สงครามกลางเมืองอังกฤษ
สงครามกลางเมืองอังกฤษ (English: English Civil War; ค.ศ. 1642 ถึงปี ค.ศ. 1651) เป็นสงครามกลางเมืองของอังกฤษ, สกอตแลนด์ และไอร์แลนด์ที่ต่อเนื่องกันหลายครั้งระหว่างฝ่ายรัฐสภา และฝ่ายกษัตริย์นิยม สงครามกลางเมืองอังกฤษครั้งที่ 1 เกิดขึ้นระหว่างปี ค.ศ. 1642 ถึงปี ค.ศ. 1646; ครั้งที่ 2 ระหว่างปี ค.ศ. 1648 ถึงปี ค.ศ. 1649 เป็นสงครามของความขัดแย้งระหว่างผู้สนับสนุนพระเจ้าชาลส์ที่ 1 ฝ่ายหนึ่งและผู้สนับสนุนรัฐสภายาวอีกฝ่ายหนึ่ง ขณะที่ครั้งที่ 3 ที่เกิดขึ้นระหว่างปี ค.ศ. 1649 ถึงปี ค.ศ. 1651 เป็นการต่อสู้ระหว่างผู้สนับสนุนพระเจ้าชาลส์ที่ 2 และผู้สนับสนุนรัฐสภารัมพ์อีกฝ่ายหนึ่ง สงครามกลางเมืองจบลงด้วยชัยชนะของฝ่ายรัฐสภาที่ยุทธการวูสเตอร์เมื่อวันที่ 3 กันยายน ค.ศ. 1651
สงครามกลางเมืองยุโรป
แนวคิดของ "สงครามกลางเมืองยุโรป" เป็นทฤษฎีทางวิชาการซึ่งเป็นที่สนใจของส่วนน้อย ซึ่งค่อย ๆ มีความโดดเด่นขึ้น ขอบเขตของช่วงเวลาดังกล่าวเป็นหัวข้อโต้เถียงกันมากที่สุด แนวคิดดั้งเดิมของ เค. เอ็ม. พานิกการ์ ซึ่งระบุไว้ที่ ค.ศ. 1914-1945 เป็นแนวคิดซึ่งได้รับการยอมรับโดยัท่วไป เหตุการณ์ระหว่าง ค.ศ. 1936-1945 ซึ่งเริ่มขึ้นด้วยความขัดแย้งภายในของสเปนและจบลงด้วยการแบ่งแยกยุโรปหลังสงครามโลกครั้งที่สองมักจะถูกอ้างถึง สเปนเซอร์ เอ็ม. ได สคาลา แห่งมหาวิทยาลัยแมสซาชูเซตส์ บอสตัน ยอมรับปี ค.ศ. 1945 เป็นจุดสิ้นสุด แต่จุดเริ่มต้นนั้นเริ่มนับตั้งแต่ ค.ศ. 1917 ซึ่งเป็นสงครามกลางเมืองรัสเซีย อย่างไรก็ตาม ด้วยมุมมองของการต่อสู้กันเอง จึงควรนับรวมถึงจุดเริ่มต้นของสงครามฝรั่งเศส-ปรัสเซีย เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม ค.ศ. 1870 และจบลงด้วยการรวมชาติเยอรมนี; ภาควิชาประวัติศาสตร์ของมหาวิทยาลัยฮ่องกง แบ่งเหตุการณ์ออกเป็นสองส่วน คือ ค.ศ. 1914-1945 ส่วนหนึ่ง และหลังจาก ค.ศ. 1945 เป็นอีกส่วนหนึ่ง