దోమ జీవితకాలం ఎంత ?
దోమ
మలేరియా నుంచి కాపాడే కొత్త అవతార్‌ (టీకా) దోమల్నిశాస్త్రవేత్తలు ఆవిష్కరించారు. ఈ దోమలు కుడితే మనిషిలో రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది. తద్వారా మలేరియాను నియంత్రించడానికి వీలవుతుంది. దోమ లాలాజల గ్రంథుల నుంచి 'లైస్మేనియా' టీకా మందు వెలువడేలా వాటి జన్యు క్రమంలో మార్పు తెచ్చారు. మలేరియా వల్ల ఏటా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 10-20 లక్షల మంది మరణిస్తున్నారు.మలేరియా పరాన్నజీవ మణిరాజు (ప్లాస్మోడియం) రాకను నిరోధించే విధంగా దోమ జన్యుక్రమంలో కొన్ని మార్పులు చేశారు. ఆ తర్వాత ఆ మార్పులతో కూడిన జన్యుసమాచారాన్ని దోమ అండాల్లో ప్రవేశపెట్టారు. వాటినుంచి పుట్టిన కొత్తతరం దోమలు మలేరియా వ్యాధి నిరోధకతను సంతరించుకున్నాయి. ఆ దోమలకు ప్లాస్మోడియంతో కూడిన రక్తాన్ని అందించి పరీక్షించారు. రక్తం తాగినప్పటికీ ఒక్క దోమలోకి కూడా పరాన్నజీవి ప్రవేశించలేకపోయింది. 'దోమల జీవితకాలం రెండువారాలకు మించదు. ఈ నేపథ్యంలో భూమ్మీద ఉన్న సాధారణ దోమలను తొలగించివేస్తూ వాటి స్థానంలో జన్యుపరివర్తిత దోమలను ప్రవేశపెట్టటం అసాధ్యమేమీ కాదు.
డెంగీ
రోగవాహక నియంత్రణకు సంబంధించి, దోమల లార్వేను తినేందుకు నిలిచిఉన్న నీటిలో గుప్పి ("పోసీలియా రెటిక్యులాటా") లేదా కోపెపాడ్స్ ఉంచడంతో కలుపుకొని కొంత విజయంతో దోమల సంఖ్యను తగ్గించేందుకు చలా నవీన పద్ధతులు ఉపయోగించబడినవి. "వోల్బాచియా"ప్రజాతి యొక్క బ్యాక్టీరియాతో దోమల జనాభాను సంక్రమితం చేసేందుకు ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయి, ఇది డెంగ్యూ వైరస్‌కు దోమలు పాక్షికంగా తట్టుకునేలా చేస్తుంది.