 büyük kapışma hazar gazını türkiye üzerinden avrupa  ya ulaştıracak boru hattı yıllar süren bir sürecin ardından trans anadolu tanap olarak netleşti tanap  ın avrupa  ya uzanacak kolu 2013  te seçilecek son iki aday olan nabucco ile tap arasında büyük rekabet yaşanıyor azerbaycan ve hazar doğalgazını türkiye üzerinden avrupa  ya ulaştıracak yeni bir boru hattı oluşumu 20 yılı aşkın süren tartışmalara rağmen bir türlü hayat bulamadı ancak azerbaycan ve türkiye sürpriz bir hamle yaparak trans anadolu doğalgaz boru hattı projesi  ni tanap ortaya çıkardı 2018  de hayata geçmesi planlanan tanap azerbaycan  ın şahdeniz 2 sahasında üretilecek gazı türkiye  ye türkiye üzerinden de avrupa  ya ulaştırmayı hedefliyor ancak gazın avrupa  ya nasıl ulaşacağı henüz belirlenmedi bu konuda şahdeniz 2 ortakları 2013  te nihai kararını verecek yarişin sonu adını batı_nabucco  ya çeviren nabucco west ve orijinal halinden daha kısa hale gelen nabucco projesi ile trans adriyatik boru hattı tap tanap  ın avrupa uzantısı olma yarışında son ikiye kaldı iki projenin yöneticileri projelerinin neden daha üstün olduğunu kanıtlamaya çalışırken konuyla ilgili sorularımızı yanıtladılar şahdeniz gazı ucuz olmayacak tungland avrupa  nın ana gaz tedarikçisi rusya  nın rakip projelere nasıl bir bakışı olduğu sorusuna  ruslar tedirgin olmamalı çünkü şahdeniz 2 gazı ucuz olmayacak boru hatlarına yapılması gereken dev yatırımlar var bu yatırımların ödemesini satılan gazın fiyatı karşılayacak  dedi nabucco tanap limitli bir hat nabucco gas pipeline international gmbh genel_müdürü reinhard mitschek nabucco west avrupa  nın tümüne gaz taşınmasını öngörüyor doğu_avrupa batı balkan ülkeleri batı_avrupa ülkeleri avrupa  nın merkezindeki baumgarten doğalgaz istasyonundan buralara doğalgaz sevk edilebilecek nabucco west  in sağlam bir çerçevesi onaylanmış hükümetlerarası anlaşmaları nabucco international ve beş ev sahibi ülke arasında imzalanan proje destekleme anlaşması var tanap ile türkiye bulgaristan sınırındaki bağlantı hattı için müzakerelere başladık şahdeniz konsorsiyumu daha önce nabucco  yu güney doğu_avrupa boru hattı seep projesine tercih etmişti eylül ayında veri odamızı data room şahdeniz konsorsiyumu  na açtık bugün biz istanbul  dayken bakü  de şahdeniz konsorsiyumu ve nabucco west  in ortakları arasında müzakereler yapılıyor müzakerelerde nabucco  nun tüm ortakları temsil ediliyor tanap türkiye sınırlarıyla limitli bir boru hattı botaş nabucco ile avrupa pazarlarına ulaşacak orta_avrupa  daki doğalgaz merkezine hub bağlanmış olacak bizim hissedarlarımız kendi ülkelerindeki şampiyon şirketler türkiye  den botaş bulgaristan  dan bulgarian energy holding macaristan  dan mol romanya  dan transgaz gibi tap en kısa yoldan ulaşırız tap proje direktörü kjetil tungland italya hükümeti tap  ı destekliyor ve italya avrupa kıtasındaki en büyük ikinci doğalgaz pazarı bu nedenle gazı italya  ya götürmek avrupa  ya ulaştırmak anlamına geliyor italya bugün almanya  dan gaz alıyor bugün bu sistemde yer alan şirketler bu akışı tersine çevirmeyi öneriyor yani doğalgaz italya  dan almanya  ya da akabilir yani gazı italya  ya götürürseniz almanya  ya da götürebiliyorsunuz bu da tap  ın sadece italya değil avrupa  nın kalbine en kısa bağlantıdan ulaşabileceğini gösteriyor nabucco gazı avusturya  ya götürmeyi garantiliyor ama oradan almanya  ya götürülmesi için daha çok kapasite gerekecek nabucco avusturya  yı biz italya  yı hedefliyor olsak da iki projenin de avrupa  nın kalbindeki pazarlara ulaşabileceğini düşünüyorum ve tap bunu daha kısa mesafe ve yatırımla yapabilecek nabucco hala türkiye için iyi bir fırsat türkiye için tap  ın parçası olmak da iyi bir fırsat çünkü nabucco veya tap  tan akacak bütün gaz türkiye üzerinden geçecek iki proje de kapasitesini artırabilecek tap olarak biz güneydoğu avrupa ülkeleri ve balkan ülkelerine ulaşabiliyoruz botaş istediği yerden doğalgaz alıp balkanlarda satabilir pazarlara en kısa yoldan biz ulaşıyoruz finansal olarak sağlam proje sahiplerimiz var teknik olarak altyapımız var şimdi de hükümetlerden desteğimiz var finale kaldık klasik boru hatları hala gerekli mi abd  da yaşanan kaya gazı devrimi henüz etkisini dünya piyasalarında tam olarak hissettirmese de lng seçeneği ile birlikte klasik boru hatlarına olan ilginin önümüzdeki dönemde azalması muhtemel gözüküyor bu konuda nabucco ile ap ise şunları düşünüyor mitshcek  avrupa  ya lng sevkiyatının italya gibi uzun kıyısı olan ülkelerde gerçekleşeceğini düşünüyorum boru hattı gazı ise romanya avusturya çek_cumhuriyeti ve macaristan gibi denize kıyısı olmayan ülkeler için orta ve uzun vadeli bir çözüm olacak azerbaycan ve hazar gazı daha çok güneydoğu ve orta_avrupa  ya gidecek çünkü italya  da lng rekabetiyle karşı karşıya olacak bu da nabucco west için bir fazla artı daha yaratıyor  tungland  avrupa gaz tüketiminin ekonomik krizde azalmış olması uzun vadede enerjiye ihtiyacı olmadığı anlamına gelmiyor avrupa  nın gaz ihtiyacının büyük bölümü ithal gazdan karşılanacak burada önemli olan birçok kaynaktan doğalgazın geldiği bir portföy olması avrupa tüm ihtiyacını lng ile karşılayamaz bu yüzden istikrarlı boru hattı teslimatlarına da ihtiyaçları var lng gemiyle geliyor ve gemilerin nereye gideceğini fiyatlar belirliyor japonya  da fiyatlar daha yüksekse bir anda rotasını oraya kırabilir boru hattı kalıcı olduğu için arz güvenliği açısından daha önemli 