โปรตอน
โปรตอน (English: proton หรือ ภาษากรีก: πρώτον / proton = ตัวแรก) เป็น อนุภาคย่อยของอะตอม สัญลักษณ์ p หรือ p+ มีประจุไฟฟ้าเป็นบวกมีค่าประจุมูลฐาน (English: elementary charge) เท่ากับ +1e และมีมวลน้อยกว่ามวลของนิวตรอนเล็กน้อย โปรตอนและนิวตรอนแต่ละตัวมีมวลประมาณ 1 หน่วยมวลอะตอม (u) เมื่อโปรตอนและนิวตรอนอยู่รวมกันในนิวเคลียส พวกมันจะทำตัวเป็น "นิวคลีออน" ในนิวเคลียสของอะตอมใด ๆ จะพบโปรตอนอย่างน้อยหนึ่งตัว จำนวนโปรตอนในนิวเคลียสเป็นตัวกำหนดคุณสมบัติและเป็นตัวบอก เลขอะตอม ของธาตุนั้น คำว่าโปรตอนเป็นภาษากรีกแปลว่า "ตัวแรก" ชื่อนี้ถูกกำหนดให้กับนิวเคลียสของไฮโดรเจนโดยนาย Ernest Rutherford ในปี 1920 ในหลายปีก่อนหน้านั้น นายรัทเธอร์ฟอร์ดได้ค้นพบว่านิวเคลียสของไฮโดรเจน (ที่รู้กันว่าเป็นนิวเคลียสที่เบาที่สุด) สามารถสกัดดได้จากหลายนิวเคลียสของไนโตรเจนโดยการชนกัน เพราะฉะนั้น โปรตอนจึงเป็นตัวเลือกที่จะเป็นอนุภาคมูลฐานตัวหนึ่งและเป็นกล่องโครงสร้างของไนโตรเจนและนิวเคลียสของอะตอมหนักกว่าอื่น ๆ ทั้งหมด
ฮิเดกิ ยูกาวะ
ในปี 1935 ยูกาวะเผยแพร่งานวิจัยเรื่องทฤษฎีของเมซอน ซึ่งอธิบายอันตรกิริยาระหว่างโปรตอนกับนิวตรอน และเป็นงานวิจัยชิ้นแนวหน้าในสมัยนั้น จากนั้นในปี 1940 ยูกาวะได้ย้ายไปดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยเกียวโต และในปี 1949 ย้ายไปดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ประจำมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งในปีเดียวกันนั้นเอง ยูกาวะได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ จากการที่นักวิทยาศาสตร์ค้นพบอนุภาคไพออนตรงตามที่ยูกาวะได้ทำนายไว้เมื่อปี 1947