หินภูเขาไฟ
หินภูเขาไฟ (Volcanic rock)หรือ หินอัคนีพุ (Extrusive rock) คือหินอัคนีที่เกิดจากการเย็นตัวและตกผลึกของหินหลอมเหลวที่ไหลขึ้นมาบนผิวโลก ที่เราเรียกกันว่า ลาวา (Lava) ที่ไหลขึ้นมาสู่บนผิวโลกหรือใกล้ผิวโลกจากระเบิดของภูเขาไฟ จึงทำให้ลักษณะการเกิดหินอัคนีภูเขาไฟมีลักษณะที่มีเนื้อหินที่ละเอียด เพราะอัตราการเย็นตัวและตกผลึกของหินหลอมเหลวเป็นไปอย่างรวดเร็ว มีผลทำให้หินอัคนีภูเขาไฟมีเนื้อหินหรือขนาดผลึกที่ละเอียด สังเกตผลึกหรือแร่ประกอบหินด้วยตาเปล่าได้ยาก เช่น หินบะซอลต์ หรือในบางครั้งก็เป็นเนื้อแก้วที่ไม่มีรูปผลึก เช่น หินออบซิเดียน และ หินพัมมิซ
ปล่องภูเขาไฟ
ปล่องภูเขาไฟ เป็นแอ่งรูปประมาณทรงกลมในพื้นดินที่เกิดจากกัมมันตภาพภูเขาไฟ ตรงแบบเป็นลักษณะรูปถ้วยซึ่งภายในมีช่องเปิด (vent) ตั้งแต่หนึ่งช่องขึ้นไป ระหว่างการปะทุของภูเขาไฟ หินหนืดหลอมละลายและแก๊สภูเขาไฟปรากฏขึ้นจากโพรงหินหนืดใต้ดินผ่านช่องทางรูปท่อจนถึงช่องเปิดของปล่อง แล้วแก๊สจะลอยขึ้นสู่บรรยากาศและหินหนืดปะทุออกมาเป็นลาวา ระหว่างการปะทุระเบิดบางชนิด โพรงหินหนืดของภูเขาไฟอาจโล่งจนทำให้บริเวณเหนือมันยุบตัว เกิดเป็นแอ่งขนาดใหญ่กว่าเดิมเรียก แคลดีรา (caldera)