ปลาร้า
ปลาร้า หรือ ปลาแดก (ปาแดก) ปลาน้อย ในภาษาอีสาน เป็นอาหารท้องถิ่นที่สำคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะในภาคอีสานของไทย และประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชนลาว รวมถึงบางส่วนของเวียดนามและพม่า โดยแต่ละท้องถิ่นจะมีการทำปลาร้าเป็นเอกลักษณ์ของตน ปัจจุบัน ปลาร้าได้พัฒนาขึ้นไปสู่ระดับสากลมากขึ้น มีปลาร้าพาสเจอร์ไรซ์เพื่อฆ่าเชื้อโรคก่อนด้วย หรือปลาร้าอนามัย แต่ส่วนใหญ่ ปลาร้าก็ยังนิยมทำแบบเดิม โดยตักขายตามน้ำหนักตามตลาดสดต่างๆ ในวรรณกรรมลาวโบราณบางเรื่องเรียกปลาร้าว่า ปลาแดกฮ้า หรือปลาแดกร้า ในลาวและอีสานมีวรรณกรรมที่กล่าวถึงเรื่องราวเกี่ยวกับปลาร้าโดยตรงคือวรรณกรรมเรื่อง ปลาแดกปลาสมอ หรือลำบุษบา หรือท้าวกำพร้า คนไทยทางภาคเหนือนิยมเรียกปลาร้าว่า ฮ้า ดังนั้นคำว่าปลาร้าจึงเป็นภาษาลาวที่ชาวไทยภาคกลางและภาคเหนือรับอิทธิพลทางภาษามาจากชนชาติลาว
ตำบลหลุมข้าว (อำเภอโคกสำโรง)
ในหน้าฝนซึ่งเป็นฤดูน้ำหลาก จึงทำให้เกิดน้ำท่วม ข้าวไม่พอกิน แต่มีปลามาก มีบ่อน้ำปลา โอ่งน้ำปลา ปลาร้า เป็นสินค้าประจำหมู่บ้าน เมื่อการทำมาหากินลำบากจึงคิดหาที่ทำกินใหม่ จึงนำเกวียนมุ่งหน้ามาทางบ้านดอน พอถึงหนองเกวียนหัก เกิดอาเพศมีแร้งมารุมกินห่อข้าวที่เหลือ ในความเชื่อที่ว่าแร้งกาไม่เป็นมงคล จึงได้พากันเดินทางกลับบ้านกลับบ้านไป แล้วออกหาที่ทำกินใหม่จึงมาถึงบ้านหลุมข้าว ได้พบห้วยใหญ่ที่อุดมสมบูรณ์ ปลาชุมมาก เหมาะแก่การสร้างที่อยู่อาศัย พอย้ายมาอยู่จึงขุดสระเพิ่มเติม ขุดไปเรื่อย ๆ ในสระพบแกลบเปลือกหรือข้าวเปลือก และสิ่งที่พบจึงกลายเป็นชื่อหมู่บ้านจึงเรียกว่า "ตำบลหลุมข้าว" เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน