โมเสส
โมเสส (ศัพท์ศาสนายูดาห์และศาสนาคริสต์) หรือ มูซา (ศัพท์ศาสนาอิสลาม) (English: Moses; Hebrew: מֹשֶׁה‎; Arabic: موسى‎ มูซา) เป็นผู้บัญญัติกฎและผู้เผยพระวจนะแก่วงศ์วานอิสราเอล ซึ่งเป็นที่มาของคัมภีร์โทราห์ในศาสนายูดาห์ หรือคัมภีร์เบญจบรรณในคัมภีร์ไบเบิลภาคพันธสัญญาเดิมของศาสนาคริสต์ อีกทั้งยังเป็นเราะซูลของอัลลอฮ์ตามคติของศาสนาอิสลาม และเป็นศาสดาตามคติของศาสนาบาไฮ
ฮะดีษกุดซีย์
ฮะดีษกุดซีย์ คือ วัจนะของท่านศาสดามุฮัมหมัด (ศ็อลฯ) ที่ได้รายงานมาจากพระองค์อัลลอฮ์ (ซ.บ.) มีชื่อเรียกอีกว่า ฮะดีษร็อบบานีย์ และฮะดีษอิลาฮีย์. สารัตถะแห่งความหมายของฮะดีษนั้นมาจากอัลลอฮ์ ส่วนการใช้คำนั้นมาจากท่านศาสดา (ศ็อลฯ) ซึ่งสารัตถะทางความหมายอาจผ่านสื่อกลางโดยมะลาอิกะฮ์ หรือการดลจิต (อิลฮาม) และหรือการหลับฝัน เพื่อส่งถึงท่านศาสดา. ฮะดีษเหล่านี้โดนส่วนมากจะขึ้นต้นด้วยคำว่า “กอลัลลอฮ์” หรือ “ยะกูลุ้ลลอฮ์”. ฮะดีษกุดซีย์กับอัลกุรอานมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง เพราะอัลกุรอานทั้งด้านสารัตถะแห่งความหมายและตัวบทนั้นมาจากพระองค์เท่านั้น แต่ฮะดีษกุดซีย์เฉพาะสารัตถะแห่งความหมายเท่านั้นที่มาจากพระองค์. ในแง่มุมด้านความเป็นมุอ์ญิซาต หรือเนื้อหาความเข้าใจระหว่างอัลกุรอานและฮะดีษกุดซีย์ก็มีความแตกต่างกันอยู่ด้วย.วัจนะทั้งหลายจากบรรดาศาสดาท่านก่อนๆ ที่ได้บันทึกไว้ก็ถูกนับว่าเป็นฮะดีษกุดซีย์เช่นเดียวกัน . เนื้อหาของฮะดีษกุดซีย์ส่วนมากจะเป็นเรื่องของอัคลาก (จริยธรรม) และอิรฟาน (รหัสยะ).เนื้อหาที่สำคัญและทัศนะที่ขัดแย้งเกี่ยวกับฮะดีษกุดซีย์คือ ความเป็นวะฮีย์หรือไม่ใช่วะฮีย์ของอักขระตัวบท. ส่วนมากฮะดีษกุดซีย์ของศาสดา (ศ็อลฯ) ถูกบันทึกโดยอะนัส บินมาลิก , อะบูฮุรัยเราะฮ์ , อิบนิอับบาส และท่านอะลี (อ).