน (ที่รู้กันว่าเป็นนิวเคลียสที่เบาที่สุด) สามารถสกัดดได้จากหลายนิวเคลียสของไนโตรเจนโดยการชนกัน เพราะฉะนั้น โปรตอนจึงเป็นตัวเลือกที่จะเป็นอนุภาคมูลฐานตัวหนึ่งและเป็นกล่องโครงสร้างของไนโตรเจนและนิวเคลียสของอะตอมหนักกว่าอื่น ๆ ทั้งหมด
การผลิตคู่
การผลิตคู่ () คือ การสร้างอนุภาคมูลฐานและปฏิยานุภาคของมันเองให้เกิดขึ้น ตัวอย่างเช่น อิเล็กตรอนและปฏิยานุภาคของมันเอง คือ โพซิตรอน, มิวออน และ แอนติมิวออน หรือ เทา (tau) และ แอนติเทา เป็นต้น มักจะเกิดขึ้นเมื่ออนุภาคโฟตอนมีปฏิสัมพันธ์กับนิวเคลียส แต่ก็สามารถจะเป็นอนุภาคโบซอน ที่เป็นกลางอื่นใด, ในการมีปฏิสัมพันธ์กับนิวเคลียส, กับอนุภาคโบซอนตัวอื่น ๆ หรือกับตัวของมันเองก็ได้ สิ่งที่เกิดขึ้นนี้จะทำให้มีพลังงานเพียงพอที่จะทำให้เกิดการสร้างคู่อนุภาค - ที่มีค่าพลังงานของมวลนิ่งโดยรวมที่มีค่าอย่างน้อยที่สุดของทั้งสองอนุภาคนั้น - และที่ซึ่งจะเกิดสถานการณ์ที่จะช่วยทำให้ทั้งพลังงานและโมเมนตัมเกิดการอนุรักษ์