చిత్తూరు జిల్లాలో ఉన్న చంద్రగిరి కోటను ఎప్పుడు నిర్మించారు?
చిత్తూరు జిల్లా చరిత్ర
సా. శ 13వ శతాబ్దంలో చోళుల శకం అంతరించింది. దాంతో ఈ ప్రాంతం కొన్నాళ్ళు సాళువ రాజుల ఆధీనంలోకి వచ్చింది. సాళువ రాజులలో ఒకడైన అక్కరాజు కూతురు పద్మావతిని శ్రీవేంకటేశ్వరుడు వివాహం చేసుకున్నాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. చోళులకు సామంత రాజుగా ఉన్న యాదవరాజులు జిల్లాలోని చంద్రగిరి ప్రాంతాన్ని పరిపాలించారు. ఈ వంశానికి చెందిన ఇమ్మడి నరసింహుడు సా. శ 10వ శతాబ్దంలో చంద్రగిరి కోటను నిర్మించాడు. చోళుల పతనానంతరం యాదవులు స్వతంత్రులై నారాయణ వనం కేంద్రంగా పరిపాలించారు. సా. శ 1324లో ఢిల్లీ సుల్తాన్ అల్లాఉద్దీన్ ఖిల్జీ సేనలు ఈ ప్రాంతంపైకి దండెత్తి స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. కానీ వీరిపాలన ఎంతో కాలం సాగలేదు. సుల్తానుల పాలనను ధిక్కరించి హరిహర రాయలు, బుక్క రాయలు స్థాపించిన విజయనగర సామ్రాజ్యంలో ఈ జిల్లా కలిసిపోయింది. శ్రీకాళహస్తి జమీందారులు విజయనగర రాజులకు సామంతులుగా ఉంటూ చిత్తూరు జిల్లాలోకి కొన్ని ప్రాంతాలను పరిపాలించారు. ఈ జమీందారు పరిపాలన ఉత్తర ఆర్కాట్, చెంగల్పట్టు, నెల్లూరు జిల్లాలోకి వ్యాపించింది.
కొండపల్లి కోట
ముసునూరి కమ్మరాజుల కాలంలో ఈ కోట నిర్మితమైనది. ఢిల్లీ సుల్తానులను పారద్రోలి ఈ దేశాన్ని పరాయిపాలన నుంచి విముక్తి చేసిన తెలుఁగు వీరుడు ముసునూరి ప్రోలయ రాజ్యాన్ని సుభిక్షంగా మరియు శత్రు దుర్బేధ్యంగా మలచే ప్రయత్నంలో ఈ త్రిలింగ దేశంలో అనేక కోటల నిర్మాణాలు చేపట్టాడు. అందులో భాగంగా కొండపల్లి కోట నిర్మాణానికి పూనుకున్నాడు. ఈ కోట నిర్మాణం ప్రోలయ వారసుడైన కాపయ కాలంలో పూర్తి అయింది. కాపయ ఈ కోట నిర్మాణం దిగ్విజయంగా పూర్తి చేసి గుంటూరు జిల్లా కొల్లూరులో శాసనం వేయించాడు. ముసునూరు (పెమ్మసాని), గుంటుపల్లి, అడపా, దాసరి, అట్లూరి, వాసిరెడ్డి అనే గృహనామాలు కలిగిన కమ్మరాజులు సుమారు 300 ఏళ్లు ఈ కోటని పాలించారు. ఈ కమ్మ వంశాల రాజులని కొండపల్లి కమ్మరాజులు అని వ్యవహరిస్తారు. దీనిలో మూడంతస్తుల రాతి బురుజు ఉంది. ఇక్కడ విరూపాక్ష దేవాలయం ఉంది.