శ్రీశైలం ఏ జిల్లాలో ఉంది ?
శ్రీశైలం
శ్రీశైలము ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రమునందు కర్నూలు జిల్లా లోని ప్రసిద్ధ శైవ క్షేత్రము. హరహర మహదేవ శంభో శంకరా అంటూ భక్తుల గొంతులతో మారుమ్రోగుతూ నల్లమల అడవులలో కొండగుట్టలమధ్య గల శ్రీ మల్లికార్జునుని పవిత్ర క్షేత్రము. మెలికలు తిరుగుతూ, లోయలు దాటుతూ దట్టమైన అరణ్యాల మధ్య భక్తజనులను బ్రోచేందుకు వెలసిన పరమేశ్వరుని దివ్యధామం అయిన శ్రీశైలం ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల లో ఒకటి.
సోమశిల (కొల్లాపూర్ మండలం)
సోమశిలఃసోమశిలలోని శ్రీ లలితాసోమేశ్వరస్వామి దేవాలయం 7వ శతాబ్దంలో నిర్మించినట్టు నమ్ముతున్నారు.శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు వల్ల కృష్ణానదిలో మునిగిపోకుండా గట్టున అదే దేవాలయాన్ని పునర్నిర్మాణం చేసారు.ఈ గుడి 15దేవాలయాల సముదాయం.జ్యోతిర్లింగాలుగా ప్రసిద్ధమైన ద్వాదశలింగాల ప్రతిరూపాలను ఒకచోట ఈగుడిలో ప్రతిష్ఠించారు.ఈ గుళ్ళలోని అన్ని గర్భగుడుల లలాటబింబంగా గజలక్ష్మి వుండడం విశేషం.పశ్చిమచాళుక్యుల దేవాలయాలకు గజలక్ష్మి వుండడం ఆచారంగా కనపడుతుంది.అదే సంప్రదాయం కాకతీయుల దాకా కొనసాగింది.దేవాలయంలో మూడుచోట్ల కప్పుకు ఉమామహేశ్వరుడు అష్టదిక్పాలకులచేత పరివేష్టితుడైన శిల్పం కనపడింది.అన్నింటిలోకి ఒక దేవాలయం లలాటబింబంగా నాలుగురేకులపూవు చెక్కబడివుంది.ఇది జైనుల చిహ్నం.అన్ని శైవాలయాలే.అందులో ఒకటి లలితాంబ గుడి.గుడి విమాననిర్మాణం ఫంసానపద్ధతిన కట్టబడివుంది.
గుడి ముందర రెండు శాసనస్తంభాలు ఉన్నాయి.అందులో ఒకటి కళ్యాణి చాళుక్యచక్రవర్తి త్రైలోక్యమల్ల ఒకటవ సోమేశ్వరుని పాలనాకాలంలో క్రీ.శ.1055 అక్టోబరు 21న హైహయవంశీకుడు మహామండలేశ్వరుడు రేచరస మరియు నాళియబ్బె చేసిన దానశాసనం.శాసనస్తంభం బాగా శిథిలం కావడం వల్ల పూర్తి శాసనపాఠం లభించలేదు. (Inscriptions of AP-Mahabubnagar Dist. Vol.I,No.66…pg no.87)రెండవ శాసనం కాకతీయమహారాజు రెండవ ప్రతాపరుద్రునిపాలనాకాలంలో..క్రీ.శ.1297 జనవరి 24న చింతపల్లి బైడునాడుగా (?)చేసి సోమనాథపురవర ప్రెగ్గడలు బాచన ప్రెగ్గడ,రుద్రయ ఇస్వరాజు,ఆయమల్లి ప్రెగడ,సోమయ బదెయన ప్రెగడ...ఈ నల్గురికి నాలుగపాళ్ళు,ఇమ్మడి కొమ్మనగారికి ఒకపాలుగా.. అడ్డు (ఆదాయం) 5పాళ్ళను వ్రిత్తిగా నియమించి చేసిన దానశాసనం.గంగాదేవి (నది) వున్నంతకాలం ఆ తర్వాత వచ్చే స్థానాధిపతులు కూడా ఈ దాననియమాన్ని పాటించాలని శాసనం.