  yılbaşı sürprizi  orpheus geliyor şanlıurfa  dan 1950  lerde kaçırılan orpheus_mozaiği abd  de sergilendiği dallas müzesi tarafından türk yetkililere teslim edildi bakan_günay  ın  yılbaşı sürprizi  diye açıkladığı mozaiğin bugün türkiye  ye ulaşması bekleniyor kültür ve turizm_bakanı_ertuğrul_günay ın yılbaşı sürprizi olarak nitelendirdiği orpheus_mozaiği anavatanı türkiye ye iade edilyor şanlıurfa dan 1950 li yıllarda kaçırılan eser tarihi kesin en erken edessa mozaiği m s 194 olarak biliniyor kültür varlıkları ve müzeler genel_müdürü murat süslü nün önderliğinde bir bakanlık heyeti mozaiği teslim almak üzere chicago ya gitmişti yoğun temasların ve eserin türkiye ye ait olduğunu kanıtlayan belgelerin sunulmasının ardından dallas sanat müzesi yöneticileri eseri türkiye ye iade etme kararı aldı mozaiğin 5 aralık ta bugün new_york tan türk_hava_yolları aracılığında diplomatik kargoyla türkiye ye getirilmesi planlanıyor bugünkü şanlıurfa nın hellenistik dönem de seleukos yönetimi sırasında aldığı ve uzun süre kullandığı isim olan edessa geç roma döneminde bağımsız olarak bir krallığa dönüşmüştü edessa da krallık dönemi hanedanlığı şehrin kendi özgünlüğü içinde bir yaşayış tarzının önünü açtı bu yöresellik sanatta da kendini gösterdi özellikle mozaik sanatı da bu çerçevede edessa da farklı bir şekilde özgün bir anlayışla ortaya kondu edessa mozaikleri dönemin teknik özellikleri çerçevesinde şehrin mozaik ustaları tarafından yerel bir dille yorumlandı edessa şehrine özgü mozaiklerin yerel kültür öğelerinin ve aile ilişkilerinin anlatıldığı eserler olarak bir başka benzeri yok 1950 li yıllarda keşfedilmesinin ardından hızla yurt dışına kaçırılan mozaiklerin bir bölümü ele geçirilerek aya_irini_müzesi nde koruma altına alındı kaçırılan mozaikler her yerde yurtdışındaki örnekler içerisinde en dikkat çekeni ise dallas müzesinde sergilenen ve türkiye ye iadesi sağlanan orpheus_mozaiğiydi şanlıurfa nın kalkan mahallesinde tespit edilen bu mozaik çok kısa bir süre içinde hızla sökülerek yurtdışına çıkarıldı yurtdışındaki kolleksiyonerlerin elinde bulunan örnekler de hesaba katıldığında edessa mozaik müzesi olarak düşünülebilecek bir alanı dolduracak kadar edessa mozaiği etrafa dağılmış durumda mozaiklerin hikayesi 1950 li yıllarda j b segal in edessa mozaiklerini keşfetmeye başlaması ve bulduğu örneklerin özellikle yazıtlarını çözerek yayınlamasından sonra şanlıurfa nın mezarları adeta talan edilmeye başlandı hızla yağmalanan mezarların en nadide eserleri olan mozaikler hırsızlar tarafından göz göre göre sökülerek kısım kısım yurtdışına kolleksiyonerlere satılmak üzere yollara çıkarıldı bu yağmalanma realitesi sonucunda yurtdışındaki müzelerde ve yabancı kolleksiyonerlerin elinde birçok edessa mozaiği bulunuyor avustralya amerika_birleşik_devletleri fransa gibi ülkelerin kimi seçkin müzelerinde edessa mozaiklerine ait örnekler görmek mümkün kaynak arkeoloji ve sanat dergisi dallas sanat müzesi nden türkiye ye iadesi sağlanan orpheus_mozaiği üzerindeki sanatçı imzasıyla ayrıca önem taşıyan bir sanat eseri üzerindeki yazıtlarda yer alan tarihine göre de tarihi kesin en erken edessa mozaiği ms 194