อาณาจักรโคตรบูร
คำว่า โคตรบูร อาจมาจากภาษาสันสกฤต คือคำว่า โคตะปุระ คำว่า โคตะ แปลว่า ตะวันออก ส่วนคำว่า ปุระ แปลว่า เมืองหรือนคร โคตะปุระจึงหมายถึงเมืองที่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกหรือเมืองแห่งดวงอาทิตย์ นักวิชาการบางกลุ่มกลับเห็นว่าอาจมาจากคำว่า สีโคด (ศรีโคตะ) กับคำว่า ปุนยะ (ปุณยะ) รวมกัน นักวิชาการบางกลุ่มเห็นว่า คำว่า โคตร (อ่านว่า โคด-ตะ) อาจมาจากคำว่า โคตมะ อันเป็นพระนามของพระโคตมะพุทธเจ้าซึ่งปรากฏที่มาของนามเมืองนี้ในคัมภีร์อุรังคธาตุนิทาน ตอนพระพุทธเจ้าเสด็จมากล่าวคำวุฒิสวัสดีและรับบิณฑบาตแก่พระยาศรีโคตรบูร นักวิชาการบางกลุ่มเห็นว่า คำว่า โคตร อาจมาจากคำว่า โคตระ หรือ โคตรกระ (อ่านว่า โคด-กะ) อันมีที่มาเชื่อมโยงกับพระนามของกษัตริย์แห่งอาณาจักรที่ทรงมีตระบองขนาดใหญ่เป็นอาวุธ เป็นเหตุให้พระนามและอาณาจักรของพระองค์ถูกเรียกว่า โคตรบอง หรือ โคตรกระบอง เอกสารทางประวัติศาสตร์บางแห่งมีการเรียกชื่อเมืองต่างกันออกไป อาทิ เมืองตะบอง เมืองกะบอง เมืองตะบองขอน เมืองติโคตรบอง และ เมืองติโคตรบูร ส่วนคำว่า บูร นั้น ในเอกสารใบลานจำนวนมากนิยมเขียนทั้งคำว่า บุร บุน และ บอง ยกเว้นจารึกวัดโอกาส (ศรีบัวบาน) ในตัวเมืองจังหวัดนครพนมซึ่งจารึกในสมัยล้านช้างที่เขียนว่า บูร อย่างไรก็ตาม รูปอักขระของคำว่า บุร หรือ บูร ตามหลักการออกเสียงในอักษรธรรมลาว-อีสานโบราณนั้นสามารถอ่านได้ 8 แบบ คือ บุน บูน ปุน ปูน บุระ บูระ ปุระ และ ปูระ จึงทำให้เกิดข้อสันนิษฐานว่า คำว่า บูร เป็นสำเนียงลาวหรือสำเนียงท้องถิ่นที่มาจากการแผลงเสียงของคำว่า ปุระ ในภาษาสันสกฤต ส่วนเอกสารวิชาการบางแห่งที่เขียนคำว่า บูร เป็น บูรณ์ นั้น เกิดจากความคลาดเคลื่อนและความเข้าใจผิดของนักวิชาการ เนื่องจากในเอกสารโบราณและจารึกไม่ปรากฏคำว่า บูรณ์ อยู่เลย และคำว่า บูรณ์ นั้นมีความหมายแตกต่างจากคำว่า บูร หรือ ปุระ มาก
อาจาด
คำว่า "อาจาด" นี้เป็นคำยืมจากภาษามลายู "acar" (อาจาร์) แปลว่า ของดอง ซึ่งเป็นคำเดียวกับกลุ่มภาษาในประเทศอินเดีย เช่นภาษาฮินดีว่า अचार (รูป: "อจาร"; เสียง: "อะจาร") และภาษาเปอร์เซียว่า آچار (อาจารฺ) ล้วนมีความหมายเดียวกัน ในพจนานุกรมภาษาทมิฬกล่าวคำว่า "อาจาด" เป็นคำยืมภาษาฮินดูสตานี (ฮินดี อูรดูและเปอร์เซีย) แต่นักวิชาการไทยหลายคนยังเข้าใจผิดว่าคำยืมภาษาฮินดูสตานีหลายคำเป็นคำภาษาทมิฬ เนื่องจากขาดความรู้เกี่ยวกับภาษาทมิฬที่จะนิยมลงท้ายเสียงคำนามด้วย อัน,อัล,อัม,อัร,อิล,ไอ,อานฺ,อาลฺ,อารฺ,อายฺ เป็นหลัก เช่นคำว่า ตะไล (หัว) สีไต (นางสีดา) กัมปั่น (เรือ) ไอยัร (คุณท่าน,เจ้าคุณ) โกยิล (วัด) อัมมัน (เจ้าแม่) โกละตัม (กุลาตีไม้) เป็นต้น แต่ถ้าลงท้ายด้วย อุ จะนิยมใช้ในคำนามภาษาเตลุคุ (ซึ่งเป็นภาษาตระกูลดาวิเดียนอีกภาษาหนึ่ง)นอกจากวิภัตติบอกความหมายว่า แก่ เพื่อ ต่อ ที่ลงว่า อุกฺกุ และบางคำเช่น นาฑุ (ประเทศ/รัฐ/ดินแดน) วีดุ (บ้าน) กาฏุ(ป่า/ชานเมือง) เป็นต้น , ต่อท้ายในภาษาทมิฬ เช่น โกยิลุกฺกุ แปลว่าเพื่อวัด โดยคำว่าลงท้ายด้วย อัรฺ อารฺ ในภาษาทมิฬจะมีความหมายเป็นพหูพจน์ เกือบทั้งหมดจะใช้กับเป็นบุคคลที่ให้การยกย่อง และคำว่าน้ำคือ นีรฺ เท่านั้น เช่นคำว่า นีรฺ (น้ำ) + นายฺ (สุนัข) = นีรฺนายฺ (สุนัขน้ำ) หมายถึงแมวน้ำ หรือบ้างครั้งหมายถึง นาก กรือนากทะเล (นากที่เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม) เป็นต้น ส่วนที่มีผู้ลากเข้าความกับคำว่า อาจาร (ความประพฤติที่ดี)ภาษาสันสกฤตว่า आचारः (รูป: อาจาระ; เสียง: "อาจาระหะ") ในภาษาสันสกฤตคำนั้น เป็นคำพ้องรูปพ้องเสียงกันโดยบังเอิญ เป็นที่มาของคำว่า "อาจารย์" ไม่ใช่ของหมักดอง
อาจาดในอาหารอินโดนีเซีย จะใส่แตงกวา แคร์รอต หอมแดง พริกขี้หนู บ้างใส่สับปะรดเพื่อเพิ่มความหวานเมื่อดองกับน้ำส้มสายชู บ้างก็ใส่ขิงหรือตะไคร้เพื่อเพิ่มความเผ็ดร้อน และอาจาดแบบอินโดนีเซียได้แพร่หลายไปในอาหารฮอลันดา เรียกว่า "อาจาร์" (atjar) หรือ แตงกวาดอง